At

laotański grosz, 1/100 kipa


rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) monet. w Laosie, 1/100 kipa;

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) znak graficzny @

wykrzyknik

 (3.1) wykrzyknik wyrażający niecierpliwość, pobłażanie, lekceważenie, itp.


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ata

laotański grosz, 1/100 kipa


skrót

 (1.1) = atmosfera absolutna


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atacama

[czytaj: atakama] pustynia w Chile; Atakama


Źródła:

SJP.pl

Ataczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atak


Źródła:

Wiktionary

Atahualpa

Atahualpa kecz. Ataw Wallpa – "Szczęśliwy Ptak", zwany również Atabalipa lub Atawallpa, (ur. ok. 1502, zm. 26 lipca 1533 w Cajamarca) – trzynasty władca imperium Inków (Tawantinsuyu), syn Huayny Capaca i księżniczki z Quito o imieniu Tocto Coca (Toctollo).


Źródła:

Wikipedia

Atak

1. natarcie, uderzenie na przeciwnika;
2. nagłe pojawienie się objawów choroby;
3. zawodnicy przeznaczeni do działań ofensywnych


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. działanie zaczepne przeciw wrogowi

 (1.2) med. nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

 (1.3) ostry i nagły przejaw emocji

 (1.4) agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś

 (1.5) gwałtowne pogorszenie się pogody

 (1.6) sport. nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem

 (1.7) sport. grupa zawodników wyznaczona do ataku (1.6)

 (1.8) szach. rodzaj debiutu szachowego o ofensywnym charakterze


Atak – etap działań taktycznych wojsk lądowych, lotnictwa, sił specjalnych i marynarki wojennej, polegający na gwałtownym uderzeniu na przeciwnika i szybkim, połączonym z umiejętnym manewrem i ogniem, posuwaniu się w głąb jego ugrupowania. Atak jest początkowym, decydującym etapem natarcia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atakama

pustynia w Chile; Atacama


Atakama (Atacama, Desierto de Atacama) – pustynia mglista w Ameryce Południowej. Należy do najsuchszych obszarów na świecie. Leży w północnej części Chile, między Kordylierą Nadbrzeżną a Kordylierą Zachodnią. Znajduje się w obrębie dwóch chilijskich prowincji Norte Chico i Norte Grande.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atakamit

minerał, zasadowy chlorek miedziowy


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atakamski

→ Atakama (pustynia w Chile)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atakamą, dotyczący Atakamy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ataki

forma rzeczownika.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: atak


Źródła:

Wiktionary

Atakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przypuszczanie ataku


Źródła:

Wiktionary

Atakować

1. prowadzić zorganizowane, zaczepne działania wojenne skierowane przeciwko siłom nieprzyjacielskim;
2. gwałtownie napadać, nacierać;
3. szerzyć się w jakimś środowisku, działać niszcząco na coś;
4. usiłować pobić rekord, próbować pokonać przeciwnika


czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie

 (1.2) występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś

 (1.3) o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu

 (1.4) o chorobach, szkodnikach i innych plagach: szerzyć się w określonym środowisku

 (1.5) działać niszcząco

 (1.6) podejmować energiczne działania

 (1.7) pot. zwracać się do kogoś

 (1.8) sport. próbować zdobyć przewagę

czasownik zwrotny niedokonany atakować się

 (2.1) atakować (1.2) wzajemnie jeden drugiego

 (2.2) atakować (1.2) siebie samego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ataksja

upośledzenie ruchowe; niezborność


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zaburzenie koordynacji ruchów


At


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ataksyt

meteoryt żelazny o bardzo wysokim udziale procentowym niklu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ataktowy

w muzyce: bez podziału na takty


Źródła:

SJP.pl

Ataktyczny

→ ataksja


Patrz:ataksja

Źródła:

SJP.pl

Atakujący

forma czasownika.

 (1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: atakować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) sport. w siatkówce: zawodnik kończący akcję atakiem po wystawieniu piłki przez rozgrywającego;


At


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Atala

tytułowa bohaterka noweli François Chateaubrianda, półkrwi Indianka


Atala – włoska zawodowa grupa kolarska powstała w 1908. W 1912 zespół ten, który wówczas tworzyli Luigi Ganna, Carlo Galetti, Giovanni Michelotto i Eberardo Pavesi zwyciężył w klasyfikacji generalnej Giro d’Italia. Był to jedyny przypadek w historii wyścigu, w którym nie prowadzono klasyfikacji indywidualnej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atalanta

w mitologii greckiej: heroina beocka


Atalanta (gr. Ἀταλάντη Atalántē) – w mitologii greckiej piękna uczestniczka łowów kalidońskich, której Meleager przyznał głowę dzika.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atalia

1. rodzaj roślin z rodziny arekowatych; palma brazylijska; miąglina;
2. przeplatka atalia - gatunek motyla dziennego z rodziny rusałkowatych


Atalia ( ‏עֲתַלְיָה‎, "Atalja"; Γοθολία, "Gotholía"; Athalia, zm. 835 p.n.e.) – córka króla Izraela Achaba i królowej Izebel (lub, według innych interpretacji, króla Omriego), żona króla Judy Jorama. Była królową-matką za panowania swojego syna Ochozjasza, a po jego śmierci przejęła władzę i rządziła samodzielnie jako królowa Judy w latach ok. 841–835 p.n.e. Była jedyną kobietą zasiadającą na tronie w Jerozolimie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ataman

kozacki przywódca sprawujący funkcje wojskowe


rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) hist. wojsk. wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków;


Ataman, ukr. отаман ("wataman, vataman, otaman") – kozacki przywódca pełniący funkcje polityczne i wojskowe; także dowódca wojskowy oddzielnego pododdziału, mający władzę wojskową lub administracyjno-wojskową, względnie przywódca niezależnego od jakiejkolwiek władzy oddziału, niejednokrotnie o charakterze rozbójniczym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atamanka

kozacka przywódczyni sprawująca funkcje wojskowe


Źródła:

SJP.pl

Atamanować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) hist. dowodzić oddziałem kozackim jako ataman


Źródła:

Wiktionary

Atamański

dotyczący atamana


przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z osobą lub urzędem atamana, dotyczący atamana


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atamaństwo

stopień, ranga atamana


Źródła:

SJP.pl

Atanazja

dawniej: nieśmiertelność


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atanazjański

→ atanazja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. rel. związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim


Patrz:atanazja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atanazowie

Atanazy z żoną


Źródła:

SJP.pl

Atanazy

imię męskie


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;


Atanazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „nieśmiertelny” ( Αθανάσιος).

Atanazy imieniny obchodzi: 2 maja, 15 maja, 23 czerwca, 4 lipca, 5 lipca, 15 lipca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atandzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|atandzić.


Źródła:

Wiktionary

Atandzić

czasownik

 (1.1) gwara więzienna pukać, łomotać


Źródła:

Wiktionary

Atanor

piec alchemiczny; athanor


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ezot. specjalny piec do celów alchemicznych;


Atanor, athanor (arab. "tannur" = „piec”) − piec przeznaczony do celów alchemicznych, przede wszystkim do sporządzania kamienia filozoficznego. Znajdowało się w nim jajo filozoficzne z właściwymi reagentami (złotem i srebrem oraz tynkturą). Ogień płonący w atanorze powinien być „umiarkowany, stały, słaby, równy, wilgotny i ciepły [...] niewyczerpany i przez naturę jedynie stosowany”. Atanor opalany był zwykle węglem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atapask

członek grupy plemion Ameryki Północnej posługującej się językami atapaskańskimi


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atapaskański

→ Atapaskowie; atapaskijski


Źródła:

SJP.pl

Atapaskijka

członkini grupy plemion Ameryki Północnej posługującej się językami atapaskańskimi


Źródła:

SJP.pl

Atapaskijski

→ Atapaskowie; atapaskański


Źródła:

SJP.pl

Atapaskowie

grupa plemion Ameryki Północnej posługująca się językami atapaskańskimi


Źródła:

SJP.pl

Atapi

skrót od: Advanced Technology Attachment Packet Interface, złącze odpowiedzialne za komunikację komputera z urządzeniami innymi niż dyski twarde


AT


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atar

olejek różany, składnik kosmetyków


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ataraksja

staroż. obojętność wobec świata, nieuleganie emocjom - zasada filozoficzna głoszona gł. przez szkołę stoicką i epikurejską


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) staroż. filoz. spokój ducha


Ataraksja ( αταραξια – brak zamętu, niepokoju) – postawa niewzruszoności, równowagi i spokoju ducha, ideał spokoju wewnętrznego człowieka. Jedna z cech mędrca według filozofów hellenistycznych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ataraktyczny

1. lek ataraktyczny - lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek przeciwlękowy, anksjolityk;
2. związany z ataraksją, starożytną koncepcją filozoficzną, zakładającą obojętność wobec świata, nieuleganie emocjom


Źródła:

SJP.pl

Ataraktyk

lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek ataraktyczny, anksjolityk


Źródła:

SJP.pl

Atargatis

mitologia syryjska: bogini miłości i płodności, opiekunka wojowników; bogini utożsamiana z Asztarte


Atargatis ( ‏אתרעתה‎) – syryjska bogini płodności.

