Ep

1. skrót od: Episkopat Polski;
2. skrót od: Extended Play - oznaczenie płyt muzycznych będących czymś pośrednim między singlem a albumem długogrającym


EP


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ep-Ka

potocznie: album muzyczny dłuższy od singla i krótszy od albumu długogrającego; minialbum, epka


Źródła:

SJP.pl

Ep.

skrót od: episcopus (z łaciny: biskup)


Źródła:

SJP.pl

Epa

skrót od: European Pressphoto Agency, międzynarodowa agencja fotograficzna


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epachtozaur

rodzaj czworonożnego, roślinożernego dinozaura z grupy tytanozaurów


Epachtozaur ("Epachthosaurus sciuttoi") – czworonożny, roślinożerny zauropod z grupy tytanozaurów (Titanosauria), spokrewniony z saltazaurem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epafras

Epafras, św. Epafras z Kolosy, gr. "Ἐπαφρᾶς" (zm. w I wieku) – postać z Nowego Testamentu, założyciel i głowa Kościoła w Kolosach, uczeń św. Pawła z Tarsu, święty Kościoła katolickiego.


Źródła:

Wikipedia

Epafrodyt

Epafrodyt – postać biblijna wymieniana w Nowym Testamencie, uczeń św. Pawła, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej.

Wymieniony przez apostoła Pawła w napisanym między 56 a 57 rokiem w Efezie lub 61 a 63 r. w Rzymie Liście do Filipian (2,25-30 BT), chrześcijanin z Filippi. W czasie misji dostarczenia datków do Rzymu zachorował, a po powrocie do zdrowia wraz z Tymoteuszem z Efezu z polecenia apostoła został posłańcem do Filipian, dostarczając list z podziękowaniami.


Źródła:

Wikipedia

Epakta

liczby określające fazę Księżyca przypadającą na pierwszy dzień roku


Źródła:

SJP.pl

Epanadiploza

figura stylistyczna; powtórzenie tego samego wyrazu lub zwrotu na początku i na końcu jakiegoś segmentu wypowiedzi


Źródła:

SJP.pl

Epanafora

figura stylistyczna na powtórzeniu tego samego słowa lub wyrażenia na początku kolejnych segmentów tekstu; anafora


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. jęz. zob. anafora.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epanalepsa

Epanalepsa (gr. ἐπανάληψις "epanálēpsis", łac. "resumptio", pol. powtórzenie bezpośrednie) – figura retoryczna, powtórzenie na końcu wypowiedzi wyrazu lub grupy wyrazów, które znajdują się na jej początku, np. ang. "The king is dead, long live the king".


Źródła:

Wikipedia

Epanalepsis

figura stylistyczna polegająca na bezpośrednim powtórzeniu tego samego wyrazu w zdaniu


Źródła:

SJP.pl

Epanodos

figura retoryczna, uzupełnienie tego, co wcześniej powiedziano w sensie ogólniejszym


Epanodos (gr. ἐπάνοδος "epánodos", forma zlatynizowana "epanodus"; łac. "regressio") – figura retoryczna, uzupełnienie, zaakcentowanie czegoś, co zostało już wcześniej wyrażone lub też powrót do głównego tematu mowy po wprowadzeniu dygresji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eparch

zarządca eparchii; eparcha


Źródła:

SJP.pl

Eparcha

zarządca eparchii; eparcha


Źródła:

SJP.pl

Eparchia

1. w starożytności: prowincja rzymska lub bizantyjska;
2. w Kościele wschodnim: nazwa diecezji


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. jednostka administracyjna w Kościele wschodnim, odpowiednik diecezji


Eparchia (gr. "ἐπαρχία" 'prowincja' z "ἐπι-" 'nad-' i "ἀρχός" 'władca') – we wschodnim chrześcijaństwie terytorium podległe metropolicie, a od V wieku biskupowi, czyli odpowiednik zachodniej diecezji.

Termin wywodzi się od używanej we wschodniej części cesarstwa rzymskiego nazwy prowincji – eparchia, po reformie terytorialnej Dioklecjana wchodzącej w skład większej jednostki terytorialnej – diecezji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|epatować.

 (1.2) celowe zadziwianie lub szokowanie


Źródła:

Wiktionary

Epatować

wprawiać innych w zdumienie, osłupienie; zdumiewać, zadziwiać, szokować


czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) wywoływać duże wrażenie; szokować


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epdm

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. techn. tworzywo sztuczne, rodzaj elastomeru, terpolimer otrzymywany z monomerów etylenowo-propylenowo-dienowych;


Źródła:

Wiktionary

Epe

skrótowiec

 (1.1) polit. = Europejska Polityka Energetyczna


Epe – miasto w Nigerii, w stanie Lagos. Według danych szacunkowych na rok 2009 liczyło 81 951 mieszkańców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Epeisodion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. partia dialogowa między partiami chóralnymi w dramacie antycznym;


Źródła:

Wiktionary

Epejroforeza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;


Źródła:

Wiktionary

Epejrogenetyczny

→ epejrogeneza


Patrz:epejrogeneza

Źródła:

SJP.pl

Epejrogeneza

powolne, pionowe ruchy skorupy ziemskiej, powodujące podnoszenie się lub zapadanie pewnych obszarów ziemi; epirogeneza


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epejrokratyczny

w geologii: okres epejrokratyczny - okres w historii Ziemi charakteryzujący się niskim poziomem wód mórz i oceanów i znacznym zasięgiem lądów; okres geokratyczny


Źródła:

SJP.pl

Epejsodion

część tragedii greckiej; epejzodion


Epejsodion (gr. "epeisódion") – fragment dramatu greckiego (tak tragedii jak i komedii), który obejmuje bezpośrednie wystąpienia postaci w wypowiedziach o charakterze dialogów lub monologów. Epeisodion stanowi pierwotną formę występujących w późniejszych utworach dramaturgicznych aktów. Poszczególne epejsodia, których było od trzech do pięciu (najczęściej trzy), oddzielane były od siebie pieśniami chóru − stasimonami.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epejzodion

część tragedii greckiej; epejsodion


Źródła:

SJP.pl

Ependyma

tkanka glejowa, nabłonek tworzący wyściółkę komór mózgu i kanału środkowego rdzenia kręgowego


Źródła:

SJP.pl

Ependymocyt

komórka wyścielająca komory mózgu i kanał rdzenia kręgowego, wnikająca w tkankę nerwową


Źródła:

SJP.pl

Epeng

skrótowiec, rodzaj męski

 (1.1) Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej


Źródła:

Wiktionary

Epentetyczny

→ epenteza


Patrz:epenteza

Źródła:

SJP.pl

Epenteza

w językoznawstwie: wtórne wytworzenie się elementu głoskowego wewnątrz wyrazu, wywołane głównie czynnikami fonetycznymi


Epenteza (z gr. ἐπένθεσις "epénthesis" „wtrącenie”) – zjawisko językowe, polegające na wstawieniu głoski epentetycznej (niemającej umotywowania etymologicznego), samogłoski lub spółgłoski, zwykle celem uniknięcia trudnej do wymówienia zbitki głosek lub rozziewu. Np. pol. "ogień" (stpol. "ogń"), "kropla" < "kroplja < kropja" (jotyzacja prasłowiańska – w polskim jej ślady pojawiają się niekonsekwentnie), niem. "hoffentlich", "Zeitungsjunge", łac. "comburo" (z "con" + "uro"), ang. łączące R itp.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epexegesis

z greki: wyjaśnienie; w literaturze: dodanie elementu wyjaśniającego lub uzupełniającego do zakończonego zdania


Źródła:

SJP.pl

Epi-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś


Źródła:

Wiktionary

Epibazydium

właściwa podstawka grzybów złożonopodstawkowych


Epibazydium ( epibasidium, l. mn. "epibasidia") – część podstawek z grupy fragmobazydiów u grzybów. Pojęcie to wprowadził niemiecki mykolog Walther Neuhoff. Według niego fragmobazydia (które nazywał heterobazydiami) składają się z "hipobasidium" i "epibasidium". Epibazydium znajduje się pomiędzy właściwą podstawką a sterygmą. Spolszczoną nazwę epibazydium podaje Słownik Języka Polskiego.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epiblast

zewnętrzny listek zarodkowy


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. warstwa komórek zarodka we wczesnym etapie rozwoju, która tworzy wewnętrzną część tarczki zarodkowej i z której podczas gastrulacji powstają trzy listki zarodkowe: ektoderma, mezoderma i endoderma


