Ad

do... (ad 1, ad 2 itd.)


przyimek

 (1.1) w odniesieniu do


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ad-Dauha

stolica Kataru; Dauha


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Kataru;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ad.

skrót od: adiunkt


Źródła:

SJP.pl

Ada

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od imion żeńskich: Adrianna, Adriana, Adela, Adelajda, Adelina


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

 (1.2) zdrobn. Adelajda, Adela, Adelina, Adriana, Adrianna

 (1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 523;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adad

Adad – bóg burzy, wiatru, deszczu i piorunów oraz siły niszczycielskiej, jedno z ważniejszych bóstw w mitologii babilońskiej. Geneza Adada sięga okresu sumeryjskiego. Był on utożsamiany z pomniejszym bóstwem w panteonie sumeryjskim – Iszkurem, którego cechy rozwinęły się w okresie babilońskim, a następnie asyryjskim, gdy Adadowi przypisano atrybuty i cechy wojskowe. O randze Adada świadczy włączanie jego imienia do imion królów.


Źródła:

Wikipedia

Adadżio

adagio;
1. tempo muzyczne powolne, szybsze niż lento i wolniejsze niż andante;
2. utwór muzyczny utrzymany w tempie adadżio;
3. wolny, liryczny taniec w balecie klasycznym


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) choreogr. liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;

 (1.2) muz. powoli wykonywany utwór muzyczny lub jego część

 (1.3) muz. powolne tempo

przymiotnik

 (2.1) muz. wolny, powolny

przysłówek sposobu

 (3.1) muz. wolno, powoli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adagietto

[czytaj: adadżjetto] określenie wykonawcze: dość wolno; tempo nieco szybsze niż adagio


przysłówek

 (1.1) muz. dość wolno; tempo wykonania utworu nieco szybsze niż adagio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adagio

adadżio;
1. tempo muzyczne powolne, szybsze niż lento i wolniejsze niż andante;
2. utwór muzyczny utrzymany w tempie adagio;
3. wolny, liryczny taniec w balecie klasycznym


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. zob. adadżio.

przymiotnik

 (2.1) muz. zob. adadżio.

przysłówek

 (3.1) muz. zob. adadżio.


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adagissimo

[czytaj: adaDŻIss-imo] określenie wykonawcze: jak najwolniej


Źródła:

SJP.pl

Adagium

1. dawniej: przysłowie;
2. sentencja, formuła bliska przysłowiu, przekazująca myśl ogólną; klasyczną realizacją adagiów są "Adagia" Erazma z Rotterdamu


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adaks

ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych, zaliczany do antylop; addaks


rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Addax|Laurillard|ref=tak., rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;

 (1.2) zool. antylopa z rodzaju adaks (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adalat

nazwa handlowa leku stosowanego w nadciśnieniu i dławicy piersiowej, zawierającego nifedypinę


Źródła:

SJP.pl

Adalberg

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adalbert

imię męskie


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;


Adalbert, Adelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających "adal" (ród szlachecki) i "beraht" (jasny, błyszczący), oznaczało „pochodzącego ze szlachetnego rodu”. Występuje w wielu odmianach, np.: Albert, Olbracht.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adalin

nazwa handlowa historycznego leku uspokajającego i nasennego, zawierającego karbromal


Adalin – wieś w Rumunii, w okręgu Sălaj, w gminie Dragu. W 2011 roku liczyła 193 mieszkańców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adalina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. farm. ureid kwasu bromodwuetylooctowego, biały krystaliczny proszek, środek uspokajający i łagodnie nasenny


Źródła:

Wiktionary

Adaltonid

krystaliczny związek chemiczny niespełniający prawa stałości składu; związek niestechiometryczny, bertolid


Źródła:

SJP.pl

Adam

imię męskie


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) bibl. według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

 (1.2) imię|polski|m.;

 (1.3) daw. gw-pl|Warszawa. milicjant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (2.1) geogr. miasto w mintakacie Al-Mintakat ad-Dachilijja w Omanie

 (2.2) geogr. wzniesienie na terenie Czech w Górach Orlickich;

 (2.3) rel. miasto biblijne leżące nieopodal Sartan, utożsamiane z miejscowością Tall ad-Damija w Jordanii;


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamantan

związek organiczny używany do wytwarzania leków i polimerów akrylowych


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;


Adamantan – organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony.

W temperaturze pokojowej jest białym, krystalicznym ciałem o zapachu przypominającym kamforę. Niewielkie ilości adamantanu występują w ropie naftowej i niektórych minerałach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamastor

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wikipedia

Adamaszek

dwustronna tkanina jedwabna lub bawełniana o błyszczącym wzorze na matowym tle


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) włók. wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; Gloger.

 (1.2) stpol. aksamit


Adamaszek (łac. "adamascus", franc. "damas") – tkanina żakardowa, dwustronna, najczęściej jedwabna, zwykle jednobarwna, z wzorem matowym na błyszczącym tle (lub odwrotnie), uzyskiwanym przez odpowiednie dobranie splotów tkackich, najczęściej atłasowych i skośnych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamaszkowy

→ adamaszek, np. adamaszkowy obrus


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adamaszkiem, dotyczący adamaszku, wykonany z adamaszku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamawa

wyżyna w Afryce Zachodniej


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wyżyna w Afryce;

 (1.2) geogr. region w Kamerunie;

 (1.3) hist. historyczne państwo na terenie dzisiejszego środkowego Kamerunu


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamczak

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamczewski

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adamczuk

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamczyk

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamek

1. zdrobnienie od: Adam (imię męskie);
2. nazwisko polskie


Zobacz też: Adamek w innych znaczeniach tej nazwy.

Adamek – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Stąporków. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamellit

magmowa skała głębinowa, odmiana granitu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) odmiana granitu;


Adamellit (inaczej granit monzonitowy) – kwaśna skała głębinowa, jedna z odmian granitu.

Skład: biotyt, hornblenda, kwarc, mika, niekiedy złoto, plagioklaz, skaleń potasowy, rzadziej też piroksen.

Występuje w postaci rozległych masywów lub drobnych intruzji. W Polsce można go znaleźć w masywach granitowych na Dolnym Śląsku (m.in. w Karkonoszach, Strzelinie, Strzegomiu). Ma zastosowanie w kamieniarstwie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamellitowy

przymiotnik od: adamellit


Źródła:

SJP.pl

Adamiak

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamianin

członek sekty głoszącej niewinność rajską; adamita


Źródła:

SJP.pl

Adamianka

→ adamianin; adamitka


Źródła:

SJP.pl

Adamici

sekta istniejąca na przełomie II i III w., głosząca powrót do rajskiej czystości


Adamici, adamianie – zwolennicy wspólnoty, która dążyła do odtworzenia rajskiej niewinności. Uważali nagość za naturalny stan człowieka i znak wolności od grzechu. Podczas zebrań występowali bez odzieży, wierząc, że jedynie osoby wyzbyte cielesnych słabości potrafią patrzeć na nagie ciało bez pożądania. Ruchowi przypisywano rozwiązłość obyczajową oraz odrzucanie wszelkich norm i nakazów społecznych, czyli postawę antynomistyczną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamiec

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamiecki

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adamik

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adamin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. rzadki minerał z grupy arsenianów;


Adamin (adamit) – bardzo rzadki minerał z grupy arsenianów. Jego nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego mineraloga Gilberta Josepha Adama (1795–1881).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adamina

imię żeńskie


Adamina – żeński odpowiednik imienia/nazwiska Adam. Imieniny 6 kwietnia, 16 maja i 24 grudnia. Imię pochodzi z języka hebrajskiego i oznacza ono "człowiek", a w znaczeniu biblijnym "pierwszy człowiek od Boga".

Osoby noszące to nazwisko: Juanita Adamina (Jo de Winter, żona Roberta Eggersa Adaminy)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamita

członek sekty głoszącej niewinność rajską; adamianin


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) członek sekty gnostyków głoszącej powrót do rajskiej niewinności


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamitka

→ adamita; adamianka


Źródła:

SJP.pl

Adamiuk

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamkiewicz

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamkowski

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adamkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adamka lub z nim związany


Źródła:

SJP.pl

Adamkus

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adamostwo

Adam z małżonką; Adamowie


Źródła:

SJP.pl

Adamowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Adamowianin. (mieszkaniec Adamowa)


Źródła:

Wiktionary

Adamowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Adamowianka. (mieszkanka Adamowa)


Źródła:

Wiktionary

Adamowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adamowicki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Adamowic


Źródła:

Wiktionary

Adamowicz

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Adamowiczanin. (mieszkaniec Adamowic)


Źródła:

Wiktionary

Adamowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Adamowiczanka. (mieszkanka Adamowic)


Źródła:

Wiktionary

Adamowie

Adam z małżonką; Adamostwo


Źródła:

SJP.pl

Adamowo

nazwa kilkunastu wsi w Polsce


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamowski

przymiotnik od: Adamów


przymiotnik

 (1.1) dotyczący Adamowa, związany z Adamowem


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamowy

właściwy Adamowi, charakterystyczny dla Adama


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z biblijnym Adamem, dotyczący biblijnego Adama


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adampol

wieś w Turcji


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. nazwa miejscowości w Polsce;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adampolanin

mieszkaniec Adampolu


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Adampolanin. (mieszkaniec Adampola)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adampolanka

mieszkanka Adampolu


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Adampolanka. (mieszkanka Adampola)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adampolski

przymiotnik od: Adampol


przymiotnik

 (1.1) dotyczący Adampola, związany z Adampolem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adams

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamski

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamson

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adamstown

[czytaj: Adamstałn] stolica Wysp Pitcairn


rzeczownik, rodzaj nijaki lub męski, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Pitcairnu;

 (1.2) nazwy kilku miejscowości na świecie;


Adamstown – jedyna miejscowość na wyspie Pitcairn, wchodzącej w skład Wysp Pitcairn – brytyjskiego terytorium zależnego. W Adamstown w 2008 mieszkało 48 mieszkańców – cała populacja wyspy. Niektórzy mieszkańcy wyspy emigrują do Nowej Zelandii, przez co liczba mieszkańców wyspy spada.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamsyt

związek chemiczny zawierający arsen, gaz bojowy o działaniu drażniącym


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. wojsk. związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów;


Adamsyt (chlorek fenarsazyny) – arsenoorganiczny związek chemiczny stosowany jako gaz łzawiący, drażniący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów. Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego chemika Rogera Adamsa, który go po raz pierwszy otrzymał.

W stanie czystym adamsyt jest substancją krystaliczną, koloru żółtego. Produkt techniczny ma barwę zieloną. Adamsyt nie rozpuszcza się w wodzie, słabo w rozpuszczalnikach organicznych (podgrzewanie zwiększa rozpuszczalność).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamsytowy

→ adamsyt


przymiotnik

 (1.1) chem. związany z adamsytem, zawierający adamsyt


Patrz:adamsyt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamus

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamów

wieś w Polsce


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. B. lm. od Adam


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Adamówczanin. (mieszkaniec Adamówki)


Źródła:

Wiktionary

Adamówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Adamówczanka. (mieszkanka Adamówki)


Źródła:

Wiktionary

Adamówecki

przymiotnik od: Adamówka, miasto gminne w województwie podkarpackim


przymiotnik

 (1.1) od rzeczownika Adamówka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamówek

nazwa dwóch wsi w województwie mazowieckim


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamówka

wieś w Polsce


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adana

miasto w Turcji


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Turcji;

 (1.2) geogr. prowincja w Turcji;


Adana – miasto w Azji, w południowej Turcji nad rzeką Seyhan, ośrodek administracyjny ilu Adana.