Jej najsłynniejsze sanktuarium znajdowało się w Manbidż (znanym jako Hierapolis-Bambyke). O jej kulcie pisze Lukian z Samosaty w "De Dea Syria". Wg. przesłanek epigraficznych jej kult był rozprzestrzeniony w basenie Morza Śródziemnego. Świątynia Atargatis znajdowała się też na hellenistycznym Delos oraz w partyjskiej Dura Europos.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atari

marka komputerów i konsol do gier oraz firma


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu

 (1.2) inform. mikrokomputer marki Atari


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atarot

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wikipedia

Atarynka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żart. pot. jeden z komputerów firmy Atari, zwykle ośmiobitowy


Źródła:

Wiktionary

Ataszat

urząd attaché; attachat


Źródła:

SJP.pl

Atatürk

nazwisko


Źródła:

SJP.pl

Atawistycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób atawistyczny


Źródła:

Wiktionary

Atawistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atawistyczne; cecha tych, którzy są atawistyczni


Źródła:

Wiktionary

Atawistyczny

1. w biologii: dotyczący atawizmu, będący atawizmem (np. atawistyczne owłosienie całego ciała);
2. przenośnie: związany z atawizmem psychicznym (np. atawistyczne skłonności)


przymiotnik

 (1.1) o cechach podobnych jak u odległych przodków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atawizm

1. w biologii: występowanie u osobnika cech jego odległych przodków;
2. przenośnie: występowanie u kogoś pierwotnych cech psychicznych (zwykle negatywnych)


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków


Atawizm ( atavus – przodek) – regresja ewolucyjna.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atbaj

góry zrębowe w Egipcie i Sudanie; Góry Czerwonomorskie


Atbaj, ‘Atbāy, Góry Czerwonomorskie, dawniej Itbaj – góry zrębowe w Egipcie i Sudanie, ciągnące się wzdłuż Morza Czerwonego. Najwyższym szczytem jest Dżabal Uda (2259 m n.p.m.). Są mocno rozczłonkowane suchymi dolinami uchodzącymi ku Morzu Czerwonemu i dolinie Nilu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atbara

1. miasto i dystrykt w Sudanie;
2. rzeka w Sudanie i Etiopii


Atbara (arab. عطبرة "Aṭbara") – miasto w północno-wschodnim Sudanie, w wilajecie Nahr an-Nil, przy ujściu rzeki Atbara do Nilu. Około 87,8 tys. mieszkańców. Ośrodek handlowy regionu rolniczego; przemysł cementowy, spożywczy; węzeł kolejowy; siedziba biskupstwa koptyjskiego.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ate

niepohamowana ambicja, ślepy impuls, siła fatalna


Ate (gr. Ἄτη "Átē", łac. "Nefas", "Error") – w mitologii greckiej córka Zeusa albo (w innych mitach) córka bogini niezgody Eris.

Jest uosobieniem zaślepienia prowadzącego do zbrodni, jak i kary za złe czyny. W teatrze antycznym jeden z elementów koncepcji tragizmu: „pycha”, „zaślepienie”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atebryna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. farm. preparat przeciwmalaryczny, syntetyczny alkaloid; zamiennik chininy


Źródła:

Wiktionary

Ateista

niewierzący w istnienie Boga lub bogów, zwolennik ateizmu; ateusz (książkowo)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateistka

→ ateista


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów


Patrz:ateista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateistycznie

przysłówek

 (1.1) filoz. rel. w myśleniu ateistycznym; negując istnienie Boga

 (1.2) przen. bez wiary; poza tradycją religijną


Źródła:

Wiktionary

Ateistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. cecha tego, co ateistyczne lub tego, kto ateistyczny


Źródła:

Wiktionary

Ateistyczny

związany z ateizmem, wyrażający ateizm (np. ateistyczne koncepcje w filozofii, ateistyczne poglądy)


przymiotnik

 (1.1) rel. związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateizacja

propagowanie poglądu o nieistnieniu Boga, szerzenie się tego poglądu w społeczeństwie, stawanie się ateistą


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szerzenie ateizmu, propagowanie ateizmu

 (1.2) stawanie się ateistą


Ateizacja – proces polegający na upowszechnianiu postaw negujących istnienie Boga oraz zaprzeczający istnieniu wszelkich sił nadprzyrodzonych.

W Polsce podobnie jak w Europie nasilenie procesu ateizacji nastąpiło po 1944 r. i wiązało się ze wspieraniem i promowaniem ateizacji przez tzw. władzę ludową. W tym celu powstało m.in. Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, którego głównym celem była:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ateizacyjny

→ ateizacja


Patrz:ateizacja

Źródła:

SJP.pl

Ateizm

pogląd odrzucający wiarę w Boga, zaprzeczający istnieniu Boga; ateuszostwo (przestarzałe)


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


Ateizm (z gr. ἄθεος „bezbożny” – ἀ- "a-", „bez” oraz θεός, "theos", „bóg”) – brak wiary w istnienie jednego bądź wielu bogów, odrzucenie wiary w stwórcę; ewentualnie odrzucenie teizmu. Może uznawać religię za sprzeczną z nauką, sprzeczną z rozumem lub niepotrzebną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ateizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szerzenie ateizmu


Źródła:

Wiktionary

Ateizować

1. szerzyć pogląd o nieistnieniu Boga (ateizm), czynić kogoś niewierzącym w Boga;
2. ateizować się - stawać się niewierzącym w Boga


czasownik przechodni niedokonany (dk. zateizować)

 (1.1) szerzyć ateizm, propagować ateizm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atelier

[czytaj: ateLJE]
1. zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których nakręca się filmy;
2. pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szt. pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie

 (1.2) film. zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy


Zo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atelierowy

przymiotnik od: atelier


Źródła:

SJP.pl

Atellan

w starożytnym teatrze rzymskim: ludowa farsa, krótka improwizowana scenka z udziałem typowych postaci z maskami


Źródła:

SJP.pl

Atellana

ludowe widowiska w Kampanii, we Włoszech, mające najczęściej charakter kampanii politycznych


Źródła:

SJP.pl

Atematyczny

1. niemający tematu, pozbawiony treści;
2.w językoznawstwie: czasowniki atematyczne - czasowniki, do których rdzenia nie jest dodawany przyrostek


przymiotnik

 (1.1) jęz. bez tematu; nie mający rdzenia odmiany


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atemi

w japońskich sztukach walki: uderzenie w witalny punkt ludzkiego ciała


Atemi (jap. 当て身) – słowo w języku japońskim, oznaczające uderzenie w witalny punkt ludzkiego ciała, uderzenie nokautujące.

W japońskich sztukach walki ciosy zadawane ręką i nogą, w odróżnieniu od wykręceń, duszeń, trzymań. Karate jest typową sztuką walki skupiającą się na atemi. Niektóre uderzenia w witalne organy mogą zabić albo pozbawić przeciwnika zdolności do walki: w splot słoneczny, skroń, oczy, genitalia, pod nos lub podbródek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atena

w mitologii greckiej: bogini mądrości, rzemiosła i sztuki wojennej, córka Zeusa (wyskoczyła z jego otwartej głowy)


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

 (1.2) imię|polski|ż.; imię mitologiczne


Atena (gr. Ἀθηνή Athene, Ἀθηναίη Athenaie, łac. Minerva) – w mitologii greckiej bogini mądrości, sztuki, sprawiedliwej wojny oraz opiekunka miast, m.in. Aten i Sparty. Jest jedną z dwunastu głównych bogów olimpijskich. Jej atrybutami są: włócznia, tarcza i łuk. Jej świętym zwierzęciem jest sowa, a rośliną – oliwka. Jej rzymskim odpowiednikiem jest Minerwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atencja

1. przestarzale: szacunek, respekt, poważanie;
2. dawniej: uwaga, czujność, baczenie


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. szacunek, respekt, poważanie okazywane komuś lub czemuś

 (1.2) daw. uwaga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atencjonalny

pełen atencji, wyrażający szczególny szacunek


Źródła:

SJP.pl

Atencjusz

potocznie: osoba starająca się być ciągle w centrum uwagi, zwracająca na siebie uwagę w negatywny lub kontrowersyjny sposób


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. osoba usilnie zabiegająca o atencję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atencjuszka

→ atencjusz


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zabiegająca o atencję


Patrz:atencjusz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atencyjka

żartobliwie: okazanie komuś szczególnego szacunku, względów; szanowanko, uszanowanko


Źródła:

SJP.pl

Atencyjny

środowiskowo: próbujący zwrócić na siebie uwagę swoim prowokującym zachowaniem


Źródła:

SJP.pl

Ateneum

przenośnie: w różnych czasach i miejscach - instytucja kulturalna lub naukowa, najczęściej szkoła wyższa lub średnia


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atenka

mieszkanka Aten (miasta)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Aten

 (1.2) mebl. trójnożny stolik pod miskę ze zdobieniami stylizowanymi na antyczne


Atenka (fr. "athénienne", od "Athénienne" – Atenka lub "athénien" – ateński) – rodzaj niewielkiego mebla w postaci trójnogu, popularnego w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku.

