Eka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. pozn. narożnik budynku, kąt w pomieszczeniu

(1.2) reg. pozn. młodzieżowa grupa koleżeńska (często łobuzerska lub złodziejska) z tej samej dzielnicy bądź ulicy;

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ekd

Elektryczna Kolej Dojazdowa

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elektryczne Koleje Dojazdowe – byłe przedsiębiorstwo kolejowe, obecnie Warszawska Kolej Dojazdowa
Europejska Klasyfikacja Działalności
EKD – skrót estońskiej nazwy partii Estońscy Chrześcijańscy Demokraci
EKD – skrót niemieckiej nazwy Kościoła Ewangelickiego w Niemczech

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekdyzon

steroidowy hormon larw i poczwarek stawonogów, syntetyzowany także przez rośliny

Ekdyzon ("ekdyson", "ekdysteroi", "hormon linienia") – organiczny związek chemiczny z grupy steroidów, hormon steroidowy, produkowany przez larwy i poczwarki stawonogów (zooekdyson) oraz syntetyzowany przez wiele roślin (fitoekdyson).

Źródła:

Źródła:

SJP.pl

skrót od: elektrokardiogram; EKG

Źródła:

SJP.pl

Ekhem

wykrzyknik naśladujący odgłos kasłania, chrząkania itp.; eche, hm

Źródła:

SJP.pl

Ekhm

wykrzyknik

(1.1) …chrząknięcie mające na celu znaczące zwrócenie uwagi na osobę mówiącego lub jakiś fakt

Źródła:

Wiktionary

Ekiden

długodystansowy bieg sztafetowy zwykle na trasie długości maratonu i z udziałem sześciu zawodników

Ekiden (jap. 駅伝競走 ekiden-kyōsō) – długodystansowy bieg sztafetowy.

Pojęcie pochodzenia japońskiego, które przyjęło się jako określenie długodystansowych biegów sztafetowych, niezwykle popularnych w: Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Kanadzie, Hiszpanii, Holandii, Chinach, Niemczech, Francji czy Stanach Zjednoczonych.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekier

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Ekiereczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekipa lub Ekipa Friza – zespół polskich youtuberów i influencerów
Ekipa − amerykański serial z 2004 roku emitowany na kanale HBO
Ekipa − polski serial z 2007 roku w reżyserii Agnieszki Holland emitowany w telewizji Polsat
Ekipa – film z 2015 roku

→ eklektyczny; eklektyzm

Źródła:

SJP.pl

Eklektyczny

w sztuce, literaturze, filozofii lub badaniach naukowych: tworzący połączenie niespójne, łączący rzeczy (pomysły, poglądy, pojęcia itp.) niepasujące do siebie

przymiotnik

(1.1) będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów

(1.2) taki, który odnosi się do eklektyzmu, stylu w historii sztuki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eklektyk

zwolennik eklektyzmu; człowiek łączący niejednorodne elementy pochodzące z różnych stylów lub doktryn w jedną całość

Źródła:

SJP.pl

Eklektyzm

łączenie w jedną całość różnych elementów systemów, np. idei, doktryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tworzenie całości z różnych elementów

Eklektyzm – łączenie w całość zróżnicowanych elementów, teorii, pojęć, które zostały zapożyczone z różnych stylów, doktryn, epok.

W sztuce to twórczość kompilacyjna, łącząca różne elementy i treści z różnych stylów, epok i kierunków artystycznych, nieprowadząca do nowej syntezy, nieoryginalna. W architekturze eklektyzm jest jednym z odłamów historyzmu (zob. eklektyzm w architekturze).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekler

1. zamek błyskawiczny; suwak;
2. ciastko przekładane kremem; eklerka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. zob. eklerka.

(1.2) książk. zamek błyskawiczny

Ekler, eklerek, eklerka ( éclair) – podłużne ciastko wykonane z parzonego ciasta przełożone lub nadziane kremem.

Korpusy na eklery formuje się w pożądane kształty (walce o długości ok. 10 cm i promieniu od 3 do 4 cm) przeciskając ciasto przez rękaw cukierniczy. Po upieczeniu w piecu ciasto przecinane jest na pół i jego dolna część napełniana jest kremem bitą śmietanką, kremem bezowym, kremem russel lub śmietankowym. Górną część korpusu pokrywa się z wierzchu pomadą, czekoladą itd.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eklerek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest eklezjalne; cecha tych, którzy są eklezjalni

Źródła:

Wiktionary

Eklezjalny

kościelny, wspólnotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) teol. związany z określonym kościołem (instytucją)

(1.2) teol. praw. związany z regułami określonego kościoła (instytucji)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eklezjarcha

w Kościele Wschodnim: kapłan zarządzający kościołem, urzędowo czuwający nad ogólnym porządkiem

Źródła:

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, którego przyczyną jest kościół (jako wspólnota), religia i religijność

Źródła:

Wiktionary

Eklezjolog

teolog zajmujący się nauką o Kościele

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba badająca Kościół Katolicki i jego strukturę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eklezjologia

rzeczownik, rodzaj żeński

przyrząd do pomiaru kąta nachylenia powierzchni w terenie względem poziomu; pochyłomierz, spadkomierz, klinometr, pochylnik

Źródła:

SJP.pl

Eklipsa

w astronomii: zaćmienie (Słońca lub Księżyca)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. zaćmienie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekliptyczny

→ ekliptyka

SJP.pl
Wiktionary

Eklogit

skała metamorficzna złożona głównie z piroksenu i granatu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rodzaj skały metamorficznej;

świadome niszczenie środowiska naturalnego

Ekobójstwo, ekocyd ( ecocide) – termin służący na określeniu ciężkich zbrodni przeciw ekosystemom i środowisku naturalnemu rozpatrywanych na poziomie międzynarodowym. Sformułowanie zostało użyte publicznie po raz pierwszy na Konferencji sztokholmskiej ONZ w 1972 roku, przez szwedzkiego premiera Olofa Palme.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekocentryzm

Źródła:

Wikipedia

Ekodom

dom przyjazny dla środowiska naturalnego

Źródła:

SJP.pl

Ekodoradczyni

ideologia łącząca skrajny ekologizm z autorytaryzmem

→ ekofeminizm

1. taki, który dotyczy związku warunków zewnętrznych, środowiska z życiem roślin i zwierząt, np. warunki ekologiczne;
2. taki, który nie niszczy środowiska, nie zakłóca jego równowagi, jest zgodny z wymaganiami ekologii, np. ekologiczny samochód;
3. taki, który ma na celu ochronę środowiska, np. działalność ekologiczna, ruch ekologiczny;
4. taki, który został wyprodukowany ze składników naturalnych, np. żywność ekologiczna

przymiotnik

(1.1) biol. związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

(1.2) pot. związany z ochroną środowiska

(1.3) pot. sprzyjający ochronie środowiska

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekologio

forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: ekologia

Źródła:

Wiktionary

czynienie czegoś ekologicznym - przyjaznym środowisku

Źródła:

SJP.pl

Ekologizm

1. ideologia głosząca prymat działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego i podkreślająca związki człowieka z przyrodą;
2. ogół działań wynikających z tej ideologii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. ruch społeczny propagujący ochronę środowiska, odbudowę zniszczonego przez człowieka krajobrazu naturalnego oraz styl życia zgodny z naturą

(1.2) psych. pogląd zakładający możliwość wpływu środowiska społecznego na cechy psychiczne i zachowania człowieka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekolożka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. przeciwgrzybiczy lek, pochodna imidazolu

Źródła:

Wiktionary

Ekonom

w dawnych majątkach ziemskich: nadzorca gospodarstwa i pracy robotników w polu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w dawnych majątkach ziemskich: nadzorca prac rolnych;

Zobacz też: inne znaczenie tego terminu.