Adana to ośrodek przemysłowo-handlowy (tekstylia) w regionie uprawy bawełny i pszenicy oraz węzeł drogowy.

Znajduje się tam stacja kolejowa Adana, port lotniczy i uniwersytet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Adanka. (mieszkanka Adany)


Źródła:

Wiktionary

Adapciak

środowiskowo: wyjazd integracyjny dla nowych studentów


Źródła:

SJP.pl

Adaptabilność

zdolność komórek, tkanek i narządów organizmu do reagowania przystosowawczego na wszelkie zmiany warunków jego środowiska zewnętrznego i wewnętrznego; przystosowawczość


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. zdolność do fizjologicznego reagowania przystosowawczego komórek, tkanek, narządów organizmu na zmiany warunków jego środowiska;


Adaptabilność, przystosowawczość – zdolność do adaptacji fizjologii komórek, tkanek oraz narządów do zmian warunków środowiska wewnętrznego i zewnętrznego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptabilny

zdolny do reagowania na zmiany warunków środowiska


Źródła:

SJP.pl

Adaptacja

1. przystosowanie czegoś do innego użycia niż było przeznaczone;
2. przystosowanie, przetworzenie dzieła literackiego na utwór innego rodzaju, np. powieści na film, a także utwór w ten sposób przystosowany;
3. przystosowywanie się do określonych warunków


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

 (1.2) efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

 (1.3) biol. przystosowanie się organizmu do nowych warunków;

 (1.4) dostosowanie się organów do sytuacji

 (1.5) psych. przystosowanie się do nowej sytuacji


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptacjonizm

pogląd w ramach ewolucjonizmu, według którego wszystkie fenotypowe cechy organizmów wynikają z bezpośredniego działania doboru naturalnego; selekcjonizm


Adaptacjonizm – pogląd w ramach ewolucjonizmu, przyjmujący, że wszelkie cechy fenotypowe organizmów mają charakter adaptacji i powstały w drodze doboru naturalnego.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adaptacyjno-Rehabilitacyjny

służący zarówno adaptacji, jak i rehabilitacji (np. ośrodek adaptacyjno-rehabilitacyjny)


Źródła:

SJP.pl

Adaptacyjność

zdolność przystosowywania się do zmieniających się warunków


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) łatwość dostosowywania się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptacyjny

przymiotnik od: adaptacja


przymiotnik

 (1.1) taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

 (1.2) techn. układ albo algorytm, który potrafi sam przestrajać swoje parametry

 (1.3) środ. taki, który dokonuje adaptacji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptator

osoba dokonująca adaptacji, najczęściej artysta (reżyser, pisarz), który adaptuje utwór literacki; adaptor


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba dokonująca adaptacji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptatorka

kobieta dokonująca adaptacji, najczęściej artystka (reżyser, pisarka), która adaptuje utwór literacki


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fż. od: adaptator


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptatorski

związany z adaptatorem lub adaptatorką (np. doświadczenie adaptatorskie, ingerencja adaptatorska)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adaptatorem, dotyczący adaptatora


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptatywny

radiacja adaptatywna - jedna z form rozprzestrzeniania się zwierząt w celu zasiedlenia nowych środowisk i osiągnięcia przystosowania ewolucyjnego


przymiotnik jakościowy

 (1.1) posiadający umiejętność łatwej adaptacji do zmiennych warunków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adapter

1. urządzenie w gramofonie do odczytywania dźwięku z płyt gramofonowych;
2. potocznie: gramofon;
3. urządzenie lub program łączące dwa różne urządzenia, standardy, formaty, w celu zapewnienia ich prawidłowej współpracy


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

 (1.2) pot. techn. gramofon

 (1.3) techn. element urządzenia umożliwiający zastosowanie go do innych celów, niż zostało ono przewidziane

 (1.4) roln. wymienny zespół roboczy w maszynach rolniczych, np. część przystosowująca kombajn rolniczy do zbioru kukurydzy


Adapter (w języku angielskim także "adaptor"), potocznie przejściówka; element adaptujący tj. przystosowujący – element umożliwiający zastosowanie urządzenia do innych celów niż zostało to pierwotnie przewidziane.

Szerzej rzecz ujmując jest to element, lub zespół elementów, łączący dwa lub więcej zespołów jakiegoś urządzenia, lub jedno urządzenie z drugim, umożliwiający ich współpracę lub pełnienie określonej funkcji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adapterowy

→ adapter, np. mechanizm adapterowy


przymiotnik

 (1.1) dotyczący adapteru, związany z adapterem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptogen

substancja naturalna zwiększająca zdolności adaptacyjne organizmu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;


Adaptogen, ziele adaptacyjne, substancja adaptogenna ( adaptō ‘przystosować się’; γένος "genos" ‘ród’, ‘pochodzenie’) – substancja pochodzenia naturalnego lub surowiec roślinny o korzystnym dla zdrowia nieswoistym działaniu, pomagające w adaptacji organizmu do szeroko pojętego obciążenia stresem, wspomagające utrzymanie homeostazy organizmu i niewykazujące działania modulującego ani skutków ubocznych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptogenny

zwiększający zdolności adaptacyjne organizmu


przymiotnik

 (1.1) dotyczący adaptogenu, związany z adaptogenem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptometr

przyrząd do badania zdolności przystosowania się wzroku do ciemności


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;


Adaptometr – urządzenie służące do badania adaptacji pręcików w siatkówce. Badania takie przeprowadza się w całkowitej ciemności, po uprzednim wpatrywaniu się badanego w źródło mocnego światła. Trwa ono około godziny. W jego trakcie stopniowo zmniejsza się natężenie światła, określając tym samym zdolność oka do jego rozpoznawania.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptor

osoba dokonująca adaptacji, najczęściej artysta (reżyser, pisarz), który adaptuje utwór literacki; adaptator


Źródła:

SJP.pl

Adaptorowy

→ adaptor


Patrz:adaptor

Źródła:

SJP.pl

Adaptowalność

możliwość zaadaptowania


Źródła:

SJP.pl

Adaptowalny

dający się adaptować


Źródła:

SJP.pl

Adaptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dokonywanie adaptacji, przystosowywanie czegoś do innego niż pierwotny celu

 (1.2) teatr. film. dokonywanie zmian w utworze literackim w celu wystawienia go w teatrze albo zekranizowania

 (1.3) biol. przystosowywanie się organizmów do zmiennych warunków środowiska


Źródła:

Wiktionary

Adaptować

1. dokonywać (dokonać) adaptacji (np. Wobec braku środków na założenie galerii w centrum miasta, zaczęli adaptować opuszczone hale na przedmieściach. Adaptował powieść na potrzeby telewizji.);
2. adaptować się - przystosowywać się do nowych warunków (np. Rośliny szybko adaptowały się do surowego klimatu.)


czasownik przechodni niedokonany lub dokonany (dk. zaadaptować)

 (1.1) dostosować/dostosowywać do innego użytku

 (1.2) biol. o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska

 (1.3) dostosować/dostosowywać utwór literacki, np. do pokazania go na ekranie, na scenie

czasownik zwrotny niedokonany adaptować się (dk. zaadaptować się)

 (2.1) przystosować się do nowej sytuacji, nowych warunków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adasieczek

zdrobnienie od: Adam; Adaś


Źródła:

SJP.pl

Adasiowie

Adaś z małżonką


Źródła:

SJP.pl

Adasiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adasia lub z nim związany


Źródła:

SJP.pl

Adaszewski

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adat

niepisane prawo muzułmańskie opierające się na zwyczaju albo umowie ustnej, obowiązujące na jakimś terenie


Na tę stronę wskazuje „adat”. Zobacz też: Magnetofon ADAT.

Adat ( ‏ﻋﺎﺪة‎ "ʿāda") – prawa zwyczajowe lub tradycje, na których opiera się funkcjonowanie wielu społeczności lokalnych.

Słowo adat pochodzi z języka arabskiego i oznacza przyzwyczajenia, czyny, zasady powtarzane przez długi okres. Używane było przez społeczności, które przyjmowały islam, dla odróżnienia dawnych, lokalnych praktyk od nowych, implementowanych wraz z nową religią.[]


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adaukt

imię męskie


Adaukt – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. "Adauctus", od czasownika "adaugeo", 'powiększam, pomnażam'.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Adańczyk. (mieszkaniec Adany)


Źródła:

Wiktionary

Adański

→ Adana (miasto w Turcji)


przymiotnik

 (1.1) od rzeczownika Adana


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaś

(zwykle w lm - adasie) potocznie: but marki Adidas; Adidas


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. wśród szoferów młotek


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adblock

[czytaj: adblok] rozszerzenie do przeglądarki internetowej blokujące reklamy; adblocker


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adblocker

[czytaj: adbloker] rozszerzenie do przeglądarki internetowej blokujące reklamy; adblock


Źródła:

SJP.pl

Adcult

[czytaj: edkalt] kultura reklamy


Źródła:

SJP.pl

Addaks

ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych, zaliczany do antylop; adaks


Addaks, Addax, Addac (zm. 418) — władca (król) Alanów przebywających na Półwyspie Iberyjskim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Addar

imię męskie


Addar – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wspaniały”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Addend

rzadko:
1. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego; ligand;
2. składnik sumy


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Addenda

rzadko:
1. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego; ligand;
2. składnik sumy


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dodatki i uzupełnienia do tekstu publikowanego, takie jak aneksy i appendiksy

 (1.2) załączniki do pisma urzędowego lub podania


Addenda (z łac. "addere" 'dodawać') – dodatki i uzupełnienia do tekstu publikowanego, takie jak aneksy i appendiksy.

W przypadku książki dodatki takie mogą przyjmować formę przypisów, które zawierają źródła treści zawartych w publikacji. Aneks wyjaśnia lub aktualizuje informacje, zwłaszcza te, które wykryte były zbyt późno, aby poprawić pracę główną. Może także informować czytelnika o występujących błędach (errata).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addendum

addenda;
1. dodatek uzupełniający treść dzieła książkowego, np. przypis, aneks, załącznik;
2. objaśnienie, komentarz wyjaśniający jakiś tekst


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wszelkie dodatki uzupełniające treść dzieła książkowego – przypisy, dodatki, załączniki, suplementy, aneksy itp.