Pierwszy jego projekt z 1757 (opublikowany w 1762) był dziełem szkockiego artysty i badacza starożytności Jamesa Stuarta, zwanego „Ateńczykiem” i znanego jako popularyzator sztuki klasycznej. We Francji pojawiła się w okresie panowania Ludwika XVI jako użytkowe naśladownictwo trójnogów antycznych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atentat

zamach na czyjeś życie z przyczyn politycznych


Źródła:

SJP.pl

Atenuacja

proces otrzymywania wirusów lub bakterii o obniżonej chorobotwórczości, służących do produkcji szczepionek; atenuowanie


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atenuowanie

otrzymywać (otrzymać) wirusy lub bakterie o obniżonej chorobotwórczości, służące do produkcji szczepionek


Źródła:

SJP.pl

Atenuowany

przymiotnik

 (1.1) pozbawiony zjadliwości (o patogenach)


Źródła:

Wiktionary

Atenuować

otrzymywać (otrzymać) wirusy lub bakterie o obniżonej chorobotwórczości, służące do produkcji szczepionek


Źródła:

SJP.pl

Ateny

stolica Grecji


rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica współczesnej Grecji;

 (1.2) hist. starożytne miasto-państwo

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: Atena


Ateny (nowogr. Αθήνα, "Athī́na" (trl.), "Atina" (trb.); st.gr. Ἀθῆναι, "Athēnai"; Athenae) – stolica i największe miasto Grecji, jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej i zarazem dziesiąty co do wielkości zespół miejski w Unii Europejskiej na poziomie 3,5 mln mieszkańców (cała metropolia ma blisko 4 miliony mieszkańców).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aterogenny

wywołujący miażdżycę; miażdżycorodny, miażdżycogenny


Źródła:

SJP.pl

Ateroskleroza

rzadko: choroba polegająca na odkładaniu się cholesterolu (i innych substancji) na wewnętrznych ściankach tętnic; miażdżyca tętnic, arterioskleroza


Źródła:

SJP.pl

Ateryna

gatunek małej ryby morskiej z rodziny aterynowatych


Ateryna ("Atherina presbyter") – gatunek morskiej ryby z rodziny aterynowatych (Atherinidae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aterynka

gatunek słodkowodnej ryby z rzędu aterynokształtnych; bedocja


Źródła:

SJP.pl

Aterynokształtne

rząd ryb promieniopłetwych


Aterynokształtne (Atheriniformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aterynokształtny

o cechach aterynokształtnych (rząd ryb)


Źródła:

SJP.pl

Aterynowate

o cechach aterynowatych (rodzina ryb)


Aterynowate (Atherinidae) – rodzina ryb aterynokształtnych. Kilka gatunków z tej rodziny ma znaczenie gospodarcze oraz hobbystyczne (hodowla w akwariach). Występują w morskich wodach przybrzeżnych w klimatach zwrotnikowym, podzwrotnikowym i umiarkowanym, większość w Indopacyfiku, a trzy gatunki w Oceanie Atlantyckim. Gatunki z rodzaju "Craterocephalus" zasiedlają wody słodkie Australii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aterynowaty

o cechach aterynowatych (rodzina ryb)


Źródła:

SJP.pl

Atest

dokument poświadczający, że coś (najczęściej wyrób przemysłowy) spełnia normy i może być sprzedawane


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) praw. dokument poświadczający, zaświadczający

 (1.2) techn. wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atestacja

1. kontrola kończąca się nadaniem atestu;
2. kontrolowanie stanowisk pracy pod względem ich przydatności w zakładzie;
3. dawniej: zaświadczenie, świadectwo


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) badanie i ocena czegoś pod względem spełniania norm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atestacyjny

przymiotnik od: atestacja


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z atestacją, atestowaniem, dotyczący atestacji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atestat

przestarzałe: atestacja, świadectwo


Źródła:

SJP.pl

Atestator

osoba lub podmiot przeprowadzający atestację (weryfikację i zgodność z normami)


Źródła:

SJP.pl

Atestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) weryfikowanie, czy produkt odpowiada obowiązującym normom

 (1.2) sprawdzanie, czy jakieś procedury są zgodne z normami


Źródła:

Wiktionary

Atestować

1. dokonać, dokonywać kontroli kończącej się nadaniem atestu;
2. skontrolować, kontrolować stanowiska pracy pod względem ich przydatności w zakładzie


czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) urz. nadać lub nadawać produktowi atest po stwierdzeniu, że spełnia on odpowiednie normy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atetotyczny

→ atetoza


Patrz:atetoza

Źródła:

SJP.pl

Atetoza

mimowolne skrętne ruchy, zwłaszcza w okolicach kończyn górnych, występujące przy mózgowym porażeniu dziecięcym


Atetoza (gr. ατηετηορ = nieuporządkowany) – zaburzenie neurologiczne polegające na występowaniu niezależnych od woli, nierytmicznych, ciągłych, powolnych ruchów ciała.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ateusz

przestarzałe: zwolennik ateizmu; ateista


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. ateista, bezbożny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateuszka

przestarzałe: zwolenniczka ateizmu; ateistka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. ateistka, bezbożnica


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateuszostwo

przestarzale: ateizm - nieuznawanie istnienia Boga


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) postawa negująca istnienie Boga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateuszowski

→ ateusz


przymiotnik

 (1.1) przest. dotyczący ateusza


Patrz:ateusz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateuszowy

przymiotnik

 (1.1) przest. ateistyczny, bezbożny


Źródła:

Wiktionary

Ateńczyk

mieszkaniec Aten (miasta)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Aten


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateński

przymiotnik od: Ateny (stolica Grecji i starożytne państwo)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ateścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atest


Źródła:

Wiktionary

Athabaska

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wikipedia

Athabaskański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z Athabaską, dotyczący Athabaski (rzeki lub jeziora)


Źródła:

Wiktionary

Athanor

[czytaj: atanor] piec alchemiczny; atanor


Źródła:

SJP.pl

Atharwaweda

Atharwaweda (sanskr. trl. "Atharvaveda") – jeden z czterech zbiorów (sanhita) hymnów, wchodzących w skład Wed, zawiera głównie teksty magiczne (formuły magiczne, zaklęcia i egzorcyzmy) i teksty związane z rytuałami (królewskimi i odnoszącymi się do ogniska domowego).