Ekonom (z "oikonómos" – zarządzający domem) – tytuł różnych zarządców zajmujących się gospodarowaniem mieniem (aktywami) powierzonym przez właściciela. Historycznie miał on następujące znaczenia:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

ekonomista specjalizujący się w ilościowych badaniach zjawisk gospodarczych

Źródła:

SJP.pl

Ekonomia

1. nauka badająca sposoby podejmowania decyzji o zastosowaniu rzadkich zasobów oraz skutków tych decyzji w procesie produkcyjnym, podziale i wymianie;
2. umiejętność oszczędnego, racjonalnego gospodarowania czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl

Ekonomiczność

→ ekonomiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ekonomiczne; cecha tych, którzy są ekonomiczni

Patrz:ekonomiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekonomiczny

1. związany z gospodarką, odnoszący się do ekonomii lub ekonomiki;
2. oszczędnie wykorzystujący dostępne zasoby, możliwości; oszczędny, tani

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ekonomią lub ekonomiką

(1.2) odnoszący się do gospodarki

przymiotnik jakościowy

(2.1) oszczędny w środkach, niewymagający wielkiego nakładu sił

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekonomie

dobra królewskie

Źródła:

SJP.pl

Ekonomik

1. gałąź ekonomii badająca zjawiska występujące w określonym dziale gospodarki, w jakimś rodzaju przedsiębiorstw;
2. dawniej, potocznie: gospodarka, gospodarstwo

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. specjalista w dziedzinie ekonomii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. szkoła o profilu ekonomicznym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekonomika

1. gałąź ekonomii badająca zjawiska występujące w określonym dziale gospodarki, w jakimś rodzaju przedsiębiorstw;
2. dawniej, potocznie: gospodarka, gospodarstwo

Ekonomika (łac. "oeconomicus", gr. "oikonomikós") – nauka stosowana o działalności gospodarczej, dotyczącą warunków i możliwości jej prowadzenia oraz prawidłowościach występujących w podejmowanych decyzjach.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekonomista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. specjalista w dziedzinie ekonomii

(1.2) hist. polit. członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ekonomistka

→ ekonomista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalistka w dziedzinie ekonomii

Patrz:ekonomista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekonomistyczny

→ ekonomizm

Patrz:ekonomizm

Źródła:

SJP.pl

Ekonomizacja

czynienie czegoś bardziej ekonomicznym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynienie ekonomiczniejszym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekonomizer

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekol. biosfera

→ ekoskóra

układ ekologiczny obejmujący związane ze sobą żywe organizmy i środowisko nieożywione; biogeocenoza, biogeosystem

→ ekoterrorysta

Patrz:ekoterrorysta

Źródła:

SJP.pl

Ekoterrorystyczny

związany z aktem przemocy motywowanym pobudkami ekologicznymi

Źródła:

SJP.pl

Ekoterroryzm

1. akt przemocy motywowany pobudkami ekologicznymi;
2. obraźliwie: działalność ekologów

Ekoterroryzm – prowadzenie przestępczych działań z użyciem siły lub przemocy na szkodę przedsiębiorstw, osób fizycznych lub ich grup, uzasadniane prowadzeniem przez nich działalności szkodliwej dla środowiska naturalnego. Potocznie określa się tak także akcje protestacyjne, które niekoniecznie łamią prawo, ale są względnie uciążliwe. Nie mają one jednak na celu zagrożenia ludzkiemu życiu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekoton

strefa przejściowa między dwoma środowiskami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. strefa przejściowa między co najmniej dwoma ekosystemami;

Ekoton (gr. "oikos" = dom + "tonos" = napinanie) – ekosystem, który stanowi strefę przejściową między co najmniej dwoma ekosystemami.

Zamieszkują go organizmy charakterystyczne dla obu biocenoz (efekt styku) oraz takie, które są swoiste tylko dla tej strefy. Obszary te charakteryzują się więc dużą bioróżnorodnością.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekotonowy

→ ekoton

→ ekoturystyka

Patrz:ekoturystyka

Źródła:

SJP.pl

Ekoturystyka

ekoturyzm;
1. działalność turystyczna umożliwiająca przebywanie w bliskim kontakcie z naturą w miejscach o nieskażonym środowisku;
2. podróżowanie do miejsc o zachowanych naturalnych walorach przyrodniczych

forma gatunku biologicznego tworząca populacje o cechach charakterystycznych dla danego środowiska

1. płaszczyzna, na którą rzutuje się obrazy świetlne, np. ekran kinowy, projekcyjny;
2. powierzchnia, na której powstaje obraz lub zapis w wyniku luminescencji, np. ekran telewizyjny, radaru;
3. osłona zabezpieczająca przed promieniowaniem, wysoką temperaturą itp.;
4. zasłona rozpięta na ramie opartej na stojaku, ustawiana przed kominkiem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje

(1.2) film. ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

(1.3) bud. budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.

(1.4) elektron. określona część interfejsu graficznego wyświetlona w danej chwili na ekranie urządzenia elektronicznego

(1.5) kraw. duża naszywka na tył np. kurtki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekran ochronny (izolacja) – ekranowanie/zabezpieczenie przed porażeniem prądem elektrycznym, również przed niepożądanym wpływem wilgoci, ciepła itd.
ekran ochronny – środek ochrony przeciwporażeniowej dodatkowej (przy uszkodzeniu izolacji).
ekran akustyczny – chroni przez hałasem (np. z autostrady), oddziela dwa środowiska akustyczne (studio nagraniowe).
ekran elektrostatyczny – osłona chroniąca wydzielony obszar przed wpływem zewnętrznego pola elektrycznego.
ekran magnetyczny – osłona chroniąca wydzielony obszar przed wpływem zewnętrznego pola magnetycznego.
ekran elektromagnetyczny – osłona chroniąca wydzielony obszar przed wpływem zewnętrznego pola elektromagnetycznego.
ekran przeciwkumulacyjny – osłona chroniąca pancerz pojazdu przed pociskami kumulacyjnymi.
ekran – rodzaj mebla, stanowiący osłonę przed światłem, ciepłem lub przeciągami.
ekran projekcyjny – ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy (zastosowania: kino, kino domowe, prezentacje).
ekran – potocznie o części telewizora lub monitora, na której wyświetlany jest obraz (kineskop, wyświetlacze LCD, LED, OLED, PDP); również błyszczący ekran.
wyświetlacz (LCD, LED, OLED) – część mobilnych urządzeń elektronicznych na której wyświetlane są informacje (np. ekran telewizora, monitora LCD, notebooka, palmtopa, telefonu komórkowego, odtwarzacza ...
ekran dotykowy – j.w. wzbogacona o funkcje zaznaczania/wskazywania przez dotyk.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekranik

zdrobnienie od: ekran

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ekran

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekranizacja

adaptacja filmowa;
1. opracowanie dzieła literackiego w wersji filmowej;
2. film powstały w wyniku takiego opracowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opracowanie sztuki teatralnej, powieści itp. w wersji filmowej

SJP.pl

Ekranoplan

statek powietrzny latający dzięki aerodynamicznemu efektowi bliskości podłoża; ekranolot

Ekranoplan (ekranolot, ros. "экранопла́н", ang. "screen plane", "Wing-In-Ground", WIG) – rodzaj statku poruszającego się na niewielkiej wysokości nad wodą lub inną gładką powierzchnią, z wykorzystaniem efektu przypowierzchniowego.