Epiblast (gr. "epí" ‘na’, "blastós" ‘zarodek’) – biologiczne pojęcie, mające kilka znaczeń:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epiblema

powierzchniowa warstwa komórek w strefie włośnikowej korzenia, pełniąca funkcję okrywającą, chłonną i wydalniczą


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epibolia

typ gastrulacji polegający na obrastaniu jednej partii komórek przez inną


Epibolia – typ ruchu gastrulacyjnego, polegający na rozrastaniu się warstwy komórkowej, co prowadzi do obrastania, czyli pokrywania innej warstwy. Najczęściej zachodzi w wyniku spłaszczania i dzielenia się lub tylko dzielenia komórek ułożonych w nabłonek, a także w wyniku interkalacji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epicardium

[czytaj: epikardium] cienka, łącznotkankowa błona pokrywająca z zewnątrz mięsień sercowy, stanowiąca wewnętrzną blaszkę osierdzia; nasierdzie


Źródła:

SJP.pl

Epicedion

epicedium;
1. w greckiej liryce chóralnej: pieśń żałobna
2. mowa lub poemat na cześć osoby zmarłej


Źródła:

SJP.pl

Epicedium

epicedion;
1. w greckiej liryce chóralnej: pieśń żałobna
2. mowa lub poemat na cześć osoby zmarłej


Epicedium (gr. " epikedeion") – literacki utwór żałobny, którego twórcą jest Symonides. Ma określony schemat retoryczny:

Może się także wiązać z napomnieniem - "exhortatio" (np. "Tren XIX" Jana Kochanowskiego). W epicedium bohaterem może być tylko osoba dorosła, sławna, z określonymi zasługami, bohater (tu występuje znaczna różnica z "Trenami" Kochanowskiego).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epicentralny

dotyczący miejsca na powierzchni Ziemi położonego najbliżej ogniska trzęsienia ziemi


przymiotnik

 (1.1) geofiz. związany z epicentrum


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epicentrum

miejsce na powierzchni Ziemi położone najbliżej ogniska trzęsienia ziemi


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geofiz. obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

 (1.2) przen. punkt, w którym dane zjawisko występuje w nasilonym stopniu


Epicentrum (z gr. "ἐπι-" „nad-” i łac. "centrum" „środek”) – punkt na powierzchni skorupy ziemskiej położony w najmniejszej odległości od hipocentrum, to znaczy pionowo nad nim. Obszar położony wokół epicentrum, zwany obszarem epicentralnym, jest miejscem największych zniszczeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epichejremat

w logice: układ sylogizmów, w którym przesłankami pierwszego sylogizmu są wnioski dwóch następnych; epicheremat


Epichejremat (gr. "ἐπιχείρημα" 'dowód' od "ἐπιχειρέω" 'wziąć w rękę', "ἐπι" 'na' "χείρ" 'ręka') – schemat wnioskowania lub samo wnioskowanie według takiego schematu, stanowiący układ sylogizmów uporządkowanych tak, że przesłanki pierwszego sylogizmu są wnioskami dwu innych sylogizmów, zaś przesłanki tamtych sylogizmów są ewentualnie wnioskami innych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epicheremat

w logice: układ sylogizmów, w którym przesłankami pierwszego sylogizmu są wnioski dwóch następnych; epichejremat


Źródła:

SJP.pl

Epichlorohydryna

pochodna chloru, lotna, nietrwała, bardzo reaktywna ciecz o zapachu chloroformu


Epichlorohydryna – organiczny związek chemiczny z grupy epoksydów zawierający boczną grupę chlorometylową.

W warunkach przemysłowych epichlorohydrynę uzyskuje się poprzez chlorowanie propylenu do chlorku allilu, a następnie epoksydację tego ostatniego.

Znajduje zastosowanie w wytwarzaniu żywic epoksydowych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epichloryt

niedokładnie poznany minerał


Źródła:

SJP.pl

Epicki

1. charakterystyczny dla epiki;
2. opisowy, opowiadający;
3. potocznie: wspaniały, cudowny, fantastyczny; zacny


przymiotnik

 (1.1) liter. związany z epiką

 (1.2) slang. niebywały, najlepszy, bardzo dobry, wspaniały, wyjątkowy; także. imponujący, spektakularny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epicko

przysłówek

 (1.1) właściwie dla epiki, w sposób epicki


Źródła:

Wiktionary

Epickość

cecha tego, co jest właściwe epice, traktuje temat rozlegle; opisowość, narracyjność


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co epickie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epicondylitis

[czytaj: epikondyLItis] w medycynie: zapalenie ścięgna położonego bocznie w stosunku do stawu łokciowego; łokieć tenisisty


Źródła:

SJP.pl

Epicykl

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się ciało niebieskie, sam poruszający się po większym okręgu zwanym deferensem


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. astr. małe koło, po którego obwodzie porusza się planeta, a środek tego koła krąży po większym kole (zwanym deferentem); podstawowy element systemu geocentrycznego


Epicykl – okrąg, po którym porusza się dana planeta, którego środek z kolei krąży po deferencie. Wprowadzenie pojęcia epicyklu w teorii geocentrycznej miało na celu wyjaśnienie obserwowanego na niebie ruchu wstecznego planet zewnętrznych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epicykliczny

→ epicykl


Patrz:epicykl

Źródła:

SJP.pl

Epicykloida

krzywa płaska zakreślana przez ustalony punkt okręgu toczącego się zewnętrznie po drugim okręgu


Epicykloida – krzywa, jaką zakreśla ustalony punkt okręgu toczącego się bez poślizgu na zewnątrz innego, nieruchomego okręgu. Epicykloida jest szczególnym przypadkiem epitrochoidy.

Kształt epicykloidy zależy od stosunku formula_1 promieni okręgów, nieruchomego do toczącego się. Gdy promienie są równe otrzymuje się krzywą sercową, z grecka zwaną kardioidą (sercowata od gr. καρδιά – serce).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epiczka

→ epik


Patrz:epik

Źródła:

SJP.pl

Epiczny

należący do epiki; właściwy, charakterystyczny dla epiki, ujmujący rozlegle dany temat; epicki


Źródła:

SJP.pl

Epid.

skrót od: epidemia, epidemiczny, epidemiologia, epidemiologiczny


Źródła:

SJP.pl

Epidemia

1. nagłe pojawienie się wśród ludności (także zwierząt) na danym obszarze i w określonym czasie wzrostu liczby zachorowań na daną chorobę, najczęściej zakaźną
2. powszechne, nagminne występowanie czegoś


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;


Epidemia (z gr. "επιδημία": "επι": epi „na”, "δήμος": demos „ludzie”) – występowanie w określonym czasie i na określonym terenie przypadków zachorowań lub innych zjawisk związanych ze zdrowiem w liczbie większej niż oczekiwana. Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowań ograniczone do określonego obszaru i czasu określa się terminem ognisko epidemiczne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epidemicznie

przysłówek

 (1.1) jak podczas epidemii


Źródła:

Wiktionary

Epidemiczność

1. cecha czegoś związanego z dużą liczbą zachorowań;
2. cecha czegoś związanego z częstym występowaniem czegoś


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stan epidemii; posiadanie cech epidemii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epidemiczny

1. związany z dużą liczbą zachorowań; epidemijny;
2. związany z częstym występowaniem czegoś, np. epidemiczne rozmiary


przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. wet. związany z epidemią, dotyczący epidemii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epidemijny

związany z dużą liczbą zachorowań; epidemiczny


Źródła:

SJP.pl

Epidemio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: epidemia


Źródła:

Wiktionary

Epidemiolog

specjalista w dziedzinie epidemiologii


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. lekarka specjalistka epidemiologii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epidemiologia

dział medycyny zajmujący się badaniem przyczyn powstania, rozwoju, rozprzestrzeniania się i leczeniem chorób zakaźnych oraz innych schorzeń niezakaźnych, masowo występujących w określonych populacjach ludzkich


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. med. nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epidemiologicznie

przysłówek

 (1.1) med. w myśl zasad epidemiologii, zgodnie z epidemiologią


Źródła:

Wiktionary

Epidemiologiczny

→ epidemiologia


przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii


Patrz:epidemiologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epidemiolożka

→ epidemiolog


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) lekarka specjalistka zajmująca się zwalczaniem pandemii


Patrz:epidemiolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epiderma

inaczej: naskórek


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. zewnętrzna warstwa komórek pokrywająca całą powierzchnię rośliny;

 (1.2) zool. jednowarstwowy nabłonek pokrywający ciało bezkręgowców


Epiderma, skórka – w szerokim znaczeniu jest to tkanka roślinna okrywająca, obejmująca zarówno powierzchniową warstwę komórek pędu, jak i korzenia.

W ściślejszym znaczeniu epiderma definiowana jest jako skórka pędu roślin naczyniowych – powierzchniowa powłoka łodygi, liści i organów generatywnych, podczas gdy skórkę korzenia nazywa się ryzodermą (epiblemą).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epidermalny

→ epiderma


Patrz:epiderma

Źródła:

SJP.pl

Epidian

marka żywic epoksydowych


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epidiaskop

aparat projekcyjny do wyświetlania obrazów zarówno w świetle odbitym, jak i w przechodzącym


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.);


Epidiaskop (gr. "επι" – na + "διασκοπεω" – patrzę przez) − urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania obrazów statycznych (nieruchomych) na ścianie lub typowym białym ekranie projekcyjnym, będące połączeniem episkopu i diaskopu, czyli umożliwiające prezentację w powiększeniu materiałów oświetlonych światłem odbitym lub przechodzącym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epidiaskopowy

związany z epidiaskopem


Źródła:

SJP.pl

Epidot

minerał, zasadowy krzemian wapnia, glinu i żelaza o barwie zazwyczaj zielonej w różnych odcieniach


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);


Epidot – pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu. Nazwa pochodzi od greckiego "epidosis = dodatek", ponieważ przez długi czas był uważany za odmianę turmalinu i po wyodrębnieniu konieczne było uzupełnienie klasyfikacji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epifan

imię męskie


Źródła:

SJP.pl

Epifani

imię męskie


Źródła:

SJP.pl

Epifania

1. niezwykłe doznanie, olśnienie;
2. w religii: ukazanie się, objawienie


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. objawienie

 (1.2) książk. olśnienie, wyjątkowe doznanie


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epifaniczny

→ epifania; epifanijny


przymiotnik

 (1.1) rel. mający charakter objawienia, dotyczący objawienia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epifanijny

→ {epifania; epifaniczny


przymiotnik

 (1.1) dotyczący epifanii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epifaniusz

imię męskie


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;


Epifaniusz, Epifani – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „objawienie się, ukazanie się bóstwa”, „ten, który przyszedł na świat”. Jego żeński odpowiednik to Epifania.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4 mężczyzn o imieniu Epifaniusz nadanym jako imię pierwsze oraz 6 mężczyzn noszących imię Epifaniusz jako imię drugie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epifauna

zwierzęta żyjące na dnie zbiorników wodnych


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epifenomen

zjawisko towarzyszące zjawisku podstawowemu, lecz niemające wpływu na jego przebieg


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. zjawisko poboczne, towarzyszące temu głównemu, ale nieoddziałujące na nie


Epifenomen — w znaczeniu słownikowym zjawisko (fenomen) wtórne, współwystępujące ze zjawiskiem podstawowym, lecz nie wywierające istotnego wpływu na jego przebieg. Jako termin teoretyczny obecny początkowo głównie w medycynie, współcześnie posługuje się nim epifenomenalizm, stanowisko w filozofii umysłu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epifenomenalizm

teoria głosząca, że własność określonego zjawiska powstaje przez inne jego własności i nie ma mocy przyczynowej


Epifenomenalizm – pogląd filozoficzny według którego myśli oraz uczucia są epifenomenami fizycznych stanów mózgu, a nie realnymi procesami.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epifenomenizm

teoria mówiąca, że świadomość jest odbiciem zjawisk organicznych


Źródła:

SJP.pl

Epifilum

roślina z rodziny kaktusowatych, rosnąca w międzyzwrotnikowej strefie Ameryki; filokaktus; zygokaktus


Źródła:

SJP.pl

Epifit

roślina żerująca (nie pasożytująca) na innych roślinach


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora;


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epifitia

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań roślin na jakąś chorobę; epifitoza


Źródła:

SJP.pl

Epifitoza

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań roślin na jakąś chorobę; epifitia


Epifitoza (gr. "epi" ‘na’, ‘przy’, ‘nad’, ‘zewnętrzny’, ‘tylny’, ‘poprzedni’, ‘poprzedzający’ (w czasie); "fito" ‘roślina’) – masowe występowanie zachorowań na jedną chorobę w danym czasie i miejscu wśród roślin. Analogicznym pojęciem u zwierząt jest epidemia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epifitycznie

→ epifityczny


Patrz:epifityczny

Źródła:

SJP.pl

Epifityczny

związany z epifitami, roślinami żyjącymi na innych roślinach, ale niebędącymi pasożytami (np. mchy, paprocie, storczyki, porosty)


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z epifitem, odnoszący się do epifitu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epifiza

Epifiza (łac. "epiphysis", l. mn. "epiphyses") – element anatomiczny odnóży niektórych motyli.

Epifiza ma postać blaszkowatej ostrogi lub wyrostka. Położona jest na wewnętrznej powierzchni goleni przednich odnóży. Wyposażona jest w grupę gęstych, szczoteczkowatych szczecinek. Narząd ten to prawdopodobnie przekształcona szczecinka. Służy on do czyszczenia czułków. Motyl wkłada czułek za epifizę i przeciąga go czyszcząc w ten sposób.


Źródła:

Wikipedia

Epifonem

Epifonem (gr. ἐπιφώνημα "epiphṓnēma", łac. "acclāmātiō") – figura retoryczna, wyrazista sentencja podsumowująca poprzednio wyrażone treści.


Źródła:

Wikipedia

Epifora

figura stylistyczna polegająca na użyciu tego samego wyrazu lub grupy wyrazów na końcu kolejnych wersów; conversio; epistrofa


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań


Epifora (gr. ἐπιφορά "epiphorá"), także epistrofa (gr. ἐπιστροφή "epistrophḗ"), conversio – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epiforyczny

→ epifora


przymiotnik relacyjny

 (1.1) liter. związany z epiforą, dotyczący epifory


Patrz:epifora

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epifraza

figura stylistyczna, dopowiedzenie uzupełniające już pozornie zakończoną całość składniową i myślową


Epifraza (gr. ἐπιφράσις "epiphrásis") – figura retoryczna polegająca na dopełnieniu skończonego zdania nowym, często zaskakującym, dowcipnym elementem, który zmienia sens całości, np:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epigamia

w starożytnej Grecji: prawo wzajemne zawierania małżeństw między obywatelami różnych państw


Źródła:

SJP.pl

Epigeiczny

kiełkowanie epigeiczne - kiełkowanie, w którym hipokotyl wydłuża się i powoduje wynoszenie liścieni ponad powierzchnię gleby; kiełkowanie nadziemne


Źródła:

SJP.pl

Epigenetyczka

specjalistka zajmująca się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA


Źródła:

SJP.pl

Epigenetyczny

→ epigeneza, → epigenetyka


przymiotnik relacyjny

 (1.1) biol. med. związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej


Patrz:epigeneza, → epigenetyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epigenetyk

specjalista zajmujący się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA


Źródła:

SJP.pl

Epigenetyka

nauka zajmująca się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. med. badanie dziedziczności pozagenowej;


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epigeneza

1. w biologii: teoria, według której rozwój zarodka polega na różnicowaniu się jednorodnych komórek powstałych z podziału zygoty, a następnie stopniowym wyodrębnianiu organów ciała;
2. w geologii: proces przeobrażania powstałej uprzednio skały pod wpływem nowych czynników zewnętrznych


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epigenit

minerał zawierający siarczek miedzi, żelaza i arsenu


Źródła:

SJP.pl

Epigenom

zestaw zmian chemicznych regulujących aktywność genów bez zmiany sekwencji DNA


Epigenom – pełny zestaw chemicznych modyfikacji DNA oraz białek histonów, który reguluje strukturę chromatyny oraz funkcje genomu. Zmiany te są potencjalnie dziedziczne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epiglottis

w medycynie: płaska, ruchoma chrząstka zamykająca wejście do krtani w momencie połykania; nagłośnia


Źródła:

SJP.pl

Epignoza

górna część fryzowego zakończenia rynny gotyckiej


Źródła:

SJP.pl

Epigon

naśladowca wielkich, utalentowanych poprzedników


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. pejor. nietwórczy, pozbawiony oryginalności naśladowca wielkich, utalentowanych poprzedników; kontynuator nieaktualnych idei, prądów, stylów


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epigonizm

w filozofii, literaturze i sztuce: naśladowanie wybitnych poprzedników, kontynuowanie nieaktualnych koncepcji, idei; epigoństwo


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epigonka

bierna naśladowczyni wybitnych poprzedników


Źródła:

SJP.pl

Epigoński

dotyczący epigona, epigonizmu


przymiotnik

 (1.1) książk. taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epigoństwo

w filozofii, literaturze i sztuce: naśladowanie wybitnych poprzedników, kontynuowanie nieaktualnych koncepcji, idei; epigonizm


Źródła:

SJP.pl

Epigraf

motto, przysłowie lub krótki fragment jakiegoś utworu umieszczone przez autora na początku dzieła


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

 (1.2) liter. cytat lub aforyzm przed tekstem utworu


Epigraf (gr. ἐπιγραφή epigraphḗ), inskrypcja (łac. "inscriptio") – napis utrwalony w materiale twardym (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na grobowcach, pomnikach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją epigrafów zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epigraficzka

→ epigrafik


Patrz:epigrafik

Źródła:

SJP.pl

Epigraficznie

przysłówek

 (1.1) na sposób epigraficzny


Źródła:

Wiktionary

Epigraficzny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z epigrafiką, odnoszący się do epigrafiki


Źródła:

Wiktionary

Epigrafik

historyk specjalizujący się w badaniu napisów utworzonych na twardym materiale


Źródła:

SJP.pl

Epigrafika

dziedzina historii zajmująca się badaniem dawnych napisów utworzonych na twardym materiale (kamieniu, metalu, drewnie)


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;


Epigrafika (gr. "epigraphḗ" = napis) – dyscyplina badawcza polegająca na zbieraniu, analizowaniu i publikowaniu napisów (epigrafów) wykonanych na materiale twardym (kamieniu, metalu, drewnie itp.). Bywa zaliczana do nauk pomocniczych historii. Jest dzielona według języków i typów pisma, za pomocą których napisy zostały wykonane. Epigrafika wspomaga badanie geografii dialektów, zmian językowych, ale także i stopnia znajomości pisma w danej populacji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epigram

epigramat;
1. krótki, satyryczny lub żartobliwy utwór poetycki;
2. wierszowany napis umieszczany na grobowcach i pomnikach w starożytności


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. epigramat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epigramacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od epigramat


Źródła:

Wiktionary

Epigramat

epigram;
1. krótki, satyryczny lub żartobliwy utwór poetycki;
2. wierszowany napis umieszczany na grobowcach i pomnikach w starożytności


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;

 (1.2) hist. krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)


Epigramat, epigram ( ἐπίγραμμα "epigramma" „inskrypcja”) – krótki utwór poetycki w formie aforyzmu, wywodzący się z napisów informacyjnych w starożytnej Grecji zamieszczanych na grobach, pomnikach lub ofiarach wotywnych. Tekst inskrypcji krótki, przeważnie dwuwierszowy, pisany dystychem elegijnym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epigramatyczka

→ epigramatyk


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta pisząca epigramaty


Patrz:epigramatyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epigramatycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) przysł. od epigramatyczny


Źródła:

Wiktionary

Epigramatyczność

cecha czegoś związanego z epigramatem - krótkim utworem poetyckim o treści satyrycznej


Źródła:

SJP.pl

Epigramatyczny

→ epigramat (utwór); epigramowy


przymiotnik

 (1.1) przym. od epigramat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epigramatyk

autor epigramów, krótkich utwór poetyckich o dowcipnej treści i zaskakującej puencie


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba pisząca epigramaty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epigramowy

→ epigram (utwór); epigramatyczny


Źródła:

SJP.pl

Epik

pisarz piszący prozą, autor utworów epickich


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) liter. twórca epiki

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: epika


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epika

jeden z trzech rodzajów literackich obejmujący utwory, których dominującą formą wypowiedzi jest narracja i opis


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. rodzaj literacki;

 (1.2) rzad. opowiadanie, narracyjność

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od: epik


Epika (gr. ἐπικός "epikós" „słowny”) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend i mitów o przeszłości.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epikleza

modlitwa w liturgii chrześcijańskiej


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia;


Epikleza (gr. "wezwanie") – prośba skierowana do Boga, aby pobłogosławił lub uświęcił rzecz stworzoną (por. 1. List do Tymoteusza 4, 1-5). W anaforze kanonu mszalnego epikleza jest modlitwą błagalną, aby Duch Święty zstąpił na dary ofiarne i przemienił je w ciało i krew Jezusa Chrystusa dla duchowego pożytku tych, którzy je przyjmują.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epikontynentalność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest epikontynentalne


Źródła:

Wiktionary

Epikontynentalny

przymiotnik

 (1.1) geol. położony nad kontynentem, na jego powierzchni


Źródła:

Wiktionary

Epikotyl

krótka górna część łodygi zarodka z wykształconymi na szczycie zawiązkami liści i pączkiem szczytowym


Epikotyl (gr. "epí" – na, "kotýle" – czarka) – u zarodka roślin część łodygi znajdująca się pomiędzy liścieniami (lub liścieniem) a pąkiem szczytowym. Podczas kiełkowania nasiona epikotyl rośnie na długość. Wyróżniany jest do miejsca, w którym powstaje pierwszy węzeł z liśćmi młodocianymi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epikruza

jedna lub dwie sylaby nieakcentowane na końcu wersu w wierszu sylabotonicznym


Źródła:

SJP.pl

Epikrytyczny

→ epikryza


Patrz:epikryza

Źródła:

SJP.pl

Epikryza

ostatni zapis w szpitalnej historii choroby, w którym podaje się ostateczną diagnozę, skrócony zapis przebiegu choroby, zastosowane leczenie i stan pacjenta w momencie wypisania


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;


Epikryza (gr. "epicrisis") – nazwa medyczna, służąca do określenia analizy postępowania lekarskiego, wydawanego po zakończeniu całego postępowania z chorym na wszystkich etapach procesu diagnostyczno-leczniczego.

Obejmuje więc zwięzłe podsumowanie danych z:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epiktet

Epiktet z Hierapolis (ur. ok. 50 roku w Hierapolis, zm. w 135) – grecko-rzymski filozof, jeden z reprezentantów (kontynuator) stoicyzmu. Uczeń stoika Muzoniusza Rufusa. Twórca szkoły w Nikopolis w Epirze (współczesna Grecja). Był wyzwoleńcem.


Źródła:

Wikipedia

Epikur

Epikur (341-270 p.n.e.), filozof grecki


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.

 (1.2) hist. filoz. starożytny grecki filozof;


Epikur ( Ἐπίκουρος "Epikuros"; 341 – 270 p.n.e. urodził się na wyspie Samos) – grecki filozof, twórca epikureizmu. Epikur był jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, w której dominowały zagadnienia filozofii życia – czyli rozważania na temat jak osiągnąć pełne szczęście (także stan ataraksji).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epikureizm

1. kierunek filozoficzny zapoczątkowany przez Epikura, według którego przyjemność prowadzi do szczęścia, będącego celem życia;
2. postawa życiowa polegająca na nieskrępowanym korzystaniu z życia; wygodnictwo, sybarytyzm


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. jeden z kierunków filozoficznych;


Epikureizm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w starożytności przez Epikura, ok. 306 r. p.n.e., kontynuowany także w czasach nowożytnych. Podobnie jak w większości kierunków filozoficznych hellenizmu dla epikurejczyków najważniejszą dziedziną filozofii była etyka – uważali oni, że podstawowym zagadnieniem filozoficznym jest szczęście, które upatrywali w przyjemności.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epikurejczyk

1. zwolennik, kontynuator filozofii epikureizmu, według której przyjemność prowadzi do szczęścia, będącego celem życia;
2. osoba nieskrępowanie korzystająca z uciech życia; wygodniś, sybaryta


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. zwolennik epikureizmu

 (1.2) książk. człowiek korzystający z życia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epikurejka

→ epikurejczyk


Patrz:epikurejczyk

Źródła:

SJP.pl

Epikurejski

wygodny, hedonistyczny, ceniący przyjemność życia


przymiotnik relacyjny

 (1.1) filoz. związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

 (1.2) książk. dążący do własnej przyjemności, używający uciech


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epikurios

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. mitgr. przydomek greckiego boga Apolla


Źródła:

Wiktionary

Epikurowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Epikura lub z nim związany


Źródła:

SJP.pl

Epilacja

depilacja;
1. usuwanie nadmiernego, niepożądanego owłosienia w celach leczniczych lub kosmetycznych;
2. mechaniczne usuwanie sztywnych włosów ze skór futerkowych w celu ich wykończenia i uszlachetnienia


Epilacja – czasowe lub trwałe pozbawienie skóry owłosienia, co może być skutkiem celowego działania (np. zabiegu kosmetycznego) lub działania ubocznego (np. działania promieniowania jonizującego, chemikaliów, leków).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epilacyjny

związany z epilacją


Źródła:

SJP.pl

Epilator

urządzenie do usuwania włosów wraz z cebulkami


Źródła:

SJP.pl

Epilenion

starożytna pieśń grecka wykonywana podczas winobrania i wytłaczania wina


Źródła:

SJP.pl

Epilepsja

inaczej padaczka, choroba neurologiczna objawiająca się występowaniem napadów drgawkowych częściowych lub uogólnionych


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. padaczka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epileptoid

osoba z cechami typowymi dla chorych na padaczkę


Źródła:

SJP.pl

Epileptologiczny

→ epileptologia


Patrz:epileptologia

Źródła:

SJP.pl

Epileptyczka

→ epileptyk


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. kobieta chora na padaczkę


Patrz:epileptyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epileptyczny

potocznie drgawkowy


przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z padaczką (epilepsją), dotyczący padaczki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epileptyk

człowiek chorujący na padaczkę


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. osoba cierpiąca na epilepsję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epilimnion

Ep


Źródła:

Wikipedia

Epilit

roślina żyjąca na skałach bez podkładu gleby (np. glon, porost, mech)


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał;


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epilitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał


Źródła:

Wiktionary

Epilog

1. dodatkowa część dużego dzieła stanowiąca jego zakończenie;
2. zakończenie, zamknięcie sprawy, koniec czegoś


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epilogowy

związany z epilogiem


Źródła:

SJP.pl

Epiloia

choroba skóry i tkanki nerwowej


Źródła:

SJP.pl

Epilować

usuwać niepożądane owłosienie wraz z cebulkami


Źródła:

SJP.pl

Epimach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) rzad. imię|polski|m.;


Epimach – imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające "ten, kto pomaga w przeciwnościach losu". Patronem tego imienia jest m.in. św. Epimach, wspominany razem ze św. Gordianem.

Epimach imieniny obchodzi 10 maja i 12 grudnia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Epimedium

rodzaj roślin z rodziny berberysowatych


Epimedium ("Epimedium" L.) – rodzaj bylin z rodziny berberysowatych. Należy do niego ok. 65 gatunków, przy czym w znacznej części są to endemity występujące tylko w południowych Chinach. Pozostałe gatunki epimedium spotykane są w Azji centralnej, południowej i zachodniej, sięgając Europy. Gatunkiem typowym jest "Epimedium alpinum" L.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epimer

izomer danego związku organicznego, różniący się konfiguracją przy jednym atomie węgla


Źródła:

SJP.pl

Epimerit

narząd czepny z przodu ciała większości gregaryn (pasożytów jelita bezkręgowców)


Źródła:

SJP.pl

Epimeryt

narząd czepny z przodu ciała większości gregaryn (pasożytów jelita)


Źródła:

SJP.pl

Epimeryzacja

Epimeryzacja – zmiana konfiguracji podstawników (interkonwersja) przy wyłącznie jednym centrum stereogenicznym związku chemicznego tworzącego diastereoizomery. Jest stanem pośrednim przekształcania się np. epimerów heksoz mających identyczne ugrupowanie przestrzenne podstawników przy pozostałych chiralnych atomach węgla, np. -glukozy i -mannozy. W środowisku zasadowym cukry te pozostają w równowadze za pośrednictwem pośredniej formy endiolowej.


Źródła:

Wikipedia

Epimeteusz

Epimeteusz (gr. Ἐπιμηθεύς "Epimētheús", łac. "Epimetheus" „wstecz myślący”) – jeden z tytanów w mitologii greckiej.

Uchodził za syna Japeta i Klimene lub Azji, był bratem Atlasa, Prometeusza i Menojtiosa. Był ojcem Pyrry. Mimo ostrzeżeń Prometeusza poślubił Pandorę, która była zesłaną przez bogów pierwszą kobietą. Za jej namową otworzył jej puszkę i tym sprowadził na ludzkość wszelkie nieszczęścia.


Źródła:

Wikipedia

Epimorfizm

Epimorfizm – w teorii kategorii, morfizm formula_1 mający prawostronną własność skracania, tj. dla wszystkich morfizmów formula_2 spełniony jest warunek:


Źródła:

Wikipedia

Epimorfoza

regeneracja kończyn, narządów w miejscu utraconych np. odnóża kijanki


Epimorfoza – proces regeneracji utraconego narządu, zachodzący u niektórych zwierząt (np. rozgwiazdy potrafią zregenerować utracone ramię, natomiast kijanki – odnóża).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epimythion

morał bajki umieszczony na końcu utworu


Epimythion (z gr. "epi" – tylny; "mythos" – słowo) – morał w bajce pojawiający się na końcu utworu, który wynika z jego treści. Jego przeciwieństwem jest promythion.

Przykładem takiego dzieła są "Bajki" Ignacego Krasickiego, czy ludowe bajki zwierzęce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epinefryna

hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik; adrenalina


Źródła:

SJP.pl

Epineuston

Epineuston – zespół organizmów bytujących na zewnętrznej części błonki powierzchniowej wody, żyjące w warunkach powietrznych. Część neustonu.

Organizmy epineustonowe skaczą lub ślizgają się po uginającej się pod nimi błonce powierzchniowej, wykorzystując napięcie powierzchniowe wody. Organizmy epineustonowe muszą być przystosowane do silnego naświetlenia ponieważ promieniowanie słoneczne nie tylko pada na wodę, ale także odbija się od niej.


Źródła:

Wikipedia

Epinicjon

w starożytnej Grecji: uroczystość dla uczczenia zwycięstwa; epinicjum; epinikion


Źródła:

SJP.pl

Epinicjum

w starożytnej Grecji: uroczystość dla uczczenia zwycięstwa; epinicjon; epinikion


Źródła:

SJP.pl

Epinikion

w starożytnej Grecji: pieśń wykonywana podczas uroczystości dla uczczenia zwycięstwa; epinicjon; epinicjum


Epinikion (z gr. "epiníkion" – "dotyczący zwycięstwa") – w greckiej liryce chóralnej odmiana ody. Epinikiony stanowiły triumfalne pieśni wykonywane przez chóry ku czci zwycięskich bohaterów (głównie igrzysk sportowych lub bitew), śpiewane w czasie uczty lub uroczystości. Gatunek ukształtował się w VII w. p.n.e.; za jego twórcę uważa się Symonidesa z Keos.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epiornis

gatunek wymarłego nielotnego ptaka z rodziny mamutaków, prawdopodobnie największy ptak w historii; mamutak


Źródła:

SJP.pl

Epipaleolit

środkowa epoka kamienia; mezolit


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. mezolit.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epipaleolityczny

przymiotnik

 (1.1) zob. mezolityczny.


Źródła:

Wiktionary

Epiparodos

w teatrze greckim: ponowne wejście chóru podczas spektaklu


Źródła:

SJP.pl

Epipelagial

powierzchniowe wody otwarte mórz, oceanów i jezior; eupelagial


Źródła:

SJP.pl

Epipodit

rodzaj skrzeli, wyrostek odnóża skorupiaków pełniący funkcję narządu oddychania


Epipodit – zewnętrzny płat (egzyt) koksopoditu odnóża niektórych stawonogów.

U skorupiaków epipodity występują na szczękonóżach i pereiopodiach pancerzowców oraz pozaszczękowych odnóżach tułowiowych skrzelonogów. Na odnóżach głowowych występują tylko jako oszczecinione płatki na I parze szczęk u małżoraczków z podgromady Myodocopa i II parze szczęk u widłonogów. Epipodity pozbawione są umięśnienia i zwykle zawiązują się wcześnie w rozwoju. Często pełnią funkcje oddechowe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epipremnum

roślina z rodziny obrazkowatych, uprawiana jako doniczkowa


Epipremnum ("Epipremnum" Schott) – rodzaj wiecznie zielonych roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, obejmujący 15 gatunków pochodzących z tropikalnej i subtropikalnej Azji, Australii oraz wysp Pacyfiku. Gatunki epipremnum złociste i "Epipremnum pinnatum" zostały introdukowane również na innych kontynentach. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów επί ("epi" – na) i πρέμνων ("premnon" – dół pnia drzewa). Epipremnum złociste jest jedną z najpopularniejszych pnących roślin pokojowych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epiproteza

częściowa proteza gałki ocznej


Źródła:

SJP.pl

Epir

kraina historyczna w zachodniej Grecji, będąca obecnie regionem greckim, dawniej państwem-miastem


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;


Epir (grecki "Ήπειρος – Ipiros", co oznacza kontynent lub wnętrze dużego lądu) – górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią. Ponadto istnieje także Epir Północny, czyli zamieszkały przez Albańczyków, Greków i Wołochów obszar położony po albańskiej stronie granicy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epirocki

przymiotnik od: Epir, kraina historyczna w zachodniej Grecji; epirski


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Epirotami lub Epirem, dotyczący Epirotów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epirogeneza

powolne, pionowe ruchy skorupy ziemskiej, powodujące podnoszenie się lub zapadanie pewnych obszarów ziemi; epejrogeneza


Źródła:

SJP.pl

Epirota

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Epiru, mężczyzna z tej krainy


Źródła:

Wiktionary

Epirotka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Epiru; kobieta z tej krainy


Źródła:

Wiktionary

Epirski

przymiotnik od: Epir, kraina historyczna w zachodniej Grecji; epirocki


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Epirem, dotyczący Epiru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Episcopus

[czytaj: episkopus] z łaciny: biskup


Źródła:

SJP.pl

Episiotomia

nacięcie krocza, zabieg ginekologiczny stosowany często podczas porodu


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. nacięcie krocza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Episjer

1. dawniej: właściciel sklepu kolonialno-spożywczego, kupiec korzenny
2. przenośnie: drobnomieszczanin, dorobkiewicz, ciułacz


Źródła:

SJP.pl

Episkop

aparat projekcyjny do wyświetlania obrazów w świetle odbitym


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie pojedynczych obrazów nieruchomych w świetle odbitym, co umożliwia prezentację w powiększeniu np. stron książki;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) rzad. kośc. biskup


Episkop (gr. "επι" – na + "σκοπεω" – patrzę) – urządzenie umożliwiające rzutowanie (wyświetlanie) na ekran projekcyjny lub np. ścianę pomieszczenia obrazu powstającego poprzez odbicie od oświetlonego materiału do prezentacji, co umożliwia przedstawienie go w powiększeniu np. stron papierowych wydawnictw (gazet, książek itp.) lub specjalnie w tym celu wykonanych plansz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Episkopalny

protestancki


przymiotnik

 (1.1) kośc. biskupi, należący do biskupa

 (1.2) kośc. związany z Kościołem episkopalnym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Episkopat

1. ogół biskupów danego kraju lub danej prowincji kościelnej;
2. godność, władza biskupa


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kośc. ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej

 (1.2) kośc. tytuł, władza biskupa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Episkopowy

związany z episkopem


Źródła:

SJP.pl

Episom

fragment sekwencji kwasu deoksyrybonukleinowego występujący poza jądrem komórkowym, wykorzystywany w inżynierii genetycznej do rekombinacji genowej szczepów bakteryjnych


Episom − element genetyczny, plazmid będący autonomiczną cząsteczką DNA, mającą zdolność do samodzielnej replikacji lub integracji z genomem gospodarza oraz replikacji w tym samym czasie co chromosom bakteryjny. Zintegrowana forma plazmidu może przejść wiele podziałów komórkowych, zanim ponownie wytnie się z chromosomu. Przykładem episomu może być plazmid F, który zintegrowany z chromosomem może powodować przeniesienie całego chromosomu bakteryjnego do komórki biorcy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epistatyczny

→ epistaza


Patrz:epistaza

Źródła:

SJP.pl

Epistaza

tłumienie przejawiania się cechy warunkowanej przez odpowiedni gen wskutek działania genu należącego do innej pary


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. genet. jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);


Epistaza ("Epistasis", gr. „stojący na”) – w genetyce zjawisko oddziaływania produktów ekspresji jednych genów na inne geny niebędące względem nich allelami. Kilka różnych par alleli warunkuje wówczas pojedynczą cechę. Dzieje się tak w przypadku albinizmu, czyli gdy geny warunkują enzymy należące do jednego szlaku metabolicznego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Episteme

teoretyczna wiedza, mądrość w platońskiej filozofii poznania


Zobacz też: Wydawnictwo Episteme.

Episteme ( ἐπιστήμη) – w filozofii starożytnej Grecji pojęcie oznaczające wiedzę naukową. Używane jest w dwóch zasadniczych kontekstach:

W starożytnej Grecji funkcjonowały także inne słowa bliskoznaczne. Presokratycy używali raczej takich słów jak "sofia" ( σοφία, tłumaczona często jako mądrość), "gnome" ( γνώμη) czy "gnosis" ( γνῶσῐς).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epistemia

imię żeńskie


Źródła:

SJP.pl

Epistemiczny

w filozofii: mający charakter poznawczy; epistemologiczny, teoriopoznawczy


przymiotnik relacyjny

 (1.1) filoz. związany z poznawaniem, z wiedzą o czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epistemolog

specjalista w dziedzinie epistemologii


Źródła:

SJP.pl

Epistemologia

dział filozofii badający relacje pomiędzy poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością; gnozeologia, gnoseologia, teoria poznania, filozofia poznania


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;


Epistemologia (od ἐπιστήμη, episteme – „wiedza; umiejętność, zrozumienie”; λόγος, logos – „nauka; myśl”), teoria poznania lub gnoseologia – dział filozofii, zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością. Epistemologia rozważa naturę takich pojęć jak: prawda, przekonanie, sąd, spostrzeganie, wiedza czy uzasadnienie. „Co to jest poznanie i czym jest poznawanie? Wyjaśnianie praw dotyczących zarówno poznawania i tego, co jest poznane”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epistemologiczny

odnoszący się do epistemologii; teoriopoznawczy; gnozeologiczny


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z epistemologią, dotyczący epistemologii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epistemolożka

→ epistemolog


Patrz:epistemolog

Źródła:

SJP.pl

Epistolarny

o charakterze listu, napisany w formie listu, np. powieść epistolarna


Źródła:

SJP.pl

Epistolista

rzadkie: autor listów


Źródła:

SJP.pl

Epistolograf

specjalista w dziedzinie epistolografii


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. utwór literacki w konwencji listu lub zbioru listów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epistolografia

1. sztuka pisania listów;
2. dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sztuka pisania listów;

 (1.2) liter. dział literatury obejmujący epistolografy


Epistolografia ( επιστολή ‘list’ + γράφω ‘piszę’) – 1) sztuka pisania listów zgodna z obyczajami panującymi w danej epoce czy środowisku; 2) dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epistolograficzny

→ epistolografia


przymiotnik relacyjny

 (1.1) liter. związany z epistolografią, dotyczący epistolografii


Patrz:epistolografia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epistolografka

→ epistolograf


Patrz:epistolograf

Źródła:

SJP.pl

Epistoła

1. długi, nudny list
2. w liturgii rzymskiej: część mszy obejmująca głównie czytanie listów apostolskich


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. list

 (1.2) przen. żart. rozwlekły nudny tekst, zwłaszcza list

 (1.3) rel. czytanie Listów Apostolskich;


Epistoła (z łac. "epistula", gr. "ἐπιστολή" – list) – w liturgii chrześcijańskiej czytanie z listów Apostolskich. Jest ono składową częścią liturgii słowa, była odczytywana lub śpiewana po prawej stronie ołtarza. W rycie rzymskim jest umiejscowione po I czytaniu i psalmie responsoryjnym, a przed aklamacją Alleluja i Ewangelią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epistrofa

figura stylistyczna polegająca na użyciu tego samego wyrazu lub grupy wyrazów na końcu kolejnych wersów; conversio; epifora


Źródła:

SJP.pl

Epistyl

w architekturze antycznej: dolna część belkowania wsparta bezpośrednio na kolumnach; architraw; nadsłupie


Źródła:

SJP.pl

Epitaf

epitafium; dawniej:
1. krótki napis nagrobkowy;
2. utwór poetycki sławiący zmarłego, utrzymany w stylu takiego napisu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. epitafium


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epitafijny

→ epitafium


przymiotnik

 (1.1) dotyczący epitafium


Patrz:epitafium

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epitafion

specjalna zasłona, którą w Wielki Piątek zakrywa się symboliczny grób Chrystusa w obrządku wschodnim


Źródła:

SJP.pl

Epitafium

epitaf;
1. krótki napis nagrobkowy;
2. utwór poetycki sławiący zmarłego, utrzymany w stylu takiego napisu


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) inskrypcja nagrobna;

 (1.2) archit. tablica poświęcona zmarłemu wmurowana w ścianę kościoła

 (1.3) liter. utwór literacki ku czci zmarłego


Epitafium (z ἐπιτάφιος "epi-taphios", „nad grobem”, „na kamieniu nagrobnym”) – napis umieszczony na nagrobku lub pomniku, upamiętniający lub sławiący zmarłego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epitaksja

proces wzrostu warstw kryształu na innym krystalicznym podłożu


Epitaksja (gr. "epi" + "taxis" = na uporządkowanym) – technika półprzewodnikowa nakładania nowych warstw monokryształu na istniejące podłoże krystaliczne, która powiela układ istniejącej sieci krystalicznej podłoża. Opracował ją w 1957 roku N.N. Sheftal z zespołem. Pozwala ona kontrolować domieszkowanie warstwy epitaksjalnej (zarówno typu "p", jak i "n") i jest to niezależne od domieszkowania podłoża.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epitalamium

pieśń weselna; utwór ku czci nowożeńców


rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) liter. panegiryk z okazji uroczystości weselnych

 (1.2) muz. grecka pieśń weselna


Epitalamium (łac. z gr. "Epithalámios" – pieśń weselna, od "epí"– na oraz thálamos – sypialnia małżeńska) – gatunek liryki chóralnej, pieśń na cześć nowożeńców, pierwotnie wykonywana przez chór młodych kobiet lub mężczyzn pod komnatą panny młodej lub sypialnią nowożeńców; później również każdy utwór pochwalny napisany z okazji ślubu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epitasis

w tragedii antycznej: wzrost napięcia akcji, zarysowanie początków konfliktu, intrygi; epitaza


Źródła:

SJP.pl

Epitaza

w tragedii antycznej: wzrost napięcia akcji, zarysowanie początków konfliktu, intrygi; epitasis


Źródła:

SJP.pl

Epitem

luźna tkanka miękiszowa znajdująca się pod komorą zbierającą wodę


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epiterm

epoksydowe tworzywo termoplastyczne, stosowane do produkcji folii, lakierów i elementów elektrotechnicznych


Źródła:

SJP.pl

Epitet

1. wyraz określający rzeczownik, używany w celu podkreślenia jakiejś jego szczególnej cechy;
2. potocznie: obraźliwe słowo; obelga, wyzwisko


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz określający rzeczownik;

 (1.2) pot. wyzwisko


Epitet (gr. ἐπίθετον "epítheton" – „przydawka”) – wyraz (przymiotnik, rzeczownik lub imiesłów) określający rzeczownik, np. „brzydkie kaczątko”, „słodki cukierek”, „niebezpieczny bandyta”, „tętniące myśli”. Jest figurą retoryczną i środkiem stylistycznym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epitetowy

związany z epitetem


przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z epitetem, dotyczący epitetu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epiteza

struktura protetyczna stosowana do rekonstrukcji utraconych elementów twarzy


Źródła:

SJP.pl

Epithelium

tkanka zbudowane ze ściśle przylegających do siebie komórek, okrywająca skórę i wyściełająca jamy różnych narządów i przewodów; tkanka nabłonkowa, nabłonek


Źródła:

SJP.pl

Epitlenek

organiczny związek chemiczny zawierający w swojej cząsteczce pierścień złożony z atomu tlenu i dwóch atomów węgla; epoksyd, oksiran


Źródła:

SJP.pl

Epitoma

wyciąg, skrót większego dzieła, w starożytności dokonywany przez ucznia autora lub gramatyka; epitome


Źródła:

SJP.pl

Epitome

wyciąg, skrót większego dzieła, w starożytności dokonywany przez ucznia autora lub gramatyka; epitoma


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epitrachelion

szata liturgiczna w Kościele prawosławnym, będąca symbolem kapłaństwa


Epitrachelion (gr. ἐπιτραχήλιον – "wokół/na-szyjnik", cs. "jepitrachil") – szata liturgiczna w obrządkach bizantyjskich oraz wielu innych obrządkach wschodnich, odpowiednik rzymskiej stuły, używana do sprawowania liturgii przez prezbiterów (księży) i biskupów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epitrochasmos

figura retoryczna stosowana w celu maksymalizacji i zdynamizowania zwięzłości wypowiedzi


Źródła:

SJP.pl

Epitrochoida

Epitrochoida – krzywa zakreślona przez punkt pozostający w stałym położeniu względem koła toczącego się po pewnym nieruchomym okręgu.


Źródła:

Wikipedia

Epitryt

stopa metryczna czterosylabowa, złożona z trzech sylab długich i jednej krótkiej


Źródła:

SJP.pl

Epizacja

1. nadawanie utworowi cech epicznych
2. przekształcenie utworu innego rodzaju w utwór epicki


Źródła:

SJP.pl

Epizjotomia

zabieg ginekologiczno-położniczy polegający na nacięciu nożyczkami krocza


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epizod

1. drobna rola, scena w sztuce lub filmie, luźno związana z głównymi wątkami;
2. zdarzenie bez większego znaczenia


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

 (1.2) film. teatr. drobna rola, drobna scena

 (1.3) liter. wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epizodycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób epizodyczny


Źródła:

Wiktionary

Epizodyczność

→ epizodyczny


Patrz:epizodyczny

Źródła:

SJP.pl

Epizodyczny

przymiotnik

 (1.1) pojawiający się rzadko i nieregularnie

 (1.2) film. liter. szt. teatr. występujący w epizodach


Źródła:

Wiktionary

Epizodysta

aktor grający w epizodach; epizodzista


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) film. teatr. aktor grający epizody - drobne role


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epizodystka

→ epizodysta


Patrz:epizodysta

Źródła:

SJP.pl

Epizodzik

zdrobnienie od: epizod


Źródła:

SJP.pl

Epizodzista

aktor grający w epizodach; epizodysta


Źródła:

SJP.pl

Epizoocja

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań zwierząt na chorobę zakaźną; epizootia


Źródła:

SJP.pl

Epizootia

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań zwierząt na chorobę zakaźną; epizoocja


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wet. duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;


Epizootia, epizoocja (pomór, zaraza) – występowanie zachorowań na jedną z chorób zakaźnych, wśród zwierząt domowych lub dzikich na danym terenie, w zdecydowanie większej liczbie niż w poprzednich latach rejestracji danych.

Analogiczne zjawisko w zbiorowiskach ludzkich nazywamy epidemią, a roślinnych epifitozą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epizootiolog

specjalista w zakresie epizootiologii


Źródła:

SJP.pl

Epizootiologia

epidemiologia chorób zakaźnych zwierząt


Źródła:

SJP.pl

Epizootiologiczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z epizootiologią, dotyczący epizootiologii


Źródła:

Wiktionary

Epizootyczny

dotyczący epizootii


Źródła:

SJP.pl

Epizować

nadawać charakter epiczny


Źródła:

SJP.pl

Epka

potocznie: album muzyczny dłuższy od singla i krótszy od albumu długogrającego; minialbum, EP-ka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. muz. płyta EP


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy

 (1.1) = polit. Europejska Partia Ludowa;


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Epo

skrót od: erytropoetyna - glikoproteinowy hormon peptydowy, powodujący zwiększenie produkcji erytrocytów przez szpik kostny, wykorzystywany również jako środek dopingujący


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epoche

powstrzymanie się od wypowiadania sądów, odmowa stwierdzenia czegoś lub zaprzeczenia czemuś


Źródła:

SJP.pl

Epod

w antycznej poezji greckiej: strofa, w której drugi wers jest krótszy od pierwszego; dośpiew, epod


Źródła:

SJP.pl

Epoda

w antycznej poezji greckiej: strofa, w której drugi wers jest krótszy od pierwszego; dośpiew, epod


Epoda (z gr. ἐπῳδός epōdós) – termin dotyczący starogreckiej poezji o trojakim znaczeniu:

Przykłady epody można znaleźć m.in. w wierszach Horacego.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epoka

1. okres w dziejach ludzkości, który rozpoczyna się od ważniejszych wydarzeń historycznych;
2. ważne wydarzenie, będące przełomem w jakiejś dziedzinie lub w czyimś życiu;


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity;

 (1.2) geol. formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;

 (1.3) zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epokowość

→ epokowy


Patrz:epokowy

Źródła:

SJP.pl

Epokowy

przymiotnik od: epoka; stanowiący ważne wydarzenie w dziejach ludzkości; pamiętny, znamienny


przymiotnik relacyjny

 (1.1) książk. mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epoksyd

organiczny związek chemiczny zawierający w swojej cząsteczce pierścień złożony z atomu tlenu i dwóch atomów węgla; epitlenek, oksiran


Źródła:

SJP.pl

Epoksydować

przeprowadzać reakcję prowadzącą do powstania epoksydu


Źródła:

SJP.pl

Epoksydowy

przymiotnik

 (1.1) chem. dotyczący epoksydu


Źródła:

Wiktionary

Epolet

naramiennik wojskowy; szlifa


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epoletnik

rodzaj nietoperzy z rodziny rudawkowatych


Epoletnik ("Epomops") – rodzaj ssaków z podrodziny Epomophorinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epoletowy

→ epolet


Patrz:epolet

Źródła:

SJP.pl

Eponim

nazwa osoby, zwierzęcia lub przedmiotu, od których nazwano jakąś miejscowość lub grupę etniczną


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. słowo utworzone od nazwy własnej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) hist. w starożytności: wysoko postawiony urzędnik, od którego imienia nazwano jego kadencję


Eponim (gr. ἐπώνυμος "eponymos" – „dawca imienia, nazwy”) – słowo utworzone od nazwy własnej, jak również osoba (historyczna lub fikcyjna, człowiek, bóg, heros), rzadziej zwierzę lub przedmiot, od którego wzięła się nazwa jakiejś innej rzeczy, zjawiska, miejsca, miejscowości.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eponimiczny

utworzony od nazwy własnej


przymiotnik

 (1.1) przym. od eponim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epopeja

1. dłuższy poemat epicki, zwykle wierszowany, opiewający w podniosłej formie dzieje bohaterów narodowych na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności; epos;
2. obszerna powieść lub cykl powieści obrazujący przełomowe momenty w dziejach narodu;
3. szereg wydarzeń o doniosłym znaczeniu; dzieje


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. dłuższy poemat epicki;

 (1.2) liter. dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie;

 (1.3) hist. ciąg ważnych wydarzeń stanowiących zamkniętą czasowo całość

 (1.4) przen. długa, przewlekła opowieść


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epos

dłuższy utwór epicki (opowiadający) napisany wierszem lub rzadziej prozą, wychwalający dzieje prawdziwych lub legendarnych bohaterów narodowych; epopeja


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

 (1.2) liter. dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie


Ep


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eposowy

związany z eposem


Źródła:

SJP.pl

Eprom

skrót od: erasable programmable read-only memory - rodzaj pamięci komputerowej


skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

 (1.1) elektron. inform. kasowalna i programowalna pamięć komputerowa, pracująca w trybie tylko do odczytu;


EPROM (ang. erasable PROM) – rodzaj pamięci cyfrowej w postaci układu scalonego, przechowującej zawartość także po odłączeniu zasilania. Wykorzystuje specjalnie skonstruowany tranzystor MOS z dwiema bramkami: sterującą, normalnie połączoną elektrycznie z resztą układu i bramką pamiętającą, odizolowaną od reszty układu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epruwetka

przestarzale: probówka


rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. probówka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eps

Eps – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Pas-de-Calais.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 222 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 32 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Eps plasuje się na 995. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 522.).


Źródła:

Wikipedia

Epsilon

[czytaj: eps-ilon] litera alfabetu greckiego


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;


Epsilon ( ἒ ψιλόν, pisana Εε lub ϵ϶) – piąta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 5. Epsilon pochodzi od litery alfabetu fenickiego he. Od epsilonu pochodzą łacińskie E i cyrylickie Е.

Od wariantowej formy greckiej litery ϵ pochodzi znak waluty euro – €.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epsilonowy

→ epsilon


Patrz:epsilon

Źródła:

SJP.pl

Epsomit

minerał, uwodniony siarczan magnezu


rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O;


Epsomit – minerał z gromady siarczanów o wzorze MgSO4•7H2O. Ten pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał pod względem chemicznym to uwodniony siarczan magnezu.

Jego nazwa pochodzi stąd, że pierwotnie uzyskiwano go poprzez odparowywanie wód mineralnych mających źródła obok miejscowości Epsom w hrabstwie Surrey w środkowej Anglii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Epson

marka drukarek i firma


Seiko Epson Corporation (jap. セイコーエプソン株式会社 Seikō Epuson Kabushiki-gaisha; Epson) – japoński producent drukarek, skanerów, projektorów i innych urządzeń oraz akcesoriów związanych głównie z drukowaniem i wyświetlaniem obrazów z siedzibą w Suwie założony 18 maja 1942 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epstein

nazwisko, np. Brian Epstein (1934-1967), menedżer zespołu The Beatles


Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epuracja

usuwanie osób szkodliwych lub wrogich z instytucji, urzędów, wojska; czystka


Źródła:

SJP.pl

Epuzer

dawniej: kandydat do małżeństwa


rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. kandydat do małżeństwa, konkurent


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Epylion

wierszowany utwór epicki zawierający motywy mitologiczne i erotyczne, popularny w poezji aleksandryjskiej i rzymskiej; epyllion


Źródła:

SJP.pl

Epyllion

[czytaj: epylion] wierszowany utwór epicki zawierający motywy mitologiczne i erotyczne, popularny w poezji aleksandryjskiej i rzymskiej; epylion


Epyllion (w gr. zdrobniała forma od "epos") – w poezji greckiej i rzymskiej krótki utwór epicki pisany heksametrem lub dystychem elegijnym, poświęcony epizodowi mitologicznemu, związanemu z konkretnym bohaterem, często zawierający także wątek miłosny.

Epyllion mógł liczyć do 600 wersów. Charakteryzował się obecnością uczonych dygresji (wplecionych zazwyczaj w wygłaszaną przez jednego z bohaterów mowę), posługiwał się także dialogiem. Pisany był stylem wzniosłym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Epyllium

w literaturze starożytnej: niewielki utwór epicki charakterystyczny dla poezji hellenistycznej


Źródła:

SJP.pl

Epz

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = polit. Europejska Partia Zielonych;


Źródła:

Wiktionary