 (1.2) załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addio

[czytaj: addijo] żegnaj, bądź zdrów


Źródła:

SJP.pl

Addisabebczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Addisabebczyk. (mieszkaniec Addis Abeby; osoba z tego miasta)


Źródła:

Wiktionary

Addisabebka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Addisabebka. (mieszkanka Addis Abeby; kobieta z tego miasta)


Źródła:

Wiktionary

Addisabebski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z Addis Abebą, dotyczący Addis Abeby


Źródła:

Wiktionary

Addison

nazwisko, np. Thomas Addison (1793-1860), angielski lekarz, anatomopatolog


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Additionality

[czytaj: adiszinality] zasada mówiąca o tym, że fundusze przeznaczone przez Unię Europejską na rozwój państw członkowskich mogą być tylko dodatkowym, a nie głównym źródłem finansowania programów rozwoju realizowanych przez dane państwo; dodatkowość


Źródła:

SJP.pl

Addolcendo

[czytaj: addolczendo] określenie wykonawcze: słodko, miło


Źródła:

SJP.pl

Addolorato

określenie wykonawcze: boleśnie, smutno


Źródła:

SJP.pl

Addukcja

ruch kończyny skierowany ku środkowej osi ciała; przywodzenie


Addukcja (przywodzenie) – ruch kończyny w kierunku osi ciała lub jego części. Przykładem może być ruch palców kończyny górnej w czasie zamykania dłoni lub ruch całej kończyny w stronę klatki piersiowej. W kończynie dolnej są to ruchy palców w stronę stopy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Addukcyjny

→ addukcja


Patrz:addukcja

Źródła:

SJP.pl

Addukt

połączenie dwóch lub więcej związków chemicznych np. na skutek powstawania wiązań wodorowych


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adduktor

mięsień przywodzący; przywodziciel


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) anat. mięsień przywodzący kończynę do osi ciała;


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addycja

łączenie się ze sobą atomów lub cząsteczek


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. mutacja polegająca na wstawieniu jednej lub większej liczby zasad

 (1.2) chem. reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;


Addycja, przyłączenie – reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez żadnych produktów ubocznych. W chemii organicznej addycja przebiega zwykle z rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Istnieją jednak proste reakcje addycji, które zachodzą bez zrywania wiązań wielokrotnych, na przykład rekombinacja rodników.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addycyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest addycyjne


Źródła:

Wiktionary

Addycyjny

powstały w wyniku sumowania składników; addytywny


przymiotnik

 (1.1) wynikający z sumy czegoś, z połączenia składowych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Addytywnie

→ addytywny


Patrz:addytywny

Źródła:

SJP.pl

Addytywność

jedna z własności całki oznaczonej


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co addytywne


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addytywny

powstały w wyniku sumowania składników; addycyjny


przymiotnik

 (1.1) związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adeemowski

przymiotnik od: ADM (Administracja Domów Mieszkalnych); ADM-owski


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z ADM (Administracją Domów Mieszkalnych)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adehadowiec

osoba z ADHD


Źródła:

SJP.pl

Adehadowy

→ ADHD


Patrz:ADHD

Źródła:

SJP.pl

Adekwatnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób adekwatny


Źródła:

Wiktionary

Adekwatniej

stopień wyższy od przysłówka: adekwatnie


Źródła:

SJP.pl

Adekwatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: adekwatny; bardziej adekwatny


Źródła:

SJP.pl

Adekwatność

zgodność z czymś


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odpowiedniość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adekwatny

odpowiedni, zgodny z czymś


przymiotnik

 (1.1) dokładnie czemuś odpowiadający


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adela

1. imię żeńskie
2. zdrobnienie od: Adelajda, Adelina (imiona żeńskie)


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;


Adela – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Jest ono skróconą formą dwuczłonowych imion takich jak Adalberga, Adalgunda, Adelajda, Adelinda, tj. imion z pierwszym członem "adal" oznaczającym „szlachetny ród”, „szlachetny stan”. Skrócenie to powstało na gruncie języka francuskiego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adelaida

imię żeńskie


Źródła:

SJP.pl

Adelaide

[czytaj: Adelejt] miasto w Australii; Adelajda


Adelaide (wym.), egzonim wariantowy: Adelajda – miasto w Australii, stolica stanu Australia Południowa, położone nad Zatoką Świętego Wincentego będącą częścią Oceanu Indyjskiego, u ujścia rzeki Torrens. Piąte co do wielkości miasto w Australii z liczbą ludności wynoszącą 1,45 mln mieszkańców. Miasto leży w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, temperatury w dzień wahają się od 15 °C w lipcu do około 29 °C w styczniu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adelajda

imię żeńskie


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

 (1.2) geogr. miasto w Australii;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adelajdziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adelajdy lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adelajdzki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Adelajdą (Adelaide), dotyczący Adelajdy


Źródła:

Wiktionary

Adelbert

imię męskie


Źródła:

SJP.pl

Adelczyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeli lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adelfofagia

Adelfofagia (łac. "adelphophagia") – rodzaj kanibalizmu, odżywianie się zarodkami lub osobnikami tego samego miotu lub innych miotów tego samego lub pokrewnego gatunku, zjadanie osobników młodszych przez starsze lub samca przez samicę w trakcie albo po kopulacji.


Źródła:

Wikipedia

Adelina

imię żeńskie


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adelininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeliny lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adeliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeli lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adelka

zdrobnienie od: Adela (imię żeńskie)


Źródła:

SJP.pl

Aden

miasto w Jemenie


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;


Aden (arab. عدن, Adan) – miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), ok. 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab.

Jest głównym ośrodkiem administracyjnym muhafazy Adenu.

Liczba ludności Adenu w 2026 roku szacowana była na 1 194 160 osób. W 2004 miasto liczyło 588 938 mieszkańców (drugie pod względem liczby ludności miasto Jemenu, po Sanie). W przeciągu 17 lat (od 1987 do 2004 roku) w Adenie odnotowano intensywny ponad 71% wzrost liczby mieszkańców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adenauer

[czytaj: adenałer] nazwisko niemieckie, m.in. Konrad Adenauer (1876-1967) - niemiecki polityk, prawnik


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adenina

związek organiczny, zasada purynowa


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;


Adenina, 6-aminopuryna – organiczny związek chemiczny z grupy puryn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych adenina tworzy parę komplementarną z tyminą lub uracylem za pomocą dwóch wiązań wodorowych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adeninowy

→ adenina


przymiotnik relacyjny

 (1.1) biochem. związany z adeniną, dotyczący adeniny


Patrz:adenina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenium

rodzaj roślin z rodziny toinowatych


Adenium ("Adenium" Roem. & Schult.) – rodzaj roślin z rodziny toinowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia 5–6 gatunków lub tylko jeden gatunek z 5 podgatunkami. Rośliny te występują w tropikalnej i subtropikalnej Afryce kontynentalnej (poza Kotliną Konga) oraz na Półwyspie Arabskim i wyspie Sokotra. Związane są z siedliskami suchymi i dlatego są kserofitami o zgrubiałych, gruboszowatych pniach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adenka

mieszkanka Adenu (miasta w Jemenie)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pl-reforma2026|Adenka. (mieszkanka Adenu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenoid

migdałek gardłowy


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) anat. zob. migdałek gardłowy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenoidalny

→ adenoid


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adenoidem, dotyczący adenoidu


Patrz:adenoid

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenomyoma

łagodny nowotwór składający się z tkanki gruczołowej i tkanki mięśniowej gładkiej; gruczolakomięśniak


Źródła:

SJP.pl

Adenopatia

chorobowe powiększenie lub obrzęk węzłów chłonnych wskutek infekcji lub na tle nowotworowym


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. schorzenie węzłów chłonnych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenotom

przyrząd medyczny do usuwania migdałka gardłowego


Źródła:

SJP.pl

Adenotomia

chirurgiczne usunięcie migdałka gardłowego


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;


Adenotomia, adenoidektomia – chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu (przycięciu) przerośniętego migdałka gardłowego. Zabieg przeprowadza się głównie u dzieci powyżej 3 roku życia, w znieczuleniu ogólnym z intubacją. Często jest przeprowadzany razem z tonsillotomią (tonsylotomią, przycięciem migdałków podniebiennych) lub tonsillektomią (tonsylektomią, całkowitym usunięciem midałków podniebiennych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adenowirus

wirus szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, występujący w wielu odmianach, u człowieka najczęściej wywołujący łagodne infekcje dróg oddechowych o objawach przeziębienia; mastadenowirus


Źródła:

SJP.pl

Adenowirusowy

→ adenowirus


Patrz:adenowirus

Źródła:

SJP.pl

Adenozyna

naturalny nukleozyd występujący we wszystkich komórkach organizmu, odgrywa ważną rolę w wielu procesach biochemicznych, jest m.in. nośnikiem energii, przekazuje informację genetyczną, rozszerza naczynia krwionośne, stosowany jako lek przeciwko arytmii serca


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; wzór chemiczny|C10H13N5O4.;


Adenozyna – organiczny związek chemiczny z grupy nukleozydów, zbudowany z adeniny połączonej z pierwszym węglem pierścienia rybozy wiązaniem β-"N"9-glikozydowym.

Adenozyna odgrywa ważną rolę w wielu procesach biochemicznych:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adenozynodifosforan

związek organiczny, nukleotyd złożony z rybozy, adeniny i dwóch grup fosforanowych


Źródła:

SJP.pl

Adenozynodifosforowy

kwas adenozynodifosforowy (ADP), nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynomonofosforowego (AMP) z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u wszystkich organizmów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynodwufosforowy

kwas adenozynodifosforowy (ADP) - nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynomonofosforowego (AMP) z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u wszystkich organizmów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynotrifosforan

nukleotyd zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę, jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych; adenozynotrójfosforan


Źródła:

SJP.pl

Adenozynotrifosforowy

kwas adenozynotrifosforowy (ATP), nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynodifosforowego z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u organizmów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynotrójfosforan

nukleotyd zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę, jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych; adenozynotrifosforan


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenozynotrójfosforowy

kwas adenozynotrifosforowy (ATP) - nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynodifosforowego z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u organizmów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynowy

→ adenozyna


Patrz:adenozyna

Źródła:

SJP.pl

Adept

1. człowiek kształcący się w jakiejś dziedzinie;
2. zwolennik doktryny


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną

 (1.2) zwolennik jakiejś idei, doktryny


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adeptka

1. kobieta kształcąca się w jakiejś dziedzinie;
2. zwolenniczka doktryny filozoficznej, kierunku politycznego itp.


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. szt. fant. kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną

 (1.2) książk. filoz. rel. zwolenniczka jakiejś idei, doktryny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adermina

związek chemiczny z grupy związków heterocyklicznych, pochodna pirydyny; pirydoksyna; pirydoksal


Źródła:

SJP.pl

Adeńczyk

mieszkaniec Adenu (miasta w Jemenie)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pl-reforma2026|Adeńczyk. (mieszkaniec Adenu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adeński

→ Aden


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)


Patrz:Aden

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adh

hormon syntetyzowany w podwzgórzu, działający kurcząco na naczynia krwionośne, zwiększający ciśnienie krwi i zatrzymujący wodę w ustroju; antydiuretyna, hormon antydiuretyczny, wazopresyna


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adhan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;


Adhan (arab. أذان "adhan") – wezwanie wyznawców islamu do modlitwy (salat), która należy do obowiązków każdego muzułmanina. Adhan został przyjęty przez twórcę i proroka Mahometa ok. roku 624. Wygłaszany jest z minaretu przez muezina, który pięć razy w ciągu dnia wzywa do modlitwy. Wypowiadanie i deklamacja adhan składa się z 7 formuł:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adhd

skrót od: Attention Deficit Hyperactivity Disorder - zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi


skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = med. psych. Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej


AD


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adherencja

1. stawanie po czyjejś stronie, popieranie kogoś;
2. w biologii: zdolność grzybów, bakterii do przylegania do korzystnego dla nich podłoża


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) solidaryzowanie się z kimś, popieranie kogoś


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adherent

zwolennik, stronnik, poplecznik


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. stronnik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adherentka

książkowo: czyjaś zwolenniczka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. zwolenniczka jakiejś idei, doktryny, osoby lub ugrupowania


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adhezja

1. dawniej: przystąpienie, przyłączenie się do czegoś (np. do partii, stowarzyszenia);
2. zjawisko łączenia się powierzchniowych warstw dwóch różnych ciał zetkniętych ze sobą


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

 (1.2) biol. specyficzne lub niespecyficzne przyczepianie się mikroorganizmów do podłoża lub innych komórek

 (1.3) daw. przyłączenie się, przystąpienie do czegoś


Adhezja (łac. "adhaesio" – przyleganie) – łączenie się ze sobą powierzchniowych warstw ciał fizycznych lub faz (stałych lub ciekłych).