Źródła:

Wikipedia

Athleisure

[czytaj: ATleiżer] noszenie na co dzień ubrań sportowych


Źródła:

SJP.pl

Athlon

[czytaj: atlon] linia procesorów firmy AMD


Źródła:

SJP.pl

Athos

półwysep w Grecji; Ajon Oros


rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. półwysep w północnej Grecji stanowiący część Półwyspu Chalcydyckiego

 (1.2) geogr. góra na półwyspie Athos (1.1);

 (1.3) geogr. zatoka w północnej Grecji, między półwyspem Athos (1.1) a Sithonią;

 (1.4) rel. adm. religijna enklawa na półwyspie Athos (1.1) o statusie okręgu autonomicznego stanowiąca centrum monastyczne prawosławia;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) mitgr. mityczny gigant zgładzony przez Posejdona podczas gigantomachii, przywalony olbrzymią skałą na półwyspie Athos (1.1)


Athos, także Święta Góra (nowogr. Άγιο Όρος – Agio Oros, grec. staroż. Ἅγιον Ὄρος – Agion Oros) – wspólnota mnichów prawosławnych w Grecji, posiadająca status regionu autonomicznego (tzw. Autonomiczne Państwo Klasztorne) równego jednostkom administracji zdecentralizowanej, z terytorium obejmującym dalszą od nasady część półwyspu Athos wraz z górą Athos, nad zatoką Athos. W 2011 r. wspólnota liczyła 1811 mieszkańców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Athoski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z górą Athos, dotyczący góry Athos


Źródła:

Wiktionary

Athyr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. według nazewnictwa greckiego, trzeci miesiąc pierwszej staroegipskiej pory roku achet, pory wylewu Nilu;


Źródła:

Wiktionary

Atimia

w starożytnej Grecji: kara pozbawienia czci oraz praw obywatelskich


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) staroż. wykluczenie z życia publicznego w starożytnej Grecji;


Atimia ( ατιμία od "a" „brak” i "time" „wartość; honor”) – w starożytnej Grecji forma wykluczenia z życia publicznego poprzez pozbawienie praw obywatelskich, oznaczająca w praktyce zakaz pojawiania się na zgromadzeniach i w świątyniach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

 (1.2) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;


Atina – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Frosinone.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 4480 osób, 154,5 os./km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Atk

[czytaj: a-te-KA] skrót od: Akademia Teologii Katolickiej


skrótowiec, rodzaj nijaki

 (1.1) = eduk. Akademia Teologii Katolickiej


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atka

potocznie: znak @; at, małpa


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atkinson

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wikipedia

Atlancki

→ Atlanta


przymiotnik relacyjny

 (1.1) archit. związany z atlantami

 (1.2) geogr. związany z Atlantą (miastem w Stanach Zjednoczonych)

 (1.3) związany z Atlantami lub Atlantydą


Patrz:Atlanta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlant

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlas; telamon


rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) archit. posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;


Atlant (lm. atlanty; także gigant, telamon, herkulant, gr. "átlas", "átlantos") – postać muskularnego mężczyzny podtrzymującego głową, barkami lub rękami element architektoniczny (np. belkowanie, strop, balkon itp.), podpora zastępująca filar, kolumnę.

Atlant znany był już w architekturze starożytnej jako męski odpowiednik kariatydy, a rozpowszechniony został w epoce baroku. Pochodzenie nazwy łączy ją z mitycznym tytanem Atlasem dźwigającym sklepienie nieba.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atlanta

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlas; telamon


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;


Atlanta – stolica i jednocześnie najbardziej zaludnione miasto amerykańskiego stanu Georgia, z populacją liczącą 510,8 tys. mieszkańców (2023). Atlanta stanowi kulturalne i ekonomiczne centrum obszaru metropolitalnego Atlanta, zamieszkiwanego przez 6,3 miliona osób, a także najważniejszy komponent rozrastającego się megapolis, znanego jako Piedmont Atlantic Megaregion.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atlantic

[czytaj: atlantik] krój czcionki


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atlantis

prom kosmiczny


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atlantycki

1. przymiotnik od: Atlantyk;
2. polityka: związany z NATO


przymiotnik

 (1.1) geogr. dotyczący Atlantyku

 (1.2) polit. dotyczący państw NATO


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlantyckość

→ atlantycki


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atlantyckie; cecha tych, którzy są atlantyccy


Patrz:atlantycki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlantyda

legendarna wielka wyspa


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mit. mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

 (1.2) mitgr. każda z Hesperyd, Hiad i Plejad, córek Atlasa;


Atlantyda, Atlantis (gr. Ἀτλαντὶς νῆσος "Atlantìs nēsos") – mityczna kraina, która miała być miejscem istnienia rozwiniętej cywilizacji zniszczonej przez serię trzęsień ziemi i zatopionej przez wody morskie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atlantydy

mieszkańcy Atlantydy (mitycznego państwa)


Atlantydy (gr. Ατλαντίδες Atlantídes, łac. Atlantides ‘córki Atlanta’, ‘córki Atlasa’) – w mitologii greckiej nimfy: Hesperydy, Hiady i Plejady; córki tytana Atlasa (Atlanta; gr. Átlas, Átlantos).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atlantydzi

mieszkańcy Atlantydy (mitycznego państwa)


Źródła:

SJP.pl

Atlantydzki

przymiotnik od: Atlantyda


przymiotnik relacyjny

 (1.1) mit. związany z Atlantydą, dotyczący Atlantydy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlantyk

Ocen Atlantycki; drugi według wielkości po Oceanie Spokojnym obszar wodny świata, znajdujący się między Eurazją, Afryką, Antarktydą i Ameryką


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. pot. zob. Ocean Atlantycki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlantysta

zwolennik integracji Europy realizowanej przez NATO


Źródła:

SJP.pl

Atlantyzm

1. koncepcja integracji Europy realizowana przez NATO;
2. polityczna łączność z celami NATO


Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na w rubryce „”. Pomóż nam go sprawdzić:.

Atlantyzm ( atlanticism), znany również jako transatlantyzm – ideologia polityczna postulująca ścisły sojusz między państwami Ameryki Północnej (Stanami Zjednoczonymi i Kanadą) a Europą w kwestiach politycznych, gospodarczych i obronnych. Termin wywodzi się od Oceanu Atlantyckiego. Jest to ideologia geopolityczna w tym samym sensie co eurazjatyzm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atlantyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec mitycznej Atlantydy


Źródła:

Wiktionary

Atlas

1. zbiór map wybranych tematycznie, wydany w formie albumu;
2. przyrząd treningowy do ćwiczeń siłowych;
3. pierwszy kręg szyjny; kręg szczytowy; dźwigacz


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

 (1.2) anat. kręg szyjny, na którym opiera się czaszka;

 (1.3) sport. wielofunkcyjny przyrząd do ćwiczeń różnych partii mięśni używany w siłowni;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) archit. posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podpora architektoniczna;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atlasik

zdrobnienie od: atlas (album)


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atlas


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlaski

→ Atlas (góry w północno-zachodniej Afryce)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atlasem, dotyczący Atlasu (gór w Afryce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atlasowy

→ atlas


Patrz:atlas

Źródła:

SJP.pl

Atlatl

broń miotająca używana od czasów górnego paleolitu; miotacz oszczepów


Miotacz oszczepów, atlatl (z azteckiego "ahtlatl") – broń miotająca w postaci wydrążonego lub płaskiego kawałka drewna z zagłębieniem na jednym z końców, stosowana na całym świecie od czasów górnego paleolitu. Najstarszy, odnaleziony we Francji atlatl, wykonany był z poroża jelenia i jest datowany na około 27 tysięcy lat.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atleta

1. człowiek dobrze zbudowany i o dużej sile fizycznej;
2. sportowiec uprawiający sporty siłowe (np. zapasy)


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sport. zawodnik dyscyplin siłowych;

 (1.2) człowiek postawny, silny, z rozwiniętą muskulaturą


Atleta (łac. "athleta": zapaśnik z gr. "ἀθλητής") – osoba o ponadprzeciętnej budowie ciała, sile fizycznej, zręczności i wytrzymałości.

Po raz pierwszy pojęcie to zostało wprowadzone w starożytnej Grecji (gr. "άθλος, athlos": konkurs), miało określać osobę biorącą udział w zawodach sportowych. Słowo to współcześnie ma podobne znaczenie, choć mianem atlety zwykło się określać głównie zawodników biorących udział w zawodach lekkoatletycznych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atletico

[czytaj: atletiko] klub piłkarski z Madrytu; także nazwa (lub człon nazwy) wielu klubów hiszpańskich i południowoamerykańskich


Źródła:

SJP.pl

Atletka

kobieta o wielkiej sile fizycznej lub moralnej; siłaczka; zapaśniczka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. zawodniczka dyscyplin siłowych

 (1.2) kobieta postawna, silna, z rozwiniętą muskulaturą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atleto

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: atleta


Źródła:

Wiktionary

Atletycznie

przysłówek

 (1.1) z wyćwiczoną muskulaturą


Źródła:

Wiktionary

Atletyczność

bycie atletą, sprawność fizyczna


Źródła:

SJP.pl

Atletyczny

1. silny, dobrze zbudowany (np. atletyczny wygląd, atletyczna budowa ciała);
2. związany z ćwiczeniami sportowymi, zwłaszcza z zapasami, podnoszeniem ciężarów (np. pokazy atletyczne)


przymiotnik jakościowy

 (1.1) dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

przymiotnik relacyjny

 (2.1) sport. odnoszący się do atletyki, związany z atletyką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atletyk

w psychologii: człowiek odznaczający się muskularną budową ciała, wysoki i silny, charakteryzujący się ufnością w stosunku do ludzi, otwartością i śmiałością; typ przeciwstawny astenikowi


Źródła:

SJP.pl

Atletyka

ćwiczenia sportowe


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wszystkie ćwiczenia sportowe


Atletyka – dziedzina sportu, która wyodrębniła się w XIX wieku. W skład atletyki wchodzą dyscypliny, w których podstawą jest wykorzystywanie przez zawodników własnej siły fizycznej, m.in.: podnoszenie ciężarów, strongman, trójbój siłowy i kulturystyka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atletyzm

bycie atletą, sprawność fizyczna


Źródła:

SJP.pl

Atm

symbol atmosfery fizycznej - jednostki ciśnienia (odczytywany jako cały, odmienny wyraz)


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atma

willa Karola Szymanowskiego (jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów) w Zakopanem, gdzie mieszkał w latach 1930-1935; w 1975 roku utworzono w niej Muzeum Karola Szymanowskiego (oddział Muzeum Narodowego w Krakowie)


rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. szt. willa w Zakopanem, w której mieszkał Karol Szymanowski, mieszcząca współcześnie muzeum biograficzne tego kompozytora;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atman

w filozofii indyjskiej: fundamentalne "ja", najgłębsza, duchowa istota bytu ludzkiego; "mikrokosmiczny" odpowiednik brahmana


Atman (dewanagari आत्म "ātman", sanskr. "oddech", आत्मा) – w hinduizmie określenie duszy rozumianej jako indywidualna jaźń, obecna w każdej żywej istocie. Atman wciela się w kolejnych żywotach (idea reinkarnacji) w kolejne ciała, podlegając prawu karmy. Pierwsze wzmianki o "atmanie" znaleźć można już w Upaniszadach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atmofil

pierwiastek będący składnikiem skorupy ziemskiej przechodzący w dużych ilościach do atmosfery lub hydrosfery


Źródła:

SJP.pl

Atmolityczny

→ atmoliza


Patrz:atmoliza

Źródła:

SJP.pl

Atmoliza

rozdzielanie mieszaniny gazów na poszczególne składniki


Źródła:

SJP.pl

Atmometr

przyrząd do mierzenia szybkości parowania wody z powierzchni zbiorników wodnych lub gruntu; ewaporometr


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atmoradiograf

aparat radiofoniczny służący do notowania wyładowań atmosferycznych


Źródła:

SJP.pl

Atmosfera

1. sfera gazów otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
2. powietrze wypełniające jakąś ograniczoną przestrzeń;
3. przenośnie: jakość stosunków międzyludzkich panująca w danym miejscu, klimat psychiczny tego miejsca, środowiska, otoczenia itp.;
4. atmosfera techniczna - dawna jednostka ciśnienia;
5. atmosfera fizyczna - jednostka ciśnienia równa 101325 paskalom


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) astr. meteorol. powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;

 (1.2) powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie

 (1.3) przen. klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

 (1.4) miar. fiz. jednostka miary ciśnienia


At


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atmosferka

zdrobnienie od: atmosfera


Źródła:

SJP.pl

Atmosferologia

nauka o zjawiskach atmosferycznych


Źródła:

SJP.pl

Atmosferycznie

→ atmosferyczny


Patrz:atmosferyczny

Źródła:

SJP.pl

Atmosferyczny

dotyczący atmosfery (w znaczeniu powłoki gazowej), mający miejsce w atmosferze (np. zjawiska atmosferyczne, wyładowania atmosferyczne)


przymiotnik

 (1.1) związany z atmosferą ziemską


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atmosferyk

1. rodzaj kotła lub pieca gazowego;
2. potocznie: utwór, zazwyczaj muzyczny, o charakterze nastrojowym, nostalgicznym, romantycznym


Źródła:

SJP.pl

Atmosferyki

fale elektromagnetyczne o długości od 15 metrów do 1500 kilometrów, wywołane wyładowaniami atmosferycznymi między chmurami lub między chmurą a ziemią, będące źródłem zakłócających trzasków w odbiornikach radiowych


Atmosferyki – zwyczajowa nazwa fal radiowych od długościach od 15 do 1 500 000 metrów (częstotliwości 20MHz-200Hz) powstających w atmosferze Ziemi. Pochodzenie atmosferyków jest naturalne, z wyładowań elektrycznych zachodzących w atmosferze - stanowią więc naturalne szumy przy odbiorze fal radiowych. Obserwacje atmosferyków służą badaniom jonosfery i magnetosfery.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atoksyczność

→ atoksyczny


Patrz:atoksyczny

Źródła:

SJP.pl

Atoksyczny

nietrujący


przymiotnik

 (1.1) nie trujący; nieszkodliwy dla organizmu lub środowiska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atol

wyspa koralowa w kształcie pierścienia, otaczająca lagunę


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


At


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atoli

dawniej: mimo to, jednak, wszakże; spójnik przyłączający zdanie (rzadziej inne wyrażenie) o treści przeciwnej do tej, którą można wywnioskować z wcześniejszego kontekstu, np.: Wierzyć nie chciał, w końcu atoli uwierzyć musiał.


spójnik

 (1.1) przest. jednak, natomiast, ale

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od atol


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atolowy

→ atol


Patrz:atol

Źródła:

SJP.pl

Atolówka

gatunek ptaka z rodziny mewowatych; rybitwa biała


Źródła:

SJP.pl

Atom

1. najmniejsza część pierwiastka chemicznego zachowująca jego właściwości;
2. przenośnie: najmniejsza, podstawowa cząstka czegoś


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. fiz. najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


At


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atomal

marka papieru światłoczułego


Źródła:

SJP.pl

Atomista

1. w starożytności: filozof, zwolennik teorii filozoficznej - atomizmu;
2. specjalista w zakresie atomistyki;
3. potocznie o zwolenniku szerokiego zastosowania energii jądrowej


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii

 (1.2) fiz. badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej

 (1.3) pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atomistka

→ atomista


Patrz:atomista

Źródła:

SJP.pl

Atomistyczny

→ atomistyka, → atomizm


przymiotnik

 (1.1) filoz. odnoszący się do atomizmu


Patrz:atomistyka, → atomizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atomistyka

1. ogół badań naukowych i prac technicznych związanych z uzyskiwaniem i wykorzystywaniem energii jądrowej;
2. antyczna teoria filozoficzna głosząca, że przyroda składa się z atomów, których powszechną właściwością jest ruch w próżni


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. dziedzina nauki zajmująca się badaniem właściwości, struktury i zachowania atomów oraz ich zastosowaniami w różnych technologiach

 (1.2) hist. filoz. teoria, która zakładała, że wszystko we wszechświecie składa się z małych, niepodzielnych jednostek zwanych atomami


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atomizacja

1. rozbicie lub rozpad czegoś na drobne cząsteczki;
2. rozpylenie cieczy w postaci drobnych kropel;
3. przesadna, drobiazgowa analiza


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. rozdzielenie substancji na drobne elementy

 (1.2) analizowanie do skrajnych szczegółów


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atomizator

opryskiwacz silnikowy, drobnokroplisty do zwalczania szkodników i chorób roślin


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie służące do rozbijania cieczy na bardzo drobne krople i ich rozpylania


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atomizer

przyrząd do rozpylania płynów, zwłaszcza perfum i lekarstw; rozpylacz


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyrząd, który rozpyla ciecz, rozbija ją na strumień kropelek

 (1.2) jeden z elementów e-papierosa, w którym liquid jest podgrzewany przez grzałkę i zamienia się w dym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atomizm

1. starożytna teoria filozoficzna przedstawiająca materię zbudowaną z drobnych, niepodzielnych cząstek - atomów;
2. pogląd w naukach społecznych uznający możliwość podziału badanych obiektów, podobnie jak materii, na najmniejsze składniki


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. fiz. teoria naukowa, zgodnie z którą materia składa się z atomów

 (1.2) hist. filoz. starożytna doktryna głosząca, że cała rzeczywistość składa się z próżni i niepodzielnych, niezmiennych cząstek – atomów

 (1.3) filoz. log. pogląd, że całą prawdę o rzeczywistości można wyrazić za pomocą elementarnych zdań (sądów), które opisują proste, jednostkowe fakty


Atomizm fizykalny – teoria o ziarnistej, nieciągłej strukturze materii, twierdzenie, że materia składa się z niepodzielnych elementów, niegdyś atomów, a współcześnie: cząstek elementarnych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atomizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozbijanie na atomy


Źródła:

Wiktionary

Atomizować

rozbijać coś na drobne elementy, składniki, także coś abstrakcyjnego


czasownik przechodni niedokonany (dk. zatomizować)

 (1.1) techn. rozdrabniać na bardzo drobne cząstki

 (1.2) przen. powodować rozpad większej całości na elementy

czasownik zwrotny niedokonany atomizować się (dk. zatomizować się)

 (2.1) dzielić się na niewielkie elementy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atomowiec

1. przenośnie: uczony, który zajmuje się fizyką jądrową;
2. zwolennik wykorzystywania badań atomowych do produkcji bomb


Źródła:

SJP.pl

Atomowo

przysłówek sposobu

 (1.1) fiz. na poziomie atomów

 (1.2) wojsk. używając broni atomowej

 (1.3) pot. bardzo mocno; w znacznej liczbie lub ilości


Źródła:

Wiktionary

Atomowość

w informatyce: niepodzielność operacji w bazach danych


Źródła:

SJP.pl

Atomowy

1. dotyczący atomów, związany z atomami (np. jądro atomowe, masa atomowa);
2. wykorzystujący energię jądrową, zabezpieczający przed skutkami użycia broni wykorzystującej tę energię (np. bomba atomowa, schron atomowy)


przymiotnik

 (1.1) charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

 (1.2) wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atomóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: atomówka


Źródła:

Wiktionary

Atomówka

1. potocznie: bomba atomowa;
2. potocznie: elektrownia atomowa (jądrowa);
3. każda z trzech dziewczynek będących bohaterkami serialu animowanego pt. "Atomówki"


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. bomba atomowa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aton

w mitologii egipskiej: widzialny przejaw boga Re


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atonalista

muzyk tworzący utwory muzyczne o charakterze atonalnym, stosujący zasadę atonalności


Źródła:

SJP.pl

Atonalistka

→ atonalista


Patrz:atonalista

Źródła:

SJP.pl

Atonalizm

konstrukcja dźwiękowa o braku zależności pomiędzy dźwiękami i tonami od centrum tonalnego; atonalność


Źródła:

SJP.pl

Atonalnie

przysłówek

 (1.1) w sposób atonalny


Źródła:

Wiktionary

Atonalność

konstrukcja dźwiękowa o braku zależności pomiędzy dźwiękami i tonami od centrum tonalnego; atonalizm


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha utworu, który jest atonalny


Mistyczny akord Aleksandra Skriabina


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atonalny

o muzyce: wprowadzający równouprawnienie wszystkich 12 dźwięków oktawy


przymiotnik

 (1.1) pozbawiony tonu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atonia

obniżenie prawidłowego napięcia mięśni


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zanik lub zmniejszenie zdolności do skurczu mięśni;


Atonia – zanik lub zmniejszenie zdolności do skurczu mięśni gładkich lub mięśni poprzecznie prążkowanych. Jej skutkami są poważne zaburzenia w czynnościach danego narządu, np. zatrzymanie akcji porodowej (atonia macicy), ustanie ruchów perystaltycznych jelit (atonia jelit).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atoniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atoniczne


Źródła:

Wiktionary

Atoniczny

1. bezdźwięczny;
2. w językoznawstwie: niemający własnego akcentu;
3. dotknięty atonią, spowodowany atonią


przymiotnik

 (1.1) med. powiązany z atonią, obniżeniem lub brakiem napięcia mięśniowego

 (1.2) jęz. zob. nieakcentowany.

 (1.3) książk. bezdźwięczny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atonon

wyraz nieposiadający własnego akcentu


Źródła:

SJP.pl

Atopia

genetycznie uwarunkowana, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na naturalny kontakt z substancją uczulającą (antygen)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe


Atopia ( ατοπία) – grupa dziedzicznych chorób alergicznych. Zaburzenia te charakteryzują się natychmiastowym mechanizmem. Wynikają z nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na małe dawki antygenów, w wyniku której dochodzi do nadmiernego wytwarzania immunoglobulin E (IgE) skierowanych głównie przeciwko tym alergenom. Powstaje w ten sposób reakcja zapalna.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atopik

osoba dotknięta atopią


Źródła:

SJP.pl

Atopowy

w medycynie:
1. wywołany przez alergię (np. astma atopowa, atopowe zapalenie skóry);
2. skłonny do alergii (np. osoby atopowe)


przymiotnik

 (1.1) med. związany z atopią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atorwastatyna

organiczny związek chemiczny z grupy statyn, normalizujący stężenie lipidów we krwi


Atorwastatyna – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy syntetycznych statyn. Jest wybiórczym inhibitorem reduktazy 3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-koenzymu A (reduktazy HMG-CoA).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atos

bohater powieści "Trzej muszkieterowie", "Dwadzieścia lat później" i "Wicehrabia de Bragelonne" autorstwa Aleksandra Dumasa


rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (1.1) zoonim imię dla psa


Atos, właściwie "Olivier hrabia de la Fère" (ur. ok. 1595, zm. 1661) – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre’a Dumasa-ojca: "Trzej muszkieterowie", "W dwadzieścia lat później", "Wicehrabia de Bragelonne". Występuje również w powieści "D’Artagnan" autora Henry'ego Bedforda-Jonesa. Postać zainspirowana była m.in. Armandem de Sillègue d’Athos d’Autevielle, ur. ok. 1615, zm. 21 grudnia 1643 r. w Paryżu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atp

1. [czytaj: a-te-pe] adenozynotrójfosforan;
2. [czytaj: ej-ti-PI] skrót angielskiego: Association of Tennis Professionals - Stowarzyszenie Tenisistów Profesjonalnych, organizacja utworzona w 1972 roku w celu ochrony interesów tenisistów, organizator cyklu męskich rozgrywek tenisowych pod nazwą ATP Tour


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atrakcja

1. urozmaicenie, rozrywka, niespodzianka;
2. coś, co pociąga niezwykłością; coś szczególnie interesującego


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atrakcyjnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób atrakcyjny, czyli przyciągający uwagę


Źródła:

Wiktionary

Atrakcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: atrakcyjnie


Źródła:

SJP.pl

Atrakcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: atrakcyjny; bardziej atrakcyjny


Źródła:

SJP.pl

Atrakcyjność

→ atrakcyjny


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości

 (1.2) wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego


Atrakcyjność, także atrakcja – właściwość powodująca zainteresowanie, pożądanie lub przyciąganie do czegoś lub kogoś. "Atrakcja" może również odnosić się do samego obiektu atrakcji tak jak w przypadku "atrakcji turystycznej."


Patrz:atrakcyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atrakcyjny

1. wzbudzający zainteresowanie; interesujący, ciekawy;
2. wzbudzający pożądanie; pociągający, ponętny, powabny


przymiotnik

 (1.1) o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

 (1.2) interesujący, dobry, korzystny, wartościowy, godny przyjęcia/rozważenia (o pojęciu, rzeczy, obiekcie, ofercie itd.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atraks

duży, bardzo jadowity i agresywny pająk australijski


Atraks, ptasznik australijski ("Atrax robustus") – gatunek pająka z infrarzędu ptaszników i rodziny Atracidae. Jest endemitem australijskiej Nowej Południowej Walii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atraktant

1. chemiczny środek działający wabiąco na owady i szkodniki; środek wabiący;
2. sygnał wydawany przez zwierzęta w celu zwabienia partnera seksualnego lub ofiary;
3. czynnik wabiący u roślin, przyciągający gatunki zapylające kwiaty


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zool. sygnał wabiący ofiarę lub partnera

 (1.2) bot. bodziec wabiący do zapylenia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atraktor

punkt lub zbiór punktów, który w trakcie pewnego procesu "przyciąga" punkty leżące w jego otoczeniu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wędk. dodatek smakowy, środek wabiący ryby

 (1.2) mat. fiz. stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;

 (1.3) psych. pewien stały poziom szczęśliwości, do którego dąży umysł


Atraktor ("łac. attrahere – przyciąga"ć) – stan układu dynamicznego, do którego w miarę upływu czasu dąży ten układ. Atraktor jest pojęciem pokrewnym punktu stałego dla funkcji. Atraktorem może być np. punkt, zamknięta krzywa (cykl graniczny), czy fraktal (dziwny atraktor). Atraktor jest jednym z podstawowych pojęć używanych w teorii chaosu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atraktorowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z atraktorem, dotyczący atraktora


Źródła:

Wiktionary

Atramencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atrament


Źródła:

Wiktionary

Atrament

barwny roztwór o różnorodnym składzie chemicznym, służący do pisania przy użyciu pióra, lub drukowania


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

 (1.2) środ. przestępcze tanie wino owocowe


Atrament ( atramentum, czernidło) – środek barwiący w postaci roztworu barwnika w rozpuszczalniku z ewentualnym dodatkiem substancji zagęszczających (np. żelujących). Wykorzystywany jest w szeregu przyborów pisarskich (długopisy, flamastry, markery, wieczne pióra) oraz w druku atramentowym (drukarki atramentowe, plotery).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atramentowy

związany z atramentem


przymiotnik

 (1.1) dotyczący atramentu, związany z atramentem

 (1.2) granatowy kolor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atramentówka

potocznie: drukarka atramentowa


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. inform. drukarka atramentowa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atramyntowy

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kopiowy (o ołówku)


Źródła:

Wiktionary

Atranzytywność

cecha relacji, która nigdy nie zachodzi między X i Z, jeśli zachodzi między X i Y oraz Y i Z; przeciwprzechodniość


Źródła:

SJP.pl

Atranzytywny

1. stający się rzeczą, cechą lub obowiązkiem innej osoby;
2. w logice: cechujący relację, która nigdy nie zachodzi między przedmiotami "x" i "z", jeśli zachodzi między "x" i "y" oraz "y" i "z"


Źródła:

SJP.pl

Atrapa

1. imitacja przedmiotu lub puste opakowanie np. na wystawie sklepowej jako reklama;
2. osłona chłodnicy samochodowej;
3. przenośnie o instytucji lub zjawisku, które są zaledwie imitacją czegoś, nie mają dodatnich wartości pierwowzoru


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) imitacja jakiegoś przedmiotu;

 (1.2) przen. coś, co jest pozbawione wartości, sprawiające pozór bycia czymś, czym w rzeczywistości nie jest

 (1.3) osłona chłodnicy samochodowej


Atrapa ( attrape) – makieta lub przedmiot służący do oszukania obserwatora, imitacja. Pojęcie odnoszone czasem do pojęć abstrakcyjnych (np. „Władza, która jest tylko atrapą”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atrapowy

związany z atrapą


Źródła:

SJP.pl

Atraumatyczny

nietraumatyczny


Źródła:

SJP.pl

Atrazyna

związek chemiczny, herbicyd do zwalczania chwastów w uprawie kukurydzy


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atrebateński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Atrebatem, dotyczący Atrebatu (współcz. Arras)


Źródła:

Wiktionary

Atrek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;


At


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Atrepsja

stan skrajnego wyniszczenia u niemowląt rozwijający się wskutek przewlekłych zaburzeń w odżywianiu lub przewlekłych schorzeń, objawiający się znacznym wychudzeniem, upośledzeniem wzrostu i rozwoju oraz zaburzeniami czynności narządów wewnętrznych


At


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atrezja

brak światła narządu rurowatego (np. odbytu, dróg żółciowych, dwunastnicy); zarośnięcie


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. zarośnięcie.


Atrezja, zarośnięcie ( atresia, z gr. ατρετος = bez otworu) – termin medyczny oznaczający najczęściej wrodzony brak otworu np. w zastawce trójdzielnej lub światła narządu rurowatego (np. odbytu, przełyku, pochwy), rzadko może być wtórna do innych chorób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atrezyjny

→ atrezja


Patrz:atrezja

Źródła:

SJP.pl

Atrialny

przymiotnik od: atrium; charakterystyczny dla atrium, mieszczący się w atrium lub w jakiś inny sposób związany z atrium


Źródła:

SJP.pl

Atrium

1. centralne pomieszczenie w starożytnych domach rzymskich, oświetlane przez otwór w dachu, pod którym był basen na wodę deszczową;
2. dziedziniec w bazylikach starochrześcijańskich;
3. przedsionek serca


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) archit. hist. główne pomieszczenie domu rzymskiego, z otworem dachowym i podłogowym basenem na deszczówkę ;

 (1.2) archit. współcz. wewnętrzny dziedziniec bloku mieszkalnego lub zadaszony szklanym przekryciem w budynkach biurowych i usługowych

 (1.3) anat. przedsionek serca


Atrium (od łac. "ater" – czarny) – najczęściej niezadaszone (hypetralne) pomieszczenie wewnętrzne.

W architekturze jest to zamknięta przestrzeń, niekoniecznie wyrównana w pionie, przechodząca przez dwie lub więcej kondygnacji w obiekcie budowlanym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atrofia

zanikanie tkanek lub organów; zanik


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

 (1.2) psych. zanik wrażliwości


Atrofia ( ἀτροφία "atrophia"), zanik, wiąd – stopniowe zmniejszanie się objętości komórki, tkanki, narządu lub części ciała. Wyróżnia się zanik fizjologiczny i patologiczny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atroficzny

zanikowy


przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z atrofią, dotyczący atrofii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atropina

silnie trujący związek organiczny, alkaloid występujący w niektórych roślinach (m.in. w owocach pokrzyku wilczej jagody), działający na układ nerwowy przywspółczulny


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze wzór chemiczny|C17H23NO3., stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


At


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atropinowy

związany z atropiną


przymiotnik

 (1.1) med. związany z atropiną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atropos

Atropos (gr. Ἄτροπος "Átropos", łac. "Atropos", "Morta" – „Nieodwracalna”) – trzecia z Mojr, w mitologii greckiej bogiń losu.

Atropos wyznaczała kres życia każdego z ludzi. Kiedy nadchodził ich czas, przecinała nić swoimi nożycami. Atropos była najstarszą z sióstr.


Źródła:

Wikipedia

Atrybucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atrybut


Źródła:

Wiktionary

Atrybucja

1. połączenie rzeczownika z przymiotnikiem, gdzie przymiotnik pełni funkcję przydawki;
2. przypisanie autorstwa dzieła sztuki, o niejednoznacznym pochodzeniu, artyście na podstawie zgromadzonych wiadomości źródłowych


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

 (1.2) jęz. połączenie rzeczownika z przymiotnikiem pełniącym funkcję atrybutu – przydawki

 (1.3) psych. wnioskowanie, wyjaśnianie czyichś zachowań, zjawisk, intencji pomagające przewidywać zdarzenia i zwiększyć możliwość wpływania na nie

 (1.4) szt. przypisanie autorstwa dzieła sztuki, dokonywane gdy dzieło nie jest podpisane lub istnieją wątpliwości co do autentyczności podpisu autora

 (1.5) jęz. bezspójnikowe połączenie zdań lub części zdania


Atrybucja – przypisywanie komuś lub czemuś pewnych cech. W psychologii pojęcie atrybucji odnosi się do tego, jak ludzie wyjaśniają przyczyny swojego bądź cudzego zachowania, tzw. "naiwne teorie przyczynowości". Termin ten funkcjonuje również w gramatyce języka polskiego oraz istnieje w dziedzinie marketingu biznesowego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atrybucyjny

przymiotnik od: atrybucja


Źródła:

SJP.pl

Atrybut

1. istotna cecha, właściwość;
2. filozofia: charakterystyczna właściwość przedmiotu, bez której nie mógłby on istnieć; przymiot;
3. językoznawstwo: część zdania (wyraz lub ich grupa) określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny; przydawka;
4. sztuka: określony, symboliczny przedmiot, dodawany jako znak rozpoznawczy


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atrybutowy

→ atrybut


Patrz:atrybut

Źródła:

SJP.pl

Atrybutywny

używany jako przydawka


Źródła:

SJP.pl

Atrycja

ubytek twardej tkanki zęba w następstwie kontaktu zęba z zębem, bez interwencji obcych substancji


Atrycja ( attrition) – postępujące z wiekiem zużycie twardych tkanek zęba w następstwie kontaktu zęba z zębem, bez interwencji obcych substancji. Atrycja występuje podczas zaciskania zębów, a powstająca destrukcja manifestuje się na powierzchniach żujących i siecznych oraz stycznych. Może być fizjologiczna lub patologiczna.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atryda

potomek Atreusa, króla Myken


Źródła:

SJP.pl

Atsd

skrót od: a tak swoją drogą; btw, BTW


Źródła:

SJP.pl

Att

[czytaj: ej ti and TI] skrót od: American Telephone and Telegraph, amerykańska firma telekomunikacyjna


Źródła:

SJP.pl

Attacca

[czytaj: attakka] określenie wykonawcze: atakuj (natychmiast); wskazówka, że nie należy robić przerwy między częściami utworu; attacca subito


Attacca [z wł. "atakuj"; także attacca subito, z wł. "atakuj natychmiast"] – termin muzyczny, tekstowy element notacji muzycznej będący oznaczeniem i wskazówką wykonawczą nakazującą wykonanie sąsiadujących ze sobą części (przeważnie w kompozycjach o formie cyklicznej) lub wydzielonych fragmentów utworu muzycznego bez zaznaczenia przerwy między nimi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Attachat

[czytaj: aTAszat] urząd attaché; ataszat


Źródła:

SJP.pl

Attaché

[czytaj: ataSZE] dyplomata oddelegowany na placówkę dyplomatyczną, działający w danej dziedzinie (np. attaché kulturalny, attaché wojskowy)


rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) polit. dypl. najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;


(czyt. "atasze", z fr.: "przydzielony", "doczepiony") – najniższy stopień dyplomatyczny członka personelu dyplomatycznego państwa wysyłającego w państwie przyjmującym. Wyjątkiem jest attaché wojskowy, który – zachowując tradycyjną nazwę – ma wysoki stopień dyplomatyczny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Attar

olejek różany, składnik kosmetyków; atar


Źródła:

SJP.pl

Attenborough

[czytaj: Atenboroł] nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Attitude

[czytaj: atiTUD] pozycja w balecie, w której tancerz stoi wyprostowany na jednej nodze, z drugą uniesioną do tyłu i ugiętą w kolanie


Źródła:

SJP.pl

Atto-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;


Źródła:

Wiktionary

Attometr

jednostka długości równa 10^(-18) metra


Źródła:

SJP.pl

Attosekunda

jednostka czasu równa 10^(-18) sekundy (skrót: as)


Attosekunda (symbol: as) to jednostka podwielokrotna (ułamkowa) jednostki czasu – sekundy w układzie SI, równa jednej trylionowej części sekundy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Attycki

1. przymiotnik od: Attyka (kraina w starożytnej Grecji);
2. charakterystyczny dla kultury Attyki (np. attycka prostota);
3. sól attycka - styl mówienia odznaczający się subtelnym dowcipem, zwykle trochę złośliwym


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Attyką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Attycyzm

styl retoryczny wywodzący się ze starożytnej Grecji, odznaczający się dbałością o czystość i prostotę wyrazu oraz wytwornością wysłowienia


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) odmiana stylu retorycznego jako dążenie do czystości, jasności i elegancji języka, wzorowane na mowie starożytnych Aten z okresu klasycznego (V–IV w. p.n.e.)

 (1.2) subtelność stylu, gustu, języka, zwięzłość stylu, czystość języka


Attycyzm – odmiana stylu retorycznego, powstała w retoryce greckiej w I w. p.n.e. jako reakcja na ozdobność i niezwykłość form językowych (reprezentowane m.in. przez sofistów i tzw. azjanizm), którym przeciwstawiała ideał powagi, prostoty i jasności. Polegał na jednoznacznym i zarazem prostym wyrażaniu myśli i propagował powrót do ideałów starożytnych mówców z Attyki. Pierwszym teoretykiem attycyzmu był Cecyliusz z Kaleakte.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Attyda

historyczne dzieło prozaiczne opisujące dzieje, kulturę i religię Attyki


Źródła:

SJP.pl

Attydografia

gałąź historiografii opisująca historyczne i mityczne dzieje Attyki


Źródła:

SJP.pl

Attyka

w architekturze: dekorowana ścianka wieńcząca budynek, zasłaniająca dach


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Attykowy

związany z attyką


przymiotnik

 (1.1) archit. związany z attyką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Attyla

król Hunów


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) hist. wódz Hunów (ok. 406–453 n.e.), który zjednoczył plemięemiona huńskie i prowadził liczne najazdy na tereny Cesarstwa Rzymskiego


Attyla (łac. "Attila" z goc. dosłownie „Mały ojciec”, „Ojczulek”), zwany też „Biczem Bożym” (łac. "Flagellum Dei") (ur. 406, zm. 453) – władca Hunów w latach 445–453, który wraz z bratem Bledą przejściowo stworzył rozległe imperium władzy na ziemiach europejskich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atu

1. uprzywilejowany kolor w kartach, bijący wszystkie pozostałe kolory; atut;
2. atutowy, w kolorze atutowym


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) karc. atut

w funkcji przymiotnika

 (2.1) atutowy


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atut


Źródła:

Wiktionary

Atut

zaleta dająca szansę powodzenia w jakiejś dziedzinie


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) karc. kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

 (1.2) cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki

 (1.3) bot. ogrod. odmiana fasoli


Atut (także atu, regionalnie trumf, tromf, kozer) – wyróżniony kolor w grze w karty, który jest starszy od pozostałych kolorów. Karty z koloru atutowego są w stanie przebić wszystkie karty z kolorów nieatutowych. Atut może być stały, np. w pikach kolorem atutowym jest pik. Kolor atutowy może być też zmienny, np. w tysiącu (podczas jednego rozdania może się zmieniać czterokrotnie) lub w brydżu, ale w brydżu ten sam atut obowiązuje podczas całego rozdania.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) karc. granie, wychodzenie w atu


Źródła:

Wiktionary

Atutować

w kartach: zagrywać atutem (kartą w kolorze, który bije wszystkie pozostałe kolory)


czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) karc. wychodzić w atu; zagrywać kartą atutową; grać w atu; ściągać atuty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atutowy

będący atutem (najczęściej w znaczeniu karcianym), np. dama atutowa, kolor atutowy


przymiotnik

 (1.1) związany z atutem; dający przewagę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atv

skrót od: All-Terraine Vehicle, samochód terenowy posiadający sprężyste opony o dużych rozmiarach, używane do jazdy po nierównych terenach


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atwood

nazwisko


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atx

1. skrót od: Advanced Technology eXtended, podstawowa konstrukcja obudowy i płyty głównej;
2. skrót od: Austrian Traded Index, najważniejszy indeks giełdy wiedeńskiej


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atymia

przygnębienie, mała aktywność psychiczna, brak inicjatywy


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. stan ociężałości i przygnębienia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atynencja

dawniej: przyległość


Atynencja albo attynencja ("przyległość") - historyczna jednostka osadnicza niezwiązana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca pod obszarem jego jurysdykcji.

Nazwy atynencja używano głównie w XIX i na początku XX wieku na określenie oddalonej od centrum części miasta, która nie łączyła się z jego śródmiejską zabudową. Obecnie często bywa nazywana przedmieściem, np. atynencją dla Szydłowca był, w XIX wieku, Książek oraz Wymysłów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atypia

zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek


Atypia – zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek. Jednak nie każda komórka atypowa jest komórką nowotworową, natomiast każda komórka nowotworowa jest komórką atypową.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Atypowość

→ atypowy


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atypowe; cecha tych, którzy są atypowi


Patrz:atypowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Atypowy

nieposiadający cech typowych; nietypowy


przymiotnik

 (1.1) rzad. zob. nietypowy.


Atypowy ( Atypical) – amerykański serial telewizyjny (komediodramat) wyprodukowany przez Weird Brain, Exhibit A oraz Sony Pictures Television, którego twórcą jest Robia Rashid.

Wszystkie odcinki pierwszego sezonu zostały udostępnione równocześnie, 11 sierpnia 2017 roku, na platformie Netflix.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atyrau

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Kazachstanie, administracyjne centrum obwodu atyrauskiego;


Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego. Miasto położone na granicy dwóch kontynentów: Europy oraz Azji. Wraz z Aktau, największy kazachstański ośrodek miejski nad Morzem Kaspijskim.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Atyrauski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atyrau, dotyczący Atyrau


Źródła:

Wiktionary

Atłas

miękka tkanina, najczęściej jedwabna lub półjedwabna, matowa z jednej strony, a błyszcząca z drugiej


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) włók. gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;


Atłas (arab. "atlas" "gładki") – gładka tkanina, wytwarzana z różnych surowców, która z jednej strony jest błyszcząca, a z drugiej (lewej) matowa.

Atłas wykonuje się splotem atłasowym z przędzy bawełnianej lub włókien wiskozowych. Niekiedy wyrabiany był z naturalnego jedwabiu. Może być gładki lub wzorzysty. Stosowany na bieliznę, ubrania, podszewki, suknie oraz jako tkanina obiciowa na meble.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Atłasek

1. błyszcząca nić do haftowania;
2. rodzaj ściegu (sposobu przekładania nitki)


Źródła:

SJP.pl

Atłaskowy

→ atłasek


Patrz:atłasek

Źródła:

SJP.pl

Atłasowy

1. zrobiony z atłasu (np. atłasowa bielizna, atłasowa suknia);
2. taki jak atłas: miękki i delikatny (np. atłasowe dłonie, atłasowe spojrzenie)


przymiotnik

 (1.1) dotyczący atłasu, zrobiony z atłasu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary