De

1. nazwa litery D;
2. eufemistycznie: dupa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery d / D

(1.2) eufem. dupa

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

De Haan – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Zachodnia, w okręgu Ostenda
De Pinte – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Wschodnia, w okręgu Gandawa
De Klundert – osada w Willemstadzie
De Savaan – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao
De Savaan (Volkswoningen) – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao
Mateusz Feng De − męczennik, święty Kościoła katolickiego
Zhu De – chiński wojskowy i polityk
De – pojęcie w tradycyjnej filozofii chińskiej, oznaczające cnotę lub moc
.de – krajowa domena najwyższego poziomu przypisana do niemieckich stron internetowych
de. – język niemiecki
De Eendracht
De Fontein

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

De-

przedrostek

(1.1) …tworzący / modyfikujący czasowniki; dodaje znaczenie odwracania czynności wcześniej wykonanej

(1.2) …przymiotników, przysłówków i rzeczowników; odwraca znaczenie wyrazu pierwotnego

Źródła:

Wiktionary

Deadline

[czytaj: dedlajn] ostateczny termin na realizację czegoś; dead line

rzeczownik

(1.1) nieprzekraczalny, ostateczny termin zrobienia czegoś

Deadline – angielski termin oznaczający cezurę bądź granicę czasową, przed jaką dana czynność ma zostać wykonana. W teorii zarządzania projektami określenie to pojawia się najczęściej w kontekście kamieni milowych projektu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deadname

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać

Źródła:

Wiktionary

Deadname'owanie

Źródła:

SJP.pl

Debaj

w fizyce: jednostka momentu dipolowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. jednostka miary momentu dipolowego

Debaj (D) – jednostka miary elektrycznego momentu dipolowego nienależąca do układu SI stosowana w fizyce atomowej i chemii do opisu momentów dipolowych cząsteczek.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debalcewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Debalcewem, dotyczący Debalcewa

Źródła:

Wiktionary

Debarkacja

opuszczanie przez pasażerów statku lub wyładowywanie towarów ze statku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mors. uwalnianie statku z ładunku – towaru, pasażerów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debarkader

dawniej: budynek pływający na barce lub pontonie zamocowanym do brzegu, przeznaczony na wyładunek towarów ze statku

Źródła:

SJP.pl

Debarkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|debarkować.

Źródła:

Wiktionary

Debarkować

wysiadać lub wyładowywać towary ze środków komunikacji wodnej

Źródła:

SJP.pl

Debata

dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debatancki

→ debatant

przymiotnik

(1.1) związany z debatą

Patrz:debatant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debatant

uczestnik debaty

dyskutować, rozprawiać, radzić nad czymś, dysputować

czasownik

(1.1) prowadzić debatę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debecylina

nazwa handlowa antybiotyku zawierającego penicylinę benzatynową

Źródła:

SJP.pl

Debel

1. w tenisie ziemnym, stołowym i badmintonie:
a) gra dwóch zawodników jednej płci przeciwko dwóm rywalom tej samej płci; gra podwójna;
b) każdy z zespołów grających w meczu deblowym;
2. łódź dwuosobowa na cztery wiosła

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. gra parami;

(1.2) karc. kontra w brydżu

(1.3) sport. żegl. typ dwuosobowej łodzi z czterema wiosłami

Debel (z ang. "doubles") – inna nazwa: gra podwójna. W grze deblowej zawodnicy tej samej płci rywalizują w dwuosobowych zespołach.

Sporty, w których zawodnicy rywalizują również w deblu: Tenis ziemny, tenis stołowy, teqball, badminton, speed-ball.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debellacja

podbój terytorium nieprzyjaciela w wyniku zwycięskiej wojny

Źródła:

SJP.pl

Debet

1. księgowy zapis po lewej stronie rachunków obejmujący aktywa, "winien";
2. potocznie: ujemny stan konta bankowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bank. ujemne saldo na koncie;

(1.2) księg. lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami);

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Debet – termin związany z bankowością.
Debet – termin związany z rachunkowością.
Debet – wieś w Armenii, w prowincji Lorri

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debetowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

→ debeściak

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. młodz. kobieta, dziewczyna doskonała w jakiejś dziedzinie, godna podziwu

Patrz:debeściak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debeściarski

potocznie: najlepszy pod jakimś względem, doskonały; debeściacki

Debian (wym.) – projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, inne odmiany BSD, a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Windows.

Źródła:

Wikipedia

Debil

osoba o niskim ilorazie inteligencji; człowiek umysłowo upośledzony

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. med. osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim;

(1.2) pot. obraź. osoba mało inteligentna

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

debilizm – stan upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim
Debil – album niemieckiego zespołu punkrockowego Die Ärzte

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debile

określenie wykonawcze: słabo

rzeczownik

(1.1) M. W. lm. zob. debil.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilitować

dawniej: czynić słabym; osłabiać

Źródła:

SJP.pl

Debilizm

ociężałość umysłowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obraź. coś absurdalnego, bez rozsądku

(1.2) przest. psych. najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilka

1. kobieta cierpiąca na debilizm;
2. obraźliwe określenie kobiety, dziewczyny o niskim ilorazie inteligencji

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Debilski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z debilem, dotyczący debila

Źródła:

Wiktionary

Debit

1. pozwolenie na rozpowszechnianie zagranicznych czasopism na terenie innego państwa;
2. w geologii: natężenie wypływu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urz. zezwolenie na sprowadzanie lub rozpowszechnianie wydawnictw

Debit – zezwolenie urzędu cenzury na rozpowszechnianie wydawnictwa. Także zezwolenie na sprowadzanie wydawnictw zagranicznych (tzw. debit pocztowy albo komunikacyjny).

Słowo pochodzi od francuskiego wyrazu "débit", oznaczającego „sprzedaż”, „zbyt”, „miejsce sprzedaży”. To określenie wywodzi się z kolei z łacińskiego źródłosłowu "debēre" („być [komuś] winnym”), podobnie jak wyraz debet.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debitowy

związany z debitem

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debiutancki

odnoszący się do debiutanta lub debiutu, właściwy debiutantowi

przymiotnik

(1.1) związany z osobą debiutanta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debiutanckość

zawodnik grający w grze podwójnej (w deblu)

Źródła:

SJP.pl

Deblistka

→ deblista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. zawodniczka występująca w parze z drugą osobą w deblu

Patrz:deblista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deblokaż

odblokowanie (zwłaszcza w brydżu, w celu uniknięcia wpustki)

Źródła:

SJP.pl

Deblokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) bibl. starotestamentowa prorokini z plemięemienia Naftalego;

(1.2) imię|polski|ż.;

Debora ( ‏דְּבוֹרָה‎; żyła []) – postać ze Starego Testamentu, żona Lappidota, pochodząca z plemienia Naftalego.

Prorokini Izraelitów, a zarazem jedyna kobieta-sędzia Izraela. Zachęcała Baraka do walki przeciw Siserze, dowódcy armii kananejskiego króla Jabina. Zwycięstwo Izraelitów nad Kananejczykami opisane jest w Księdze Sędziów jako "Pieśń Debory i Baraka" (Sdz 5,1-31), której autorstwo tradycja przypisuje samej prorokini.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deborah

[czytaj: debora] angielskie imię żeńskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Deborah – polski film wojenny w reżyserii Ryszarda Brylskiego z 1995
Deborah – meksykańska telenowela z 1967
Deborah – album muzyczny Debbie Gibson
Mount Deborah – góra na Alasce
Debora
Debora (imię)
Dewora

miasto na Węgrzech

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

}|-

Debrzno (tuż po wojnie "Frydląd Pomorski", kaszub. "Frédląd", niem. "Preußisch Friedland") – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Debrzno.

Według danych z 1 stycznia 2018 Debrzno liczyło 5152 mieszkańców.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debuger

w informatyce: narzędzie do wykrywania i analizowania błędów programie; debugger

Źródła:

SJP.pl

Debugger

[czytaj: dibager] w informatyce: narzędzie do wykrywania i analizowania błędów programie; debuger

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. narzędzie do analizy pracy programów i identyfikacji w nich błędów;

Źródła:

Wiktionary

Dec

nazwisko, m.in. Władysław Dec (1898-1965) - polski wojskowy, uczestnik I powstania śląskiego, walk we wrześniu 1939 roku, dowódca batalionu w bitwie pod Narvik, dowódca brygady w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dec – dziesiętny system liczbowy, decymalny
Andrzej Dec (ur. 1950) – polski samorządowiec i menedżer.
Edward Dec (ur. 1942) – polski polityk, poseł na Sejm PRL IX kadencji
Ewa Dec (ur. 1943) – polska aktorka teatralna i filmowa
Ignacy Dec (ur. 1944) – polski biskup rzymskokatolicki, profesor nauk teologicznych
Irena Laudańska-Dec (1924–2007) – polska konserwator zabytków
Mirosław Dec (ur. 1977) – polski lekkoatleta, kulomiot
Wacław Dec (1931–1997) – polski ginekolog i położnik
Walenty Dec (1851–1938) – polski kompozytor, organista, profesor Konserwatorium Krakowskiego
Władysław Dec (1898–1965) – polski żołnierz
Władysław Dec (1907–1999) – polski zakonnik, salezjanin, kapelan AK, honorowy obywatel Przemyśla
DEC

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deca

proces lub zjawisko przekazywania kompetencji organom niższej instancji; decentralizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

Decentralizacja – ustawowe, trwałe, chronione prawem przekazywanie organom decentralizowanej władzy publicznej (gminom, powiatom, województwom) zadań, kompetencji, środków i odpowiedzialności, w które do tej pory były wyposażone organy władzy centralnej.

rzeczownik, rodzaj nijaki

urzędnik wydający decyzje administracyjne; decydent

Decernent (z łac. "decernens" – "decydujący", "rozstrzygający", od "decernere") – określenie urzędników administracji publicznej, do których zadań należy wydawanie decyzji administracyjnych.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decewicz

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Dech

tchnienie; oddech; oddychanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. oddech

(1.2) przen. powiew, podmuch

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od decha

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decha

mocna, gruba lub długa deska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: deska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. med. przyrząd służący do mierzenia ilość powietrza wdychanego i wydychanego

Źródła:

Dechrystianizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ograniczanie lub zniesienie wpływów chrześcijaństwa na danym terenie

Źródła:

Wiktionary

Dechrystianizować

działać tak, aby pozbawić coś cech chrześcijańskich

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) teol. zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dechy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gwara. więzienna: kara polegająca na spaniu na twardym łożu

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: decha

Dechy: miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Nord.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 5464 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 589 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Dechy plasuje się na 159. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 368). Liczne skupisko Polaków.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Decise

(1.1) liter. antyczna zasada właściwego zharmonizowania poszczególnych elementów dzieła literackiego, doboru formy do treści;

(1.2) przen. właściwość zachowania się lub wyglądu w określonych okolicznościach

Decorum – zasada zgodności treści z formą, inaczej jednorodność stylistyczna. Sformułowana przez Arystotelesa, rozwijana przez Cycerona i Horacego. Była stosowana do każdego gatunku literackiego. Polegała na odpowiednim dobraniu stylu pisania, słownictwa i składni do gatunku oraz tematyki dzieła. Ściśle związana z Arystotelesem i jego sposobem ukształtowania starożytnej tragedii.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decoupage

dekupaż; [czytaj: dekuPAŻ] z francuskiego:
1. metoda zdobienia przedmiotów kawałkami wycinanego papieru i lakierów;
2. technologia tłoczenia płaskich kształtów, zwłaszcza w kartonie lub warstwie plastiku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) technika zdobienia przedmiotów wzorami wyciętymi z papieru lub papierowych serwetek;

Dekupaż, Decoupage (fr., []) — technika zdobnicza polegająca na przyklejaniu na odpowiednio spreparowaną powierzchnię (np. drewno, metal, szkło, tkanina, plastik, ceramika) wzoru wyciętego z papieru lub serwetki papierowej (technika serwetkowa).

jednostka równa 1/10 bela

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze, jednostka równa 1/10 bela;

(1.2) decybele: pot. coś głośnego

Zasugerowano, aby "bel (jednostka)"

urzędowo: osoba mająca prawo lub obowiązek decydować o czymś z racji piastowanego urzędu, pełnionej funkcji; decernent, referent, dysponent, prominent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

1. podejmować decyzję; postanawiać, rozstrzygać, wyrokować;
2. przesądzać o czymś, odgrywać zasadniczą rolę;
3. decydować się:
a) postanawiać coś po rozważeniu innych możliwości;
b) o losie kogoś lub czegoś: rozstrzygać się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdecydować/zadecydować)

(1.1) podejmować decyzję, postanawiać o czymś

parametr charakteryzujący rozkład zmiennej losowej w rachunku prawdopodobieństwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stat. kwantyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10

Decyl – kwantyl rzędu k/10, gdzie k=1...,9.

Niekiedy używa się średniej decylowej – średniej po usunięciu obserwacji mniejszych od pierwszego oraz większych od dziewiątego decylu:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decyliard

liczba wynosząca 10^63

liczebnik główny rzeczowny

(1.1) mat. termin w systemie długiej skali oznaczający liczbę równą 10⁶³; tysiąc decylionów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decylion

liczba odpowiadająca jedynce z sześćdziesięcioma zerami (10^60)

związany z decylem

Źródła:

SJP.pl

Decyma

interwał muzyczny złożony z oktawy i tercji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. interwał

w odniesieniu do sposobu zapisu liczb: dziesiętny

przymiotnik

(1.1) zob. dziesiętny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decymetr

jednostka długości równa m.in. 0,1 metra, 10 centymetrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. jednostka długości równa dziesiątej części metra;

Decymetr (symbol: dm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden decymetr równa się 10 centymetrom (0,1 metra). W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-1 m oznaczający 0,1 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Decymetrów używa się w geodezji do skalowania łat niwelacyjnych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decymetrowy

związany z decymetrem

przymiotnik

(1.1) fiz. mający długość bliską jednej dziesiątej metra

postanowienie, orzeczenie w danej sprawie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

Decyzja (z decisio – ugoda, postanowienie, rozstrzygnięcie) – wynik wyboru mający prowadzić do celu.

Stanowi pojęcie z języka naturalnego, kluczowe we wszystkich naukach i jest wynikiem „podjęcia decyzji”.

Subtelna różnica między podjęciem decyzji a procesem decyzyjnym jest tylko ta, że proces decyzyjny nie zawsze doprowadza do decyzji.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decyzyjność

prawo albo możliwość decydowania o czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prawo lub możliwość decydowania o czymś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decyzyjny

→ decyzja

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący decyzji, związany z decyzją

Patrz:decyzja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deczewski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Deczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. makatka

mit. gr. ateński architekt i wynalazca, ojciec Ikara

Dedal (gr. Δαίδαλος "Daídalos", łac. "Daedalus") – w mitologii greckiej architekt i wynalazca. Ojciec Ikara żonaty z Naukrate (niewolnicą Minosa).

Syn Metiona (lub Palamona), wnuk Eupalamosa, prawnuk ateńskiego króla Erechteusza.

miejscowość i okręg administracyjny Guamu

Dededo (czamorro: "Dededou") – okręg administracyjny Guamu i jednocześnie jedna z miejscowości. Okręg ma powierzchnię 78 km², a zamieszkany jest przez 44 943 osób (dane spisowe z 2010), co czyni go największym okręgiem Guamu pod względem liczby ludności.

Źródła:

przymiotnik od: dedukcja

przymiotnik

(1.1) związany z dedukcją; oparty na dedukcji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedukować

wyciągać wnioski z przesłanek za pomocą logicznego ciągu powiązań przyczynowo-skutkowych

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydedukować)

(1.1) log. wyprowadzać logiczne wnioski (sądy szczegółowe) z założeń uznanych za prawdziwe, teorii lub sądów ogólnych; dowodzić metodą dedukcji

(1.2) książk. wnioskować; rozumować i wyciągać wnioski na podstawie znanych danych, faktów, twierdzeń lub przesłanek

(1.3) daw. wyprowadzać, wywodzić (np. pochodzenie rodu)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deduplikacja

eliminowanie powtarzających się części w zbiorze danych

1. krótki tekst o charakterze osobistym, pisany ręcznie na fotografii, egzemplarzu książki lub innym przedmiocie, skierowany do obdarowanego przez ofiarodawcę;
2. w literaturoznawstwie: krótki tekst poprzedzający dzieło, w którym autor informuje, że poświęca je jakiejś osobie;
3. u dawnych Rzymian: poświęcenie przez konsula lub dwóch wybranych przez lud przedstawicieli jakiegoś przedmiotu bogom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby;

(1.2) daw. poświęcenie, konsekracja

(1.3) daw. święto obchodzone w rocznicę dedykacji kościoła (1.2)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dedykacja – pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby,
dedykacja – uroczyste nadanie wezwania świątyni katolickiej,
Dedykacja – album z muzyką Stanisława Syrewicza do wierszy znanych poetów polskich z udziałem: Magdy Umer, Daniela Olbrychskiego, Piotra Fronczewskiego, Marka Kondrata i Krzysztofa Wakulińskiego (1977...
Dedykacja – album Sylwii Wiśniewskiej (2004)
Dedykacja – film z 2007 roku w reż. Justina Theroux

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dedykacyjny

1. taki, który ma charakter dedykacji - krótkiego tekstu o charakterze osobistym, pisanego ręcznie na fotografii, egzemplarzu książki lub innym przedmiocie, skierowanego do obdarowanego przez ofiarodawcę;
2. w literaturoznawstwie: taki, który dotyczy dedykacji - krótkiego tekstu poprzedzającego dzieło, w którym autor informuje, że poświęca je jakiejś osobie

przymiotnik

(1.1) związany z dedykacją; będący dedykacją

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dedykować.

Źródła:

Wiktionary

Dedykowany

poświęcić, poświęcać coś komuś (np. piosenkę, film, powieść); ofiarować (ofiarowywać)

Źródła:

SJP.pl

Dedykować

poświęcić, poświęcać coś komuś (np. piosenkę, film, powieść); ofiarować (ofiarowywać)

→ deeskalacja

Patrz:deeskalacja

Źródła:

SJP.pl

Deeskalować

stopniowo zmniejszać intensywność czegoś, wygaszać (np. konflikt)

Źródła:

SJP.pl

Deet

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. dietylotoluamid, N,N-dietylo-m-toluamid;

Źródła:

Wiktionary

Deetatyzacja

ograniczenie wpływu władz państwowych na gospodarkę, usamodzielnienie i prywatyzacja przedsiębiorstw; dezetatyzacja

Źródła:

SJP.pl

potocznie:
1. definicja;
2. defensywa

Deutsche Film AG, DEFA – państwowa wytwórnia filmowa w NRD, w Poczdamie – Babelsbergu.

[czytaj: diFOLT] w informatyce: odgórnie ustalona wartość lub rodzaj przyjętego ustawienia w programie komputerowym

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ustawienia domyślne
default (finanse)
Default (zespół muzyczny)
Exposure at default
Credit default swap

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. wydalanie kału;

(1.2) oczyszczanie soku z buraków cukrowych;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

defekacja (cukrownictwo) – oczyszczanie soku z buraków cukrowych
defekacja (medycyna) – wydalanie kału

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defekacyjny

przymiotnik od: defekacja

przymiotnik

(1.1) związany z defekacją, wydalaniem; służący do defekacji, wydalania

(1.2) związany z defekacją (procesem w cukrownictwie)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

oddawać kał; wypróżniać się, załatwiać się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdefekować)

(1.1) książk. fizj. wydalać kał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defekt

wada lub uszkodzenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

(1.2) fiz. biol. niedobór, brak;

(1.3) ułomność moralna

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Defekt sieci krystalicznej – w krystalografii
- Defekt Frenkla
- Defekt Schottky'ego
Defekt kwantowy − w fizyce atomowej
Defekt masy – w fizyce jądrowej
Defekt trójkąta – w matematyce
Defekt – serial telewizyjny z 2003 r. w reżyserii Macieja Dutkiewicza z Magdaleną Cielecką i Piotrem Fronczewskim w rolach głównych
Defekt – album zespołu Oomph!
Defekt Muzgó – polski zespół punkrockowy
- Defekt Muzgó – album ww. zespołu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defektariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

umiejętność lub nauka o przywracaniu ludzi przewlekle chorych do zdrowia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

Defektologia, pedagogika defektologiczna – dział pedagogiki specjalnej zajmujący się nauczaniem i wychowaniem dzieci z niepełnosprawnościami, w tym niepełnosprawnościami intelektualnymi. Defektologia może być również rozumiana jako synonim pedagogiki specjalnej lub szersza nauka interdyscyplinarna o defektach fizycznych, psychicznych i umysłowych człowieka, nauka o człowieku defektywnym (posiadającym wadę fizyczną, psychiczną lub umysłową). Określenie to traktowane jest niekiedy jako przestarzale.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defektologiczny

→ defektologia

Patrz:defektologia

Źródła:

SJP.pl

Defektoskop

urządzenie do ultradźwiękowego badania wad materiałów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. aparat służący do wykrywania wad w strukturze metalu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defektoskopia

badania wykrywające wewnętrzne wady materiału

Defektoskopia – dział badań nieniszczących (NDT) zmierzających do wykrycia nieciągłości materiału. Wykrywane są wady materiału takie jak: wtrącenia, ubytki korozyjne, pustki, pęknięcia, odwarstwienia, łuski, szczeliny, braki przetopu itp.