Adhezji nie należy mylić z kohezją, gdyż kohezja jest zjawiskiem związanym z oddziaływaniami międzycząsteczkowymi występującymi wewnątrz ciała, podczas gdy adhezja dotyczy oddziaływań powierzchniowych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adhezyjny

1. związany z adhezją (np. zjawiska adhezyjne)
2. umowa adhezyjna - w prawie: umowa, którą należy w całości przyjąć lub odrzucić, niepodlegająca negocjacjom


przymiotnik relacyjny

 (1.1) fiz. związany z adhezją, dotyczący adhezji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adhokracja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ustrój organizacyjny charakteryzująca się tymczasowością i zredukowaną do minimum strukturą formalną;

 (1.2) państwo lub organizacja charakteryzująca się adhokratycznym zarządem


Adhokracja (ang. "adhocracy") – określenie organizacji charakteryzującej się tymczasowością (łac. "ad hoc „do tego”") i zredukowaną do minimum strukturą formalną, na którą składają się zespoły powoływane w celu realizacji konkretnego zadania lub rozwiązania konkretnego problemu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adhortacja

papieski dokument skierowany do kapłanów i wiernych


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. zachęta

 (1.2) daw. upomnienie


Adhortacja ( adhortatio – upomnienie, napomnienie, zachęta) – dokument zwyczajnego nauczania papieskiego o charakterze duszpasterskim, adresowany do określonej grupy osób (na przykład zakonników, rodzin) albo do całego Kościoła. Najczęściej stanowi podsumowanie Synodu Biskupów i zestawienie wniosków, jakie wypływają z synodu. Adhortacje wydawane są co kilka lat po zakończeniu danego synodu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adhortacyjny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adhortacją, dotyczący adhortacji


Źródła:

Wiktionary

Adi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|m. Adrian


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adi.

skrót od: adiectivum (w językoznawstwie: przymiotnik)


Źródła:

SJP.pl

Adi.poss.

skrót od: adiectivum possessivum (w językoznawstwie: przymiotnik dzierżawczy); adi. poss.


Źródła:

SJP.pl

Adiabata

linia na wykresie przedstawiająca proces przebiegający bez wymiany ciepła z otoczeniem


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. krzywa odzwierciedlająca proces adiabatyczny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiabatycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) fiz. w sposób adiabatyczny, bez wymiany ciepła z otoczeniem


Źródła:

Wiktionary

Adiabatyczny

proces adiabatyczny, przemiana adiabatyczna: proces termodynamiczny, podczas którego nie zachodzi wymiana ciepła między układem a otoczeniem


przymiotnik relacyjny

 (1.1) fiz. taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiabatyzm

w fizyce, chemii: proces zmiany objętości ciała bez wymiany ciepła z otoczeniem


Źródła:

SJP.pl

Adiacencki

opłata adiacencka - opłata uiszczana przez właściciela nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek zmiany struktury (scalenia, podziału) lub rozbudowy infrastruktury technicznej, np. doprowadzenia wody, gazu, kanalizacji itp.


Źródła:

SJP.pl

Adiacent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. właściciel, użytkownik lub najemca nieruchomości lub działki, która przylega do czegoś (np. ulicy, drogi, ścieżki, plaży, szlaku wodnego)


Źródła:

Wiktionary

Adiafora

1. w filozofii: to, co jest moralnie obojętne (nieoceniane w kategoriach: dobro - zło);
2. w filozofii: obojętność wobec świata zewnętrznego;
3. w religii: ceremoniał, obrządek lub zwyczaj, który jest dopuszczalny, ale nie nakazany


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);

 (1.2) rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany


Adiafora (l.mn. od ἀδιάφορον, "adiaphoron" – obojętne) – rzecz czy kwestia moralnie obojętna. Pojęcie wywodzi się z filozofii starożytnej. Następnie zostało przejęte przez chrześcijaństwo, gdzie oznacza obrządek, zwyczaj, ceremoniał, który jest dopuszczalny, ale nie nakazany.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiaforyczny

→ adiafora


Patrz:adiafora

Źródła:

SJP.pl

Adiantowate

rodzina paproci


Źródła:

SJP.pl

Adiantowaty

o cechach adiantowatych (rodzina roślin)


przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny adiantowatych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiantum

gatunek paproci z rodziny adiantowatych, pochodzącej z tropikalnej dżungli Ameryki Południowej


Adiantum, niekropień, złotowłos ("Adiantum") – rodzaj paproci. Liczy ponad 230 gatunków. Są to paprocie naziemne i naskalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Południowej. Jedynym gatunkiem rosnącym dziko w Europie jest adiantum właściwe "A. capillus-veneris". W polskiej florze gatunek ten ma status tylko przejściowo dziczejącego z upraw (efemerofita).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adiantyt

kopalna paproć nasienna


Źródła:

SJP.pl

Adiaterma

dawniej: adiabata - linia na wykresie przedstawiająca proces przebiegający bez wymiany ciepła z otoczeniem


Źródła:

SJP.pl

Adidas

1. potocznie: but sportowy;
2. eufemistycznie:
a) AIDS;
b) osoba chora na AIDS


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. sport. obuw. but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) slang. uczn. pejor. AIDS

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (3.1) slang. uczn. pejor. osoba chora na AIDS


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adidasek

zdrobnienie od: adidas (potocznie: but sportowy)


Źródła:

SJP.pl

Adidasowy

→ adidas


Patrz:adidas

Źródła:

SJP.pl

Adidasy

potocznie: obuwie sportowe


Źródła:

SJP.pl

Adideacja

interpretacja znaczenia wyrazu przez skojarzenie go z innym podobnym wyrazem


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. zmiana znaczenia wyrażenia poprzez skojarzenie z wyrażeniem o podobnej formie;


Adideacja – proces przekształcenia wyrazu dla osiągnięcia nowego znaczenia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiectivum

[czytaj: adjektiwum] w językoznawstwie: przymiotnik


Źródła:

SJP.pl

Adiektywizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. przekształcanie się innych części mowy w przymiotniki;


Adiektywizacja – proces tworzenia przymiotników od wyrazów innych kategorii gramatycznych lub wyrażeń.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adiektywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. przekształcanie w przymiotnik, nadawanie cech przymiotnikowych


Źródła:

Wiktionary

Adiektywizować

przekształcać w przymiotnik; adjektywizować


Źródła:

SJP.pl

Adiektywny

odnoszący się do przymiotnika


Źródła:

SJP.pl

Adieu

[czytaj: adJE] forma pożegnania; bądź zdrów, do widzenia, żegnaj


wykrzyknik

 (1.1) książk. zwrot używany przy pożegnaniu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adinol

skała metamorficzna składająca się głównie z albitu i kwarcu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. rodzaj skały złożonej głównie z albitu i kwarcu;


Adinol, adinolit – rodzaj skały metamorficznej.

Składa się głównie z albitu i kwarcu (drobnokrystalicznego). Adinol ma barwę jasnoszarą, jest twardy, ma przełam muszlowy.

Powstaje na skutek metamorfozy skał osadowych, zazwyczaj ilastych, pod wpływem intruzji skał zasadowych lub gorących roztworów proweniencji magmowej, bogatych w sole sodowe i krzemionkę. Tworzy się w spągu skał wylewnych lub na kontaktach z intruzjami hipabysalnymi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adios

[czytaj: adijos] potocznie: żegnaj, do zobaczenia


wykrzyknik

 (1.1) pot. do widzenia, do zobaczenia


Adios – jedenasty album studyjny niemieckiego zespołu industrialnego KMFDM, wydany 20 kwietnia 1999 roku przez Wax Trax! Records. Po wydaniu albumu zespół się rozpadł - członkowie En Esch i Günter Schulz założyli zespół Slick Idiot. "Adios" został nagrany w Seattle w USA (stan Waszyngton). Po rozpadzie, lider KMFDM Sascha Konietzko założył zespół MDFMK, po czym w 2002 roku ponowił działalność KMFDM. Wersja zremasterowana została wydana 8 maja 2007 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adipocyt

komórka tłuszczowa; adypocyt


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)


Adipocyt (adypocyt, komórka tłuszczowa) – główny rodzaj komórek, z których zbudowana jest tkanka tłuszczowa. Podstawową rolą adipocytu jest synteza i magazynowanie energii pod postacią tłuszczów prostych (trójglicerydy).

Adipocyty mogą się rozrastać w dwojaki sposób: na skutek hipertrofii (zwiększenie rozmiaru komórek), hiperplazji (zwiększenie liczby komórek).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adirato

określenie wykonawcze: gniewnie, z wściekłością


Źródła:

SJP.pl

Adirondack

[czytaj: adeRONdak] obszar wyżynno-górski w USA


margin-left: auto; margin-right:auto;">


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adiu

[czytaj: adju] tylko w żartobliwych kontekstach: przepadło, skończyło się, nic z tego nie będzie (z frazeologizmu "adiu Fruziu")


wykrzyknik

 (1.1) tylko żart. Adiu Fruziu: wyrażenie wykrzyknikowe oznaczające, że coś przepadło, grozi jakaś strata, szkoda itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiudykacja

1. sądowe przyznanie prawa własności;
2. przysądzenie nieruchomości na publicznej licytacji sądowej


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. decyzja sądowa, przyznająca prawo własności

 (1.2) nabycie prawa własności w drodze licytacji;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiunkt

1. pracownik naukowo-dydaktyczny w szkołach wyższych i placówkach naukowo-badawczych;
2. w niektórych zawodach: osoba zajmująca średnie w hierarchii zawodowej stanowisko


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stanowisko w instytucji naukowej zajmowane przez pracowników posiadających co najmniej stopień doktora;

 (1.2) tytuł zawodowy w bibliotekarstwie oraz w dokumentacji i informacji naukowej

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) kobieta zatrudniona jako adiunkt (1.1)

 (2.2) kobieta zatrudniona jako adiunkt (1.2)


Adiunkt (z niem. od adiunctus „przyprzężony” od ad + iungo „przyprzęgam, przyłączam”) – stanowisko w polskich szkołach wyższych i placówkach naukowo-badawczych dla pracowników naukowych lub naukowo-dydaktycznych posiadających co najmniej stopień naukowy doktora.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiunktka

→ adiunkt


Patrz:adiunkt

Źródła:

SJP.pl

Adiunktowa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. żona adiunkta


Źródła:

Wiktionary

Adiunktowski

przymiotnik

 (1.1) rzad. dotyczący osoby lub stanowiska adiunkta


Źródła:

Wiktionary

Adiunktura

1. tytuł lub stanowisko adiunkta na uczelni;
2. ogół adiunktów na uczelni


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) tytuł, funkcja lub stanowisko adiunkta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiuretyna

ciało czynne wywołujące skurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych


Źródła:

SJP.pl

Adiustacja

przygotowanie tekstu do druku, opracowanie stylistyczne, graficzne, ortograficzne


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) opracowanie tekstu do druku, w tym ortografii, interpunkcji i układu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustacyjny

przymiotnik od: adiustacja (np. poprawki adiustacyjne)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adiustacją, dotyczący adiustacji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustator

osoba dokonująca adiustacji, przygotowania tekstu do druku


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba dokonująca adiustacji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustatorka

kobieta dokonująca adiustacji (przygotowania tekstu do druku, opracowania stylistycznego, graficznego, ortograficznego)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fż. od: adiustator