Ekrazyt

materiał wybuchowy o właściwościach kruszących

Ekrazyt () – nazwa kruszącego materiału wybuchowego, który stosowany był przede wszystkim w trakcie I wojny światowej przez armię Austro-Węgier, a obecnie ma znaczenie wyłącznie historyczne. Jego skład bazował na nitrozwiązkach aromatycznych bądź ich solach amonowych, jednak istnieją wątpliwości co do dokładnego składu tego materiału.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekrazytowy

→ ekrazyt

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z ekrazytem, dotyczący ekrazytu

Patrz:ekrazyt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekrazytówka

środowiskowo: pocisk wypełniony ekrazytem

Źródła:

SJP.pl

Ekron

biblijne miasto

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekron – filistyńskie miasto należące do pentapolis
Ekron – miasto w stanie Kentucky (Stany Zjednoczone)

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekronita

mieszkaniec Ekronu (biblijnego miasta)

Źródła:

SJP.pl

Ekronitka

mieszkanka Ekronu (biblijnego miasta)

Źródła:

(1.1) były aktor

1. tytuł honorowy nadawany w różnych krajach dostojnikom państwowym i kościelnym (w Kościele katolickim dotyczy: arcybiskupa, biskupa, wyższych urzędników Kurii Rzymskiej oraz niektórych infułatów);
2. osoba nosząca ten tytuł

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

Ekscelencja (łac. "excellentia" – wyższość, pierwszeństwo, wyborny) – tytuł honorowy przysługujący niektórym wyższym urzędnikom państwowym, członkom rodzin królewskich i hierarchom kościelnym, takim jak prezydent, premier, ambasador, minister spraw zagranicznych oraz arcybiskup i biskup.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekscentrycyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. dziwne, odbiegające od ogólnie przyjętych zwyczajów i norm zachowanie, postępowanie, wygląd, strój itp.; ekstrawagancja, ekstrawaganckość, ekscentryzm;
2. w matematyce: odległość ogniska elipsy od jej środka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

(1.2) psych. postawa odbiegająca od przeciętności manifestująca się wymyślnością ubioru, fryzury, zachowania, poglądów;

(1.3) mat. jeden z parametrów krzywej stożkowej;

(1.4) fiz. jedna z wielkości charakteryzującej kształt orbity, opisywanej równaniem parametrycznym krzywej stożkowej;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekscentryczność (ekscentryzm) – w psychologii postawa;
ekscentryczność (mimośród) – w geometrii parametr charakteryzujący krzywą stożkową;
ekscentryczność (mimośród) – w fizyce parametr charakteryzujący krzywą stożkową – orbitę ciała niebieskiego;
ekscentryczność albo acentryczność – w teorii grafów maksymalna odległość wierzchołka grafu od innych wierzchołków.
mimośród

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekscepcja

1. dawniej okoliczność umożliwiająca zawieszenie procesu sądowego lub odrzucenie powództwa;
2. dawniej: coś, co nie daje się objąć ogólną regułą; wyjątek

wybieranie, wypisywanie w celach naukowych, dokumentacyjnych itp. z tekstów tego, co jest potrzebne badaczowi do jego pracy, np. fragmentów tekstu, wyjątków, cytatów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. robienie wyciągów z pism, dokumentów, dzieł; wybieranie ich fragmentów

(1.2) książk. fragment albo zbiór fragmentów wyciągnięty z jakiegoś pisma

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekscerpcyjny

rzadko: związany z ekscerpcją - wybieraniem i wypisywaniem z tekstów tego, co jest potrzebne badaczowi do jego pracy

przymiotnik

(1.1) dotyczący ekscerpcji, związany z ekscerpcją

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

→ ekscerptor

Patrz:ekscerptor

Źródła:

SJP.pl

Eksces

wydarzenie, wybryk, wykroczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wybryk naruszający spokój albo porządek publiczny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eksces (prawo) – przekroczenie granic kontratypu, np. obrony koniecznej (zobacz też hasło ekscedent), albo zakresu porozumienia we współsprawstwie.
Nadmiar sferyczny – w geometrii eliptycznej nadwyżka sumy kątów w trójkącie sferycznym ponad 180°.

Ekscytacyjny

→ ekscytacja

Patrz:ekscytacja

Źródła:

SJP.pl

Ekscytarz

dawniej:
1. ktoś lub coś, co budzi, pobudza, zachęca do czegoś; budziciel;
2. zegar używany do budzenia; budzik;
3. rodzaj odezwy zachęcającej do czynu; wezwanie, apel

Źródła:

SJP.pl

Ekscyton

rodzaj kwazicząstki, przemieszczające się w ciele wzbudzenie elektryczne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. wprowadzać w stan podniecenia, pobudzenia emocjonalnego, poruszać wewnętrznie; podniecać, pobudzać, emocjonować, entuzjazmować;
2. ekscytować się - wprowadzać się w stan podniecenia, pobudzenia emocjonalnego; podniecać się, emocjonować się, entuzjazmować się

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) podniecać, pobudzać, wzbudzać ożywienie

czasownik zwrotny niedokonany ekscytować się

(2.1) podniecać się, być pobudzonym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekscytron

prostownik rtęciowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. prostownicza lampa gazowana wypełniona parą rtęci, posiadająca pomocniczą anodę podtrzymującą wyładowanie elektryczne, gdy w obwodzie nie płynie prąd

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekscytujący

przymiotnik

(1.1) wywołujący silne emocje, podniecenie lub zainteresowanie

Źródła:

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

eksfiltracja – przenikanie wód podziemnych do wód gruntowych,
eksfiltracja – ucieczka powietrza z pomieszczenia przez nieszczelności,
eksfiltracja – przenikanie ścieków z kanałów ściekowych do gruntu,
eksfiltracja (z ang. exfiltration) – w wojskowości żargonowe określenie skrytej ewakuacji. Jest to także wywożenie szpiega ze szpiegowanego kraju przez agentów państwa dla którego pracuje.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Eksfoliacja

1. proces złuszczania naskórka;
2. jeden z modeli wietrzenia skał poprzez łuszczenie się i oddzielanie kolejnych cienkich warstw od litej skały

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego

(1.2) kosmet. złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w geologii: jeden z procesów wietrzenia insolacyjnego
w medycynie i kosmetyce: złuszczanie naskórka
w stomatologii: wypadanie zębów mlecznych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eksfoliacyjny

→ eksfoliacja

wydzielanie się pary i gazów z głębi Ziemi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekshibicjonistka

1. kobieta, dotknięta zboczeniem seksualnym, polegającym na obnażaniu narządów płciowych w obecności obcych osób;
2. kobieta skłonna do ujawniania intymnych, drastycznych spraw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która obnaża się w miejscach publicznych

(1.2) przen. kobieta, która przejawia skłonność do ujawniania swoich intymnych, często drastycznych spraw

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekshibicjonistyczny

1. zboczenie seksualne polegające na obnażaniu narządów płciowych w obecności obcych osób
2. skłonność do ujawniania intymnych, drastycznych spraw

przymiotnik

(1.1) psych. odnoszący się do skłonności do publicznego pokazywania siebie, swojego ciała lub zachowań, często w celu zwrócenia na siebie uwagi lub wywołania reakcji innych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekshibicjonizm

1. zboczenie seksualne polegające na obnażaniu narządów płciowych przy obcych osobach;
2. publiczne ujawnianie swoich spraw intymnych lub osobistych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;

(1.2) przen. skłonność do obnażania się w sprawach intymnych, często drastycznych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekshibit

grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe najczęściej wtrącone do wypowiedzi, będące wyrazem emocjonalnego zaangażowania mówiącego; wykrzyknienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okrzyk

(1.2) liter. wypowiedź wykrzyknikowa, zawierająca ważną treść i wyrażająca emocje mówiącego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksklamacje

grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe najczęściej wtrącone do wypowiedzi, będące wyrazem emocjonalnego zaangażowania mówiącego; wykrzyknienie

Źródła:

SJP.pl

Eksklawa

obszar państwa otoczony przez terytorium lądowe innego państwa

stopień wyższy od przymiotnika: ekskluzywny

Źródła:

SJP.pl

Ekskluzywność

→ ekskluzywny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha polegająca na wyjątkowości, ograniczeniu dostępu lub przeznaczeniu dla wąskiej grupy, niedostępności dla wszystkich; prestiżowa odrębność

Patrz:ekskluzywny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekskluzywny

1. odgradzający się od ogółu, przeznaczony dla zamkniętej grupy; elitarny;
2. charakteryzujący się najwyższą jakością; luksusowy

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla ograniczonej liczby osób

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekskomunikowanie

(1.1) ktoś, kto był dawniej księdzem

Źródła:

Wiktionary

Ekskurs

1. odchylenie, odstąpienie od tematu; dygresja;
2. dodatek do dzieła wyjaśniający kwestie nie objęte głównym tematem, dodatkowe wyjaśnienie; aneks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. dygresja

(1.2) daw. dodatek do dzieła wyjaśniający kwestie poboczne

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekskursja

dawniej: wycieczka, podróż, wyprawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wycieczka, podróż, wyprawa, wyjazd w celach wypoczynkowych lub poznawczych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekskursyjny

przymiotnik relacyjny

Źródła:

sekwencja genu kodująca aminokwasy w cząsteczce białka; egzon

Ekson, egzon (z exon – expressed region, „region ulegający ekspresji”) – region DNA lub pierwotnego transkryptu RNA, który pozostaje w dojrzałym, funkcjonalnym RNA po wycięciu intronów podczas splicingu. Sekwencje eksonowe poprzedzielane intronami występują w komórkach eukariotycznych i archaeonach. Część genomu odpowiadająca kompletnemu zestawowi eksonów organizmu lub komórki to eksom.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eksorpcja

w biologii: proces przechodzenia substancji w jelicie od błony śluzowej do światła

Źródła:

SJP.pl

Ekspander

przyrząd do ćwiczeń w postaci rozciągliwych taśm lub sprężyn, służący wzmacnianiu siły mięśniowej

1. rozprzestrzenianie się na jakimś obszarze;
2. dążenie kraju do powiększenia swojego terytorium, zwiększania wpływów politycznych, gospodarczych;
3. wzmocnienie sygnału o niskiej amplitudzie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

(1.2) polit. zajmowanie przez państwo nowych terytoriów

(1.3) ekon. zdobywanie rynków zbytu

(1.4) fiz. zwiększanie się objętości substancji podczas przemian termodynamicznych w urządzeniach technicznych

(1.5) telekom. przekształcanie sygnału telekomunikacyjnego w taki sposób, aby wzmocnienie sygnałów o większej amplitudzie było większe

Ekspansja – proces termodynamiczny, polegający na zwiększaniu objętości układu z wykonywaniem przez układ pracy. Rezultatem adiabatycznej ekspansji gazu jest obniżenie się jego temperatury. Procesem odwrotnym do ekspansji jest kompresja.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekspansjonista

osoba, zwykle przywódca państwa, dążący do przejmowania kontroli politycznej lub ekonomicznej nad kolejnymi terytoriami

Źródła:

SJP.pl

Ekspansjonistka

→ ekspansjonista

→ ekspata

Patrz:ekspata

Źródła:

SJP.pl

Ekspatriacja

1. wydalenie kogoś poza granice ojczyzny;
2. dobrowolne opuszczenie kraju

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przymusowe wysłanie kogoś poza granicę rodowitego kraju

(1.2) dobrowolne opuszczenie ojczyzny

Ekspatriacja – opuszczenie kraju ojczystego. Określenie stosowane jest zarówno do dobrowolnego opuszczenia ojczyzny, jak i przymusowego wydalenia, także w połączeniu z utratą obywatelstwa; wygnanie, banicja. Etymologicznie termin wywodzi się ze średniowiecznej łaciny: "expatriare" – „opuszczać ojczyznę” ("ex" oznacza „z”, a "patriā" „ojczyzna”).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekspatriant

osoba, która opuściła swoją ojczyznę dobrowolnie lub pod przymusem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto opuścił swoją ojczyznę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekspatriantka

→ ekspatrianta

Patrz:ekspatrianta

Źródła:

SJP.pl

Ekspatriować

1. zmuszać, zmusić kogoś do opuszczenia ojczyzny; wysiedlać (wysiedlić);
2. ekspatriować się - opuszczać, opuścić ojczyznę dobrowolnie lub pod przymusem

Źródła:

SJP.pl

1. wysłać (wysyłać), wyprawić (wyprawiać) kogoś lub coś;
2. przestarzałe: obsłużyć (obsługiwać) klientów w sklepie

Źródła:

SJP.pl

Ekspedite

bardzo dobrze, biegle, wprawnie; expedite

Źródła:

SJP.pl

Ekspedycja

1. wyprawa zorganizowana w określonym celu
2. wysyłanie, wyprawianie czegoś (np. towarów)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyprawa zorganizowana w określonym celu; także.: grupa osób biorąca w niej udział

(1.2) wysyłanie przesyłek lub towarów na miejsce przeznaczenia

(1.3) wyprawianie gdzieś kogoś

(1.4) dział w instytucji zajmujący się przyjmowaniem i wysyłaniem towarów, papierów urzędowych itp.

(1.5) stpol. pismo urzędowe

(1.6) stpol. wyprawa wojenna

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

zorganizowana w jakimś celu wyprawa, podróż, misja
ekspedycja – pojęcie stosowane w gastronomii
Ekspedycja. Bogowie z kosmosu – komiks autorstwa Arnolda Mostowicza i Alfreda Górnego – scenariusz oraz Bogusława Polcha – rysunki
Ekspedytor – pojęcie związane z wysyłką towarów
Spedycja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekspedycyjny

związany z ekspedycją

Źródła:

SJP.pl

Ekspedytor

1. osoba zajmująca się wysyłaniem towarów, zwłaszcza w instytucjach handlowych lub przewozowych;
2. dawniej: właściciel biura ekspedycyjnego

1. nadanie przez papieża beneficjum przez tzw. prewencję;
2. dawniej: prawo do dóbr, godności itp., których objęcie nastąpić miało dopiero w określonych okolicznościach;
3. dawniej: pismo królewskie gwarantujące nadanie np. godności w razie wakansu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. nadzieja, widoki na przyszłość, oczekiwanie

dawniej: doświadczenie, biegłość w czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. doświadczenie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksperientalny

bazujący na doświadczeniu

Źródła:

SJP.pl

Ekspert

specjalista, człowiek, który zna się na tym, co robi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekspertka

→ ekspert

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: ekspert

Patrz:ekspert

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekspertowy

związany z ekspertem

Źródła:

SJP.pl

Ekspertyza

1. analiza, badanie prowadzone przez eksperta;
2. orzeczenie wydane jako wynik tego badania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) badanie przeprowadzane przez eksperta

(1.2) orzeczenie wydane po badaniu przez eksperta

Ekspertyza – zespół czynności badawczych przeprowadzany przez biegłego w danej dziedzinie, na zlecenie organu procesowego, zakończonych wystawieniem przez niego opinii, która może pełnić funkcję dowodu w postępowaniu. W przypadku, gdy wymagają tego okoliczności, powołuje się kilku biegłych z różnych dziedzin, którzy wspólnie przeprowadzają ekspertyzę. Jej wynikiem jest wówczas kilka odrębnych opinii, dotyczących tej samej sprawy.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekspertyzowy

przymiotnik od: ekspertyza

Źródła:

SJP.pl

Eksperymencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od eksperyment

Źródła:

Wiktionary

Eksperyment

1. realizacja nowatorskiego pomysłu, zwłaszcza wykonywana po raz pierwszy;
2. naukowe zbadanie jakiegoś zjawiska, zwykle w warunkach laboratoryjnych; doświadczenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

SJP.pl
Wiktionary

Eksperymentalność

1. cecha czegoś dotyczącego eksperymentu - próby realizacji nowatorskiego pomysłu;
2. cecha czegoś opartego na eksperymencie - doświadczeniu naukowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co eksperymentalne

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksperymentalny

przymiotnik

→ eksperymentator

przymiotnik relacyjny

(1.1) właściwy eksperymentatorowi, związany z eksperymentami

Patrz:eksperymentator

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

1. przebłaganie, pokuta;
2. zadośćuczynienie, odkupienie winy

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|eksplikować.

Źródła:

Wiktionary

Eksplikować

dawniej: tłumaczyć, wyjaśniać

1. wydobywać bogactwa naturalne;
2. użytkować urządzenia, maszyny itp.;
3. ciągnąć zyski z cudzej pracy najemnej; wykorzystywać kogoś lub coś maksymalnie

czasownik

(1.1) wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksplodowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|eksplodować.

Źródła:

Wiktionary

Eksplodować

książkowo:
1. wybuchnąć, wybuchać, rozpaść się, rozpadać się na drobne kawałki z hukiem;
2. przenośnie: gwałtownie dać, dawać ujście swoim emocjom; wybuchnąć, wybuchać

czasownik nieprzechodni dwuaspektowy

(1.1) z hukiem i gwałtownie rozpadać się (rozpaść się) na mniejsze kawałki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksploracja

badanie, poszukiwanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eksploracja danych
Eksploracja kosmosu
Eksploracja arbitralna
Eksploracja obiektów
Eksploracja stanowisk archeologicznych
Eksploracja zabytków ruchomych
Eksploracja (słuchowisko)

(1.1) odczasownikowy od|eksplorować.

Źródła:

Wiktionary

Eksplorować

badać, przeszukiwać, odkrywać coś

Źródła:

SJP.pl

Eksplozja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozerwanie się z hukiem;

(1.2) przen. gwałtowny wzrost, rozwój czegoś

Źródła:

Wiktionary

Eksplozyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdolność do wybuchu

Źródła:

Wiktionary

Eksplozyjny

przymiotnik od: eksplozja

Źródła:

SJP.pl

Eksplozymetr

przyrząd mierzący stopień zagrożenia wybuchem różnych substancji, przeważnie cieczy i gazów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

były poddany

Źródła:

SJP.pl

Ekspolityk

były polityk

Źródła:

SJP.pl

Eksponacik

zdrobnienie od: eksponat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od eksponat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksponat

przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie; okaz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.

Eksponat – przedmiot wystawiony na pokaz.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eksponatowy

→ eksponat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wystawianie na pokaz

(1.2) podkreślanie ważności lub szczególności

(1.3) wystawianie na działanie

Źródła:

Wiktionary

Eksponowany

1. wysunięty na pierwszy plan;
2. znajdujący się na niebezpiecznym miejscu, najbardziej narażony na coś

Źródła:

SJP.pl

Eksponować

pokazywać, wystawiać na widok publiczny

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyeksponować)

(1.1) wystawiać na pierwszy plan

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) wystawiać na pokaz

(2.2) fot. wystawiać kliszę fotograficzną na działanie światła

czasownik zwrotny niedokonany eksponować się (dk. wyeksponować się)

(3.1) wystawiać siebie na działanie czego

(3.2) być wystawianym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eksporcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od eksport

Źródła:

Wiktionary

Eksport

sprzedaż towarów za granicę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi

Eksport (z łac. ex „poza” + portare „nieść”) – sprzedaż towarów lub usług wytwarzanych w danym państwie podmiotom zagranicznym.

Zgodnie z prawem podatkowym państw należących do Unii Europejskiej eksportem określa się sprzedaż towarów lub usług poza UE. Sprzedaż towarów w obrębie państw należących do Unii Europejskiej to sprzedaż wewnątrzwspólnotowa.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eksportacja

1. uroczyste wyprowadzenie zwłok do kościoła lub kaplicy przed pogrzebem;
2. przewóz zwłok do miejsca pochówku

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Eksporterski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eksporterem, dotyczący eksportera, będący eksporterem

Źródła:

Wiktionary

Eksportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekon. sprzedawanie towarów lub usług za granicę

Źródła:

Wiktionary

Eksportować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) ekon. hand. wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego

(1.2) inform. przetwarzać dany zbiór informacji w jeden plik

SJP.pl

Ekspowstaniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto był dawniej powstańcem

Źródła:

Wiktionary

Ekspozycja

1. zbiór przedmiotów umieszczonych w miejscu publicznym;
2. pokaz;
3. położenie budynku w stosunku do stron świata;
4. naświetlenie materiału światłoczułego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa

(1.2) zbiór przedmiotów umieszczonych na wystawie (w muzeum, galerii itp.)

(1.7) liter. wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu

(1.11) meteorol. położenie stoku w stosunku do promieni słonecznych lub wiatru; wystawa

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekspozycja – synonim słów: pokaz, wystawa
ekspozycja w architekturze
ekspozycja w biologii
ekspozycja w fizyce i dozymetrii
ekspozycja w fotografii
ekspozycja w geografii
ekspozycja w handlu
ekspozycja w literaturze
ekspozycja w muzyce
ekspozycja w reklamie
ekspozycja sztuki – wystawa sztuki
ekspozycja we wspinaczce

SJP.pl

Ekspremierówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka byłego kierownika rządu

Źródła:

Wiktionary

Ekspres

expres;
1. pośpieszna przesyłka pocztowa;
2. pociąg pośpieszny; express;
3. urządzenie elektryczne do szybkiego parzenia kawy;
4. dawniej: karabin szybkostrzelny;
5. potocznie: zamek błyskawiczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie elektryczne służące do parzenia kawy;

(1.2) szybszy pociąg osobowy o wysokim standardzie poruszający się między dużymi miastami;

(1.3) pośpieszna przesyłka pocztowa, którą dostarcza się od razu po nadejściu do urzędu pocztowego

(1.4) sposób wykonania usługi szybciej niż zwykle, ale za wyższą opłatą

(1.5) dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy;

(1.6) sztucer podwójny o poziomym lub pionowym ułożeniu luf gwintowanych;

(1.7) pot. zamek błyskawiczny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekspres – zamek błyskawiczny
ekspres – rodzaj pociągu
ekspres – rodzaj broni
ekspres do kawy
ekspres wspinaczkowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyraziste i sugestywne wyrażanie (uzewnętrznianie) uczuć

(1.2) biol. wyrażenie, w postaci transkryptu RNA lub produktu polipeptydowego, informacji genetycznej zawartej w genomie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w psychologii – ekspresja emocji, ekspresja mimiczna
w genetyce – ekspresja genu
w sztuce – ekspresjonizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekspresjonista

artysta tworzący w stylu ekspresjonistycznym, charakteryzującym się emocjonalną wyrazistością oraz siłą oddziaływania dzieła na odbiorcę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. artysta tworzący w nurcie ekspresjonizmu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekspresjonistka

reprezentantka ekspresjonizmu, kierunku w sztuce cechującego się wewnętrznym, subiektywnym podejściem do twórczości nasyconej wewnętrznymi przeżyciami autora

SJP.pl
Wiktionary

Ekspresjonizm

kierunek w sztuce, głównie w malarstwie początku XX w., koncentrujący się na wyrażaniu subiektywnych doznań twórcy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

Ekspresjonizm (łac. "expressio" – „wyraz, wyrażenie”) – kierunek artystyczny w kulturze europejskiej i amerykańskiej I poł. XX wieku, obecny we wszystkich dziedzinach sztuki.

Termin „ekspresjonizm” po raz pierwszy został użyty w 1901 przez francuskiego malarza Julián-Auguste Hervé, który nazwał tak cykl swoich obrazów wystawionych w paryskim Salonie Niezależnych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekspresowy

przymiotnik

→ ekspresyjny

Ekspulsja (łac. "expulsio") – wydalenie dyplomaty uznanego za persona non grata po upłynięciu wyznaczonego terminu opuszczenia kraju przyjmującego misję dyplomatyczną i utracie immunitetu dyplomatycznego.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekstaza

1. zachwyt, uniesienie połączone z utratą poczucia rzeczywistości;
2. syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce; ecstasy, ekstazy, extasy, extazy;
3. potocznie: tabletka zawierająca ten narkotyk; ecstasy, ekstazy, extasy, extazy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

Zobacz też: Ekstaza (film).

Ekstaza ( ἔκστασις ("ekstasis"), „bycie na zewnątrz siebie”) – wieloznaczne pojęcie, najczęściej odnoszące się do stanu człowieka, w którym działania i władze psychiki są tak zwrócone ku przedmiotowi poznania i pragnień, że osoba w mniejszym lub większym stopniu staje się niezdolna do odbierania i odczuwania zewnętrznych bodźców zmysłowych. Czasem interpretowane jako tzw. odmienne stany świadomości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekstazjować

dawniej: wpadać w zachwyt; unosić się

Źródła:

SJP.pl

Ekstazy

SJP.pl
Wiktionary

Eksterier

ogół zewnętrznych cech morfologicznych zwierzęcia lub rośliny; pokrój

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zootechn. pożądany zespół zewnętrznych cech budowy ciała zwierzęcia

Eksterier – pokrój, zewnętrzna budowa ciała zwierzęcia (konia, bydła, psa), zgodna z wzorcami rasy.

1. wyniszczenie lub masowa zagłada określonych grup ludności; unicestwienie, eliminacja;
2. rzadko, dawniej: wydalenie kogoś z kraju; banicja, ekspulsja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) systematyczne działanie zmierzające do zagłady, wyniszczenia określonych grup ludności w imię jakiejś idei

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ludobójstwo
eksterminacja gatunku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eksterminacyjny

→ eksterminacja

Patrz:eksterminacja

Źródła:

SJP.pl

unicestwiać, niszczyć

czasownik niedokonany

(1.1) dokonywać eksterminacji, mordować w sposób masowy i zorganizowany określone grupy ludności

(1.2) książk. niszczyć, zabijać (zwierzęta uznawane za szkodniki)

(1.3) przest. wydalać z kraju, wypędzać poza granice

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

→ eksternista

Patrz:eksternista

Źródła:

SJP.pl

Eksternistyczny

1. dotyczący systemu nauczania, w którym uczący się ma obowiązek uczestnictwa w niewielkiej ilości zajęć a przede wszystkim samodzielnie ma opanować materiał i przygotować się do egzaminu;
2. studiujący lub uczący się w szkołach działających w takim systemie

przymiotnik

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Ekstra

extra; potocznie:
1. w użyciu przymiotnikowym:
a) dodatkowy, np. minuta ekstra;
b) atrakcyjny, bardzo dobry, np.: Ten film był ekstra.; świetny, super, hiper;
2. w użyciu przysłówkowym:
a) dodatkowo, np.: Dostaniesz długopis ekstra.;
b) atrakcyjnie, bardzo dobrze, np.: W tej bluzce wyglądasz ekstra.; świetnie, super, hiper

przymiotnik

(1.1) dodatkowy

(1.2) pot. bardzo pozytywnie przyjmowany

przysłówek

(2.1) młodz. bardzo pozytywnie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekstrabiurowy

odbywający się poza zajęciami biurowymi, niewchodzący w zakres zajęć biurowych; pozabiurowy

Źródła:

SJP.pl

Ekstracug

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

SJP.pl

Ekstrahować

wyodrębnić, wyodrębniać fazę oleistą z roztworu za pomocą odpowiednio dobranego rozpuszczalnika

czasownik przechodni dwuaspektowy (dk. wyekstrahować)

(1.1) chem. wyodrębniać składnik z mieszaniny przy pomocy rozpuszczalnika lub w inny sposób

(1.2) med. wydobywać z organizmu chirurgicznie lub laboratoryjnie

(1.3) inform. wydobywać dane z ich zbioru używając specjalnych narzędzi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekstrakcik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. najwyższa klasa rozgrywek sportowych

(1.2) sport. grupa sportowców na najwyższym poziomie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekstraklasa (przedsiębiorstwo)
Ekstraklasa w futsalu
Ekstraklasa w piłce nożnej
Ekstraklasa w piłce nożnej plażowej
Młoda Ekstraklasa

Patrz:ekstraklasa, → Ekstraklasa

Źródła:

SJP.pl

Ekstrakt

1. roztwór chemiczny zawierający pożądany składnik wyodrębniony za pomocą rozpuszczalnika; wyciąg;
2. zagęszczony preparat z takiego roztworu; esencja;
3. w przenośni: sedno sprawy, istota rzeczy; kwintesencja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

(1.2) przen. rdzeń, zasadnicza treść czegoś

(1.3) daw. streszczenie głównych myśli utworu, wyciąg

(1.4) daw. numer wyciągnięty na loterii

(1.5) daw. praw. wypis z ksiąg albo akt

(1.6) daw. praw. świadectwo dokonania wpisu w księgach hipotecznych

Zobacz też: Ekstrakt (film).

Ekstrakt, inaczej wyciąg (łac. "Extractum" – to co wyciągnięte) – roztwór związków chemicznych uzyskany w efekcie zakończonego procesu ekstrakcji (a nie zwykłego rozpuszczania). Ekstrakt może stanowić gotowy produkt sam w sobie lub też można z niego wyodrębnić czysty związek chemiczny poprzez destylację, wymrażanie lub krystalizację.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekstraktacja

wyodrębnianie składników mieszaniny lub roztworu za pomocą rozpuszczalników; ekstrakcja

Źródła:

SJP.pl

Ekstraktor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stomat. cęgi dentystyczne do usuwania (ekstrakcji) zębów

(1.2) techn. chem. aparat chemiczny lub urządzenie do przeprowadzania procesu rozdzielania (ekstrakcji) mieszanin cieczy lub ciał stałych

(1.3) sport. narzędzie do wyjmowania metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego ze skał

(1.4) techn. urządzenie do odprowadzania gazów z pomieszczeń

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekstraktor (aparat chemiczny) – przyrząd służący do przeprowadzania procesu ekstrakcji w skali przemysłowej lub laboratoryjnej, np. rozdzielacz, aparat Soxhleta (ekstraktor Soxhleta)
ekstraktor (stomatologia) – przyrząd służący do usuwania (ekstrakcji) zębów
jebadełko (ekstraktor) – urządzenie służące do wyjmowania metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego, np. ze szczelin skalnych
ekstraktor – pojęcie stosowane w serii Asura Cryin', walizka, którą wykorzystuje się do wiązania się człowieka z Asura Machiną - walizka, którą wykorzystuje się do wiązania się człowieka i poświęcania...
SubRip (ekstraktor napisów) – program komputerowy wykorzystujący optyczne rozpoznawanie znaków
ekstraktor gazu – urządzenie służące do odprowadzania powietrza lub gazów z pomieszczeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. najwyższy stopień rozgrywek ligowych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekstraliga w piłce nożnej – od 2005 nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w piłce nożnej kobiet w Polsce
Ekstraliga w rugby – od 2009 nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w rugby w Polsce
Ekstraliga żużlowa – od marca 2000 nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w sporcie żużlowym w Polsce
Ekstraliga w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju w Polsce
Ekstraliga białoruska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Białorusi
Ekstraliga czeska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju w Czechach
Ekstraliga czeska w rugby – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w rugby w Czechach
Ekstraliga łotewska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Łotwie
Ekstraliga łotewska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Łotwie
Ekstraliga słowacka w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Słowacji
Ekstraliga – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w baseballu w Polsce

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekstraligowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik ekstraligowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) sport. klub ekstraligowy

Źródła:

Wiktionary

Ekstraligowy

→ ekstraliga

przymiotnik relacyjny

(1.1) sport. związany z ekstraligą, dotyczący ekstraligi

→ ekstranet

Patrz:ekstranet

Źródła:

SJP.pl

Ekstraniespodzianka

potocznie: wspaniała niespodzianka; superniespodzianka

Źródła:

SJP.pl

Ekstraordynacyjny

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. kolej. pociąg nadzwyczajny — dodatkowy pociąg kursujący poza stałym rozkładem jazdy

Źródła:

Wiktionary

Ekstrapolacja

1. przewidywanie przebiegu jakiegoś zjawiska w warunkach nieznanych na podstawie znajomości analogicznego zjawiska, antycypowanie
2. wyznaczanie wartości funkcji na zewnątrz przedziału, w którym funkcja jest znana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk

(1.2) mat. wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane

(1.3) rezultat ekstrapolacji (1.1)

(1.4) rezultat ekstrapolacji (1.2)

Ekstrapolacja – prognozowanie wartości pewnej zmiennej lub funkcji poza zakresem, dla którego są dostępne dane, przez dopasowanie do istniejących danych pewnej funkcji, następnie wyliczenie jej wartości w szukanym punkcie.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ezot. człowiek rzekomo posiadający nadprzyrodzone zdolności (jasnowidzenie, telepatia itp.)

Źródła:

Wiktionary

ostateczność, krańcowość

Źródła:

SJP.pl

Ekstrema

grupa ludzi o skrajnych poglądach politycznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pejor. grupa osób wyznających skrajne, radykalne poglądy (zazwyczaj polityczne) i opowiadających się za stosowaniem środków ostatecznych

(1.2) kwestion. zjawisko będące efektem skrajnego natężenia czegoś; radykalne działanie lub skrajna postać czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekstremala

funkcja będąca argumentem funkcjonału, dla której ten przyjmuje największą lub najmniejszą wartość liczbową, np. droga całkowania, przy której wartość całki osiąga minimum lub maksimum

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. krzywa będąca rozwiązaniem równania Eulera-Lagrange’a, czyli spełniająca warunek konieczny istnienia ekstremum funkcjonału

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

skrajny, radykalny

przymiotnik

wytłaczać termoplastycznie materiał poddany wcześniej obróbce mechanicznej

Źródła:

SJP.pl

Ekstruzja

1. przetwarzanie termiczno-ciśnieniowe produktów spożywczych (zboża, rośliny oleiste, strączkowe itp.);
2. rodzaj obróbki plastycznej metali i tworzyw sztucznych;
3. wypływ magmy o wysokiej lepkości na powierzchnię Ziemi

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekstruzja lawy
ekstruzja (wyciskanie) tworzyw sztucznych
ekstruzja żywności

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ekstruzyjny

→ ekstruzja

1. osłabienie natężenia światła w wyniku jego absorpcji przez ośrodek;
2. w biologii: proces zanikania gatunku wskutek zmian środowiskowych lub ewolucji; wymieranie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek

(1.2) biol. paleont. wymarcie gatunku

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Wymarcie gatunku biologicznego.
Ekstynkcja – optyka
ekstynkcję atmosferyczną – jest przyczyną migotania gwiazd na niebie
ekstynkcję międzygwiazdową
ekstynkcję międzygalaktyczną

Eksudacja

1. wydzielanie się wodnistego soku z przekroju korzenia po odcięciu łodygi na skutek ciśnienia korzeniowego
2. proces parowania i wysychania gleby
3. tworzenie się eksudatu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Wydzielanie soku przez korzenie
Wietrzenie solne

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eksudat

1. sok wodnisty wydzielający się z przekroju korzenia po odcięciu łodygi na skutek działania ciśnienia korzeniowego
2. wysięk występujący w tkankach objętych zapaleniem

Eksudat – wydzielina z korzeni roślin, służąca allelopatii lub pobieraniu jonów z gleby.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eksulant

dawniej: wygnaniec, banita; egzulant, egzul, wywołaniec

Źródła:

SJP.pl

Eksurbanizacja

Eksykator

naczynie laboratoryjne, zawierające zwykle substancję pochłaniającą wodę, służące do przechowywania próbek w środowisku pozbawionym wilgoci

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj naczynia laboratoryjnego, służącego do ochrony przed wilgocią;

Eksykator – naczynie laboratoryjne z grubościennego szkła lub (rzadziej) tworzywa sztucznego, w kształcie głębokiego garnka, szczelnie zamykane pokrywą z płaskim szlifem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eksynit

składnik węgla zbudowany z zarodników roślin paprociowych i nabłonków liści

Źródła:

SJP.pl

Ekszakonnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

→ ektoderma

Patrz:ektoderma

Źródła:

SJP.pl

Ektogeneza

hodowla zarodka poza organizmem matki

→ ektomorfia

wrodzone przemieszczenie, umiejscowienie jakiegoś narządu w organizmie, odległe od położenia prawidłowego

Ektopia (łac. "ectopia", z gr. εκτοπία, przemieszczenie) – występowanie narządu lub tkanki w miejscu innym niż fizjologiczne.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ektoplazma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. zewnętrzna, nieziarnista warstwa cytoplazmy położona bezpośrednio pod błoną komórkową;

(1.2) ezot. substancja rzekomo wydobywająca się z ciała medium spirytystycznego podczas transu;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ektoplazma (biologia komórki)
Ektoplazma (parapsychologia)

Ektropion, ektropium – odwinięcie powieki. Występuje u ludzi, a także jako dziedziczna przypadłość dotykająca psy dużych ras, mogąca spowodować długotrwałe drażnienie rogówki, w wyniku czego może dojść do jej uszkodzenia. Podobnie skutki powoduje entropion.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ektropium

wywinięcie powieki na zewnątrz; ektropion

Źródła:

SJP.pl

Ekum.

skrót od: ekumenizm, ekumeniczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = rel. ekumenizm, ekumeniczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekumena

1. obszary kuli ziemskiej stale zamieszkane i wykorzystywane gospodarczo przez człowieka; pojęcie przeciwstawne anekumenie;
2. w starożytności: zamieszkane kraje, znane podróżnikom greckim

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

(1.2) hist. obszar znany w starożytności Grekom

Ekumena (z οἰκουμένη "oikoumene" – świat zaludniony) – obszary na kuli ziemskiej stale zamieszkane i wykorzystywane gospodarczo przez człowieka.

Początkowo za ekumenę uważano tylko obszar znany ludności kręgu śródziemnomorskiego. Obszary nieznane uważane były błędnie za niezamieszkane i nazywano ją anekumeną. Od wielu wieków, zwłaszcza od epoki wielkich odkryć geograficznych, a także wraz z postępem technicznym, ekumena powiększa się kosztem anekumeny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekumenia

wspólnota chrześcijańska; chrześcijaństwo

→ ekumenia, → ekumenizm

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. powszechny, otwarty

przymiotnik relacyjny

(2.1) rel. związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

Patrz:ekumenia, → ekumenizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekumenista

zwolennik, propagator ekumenizmu, ruchu w chrześcijaństwie dążącego do przywrócenia jedności wszystkich wyznań

ruch w chrześcijaństwie dążący do przywrócenia jedności wszystkich wyznań w ramach jednego Kościoła

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. kośc. filoz. nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekuz

skrótowiec

(1.1) = adm. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego;

Źródła:

Wiktionary

Ekw.

skrót od: ekwiwalent

Źródła:

SJP.pl

Ekwador

państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Republika Ekwadoru

w geocentrycznej teorii Ptolemeusza: punkt, względem którego planeta ma stałą prędkość kątową; ekwant, punkt wyrównawczy

Źródła:

SJP.pl

Ekwant

w geocentrycznej teorii Ptolemeusza: punkt, względem którego planeta ma stałą prędkość kątową; ekwans, punkt wyrównawczy

Ekwant, punkt wyrównawczy (łac. "Punctum aequans") – pojęcie wprowadzone do teorii geocentrycznej przez Ptolemeusza, pozwalające na dokładniejszy opis ruchu planet. Był to punkt położony na linii łączącej środek koła deferentu i Ziemię, względem którego ciało niebieskie (lub epicykl, po którym się poruszało) miało stałą prędkość kątową.

Patrz:ekwita, → ekwici

Źródła:

SJP.pl

Ekwidensytometria

metoda fotograficzna

Źródła:

SJP.pl

1. akrobatyczne ćwiczenia gimnastyczne, polegające na zachowaniu równowagi w utrudnionych warunkach, np. na linie
2. potocznie: zręczność lawirowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zachowywanie równowagi w trudnych warunkach, np. na linie

(1.2) zręczne wypowiadanie się

1. przestarzale: lekki, luksusowy pojazd konny
2. ekwipunek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. rodzaj lekkiego powozu, pojazdu konnego z zaprzęgiem, znany w XIX wieku;

(1.2) daw. załoga okrętu

Ekwipaż (fr. "équiper") – rodzaj luksusowego, lekkiego powozu, pojazdu konnego z zaprzęgiem, znany w XIX wieku.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ekwipolentny

równoważny, równorzędny;
1. równy lub podobny pod względem znaczenia, siły, możliwości;
2. w logice, o dwóch zdaniach, twierdzeniach: dający się wywieść jeden z drugiego

Źródła:

SJP.pl

Ekwipotencjalność

→ ekwipotencjalny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekwipotencjalność (fizyka)
ekwipotencjalność (teoria systemów)
ekwipotencjalność rozwojowa

SJP.pl
Wiktionary

Ekwitacja

dawniej: nauka jazdy konnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. umiejętność jazdy konnej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ekwiwalencja

równoznaczność, równoważność

Źródła:

SJP.pl

Ekwiwalencyjny

→ ekwiwalencja

Patrz:ekwiwalencja

Źródła:

SJP.pl

Ekwiwalent

równowartość, rzecz zawierająca w sobie wartość innej rzeczy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz, która jest równa innej wartością

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekwiwalent (Eq) – jednostka w chemii
ekwiwalent (ekonomia)
ekwiwalent (leksykografia)

SJP.pl