Patrz:defektywny

Źródła:

SJP.pl

Defektywny

ułomny;
1. mający defekt, usterkę; uszkodzony, defektowy, defektowny;
2. w językoznawstwie: niemający pewnych form fleksyjnych typowych dla danej części mowy (np. czasownik "słychać" występujący tylko w bezokoliczniku i w formach nieosobowych)

przymiotnik

(1.1) mający defekty, wady, braki

(1.2) jęz. nieposiadający niektórych form fleksyjnych

(1.3) biol. mający wadę fizyczną lub genetyczną uniemożliwiającą prawidłowy rozwój

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defeminizacja

1. zmniejszenie się stosunku liczby kobiet do liczby mężczyzn zajmujących się jakąś dziedziną życia;
2. zaburzenia w organizmie kobiety, powodujące zanik typowo kobiecych cech a także pojawienie się cech męskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. proces zmniejszania się liczby kobiet względem mężczyzn w określonym obszarze

(1.2) med. zanik cech samiczych w organizmie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defender

model samochodu marki Land Rover

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Defender (singel Manowar)
Defender (singel Gabrielli Cilmi)
Defender (album) – album Rory'ego Gallaghera
Windows Defender – program chroniący przed programami szpiegującymi
Mac Defender – koń trojański
Defender (gra komputerowa) – gra komputerowa z 1981 roku
Land Rover Defender – samochód terenowy produkowany przez Land Rovera
Defender M – tkanina trudnopalna
Defenders – amerykański serial science fiction
Defender – nagroda przyznawana na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Defenestracja

śmierć spowodowana wyrzuceniem lub wypadnięciem przez okno

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

(1.2) książk. przen. śmierć poprzez wyrzucenie przez okno bądź wypadnięcie przez nie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

defenestracja (czynność)
defenestracja praska
defenestracja wrocławska

Patrz:defensor

Źródła:

SJP.pl

Defensyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. białko kationowe będące elementem układu immunologicznego posiadające właściwości antybakteryjne, antywirusowe i antygrzybiczne

Źródła:

Wiktionary

Defensywa

obrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działania mające na celu obronę przed atakiem

(1.2) wojsk. obronne działania wojskowe

(1.3) sport. część drużyny piłkarskiej przeznaczona do zadań obronnych

(1.4) hist. w Polsce międzywojennej kontrwywiad

Defensywa (łac. "defensivus", obronny) – niewłaściwy termin z zakresu wojskowości, używany potocznie zamiast określenia obrona. Termin ten używany był w Polsce w okresie międzywojennym na określenie Oddziału II Sztabu Generalnego/Głównego Wojska Polskiego, zajmującego się wywiadem i kontrwywiadem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defensywnie

przysłówek

ktoś niewierzący w powodzenie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba akceptująca porażkę bez walki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defetystka

→ defetysta

Patrz:defetysta

Defibrylacja

pobudzenie serca do pracy za pomocą impulsów elektrycznych

rzeczownik, rodzaj żeński

Źródła:

Wiktionary

Deficyt

niedobór;
1. w ekonomii: nadwyżka rozchodów nad przychodami, z czego wypływa brak w pokryciu wydatków; deficytowość;
2. niedostateczna ilość czegoś, niepokrywająca zapotrzebowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niedobór, brak;

(1.2) ekon. przewaga wydatków nad dochodami

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deficyt budżetowy
deficyt cykliczny
deficyt handlowy
deficyt masy
deficyt tlenowy
deficyt tętna
deficyt uwagi
deficyt pierwotny
deficyt wody
deficyty psychiczne
nadwyżka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deficytowość

1. w ekonomii: stan charakteryzujący się nadwyżką rozchodów nad przychodami, z czego wypływa brak w pokryciu wydatków; deficyt, niedobór;
2. stan charakteryzujący się zbyt małą podażą wobec popytu, brakiem czegoś

Źródła:

SJP.pl

Deficytowy

1. w ekonomii: taki, którego wydatki przewyższają dochody, przynoszący więcej strat niż zysków; niedochodowy, nieopłacalny, nierentowny, niezyskowny;
2. taki, którego jest za mało w stosunku do zapotrzebowania

przymiotnik

(1.1) przynoszący większe straty niż zyski

(1.2) istniejący, występujący w zbyt małej ilości, by zaspokoić zapotrzebowanie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defiguracja

deformacja przedmiotu lub postaci

Źródła:

SJP.pl

Defilada

uroczysty przemarsz w szyku paradnym grupy wojsk, przejazd kolumny pojazdów lub przelot eskadry samolotów wojskowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;

(1.2) pot. przen. ostentacyjne przechadzanie się

Defilada (z fr. "défilé") – rodzaj parady wojskowej, przemarsz oddziałów wojska, a także przejazd pojazdów i broni zmechanizowanych, w szyku paradnym przed dowódcą lub ważnymi osobistościami. Defiladą nazywany bywa też przemarsz członków organizacji lub grup ludności przed przedstawicielami władz. Zwykle okazją do organizacji defilady jest święto lub uroczystość.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defiladowy

przymiotnik od: defilada, np. szyk defiladowy

Źródła:

SJP.pl

Defilator

Defiltracja

oddzielenie płynu przez sączenie; odsączenie

Źródła:

SJP.pl

Definicja

wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

Definicja ( definitio) – rodzaj wypowiedzi informującej o znaczeniu pewnego wyrażenia. Definicja osiąga to, wskazując inne wyrażenie oddające ten sam sens, np. odpowiedni zakres nazwy. Wyróżnia się kilkanaście rodzajów definicji:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Definicyjnie

→ definicyjny

Patrz:definicyjny

Źródła:

SJP.pl

Definicyjny

przymiotnik od: definicja

przymiotnik

→ definitor

Patrz:definitor

Źródła:

SJP.pl

Definitywnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany

Definitywnie – trzeci album solowy polskiego rapera Te-Trisa. Wydawnictwo ukazało się 23 października 2015 roku nakładem wytwórni muzycznej Step Records. Album został wyprodukowany przez samego rapera przy współpracy z Sir Michem, Kacprem Winiarkiem oraz Nerwusem. Wśród gości pojawili się raperzy: Kuba Knap, Astek z zespołu Dwa Sławy i Ras z grupy Rasmentalism.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Definitywność

→ definitywny

Patrz:definitywny

Źródła:

SJP.pl

Definitywny

kończący sprawę, roztrzygający, ostateczny

przymiotnik

(1.1) kończący sprawę, rozstrzygający, ostateczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deflacja

1. spadek ogólnego poziomu cen, przeciwieństwo inflacji;
2. w geologii: wywiewanie przez wiatr luźnego materiału skalnego z płaskich suchych powierzchni, np. obszarów pustynnych, wyschniętych jezior itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

(1.2) geol. wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deflacja (ekonomia) – wzrost wartości pieniądza w czasie.
deflacja (geomorfologia) – przenoszenie przez wiatr piasku bądź pyłu.
Deflate

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deflacyjność

→ deflacyjny

Patrz:deflacyjny

Źródła:

SJP.pl

Deflacyjny

→ deflacja

urządzenie redukujące odchylenia igły magnetycznej w kompasie pokładowym statku

Deflektometr (deflektor) to przyrząd pomiarowy używany w żeglarstwie przy kompensacji dewiacji kompasu magnetycznego. Wyznacza on natężenie pola magnetycznego odchylającego igłę kompasu od kierunku południka.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deflektor

element zmieniający kierunek przepływu gazu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) element do zmiany kierunku strumienia gazów, cząstek, zanieczyszczeń, itp.;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku przepływu gazów i cieczy, np. w celu wytrącania cząstek pyłu lub poprawy aerodynamiki na dachach samochodów ciężarowych
- deflektor wiatrowy – siatka mocowana za oparciami foteli w autach z nadwoziem otwartym
- deflektor tłokowy – wypukła część tłoka kierująca mieszankę paliwową w górną część komory spalania
- deflektor kominowy – urządzenie zwiększające ciąg komina
- deflektor dymu (odchylacz dymu) – wiatrownica w parowozach
- deflektor – w samochodach inaczej owiewka przyokienna
deflektor laserowy – urządzenie do zmieniania kierunku wiązki laserowej
deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku biegu cząstek w akceleratorach
deflektor – urządzenie do określania dewiacji kompasu
deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku strumienia okruchów nawierzchni wyrzucanych spod koła
Deflektor – gra komputerowa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defloracja

rozrywanie błony dziewiczej przy pierwszym stosunku płciowym; rozdziewiczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

usuwanie liści z roślin

Patrz:deformujący

Źródła:

SJP.pl

Defragmentacja

procedura zapisu pliku znajdującego się na dysku twardym tak, aby wszystkie części danego pliku były zapisane w kolejnych sektorach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defragmentacyjny

przymiotnik

(1.1) dotyczący defragmentacji

Źródła:

Wiktionary

Defragmentator

narzędzie do defragmentacji dysków twardych

przeznaczenie powierzonych publicznych pieniędzy lub majątku na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defraudacyjny

związany z przeznaczeniem powierzonych publicznych pieniędzy lub majątku na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z defraudacją

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defraudancki

→ defraudacja; defraudacyjny, malwersacyjny

przymiotnik

(1.1) związany z defraudantami, tymi, którzy dopuszczają się defraudacji, taki jak oni

(1.2) służący do defraudacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defraudant

człowiek, który dopuścił się defraudacji; złodziej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. człowiek, który dopuścił się defraudacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defraudantka

→ defraudant

Patrz:defraudant

Źródła:

SJP.pl

Defraudować

przeznaczać powierzone publiczne pieniądze lub majątek na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem

Źródła:

SJP.pl

Dega

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Warmia,Mrągowo. szabla

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dega (również Degar) – rdzenni mieszkańcy Płaskowyżu Centralnego w Środkowym Wietnamie
Wiktor Dega – lekarz, profesor Uniwersytetu Poznańskiego

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Degas

[czyta: deGA] nazwisko francuskie, m.in. Edgar Dega (1834-1917) - malarz francuski

fryzjerskie nożyczki do degażowania (cieniowania włosów)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) fryzj. nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;

Degażówki – rodzaj nożyczek z ostrzami w kształcie zębów – na jednym lub na obu ostrzach. Używane we fryzjerstwie do przerzedzania (degażowania) włosów oraz występujące w odmianie do pielęgnacji sierści zwierząt (psów, kotów).

Ten typ nożyczek stosuje się do zmniejszania objętości włosów (przerzedzania), cieniowania, strzyżenia punktowego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Degeneracja

1. zatracenie norm moralnych i poczucia godności; wyradzanie się, zwyrodnienie, wynaturzenie;
2. poważne zniekształcenie struktury, organizacji czegoś;
3. w medycynie:
a) nieodwracalne zmiany organiczne, utrudniające lub hamujące funkcje życiowe osobnika, prowadzące do jego wyginięcia;
b) patologiczne zmiany w komórkach, tkankach lub narządach, prowadzące do upośledzenia ich funkcji lub do zaniku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami

(1.2) biol. nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w matematyce, fizyce i chemii:
- figura geometryczna jest zdegenerowana, gdy ma zerowe pole powierzchni; bryła geometryczna jest zdegenerowana, gdy ma zerową objętość
- degeneracja (zwyrodnienie) poziomów energetycznych – stan, w którym jednej wartości energii układu odpowiada wiele stanów kwantowych
- degeneracja (zwyrodnienie) widma – właściwość widma operatora w przestrzeni Banacha
w biologii i medycynie – zwyrodnienie, zniekształcenie organów, tkanek, choroby zwyrodnieniowe

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. pejor. osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degeneratka

→ degenerat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pejor. kobieta, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych

zespół procesów prowadzących do zaniku pokrywy lodowej

Deglacjacja, cofanie się lodowca – proces polegający na stopniowym zaniku lub zmniejszaniu się powierzchni lodowca i odsłanianiu się zlodowaconego terenu, głównie wskutek zmian klimatu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deglacjacyjny

→ deglacjacja

Patrz:deglacjacja

Źródła:

SJP.pl

Deglobalizacja

Deglomeracyjny

przymiotnik od: deglomeracja

przymiotnik

(1.1) przym. od deglomeracja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deglomerowanie

Degradacja

1. obniżenie wartości, rangi, stanowiska;
2. niszczenie środowiska naturalnego;
3. utrata pozycji, przynależności do wyższej grupy klasowej; deklasacja;
4. rozpad lub rozkład związku chemicznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe

(1.2) obniżenie pozycji / rangi / wartości

(1.3) niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje

(1.4) rozkład związku chemicznego na prostsze związki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

degradacja w pracy – przeniesienie pracownika z wyższego stanowiska na niższe lub obniżenie jego stopnia służbowego (to drugie zwykle jako kara dyscyplinarna)
degradacja zawodowa – przejście na niższe stanowisko lub podjęcie zawodu niżej cenionego niż wcześniej wykonywany albo utrata pracy
degradacja w wojsku – odebranie dotychczasowego stopnia wojskowego i nadanie stopnia szeregowego
degradacja geologiczna – obniżenie produktywności i żyzności gleby
degradacja siedliska rolniczego – obniżenie potencjału wytwórczego ekosystemów rolniczych
degradacja środowiska przyrodniczego – pogorszenie się stanu środowiska przyrodniczego i ekosystemów
degradacja chemiczna – rozpad związku chemicznego
- degradacja Edmana – metoda sekwencjonowania peptydów
- degradacja Hofmanna (inaczej przegrupowanie Hofmanna) – reakcja chemiczna amidów pierwszorzędowych
- degradacja polimerów – nazwa procesów rozpadu cząsteczek polimerów

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) tracić korzystne cechy

czasownik zwrotny niedokonany degradować się (dk. brak)

(3.1) stawać się mniej wartościowym

upadek moralny lub materialny; staczanie się

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. zanik wartości moralnych lub estetycznych

1. ocena smaku produktów żywnościowych;
2. potocznie: poczęstunek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ocena smaku produktów spożywczych

(1.2) pot. poczęstunek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustacyjny

przymiotnik od: degustacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z degustacją, dotyczący degustacji, służący do degustacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustator

specjalista określający jakość produktów żywnościowych (np. wina, herbaty) na podstawie ich smaku; kiper

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczestnik degustacji

(1.2) profesjonalista oceniający jakość żywności na podstawie smaku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustatorka

kobieta oceniająca jakość artykułów żywnościowych na podstawie smaku tych artykułów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) profesjonalistka oceniająca jakość żywności na podstawie smaku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustatorski

→ degustator

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z pracą lub osobą degustatora, dotyczący degustatora

Patrz:degustator

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustować

1. smakować potrawy i napoje;
2. oceniać jakość produktów spożywczych na podstawie ich smaku

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdegustować)

(1.1) podn. próbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory

(1.2) pot. przyprawiać o niesmak

czasownik zwrotny niedokonany degustować się (dk. zdegustować się)

(1.1) pozbawiać cech ludzkich

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dehydratacja

1. utrata wody przez komórki i tkanki organizmu; odwodnienie;
2. odszczepianie cząsteczek wody od uwodnionych związków chemicznych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

(odwodnienie) – usunięcie ze związku chemicznego atomów wodoru i tlenu w stosunku atomowym 2:1, czyli w takim jak w wodzie, lub też usunięcie cząsteczek wody z uwodnionego związku chemicznego
dehydratacja (odwodnienie) – usunięcie warstwy cząsteczek wody związanych bezpośrednio z powierzchnią zolu, w wyniku czego zol ten zmienia się z zolu liofilowego na zol liofobowy
odwodnienie w fizjologii człowieka – stan, w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej wartości niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania
hydratacja (uwodnienie) – ogół procesów chemicznych lub fizycznych, w których związkiem chemicznym przyłączanym do innej substancji jest woda

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dehydratacyjny

→ dehydratacja

Patrz:dehydratacja

Źródła:

SJP.pl

Dehydrator

odwilżacz, aparat do usuwania wody z czynnika chłodniczego

usuwanie lub przekształcanie danych pozwalających zidentyfikować konkretną osobę; dezidentyfikacja

Źródła:

SJP.pl

Deifikacja

uznanie człowieka, innej istoty żywej lub przedmiotu za bóstwo; ubóstwienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

Deifikacja (łac. "deificatio"; "deus" „bóg”, "facere" „czynić”) – ubóstwienie, przypisanie cech boskich temu, co bogiem nie jest, a następnie uprawienie kultu ubóstwionej istoty lub rzeczy.

W mistycyzmie pojęcie to związane jest m.in. z przebóstwieniem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przypisywanie rangi lub cech boskich; uważanie za boga/bóstwo, oddawanie boskiej czczci

Deiktyczność

→ deiktyczny

Patrz:deiktyczny

Źródła:

SJP.pl

Deiktyczny

partykuła deiktyczna - partykuła wskazująca

Źródła:

SJP.pl

Deimos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Dejmos.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Źródła:

Wiktionary

Deinonych

drapieżny gad z rodziny dromeozaurów, występujący na terenie Ameryki Północnej w okresie kredy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. gatunek dinozaura z grupy teropodów;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deinonychozaur

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów gadziomiednicznych z okresu kredy

Źródła:

SJP.pl

Deinonychozaury

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów gadziomiednicznych z okresu kredy

przymiotnik od: deizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z deizmem, dotyczący deizmu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deizm

pogląd filozoficzny z okresu Oświecenia, według którego Bóg stworzył świat materialny i rządzące nim prawa, ale nie ma wpływu na jego działanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. filoz. pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

Deizm – nurt religijno-filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego, będącego konstruktorem świata rozumianego jako mechanizm oraz źródłem praw, według których ten mechanizm świata działa. Tak rozumiany Bóg nie ingeruje w stworzony świat. Deizm nie jest zwartym systemem ani szkołą filozoficzną. Rozpowszechnił się w epoce Oświecenia głównie w Europie, a także w Ameryce Północnej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dej

1. tytuł oficerski w wojskach janczarskich;
2. tytuł namiestników tureckich w Algierii i Tunisie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dej (miasto)
Dej (stopień wojskowy)
pseudonim Gheorghe Gheorghiu-Dej

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejanira

1. mitologiczna żona Heraklesa;
2. szata (koszula) Dejaniry - przedmiot przynoszący nieszczęście, źródło cierpień

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. królewna kalidońska, córka Ojneusa, trzecia żona Heraklesa;

Dejanira (gr. Δηιάνειρα, "Dēíaneira", łac. "Deianira") – w mitologii greckiej królewna kalidońska, córka Ojneusa, żona Heraklesa, który pokonał innych zalotników, ubiegających się o jej rękę; z zazdrości obdarzyła go zatrutą szatą, doprowadzając do jego śmierci.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dejdwud

podwodna część statku; dejwud

Źródła:

SJP.pl

Dejewski

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Stanisław Dejewski – polski brakarz
Tomasz Dejewski – polski piłkarz

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejguny

jezioro w Polsce

Dejguny – jezioro w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w dorzeczu Węgorapy w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Giżycko.

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 762,5 ha do 765,3 ha.

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 116,8 m n.p.m. lub 116,6 m n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 12,0 m, natomiast głębokość maksymalna 45,0 m.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejguński

przymiotnik od: Dejguny (jezioro)

Źródła:

SJP.pl

Dejma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji (obwód królewiecki) uchodząca do Zalewu Kurońskiego, ramię Pregoły;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dejma – rzeka w obwodzie królewieckim w Rosji
Dejma – cywilna formacja obronna na Malcie (XV–XVIII w.)
Dejma – afrochrześcijańska wspólnota religijna z Wybrzeża Kości Słoniowej

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dejman

marynarz dorywczo zatrudniony na statku w czasie postoju w porcie, zastępujący członka załogi

Dejman (od ang. "day man") – członek załogi (pokładowej oraz maszynowej) statku zatrudniony w systemie dniówkowym (tzw. "dejmanka"), czyli niezatrudnionych w systemie wachtowym; kierownicy działów oraz kapitan nie są dejmanami z uwagi na nienormowany czas pracy.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejmek

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Dejmos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. zob. Deimos.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dejmos (Deimos) – księżyc Marsa
Dejmos (gr. Deimos, łac. Deimus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie trwogi, brat Fobosa

Patrz:dejonizacja

Źródła:

SJP.pl

Dejonizator

przyrząd zmniejszający stopień jonizacji cieczy lub gazów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dejonizator wody – urządzenie do produkcji wody ultraczystej
Dejonizator (neutralizator ładunków) – urządzenie przeznaczone do neutralizacji nadmiarowych ładunków elektrostatycznych

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejonizować

usuwać jony z wody, gazu itp.

Źródła:

SJP.pl

Dejwud

podwodna część statku; dejdwud

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deka-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć

(1.2) fiz. pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;

Źródła:

Wiktionary

Dekabrysta

rosyjski rewolucjonista szlachecki występujący zbrojnie w grudniu 1825 r. przeciwko samowładztwu carskiemu i stosunkom pańszczyźnianym w Rosji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.4) dziesięć lat

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dekada – jednostka czasu
dekada – w elektronice, rząd wielkości częstotliwości
„Dekada” – pismo konspiracyjne
Dekada – album grupy Strachy na Lachy
Dekada 1997–2007 – album kompilacyjny Jacka „Meza” Mejera
Dekada – album grupy Jeden Osiem L
„Dekada” – sieć galerii i centrów handlowych
Dekada – polska spółka akcyjna, właściciel sieci centrów handlowych Dekada

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekadencja

1. upadek dotychczasowych wartości moralnych, społecznych lub kulturowych;
2. ogół ruchów artystycznych i prądów myślowych reprezentujących schyłkową fazę danej epoki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chylenie się ku upadkowi

(1.2) rozkład wartości moralnych i kulturowych

(1.3) tendencja w sztuce europejskiej przełomu wieku XIX i XX

Dekadencja ("decadence" – fr. z łac. "decadentia" – odpadnięcie, odstąpienie, zmarnienie) – rozkład wartości kulturowych, społecznych; chylenie się ku upadkowi; kryzys lub schyłek (literatury, sztuki itp.).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekadencki

1. schyłkowy, zawierający elementy rozkładu dotychczasowych wartości moralnych, kulturalnych lub społecznych;
2. odnoszący się do dekadentyzmu, z epoki dekadentyzmu

SJP.pl
Wiktionary

Dekadentka

1. przedstawicielka dekadentyzmu;
2. kobieta o pesymistycznym nastawieniu do życia mająca świadomość upadku dotychczasowych wartości

Dekadentka – minialbum polskiej raperki Fagaty, wydany 20 marca 2026 nakładem własnym za pośrednictwem Sony Music Entertainment Poland. Na płycie gościnnie ukazał się Szamz, slowez oraz Natalisa.

EP-ka była promowana dwoma singlami, pt. „Wyglądam dobrze” i „5 zegarków”, oraz zadebiutowała na 14. miejscu polskiej listy sprzedaży – OLiS.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekadentyzm

1. określenie wszelkich ruchów artystycznych i okresów, reprezentujących schyłkową fazę danej epoki;
2. prąd duchowy końca XIX w., wyrażający się w postawie pesymistycznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;

SJP.pl
Wiktionary

Dekaherc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. fiz. rzad. jednostka częstotliwości równa dziesięciu hercom

Dekalina – organiczny związek chemiczny, dwupierścieniowy węglowodór nasycony, produkt całkowitego uwodornienia naftalenu. Bezbarwna ciecz o słabym zapachu, stosowana jako rozpuszczalnik (np. żywic). Używana również jako składnik paliw do silników spalinowych, a także zamiast terpentyny w produkcji lakierów i pokostów.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekalitr

jednostka objętości równa 10 litrom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. dziesięć litrów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekalitrowy

związany z dekalitrem

Źródła:

SJP.pl

Dekalkomania

1. metoda zdobienia ceramiki;
2. zdobienie wykonane tym sposobem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dekalkomania (technika malarska)
Dekalkomania (zdobnictwo w ceramice)

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekalog

1. zbiór dziesięciu przykazań objawionych wg Biblii Mojżeszowi na górze Synaj przez Boga, stanowiących podstawę moralności żydowskiej i chrześcijańskiej; Dekalog, dziesięcioro, dziesięć przykazań (Bożych);
2. przenośnie: zbiór podstawowych zasad postępowania w jakimś środowisku lub jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wikipedia

Dekametr

jednostka długości równa 10 metrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. jednostka długości równa dziesięciu metrom;

Dekametr (symbol: dam) – wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden dekametr równa się 10 metrom. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E+1 m oznaczający 10 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Dekametrów używa się czasami w meteorologii do określenia wysokości geopotencjału.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekametrowy

związany z dekametrem

przymiotnik

(1.1) fiz. mający długość 10 metrów

(1.2) fiz. techn. związany z długością rzędu 10 metrów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekan

węglowodór nasycony (alkan) z dziesięcioma atomami węgla w cząsteczce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. alkan zawierający dziesięć atomów węgla w łańcuchu;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dekan – wyżyna w Indiach
dekan – alkan z 10 atomami węgla w cząsteczce
Dekan – starożytni astronomowie greccy dzielili niekiedy ekliptykę na 36 dekanów
Air Deccan
Trapy Dekanu

urządzenie służące do dekantacji; odstojnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

proces odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli, odbywający się przy udziale dekarboksylazy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. usunięcie grupy karboksylowej z cząsteczki;

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ograniczenie lub całkowite wykluczenie produkcji wzór chemiczny|CO2.

Dekarbonizacja – proces polegający na usuwaniu z wody uzdatnianej węglanów, czyli pozbycia się zasadowości.

Dekarbonizacja wody wapnem – jest to metoda zmiękczania wody polegająca na usuwaniu z niej twardości węglanowej w wyniku wytrącania trudno rozpuszczalnych związków wapnia oraz częściowo magnezu. Uzyskuje się to dawkując do wody wapno w postaci mleka lub wody wapiennej.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dekarbonizacyjny

→ dekarbonizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. jeden z ostatnich etapów produkcji tkaniny: naprzemienne poddawanie jej działaniu gorącej i zimnej wody;

rzeczownik, rodzaj nijaki

alken o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce

Deken – organiczny związek chemiczny z grupy alkenów o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekert

nazwisko, m.in. Jan Dekert (1786-1861), biskup katolicki

Źródła:

SJP.pl

Dekiel

1. szczelnie dopasowana pokrywa, np. dekiel kotła, menażki, pojemnika;
2. pokrywa osłaniająca śruby, którymi przykręcone jest koło auta;
3. czapka korporancka z kolorowego sukna o okrągłym, haftowanym denku i małym daszku, noszona przez studentów w Niemczech i w Polsce w latach 1919-1939;
4. potocznie: głowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szczelna pokrywa, dopasowana pokrywka

(1.2) daw. okrągła barwna czapka korporancka

(1.3) przen. slang. głowa

(1.4) mot. kołpak koła samochodowego

(1.5) obraź. ktoś głupi, irytujący

(1.6) gw-pl|Górny Śląsk. pokrywka na garnek

Dekiel (z niem. "Deckel", m.in. „czapka”) – rodzaj czapki z daszkiem noszony przez członków korporacji akademickich.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekielek

zdrobnienie od: dekiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. osoba deklamująca, wygłaszająca utwór literacki; recytator;
2. przenośnie: osoba posługująca się czczymi frazesami; blagier

napuszoność, sztuczność, mówienie pustych słów; gołosłowność, deklamacyjność, patetyczność

Źródła:

SJP.pl

Deklamatoryczny

→ deklamatoryka

Patrz:deklamatoryka

Źródła:

SJP.pl

Deklamatoryka

Deklaracja

1. publiczne oświadczenie w danej sprawie, wyrażone ustnie lub pisemnie; manifest, proklamacja;
2. pisemne zobowiązanie, oświadczenie, które mają moc prawną;
3. blankiet, formularz do podpisywania zeznań i zobowiązań;
4. wyraźne wyrażenie zgody na coś;
5. w informatyce: wyrażenie języka źródłowego, które określa najczęściej typy zmiennych, obszary pamięci lub stałe programu;
6. dawniej: prośba o rękę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego

(1.2) pismo zawierające deklarację (1.1)

(1.3) praw. zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

– inaczej oświadczenie lub zeznanie
- deklaracja podatkowa
- deklaracja lojalności
deklaracja – nazwa aktu prawnego
- Deklaracja Narodów Zjednoczonych
- Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych
- Deklaracja niepodległości Izraela
- Deklaracja praw człowieka i obywatela
- Powszechna deklaracja praw człowieka
deklaracja w informatyce
Deklaracja – w krykiecie przedwczesne zakończenie inningsa

Deklarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deklarować.

Źródła:

Wiktionary

Deklarować

1. wyrazić, wyrażać gotowość do czegoś, przyrzec, przyrzekać pomoc, zobowiązać się, zobowiązywać się do czegoś;
2. oficjalnie podać, podawać do wiadomości, ogłosić, ogłaszać coś

czasownik przechodni niedokonany (dk. zadeklarować)

(1.1) wypowiadać oficjalnie

(1.2) wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc

czasownik zwrotny niedokonany deklarować się (dk. zadeklarować się, zdeklarować się)

(2.1) zobowiązywać się do zrobienia czego

(2.2) wyrażać swoje poparcie lub sprzeciw

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklasacja

1. obniżanie pozycji klasowej;
2. przewyższanie w znacznym stopniu kogoś w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obniżenie się czyjejś pozycji społecznej, zwłaszcza na skutek pogorszenia się sytuacji ekonomicznej

(1.2) wypadnięcie lub wyrzucenie poza obręb klasy

Deklasacja – jest to obniżenie, utrata przez jednostkę, grupę jej dotychczasowej pozycji społecznej, mające związek z degradacją ekonomiczną, pauperyzacją, osłabieniem prestiżu społecznego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deklasować

1. obniżyć, obniżać pozycję społeczną lub towarzyską jakiejś osoby lub grupy ludzi;
2. osiągnąć, osiągać rezultat znacznie lepszy niż przeciwnicy

czasownik niedokonany

(1.1) sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekle

forma rzeczownika.

(1.1) plural|dekiel.

Źródła:

Wiktionary

Dekliczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Zaolzie. zdrobn. od: dekiel

(1.2) gw-pl|Zaolzie. górna część maśniczki

Źródła:

Wiktionary

Deklik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. dekielek, wieczko

Źródła:

Wiktionary

Deklinacja

1. odmiana rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników przez przypadki i liczby;
2. odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od płaszczyzny równika niebieskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gram. odmiana przez przypadki i liczby;

(1.2) astr. jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deklinacja w gramatyce
- deklinacja attycka
- deklinacja łacińska
- deklinacja w języku polskim
deklinacja (astronomia)
deklinacja magnetyczna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deklinacyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. rzad. zdrobn. od deklinacja (odmiana wyrazów przez przypadki i liczby)

Źródła:

Wiktionary

Deklinacyjny

→ deklinacja

przymiotnik

(1.1) gram. związany z deklinacją, odmianą przez przypadki i liczby, przypadkowaniem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. dokonywanie odmiany przez przypadki i liczby

Źródła:

Wiktionary

Deklinować

odmieniać rzeczowniki, przymiotniki, zaimki lub liczebniki przez przypadki i liczby

czasownik

(1.1) jęz. odmieniać przez przypadki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deknąć

Dekoderowy

→ dekoder

Patrz:dekoder

Źródła:

SJP.pl

Dekodować

przetwarzać informację zakodowaną na informację pierwotną

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdekodować)

(1.1) przetwarzać zakodowaną/zaszyfrowaną informację tak, by uzyskać ją taką, jaka była przed zakodowaniem/zaszyfrowaniem

(1.2) przen. odczytywać ukryte znaczenie informacji, jej „drugie dno”

(1.3) środ. kosmet. usuwać lub zakrywać oryginalne oznaczenia produktu (bez uszkadzania oryginalnej folii lub nakładając potem nową folię), takie jak kod kreskowy lub numer partii, aby zataić informacje o jego pochodzeniu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

napój leczniczy składający się z ziół itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. odwar; napój sporządzony z wywaru ziół lub innych substancji; wywar leczniczy

(1.2) spec. w piwowarstwie: część zacieru pobierana z kadzi zaciernej, doprowadzana do wrzenia w kotle zaciernym, a następnie ponownie wlewana do zacieru głównego;

Dekokt (z łac. "decoquo", "decocsi", "decoctum" = gotować) - w piwowarstwie określenie części zacieru, zwykle 1/3, która pobierana jest z kadzi zaciernej, doprowadzana do wrzenia w kotle zaciernym, a następnie ponownie wlewana do zacieru głównego.

Dawniej dekokt oznaczał wywar wodny z ziół lekarskich lub innych składników.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoktacja

kilkunastominutowe działanie wrzątkiem lub gorącą parą wodną w celu zniszczenia drobnoustrojów

Dekoktacja – dawniej stosowane wyjaławianie przez gotowanie w maszynkach elektrycznych lub podgrzewanych płomieniem palnika. Poddawano temu procesowi strzykawki, igły, narzędzia chirurgiczne.

wycięcie w ubraniu odsłaniające szyję, ramiona, piersi, plecy; ciało odsłonięte przez to wycięcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

(1.2) część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoltowany

odsłaniający plecy, szyję, ramiona lub piersi

Źródła:

SJP.pl

Dekoltowy

→ dekolt

→ dekompensacja

przymiotnik

(1.1) dotyczący dekompensacji

w informatyce: program przekształcający kod wynikowy (np. binarny) na postać zbliżoną do kodu źródłowego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekomponować.

Źródła:

Wiktionary

zawór w silniku spalinowym zmniejszający ciśnienie przy rozruchu; dekompresor

Źródła:

SJP.pl

Dekompresja

1. obniżenie ciśnienia;
2. rozpakowanie skompresowanego pliku lub folderu do postaci sprzed kompresji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spadek ciśnienia w zamkniętej przestrzeni, wywołany umyślnie lub spowodowane uszkodzeniem

(1.2) stopniowe zmniejszanie ciśnienia działającego na osobę wynurzającą się z dużej głębokości w celu zapobiegnięcia chorobie dekompresyjnej

(1.3) inform. przywrócenie pierwotnego rozmiaru informacji, której rozmiar został uprzednio zmniejszony

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dekompresja – wynik celowego lub przypadkowego obniżenia ciśnienia w zamkniętej przestrzeni takiej jak cylinder silnika spalinowego, kabina ciśnieniowa samolotu, statku kosmicznego, okrętu podwodnego ...
dekompresja – w informatyce, proces odwrotny do kompresji, pot. wypakowanie danych
dekompresja – w nurkowaniu, proces usuwania gazów nagromadzonych w organizmie nurka
Dekompresja – klub muzyczny w Łodzi

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. usuwanie wpływów doktryny komunistycznej

Źródła:

Wiktionary

Dekomunizować

likwidować struktury właściwe ustrojowi komunistycznemu; odkomunizowywać

czasownik niedokonany

(1.1) hist. polit. usuwać wpływy doktryny komunistycznej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoncentracja

1. rozproszenie uwagi;
2. rozpraszanie czegoś, co jest skupione w jednym miejscu, skoncentrowane

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozpraszanie tego co było skupione

Dekoncentracja – formalny lub nieformalny podział kompetencji władczych pomiędzy kilka podmiotów, instytucji, ośrodków decyzyjnych. Metoda dekoncentracji kompetencji jest na dużą skalę stosowana w obrębie poszczególnych szczebli organizacyjnych (np. w każdej gminie, powiecie i województwie).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoncentracyjny

przymiotnik od: dekoncentracja

Źródła:

SJP.pl

Dekoncentrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

ogół zjawisk wywierających negatywny wpływ na rozwój ekonomiczny jakiejś branży lub całego kraju; kryzys

Dekoniunktura – pojęcie ekonomiczne oznaczające ogół czynników decydujących o niekorzystnej sytuacji na rynku; kryzys; zastój; recesja; zahamowanie rozwoju ekonomicznego.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekoniunkturalny

→ dekoniunktura

→ dekonstruktywista

Patrz:dekonstruktywista

Źródła:

SJP.pl

Dekonstruktywistyczny

→ dekonstruktywizm

Patrz:dekonstruktywizm

Źródła:

SJP.pl

Dekonstruktywizm

nurt we współczesnej sztuce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dekonstruktywizm – kierunek w filozofii postmodernistycznej i literaturze
Dekonstruktywizm – kierunek w architekturze postmodernistycznej

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekonstruktywny

→ dekonstrukcja; dekonstrukcyjny

Źródła:

SJP.pl

Dekonstruowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekonstruować.

Źródła:

Wiktionary

Dekonstruować

zmieniać konstrukcję czegoś

Źródła:

SJP.pl

Dekonsumpcja

ograniczenie konsumpcji produktów i usług

1. ozdabianie, dekorowanie;
2. ozdoba, ornament;
3. dekorowanie odznaką, orderem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

(1.2) w lm.: plastycznyastyczne tło sceny teatralnej

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dekoracja – element ozdabiający, ozdoba
Dekoracja teatralna – plastyczne tło sceny teatralnej lub planu filmowego
Dekoracja ścienna – zespół elementów służący do ozdoby ściany
Dekoracja – odznaczanie, przypinanie odznaki, orderu
Dekorator teatralny
Dekorator (wzorzec projektowy)
Dekorowanie nazw
Garnirowanie
Rzemiosło artystyczne

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoracyjnie

przysłówek sposobu

→ dekoracyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dekoracyjne; cecha tych, którzy są dekoracyjni

Patrz:dekoracyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoracyjny

1. służący do upiększania czegoś; ozdobny;
2. mający piękną formę;
3. dotyczący dekoracji teatralnej, filmowej itp.

przymiotnik

(1.1) związany z dekoracją, stanowiący dekorację

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekorator

1. osoba projektująca dekoracje w teatrze; scenograf;
2. osoba specjalizująca się w projektowaniu wystroju wnętrz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dekorator – w informatyce, wzorzec projektowy należący do grupy wzorców strukturalnych
dekorator – przyrząd kuchenny (szpryca, strzykawka)
dekorator – przyrząd kuchenny (rękaw/worek cukierniczy)
Dekorator – powieść detektywistyczna Borisa Akunina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoratorka

1. kobieta projektująca dekoracje w teatrze;
2. kobieta specjalizująca się w projektowaniu wystroju wnętrz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej zajmująca się dekorowaniem wnętrz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoratornia

zakład, firma zajmująca się urządzaniem mieszkań

Źródła:

SJP.pl

Dekoratorski

→ dekorator

przymiotnik

(1.1) związany z osobą lub zawodem dekoratora

→ dekoratywny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dekoratywne; cecha tych, którzy są dekoratywni

Patrz:dekoratywny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

czasownik

(1.1) upiększać coś, dodawać dekoracje

(1.2) przypinać odznaczenie, order lub odznakę

Źródła:

Wiktionary

Dekort

w handlu: obniżka ceny towaru; bonifikacja, bonifikata, rabat, opust, opust

Źródła:

SJP.pl

Dekortykacja

wydobywanie do celów przędnych włókien łykowych z łodyg lnu, konopi, juty

Dekortykacja – zabieg operacyjny, polegający na usunięciu części zewnętrznej warstwy tkanek organów, takich jak płuca, nerki, mózg.

Najczęściej[] wykonywana jest dekortykacja płuca.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekortykacyjny

→ dekortykacja

Patrz:dekortykacja

Źródła:

SJP.pl

Dekorum

decorum;
1. zasada literacka układu i wyglądu dzieła;
2. przestarzale: należyty wygląd

Źródła:

SJP.pl

Dekotora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) japoński styl obfitego, monumentalnego dekorowania ciężarówek, często w liczne iluminacje, malowidła, elementy przestrzenne, rzeźby itp.

(1.2) ciężarówka ozdobiona w stylu dekotora (1.1)

Źródła:

Wiktionary

Dekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekować.

Źródła:

Wiktionary

Dekować

1. zwykle w odniesieniu do służby wojskowej: unikać obowiązków, chronić w bezpiecznym miejscu, osłaniać;
2. zabezpieczać rośliny na polu przed wymarzaniem poprzez okrycie słomą, obornikiem lub łętami

czasownik

(1.1) pomagać komuś w ukrywaniu się i uchylaniu się od obowiązku

(1.2) wykonywać czynności ochraniające zasiew przed przemarznięcie zimą

(1.3) gw-pl|Mazury, Warmia. pokrywać, nakrywać

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekownik

potocznie: osoba unikająca obowiązków; leń, kunktator, dezerter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba uchylająca się od czegoś

operacja w programowaniu, która zmniejsza wartość o jeden

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. operacja zmniejszenia wartości o jeden

(1.2) inform. operacja zmiany wskazania iteratora z pewnego elementu na poprzedni

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekrepitacja

w chemii:
1. głośne pękanie niektórych materiałów krystalicznych podczas wyprażania;
2. odgłos towarzyszący temu procesowi

Dekrepitacja (ang. "decrepitation") - pękanie materiałów z charakterystycznym odgłosem pod wpływem działania wysokiej temperatury, przykładowo podczas prażenia. Przykładem substancji ulegającej dekrepitacji jest azotan ołowiu(II), Pb(NO3)2.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekrescent

wiersz, w którym każdy kolejny wers jest krótszy od poprzedniego o jedną sylabę

Źródła:

SJP.pl

Dekret

akt prawodawczy mający moc ustawy, wydany z upoważnienia władzy ustawodawczej przez inny organ państwowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

(1.2) hist. w Polsce w XV-XVI w. – akt prawny wydany samodzielnie przez króla

(1.4) rel. dokument wydawany przez zwierzchnika diecezji rzymskokatolickiej, decydujący o przydzieleniu duchownego do parafii

dekretały;
1. orzeczenia papieskie w sprawach związanych z prawem kościelnym;
2. zbiory tych orzeczeń, stanowiące prawo kanoniczne

Źródła:

SJP.pl

Dekretalistka

→ dekretalista

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. zespół działań mających na celu zmniejszenie przestępczości;
2. w prawie: uznanie, że czyn nie jest już przestępstwem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

organiczny związek chemiczny (pochodna morfiny), używany jako środek przeciwkaszlowy (bromowodorek)

Dekstrometorfan, DXM ( dextromethorphanum) – organiczny związek chemiczny, prawoskrętny enancjomer metorfanu używany w medycynie pod postacią bromowodorku jako lek przeciwkaszlowy.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekstroza

monosacharyd (cukier prosty) łatwo rozpuszczalny w wodzie, będący źródłem energii dla każdego żywego organizmu, stosowany głównie w przemyśle spożywczym i w lecznictwie; glukoza, glikoza, cukier gronowy, cukier skrobiowy

rzeczownik, rodzaj żeński

→ dekupaż

1. w starożytnym Rzymie dowódca dziesięcioosobowego oddziału jazdy;
2. w starożytnych rzymskich mniejszych miastach i osadach wyższy urzędnik lub senator

Dekurion ( decurio) – ma trzy różne znaczenia:

Źródła:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ostateczny termin

Źródła:

Wiktionary

Delaminacja

proces biologiczny zachodzący podczas rozwoju zarodka zwierząt; jeden ze sposobów przebiegu gastrulacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uszkodzenie laminatu polegające na utracie spójności poszczególnych warstw składowych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

gastrulacja przez delaminację – jeden ze sposobów powstawania gastruli
delaminacja – proces degradacji kompozytów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ktoś, kto denuncjuje, donosi; zdrajca

[czytaj: delełer] język Delawarów

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanów Zjednoczonych;

(1.2) geogr. rzeka na wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delawarka

Delbeta

rodzaj szczepionki wzmacniającej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. farm. szczepionka działająca immunostymulująco, składająca się z paciorkowców, gronkowców i pałeczek ropy błękitnej, podawana domięśniowo lub podskórnie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deleatur

w poligrafii: znak przekreślenia używany w korekcie drukarskiej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poligr. znak używany w korekcie drukarskiej dla oznaczenia skreśleń w tekście

Deleatur, kasownik (z łac.: "ma zostać usunięty, usunięta") – znak korektorski, którym oznacza się fragmenty tekstu, które mają zostać usunięte (pojedyncze litery, słowa, zdania czy całe akapity).

Kształt znaku pochodzi od litery "d" w odręcznym piśmie niemieckim (kurrenta).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delecja

jeden z typów spontanicznej mutacji genowej dotyczącej zmiany składu nukleotydowego DNA, polegający na utracie jednej lub kilku par nukleotydów z DNA genowego

Delecja – zmiana w materiale genetycznym polegająca na utracie jego fragmentu. Ubytek taki może obejmować od jednego lub kilku nukleotydów (mutacja punktowa), poprzez ubytek większych fragmentów genów, całych genów lub ich grup (strukturalna aberracja chromosomowa), aż po całe chromosomy (liczbowa aberracja chromosomowa). Niektóre delecje są przyczyną chorób genetycznych, inne mają charakter neutralny.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delecta

[czytaj: delekta] marka spożywcza

Delecta – marka branży spożywczej, należąca do grupy kapitałowej Bakalland, dawniej nazwa włocławskich zakładów spożywczych.

Pod marką Delecta sprzedawane są dania gotowe, zupy, desery (kisiele mleczne, kisiele owocowe, galaretki), ciasta gotowe, ciasta do samodzielnego przygotowania, dodatki do ciast, przyprawy oraz kawa zbożowa (Anatol i Kujawianka). Czołowym produktem marki Delecta jest ciasto i krem Karpatka oraz ciasto Krówka.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delecyjny

→ delecja

Patrz:delecja

Źródła:

SJP.pl

Deleg.

skrót od: delegacja, delegat

Źródła:

SJP.pl

Delegacja

1. wyjazd w sprawach służbowych;
2. grupa ludzi reprezentująca interesy jakiejś zbiorowości;
3. dokument upoważniający do wyjazdu służbowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjazd w sprawach służbowych

(1.2) grupa osób reprezentująca pewną społeczność

(1.3) praw. urz. częściowe lub całkowite przeniesienie swoich kompetencje na inny organ

(1.4) dokument potwierdzający delegację (1.1)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

delegacja, w prawie – przeniesienie części lub całości kompetenecji
delegacja – jednostka administracyjna Meksyku
Delegacja – albańsko-grecko-francusko-kosowski film fabularny z roku 2018
Delegacja – polsko-niemiecko-izraelski film młodzieżowy z roku 2023
delegacja ustawowa
delegacja służbowa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delegacki

→ delegat (rzadko)

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z delegatem, delegatami, dotyczący delegatów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegacyjny

dotyczący delegacji

Źródła:

SJP.pl

Delegalizacja

uznanie czegoś za nielegalne; zdelegalizowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

1. uznawać jakąś organizację lub instytucję za nielegalną; odbierać prawo do istnienia i działania;
2. delegalizować się - stawać się nielegalnym

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdelegalizować)

(1.1) praw. uznawać coś za niezgodne z prawem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegat

osoba reprezentująca interesy jakiejś zbiorowości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegatka

→ delegat

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|delegować.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Delegować

urzędowo:
1. wysłać, wysyłać kogoś w charakterze swego delegata;
2. wysłać, wysyłać pracownika do pracy poza miejscem, w którym pracuje on na co dzień

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Delektowanie

(1.1) związany z Delftem, dotyczący Delftu, pochodzący z Delftu (miasta w Holandii)

Źródła:

Wiktionary

Delficki

przymiotnik od: Delfy (starożytne miasto greckie); m.in. wyrocznia delficka - słynna wyrocznia, znajdująca się w światyni Apollina w Delfach, gdzie Pytia odpowiadała na stawiane jej pytania

przymiotnik

(1.1) taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny

(1.2) geogr. związany z Delfami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delfin

1. dawniej: następca tronu francuskiego;
2. żartobliwie: syn pierworodny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. ssak morski z rzędu waleni;

(1.2) sport. jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;

(2.2) przen. żart. syn pierworodny

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(3.1) D. lm. od delfina

Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni, z rodzin Delphinidae (delfiny oceaniczne) i Platanistidae (delfiny słodkowodne), obejmujące średniej wielkości walenie charakteryzujące się wydłużonym pyskiem i obecnością melonu. W ściślejszym ujęciu odnosi się ono też do rodzaju należącego do rodziny delfinowatych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfina

1. dawniej: następca tronu francuskiego;
2. żartobliwie: syn pierworodny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. żona delfina (następcy tronu francuskiego);

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: delfin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Delfina – imię
Delfina – wieś w woj. łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Siemkowice
delfina Francji – tytuł żony następcy tronu francuskiego
Delfina – księżniczka Belgi
Delfina – członkini monakijskiej rodziny książęcej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfinacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Delfinatem, dotyczący Delfinatu

Źródła:

Wiktionary

Delfinarium

duży zbiornik wody przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obiekt przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów lub innych waleni

Delfinarium – zbiornik wodny przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów, a czasem innych waleni. W pierwotnym znaczeniu "delfinarium" to akwarium dla delfinów. W szerszym znaczeniu delfinarium nazywany jest cały obiekt, w którym znajduje się zasadniczy zbiornik, jego zaplecze techniczne oraz miejsca przeznaczone dla zwiedzających. Delfinarium jest szczególnym rodzajem oceanarium.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfinat

kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w południowo-wschodniej Francji;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

potocznie: sportowiec pływający delfinem; delfinista

Źródła:

SJP.pl

Delfinidyna

barwnik roślinny

→ delfinista

terapia poprzez kontakt z delfinami

Delfinoterapia – odmiana zooterapii oraz hydroterapii, w której pacjent znajduje się w bliskim kontakcie z delfinami. Nie istnieją przekonujące dowody naukowe potwierdzające skuteczność tej terapii. Kontrowersyjne są również kwestie etycznego traktowania delfinów w bardzo sztucznym dla nich środowisku.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfinowate

rodzina waleni uzębionych, dużych, posługujących się echolokacją, żywiących się rybami, mięczakami i skorupiakami, żyjących w grupach we wszystkich oceanach i przyległych do nich morzach

Delfinowate, delfiny oceaniczne (Delphinidae) – rodzina ssaków wodnych z parworząd zębowców w obrębie infrarzędu waleni (Cetacea). Należą do niej delfiny oceaniczne i przybrzeżne, których naturalnym środowiskiem życia jest woda słona.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfinowaty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto i sanktuarium w Grecji, położone na zboczu góry Parnas, w Fokidzie; jeden z najważniejszych ośrodków religijnych świata greckiego

Delfy (gr. Δελφοί "Delfoi", łac. "Delphi)" – stanowisko archeologiczne w Grecji Środkowej obejmujące ruiny antycznego sanktuarium poświęconego Apollinowi, gdzie funkcjonowała wyrocznia delficka oraz sanktuarium Ateny Pronaja („Ateny Strażniczki Świątyni”); ze stanowiskiem sąsiaduje współczesna miejscowość Delfy.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delgado

Delgado – miasto w środkowym Salwadorze, w departamencie San Salvador, w zespole miejskim San Salvador, położone na północny wschód od stolicy kraju. Ludność (2007): 112,2 tys. (miasto), 120,2 tys. (gmina).

SJP.pl
Wiktionary

Delhijski

→ Delhi [czytaj: delijski]

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Nowe Delhi

(1.2) odnoszący się do miasta Delhi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deli

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłużej

Deliler ( deliler, dosł. „szaleni”, lp. "deli") – w Imperium Osmańskim formacja oddziałów lekkiej jazdy utrzymywanej przy granicy z krajami chrześcijańskimi, podczas wojny pełniąca funkcję straży przedniej.

Deliler pochodzili głównie z Rumelii, od żyjących tam Turków, Bośniaków, Chorwatów lub innych ludów słowiańskich. Formacja składała się z ochotników w wieku 20–25 lat, wyróżniających się odwagą. Ich patronem był drugi kalif Umar.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Delia

długi, lekko dopasowany wierzchni ubiór męski, podbity futrem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. długie, lekko dopasowane męskie okrycie wierzchnie, podbite futrem, z futrzanym kołnierzem i szerokimi niezszytymi rękawami, noszone w Polsce przez szlachtę głównie w XVI–XVIII w.

(1.2) rzad. koc, dera podbita futrem i okrywająca nogi w czasie jazdy powozem, saniami itp.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deliberacja

przestarzale: zastanawianie się nad czymś, rozważanie, naradzanie się; namysł, rozwaga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. wnikliwe rozważanie pewnej kwestii, namysł nad czymś

Deliberacja (łac. "deliberare" 'rozważać; zastanawiać się' od "libra" 'waga') to proces rozważania i konfrontowania ze sobą lub z innymi własnych uczuć, emocji czy poglądów.

W psychologii jest to, według Pierre'a Janet, jeden z głównych procesów odpowiadających za kształtowanie i ewolucję osobowości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deliberacyjny

→ deliberacja

rzeczownik, rodzaj nijaki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikatesy

duży sklep spożywczy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hand. dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) M., B. i W. lm. od delikates

Delikatesy (z fr. "délicatesse" lub niem. "Delikatesse") – wykwintne, niecodzienne, wyszukane artykuły spożywcze, dawniej często sprowadzane z kolonii. Niektóre występują tylko lokalnie, na przykład fugu w Japonii lub escamoles w Meksyku. Słowo to ma kilka synonimów, o takim samym lub zbliżonym znaczeniu: specjały, frykasy, delicje, rarytasy, przysmaki, smakołyki.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delikatniaczek

delikacik; lekceważąco:
1. osoba mało odporna psychicznie, przesadnie wrażliwa;
2. osoba słaba fizycznie

Źródła:

SJP.pl

Delikatnie

przysłówek sposobu

1. kruchy, łamliwy, słaby;
2. drobny, niemasywny;
3. wrażliwy, subtelny;
4. słaby, lekki, nieznaczny;
5. lekkostrawny, lekki;
6. w przenośni: trudny, drażliwy problem

1. rozdzielenie czegoś, rozgraniczenie;
2. wytyczenie granic między państwami na podstawie umowy międzynarodowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyznaczenie granic czegoś (np. miasta, państwa)

Delimitacja (z łac. "limes" dpn. "limitis" „granica”) – pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego oznaczające ustalenie przebiegu granicy państwowej. Zazwyczaj podstawą jej przeprowadzenia jest odpowiednia umowa międzynarodowa. Postanowienia o delimitacji najczęściej spotkać można w traktatach pokoju oraz umowach o cesji terytorium.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delimitacyjny

dotyczący delimitacji

przymiotnik

(1.1) związany z delimitacją, rozgraniczaniem, odgraniczaniem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delimitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|delimitować.

Źródła:

Wiktionary

Delimitować

Delinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. belka podłogowa w chlewie

Źródła:

Wiktionary

Deliny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. podłoga

Źródła:

Wiktionary

Delirante

określenie wykonawcze: gorączkowo, z wściekłością

Źródła:

SJP.pl

Delirium

1. zaburzenie świadomości, któremu towarzyszą omamy, lęki oraz pobudzenie psychoruchowe; obłęd;
2. delirium tremens - obłęd drżący, ostry stan zaburzeniowy u nałogowych alkoholików objawiający się drżeniem mięśni, zakłóceniem krążenia krwi, urojeniami; biała gorączka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. psych. ostra psychoza pod postacią przemijających zaburzeń świadomości, charakteryzująca się dezorientacją w czasie i miejscu, zmienną uwagą, zaburzeniami myślenia, percepcji i emocji; często towarzyszą temu omamy, pobudzenie i lęk

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

delirium – inaczej majaczenie
Delirium – album zespołu Sedes
Delirium – album Ellie Goulding
Delirium – album Lacuna Coil
Delirium – film w reżyserii Igora Podolczaka z 2013 roku
Delirium – film w reżyserii Dennisa Iliadisa z 2018 roku

skalista grecka wyspa w archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim

1. czwarta litera alfabetu greckiego;
2. równinny obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki, mający kształt trójkąta;
3. trójkątny układ skrzydeł samolotu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

(1.2) geogr. ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);

(1.3) mat. pot. wyróżnik funkcji kwadratowej

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Delta – stacja kolejowa w Brukseli
Delta – miasto
Delta – gmina w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Środkowa, w jednostce regionalnej Saloniki
Delta – miasto w prowincji Kolumbia Brytyjska
Delta – stan
Delta – jednostka osadnicza w stanie Alabama, w hrabstwie Clay
Delta – miasto w stanie Kolorado, w hrabstwie Delta
Delta – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Keokuk
Delta – wieś w stanie Luizjana, w parafii Madison
Delta – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Cape Girardeau
Delta – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Fulton
Delta – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie York

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deltiolog

kolekcjoner pocztówek

Źródła:

SJP.pl

Deltiologia

hobby polegające na zbieraniu pocztówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolekcjonowanie pocztówek;

Deltiologia (filokartystyka) – hobby polegające na zbieraniu pocztówek.

Oficjalnie największą kolekcję pocztówek posiada Mario Morby z Wielkiej Brytanii i zawiera ona 1 000 265 sztuk. Jest to oficjalny rekord zatwierdzony przez Księgę Rekordów Guinnessa, albowiem od 1991 w tej kategorii nie są już przyjmowane zgłoszenia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deltoid

czworokąt mający dwie pary boków sąsiednich równych; romboid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. czworokąt symetryczny względem jednej z przekątnych

Nie mylić z: deltoida – inna linia zamknięta.

Deltoid – rodzaj czworokąta, definiowany różnie i nierównoważnie:

W deltoidzie oś symetrii jest symetralną drugiej przekątnej, a pary sąsiednich boków są równej długości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deltoida

rzadko: czworokąt mający dwie pary boków sąsiednich równych; deltoid, romboid

Nie mylić z: deltoid – rodzaj czworokąta.

Deltoida – krzywa płaska konstruowana toczeniem okręgu wewnątrz innego okręgu, trzykrotnie szerszego. Jeśli formula_1 to promień toczonego okręgu, a formula_2 – okręgu zewnętrznego, to formula_3

Deltoida jest przykładem – czyli szczególnym przypadkiem – hipocykloidy i przez to krzywej cyklicznej. Pierwszy opis deltoidy pochodzi z XVIII wieku, kiedy Leonhard Euler rozważał ją w kontekście optyki.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

oderwanie od rzeczywistości, naiwne lub nierealistyczne myślenie i fantazjowanie

Źródła:

SJP.pl

Deluwialny

w geologii: osadowy, np. gleby deluwialne - gleby powstające na skutek osadzania się cząstek mineralnych u podnóży wzniesień podczas erozji

Źródła:

SJP.pl

Deluwium

w geologii: osad materiału zmytego ze stoku i osadzonego u jego stóp

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. osad powstały u podnóża wzgórz w wyniku zmywania zboczy przez wody opadowe

Deluwium (łac. "deluvium", wymycie), osad deluwialny – luźny lub słabo spojony osad powstający w wyniku akumulacji (osadzania) drobnych cząstek mineralnych z gleb, glin, lessów, pokryw zwietrzelinowych itp., wypłukanych i zmytych ze stoków przez wody opadowe. Deluwia powstają przez przenoszenie produktów wietrzenia z wyższych do niższych części stoku.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delówka

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

1. osoba starająca się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; populista, politykier;
2. przywódca ludu podczas buntu w starożytnych Atenach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

(1.2) hist. przywódca ludowy w starożytnej Grecji

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Osoba stosująca demagogię,
Skrótowa nazwa Stowarzyszenia Demagog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demagogia

1. głoszenie chwytliwych, nierealnych, zgodnych z oczekiwaniami większości haseł politycznych w celu zdobycia poparcia społecznego; populizm, politykierstwo;
2. wszelka akcja obliczona na łatwy poklask i schlebianie najniższym gustom

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|demagogizować.

Źródła:

Wiktionary

Demagogizować

postępować jak demagog - osoba starająca się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; mamić, bałamucić, zwodzić

Źródła:

SJP.pl

Demagożka

→ demagog

Patrz:demagog

Źródła:

SJP.pl

Demakijaż

usuwanie makijażu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) usuwanie makijażu przy pomocy wacika nasączonego odpowiednimi kosmetykami

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

demakijaż – usuwanie makijażu
Demakijaż – album Marii Sadowskiej
Demakijaż – film z 2009 w reż. Marii Sadowskiej, Doroty Lamparskiej i Anny Maliszewskiej
Demakijaż – polski program telewizyjny prowadzony przez Krzysztofa Ibisza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

demarkacja (medycyna)
demarkacja (prawo)
Problem demarkacji – filozoficzny problem rozróżnienia nauki od innych dziedzin
linia demarkacyjna

(1.1) żart. nagłe zniknięcie z pola widzenia

(1.2) książk. całkowite, tajemnicze zniknięcie

(1.3) fiz. anihilacja cząstek i antycząstek

(1.4) ekon. wniesienie papierów wartościowych na rachunek inwestycyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dematerializacyjny

→ dematerializacja

Patrz:dematerializacja

Źródła:

SJP.pl

Dematerializować

1. sprawiać, żeby jakaś postać lub rzecz przestała istnieć;
2. w ekonomii: oddawać papiery wartościowe do banku lub biura maklerskiego w celu zastąpienia ich materialnej postaci zapisem na rachunku inwestycyjnym

Źródła:

SJP.pl

Dementi

oficjalne sprostowanie nieprawdziwej lub nieścisłej informacji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. dypl. zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dementi – album zespołu 2Tm2,3
Dementi – zespół muzyczny stworzony w 1998 roku
Niezależna Agencja Fotograficzna Dementi – społeczna agencja fotograficzna w PRL

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

dawniej: ksiądz skazany za wykroczenie przeciw prawu kościelnemu na karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych; demeryt

Źródła:

SJP.pl

Demeszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. szabla z damasceńskiej stali

Źródła:

Wiktionary

Demeter

w mitologii greckiej: bogini zbóż, jedno z najstarszych bóstw ziemi uprawnej; Demetra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Demetriusz – imię
Demetriusz – postać biblijna
Demetriusz Cynik – filozof grecki żyjący w I wieku n.e.
Demetriusz z Aleksandrii – retor grecki żyjący w II wieku n.e.
Demetriusz z Alopeke (V/IV w. p.n.e.) – rzeźbiarz grecki
Demetriusz z Faleronu (ok. 345–283 p.n.e.) – filozof grecki
Demetriusz z Gadary – stronnik Pompejusza, płacił za wznoszone przez niego budowle
Demetriusz I Poliorketes (337–283 p.n.e.) – wódz macedoński, król Macedonii w latach 294–288 p.n.e.
Demetriusz II Antygonida (ok. 276–229 p.n.e.) – król Macedonii z dynastii Antygonidów od 239 p.n.e.
Demetriusz Chronograf (koniec III w. p.n.e.) – żydowski historyk tworzący w języku greckim
Demetriusz I Baktryjski – król Baktrii od ok. 190 p.n.e. do ok. 167 p.n.e.
Demetriusz I Soter (ok. 187–150 p.n.e.) – władca monarchii Seleukidów od 162 p.n.e.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demi

potocznie: osoba odczuwająca popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązała silną więź emocjonalną; demiseksualista

Źródła:

Wikipedia

Demianiuk

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Demianów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim;

Demianów ( Дем'янів) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie iwanofrankiwskim.

zanik lub rozpad osłonek mielinowych włókien nerwowych (dendrytów i aksonów) spowodowany przez zakażenia, zatrucia, niedotlenienie i procesy autoimmunologiczne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces patologicznego rozpadu osłonek mielinowych w układzie nerwowym

Demielinizacja – proces patologiczny układu nerwowego polegający na rozpadzie osłonek mielinowych w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym.

Większość włókien nerwowych (aksonów) otoczonych jest osłonką mielinową, w skład której wchodzi mielina. Za wytwarzanie mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiadają oligodendrocyty, zaś w obwodowym układzie nerwowym komórki Schwanna.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demijohn

[czytaj: DEmidżon] pękaty pojemnik opleciony łoziną, o pojemności najczęściej od 8 do 54 litrów

Źródła:

SJP.pl

Demilitaryzacja

1. ograniczenie lub likwidacja sił wojskowych na określonym terytorium; rozbrojenie;
2. przywrócenie cywilnego charakteru czemuś wcześniej zmilitaryzowanemu

SJP.pl

Demineralizacja

1. usuwanie soli mineralnych z jakiejś substancji, zwłaszcza z wody;
2. utrata soli mineralnych, np. demineralizacja płynów ustrojowych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

demineralizacja wody
demineralizacja (fizjologia)

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demineralizacyjny

dotyczący demineralizacji

Źródła:

przymiotnik

(1.1) zdrobniały

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deminutywum

Demitologizacja (niem. "Entmythologisierung") – postulat w hermeneutyce biblijnej zaproponowany przez Rudolfa Bultmanna, biblistę i teologa ewangelickiego. Demitologizacja oznacza egzystencjalną interpretację mitów biblijnych w zwiastowaniu Nowego Testamentu, aby utrzymać jego ważność dla współczesnego człowieka. Choć pojęcie to zostało wprowadzone i spopularyzowane przez Bultmanna, to potrzeba przezwyciężenia mityczności religii pojawiała się już wcześniej w historii Kościoła i myśli teologicznej.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demitologizacyjny

→ demitologizacja

Patrz:demitologizacja

Źródła:

SJP.pl

Demiurg

1. twórca, protoplasta;
2. dawniej: twórca świata;
3. dawniej: wykonawca wolnego zawodu lub rękodzielnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

(1.2) książk. przen. człowiek obdarzony niesamowitym talentem twórczym

(1.3) hist. w państwach doryckich starożytnej Grecji wysoki tytuł urzędniczy

(1.4) hist. w starożytnej Grecji urzędnik wysokiego szczebla

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demiurgiczny

→ demiurg

1. demonstracyjna wersja programu komputerowego;
2. demonstracyjne nagranie muzyczne lub zbiór takich nagrań

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. wersja demonstracyjna, np. gry komputerowej, utworu, programu

(1.2) pot. demonstracja (protest uliczny)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

demo − twórczość np.: muzyczna, plastyczna (grafika komputerowa), filmowa, programistyczna; zapisana i udostępniana jako demonstracja możliwości twórców (często w celach promocyjnych − wyjątek demosc...
- demo − w kinematograffi, zwiastun, anglicyzm trailer
- demo − 1) rodzaj albumu muzycznego; 2) pierwsza nagrana, niedopracowana forma utworu muzycznego
- demo − w informatyce, wersja z ograniczonymi możliwościami, mająca zachęcić do kupna oprogramowania
- demo − w sztuce komputerowej, zobacz: demoscena
- tryb demo (RTV) − tryb demonstracyjny w sprzęcie RTV
Demo – album zespołu Łzy wydany w 1996 roku
Demo – album muzyczny zespołu Republika, wydany w 2003 roku
Demo – pierwsze wydawnictwo zespołu heavymetalowego Grave Digger
Demo – pierwszy materiał demo duńskiego zespołu heavymetalowego King Diamond
Demo – dawny zaścianek na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demobil

SJP.pl

Demodulacyjny

→ demodulacja

nauka zajmująca się ludnością, a zwłaszcza jej statystycznym, ogólnym opisem pod względem: liczby, wieku, płci, rasy, wykształcenia, zawodu itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

w socjologii: koncepcja, według której czynniki demograficzne zasadniczo wpływają na zjawiska społeczne

Źródła:

SJP.pl

Demografka

→ demograf

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zawodowo zajmująca się demografią

Patrz:demograf

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokr.

skrót od: demokracja, demokratyczny

Źródła:

SJP.pl

Demokracja

1. ustrój polityczny, w którym o sprawach państwa większością głosów decydują wszyscy obywatele;
2. państwo o takim ustroju;
3. demokracja socjalistyczna - określenie totalitarnego ustroju w państwach komunistycznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

(1.2) polit. państwo o ustroju demokratycznym

(1.3) polit. stronnictwo polityczne opowiadające się za zasadami demokratycznymi

(1.4) socjol. sposób funkcjonowania i wzajemne relacje w grupie

Demokracja (gr. "dḗmos" „lud”, "krátos" „władza” – dosł. „rządy ludu, ludowładztwo”) – jeden z typów ustroju państwa, zakładający udział obywateli w sprawowaniu władzy.

Demokracja ma swój początek w starożytnej Grecji. Znaczący wkład w rozwój demokracji miał także starożytny Rzym oraz kultura Zachodu (Europa, Ameryka Północna i Południowa).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demokrata

1. członek partii demokratycznej;
2. zwolennik demokracji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

→ demokratyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co demokratyczne

Patrz:demokratyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokratyczny

→ demokracja

SJP.pl

Demoliberalny

→ demoliberalizm

Patrz:demoliberalizm

Źródła:

SJP.pl

Demolka

potocznie: demolowanie, niszczenie czegoś; rozróba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. czynność celowego niszczenia czegoś, zwłaszcza pomieszczenia

(1.2) pot. efekt demolki (1.1)

(1.3) środ. bójka, bijatyka

(1.4) środ. przestępców napad na mieszkanie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

uosobienie złych mocy; szatan; zły duch

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mit. istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

(1.2) inform. program, który automatycznie przeprowadza określone procesy bez konieczności interakcji z użytkownikiem;

→ demon

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) demon płci żeńskiej

Patrz:demon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonicznie

przysłówek sposobu

(1.1) charakterystycznie dla demona (dosłownie lub w przenośni)

Źródła:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przypisywanie lub wyolbrzymianie negatywnych cech

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonizm

1. wiara w demony, złe duchy;
2. demoniczny charakter kogoś lub czegoś; diabolizm, szatańskość

Źródła:

SJP.pl

Demonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyolbrzymianie negatywnych zjawisk lub złych cech

Źródła:

Wiktionary

Demonizować

1. wyolbrzymiać złe cechy, negatywne zjawiska;
2. przypisywać demoniczne cechy

czasownik

(1.1) wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demono-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z demonem

Źródła:

Wiktionary

Demonofobia

chorobliwy lęk przed demonami, złymi duchami

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Demonologia

1. dział teologii, którego przedmiotem są moce i siły, które zajmują pośrednią pozycję między Bogiem a ludźmi;
2. dział kulturoznawstwa i etnografii zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. dział teologii zajmujący się demonami

(1.2) etn. dział etnografii i religioznawstwa zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach;

Demonologia (gr. δαίμων, "daimon"; λογος, "logos" – nauka; dosł. nauka o demonach) – termin wieloznaczny

W pierwszych dwóch przypadkach demonologia może obejmować wiarę w:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonologiczny

→ demonologia

→ demonopolizacja

Patrz:demonopolizacja

Źródła:

SJP.pl

Demonopolizować

likwidować monopol

Źródła:

SJP.pl

Demonstracja

1. wystąpienie zbiorowe, np. pochód, zgromadzenie, mające na celu wyrażenie opinii (najczęściej protestu lub poparcia dla kogoś, czegoś); manifestacja;
2. publiczne okazywanie uczuć, poglądów wobec kogoś lub czegoś; manifestacja, przejaw;
3. pokaz, podczas którego wyjaśnia się obserwatorom lub klientom zasady działania jakiegoś urządzenia; prezentacja, promocja;
4. w naukach doświadczalnych: metoda nauczania opierająca na wykonywaniu doświadczeń przed audytorium; pokaz;
5. w wojsku: ruchy wojska w celu zmylenia, odwrócenia uwagi wroga; dywersja;
6. w wojsku: działania wojskowe wobec innego państwa mające na celu stworzenie stanu zagrożenia, wywarcie nacisku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynność pokazywania czegoś

(1.2) ostentacyjne wyrażanie czegoś w taki sposób, żeby zwrócić na siebie uwagę

(1.3) polit. zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;

(1.4) wojsk. manewr taktyczny odciągający uwagę przeciwnika;

Demonstracja (łac. "demonstratio" – wskazanie, inaczej "manifestacja") – wystąpienie zbiorowe, zgromadzenie, mające na celu wyrażenie protestującej przeciw czemuś lub popierającej coś części opinii publicznej. Jest to publiczne okazywanie uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę. W państwie demokratycznym stanowi sposób korzystania z wolności zgromadzeń. Jest jednym z przejawów protestu politycznego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonstracyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób demonstracyjny

Źródła:

rzadko: mający charakter dowodu, oparty na dowodzeniu

Źródła:

rzeczownik, rodzaj nijaki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demoralizacyjny

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) obywatele, lud

Dimos, demos "(gr. δήμος – dimos)" – jednostka podziału administracyjnego Grecji, odpowiadająca polskiemu pojęciu gminy lub dzielnicy miasta. W starożytności słowo to posiadało więcej znaczeń.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demoscena

subkultura użytkowników komputerów tworzących dema (dzieła audiowizualne), demonstrujące ich umiejętności

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demoscenowy

→ demoscena

SJP.pl
Wiktionary

Demotywujący

(1.1) wyodrębnianie z obrazu wideo ścieżki audio, napisów i innych elementów

Źródła:

Wiktionary

Demulgacja

proces odwrotny do emulgacji polegający na rozdzieleniu emulsji poprzez łączenie się drobnych cząsteczek jednego ze składników; deemulgacja

Źródła:

SJP.pl

Demulgacyjny

→ demulgacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z demultiplekserem, dotyczący demultipleksera

Źródła:

Wiktionary

Demurrage

[czytaj: demarejdż] opłata karna, odszkodowanie płacone przez:
1. port armatorowi statku za jego przestój na redzie lub w porcie z winy władz portowych;
2. czarterującego armatorowi w przypadku przedłużenia czasu czarteru ponad ustaloną umowę

Źródła:

SJP.pl

Demówka

potocznie:
1. nagranie demonstracyjne; demo;
2. wersja demonstracyjna programu komputerowego; demo;
3. kobieta, której nie da się poderwać i namówić na seks

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Demówka, obecnie Demiwka – wieś na Ukrainie
Demówka – zob. demo
Demówka EP – minialbum raperów Białasa i Quebonafide

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Den

dna moczanowa (potocznie skaza moczanowa), zapalenie stawów o charakterze napadowym, potem przewlekłym, spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, należy do chorób reumatycznych; artretyzm

forma rzeczownika|en.

(1.1) D. lm. od: dno

Den – piąty władca starożytnego Egiptu z I dynastii, pierwszy noszący tytuł króla Górnego i Dolnego Egiptu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denacjonalizacja

zwrot majątku przejętego przez państwo jego uprzednim właścicielom; odpaństwowienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. zwrot skonfiskowanych przez państwo dóbr ich prawowitym właścicielom

(1.2) daw. zniszczenie poczucia przynależności kogoś do określonego narodu

Denacjonalizacja – proces przekazywania majątku państwowego w ręce prywatne.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denacjonalizacyjny

→ denacjonalizacja

dynar;
1. w średniowieczu: podstawowa moneta srebrna różnych krajów europejskich, także i Polski;
2. starorzymska moneta srebrna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hist. numizm. srebrna moneta rzymska, później średniowieczna jednostka monetarna różnych krajów europejskich;

(1.2) monet. waluta Macedonii;

(1.3) daw. metrol. jednostka miary masy równa 1/16 łuta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. ustawiany na ogniu żelazny trójnóg, służący za podstawę dla kotła lub garnka

1. kobieta zmarła śmiercią gwałtowną, nienaturalną;
2. żartobliwie: kobieta bardzo zmęczona lub pijana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która zginęła w wyniku morderstwa, samobójstwa lub wypadku

(1.2) pot. kobieta bardzo pijana lub zmęczona

(1.3) pot. kobieta, która jest nieobeznana w danej dziedzinie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denaturacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od denaturat

Źródła:

Wiktionary

Denaturacja

1. zmiana struktury cząsteczek białkowych pod wpływem działania czynników fizycznych lub chemicznych;
2. zanieczyszczenie spirytusu w celu uniemożliwienia użycia go do konsumpcji

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

denaturacja białka
denaturacja DNA
denaturat
denaturant

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denaturacyjny

→ denaturacja

Patrz:denaturacja

Źródła:

SJP.pl

Denaturalizacja

pozbawienie obywatelstwa

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Denaturować

1. nieodwracalnie zmieniać strukturę cząsteczek białkowych przez działanie czynników fizycznych lub chemicznych;
2. skażać spirytusu w celu uniemożliwienia użycia go do konsumpcji

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdenaturować)

(1.1) zmieniać właściwości, pozbawiać cech naturalnych

(1.2) biochem. zmieniać strukturę i funkcję białka pod wpływem wysokiej temperatury lub kwasu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. polit. przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu

Źródła:

Wiktionary

Denazyfikować

Dendrogram – diagram w kształcie drzewa ukazujący związki pomiędzy wybranymi elementami na podstawie przyjętego kryterium. Dendrogramem jest filogram, kladogram i fenogram. Dendrogram stosowany jest powszechnie w naukach przyrodniczych do przedstawiania zależności ewolucyjnych i podobieństw między organizmami i zespołami roślinnymi lub zwierzęcymi.

Źródła:

pierwsza sztucznie otrzymana substancja, której cząsteczki mają trójwymiarową formę

Źródła:

SJP.pl

Dendryt

1. zespół drobnych kryształów tworzący się podczas tężenia stopów metali lub odlewów
2. krystaliczny osad minerałów o kształcie przypominającym odciski liści paproci
3. wypustka neuronu odbierająca impulsy nerwowe od innych komórek
4. wykres w formie rozgałęzionego drzewa; popularnie: drzewo, drzewko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dendryt – element neuronu
dendryt – agregat drobnych kryształów
dendryt – w teorii grafów graf, który jest acykliczny i spójny
dendryt wrocławski
kolec dendrytyczny

(1.1) odczasownikowy od|denerwować.

Źródła:

Wiktionary

Denerwować

1. drażnić, wyprowadzać z równowagi;
2. martwić się o kogoś lub o coś;
3. denerwować się - wpadać w rozdrażnienie, złość

czasownik niedokonany (dk. zdenerwować)

(1.1) działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej

czasownik zwrotny niedokonany denerwować się (dk. zdenerwować się)

SJP.pl

Denializm

odrzucanie, podważanie prawdy, faktu, rzeczywistości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) społ. psych. postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denier

jednostka miary grubości włókna

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Denier – miejscowość i gmina we Francji
denier – jednostka gęstości liniowej włókna

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denigrować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. rzad. rozpowiadać krzywdzące, nieprawdziwe informacje na czyjś temat

Źródła:

Wiktionary

Denim

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. ubranie uszyte z denimu

Źródła:

SJP.pl

Denimowy

→ denim

Patrz:denim

Źródła:

SJP.pl

Denimy

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. ubranie uszyte z denimu

Źródła:

SJP.pl

Denis

1. imię męskie;
2. nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Claire Denis – francuska reżyserka
Maurice Denis – francuski malarz
Michael Denis – austriacki poeta
Denis & Denis – chorwacki zespół muzyczny
Denis – polski herb szlachecki
Dionizy
Saint-Denis

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denise

[czytaj: denis] obce imię żeńskie

proces zachodzący w środowiskach beztlenowych (np. w zalanych wodą glebach), podczas którego azotany zostają zredukowane do azotu gazowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;

Denitryfikacja – reakcja chemiczna polegająca na redukcji azotanów do azotu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denitryfikacyjny

dotyczący denitryfikacji

Źródła:

SJP.pl

Denitryfikator

Denitryfikator, źródełko – filtr akwarystyczny ostatniego etapu oczyszczania wody. Pozwala na rzadszą wymianę wody oraz ogranicza wzrost glonów.

Usuwa azotany będące końcowym produktem oczyszczania wody przez bakterie tlenowe w filtrze biologicznym. Dodatkowo usuwa część fosforanów.

Źródła:

Wikipedia

Deniwelacja

różnica pomiędzy najwyższym i najniższym wzniesieniem na określonym terenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. geol. różnica wysokości terenu;

Deniwelacja – różnica wysokości pomiędzy najwyżej i najniżej położonym punktem na określonym terenie. Termin jest stosowany jako względna miara wysokości góry od jej podstawy lub danego punktu (np. parkingu, początku szlaku, schroniska).

Stosuje się go również w speleologi jako miarę głębokości jaskini. W przypadku gdy najwyżej położonym punktem jest otwór wejściowy, deniwelacja jest głębokością jaskini.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deniwelacyjny

przymiotnik relacyjny

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Arkadiusz Denkiewicz – polski milicjant
Marceli Denkiewicz – polski restaurator, powstaniec styczniowy
Marian Denkiewicz – polski wojskowy

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denko

zdrobnienie od: dno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. dno

(1.2) pot. dno niewielkiego pojemnika

(1.3) przykrywka czegoś

(1.4) górna część niektórych nakryć głowy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Denko – część tłoka w silniku
Denko – u okrzemek, mniejsza, nakrywana większym wieczkiem, część ściany komórkowej
Aichi S1A – prototypowy myśliwiec japoński
Mikołaj Deńko

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denkowiec

wymarły paleozoiczny koralowiec; tabulat

Źródła:

SJP.pl

Denkowy

→ denko

Patrz:denko

Źródła:

SJP.pl

Denner

[czytaj: dener] nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Balthasar Denner (1685–1749) – niemiecki malarz
Johann Christoph Denner (1655–1707) – niemiecki konstruktor instrumentów muzycznych
Michael Denner (ur. 1958) – duński gitarzysta

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denniak

w górnictwie: dolna warstwa pokładu rudy żelaza

Źródła:

SJP.pl

Dennica

1. spód ula;
2. deska kładziona na całą długość wozu między drabinami;
3. ścianka zamykająca otwór cylindrycznego walczaka lub pionowego zbiornika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pszcz. dolny element ula

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dennica w pszczelarstwie – spodnia część ula
dennica w wozie drabiniastym – belka biegnąca wzdłuż całego wozu między drabinami
w kotle dennica oznacza stalowe zamknięcie otworu kotła mające kształt cylindryczny, półkulisty lub inny
Dennica w obwodzie Szumen
Dennica w obwodzie Jamboł
Dennica – czasopismo ukazujące się w Bułgarii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dennicowy

→ dennica

1. ryba morska;
2. poprzeczny element konstrukcji dennej statku

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dennik – gatunek morskiej ryby skorpenokształtnej z rodziny dennikowatych.
dennik – element szkieletu statku, poprzeczne wiązanie mocowane od góry do stępki, dające oparcie poszyciu dna kadłuba.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dennikowate

rodzina głębinowych ryb morskich, obejmująca wiele gatunków żyjących w Atlantyku i Pacyfiku

Dennikowate (Liparidae) – rodzina morskich ryb skorpenokształtnych (Scorpaeniformes).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dennikowaty

o cechach dennikowatych (rodzina ryb)

Źródła:

SJP.pl

Dennis

1. obce imię męskie;
2. nazwisko obce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dennis – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
Dennis – jednostka osadnicza w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
Dennis – jednostka osadnicza w stanie Oklahoma, w hrabstwie Delaware
Dennis (ang. Dennis Town) – gmina w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
Dennis (ang. Dennis Township) – gmina w stanie New Jersey, w hrabstwie Cape May
Dennis – angielska forma męskiego imienia Dionizy
Richard William George Dennis – angielski mykolog i fitopatolog
Dennis – marka autobusów produkowanych oraz ciężarówek (zwłaszcza pożarniczych) w Wielkiej Brytanii
Dennis – grupa muzyczna
Dennis – włoski piosenkarz

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denny

1. dotyczący dna
2. w przenośni: kiepski, bezwartościowy

przymiotnik

(1.1) związany z dnem, dolną powierzchnią jakiegoś zagłębienia

(1.2) pejor. pot. pozbawiony jakiejkolwiek wartości

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Denny – wyspa w Anglii, w hrabstwie Somerset
Denny – opuszczone miasto w Kalifornii
Denny – wyspa w Kanadzie, w Kolumbii Brytyjskiej
Denny – miasto w Szkocji
(23257) Denny – planetoida
Charles Denny – brytyjski kolarz torowy
Ebenezer Denny – amerykański polityk
James William Denny – amerykański polityk
Denny’s

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denominacja

1. wymiana pieniędzy w państwie związana z obniżeniem ich nominału (przy zachowanej wartości nabywczej) lub ze zmianą nazwy;
2. zmiana nazwy czegoś; przemianowanie;
3. w Europie: grupa wyznaniowa, która oddzieliła się od macierzystej formacji religijnej; w USA: każda grupa wyznaniowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. obniżenie nominału danej waluty;

(1.2) jęz. zmiana nazwy czegoś

(1.3) kośc. w Europie – grupa wyznaniowa, która oddzieliła się od macierzystej formacji religijnej; w USA – każda grupa wyznaniowa;

Denominacja – reforma pieniężna, polegająca na zastąpieniu dotychczasowych znaków pieniężnych nowymi o niższych nominałach i przeliczeniu wszystkich wartości według ustalonych proporcji. Denominacji nie należy mylić z dewaluacją, ta bowiem zakłada realne obniżenie wartości waluty krajowej wobec innych walut, podczas gdy denominacja ma charakter usprawnienia czysto technicznego, a wszelkie obniżki mają w tym wypadku charakter wyłącznie nominalny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denominacyjny

przymiotnik od: denominacja (np. podział denominacyjny, reforma denominacyjna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. związany z denominacją, dotyczący denominacji

zbiór wszystkich desygnatów danej nazwy, zakres znaczenia nazwy; ekstensja

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Densytometria

metoda pomiaru stopnia zaczernienia materiałów światłoczułych w wyniku działania światła oraz obróbki chemicznej

Densytometria – technika pomiaru stopnia zaczernienia światłoczułego materiału fotograficznego w wyniku działania światła i obróbki chemicznej (wywołania i utrwalenia). Stosowana jest w pomiarach czułości ogólnej i barwoczułości materiałów fotograficznych (sensytometria), oraz pomiaru stopnia zaczernienia materiału światłoczułego, a poprzez to pośrednio do pomiaru stopnia pochłaniania promieniowania zaczerniającego materiał światłoczuły.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Densytometryczny

Dentyna

tkanka kostna otaczająca miazgę zębową; zębina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stomat. tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

SJP.pl
Wiktionary

Denuncjacyjny

→ denuncjacja

SJP.pl

Denuncjowanie

pięciowęglowy cukier wchodzący w skład DNA; dezoksyryboza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. monosacharyd będący składnikiem kwasów deoksyrybonukleinowych;

Deoksyryboza ("2-deoksyryboza", "dezoksyryboza") – cukier prosty z grupy aldopentoz. W deoksyrybozie w pozycji 2, zamiast grupy hydroksylowej obecnej w rybozie, znajduje się atom wodoru, w związku z czym nie podlega ona pod wzór ogólny węglowodanów [Cx(H2O)y].

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deontolog

specjalista w zakresie deontologii

Źródła:

SJP.pl

Deontologia

1. dział etyki traktujący o obowiązkach moralnych i o tym, co decyduje o moralnej wartości czynów
2. ogół elementarnych zasad moralnych obowiązujących w danym środowisku, zawodzie, np. lekarza, prawnika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. filoz. dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach

Deontologia (gr. "déon", „to, co niezbędne, właściwe”; „obowiązek” i "logos", „mowa”, „słowo”; przez ang. "deontology", pierwotnie „etyka prywatna” (Jeremy'ego Benthama)) – nauka o powinnościach i obowiązkach, a także pogląd przeciwstawny konsekwencjalizmowi – jeśli chce się osiągnąć dobry rezultat, należy do niego dojść dobrą drogą („cel nie uświęca środków”).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deontologicznie

w językoznawstwie: zanik palatalnej (miękkiej) wymowy głosek, zwłaszcza spółgłosek (np. mazowieckie "lypa" zamiast "lipa"); dyspalatalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

[czytaj: döparDJÖ albo deparDJE] nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Departamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od departament

Źródła:

Wiktionary

Departament

1. jednostka administracyjna Republiki Francuskiej oraz wielu państw Afryki i Ameryki Łacińskiej;
2. jednostka organizacyjna wyższego rzędu w ministerstwie lub innej instytucji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

(1.2) adm. jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach,

(1.3) daw. na Litwie sąd główny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

departament – jednostka podziału administracyjnego
departament – jednostka podziału administracyjnego we Francji
departament – jednostka podziału administracyjnego w Gabonie
departament – dawna jednostka podziału administracyjnego w Holandii
departament – jednostka podziału administracyjnego w Kamerunie
departament – jednostka podziału administracyjnego w Księstwie Warszawskim
departament – jednostka organizacyjna organów administracji w Polsce
departament – ministerstwo m.in. w USA, Kanadzie

Depek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. praw. nazwa od DPK – dobrowolne poddanie się karze

Źródła:

Wiktionary

Depenalizacja

obniżenie wymiaru i ograniczenie zakresu kar ustawowych za pewne rodzaje przestępstw lub uznanie za legalne czynów wcześniej karalnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;

komunikat w formie tekstu przesłany telegraficznie; telegram

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) telekom. tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

(1.2) telekom. prasowa wiadomość telegraficzna

(1.3) daw. urzędowa wiadomość, list pilny, dotyczący spraw państwowych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depeszka

fanka zespołu muzycznego Depeche Mode

Źródła:

SJP.pl

Depeszować

Depigmentacja

proces usuwania pigmentu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) utrata barwy skóry

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depigmentacyjny

→ depigmentacja

Patrz:depigmentacja

Źródła:

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

depilator (urządzenie)
depilator (substancja)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depilatorium

środek do usuwania zbędnego owłosienia

Źródła:

SJP.pl

Depilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kosmet. usuwanie zbędnego owłosienia

Źródła:

Wiktionary

Depilować

Źródła:

SJP.pl

Depluralizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przekształcenie zapożyczanego wyrazu występującego pierwotnie w liczbie mnogiej do liczby pojedynczej w języku pożyczającym

Źródła:

Wiktionary

Depnąć

potocznie:
1. nadepnąć;
2. przyspieszyć, prowadząc samochód; wcisnąć gaz do dechy

Źródła:

SJP.pl

Depo

dépôt;
1. miejsce postoju oraz naprawy parowozów, wagonów; lokomotywownia;
2. skład, magazyn

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. kolej. miejsce postoju, konserwacji i obsługi lokomotyw i wagonów

(1.2) przest. magazyn, skład

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. remiza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w bankowości: rodzaj transakcji na rynku pieniężnym
w kolejnictwie: lokomotywownia, a także skład, magazyn, zajezdnia, miejsce postoju i remontu lokomotyw i wagonów
w sportach motorowych: aleja serwisowa
Wacław Depo – polski biskup rzymskokatolicki, teolog
Depo – przystanek kolejowy w miejscowości Krzyczew, w rejonie krzyczewskim, w obwodzie mohylewskim, na Białorus
Depo – przystanek kolejowy w miejscowości Ryga, na Łotwie
Depo – przystanek kolejowy w pobliżu miejscowości Stare Koszary, w rejonie kowelskim, w obwodzie wołyńskim, na Ukrainie

Depolaryzacyjny

→ depolaryzacja

Patrz:depolaryzacja

Źródła:

SJP.pl

Depolaryzator

substancja zmniejszająca polaryzację elektrod w pracujących elektrolizerach

(1.1) ekon. osoba posiadająca depozyt

(1.2) praw. zaprzysiężony świadek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ekon. firma lub organizacja posiadająca depozyt

SJP.pl
Wiktionary

Depopulacja

zmniejszenie się zaludnienia w terenie

1. przymusowe przesiedlenie, zesłanie skazanego do odległego, izolowanego miejsca, połączone z częściowym lub całkowitym ograniczeniem wolności;
2. wydalenie z terenu państwa przebywającego w nim nielegalnie obywatela innego kraju, głównie do kraju ojczystego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

(1.2) praw. polit. wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deportacja (politologia) – przymusowe przesiedlenie najczęściej całej grupy osób z powodów politycznych,
deportacja (prawo) – wydalenie cudzoziemca na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej

Deportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deportować.

Źródła:

Wiktionary

Deportowany

Patrz:depozycja

Źródła:

SJP.pl

Depozyt

1. umowa, na mocy której jedna osoba lub instytucja przyjmuje na przechowanie np. pieniądze czy kosztowności drugiej osoby;
2. pieniądze, kosztowności itp., przechowywane na podstawie tej umowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

(1.2) miejsce przechowywania wartościowych rzeczy

(1.3) bank. środki pieniężne przechowywane w banku

→ deprawacja

przymiotnik

(1.1) powodujący deprawację

Patrz:deprawacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprawator

osoba demoralizująca otoczenie, powodująca czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; demoralizator, gorszyciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która deprawuje

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprawatorka

kobieta, która deprawuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; demoralizatorka, gorszycielka

Źródła:

SJP.pl

Deprawowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deprecjonować.

Źródła:

Wiktionary

Deprecjonować

obniżać wartość

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) obniżać wartość, powodować utratę wartości

(1.2) przedstawiać coś w gorszym świetle, umniejszać wartość

czasownik zwrotny niedokonany deprecjonować się

(2.1) zmniejszać swoją wartość, tracić na wartości

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

kobieta cierpiąca na depresję

Źródła:

SJP.pl

Depresator

dodatek do paliwa obniżający temperaturę zamarzania

Źródła:

SJP.pl

Depresja

1. zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się m. in. obniżeniem nastroju;
2. potocznie: niechorobowy stan pogorszonego nastroju; przygnębienie;
3. niezalany obszar leżący poniżej poziomu morza;
4. okres braku popytu na towary, niskiego poziomu cen i słabej aktywności gospodarczej; dekoniunktura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

(1.2) pozorne pogłębienie poziomu, kąt między płaszczyzną poziomą a linią wiodącą od oka obserwatora do wyodrębnionego punktu na horyzoncie

(1.3) ekon. faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie

(1.4) geogr. obszar leżący poniżej poziomu morza;

(1.5) meteorol. obszar obniżonego ciśnienia atmosferycznego

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

depresja – grupa zaburzeń psychicznych
depresja – niż baryczny; w meteorologii system niżowy, w którym występują zazwyczaj układy frontalne
depresja – obszar lądu położony poniżej poziomu morza
depresja – w topografii wklęsła forma rzeźby terenu
Depresja – singel Urszuli
Depresja – album muzyczny zespołu De Łindows wydany w 2004 r.

(1.1) psych. taki, który wywołuje depresję, przygnębienie

(1.2) psych. taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie

(1.3) geol. położony poniżej poziomu morza

(1.4) psych. med. taki, który spowalnia lub hamuje przekazywanie sygnałów między mózgiem a ciałem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deprymować.

Źródła:

Wiktionary

Deprymować

1. wprowadzać w zakłopotanie, powodować, że ktoś traci pewność siebie;
2. deprymować się - wpadać w zakłopotanie, tracić pewność siebie

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdeprymować)

(1.1) wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

(1.2) zniechęcać, przygnębiać

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprymujący

taki, który wprowadza w zakłopotanie, powoduje, że ktoś traci pewność siebie; przygnębiający, przygniatający, przytłaczający

Źródła:

SJP.pl

Deprywacja

1. w psychologii: pozbawienie możliwości działania, doprowadzenie do bezsilności;
2. w polityce: utrudnianie lub zamknięcie dostępu do stanowisk publicznych określonym grupom ludzi ze względu na narodowość lub rasę

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deprywacja – ciągłe niezaspokojenie jakiejś potrzeby biologicznej, bądź psychologicznej
deprywacja polityczna
deprywacja w antropologii
deprywacja w psychologii
- deprywacja potrzeby
- deprywacja relatywna
- deprywacja sensoryczna
- deprywacja snu
- deprywacja zmysłowa

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deprywacyjny

1. potocznie: elegancki aleja spacerowa, najczęściej w obrębie miasta, wyłączona z ruchu kołowego;
2. w technice: pedał miechów przy organach, służący do kalikowania;
3. w technice: pedał w danych maszynach tkackich;
4. krąg udeptany przez chodzące w kieracie konie;
5. dawniej:urządzenie napędowe w postaci koła z łopatkami, poruszane ciężarem wspinających się ludzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

przygniatać coś, stąpając po tym

czasownik przechodni niedokonany (dk. depnąć)

(1.1) przygniatać coś, stąpając po tym

(1.2) przemierzać jakąś drogę lub przestrzeń pieszo, chodzić dużo, stale po jakichś miejscach

(1.3) przen. brutalnie znieważać, poniewierać kogoś lub coś

(1.4) przen. brutalnie łamać zasadę, umowę

(1.5) pot. chodząc zostawiać ślady stóp, brudzić nogami

(1.6) pot. (także gw-pl|Śląsk Cieszyński.) ornit. o samcach ptaków: zapładniać

(1.7) kulin. ugniatać kapustę lub winogrona we wstępnej obróbce

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deptuła

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Deputacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od deputat

Źródła:

Wiktionary

Deputacja

1. przestarzale: grupa przedstawicieli, pełnomocników jakiejś zbiorowości, delegacja
2. grupa osób wyznaczona do spełnienia określonej czynności, określonego zadania; komisja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. urząd posła

(1.2) hist. wysłanie osoby

przestarzale: członek deputacji; deputowany, delegat; deputant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. członek deputacji

(1.2) przest. deputowany

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) część uposażenia lub uposażenie dodatkowe wypłacane w naturze artykułami pierwszej potrzeby, typu opał, żywność;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deputat (ekonomia)
deputat (I Rzeczpospolita) – deputat trybunalski
Marek Deputat (ur. 1964) – polski biegacz długodystansowy

Deputowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deputować.

Źródła:

Wiktionary

Deputowany

1. członek niższej izby parlamentu w niektórych krajach
2. w Polsce przedrozbiorowej: poseł na sejm wybierany przez stan mieszczański

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

Deputowany (forma żeńska: deputowana; etymologia: deputatus – wyznaczony) – przedstawiciel ludności w wybieralnym organie przedstawicielskim, takim jak parlament, rada gminy, rada powiatu czy też sejmik województwa.

W Polsce odpowiednikiem deputowanego jest poseł (członek niższej izby polskiego parlamentu – Sejmu) lub senator (członek wyższej izby parlamentu – Senatu). W Polsce deputowanych do Europarlamentu nazywa się europosłami, eurodeputowanymi lub europarlamentarzystami.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deputować

dawniej: posłać, posyłać kogoś jako przedstawiciela, wysłannika, pełnomocnika; delegować (wydelegować)

czasownik

(1.1) zastępować się kimś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dera

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; derka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: derka

Dera (cyr. Дера) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w mieście Prijedor. W 2013 roku liczyła 753 mieszkańców.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deracjonalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

dawniej: wprawiać w stan zakłopotania, sprawiać zamieszanie; przeszkadzać, deprymować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. przeszkadzać, krępować

czasownik zwrotny niedokonany deranżować się

(1.1) geogr. adm. miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Derbent (Rosja) – miasto w Dagestanie, najdalej na południe położone miasto Rosji
Derbent (Turcja) – nazwa przesmyku między morzami Kaspijskimi i Czarnym w pobliżu gór Kaspijskich

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) sport. spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;

(2.2) obuwie męskie z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy

Derby (wym.) – miasto i dystrykt (unitary authority) w środkowej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie ceremonialnym Derbyshire, nad rzeką Derwent (dopływ Trentu).

rzeczownik, rodzaj męski

o cechach dereniowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) przypominający dereń, podobny do derenia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) zob. dereniowate.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dereniowce

rząd roślin okrytonasiennych

Dereniowce ("Cornales") – rząd roślin okrytonasiennych stanowiący klad bazalny grupy roślin astrowych odpowiadającej nadrzędowi astropodobnych "Asteranae" w systemie Ruggiero i in. z 2015. Oddzielony ze wspólnego pnia po zróżnicowaniu się linii rozwojowej goździkowców "Caryophyllales", a przed wyodrębnieniem się wrzosowców "Ericales".

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dereniowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

Źródła:

SJP.pl

Dereniowy

przymiotnik od: dereniem

przymiotnik

(1.1) związany z dereniem, dotyczący derenia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Derenióweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: dereniówka

Źródła:

Wiktionary

Dereniówka

nalewka sporządzona z jadalnych owoców derenia - małego drzewa, osiągającego wysokość do 9 metrów; nalewka dereniowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka z derenia

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dereniówka – nalewka przygotowywana na owocach derenia jadalnego
Dereniówka – wieś w rejonie tarnopolskim należącym do obwodu tarnopolskiego
Dereniówka – stacja kolejowa w miejscowości Dereniówka, w rejonie trembowelskim, w obwodzie tarnopolskim

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deresz

1. koń o maści karej, gniadej lub kasztanowej z domieszką szarych włosów, dających wrażenie "szpakowatości"; dereszowaty
2. potocznie, przestarzałe: lichy, słaby alkohol; lura, rzadzizna, cienkusz;
3. dawniej: ławka, na której wymierzano uczniom chłosty

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hipol. koń, którego maść sierści ma mieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. stpol. ławka, na której wymierzano uczniom karę chłosty

(2.2) dendr. zepsuty sęk w drewnie dębu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dołczan deresz – owad
maść dereszowata (pleśniawa)
dawniej ławka, na której chłostano uczniów za karę, podobnie słow. dereš „stołek, na którym bity leży”
z ukraińskiego (дереш) krasy koń, u Karłowicza „koń pochodzący z Węgier”
Jolanta Dorota Szymanek-Deresz
Lubko Deresz – ukraiński pisarz
Paweł Deresz
Weronika Deresz

(1.2) bot. ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

(1.3) spoż. drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

(1.4) drewno derenia (1.2)

(1.5) przest. jujuba

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derik

żuraw masztowy; derrik

Źródła:

SJP.pl

Derka

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; dera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stary, zniszczony koc

(1.2) jeźdz. okrycie dla konia

Derka – okrycie konia, zakrywające jego cały tułów ("kłodę"), zad i czasem szyję, wykonane z różnych materiałów w zależności od funkcji, jaką mają spełniać. Derki mocuje się paskami przebiegającymi w okolicy mocowania popręgu oraz między tylnymi nogami konia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derkacz

ptak z rodziny chruścieli

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Crex crex|ref=tak., smukły ptak o terkoczącym głosie;

nazwisko

Zobacz też: Andrzej Derlatka.

Derlatka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Trojanów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Źródła:

lekarz chorób skórnych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dermatologiczny

w medycynie: badanie diagnostyczne skóry pod powiększeniem

Dermatoskopia – metoda diagnostyczna stosowana do oceny zmian skórnych. Jest to nieinwazyjna, metoda obrazowania skóry in vivo wykonywana za pomocą ręcznego dermatoskopu, wyposażonego w własne źródło światła i optykę powiększającą 10x. Umożliwia obserwację struktur skóry, które nie są widoczne gołym okiem.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dermatoskopowy

→ dermatoskop

Patrz:dermatoskop

Źródła:

SJP.pl

Dermatoza

choroba skóry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba skóry

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermatyn

minerał, brunatnozielony żelazokrzemian magnezu, zbliżony do serpentynu

Źródła:

SJP.pl

Dermo-

temat słowotwórczy

czasownik

(1.1) stpol. uciec

Źródła:

Wiktionary

Derogacja

1. w prawodawstwie: pozbawienie przepisu prawnego mocy obowiązującej przez zastąpienie go innym przepisem prawnym;
2. zawieszenie obowiązywania jakiegoś prawa Unii Europejskiej wobec któregoś państwa członkowskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

(1.2) wyłączenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej z obowiązku wypełniania części zobowiązań płynących ze stosowania prawa Unii;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

derogacja w prawie
derogacja w handlu emisjami
derogacja w międzynarodowym systemie ochrony praw człowieka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kieszonkowy pistolet o krótkiej lufie bądź lufach;

Źródła:

Wiktionary

Dersław

1. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; mewlewita;
2. w niektórych krajach islamskich: pobożny żebrak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

(1.2) rel. pobożny i ascetyczny muzułmański mnich wędrowny

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegrzeczne dziecko

Derwisz (pers. درویش, "darwisz") – członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; także żebrzący, ascetyczny, wędrowny mnich muzułmański (fakir). Bractwa derwiszów zaczęły powstawać w XI wieku i opierały się na doktrynie sufizmu. Część historyków nazywa derwiszami ogólnie mahdystów – bojowników biorących udział w sudańskim powstaniu Mahdiego i w takim kontekście pojawiają się oni w powieści Henryka Sienkiewicza pt. "W pustyni i w puszczy".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derwisze

1. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; mewlewita;
2. w niektórych krajach islamskich: pobożny żebrak

Źródła:

SJP.pl

Derwiszowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z derwiszem, dotyczący derwiszów

Źródła:

Wiktionary

Derywacja

1. tworzenie wyrazów pochodnych od wyrazu podstawowego;
2. odchylenie pocisku od płaszczyzny rzutu w prawo lub w lewo;
3. przemieszczanie się samolotu w kierunku poprzecznym do wyznaczonej trasy pod wpływem wiatru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub usunięcie przedrostków i przyrostków;

(1.2) jęz. rozwinięcie zdania

(1.3) lotn. kąt znoszenia samolotu;

(1.4) wojsk. kąt znoszenia pocisku

(1.5) socjol. pozalogiczne uzasadnienie ludzkiego działania;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

derywacja (socjologia) – pozalogiczne uzasadnienia ludzkiego działania
derywacja (językoznawstwo) – jeden z procesów słowotwórczych
derywacja (lotnictwo) – kąt znoszenia
derywacja (wojskowość) – odchylenie lotu pocisku
derywacja (logika)
derywat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derywacyjny

dotyczący derywacji

Źródła:

SJP.pl

Derywat

wyraz utworzony od innego wyrazu; wyraz pochodny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wyraz pochodny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

derywat (językoznawstwo) – pojęcie związane z językoznawstwem,
derywat – pojęcie związane z chemią,
derywat – pojęcie związane z ekonomią, inna nazwa instrumentów pochodnych.
pochodna
derywacja

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. uciekać, pędzić

Źródła:

Wiktionary

Deręgowski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Des

dźwięk d obniżony o pół tonu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk d obniżony o półton;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

stent uwalniający lek ()
dietylostylbestrol – lek
rozlany skurcz przełyku
D♭ – dźwięk
Data Encryption Standard – standard szyfrowania
Deep Ecliptic Survey – program przeszukiwania pasa Kuipera

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Des-Dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku des

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji Des-dur (1.1)

Des-dur – gama muzyczna oparta na skali durowej, której toniką jest des. Gama Des-dur zawiera dźwięki: des, es, f, ges, as, b, c. Tonacja Des-dur zawiera pięć bemoli.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Des-Moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku des

des-moll – gama muzyczna oparta na skali molowej, której toniką jest des. Gama des-moll zawiera dźwięki: des, es, fes, ges, as, heses, ces. Częściej używanym enharmonicznym odpowiednikiem des-moll jest gama cis-moll. Pokrewną jej gamą durową jest Fes-dur.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desa

potocznie: salon staroci, handlujący głównie dziełami sztuki oraz antykami; antykwariat, antykwarnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. pot. sklep z dziełami sztuki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Desa – przedsiębiorstwo
Desa – wieś w okręgu Dolj, w gminie Desa
Desa – gmina w okręgu Dolj

(1.3) wojsk. żołnierze przewożeni np. na czołgu;

(1.4) wojsk. formacja wojskowa, która została przerzucona na teren wroga;

Kartezjusz
Descartes (Indre i Loara) – miasto we Francji

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

(1.1) osoba, która przyrządza desery w kawiarni lub restauracji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deserantka

→ deserant

Patrz:deserant

Źródła:

SJP.pl

Deserek

zdrobnienie od: deser; nieduży deser

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: deser

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deserowość

→ deserowy

(1.1) ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś

(1.2) przypadkowy układ powtarzalnych elementów, który daje wrażenie wzoru

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desiderium

[czytaj: des-iderium] dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderium, dezyderat

Źródła:

SJP.pl

Design

[czytaj: diZAJN] wzornictwo, projektowanie, projekt; dizajn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaw. szt. wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym

(1.2) zaw. szt. stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.

SJP.pl
Wiktionary

Designerskość

→ designerski

Patrz:designerski

Źródła:

SJP.pl

Designerstwo

[czytaj: dizajnerstwo] zajęcie designera

Źródła:

SJP.pl

Deska

1. płaski, prostokątny kawałek drewna;
2. płaski przedmiot, np. deska surfingowa lub deska kreślarska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płaski kawałek drewna;

(1.2) podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny

(1.3) przen. grub. kobieta z małym biustem

(1.4) przen. pot. narta lub snowboard

(1.5) gwara. sport. plastikowy ochraniacz wkładany w getry

(1.6) gwara. muz. gitara elektryczna bez pudła rezonansowego

(1.13) gwara. sport. szachownica

Deska – drewniany element w kształcie płaskiego i silnie wydłużonego prostopadłościanu, wykorzystywany głównie jako materiał budowlany, półprodukt stolarski do wykonywania mebli lub materiał wykończeniowy w architekturze wnętrz, wykorzystywany na przykład do układania boazerii.

Źródła:

Źródła:

Wiktionary

Deskolaryzacja

proces mający na celu ograniczenie roli szkolnictwa w życiu społecznym; descholaryzacja

Źródła:

SJP.pl

Deskorolka

deska z czterema rolkami, na której można jeździć i wykonywać ewolucje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

→ deskorolka

Patrz:deskorolka

Źródła:

SJP.pl

Deskowanie

szalunek, szalówka, deskówka, szalowanie; w budownictwie:
1. wewnętrzne obicie z desek pokrywające ściany budowli, pomieszczeń, wykopów itp.;
2. prowizoryczna konstrukcja z drewna, tworząca formę dla masy betonowej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deskować.

(1.2) bud. ściana, sufit, pokrycie dachu wykonane z desek połączonych lub przylegających krawędziami

(1.3) bud. forma stosowana przy wznoszeniu konstrukcji, utrzymująca mieszankę betonową aż do jej zastygnięcia w gotowy element

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskowaty

1. przypominający deskę, podobny do deski;
2. potocznie:
a) płaski;
b) mający mało wydatny biust

przymiotnik jakościowy

SJP.pl
Wiktionary

Deskrypcja

1. opis;
2. wyrażenie nie będące imieniem własnym oraz posiadające jedną lub więcej danych nazw odnoszących się do osoby lub zjawiska

Deskrypcja – w filozofii języka i logice wyrażenie opisowe, które odnosi się do przedmiotu lub przedmiotów przez podanie ich własności, relacji albo roli, np. „autor "Waverleya"”, „obecny król Francji” albo „pewien człowiek”. W literaturze anglojęzycznej odpowiada temu terminowi "description". W szczególności odróżnia się "definite descriptions", czyli deskrypcje określone, oraz "indefinite descriptions", czyli deskrypcje nieokreślone.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deskrypcyjny

opisowy, opisujący coś; deskryptywny

Źródła:

SJP.pl

Deskryptor

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deskryptor pliku;
deskryptor segmentu;
deskryptor (bibliotekoznawstwo) – krótkie określniki elementów rzeczywistości lub pojęć abstrakcyjnych służących do katalogowania.

Źródła:

Wikipedia

Deskryptorowy

przymiotnik od: deskryptor

Źródła:

SJP.pl

Deskryptywizm

opisowość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

(1.2) jęz. dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez wartościowania jego elementów;

(1.3) jęz. amerykański strukturalizm;

(1.4) filoz. deskryptywna teoria nazw

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dążność do opisywania osób, rzeczy, faktów, wydarzeń bez ich oceny
deskryptywizm – w lingwistyce: neutralne opisywanie systemu językowego
deskryptywizm – w lingwistyce: strukturalizm amerykański
deskryptywizm – podejście polityki gospodarczej
deskryptywizm – w metaetyce
deskryptywizm – w filozofii języka: deskryptywna teoria nazw
preskryptywizm
normatywizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deskryptywny

opisowy, opisujący coś; deskrypcyjny

Źródła:

SJP.pl

Desktop

typ obudowy komputera

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

desktop – obudowa komputera
desktop – pulpit
desktop – oprogramowanie komputerowe
desktop – rozszerzenie plików

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desktopowy

→ desktop

Patrz:desktop

Źródła:

SJP.pl

Deskur

nazwisko, m.in. Andrzej Deskur, polski aktor

ziemnowodny ssak z rodziny kretowatych; chochoł; wychuchol

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Desmanini|ref=tak. zwierzę futerkowe z rodziny kretowatych;

(1.1) geogr. rzeka w Rosji i na Ukrainie, najdłuższy, lewostronny dopływ Dniepru;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Desna – rzeka w Rosji i na Ukrainie, dopływ Dniepru
Desna – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie czernihowskim
Desna – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie winnickim
Desna – ukraiński klub piłkarski z Czernichowa
Desna – ochotnicza kolaboracyjna jednostka wojskowa Wehrmachtu na Ukrainie
Desná – miasto w Czechach, w kraju libereckim
Desná – rzeka w Czechach, dopływ Morawy
SA-75 Desna – radziecka rakieta przeciwlotnicza
Dešná

Desorber (warnik) – ogrzewany zbiornik chłodziarki absorpcyjnej służący do odparowywania czynnika chłodniczego z jego stężonego roztworu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desorpcja

proces przeciwny do absorpcji i adsorpcji, polegający na uwolnieniu przyswojonych przez absorbent lub adsorbent składników w celu ich identyfikacji i odtworzenia absorbentu (adsorbentu)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. proces uwalniania cząsteczek z wnętrza lub z powierzchni ciała stałego lub cieczy;

Desorpcja – przemiana fizyczna, odwrotna do sorpcji, polegająca na uwalnianiu cząsteczek, atomów lub jonów z powierzchni lub z masy jednej ciągłej fazy fizycznej do drugiej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desorpcyjny

→ desorpcja

stan rozpaczy, brak nadziei

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwątpienie w powodzenie działań

(1.2) stanowczość i zdecydowanie w postępowaniu, spowodowane znalezieniem się w skrajnie trudnym położeniu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Desperacja (powieść) – powieść autorstwa Stephena Kinga
Desperacja (film 1988) – polski film historyczny w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego
Desperacja (film 2006) – amerykański horror w reżyserii Micka Garricka

Desperacko

przysłówek

(1.1) hist. tytuł cesarzy bizantyjskich i ich krewnych

(1.2) hist. tytuł władców serbskich

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despota

tyran, dyktator, satrapa, autokrata;
1. osoba mająca władzę nieograniczoną, niekontrolowaną przez nikogo, rządząca bezwzględnie; władca absolutny, samowładca;
2. osoba bezkompromisowa, narzucająca innym swoje zdanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;

(1.2) polit. władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

przysłówek sposobu

1. dotyczący despotyzmu, mający nieograniczoną władzę, rządzący państwem w sposób bezwzględny (np. despotyczny władca); tyrański, dyktatorski, totalitarny;
2. odnoszący się do despoty - osoby bezwzględnej, charakterystyczny dla takiej osoby (np. despotyczne zachowanie); autorytatywny, absolutny, autorytarny

przymiotnik

(1.1) hist. polit. związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą

(1.2) książk. narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa

(1.3) charakterystyczny dla despoty lub despotki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despotyzm

1. system rządów opartych na nieograniczonej władzy monarchy rządzącego w sposób bezwzględny, nieuznającego żadnych praw oprócz własnej woli, opierający się na terrorze i argumentach siły; tyrania, dyktatura, despotia, despocja, reżim, reżym;
2. bezwzględne, bezkompromisowe działanie, nie respektujące opinii innych; absolutyzm, autokracja, autokratyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

(1.2) bezwzględne postępowanie, nieliczące się z nikim i niczym wymuszanie na innych swej woli

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dessau

(1.1) związany z destabilizacją; powodujący destabilizację

Patrz:destabilizacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destabilizator

1. czynnik zmniejszający lub znoszący równowagę;
2. dodatkowy płat na przedniej części kadłuba samolotu lub rakiety, polepszający sterowności przy prędkościach przydźwiękowych

Źródła:

SJP.pl

Destabilizować

powodować destabilizację, zachwianie stanu równowagi

czasownik niedokonany

(1.1) wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

czasownik zwrotny niedokonany destabilizować się

SJP.pl

Destratyfikator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie zapobiegające warstwowemu układowi czegoś

Źródła:

Wiktionary

Destrojs

środowiskowo: silny, bezwzględny kibic, stojący najwyżej w hierarchii w swoim środowisku

Źródła:

SJP.pl

Destroy

[czytaj: destroj] typowy dla młodzieży styl bycia, charakteryzujący się celowo eksponowanym nieładem

Destroy – trzeci album studyjny węgierskiej grupy muzycznej Ektomorf.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Destruent

organizm cudzożywny; reducent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekol. zob. reducent.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destrukcja

akt przeciwstawny kreacji; całkowite zniszczenie lub samoistny rozpad czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niszczenie, zniszczenie, rozpad

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

destrukcja, uszkodzenie
Destrukcja – film z 2015
Destrukcja – drugi tom serii Krucjata
Twórcza destrukcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destrukcyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób destrukcyjny

Źródła:

Wiktionary

Destrukcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: destrukcyjnie

Źródła:

SJP.pl

Destrukcyjność

→ destrukcyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest destrukcyjne; cecha tych, którzy są destrukcyjni

Patrz:destrukcyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destrukcyjny

powodujący rozprzężenie lub zniszczenie; destruktywny, niszczący, rujnujący, zgubny

przymiotnik

(1.1) mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destrukt

1. papier przeznaczony do zniszczenia; makulatura;
2. banknot wycofany z obiegu;
3. arkusz zepsuty w druku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zniszczona lub uszkodzona rzecz

Destrukt (z łac. "destruetus" ‘zniszczony’) – termin odnoszący się do zniszczonych, uszkodzonych przedmiotów, są to np.:

Destrukty np. broni (zwane również "deko") bywają przedmiotem kolekcjonerstwa, co rodzi niejasne sytuacje prawne.

Destrukty numizmatyczne poprzez swą unikatowość również stanową przedmiot zainteresowania kolekcjonerów.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destruktor

czynnik niszczący

stopień wyższy od przysłówka: destruktywnie

Źródła:

SJP.pl

Destruktywność

→ destruktywny

Destylacyjny

dotyczący destylacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z destylacją, destylowaniem, dotyczący destylacji, destylowania

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

czysty produkt destylacji; odpęd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkt destylacji;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destylator

urządzenie służące do destylacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. aparat służący do destylacji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

oczyszczony

przymiotnik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destynator

osoba, dla której coś przeznaczono; odbiorca towaru wskazany ekspedytorowi przez wysyłającego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

zjawisko długotrwałego niestosowania lub nieprzestrzegania normy prawnej, wskutek czego traci ona moc obowiązującą; martwe prawo

Desuetudo (wym. [deswetudo] lub [desłetudo], nie „desuetudo”; z łac. odwyknienie, odzwyczajenie) – termin prawniczy oznaczający jedną z reguł derogacyjnych, według której długotrwałe niestosowanie lub nieprzestrzeganie w praktyce określonej normy prawnej skutkuje utratą przez nią mocy obowiązującej.

Desygnacyjny

→ desygnacja

Patrz:desygnacja

Źródła:

SJP.pl

Desygnat

1. przedmiot myśli odpowiadający wyrazowi
2. osoba lub przedmiot będący odniesieniem przynależnej mu nazwy; denotat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. log. dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;

Desygnat ( designatus, 'oznaczony') (rzadko: "referent") – pojęcie stosowane w logice, językoznawstwie, filozofii oznaczające każdy konkretny obiekt pasujący (denotowany) do nazwy. Ściślej mówiąc, każdy obiekt oznaczany przez dany znak, wyraz, wyrażenie lub pojęcie. Przykładowo "desygnatem" słowa "pies" jest zwierzę, o którym można zgodnie z prawdą powiedzieć, że jest psem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desygnowany

w republice rzymskiej: osoba wybrana na urząd, ale jeszcze go niepełniąca

Źródła:

SJP.pl

Desygnować

1. zlecić, zlecać komuś objęcie jakiejś funkcji, władzy, jakiegoś stanowiska; nominować, wyznaczyć (wyznaczać), obwołać (obwoływać), powołać (powoływać);
2. w logice: wiązać nazwę z jej odniesieniem przedmiotowym; nazywać

czasownik niedokonany

(1.1) mianować kogoś, powierzyć komuś stanowisko

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desykacja

1. metoda elektrochirurgii polegająca na wysuszaniu powierzchniowej warstwy tkanki, np. płaskiego naczyniaka skóry, za pomocą jednobiegunowej diatermii;
2. stosowanie środków chemicznych do wysuszania liści i łodyg roślin uprawnych przed zbiorem w celu ułatwienia zbioru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chemiczny zabieg stosowany w celu wysuszenia roślin uprawnych przed zbiorem:

Deszcz

1. krople wody spadające z chmur;
2. przenośnie: bardzo duża ilość czegoś; grad, ulewa;
3. potocznie: złoty deszcz - oddawanie moczu na ciało partnera lub partnerki; chiński deszczyk, pissing

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczownia

1. urządzenie do wytwarzania sztucznego deszczu; deszczownica;
2. zbiornik wody deszczowej

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Deszczownia (rolnictwo)
Deszczownia (akwarystyka)

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

dawniej: deszczowy, dżdżysty

Źródła:

SJP.pl

Deszczowo

przysłówek

(1.1) tak, jak jest podczas deszczu

Źródła:

Wiktionary

Deszczowo-Gradowy

deszczowy i gradowy

Źródła:

SJP.pl

Deszczowy

przymiotnik od: deszcz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

przymiotnik jakościowy

(2.1) obfitujący w deszcz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczułeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: deszczułka

Deszczułkowy

→ deszczułka

Patrz:deszczułka

Źródła:

SJP.pl

Deszczyk

zdrobnienie od: deszcz (opad lub duża ilość czegoś)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: deszcz

(1.2) mały, drobny deszcz lub mżawka

(1.3) deseń z drobnych kresek

Deszczyk (ros. Дождик, дождик, пуще!) – radziecki krótkometrażowy film animowany z 1982 roku w reżyserii Borisa Chraniewicza.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deszczysko

zgrubienie od: deszcz; niespodziewany, uporczywy deszcz

wieś w Polsce

Desznica (j. łemkowski Дошниця) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Nowy Żmigród. Ma status sołectwa.

odczytywanie zaszyfrowanej, zakodowanej informacji; odczytywanie kodu, dekodowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. proces przetwarzania zakodowanej informacji w informację pierwotną; odczytywanie kodu, dekodowanie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszyfrant

osoba odczytująca zaszyfrowane, zakodowane informacje

Źródła:

SJP.pl

Deszyfrantka

→ deszyfrant

(1.1) szczegół, coś mało ważnego

(1.2) ekon. forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi

(1.3) szczegół, fragment dzieła sztuki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

detal - w architekturze bywa rozumiany jako element dekoracyjny lub też szczegół
detal – forma handlu
detal – najbliższy z planów filmowych, ukazujący szczegóły niewidoczne z większej perspektywy

→ detalowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rad. prosty radioodbiornik detektorowy nie wymagający zasilania, produkowany masowo po 1927 roku w Polsce;

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Detek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma męskiego imienia Detlef (Detlev)

Detek – wieś i gmina w północno-wschodniej części Węgier, w pobliżu miasta Encs.

Miejscowość leży na obszarze Średniogórza Północnowęgierskiego. Administracyjnie gmina należy do powiatu Encs, wchodzącego w skład komitatu Borsod-Abaúj-Zemplén i jest jedną z jego 36 gmin.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Detekcja

1. wykrywanie dowolnych sygnałów, np. elektrycznych, promieniowania jonizującego;
2. proces, w którym z przebiegu zmodulowanego uzyskuje się przebieg modulujący; umożliwia odtworzenie dźwięków mowy i myzyki lub sygnału obrazu w odbiornikach radiowych i telewizyjnych; demodulacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykrywanie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

wykrywanie dowolnych sygnałów, np. elektrycznych, promieniowania, w tym np. jonizującego;
wykrywanie zdarzeń, np. wykrywanie ruchu obiektów, cząstek elementarnych
demodulacja – proces odwrotny do modulacji, w wyniku którego z przebiegu zmodulowanego otrzymuje się przebieg modulujący.
detekcja kolizji
detekcja neutronów
detekcja obiektów
detekcja promieniowania jądrowego
detektor
detektor lampowy
dioda
modulacja amplitudy (AM)
modulacja częstotliwości (FM)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detekcyjność

Detektorowy

→ detektor

przymiotnik

(1.1) techn. związany z detektorem; służący do wykrywania

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detektywistyczny

1. dotyczący detektywa, związany z detektywem;
2. przedstawiający przygody, pracę detektywów

przymiotnik

→ detencja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z detencją, dotyczący detencji

→ determinacja

Patrz:determinacja

Źródła:

SJP.pl

Determinant

parametr określający, wyznaczający coś, wpływający w zasadniczy sposób

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynnik mający decydujący wpływ

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Determinanta

czynnik wpływający na coś w zasadniczy sposób

Źródła:

SJP.pl

Determinatyw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. występujący w niektórych językach znak określający klasę pojęciową charakteryzującą dane słowo i umieszczany przed lub po nim;

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Determinista

zwolennik poglądu filozoficznego, że każde zdarzenie jest ściśle wyznaczone przez warunki, w jakich zachodzi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik determinizmu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deterministka

→ determinista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka determinizmu

Patrz:determinista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

wygładzanie i szlifowanie podłoża skalnego materiałem niesionym w dnie lodowca

→ detoks

(1.3) chem. reakcja chemiczna przebiegająca wybuchowo

(1.4) mech. nadmiernie szybkie spalanie się mieszanki paliwowej w cylindrze silnika połączone z charakterystycznym stukaniem

Detonacja ( détonation z detonare ‘grzmieć’) – wybuch (fala reakcji chemicznych) rozprzestrzeniający się w materiale wybuchowym z prędkością ponaddźwiękową, a najczęściej z wysoką prędkością hiperdźwiękową (z reguły wynosi od kilku tysięcy m/s do ponad 10 tysięcy m/s), powodujący powstanie w otaczającym go ośrodku fali uderzeniowej. Na jej czole występuje bardzo wysokie ciśnienie (do ok. 50 GPa) i temperatura (do ok. 5800 °C).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detonacyjny

związany z detonacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z detonacją, służący do detonacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detonator

niewielki ładunek materiału wybuchowego do detonacji właściwego ładunku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

Detonator:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detonometr

przyrząd sygnalizujący zjawiska detonacji, stosowany w silnikach lotniczych

Źródła:

SJP.pl

Detonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inicjowanie, powodowanie detonacji

Źródła:

Wiktionary

Detonowany

1. eksplodować, wybuchać;
2. powodować wybuch;
3. książkowo: peszyć, onieśmielać;
4. w muzyce: grać lub śpiewać nieczysto; fałszować

Źródła:

SJP.pl

Detonować

1. eksplodować, wybuchać;
2. powodować wybuch;
3. książkowo: peszyć, onieśmielać;
4. w muzyce: grać lub śpiewać nieczysto; fałszować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdetonować)

(1.1) powodować wybuch

(1.2) wywoływać onieśmielenie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdetonować)

(2.1) rozrywać się z hukiem; ulegać eksplozji

(2.2) muz. wykonywać dźwięki nieczysto

czasownik zwrotny niedokonany detonować się (dk. zdetonować się)

(3.1) być lub stawać się speszonym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detotalitaryzacja

działania po obaleniu rządów totalitarnych, mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego z totalitaryzmu

Źródła:

SJP.pl

Detrakcja

wyrywanie przez lodowiec bloków i okruchów skalnych z podłoża

SJP.pl

Detroit

[czytaj: diTROJT albo potocznie deTROit] rzeka i miasto w Stanach Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;

(1.2) geogr. miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;

(1.3) geogr. toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych;

Detroit (wym. []; z fr. "cieśnina") – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan na północnym brzegu rzeki Detroit łączącej jeziora St. Clair i Erie. Na południu sąsiaduje z kanadyjskim miastem Windsor. Według danych z 2023 roku liczy 633,2 tys. mieszkańców, oraz 4,3 mln w obszarze metropolitalnym (14. co do wielkości metropolia Stanów Zjednoczonych).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detronizacja

1. pozbawienie panującego monarchy władzy;
2. pozbawienie kogoś najwyższej pozycji w jakiejś grupie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pozbawienie monarchy jego władzy i tytułu;

(1.2) przen. pozbawienie kogoś (czegoś) pierwszego miejsca

Detronizacja (gr. "thrónos", tron) – rodzaj depozycji, pozbawienie panującego władcy tronu, pozbawienie urzędu siłą lub pokojowym traktatem. Najczęściej detronizacja jest skutkiem zamachu stanu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detronizacyjny

związany z detronizacją

SJP.pl
Wiktionary

Detrybalizacja

1. rezygnacja z przynależności plemiennej lub jej zatracenie;
2. rezygnacja z odrębności plemiennych na rzecz nowego procesu narodowotwórczego w państwach postkolonialnych

Źródła:

SJP.pl

Detrytofag

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. zwierzę odżywiające się detrytusem

Źródła:

Wiktionary

Detrytus

1. geologia: pokruszony materiał skalny;
2. ekologia: podlegająca rozkładowi lub silnie rozdrobniona materia organiczna pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, występująca w toni wodnej w postaci zawiesiny lub w postaci osadów dennych, w środowisku lądowym wchodząca w skład próchnicy glebowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna;

(1.2) geol. produkt rozpadu skał;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

detrytus – w ekologii: martwa materia organiczna
detrytus – w geologii: produkt rozpadu skał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detrytusowy

→ detrytus

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do detrytusu, mający związek z detrytusem

Patrz:detrytus

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dettlaff

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Dettloff

nazwisko, m.in. Szczęsny Dettloff (1878-1961), polski historyk sztuki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Szczęsny Dettloff – katolicki duchowny i historyk sztuki
Werner Dettloff – duchowny katolicki, teolog i dogmatyk

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Detto

z włoskiego: to samo, jak wyżej; ditto

Źródła:

SJP.pl

Źródła:

→ deuter

(1.1) obniżanie się wartości czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewaloryzacyjny

→ dewaloryzacja

Patrz:dewaloryzacja

Źródła:

SJP.pl

Dewaloryzować

obniżać wartość lub znaczenie czegoś; dewaluować

Źródła:

SJP.pl

Dewaluacja

1. urzędowe obniżenie wartości danej waluty w stosunku do złota lub walut zagranicznych; obniżenie się realnej wartości pieniędzy;
2. przenośnie: obniżenie się wartości lub znaczenia czegoś; dewaloryzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

(1.2) książk. obniżenie (się) wartości lub znaczenia czegoś

Dewaluacja (łac. "de" 'z (czego), od, niżej' (wskazujące na zmniejszenie) i "valor" 'wartość') – ustawowe bądź administracyjne osłabienie sztywnego kursu waluty narodowej wobec innych walut przez rząd lub bank centralny, np. w celu poprawienia bilansu płatniczego albo zwiększenia cenowej konkurencyjności zewnętrznej gospodarki danego kraju.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewaluacyjny

związany z dewaluacją

przymiotnik

(1.1) przym. od dewaluacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewaluowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dewaluować.

Źródła:

Wiktionary

Dewaluować

1. przeprowadzać (przeprowadzić) reformę pieniężną opartą na dewaluacji;
2. przenośnie: obniżać (obniżyć) wartość lub znaczenie czegoś; dewaloryzować

czasownik

(1.1) ekon. urzędowo obniżać kurs danej waluty

(1.2) książk. obniżać wartość lub znaczenie czegoś

czasownik zwrotny

(2.1) książk. tracić na wartości

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewanagari

sylabiczne pismo północnoindyjskie używane do zapisu np. sanskrytu i hindi; nagari

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewastacja

celowe niszczenie czegoś

kobieta siejąca spustoszenie, zniszczenie

Źródła:

SJP.pl

Dewastowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dewastować.

Źródła:

Wiktionary

Dewastować

niszczyć, pustoszyć, rujnować

developer;
1. osoba lub firma przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. osoba lub instytucja tworząca programy komputerowe

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bud. osoba lub przedsiębiorstwo inwestujące w budowę nieruchomości;

(1.2) inform. twórca oprogramowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) druk. magnetyczny proszek, który transportuje toner na wałek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

deweloper budowlany (ang. real estate developer) - w budownictwie, inwestor który inwestuje w budowę nieruchomości budynkowych z przeznaczeniem na sprzedaż lub wynajem
programista (ang. software developer) - w informatyce, twórca oprogramowania

Źródła:

SJP.pl

Dewetynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. z dewetyny

Źródła:

Wiktionary

Dewey

[czytaj: diłej] nazwisko, m.in. John Dewey (1859-1952), amerykański filozof

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

John Dewey (1859-1952) – amerykański pedagog
Dewey – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Washington
Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Rusk
Dewey (ang. Dewey Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie LaPorte
Dewey (ang. Dewey Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Roseau
Dewey (ang. Dewey Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Walsh
Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Rusk
hrabstwo Dewey (ang. Dewey County) – w stanie Oklahoma

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewi

Dewi (devanagari: देवी ; „Bogini”), Śri Devi – imię, którym nazywane są często wszystkie bóstwa żeńskie panteonu hinduistycznego, jako różne aspekty tej samej bogini. Dewi często uważana jest za główne bóstwo na równi z Wisznu i Śiwą. Jest bóstwem dobrotliwym jako Parwati, lub traktowana jest całkowicie niezależnie, a wówczas górę biorą jej groźniejsze aspekty w postaci Durgi i Kali.

Źródła:

Wikipedia

Dewiacja

1. silne odchylenie od pewnych ustalonych wartości, norm w postępowaniu, zachowaniu itp. (np. dewiacja seksualna);
2. odchylenie kątowe między kierunkiem magnetycznym a kierunkiem wskazywanym przez igłę magnetyczną kompasu, wywołane przez obiekty znajdujące się w pobliżu kompasu;
3. zboczenie z właściwego kierunku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zaburzenie osobowości

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dewiacja kompasu
Dewiacja społeczna
Dewiacja seksualna – dawna nazwa parafilii seksualnej
Dewiacja częstotliwości
aberracja
anomalia
zboczenie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewiacyjność

→ dewiacyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest dewiacyjne

Patrz:dewiacyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewiacyjny

związany z dewiacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) psych. związany z dewiacją, dotyczący dewiacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

osoba zachowująca się w sposób odbiegający od normy; dewiant

Źródła:

SJP.pl

Dewiator

specjalista w zakresie przeprowadzania dewiacji kompasu (ustalania różnicy między kursem kompasowym a kursem magnetycznym, spowodowanej zakłóceniami wskazań kompasu przez obiekty znajdujące się w jego pobliżu)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dewiator (naprężenie) – macierz opisująca stan czystego ścinania (dewiacyjny) – opisuje zmianę postaci ciała.
Dewiator – specjalista zajmujący się określaniem dewiacji kompasu magnetycznego i kompensowaniem jej w celu zmniejszenia wpływu pól magnetycznych okrętu (statku) na kompas, a co z tym związane, zminim...
dewiacja magnetyczna

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewiować

zachowywać się w sposób rażąco odbiegający od przyjętych norm

Źródła:

SJP.pl

Dewitalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. pozbawienie funkcji życiowych organizmu lub tkanki;

(1.2) stomat. procedura stomatologiczna polegająca na celowym wywołaniu martwicy miazgi zębowej przy użyciu specjalnych środków chemicznych (zatrucie zęba)

Dewitalizacja (dosł. pozbawienie funkcji życiowych) - termin stosowany w wielu procedurach. W odniesieniu do stomatologii oznacza tak zwane zatrucie zęba. Zabieg ten polega na założeniu do ubytku zębowego na obnażony nerw środka chemicznego (np. parapasty, której podstawowym składnikiem jest paraformaldehyd) powodującego martwicę miazgi, a następnie jej mumifikację. W dendrologii natomiast dewitalizacja oznacza uśmiercenie drzewa (np. za pomocą środków chemicznych).

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dewitryfikacja

proces krystalizacji składników szkła, zachodzący w warunkach naturalnych pod wpływem zmian ciśnienia i temperatury lub w czasie produkcji wyrobów szklanych; odszklenie

Źródła:

SJP.pl

Dewitryfikacyjny

→ dewitryfikacja

1. zwięzła zasada, którą ktoś kieruje się w życiu; motto, sentencja, myśl przewodnia;
2. rzadkie zgrubienie od: dewizka (łańcuszek przy zegarku kieszonkowym)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

(1.2) herald. tekst umieszczony na wstędze pod herbem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewiziarz

potocznie: człowiek nielegalnie handlujący obcymi walutami; cinkciarz, waluciarz

Źródła:

SJP.pl

Dewizka

1. łańcuszek przy zegarku kieszonkowym;
2. zdrobnienie od: dewiza

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl

Dewizowy

związany z dewizą

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dewizami, dotyczący dewiz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewizy

zagraniczne środki płatnicze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ekon. zagraniczne środki płatnicze

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) M. B. W. lm. zob. dewiza.

Dewizy (tylko w l. mnogiej) – według polskiego prawa są to papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych. Nazwa pochodzi z franc. "devise" – „waluta”.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewizówka

w Polsce Ludowej:
1. potocznie: kobieta uprawiająca prostytucję za dewizy (zagraniczne środki płatnicze);
2. środowiskowo: oddział Milicji Obywatelskiej do zwalczania handlu dewizami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. przestępcza: prostytutka, która świadczy swoje usługi za dewizy

Dewizówka (ros. "Интердевочка") – radziecko-szwedzki dramat obyczajowy z 1989 roku w reżyserii Piotra Todorowskiego, na podstawie powieści Władimira Kunina.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

SJP.pl
Wiktionary

Dewocyjny

związany z dewocją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dewocją

przymiotnik jakościowy

w administracji - przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dewolucja – teoria o stopniowym zaniku złożoności organizmów
dewolucja – pojęcie prawnicze

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewolucyjny

→ dewolucja; dewolutywny

Źródła:

SJP.pl

Dewolutywność

stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji

Dewolutywność – stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji. Dewolutywność spotykana jest w postępowaniu administracyjnym, administracyjnosądowym, cywilnym oraz karnym. Zaskarżony środek rozpatrywany jest przez organ wyższego stopnia w stosunku do tego, który ów środek wydał (w postępowaniu administracyjnym) albo sąd wyższej instancji.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewolutywny

→ dewolucja; dewolucyjny

Źródła:

SJP.pl

Dewon

czwarty okres ery paleozoicznej, trwający od ok. 395 do ok. 345 mln lat temu, dzielący się na trzy epoki: dewon dolny, środkowy i górny; okres dewoński

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

Dewon – termin o dwojakim znaczeniu:

Dewon został nazwany od hrabstwa Devon w południowo-zachodniej Anglii, skąd pochodzą pierwsze zbadane skały tego systemu. System dewoński wydzielili Roderick Murchison i Adam Sedgwick w 1839 roku.

Na mapach i przekrojach geologicznych skały dewońskie znaczy się barwą brązową.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewot

człowiek świętoszkowaty, przesadnie religijny; bigot; pobożniś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

Kazimierz Deyna (1947–1989) – polski piłkarz
Deyna Cup
Być jak Kazimierz Deyna

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dez-

przedrostek

(1.1) odwraca znaczenie wyrazu pierwotnego

Źródła:

Wiktionary

Dezabil

swobodny strój domowy poranny lub nocny; niekompletne ubranie, strój negliżowy

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pozbawienie albo osłabienie aktywności czegoś

→ dezaktywujący

SJP.pl

Dezaprobujący

→ dezaprobować

(1.1) odczasownikowy od|dezelować.

Źródła:

Wiktionary

Dezelować

potocznie: niszczyć w wyniku używania; dezolować

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. niszczyć coś wskutek intensywnego używania

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezercja

1. ucieczka z wojska;
2. przenośnie: ucieczka skądś lub rezygnacja z czegoś z braku odwagi, by stawić czoła trudnościom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ucieczka z wojska

(1.2) odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezercyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dezercją, dotyczący dezercji

Źródła:

Wiktionary

Dezerter

1. żołnierz, który uciekł z wojska; zbieg;
2. przenośnie: osoba unikająca obowiązków, czegoś sprawiającego kłopot; kapitulant, kunktator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dezerter – polska grupa muzyczna
Dezerter – singel zespołu Dezerter
Dezerter – radziecki film z 1933 roku w reżyserii Wsiewołoda Pudowkina
Dezerter – polski film z 1958 roku w reżyserii Witolda Lesiewicza i Janusza Weycherta
Dezerter – amerykański film z 1971 w reżyserii Burta Kennedy’ego
Dezerter – australijski film z 1985 roku w reżyserii Michaela Jenkinsa
Dezerter – film z 2002 roku w reżyserii Martina Huberty’ego
Dezerter – niemiecki film z 2020 roku w reżyserii Floriana Gallenbergera
dezercja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Dezful (perski: دزفول) – miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan, nad rzeką Dez, przy Kolei Transirańskiej.

W 2011 roku miejscowość liczyła 248 380 mieszkańców; dla porównania, w 2006 było ich 235 819, w 1996 – 202 639[], zaś w 1966 – około 84,5 tysiąca. Ośrodek przemysłu spożywczego i skórzanego. Wyrabia się tam dywany. Miejscowość leży na trasie Kolei Transirańskiej.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dezidentyfikacja

usuwanie lub przekształcanie danych pozwalających zidentyfikować konkretną osobę; deidentyfikacja

Źródła:

SJP.pl

Dezideologizacja

[czytaj: dez-ideologizacja] pozbawienie czegoś charakteru ideologicznego, oddzielenie od ideologii, zaprzestanie kierowania się jakąś ideologią

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pozbawienie czegoś charakteru ideologicznego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deziluzja

[czytaj: dez-iluzja] brak, pozbawienie iluzji

[czytaj: dez-inflacja] w ekonomii: spadek tempa inflacji, wolniejszy wzrost cen

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezinformacyjny

[czytaj: dez-informacyjny] przymiotnik od: dezinformacja

przymiotnik

[czytaj: dez-integracja] dezyntegracja;
1. osłabienie integralności lub rozpad całości na elementy cząstkowe;
2. w psychologii: osłabienie lub rozpad wewnętrznej organizacji psychiki (osobowości);
3. w geologii: rozpad skał na bloki, płyty lub ziarna pod wpływem zmian temperatury lub rozrastania się korzeni roślin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozpad jakiejś całości

(1.2) osłabienie czynników jednoczących

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dezintegracja skał
Dezintegracja – termin z zakresu psychologii (zob. dezintegracja pozytywna)

Dezintegrująco

→ dezintegrować

Patrz:dezintegrować

Źródła:

SJP.pl

Dezintermediacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zarz. eliminowanie pośredników z łańcucha dostaw i świadczonych usług;

Dezintermediacja („odpośredniczenie”) – pojęcie stosowane w ekonomii oznaczające eliminowanie pośredników.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dezodorant

Źródła:

Wiktionary

Dezodorant

1. kosmetyk eliminujący lub osłabiający przykry zapach ciała;
2. środek do odświeżania powietrza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hig. produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

Dezodorant – środek chemiczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała.

Pierwsze wzmianki o pierwowzorze dezodorantu pojawiły się około 5500 lat temu na terenie dzisiejszych Chin. Początkowo były to olejki naturalne na bazie ziół, kwiatów i ałunu, zawierającego sole glinu W Europie odpowiedniki dzisiejszych dezodorantów pojawiły się w I wieku p.n.e, 3400 lat później niż w Chinach. Uzyskiwane były również ze związków glinu przez Rzymian.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezodorantowy

→ dezodorant

Patrz:dezodorant

Źródła:

SJP.pl

SJP.pl

Dezorganizować

1. powodować dezorganizację, niszczyć ład; rozprzęgać;
2. dezorganizować się - ulegać dezorganizacji; rozprzęgać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdezorganizować)

(1.1) zaburzać lub likwidować uporządkowaną strukturę czegoś; wywoływać dezorganizację

SJP.pl
Wiktionary

Dezorientować

1. powodować utratę orientacji, wprowadzać w błąd; mylić;
2. dezorientować się - tracić orientację

Źródła:

SJP.pl

Dezorientujący

1. powodować utratę orientacji, wprowadzać w błąd; mylić;
2. dezorientować się - tracić orientację

Dezyderacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dezyderat

Źródła:

Wiktionary

Dezyderat

jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderium, desiderium

dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderat, desiderium

Źródła:

SJP.pl

Dezyderiusz

imię męskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dezyderiusz (imię)
Dezyderiusz Akwitański – książę Akwitanii
Dezyderiusz – król Longobardów w latach 757–774
Dezyderiusz – opat klasztoru na Monte Cassino
Dezyderiusz – święty chrześcijański, męczennik, zm. w 305 r.
Dezyderiusz z Vienne – święty chrześcijański, męczennik, zm. w 607 r.

Dezydery, również: Dezyderiusz lub Dezyder – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa "desiderius" oznaczającego „upragniony”. Imię to jest obecne w Polsce od XIII w. Patronem imienia jest m.in. św. Dezydery, arcybiskup Bourges.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deżdż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. deszcz

Źródła:

Wiktionary