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustatorski

związany z adiustatorem lub adiustatorką (np. zespół adiustatorski)


przymiotnik

 (1.1) dotyczący adiustatora


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przygotowywanie tekstu do druku pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, stylistycznym i graficznym


Źródła:

Wiktionary

Adiustować

dokonywać adiustacji (przygotowywać tekst do druku)


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) druk. wykonywać adiustację, przygotowywać tekst na potrzeby późniejszego druku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutancik

żartobliwie lub pogardliwie: adiutant


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: adiutant


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutancki

→ adiutant, np. służba adiutancka


przymiotnik

 (1.1) związany ze stanowiskiem adiutanta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutant

oficer przyboczny wyższego dowódcy lub dowództwa


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojsk. żołnierz asystujący dowódcy;

 (1.2) pot. osoba, która ciągle komuś towarzyszy, nadskakuje


W


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiutantka

→ adiutant


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: adiutant


Patrz:adiutant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutantostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pełnienie służby adiutanta


Źródła:

Wiktionary

Adiutantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pełnienie służby adiutanta


Źródła:

Wiktionary

Adiutantować

w wojsku: pełnić obowiązki adiutanta


czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) być adiutantem, pełnić służbę obowiązki adiutanta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutantura

1. stanowisko, funkcja adiutanta;
2. miejsce pracy adiutanta


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) urząd, stanowisko, miejsce pracy adiutanta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiuwant

substancja stosowana w szczepionkach, wzmagająca działanie antygenu; adjuwant


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adjani

[czytaj: ad-żaNI] nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adjektywizować

przekształcać w przymiotnik; adiektywizować


Źródła:

SJP.pl

Adjutoryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ekol. obopólna pomoc gatunków tego samego poziomu troficznego;


Adjutoryzm (łac. "adjutor" lub "adiutor" – „pomocnik”) – wzajemna pomoc gatunków tego samego poziomu troficznego (wspólne polowania różnych gatunków ptaków drapieżnych)

Termin archaiczny, rzadko obecnie używany.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adjuwant

substancja stosowana w szczepionkach, wzmagająca działanie antygenu; adiuwant


Źródła:

SJP.pl

Adjuwantowy

→ adjuwant


Patrz:adjuwant

Źródła:

SJP.pl

Adjónk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. praktykant na administratora prywatnego majątku ziemskiego


Źródła:

Wiktionary

Adlatus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. pomocnik, przyboczny, zaufany


Źródła:

Wiktionary

Adler

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adleryzm

kierunek w psychoanalizie traktujący społeczną aktywność człowieka jako formę kompensacji kompleksu niższości powstałego w dzieciństwie na skutek słabości dziecka wobec dorosłych i otaczającego je świata, uznający niemożność takiej kompensacji za prowadzącą do nerwicy


Źródła:

SJP.pl

Adm

[czytaj: a-de-EM] skrót od: Administracja Domów Mieszkalnych


skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) = Administracja Domów Mieszkalnych


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adm-Owski

→ ADM (Administracja Domów Mieszkalnych); adeemowski


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z ADM (Administracją Domów Mieszkalnych)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adm.

skrót od:
1. administrator, administracja, administracyjny; administr.;
2. admirał


Źródła:

SJP.pl

Adma

Adma – według Księgi Rodzaju (Rdz 10,19) miasto w Rowie Jordanu, zlokalizowane na granicy Kanaanu, zgładzone zgodnie z przekazem Księgi Powtórzonego Prawa (Pwt 29,24) wraz z Sodomą i Gomorą. Zgodnie z relacją Księgi Rodzaju (Rdz 14,1–10) król Admy Szinab został pokonany przez elamickiego króla Kedorlaomera.


Źródła:

Wikipedia

Admet

Admet (gr. Ἄδμητος Ádmētos, łac. Admetus) – postać z mitologii greckiej, syn Feresa i Klimeny, który panował w Tesalii jako król miasta Feraj. Był uczestnikiem wyprawy Argonautów oraz słynnego polowania na dzika kalidońskiego.

W mitologii greckiej opisany jest jako gospodarz, na którego dworze przez dziewięć lat musiał spędzić Apollo, uwięziony tam przez Zeusa za zabicie Cyklopa i służyć jako pasterz-niewolnik.


Źródła:

Wikipedia

Admin

potocznie: administrator (osoba zarządzająca czymś)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) środ. inform. zob. administrator.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administr.

adm.; skrót od:
1. administracja;
2. administrator;
3. administracyjny


Źródła:

SJP.pl

Administracja

1. organy władzy państwowej lub samorządowej;
2. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.;
3. budynek, w którym mieści się kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.;
4. zarządzanie czymś; administrowanie;
5. rząd Stanów Zjednoczonych


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

 (1.2) kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

 (1.3) zarządzanie czymś, administrowanie


Administracja ( administrare – być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare – służyć) – działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu może także oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi (np. czyimś przedsiębiorstwem).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Administracyjnie

przysłówek sposobu

 (1.1) pod względem administracji

 (1.2) na podstawie administracyjnego zarządzenia, z pominięciem drogi sądowej


Źródła:

Wiktionary

Administracyjno-Prawny

dotyczący prawa i administracji


Źródła:

SJP.pl

Administracyjnoprawny

dotyczący prawa administracyjnego


przymiotnik

 (1.1) przym. od prawo administracyjne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest administracyjne; cecha tych, którzy są administracyjni


Źródła:

Wiktionary

Administracyjny

przymiotnik od: administracja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z administracją i administrowaniem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administrator

mężczyzna, który administruje, zarządza czymś; zarządca


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zarządzająca czymś

 (1.2) inform. osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Administratorka

kobieta, która administruje, zarządza czymś


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratorski

→ administrator, np. uprawnienia administratorskie


przymiotnik

 (1.1) dotyczący administratora


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratorstwo

zarządzanie, administrowanie czymś


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zarządzanie, administrowanie czymś, także. uprawnienia do wykonywania takich czynności

 (1.2) administrator z żoną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratura

przestarzałe określenie na urząd administratora


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) urząd administratora


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratywista

specjalista w zakresie prawa administracyjnego


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. specjalista w zakresie prawa administracyjnego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratywistka

→ administratywista


Patrz:administratywista

Źródła:

SJP.pl

Administrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wykonywanie czynności zarządczych, należących do administratora


Źródła:

Wiktionary

Administrować

zarządzać czymś


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adminka

potocznie: administratorka (kobieta zarządzająca czymś)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: admin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiracja

książkowo: podziw, uwielbienie, zachwyt


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. daw. przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiracyjny

przymiotnik od: admiracja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) przest. związany z admiracją, dotyczący admiracji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiralicja

1. grupa najwyższych rangą oficerów marynarki wojennej;
2. w wielu krajach (np. w Wlk. Brytanii): kierownictwo marynarki wojennej


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) władze naczelne marynarki wojennej

 (1.2) korpus admirałów

 (1.3) budynek mieszczący admiralicję (1.1)


Admiralicja – urząd sprawujący zwierzchnictwo nad marynarką wojenną, zajmujący się między innymi planowaniem rozwoju sił morskich, a także korpus admirałów.

Jest to także nazwa własna m.in. brytyjskiego i francuskiego kierownictwa marynarki wojennej (zob. admiralicja brytyjska). W niektórych państwach (m.in. Wielka Brytania) admiralicja pełni funkcję ministerstwa sił morskich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Admiralicyjny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z admiralicją


Źródła:

Wiktionary

Admiralski

→ admirał, np. flaga admiralska


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiralstwo

tytuł, godność admirała


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mar. urząd, godność admirała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admirator

wielbiciel


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. wielbiciel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiratorka

kobieta admirująca (darząca podziwem) kogoś lub coś


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. wielbicielka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admirał

najwyższy stopień w marynarce wojennej; oficer mający ten stopień


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mar. najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;

 (1.2) mar. oficer mający stopień admirała (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ent. rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych


Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej marynarce wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Admirałostwo

admirał z małżonką


Źródła:

SJP.pl

Admirałowa

małżonka admirała


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żona admirała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admirałowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z admirałem

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do admirała


Źródła:

Wiktionary

Admirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. albo podn. podziwianie, uwielbianie kogoś lub czegoś


Źródła:

Wiktionary

Admirować

przestarzałe: podziwiać, uwielbiać kogoś lub coś


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) przest. książk. podziwiać kogoś, uwielbiać go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admisja

dawniej: dopuszczenie do czegoś, zwłaszcza do jakiejś czynności prawnej; przyjęcie


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. dopuszczenie; względy u kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admisyjny

→ admisja


Patrz:admisja

Źródła:

SJP.pl

Admitancja

przewodność czynna w równoległych układach elektrycznych R, L, C (rezystor, cewka, kondensator)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;


Admitancja, drożność, przewodność elektryczna pozorna – wielkość fizyczna w obwodach prądu przemiennego, odwrotność impedancji:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Admitancyjny

→ admitancja


Patrz:admitancja

Źródła:

SJP.pl

Admonicja

przestarzałe: pouczenie, napomnienie, nagana, reprymenda


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. nagana


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admonicyja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) śrpol. upomnienie


Źródła:

Wiktionary

Adn

skrót od: Allgemeiner Deutscher Nachrichtendienst - agencja informacyjna byłej NRD


Źródła:

SJP.pl

Adnominalny

w językoznawstwie:
1. łączący się z rzeczownikiem; przyrzeczownikowy;
2. przypadek adnominalny - przypadek, którym rządzi rzeczownik, np. dopełniacz: dom ojca


przymiotnik

 (1.1) jęz. zob. przyrzeczownikowy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adnotacja

krótka, dodatkowa notatka, informacja; dopisek, przypis, przypisek


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uwaga, dopisek, przypisek, notatka

 (1.2) inform. w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adnotacyjny

przymiotnik

 (1.1) związany z adnotacją; mający charakter adnotacji, przypisu


Źródła:

Wiktionary

Adnotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pisanie adnotacji


Źródła:

Wiktionary

Adnotować

pisać notatki, przypisy, dodatkowe uwagi


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) pisać adnotacje, notatki, uwagi, przypisy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adnumeratywny

operator adnumeratywny - leksem niesamodzielny składniowo, tworzący związek z liczebnikiem, np. ponad, niespełna, około; przyliczebnik


Źródła:

SJP.pl

Adobe

[czytaj: edołbi] amerykańskie przedsiębiorstwo komputerowe, producent oprogramowania graficznego


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) archit. bud. suszona na słońcu, niewypalana cegła


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adolescencja

wiek młodzieńczy, młodość


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wiek młodzieńczy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolescencyjny

→ adolescencja; młodzieńczy


przymiotnik relacyjny

 (1.1) książk. młodzieńczy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolescent

dorastający młodzieniec


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) dorastająca osoba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolescentka

→ adolescent


Patrz:adolescent

Źródła:

SJP.pl

Adoleskaria

stadium w rozwoju niektórych przywr, np. motylicy wątrobowej, kiedy cerkarie w wodzie tworzą osłonę przetrwalnikową


Adoleskaria – typ metacerkarii (tj. larw przywr wnętrzniaków), których występowanie ograniczone jest wyłącznie do środowiska zewnętrznego.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adolf

imię męskie


rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. lekcew. Niemiec


Adolf – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów: "adal" – „szlachetny” oraz "wolf" – „wilk”. W Polsce imię to spotykane jest od XII–XIII w. Inne formy: Adulf, Odolf. Od tego imienia wywodzi się także imię Ado (Adon, Addo, Addon), będące jego zdrobnieniem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adolfa

imię żeńskie


Adolfa – żeński odpowiednik imienia Adolf (o znaczeniu „szlachetny wilk”).

Adolfa imieniny obchodzi: 11 lutego, 14 lutego, 19 kwietnia, 17 czerwca, 8 lipca i 21 sierpnia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adolfek

zdrobnienie od: Adolf


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobniała, poufała forma męskiego imienia Adolf


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolfik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: Adolf


Źródła:

Wiktionary

Adolfina

imię żeńskie


Adolfina – żeński odpowiednik (obok Adolfy) imienia Adolf.

Adolfina imieniny obchodzi: 9 lipca, na pamiątkę św. Adolfiny Diercks.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adolfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfiny lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adolfiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfy lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adolfostwo

Adolf z małżonką; Adolfowie


Źródła:

SJP.pl

Adolfowie

Adolf z małżonką; Adolfostwo


Źródła:

SJP.pl

Adolfowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfa lub z nim związany


Źródła:

SJP.pl

Adonai

jedno z zastępczych imion Boga występujące w Starym Testamencie, używane w liturgii żydowskiej (sporadycznie również w chrześcijańskiej) zamiast szczególnie czczonego imienia Jahwe; Adonaj


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adonaj

jedno z zastępczych imion Boga występujące w Starym Testamencie, używane w liturgii żydowskiej (sporadycznie również w chrześcijańskiej) zamiast szczególnie czczonego imienia Jahwe; Adonai


Źródła:

SJP.pl

Adoniasz

Adoniasz (?-970 p.n.e.), syn Dawida, zgładzony na rozkaz swego brata - Salomona, rywala do tronu Izraela


Adoniasz (hebr. "אדוניה", "Panem jest Jah") (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. ok. 970 p.n.e.) – syn Dawida, króla Izraela i Judy. U schyłku życia ojca rywalizował o sukcesję ze swoim przyrodnim bratem Salomonem. Po śmierci ojca i objęciu rządów przez Salomona został na polecenie tego ostatniego stracony.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adoniczny

wiersz adoniczny - wiersz w poezji antycznej używany w inwokacjach do Adonisa; wiersz adonijski


przymiotnik relacyjny

 (1.1) liter. w wersyfikacji: składający się z daktyla i trocheja (lub daktyli i trochejów)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adonidyna

organiczny związek chemiczny występujący w miłku wiosennym, lek nasercowy


Źródła:

SJP.pl

Adonijski

wiersz adonijski - wiersz w poezji antycznej używany w inwokacjach do Adonisa; wiersz adoniczny


Źródła:

SJP.pl

Adonik

wiersz adonijski


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. wiersz adoniczny (adonijski)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adonis

piękny, zadbany mężczyzna nadskakujący kobietom


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przen. książk. żart. lub iron. piękny, przystojny, zwykle młody mężczyzna przesadnie dbający o swoją urodę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ent. zob. modraszek adonis.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (3.1) bot. zob. miłek.


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adonisowy

przymiotnik od: adonis


Źródła:

SJP.pl

Adopciak

potocznie: adoptowane zwierzę


rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. adoptowany pies lub kot


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adopciny

żartobliwie: rocznica dnia adopcji zwierzęcia domowego


Źródła:

SJP.pl

Adopcja

1. akt prawny dotyczący uznania cudzego dziecka za własne; przysposobienie, usynowienie; adoptacja;
2. przyjęcie obcego prawa za prawo obowiązujące w danym kraju;
3. dawniej: przyjęcie do rodu szlacheckiego


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. prawne uznanie obcego dziecka za własne;

 (1.2) przygarnięcie zwierzęcia (np. bezdomnego, ze schroniska)

 (1.3) praw. przyjęcie przez jeden kraj prawa innego kraju

 (1.4) daw. przyjęcie do rodu, stanu rycerskiego itp.


Adopcja (łac. "adoptio"), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Jest to przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adopcjanizm

doktryna teologiczna z końca II wieku głosząca, że Chrystus stał się Synem Bożym dopiero w wyniku adopcji przez Boga


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;


Adopcjanizm – zróżnicowany zespół poglądów teologicznych głoszących, że Jezus był tylko adoptowanym, a nie naturalnym Synem Bożym, zbliżony do monarchianizmu, przez Kościół katolicki uznany za herezję. Po raz pierwszy wystąpił u ebionitów, następnie w teologii antiocheńskiej (np. u Pawła z Samosaty), w VIII-wiecznej Hiszpanii i na XII-wiecznym Zachodzie. W XVI i XVII w. poglądy adopcjanistyczne przyjęli Bracia Polscy (m.in. Szymon Budny i Faust Socyn).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adopcyjny

przymiotnik od: adopcja


przymiotnik

 (1.1) związany z adopcją, dotyczący adopcji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoptacja

w prawie: akt prawny, na mocy którego adoptowane dziecko nabywa praw do nazwiska i do dziedziczenia; przysposobienie, usynowienie


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. adopcja, usynowienie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dokonywanie lub dokonanie adopcji


Źródła:

Wiktionary

Adoptować

dokonywać (dokonać) adopcji


czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) dokonywać / dokonać adopcji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoracja

1. uwielbienie, podziwianie, wyrażane w widoczne dla innych lub adorowanej osoby sposób;
2. w religii: oddawanie czci Bogu lub świętym


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział

 (1.2) rel. ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym

 (1.3) szt. rel. motyw w sztuce religijnej przedstawiający oddawanie czci nowo narodzonemu Chrystusowi


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adoracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest adoracyjne; cecha tych, którzy są adoracyjni


Źródła:

Wiktionary

Adoracyjny

przymiotnik od: adoracja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adorowaniem kogoś lub czego

 (1.2) rel. związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adorant

w malarstwie i rzeźbie: postać (najczęściej wyobrażająca fundatora) ze złożonymi rękami w geście uwielbienia (adoracji), klęcząca u stóp Chrystusa lub Marii


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) szt. rel. w sztuce sakralnej postać klęcząca u stóp Chrystusa lub Maryi w geście uwielbienia;


Adorant – w malarstwie lub rzeźbie sakralnej postać klęcząca u stóp postaci Jezusa Chrystusa lub Marii, składająca ręce w geście uwielbienia, czyli adoracji.

Najczęściej w tej postaci można się dopatrzeć fundatora dzieła. W ikonografii chrześcijańskiej element ten pojawia się w okresie sztuki bizantyjskiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adorator

książkowo: mężczyzna zabiegający o względy kobiety; amant, wielbiciel, uwodziciel


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoratorka

1. książkowo: kobieta zabiegająca o względy mężczyzny; amantka, wielbicielka, uwodzicielka;
2. członkini katolickiego zgromadzenia zakonnego: Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Krwi Chrystusa


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: adorator


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoratorki

1. książkowo: kobieta zabiegająca o względy mężczyzny; amantka, wielbicielka, uwodzicielka;
2. członkini katolickiego zgromadzenia zakonnego: Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Krwi Chrystusa


Źródła:

SJP.pl

Adorno

Theodor Adorno (właściwie Theodor Wiesengrund) (1903-69), niemiecki filozof, socjolog i muzykolog


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adornowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. ozdabianie

 (1.2) daw. powiększanie, uzupełnianie


Źródła:

Wiktionary

Adornować

dawniej:
1. upiększać, dekorować, zdobić;
2. powiększać, uzupełniać


czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) daw. ozdabiać, dekorować; ozdobić, udekorować

 (1.2) daw. powiększać, uzupełniać; powiększyć, uzupełnić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) uwielbianie kogoś, zachwycanie się kimś, otaczanie kogoś uwielbieniem

 (1.2) rel. oddawanie czci Bogu lub obiektom kultu religijnego


Źródła:

Wiktionary

Adorować

1. starać się o czyjeś względy, zachwycać się kimś lub czymś; admirować;
2. oddawać cześć religijną


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

 (1.2) rel. oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adp

[czytaj: a-de-pe] adenozynodifosforan


Źródła:

SJP.pl

Adra

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jaśniejsza lub ciemniejsza żyła na kamieniu albo na drzewie, naturalna lub sztuczna


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adrar

1. miasto i oaza w środkowej Algierii;
2. pustynny płaskowyż w Mauretanii


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adrastea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) astr. jeden z księżyców Jowisza;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adrenalina

hormon, mediator układu nerwowego należący do katecholamin, wytwarzany przez rdzeń nadnerczy i zakończenia włókien pozazwojowych współczulnego układu nerwowego; suprarenina


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;


Adrenalina, epinefryna – organiczny związek chemiczny, hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrenalinowy

→ adrenalina


przymiotnik

 (1.1) biochem. związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny


Patrz:adrenalina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrenergiczny

w fizjologii: działający dzięki adrenalinie lub noradrenalinie


przymiotnik

 (1.1) farm. zawierający lub wydzielający adrenalinę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrenokortykotropina

hormon wytwarzany przez przedni płat przysadki; kortykotropina; ACTH


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. hormon pobudzający korę nadnerczy do wytwarzania przez nią hormonów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrenokortykotropowy

→ adrenokortykotropina


Patrz:adrenokortykotropina

Źródła:

SJP.pl

Adres

1. określenie miejsca zamieszkania;
2. ciąg znaków kierujący na czyjąś stronę w sieci komputerowej;
3. dokładnie określone miejsce przechowywania danych w pamięci elektronicznej


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) poczt. urz. informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

 (1.2) inform. numer komórki pamięci komputera

 (1.3) inform. ciąg znaków identyfikujący urządzenie, konto E-mail, stronę WWW itp. w sieci komputerowej, w szczególności w Internecie

 (1.4) przest. zbiorowa petycja do władz lub jej wysokiego przedstawiciela

 (1.5) daw. zręczność, spryt


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adresacja

w informatyce: przydzielanie adresu IP


Źródła:

SJP.pl

Adresant

osoba wysyłająca list; nadawca


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ten, kto wysyła przekaz, wiadomość, list, itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresantka

→ adresant


Patrz:adresant

Źródła:

SJP.pl

Adresarka

maszyna do drukowania adresów na przesyłkach


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. maszyna do drukowania adresów na masowych przesyłkach;


Adresarka, adrema, adresograf, adresator, maszyna adresująca – maszyna do drukowania krótkich tekstów (zwykle adresów) na masowych przesyłkach.

W klasycznej wersji teksty do nadrukowania wytłaczane były na metalowych płytkach (cynkowych lub aluminiowych), wybieranych w adresarce ze specjalnego podajnika. W najnowszych rozwiązaniach jest to rodzaj sterowanej komputerem drukarki typu "heavy duty".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adresat

odbiorca;
1. osoba, do której jest adresowany list, przesyłka itp.;
2. grupa osób, określone środowisko, do którego kierowana jest wypowiedź, utwór literacki, filmowy itp.


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) poczt. osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

 (1.2) osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.


Adresat (od fr. "adresse" – adres) – podmiot wskazany przez nadawcę jako odbiorca przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym. Osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę, kartkę pocztową; odbiorca.

Aby przesyłka pocztowa dotarła do adresata, musi zostać opatrzona jego adresem pocztowym. Polski urzędowy wzór adresowania zawiera: imię i nazwisko adresata lub nazwę instytucji, ulicę, numer budynku, numer mieszkania, miejscowość zamieszkania oraz kod pocztowy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adresatka

odbiorczyni;
1. kobieta, do której jest adresowany list, przesyłka itp.;
2. kobieta, do której coś jest skierowane, np. film, wypowiedź, projekt


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, do której coś jest adresowane


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresatywny

dotyczący bezpośrednio adresata, np. forma adresatywna


Źródła:

SJP.pl

Adresik

zdrobnienie od: adres


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: adres


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresograf

urządzenie do drukowania adresów; adresarka


Źródła:

SJP.pl

Adresografia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. metoda nadrukowywania adresów na przesyłkach

 (1.2) dział przedsiębiorstwa zajmujący się gromadzeniem danych adresowych osób i instytucji


Źródła:

Wiktionary

Adresomania

mania składania adresów (pism zbiorowych wystosowanych do władz lub osób wybitnych, zajmujących wysokie stanowisko)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. mania składania adresów (zbiorowych petycji do władz lub jej wysokich przedstawicieli)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresowalność

→ adresowalny


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest adresowalne


Patrz:adresowalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresowalny

specjalny, zindywidualizowany, np. reklamy adresowalne


Źródła:

SJP.pl

Adresowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) umieszczanie adresu na liście lub innej przesyłce

 (1.2) przen. odnoszenie, kierowanie czegoś do jakiejś osoby lub podmiotu


Źródła:

Wiktionary

Adresować

1. wpisywać adres
2. kierować do kogoś wypowiedź, utwór literacki, filmowy itp.


czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) umieszczać adres na liście, przesyłkę

 (1.2) odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresownik

notes do zapisywania adresów


Źródła:

SJP.pl

Adresowo-Wysyłkowy

związany z adresowaniem, jak i wysyłką (np. adresowo-wysyłkowe usługi)


Źródła:

SJP.pl

Adresowy

związany z adresem, dotyczący adresu


przymiotnik

 (1.1) dotyczący adresu, związany z adresem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresówka

1. mały identyfikator zwierzęcia domowego, doczepiany do obroży;
2. środowiskowo: firmowa pieczątka z adresem


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adret

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;


Adret ("dosłoneczny stok") – termin geograficzny określający stok góry lub wzgórza będące bardziej nasłonecznione w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego. Na półkuli północnej są to stoki południowe (eksponowane na południe), natomiast na półkuli południowej – północne (eksponowane na północ).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adria

tkanina wełniana


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rodzaj tkaniny wełnianej;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrian

imię męskie


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Adriana


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adriana

imię żeńskie


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Adrian


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrianeczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. od: Adrian


Źródła:

Wiktionary

Adrianek

zdrobnienie od: Adrian (imię męskie)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: Adrian


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adriany lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adrianna

imię żeńskie


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;


Adrianna, Adriana – imię żeńskie; żeński odpowiednik imienia Adrian, które pojawiło się w średniowieczu. Pochodzi od męskiego imienia Hadrian lub Adrian, to znaczy "należący do miasta Hadrii" w Picenum (Włochy). Częściej – w formie Adrian – nadawano je chłopcom. Jako imię żeńskie w zapiskach po raz pierwszy znalazło się około 1350 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrianniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adrianny lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adrianopol

miasto w europejskiej części Turcji (turecka nazwa: Edirne)


Źródła:

SJP.pl

Adrianopolski

→ Adrianopol (dawna nazwa Edirne, miasta w Turcji)


Źródła:

SJP.pl

Adrianostwo

Adrian z małżonką; Adrianowie


Źródła:

SJP.pl

Adrianowie

Adrian z małżonką; Adrianostwo


Źródła:

SJP.pl

Adrianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adriana lub z nim związany


Źródła:

SJP.pl

Adriatycki

→ Adriatyk


przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)


Patrz:Adriatyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adriatyk

Morze Adriatyckie; morze u południowych wybrzeży Europy


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. zob. Morze Adriatyckie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wykonywanie sztucznych adr, inkrustowanie wyrobów stolarskich drzewem lub metalem


Źródła:

Wiktionary

Adrować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) wykonywać sztuczne adry, inkrustować wyroby stolarskie drzewem lub metalem


Źródła:

Wiktionary

Adryjański

przymiotnik

 (1.1) stpol. adriatycki


Źródła:

Wiktionary

Adryjski

przymiotnik od: Adria (miasto we Włoszech)


Źródła:

SJP.pl

Adscripticii

[czytaj: adskriptic-i-i] w średniowieczu poddani chłopi, którzy nie mogli opuścić ziemi bez zgody pana


Źródła:

SJP.pl

Adsl

[czytaj: a-de-es-EL] skrót angielskiego: Asymmetric Digital Subscriber Line - odmiana technologii DSL, umożliwiająca asymetryczny dostęp do Internetu (przesył danych do użytkownika odbywa się z większą prędkością niż od użytkownika)


Źródła:

SJP.pl

Adsorbat

substancja, która ulega adsorpcji


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. substancja ulegająca zagęszczeniu w procesie adsorpcji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adsorbent

substancja stała, na której powierzchni zachodzi adsorpcja


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja


Adsorbent – ciało o bardzo rozwiniętej powierzchni, na której zachodzi proces polegający na powierzchniowym wiązaniu cząsteczek płynu (cieczy lub gazu) przez cząstki cieczy lub ciała stałego, zwany adsorpcją. Powoduje to zatężanie substancji rozcieńczonej (adsorbatu). Adsorbenty można podzielić według różnych cech:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adsorber

urządzenie przemysłowe wykorzystywane w procesie adsorpcji


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. urządzenie służące do oddzielania składników z mieszaniny gazowej lub ciekłej


Adsorber – urządzenie służące do prowadzenia procesu adsorpcji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adsorbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. fiz. skupianie, wiązanie cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego


Źródła:

Wiktionary

Adsorbować

wiązać cząstki cieczy lub gazu; dokonywać adsorpcji


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) chem. wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adsorpcja

1. wiązanie cząsteczek cieczy lub gazu przez ciało stałe;
2. jeden z etapów infekcji wirusowej polegający na przylgnięciu wirusa do zewnętrznej strony błony komórkowej komórki żywiciela


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. fiz. gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;


Adsorpcja – proces wiązania się cząsteczek, atomów lub jonów na powierzchni lub granicy faz fizycznych, powodujący lokalne zmiany stężenia. Adsorpcji nie należy mylić z absorpcją, która jest procesem wnikania do wnętrza fazy. Adsorpcję, absorpcję i wymianę jonową przyjęło się wspólnie nazywać procesami sorpcji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adsorpcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest adsorpcyjne


Źródła:

Wiktionary

Adsorpcyjny

→ adsorpcja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji


Patrz:adsorpcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adstrat

rodzaj języka, z którego bierze się zapożyczenia w państwach wielojęzycznych


Źródła:

SJP.pl

Adstryngencja

Adstryngencja – miara skłonności garbnika do wiązania się z białkiem skóry. Są to właściwości ściągające, charakterystyczne dla garbników roślinnych. Inaczej powinowactwo chemiczne garbnika do skóry.

Garbniki, które posiadają małą adstryngencję przenikają powoli przez splot włókien, w przypadku dużej adstryngencji garbniki szybko wiążą się z białkiem i nie przenikają w głąb splotu kolagenowego. Wartość adstryngencji zależy od stopnia jego stężenia, jego ładunku elektrycznego danej skóry.


Źródła:

Wikipedia

Adsubstantywny

operator adsubstantatywny - leksem mający cechy właściwe liczebnikom, jednak wchodzący w związki z przyimkami w wyrażeniach przyimkowych, np. tuż, zaraz, gdzieś; przywyrazek


Źródła:

SJP.pl

Adua

miasto w Etiopii


Zobacz też: Adua (wulkan).

Adua (także: Adowa, Adwa, Aduwa) – miasto w północnej Etiopii, w prowincji Tigraj (dawna nazwa Tigre), na wysokości 2000 m n.p.m. Była stolica Etiopii. Liczy ok. 25 tys. mieszkańców (1994). Ośrodek okręgu o rolniczym charakterze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aduański

przymiotnik od: Adua (miasto w Etiopii)


Źródła:

SJP.pl

Adukat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Małopolska,Bukowina,Huculszczyzna, Spisz. adwokat


Źródła:

Wiktionary

Adular

przezroczysty, bezbarwny minerał, odmiana ortoklazu, nazwa pochodząca od gór Adula w Alpach gdzie został znaleziony


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;


Nie mylić z: Adumar.

Adular – minerał z grupy krzemianów, przezroczysta i bezbarwna odmiana skalenia potasowego. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gór Adula w Alpach (okolice Przełęczy Św. Gotarda w Szwajcarii).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adularowy

→ adular


Patrz:adular

Źródła:

SJP.pl

Adulator

dawniej: pochlebca


Źródła:

SJP.pl

Adulterium

dawniej: cudzołóstwo, czyli stosunek płciowy z cudzą żoną lub cudzym mężem


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. cudzołóstwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adultyzm

[czytaj: adultyzm lub edoltyzm] dyskryminacja młodych ze względu na wiek


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aduś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. od: Adrian


Źródła:

Wiktionary

Adv.

skrót od: adverbium (w językoznawstwie: przysłówek)


Źródła:

SJP.pl

Adverbium

w językoznawstwie: przysłówek; adwerbium


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gram. przysłówek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Advocaat

[czytaj: adwokat] gęsty likier z żółtek, cukru, śmietany i aromatu waniliowego; advocat, adwokat, ajerkoniak, jajecznik


Advocaat [wym. adwokat], adwokat – holenderski likier o dużej lepkości, którego głównymi składnikami są jajka, cukier i brandy. Trunek został wynaleziony przez Holendra Eugena Verpoortena w Heinsbergu (dzisiejsza Nadrenia Północna-Westfalia). Produkowany z brandy o niskiej mocy (15-25%), cukru lub miodu, żółtek jaj, śmietany (lub skondensowanego mleka) oraz aromatu waniliowego. Najbardziej znanymi producentami advocaatu są Bols, DeKuyper i Verpoorten.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Advocat

[czytaj: adwokat] gęsty likier z żółtek, cukru, śmietany i aromatu waniliowego; advocaat, adwokat, ajerkoniak, jajecznik


Źródła:

SJP.pl

Adw.

skrót

 (1.1) = adwokat

 (1.2) = adwokacki


Źródła:

Wiktionary

Adwaita

koncepcja monistycznej filozofii indyjskiej, według której dusza indywidualna tworzy nierozerwalną całość z brahmanem, a świat widzialny jest tylko jego odbiciem; adwajta


Źródła:

SJP.pl

Adwajta

koncepcja monistycznej filozofii indyjskiej, według której dusza indywidualna tworzy nierozerwalną całość z brahmanem, a świat widzialny jest tylko jego odbiciem; adwaita


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) monistyczny kierunek wedanty;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adware

[czytaj: adłer] rodzaj oprogramowania utrzymywanego z reklam


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;

 (1.2) inform. rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;


Adware (oprogramowanie reklamowe) – sposób dystrybucji oprogramowania. Adware jest oprogramowaniem rozpowszechnianym za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów.

Mianem "adware" określa się również rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwekcja

napływ przemieszczających się poziomo mas powietrza atmosferycznego nad określone obszary, będący jedną z przyczyn zmian pogody


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) meteorol. poziomy ruch mas powietrza o innych właściwościach niż powietrze uprzednio zalegające;

 (1.2) fiz. w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwekcyjny

przymiotnik od: adwekcja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) meteorol. / fiz. związany z adwekcją, dotyczący adwekcji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwena

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. przychodzień, przybysz


Źródła:

Wiktionary

Adwent

w liturgii rzymskokatolickiej: okres czterech tygodni poprzedzających święto Bożego Narodzenia


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kult. rel. w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; Gloger.

 (1.2) przest. dzień Bożego Narodzenia


Zobacz też: Adwent (powieść).

Adwent ( adventus – przyjście) – w Kościołach zachodnich (łacińskim, anglikańskim i protestanckich) okres liturgiczny, poprzedzający uroczystość Bożego Narodzenia. Adwent poświęcony jest oczekiwaniu na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa, a jednocześnie przypomina historyczne oczekiwanie na Mesjasza. Ten okres liturgiczny jest także czasem „radosnego oczekiwania na przyjście Chrystusa”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwenta

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adwent


Źródła:

Wiktionary

Adwentnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. grudzień


Źródła:

Wiktionary

Adwentowicz

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Adwentowo

przysłówek

 (1.1) w sposób adwentowy


Źródła:

Wiktionary

Adwentowy

→ adwent, np. spotkanie adwentowe


przymiotnik relacyjny

 (1.1) kult. rel. związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentura

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Londyn. przygoda


Źródła:

Wiktionary

Adwentysta

członek jednej z chrześcijańskich wspólnot religijnych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentystka

członkini jednej z chrześcijańskich wspólnot religijnych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentystyczny

→ adwentysta


przymiotnik relacyjny

 (1.1) rel. związany z adwentystami, dotyczący adwentystów


Patrz:adwentysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;


Adwentyzm (z adventus: „przyjście”) – Kościoły i inne wspólnoty chrześcijańskie wywodzące się lub nawiązujące do XIX-wiecznego amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelikalizmu, któremu przewodził William Miller. Cechą wyróżniającą adwentyzm na tle chrześcijańskiego ogółu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adwentyści

grupa protestanckich związków wyznaniowych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa


Źródła:

SJP.pl

Adwerbalny

w językoznawstwie:
1. łączący się z czasownikiem; przyczasownikowy;
2. przypadek adwerbalny - przypadek, którym rządzi czasownik, np. biernik: czytam książkę


przymiotnik

 (1.1) jęz. zob. przyczasownikowy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwerbializacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. proces językowy, w którym inne części mowy przekształcają się w przysłówki


Źródła:

Wiktionary

Adwerbialność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest adwerbialne


Źródła:

Wiktionary

Adwerbialny

w językoznawstwie: przysłówkowy


przymiotnik

 (1.1) jęz. zob. przysłówkowy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwerbium

w językoznawstwie: przysłówek; adverbium


Źródła:

SJP.pl

Adwersarka

przestarzałe: przeciwniczka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przeciwniczka w sporze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwersarz

przeciwnik, zwłaszcza w dyskusji lub sporze


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. oponent, rywal


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacik

zdrobnienie od adwokat


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: adwokat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacina

ekspresywnie: adwokat


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pogard. kiepski adwokat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. opieka władcy świeckiego nad Kościołem


Źródła:

Wiktionary

Adwokacki

przymiotnik od: adwokat


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z adwokatem lub adwokaturą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacko

przysłówek

 (1.1) na sposób adwokacki


Źródła:

Wiktionary

Adwokat

1. prawnik zajmujący się prowadzeniem spraw w sądzie; obrońca sądowy
2. osoba występująca w obronie lub wstawiająca się za kimś lub za czymś


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

 (1.2) przen. rzecznik jakiejś sprawy

 (1.3) środ. uczn. grzeczny uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) kulin. rodzaj likieru jajecznego;


Adwokat (łac. "advocatus" „przywołany [do pomocy]”) – zawód zaufania publicznego, prawnik świadczący pomoc prawną, uprawniony do występowania przed organami ścigania, sądami i urzędami, udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych, tworzeniem umów, statutów a także innych dokumentów, mających charakter prawny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwokata

forma rzeczownika.

 (1.1) D., B. lp. od: adwokat


Źródła:

Wiktionary

Adwokatka

→ adwokat


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. kobieta adwokat


Patrz:adwokat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokatowa

przestarzale: żona adwokata


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żona adwokata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) branie kogoś w obronę, ujmowanie się za kimś

 (1.2) pot. wykonywanie zawodu adwokata


Źródła:

Wiktionary

Adwokatować

1. w znaczeniu potocznym: być adwokatem;
2. przenośnie: bronić kogoś, adwokatować komuś


czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) pot. praw. być adwokatem, pełnić rolę, obowiązki adwokata

 (1.2) przen. wstawiać się za kimś, występować w czyjejś obronie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokatowy

→ adwokat (likier)


Źródła:

SJP.pl

Adwokatura

1. zajęcie adwokata;
2. ogół adwokatów; palestra


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pełnienie czynności adwokata, zawód, profesja, stanowisko adwokata

 (1.2) zespół adwokatów


Ad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. adwent (okres)


Źródła:

Wiktionary

Ady

[czytaj: Odi] nazwisko


partykuła

 (1.1) gw-pl|Poznań,Zebrzydowice,Kujawy,Kaliskie,Kieleckie,Szołajdy,Opoczno. sącz.fakt. ale, przecież


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adyfenina

środek działający rozkurczająco na mięśnie gładkie


Źródła:

SJP.pl

Adyga

1. rzeka we Włoszech;
2. Trydent-Górna Adyga: region autonomiczny we Włoszech; Górna Adyga; Tyrol Włoski


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;


Adyga (wł. "Adige"; łac. "Athesis"; niem. "Etsch") – rzeka w północnych Włoszech o długości 409 km i powierzchni dorzecza 12,1 tys. km².

Wypływa ze źródeł koło przełęczy Reschenpass w Alpach Ötztalskich, w pobliżu granicy z Austrią, płynie przez Alpy i Nizinę Padańską, a na południe od miasta Chioggia uchodzi do Zatoki Weneckiej (Morze Adriatyckie). Tworzy naddatek delty Padu styczny od jej strony północnej. Adyga żeglowna jest na długości 300 km, znajdują się na niej elektrownie wodne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adygea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zob. Adygeja.


Źródła:

Wiktionary

Adygeja

autonomiczna republika w Rosji


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop;


Adygeja (czasem określana także jako "Adygea"; oficj. Republika Adygei, Республика Адыгея, "Riespublika Adygieja", , "Adygè Respublik") – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adygejczyk

1. członek rdzennego ludu zachodniego Kaukazu;
2. mieszkaniec Adygei


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) członek narodu Adygejczyków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adygejka

1. członkini rdzennego ludu zachodniego Kaukazu;
2. mieszkanka Adygei


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. członkini narodu Adygejczyków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adygejsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Rosji, w Adygei;


Adygejsk ( Адыгейск, ) – miasto w Rosji, w Republice Adygei, 100 km na północny zachód od Majkopu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adygejski

1. przymiotnik od:
a) Adygeja (republika należąca do Federacji Rosyjskiej; Republika Adygei);
b) Adyga (rzeka we Włoszech);
2. język adygejski - język należący do rodziny języków abchasko-adygijskich, używany głównie w Republice Adygei; adygejski


przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Adygei lub Adygejczyków

 (1.2) odnoszący się do Adygejska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język adygejski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adygejskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem adygejskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem adygejskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku adygejskim


Źródła:

Wiktionary

Adygijski

przymiotnik

 (1.1) daw. jęz. o rodzinie językowej adygejski


Źródła:

Wiktionary

Adynamia

utrata siły, słabość wywołana starością, przewlekłą chorobą, głodem


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. częściowa lub całkowita utrata sił fizycznych


Adynamia (gr. "bezsilność") – zjawisko utraty sił lub słabości spowodowanej rozmaitymi czynnikami naturalnymi lub patologicznymi, jak starość, głód lub choroba (np. zespół Cushinga, zespół Sheehana).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adynamiczny

→ adynamia


Patrz:adynamia

Źródła:

SJP.pl

Adynata

w literaturze fabularnej: absurdalne motywy ukazujące niemożliwe i niewytłumaczalne zdarzenia, sytuacje


Adynata – występujące w utworach fabularnych motywy nonsenowne, groteskowe, rzeczy niemożliwe, kłócące się ze zdrowym rozsądkiem (np. Baron Münchhausen wyciągający się sam za włosy z bagna). Adynata występują najczęściej w opowieściach humorystycznych, literaturze ludowej i literaturze sowizdrzalskiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adypinian

sól kwasu adypinowego


Źródła:

SJP.pl

Adypinowy

kwas adypinowy - alifatyczny kwas dikarboksylowy


Źródła:

SJP.pl

Adypocyt

komórka tłuszczowa; adipocyt


Źródła:

SJP.pl

Adyton

pomieszczenie w greckim sanktuarium będące miejscem przechowywania świętości dostępnych tylko kapłanom bądź osobom wybranym


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;


Adyton ( ἄδυτον "niedostępny") – miejsce święte, ukryta część starożytnego sanktuarium, świątyni, gaju świętego lub groty, do której dostęp mieli wyłącznie kapłani i osoby wybrane. Przechowywano w nim najcenniejsze świętości (cudowne wizerunki, relikwie). Zwykle mieściło też kultowy posąg bóstwa, a czasami było miejscem wyroczni. Adyton zazwyczaj mieścił się w tylnej części naosu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adziamski

przymiotnik

 (1.1) daw. perski


Źródła:

Wiktionary

Adziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ady lub z nią związany


Źródła:

SJP.pl

Adzuki

fasola adzuki - roślina z rodziny bobowatych o nasionach podobnych do fasoli; fasola azuki


Źródła:

SJP.pl

Adźiwika

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. hist. jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm


Źródła:

Wiktionary

Adźwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Usy w dorzeczu Peczory


Źródła:

Wiktionary

Adżanta

1. miejscowość w Indiach;
2. pasmo górskie w Indiach


Źródła:

SJP.pl

Adżantyjski

przymiotnik od: Adżanta (miejscowość w Indiach)


Źródła:

SJP.pl

Adżar

mieszkaniec Adżarii (autonomicznej republiki w Gruzji)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. mieszkaniec Adżarii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżaria

autonomiczna republika w Gruzji


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;


Adżaria, Adżarska Republika Autonomiczna ( აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, "Acz’aris Awt’onomiuri Resp’ublik’a") – republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adżarka

mieszkanka Adżarii (autonomicznej republiki w Gruzji)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. mieszkanka Adżarii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżarski

→ Adżaria


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Adżarią lub Adżarami


Patrz:Adżaria

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżika

pasta z czerwonej papryki oraz czosnku i ziół; adżyka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. zob. adżyka.


Adżika, adżyka (z abch. „sól”) – dodatek kulinarny wywodzący się z kuchni kaukaskiej i popularny w Gruzji (według źródeł gruzińskich pochodzi z Megrelii i Abchazji), Armenii, Turcji oraz Rosji[]. Jest to pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół (w tym chmeli-suneli) oraz orzechów włoskich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adżman

1. emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich;
2. miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adżmanin

mieszkaniec Adżmanu (emiratu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)


Źródła:

SJP.pl

Adżmanka

mieszkanka Adżmanu (emiratu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Adżmanu, emiratu w ZEA


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżmański

przymiotnik od: Adżman (emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Adżmanem, dotyczący Adżmanu (miasta lub emiratu w ZEA)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżmer

miasto w Indiach


Źródła:

SJP.pl

Adżmerski

przymiotnik od: Adżmer (miasto w Indiach)


Źródła:

SJP.pl

Adżwan

gatunek rośliny z rodziny selerowatych, używany jako przyprawa w kuchni indyjskiej; ajowan, chropawiec wonny, kminek indyjski


rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Trachyspermum ammi|ref=tak., gatunek rośliny z rodziny selerowatych pochodzący z Indii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżyka

pasta z czerwonej papryki oraz czosnku i ziół; adżika


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary