Pr

symbol prazeodymu, pierwiastka chemicznego

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = Polskie Radio

(1.2) = Przewozy Regionalne

(1.3) = public relations

(1.4) = med. per rectum

(1.5) = poste restante, poste-restante

(1.6) = eduk. o zakresie nauczania przedmiotów: poziom rozszerzony

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

partie polityczne:
- Partia Regionów (Ukraina)
- Partia Regionów (Polska)
- Prawica Rzeczypospolitej
- Polska Razem
Polskie Radio
Politechnika Radomska
Polregio (Przewozy Regionalne)
Portoryko
Pr – w chemii, symbol prazeodymu (pierwiastek chemiczny)
Pr – w chemii, oznaczenie grupy propylowej w skróconym zapisie wzoru (pół-)strukturalnego
Pr – liczba Prandtla, jedna z liczb podobieństwa, określająca stosunek lepkości płynu do jego przewodnictwa cieplnego

Źródła:

SJP.pl

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeobakteria, archean, archeon, archeowiec

Źródła:

SJP.pl

Prabałtosłowiański

charakterystyczny dla przodków Bałtosłowian (odłamu ludów indoeuropejskich żyjących w północnej i środkowo-północnej Europie), związany z nimi

przymiotnik relacyjny

byt nie mający początku

Źródła:

SJP.pl

Praca

1. świadoma, celowa działalność człowieka służąca zaspokajaniu potrzeb lub polegająca na wytwarzaniu dóbr, wykonywaniu czynności za wynagrodzenie;
2. dzieło, wytwór takiej działalności;
3. posada, zatrudnienie, a także: miejsce, instytucja, w której się pracuje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

(1.2) miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu

(1.3) artykuł, tekst lub dzieło plastycznyastyczne

(1.4) fiz. energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

(1.5) funkcjonowanie czegoś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

praca – wielkość fizyczna
praca – rodzaj działalności człowieka, w ekonomii jeden z czynników produkcji
praca – stosunek pracy pomiędzy pracodawcą i pracownikiem regulowany Kodeksem pracy
SS „Praca” – polski zbiornikowiec
Praca – film z 1915 roku
Praca – tygodnik ukazujący się w latach 1896–1926
Praca – wieś w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Wola Krzysztoporska
Praca – kolonia w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Wola Krzysztoporska
Praca − wieś w obwodzie mińskimm, w rejonie wołożyńskim

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prace

ogół czynności wykonywanych przez grupę ludzi dla realizacji jakiegoś zadania

Prace – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Płoniawy-Bramura.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława w Płoniawach-Bramurze.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pracioteczny

Źródła:

SJP.pl

Pracochłonność

ekonomiczna wielkość wyrażana w jednostkach pracy na jednostkę produkcji, określająca ilość pracy zużytej na wykonanie określonego zadania, a w języku codziennym także: pochłanianie znacznego nakładu pracy

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. socjol. uzależnienie od wykonywania pracy;

Pracoholizm (uzależnienie od pracy; ang. "workaholism") – rodzaj uzależnienia psychicznego (ang. "psychological dependence"), objawiającego się obsesyjną i wewnętrzną potrzebą ciągłego wykonywania pracy kosztem innych czynności, również rodziny, snu i odpoczynku.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pracooszczędny

Pracowicie

przysłówek

odpowiednio urządzone pomieszczenie przystosowane do przeprowadzania badań i doświadczeń naukowych, a także: warsztat rzemieślniczy lub artystyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.

(1.2) eduk. stud. odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych

(1.3) eduk. szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu

(1.4) rzem. zakład rzemieślniczy, w którym wytwarza się i / lub sprzedaje własne wyroby

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

atelier, pracownia – pomieszczenie stanowiące miejsce pracy twórczej artysty
laboratorium, pracownia – pomieszczenie przeznaczone do prowadzenia badań naukowych lub analiz lekarskich
Pracownia – album Vito Bambino

Pracowniczy

→ pracownik

przymiotnik

(1.1) związany z pracownikami, dotyczący pracowników

Patrz:pracownik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pracownik

osoba zatrudniona w jakimś miejscu pracy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

Pracownik – jedna ze stron stosunku pracy (drugą jest pracodawca): osoba fizyczna wykonująca określonego rodzaju pracę na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, za co przysługuje mu wynagrodzenie.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pracownikodniówka

dawniej: dniówka jednego pracownika

Źródła:

SJP.pl

Pracowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek piorący bieliznę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) skr. war. zool. zob. szop pracz.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) przyrząd mechaniczny do prania

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Pracz – w okresie wczesnego średniowiecza grupa książęcej ludności służebnej, która zajmowała się praniem odzieży monarchy i jego dworu. Świadectwem ich istnienia są nazwy typu Pracze, którą nosi kilk...
Pracz – część wsi Osiek nad Notecią w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Wyrzysk
Pracz – potok w Karkonoszach, dopływ Brocza
Pracz – struga, dopływ Mininy
Ryszard Pracz – polski aktor teatralny i filmowy
Szop pracz – gatunek ssaka z rodziny szopowatych
Pracze, Praczka, Praczki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Praczas

czasy zamierzchłe, niepamiętne

Źródła:

SJP.pl

Praczka

kobieta zawodowo pracująca w pralni, trudniąca się praniem, często także prasowaniem i sortowaniem odzieży

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zawodowo piorąca

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

praczka - kobieta trudniąca się praniem bielizny
Praczka – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
Praczka – część wsi Gaboń woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Stary Sącz
Praczka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Kluczewsko
Pracz, Pracze, Praczki

(1.1) geogr. rozległa dolina o szerokim i płaskim dnie, biegnąca mniej więcej równolegle do czoła lądolodu;

pradziadek;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pradziadek

(1.2) zwykle w lm. daleki przodek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pradziadek

pradziad;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec dziadka lub babci

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pradziadkowie

pradziad;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) prababcia i pradziadek

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. poet. wspomnienie dawno minionego

Źródła:

Wiktionary

członek hipotetycznego ludu prehistorycznego będącego protoplastą Germanów

Źródła:

SJP.pl

Pragermański

dotyczący dawnych Germanów, np. język pragermański

przymiotnik

(1.1) dotyczący Pragermanów, związany z Pragermanami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pragma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. pomocnicza dyrektywa lub komentarz przekazujący kompilatorowi dodatkowe zalecenia poza zwykłą składnią języka programowania

(1.2) psych. jedna z form miłości

Pragma to jeden z sześciu podstawowych stylów miłości, wyróżnionych przez kanadyjskiego socjologa Johna Alana Lee w jego klasyfikacji typów miłości, znanej jako "kolory miłości" ( colour wheel theory of love). Termin ten odnosi się do miłości pragmatycznej, charakteryzującej się podejściem realistycznym i praktycznym w relacjach międzyludzkich.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pragmalingwista

specjalista w dziedzinie pragmalingwistyki

Źródła:

SJP.pl

Pragmalingwistka

→ pragmalingwista

przysłówek

(1.1) w sposób pragmatyczny

Źródła:

Pragmatyka (gr. πραγματικός "pragmatikós" – „czynny”, od πρᾶγμα "prâgma" – „czyn, zajęcie”) – jeden z trzech działów semiotyki (obok semantyki i syntaktyki).

Według Charlesa W. Morrisa, autora wspomnianego podziału, pragmatyka traktować ma o relacji między znakiem a odbiorcą (interpretatorem).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pragmatysta

zwolennik pragmatyzmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pragmatystka

zwolenniczka pragmatyzmu

Źródła:

SJP.pl

Pragmatystyczny

→ pragmatyzm

Patrz:pragmatyzm

Źródła:

SJP.pl

Pragmatyzm

1. postawa życiowa polegająca na trzeźwej ocenie sytuacji i podejmowaniu wyłącznie działań, które zapewniają skuteczność; realizm;
2. kierunek filozoficzny uzależniający prawdziwość twierdzeń od ich praktycznych skutków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność

(1.2) filoz. kierunek filozoficzny przyjmujący użyteczność za kryterium prawdy

(1.3) hist. metoda przedstawiania dziejów poprzez opisywanie przyczyn i skutków wydarzeń historycznych bez badania praw rozwoju dziejowego

Pragmatyzm – nurt filozoficzny ukształtowany na przełomie XIX i XX w. w Stanach Zjednoczonych.

Jego zasadniczymi elementami są: antyrealizm i antyfundacjonalizm, pragmatyczna teoria prawdy, podkreślanie roli praktyki i doświadczenia. Pragmatyzm kształtował się w opozycji zarówno do nurtów idealistycznych końca XIX w., jak i klasycznego empiryzmu, a później neopozytywizmu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pragnia

rodzaj roślin z rodziny różowatych

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pragnienie

1. uczucie suchości w jamie ustnej i przełyku doznawane wówczas, gdy się chce pić;
2. gorąca chęć, życzenie sobie czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

(1.2) przen. chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

pragnienie – pojęcie z dziedziny fizjologii
pragnienie – pojęcie z dziedziny psychologii
Pragnienie – szwedzki film fabularny z 1949 roku w reżyserii Ingmara Bergmana
Pragnienie – indyjski film fabularny z 1957 roku w reżyserii Guru Dutta
Pragnienie – radziecki film fabularny z 1959 roku w reżyserii Jewgenija Taszkowa
Pragnienie – rumuński film fabularny z 1961 roku w reżyserii Mircei Drăgana i Mihai Iacoba
Pragnienie – australijski film fabularny z 1979 roku w reżyserii Roda Hardy’ego
Pragnienie – amerykański film fabularny (horror) z 2006 roku w reżyserii Jeremy’ego Kastena
Pragnienie – południowokoreański film fabularny z 2009 w reżyserii Park Chan-wooka
Pragnienie – kanadyjski film fabularny z 2010 roku w reżyserii Jeffreya Lando
Pragnienie, Tørst, powieść Jo Nesbø, przeł. I. Zimnicka, Wrocław 2017

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pragnieniowy

dotyczący pragnienia (pożądania), związany z pragnieniem (pożądaniem), np. charakter pragnieniowy

Źródła:

SJP.pl

Pragnący

→ pragnąć

Patrz:pragnąć

Źródła:

SJP.pl

Pragnąć

bardzo czegoś chcieć, życzyć sobie czegoś; pożądać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapragnąć)

(1.1) ofic. chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

(1.2) książk. pożądać seksualnie

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; prausta, prostoma, blastopor

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. otwór gębowy tkankowca w stadium gastruli

stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Praia (port. "plaża", wym. []) – stolica i największe miasto Republiki Zielonego Przylądka, port handlowy i rybacki na wyspie Santiago (Ocean Atlantycki); ośrodek administracyjny okręgu Praia; 151 436 mieszkańców (2015). Założone na końcu XV wieku, od połowy XVII wieku do 1975 roku ośrodek administracyjny kolonii portugalskiej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Praindoeuropejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. odtwarzany język pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

Źródła:

Wiktionary

Prainkaski

charakterystyczny dla kultury ludów zamieszkujących środkowe Andy do czasu pojawienia się dominacji cywilizacji Inków

Źródła:

SJP.pl

Prairial

[czytaj: prerJAL] dziewiąty miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prakolczatka

rodzaj ssaka z rodziny kolczatkowatych, występujący na Nowej Gwinei

Prakolczatka ("Zaglossus") – rodzaj ssaków z rodziny kolczatkowatych (Tachyglossidae).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prakomórka

komórka w organizmie, z której tworzą się inne komórki; komórka macierzysta

Źródła:

SJP.pl

Prakopytne

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Praksynoskop

ruchomy bęben z umieszczonymi wewnątrz rysunkami na taśmie używany dawniej do mechanicznej projekcji obrazów; praksinoskop

Źródła:

SJP.pl

Praksyteles

rzeźbiarz grecki żyjący w IV w. p.n.e.

→ praktycysta

Patrz:praktycysta

Źródła:

SJP.pl

Praktycystyczny

→ praktycyzm

przysłówek sposobu

(1.1) w praktyce

(1.2) mając na względzie praktykę

1. związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce;
2. przydatny do czegoś;
3. dbający o sprawy życiowe

przymiotnik

(1.1) związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

(1.2) przydatny do czegoś

(1.3) dbający o sprawy życiowe

(1.4) o celu: możliwy do osiągnięcia

(1.5) prawdziwy, realny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Praktyk

1. osoba czynnie uprawiająca jakiś zawód;
2. osoba, która nabyła wiedzę i umiejętności w jakiejś dziedzinie przez doświadczenie

Źródła:

SJP.pl

Praktyka

1. świadoma i celowa działalność ludzka;
2. okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie;
3. doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej;
4. wykonywanie zawodu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadoma i celowa działalność ludzka

(1.2) okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie

(1.3) doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej

(1.4) wykonywanie zawodu

(1.5) stpol. wróżba

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: praktyk

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dobra praktyka
Praktyka dyplomowa
Praktyka językowa
Praktyka robotnicza
Prywatna praktyka
Staż zawodowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Praktykabel

praktykabl;
1. część dekoracji stawiana przed horyzontem scenicznym; ferm;
2. przestarzale: składane zapasowe siedzenie bez oparcia, przymocowane do stałego fotela graniczącego z przejściem w salach widowiskowych, autobusach itp.; straponten, strapontena, dostawka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

Praktykant (ang. "The Intern") – amerykański film komediowy z 2015 roku w reżyserii Nancy Meyers. W filmie występują Robert De Niro, Anne Hathaway i Rene Russo, z drugoplanowymi rolami Andersa Holma, Andrew Rannellsa, Adama DeVine'a i Zacka Pearlmana.

Film został wydany 25 września 2015 przez Warner Bros. Otrzymał mieszane recenzje od krytyków, ale odniósł sukces kasowy, zarobił około 200 milionów dolarów na całym świecie w porównaniu z budżetem produkcyjnym wynoszącym 35 milionów dolarów.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Praktykantka

→ praktykant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która odbywa praktykę zawodową

Patrz:praktykant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Praktyki

1. świadoma i celowa działalność ludzka;
2. okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie;
3. doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej;
4. wykonywanie zawodu

Źródła:

SJP.pl

Praktykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|praktykować.

Źródła:

(1.1) etn. typ kultury najprymitywniejszych gromad ludzkich

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prakwice

Prakwice (niem. "Prökelwitz") – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Dzierzgoń. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również miejscowość Pachoły.

Wiktionary oraz Wikipedia

Pralina

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cuk. spoż. czekoladka z nadzieniem;

Pralina, pralinka ( praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego "praline", od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pralinka

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: pralina

(1.2) cuk. spoż. czekoladka z nadzieniem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

urządzenie napędzane silnikiem elektrycznym, służące do prania tkanin, wykorzystywane w gospodarstwie domowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

→ pralka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pralką, dotyczący pralki

Patrz:pralka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pralnia

1. pomieszczenie przeznaczone do prania;
2. zakład usługowy, w którym się czyści, pierze odzież, bieliznę itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym pierze się odzież

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Pralnia – pomieszczenie przeznaczone do prania
Pralnia – zakład usługowy, w którym się czyści, pierze ubrania
Pralnia – debiutancki album Krzysztofa Daukszewicza
Pralnia – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim
Pralnia – amerykański film z 2019 roku opowiadający o aferze Panama Papers

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

1. kobieta, której potomstwem jest ludzkość, jakiś naród lub ród; prarodzicielka;
2. ktoś, kto dał początek czemuś

w hinduizmie: życiodajna energia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. w hinduizmie energia organizmu, której obecność oznacza jego życie;

forma czasownika.

(2.1) ż. ims. przymiotnikowy bierny od: prać

Prana (dewanagari प्राण, sansk. trl. "prāṇa") – w hinduizmie i teozofii powszechna siła życiowa (energia) utrzymująca przy życiu wszystkie istoty żywe. "Immanentny Oddech".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pranagozalążkowe

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy nasiennych

nazwa dwóch wsi w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prandocin – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Słomniki
Prandocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Trojanów
Prandocin – gromada

(1.1) związany z praną, dotyczący prany

Źródła:

Wiktionary

Pranie

w hinduizmie: życiodajna energia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;

(1.2) porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych

(1.3) pot. przen. bicie kogoś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

pranie – czyszczenie odzieży na mokro; zob. też: pralka, tara, kijanka do prania, proszek do prania, płyn do prania, spinacz do bielizny
Pranie – osada leśna w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida
Pranie – dawna leśniczówka w Praniu, obecnie muzeum

Prankster

żartowniś, zgrywus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która robi pranki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pranksterka

→ prankster

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która robi pranki

Patrz:prankster

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pranoterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

forma czegoś istniejąca w bardzo dawnych czasach

Źródła:

SJP.pl

Praprababcia

matka prababci lub pradziadka

Źródła:

SJP.pl

Prapradziad

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec pradziada

(1.2) ojciec prababci

Źródła:

Wiktionary

Prapradziadek

ojciec pradziadka albo prababci

gatunek słodkowodnej ryby dwudysznej; płazak, prapłetwiec południowoamerykański

bardzo dawny przodek, zwykle biblijny Adam

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dawny przodek

1. urządzenie wywierające nacisk na jakiś materiał, przedmiot, stosowane np. do tłoczenia przedmiotów z różnych materiałów;
2. ogół dzienników i czasopism;
3. przenośnie: grupa ludzi piszących w czasopismach; dziennikarze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

(1.2) publ. ogół czasopism

(1.3) publ. ekon. ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prasa – maszyna robocza, której działanie polega na wywieraniu nacisku na przedmiot
prasa – mebel do przechowywania i prostowania tkanin
prasa – środek masowego przekazu, w którym informacje zamieszczane są w postaci tekstu i obrazu; ogół gazet i czasopism
prasa – maszyna rolnicza
„Prasa” – polska robotnicza spółdzielnia wydawnicza
Prasa – brytyjsko-amerykański serial telewizyjny
praska

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prasad

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasada, prasadam

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prasad – Guru adźapajogi
Prasad – w hinduizmie pokarm ofiarowywany guru, bóstwu, etc.

→ praser

Patrz:praser

Źródła:

SJP.pl

Prask

odgłos uderzenia, pęknięcia

Źródła:

SJP.pl

Praska

1. prasa o małym nacisku;
2. dawna ozdobna komoda do przechowywania wyprasowanej bielizny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od prasa

(1.2) techn. niewielka prasa, przyrząd służący do gniecenia, wyciskania lub tłoczenia

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. lp. ż. od praski

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

praska – rodzaj mebla;
praska – narzędzie kuchenne, np. praska (wyciskacz) do czosnku, praska do (gotowanych) ziemniaków, zacierek i szpecli.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Praski

1. → Praga;
2. → Praszka; praszkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

(1.2) związany z Pragą, dotyczący Pragi (dzielnicy Warszawy)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

pracownik zajmujący się zawodowo prasowaniem odzieży, np. w zakładzie krawieckim lub pralni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) techn. pracownik zajmujący się prasowaniem odzieży (zwykle u krawca)

(1.1) wygładzanie ubrania za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

(1.2) tłoczenie, ściskanie czegoś za pomocą prasy

Prasowanie – rodzaj obróbki mechanicznej polegający na zmianie geometrii oraz struktury obrabianego przedmiotu w wyniku wywierania nacisku na element obrabiany. Od kucia odróżnia ją fakt, że w przypadku prasowania wywierany jest nacisk statyczny, w przypadku kucia mamy do czynienia z naciskiem dynamicznym.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

rzeczownik, rodzaj nijaki

Prassak

przedstawiciel grupy ssaków obejmującej stekowce

Źródła:

SJP.pl

Prassaki

przedstawiciel grupy ssaków obejmującej stekowce

bardzo dawny, pierwszy przodek; praprzodek, prarodzic

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. hist. odległy przodek w ramach rodziny

mieszkaniec Praszki (miasta w Polsce)

Źródła:

SJP.pl

Praszkowianka

mieszkanka Praszki (miasta w Polsce)

Źródła:

SJP.pl

Praszkowski

→ Praszka; praski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Praszką, dotyczący Praszki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prasówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wewnętrzne zebranie pracowników jakiejś instytucji, członków stowarzyszenia, uczelni itp., poświęcone omówieniu aktualnych wiadomości z prasy

(1.2) techn. przedmiot, substancja sprasowana za pomocą prasy

dotyczący Prasłowian

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prasłowianami lub z prasłowiańszczyzną, dotyczący Prasłowian lub prasłowiańszczyzny

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający cechy przypisywane Prasłowianom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prasłowiańskość

→ prasłowiański

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prasłowiańskie; cecha tych, którzy są prasłowiańscy

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Toskanii;

skrót

(1.1) = (termin) prawniczy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawa

1. prawa strona;
2. w komendzie marszowej: prawa noga

Źródła:

SJP.pl

Prawacki

lekceważąco: skrajnie prawicowy

przymiotnik

SJP.pl
Wiktionary

Prawaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od prawak (osoba)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zdrobn. od prawak (grzyb)

Źródła:

Wiktionary

Prawaczka

pogardliwie lub potocznie: kobieta o poglądach prawicowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pejor. pot. kobieta o (skrajnie) prawicowych poglądach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawak

prawus;
1. pogardliwie: prawicowiec (osoba o poglądach prawicowych);
2. potocznie: osoba praworęczna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. prawdziwek, borowik szlachetnyfakt.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) polit. pejor. osoba o (skrajnie) prawicowych poglądach

1. przedstawienie czegoś zgodne z realiami;
2. to, co faktycznie jest, istnieje, lub było;
3. zasada uważana powszechnie za niepodważalną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) treść zgodna z rzeczywistością;

(1.2) mat. log. jedna z dwóch wartości logicznych, obok fałszu;

wykrzyknik

(2.1) …sygnalizujący, że mówiący zgadza się z tym, co ktoś powiedział

część spójnika…

(3.1) „co prawda…, ale / jednak / lecz…”, informującego, że treść jednego ze zdań jest niezgodna z tym, co można wywnioskować z treści drugiego

Prawda – według klasycznej definicji właściwość sądów polegająca na ich zgodności z faktycznym stanem rzeczy, których dotyczą. W potocznym rozumieniu jest to stwierdzenie w formie zdania oznajmiającego, wyrażone o określonym fakcie, tak jak ma czy miało to miejsce w rzeczywistości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prawdaż

wykrzyknik "prawda" wzmocniony partykułą "-ż"

Źródła:

SJP.pl

Prawdinsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w obwodzie królewieckim w Rosji, położone nad rzeką Łyną;

Prawdinsk, Frydland (ros. Правдинск; niem. "Friedland in Ostpreußen"; lit. "Romuva") – miasto w obwodzie królewieckim w Rosji na terenie Barcji (4 tys. mieszkańców w 2021).

Miejscowość położona nad rzeką Łyną, około 30 km na północny wschód od Bagrationowska i 25 km na południe od Gwardiejska, 10 km od granicy z Polską.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prawdiński

przymiotnik relacyjny

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prawdopodobnie

przysłówek

(1.1) przypuszczalnie, być może

(1.2) w sposób prawdopodobny

Źródła:

Wiktionary

Prawdopodobniej

stopień wyższy od przysłówka: prawdopodobnie

Źródła:

SJP.pl

Prawdopodobniejszy

Prawdziwie

przysłówek

(1.1) rzeczywisty

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prawicki

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Prawicowiec

potocznie o zwolenniku prawicy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawicowo

przysłówek

(1.1) w sposób prawicowy

(1.1) cecha tego, co prawicowe; cecha tych, którzy są prawicowi

Źródła:

Wiktionary

Prawicowy

dotyczący prawicy politycznej, związany z jej poglądami, reprezentujący jej poglądy (np. prawicowy polityk, przekonania prawicowe)

przymiotnik

SJP.pl
Wiktionary

Prawicówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta o prawicowych poglądachfakt.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś

(1.2) rzem. przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawidłowiej

Prawidłowszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawidłowy; bardziej prawidłowy

Źródła:

SJP.pl

Prawidłowy

taki, jaki być powinien, poprawny, zgodny z obowiązującymi prawidłami

przymiotnik

(1.1) dobrze uformowany, foremny

(1.2) zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami

(1.3) bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)

(1.4) słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawie

tyle co: nieomal; w przybliżeniu, blisko

partykuła

(1.1) …informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

(1.2) stpol. naprawdę, rzeczywiście

(1.3) mat. z wyjątkiem skończonej liczby przypadków

(1.4) mat. w teorii miary i probabilistyce: z wyjątkiem zbiorów o mierze zero

(1.5) mat. w topologii: z wyjątkiem zbiorów pierwszej kategorii

przysłówek

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. akurat, właśnie, w tej chwili, w sam raz

(2.2) stpol. prawdziwie

(2.3) stpol. zupełnie, całkowicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) gw-pl|Górny Śląsk. racja

forma rzeczownika|rodzaj=nijaki.

(4.1) Ms. lp. od: prawo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawiedniki

Prawiedniki – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Głusk. Leży nad rzeką Bystrzycą, przy drodze powiatowej z Lublina do Bychawy.

W 1974 roku wieś utraciła 119 ha na rzecz Lublina

Wieś stanowi sołectwo gminy Głusk. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z roku 2011 wieś miała 1146 mieszkańców.

Źródła:

Wikipedia

Prawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prawić.

lekceważąco: marny, lichy prawnik

Źródła:

SJP.pl

Prawnie

przysłówek

(1.1) w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem

(1.2) sądownie, przed sądem, wobec prawa

Źródła:

Wiktionary

Prawnik

1. osoba działająca zawodowo w obszarze prawa
2. potocznie o studencie prawa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba mająca wykształcenie prawnicze

(1.2) pot. praw. każdy prawnik (1.1) reprezentujący interesy swego klienta

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) praw. kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prawno

wieś w Polsce

Prawno – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie opolskim, w gminie Józefów nad Wisłą. Leży nad Wyżnicą (dopływem Wisły).

Prawno posiadało prawa miejskie, które uzyskało pod koniec XVI w. lub na początku XVII w. Miasto nie zdołało się rozwinąć, pomimo tego miejscowość utrzymała prawa miejskie do 12 października 1824.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prawnoczłowieczy

dotyczący praw człowieka

Źródła:

SJP.pl

Prawnofinansowy

przymiotnik

(1.1) praw. dotyczący prawa finansowego, związany z prawem finansowym

Źródła:

Wiktionary

Prawnokarny

odnoszący się do prawa karnego; karnoprawny

dotyczący prawa naturalnego (prawa natury)

Źródła:

SJP.pl

Prawność

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl

Prawny

1. stanowiący prawo, zgodny z prawem (np. normy prawne, moc prawna)
2. zajmujący się prawem, stosowany w prawie; prawniczy (np. nauki prawne)

przymiotnik

(1.1) taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

(1.2) taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawo

1. ogół przepisów regulujących stosunki międzyludzkie;
2. nakaz, przepis, punkt regulaminu;
3. nauka o prawodawstwie; wydział szkoły wyższej zajmujący się tą nauką;
4. uprawnienie, pozwolenie;
5. (zwykle w l.mn.) zasada dotycząca świata, natury itp.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

(1.2) praw. przywilej, zezwolenie na coś;

(1.3) praw. przepis, norma prawna

(1.4) nauka o prawie (1.1)

(1.5) nauk. dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;

przymiotnik

(1.1) geogr. położony, znajdujący się na prawym brzegu (nad prawym brzegiem) rzeki

Źródła:

Wiktionary

Prawocice

Prawocice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Zawonia.

Źródła:

Wikipedia

Prawodawca

Źródła:

SJP.pl

Prawomocnie

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawomocne

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Prawomocność – stan prawny odnoszący się do rozstrzygnięć organów administracyjnych (takich jak: decyzja administracyjna czy postanowienie) oraz do orzeczeń sądowych (wyrok, postanowienie, nakaz zapłaty), mający miejsce wówczas, gdy orzeczenie sądowe lub rozstrzygnięcie organu administracji nie może być zmienione ani uchylone poprzez wniesienie środka odwoławczego lub zaskarżenia.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prawomocny

o wyroku sądowym: mający moc prawną

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. posiadający moc prawną

Prawomocny (ang. "The Grinder") – amerykański serial telewizyjny (sitcom) stworzony przez Jarrada Paula oraz Andrew Mogela, który został wyprodukowany przez The Detective Agency oraz 20th Century Fox Television. Serial jest emitowany od 29 września 2015 roku przez FOX. 28 października stacja poinformowała o zamówieniu pełnego sezonu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prawomyślniej

stopień wyższy od przysłówka: prawomyślnie

Źródła:

SJP.pl

(1.1) daw. zbiór zasad ortograficznych

SJP.pl

Praworęcznie

przysłówek

(1.1) z wykorzystaniem prawej ręki

Źródła:

Wiktionary

Praworęczność

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawoskrętne

SJP.pl
Wiktionary

Prawostronny

1. znajdujący się albo odbywający się po prawej stronie;
2. zgodny z kierunkiem ruchu wskazówek zegara

przymiotnik

odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) całkowicie wierny dogmatom danej religii lub doktryny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ktoś ściśle przestrzegający zasad danej wiary lub doktryny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawowitość

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Prawoślaz

roślina zielna z rodziny ślazowatych, uprawiana w Eurazji jako roślina lecznicza lub ozdobna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Althaea|L.|ref=tak., rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych;

(1.2) pot. roślina z rodzaju prawoślaz (1.1)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prawość

→ prawy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest prawy

Patrz:prawy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

prawak;
1. pogardliwie: prawicowiec (osoba o poglądach prawicowych);
2. potocznie: osoba praworęczna

Źródła:

SJP.pl

Prawy

1. znajdujący się po stronie przeciwnej w stosunku do strony znajdowania się serca bądź ręki bliższej sercu;
2. podniośle: szlachetny;
3. o stronie tkaniny, ubioru: zewnętrzny;
4. rzadko: prawicowy;
5. przestarzale: legalny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

(1.2) o człowieku: uczciwy, szlachetny

(1.3) polit. prawicowy, konserwatywny

(1.4) kraw. (o stronie tkaniny, odzieży): przeznaczony do noszenia na danej stronie

(1.5) stpol. prawdziwy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prawyborczy

→ prawybory

z łaciny, w filozofii: realne działania i faktyczny stan rzeczy w przeciwieństwie do teorii; praktyka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) filoz. rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii

(1.2) książk. praktyka; proces zastosowania teorii, praktykowania idei

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Praxis – projekt muzyczny
Praxis (proces) - process gdzie teoria jest przekształcana w praktyke
Praxis – jugosłowiańska szkoła filozoficzna
Praxis (czasopismo)
Praxis Makes Perfect – album grupy Neon Neon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Praz

zielonkawa odmiana kwarcu, minerał używany w jubilerstwie i zdobnictwie; prazem (rzadziej)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Praz-sur-Arly – gmina
Lucien Praz – szwajcarski architekt
Mario Praz – włoski historyk sztuki
praz – minerał
Praz de Lys – Sommand – francuski ośrodek narciarski
Praz siabie – album BN
La Praz
Pras
Tremplin du Praz

Źródła:

Źródła:

SJP.pl

Prazięć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

1. czyścić tkaniny za pomocą wody i/lub środków chemicznych;
2. potocznie: bić kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. uprać, wyprać)

(1.1) usuwać brud z ubrań, tkanin

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprać)

(2.1) przen. pot. bić

(2.2) stpol. bić

czasownik zwrotny niedokonany prać się (dk. uprać się, wyprać się)

(3.1) być pranym (1.1)

czasownik zwrotny niedokonany prać się (dk. sprać się)

(4.1) przen. pot. bić się nawzajem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prał.

skrót

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prałatura

dawniej: majster prażalni

Źródła:

SJP.pl

Prażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prażyć.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prażenie – poddawanie żywności działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu
prażenie – ogrzewanie substancji stałych w wysokiej temperaturze, niższej od ich temperatury topnienia, w celu spowodowania przemian fizycznych lub chemicznych

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prażma

pszenne lub żytnie ziarno prażone albo pieczone

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prażnia

urządzenie do podgrzewania nasion przed wytłoczeniem oleju

Źródła:

SJP.pl

Prażnica

(1.1) poddany działaniu wysokiej temperatury

Źródła:

Wiktionary

Prażubr

wymarły gatunek ssaka krętorogiego; żubr pierwotny; żubr stepowy

Źródła:

Źródła:

SJP.pl

Pre-

przedrostek

Preambula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. wstęp zawierający wyjaśnienie

Źródła:

Wiktionary

Preambulum

Zobacz też: Preambulum (zespół muzyczny).

dawniej: część dochodów kościoła katolickiego przekazywana duchownym za pełnienie funkcji kościelnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. kośc. część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prebiotyczny

1. → prebiotyk;
2. istniejący przed powstaniem życia; protobiotyczny

Źródła:

SJP.pl

Prebiotyk

składnik pożywienia nieulegający trawieniu, pobudzający aktywność korzystnych dla organizmu człowieka bakterii występujących w jelicie grubym, np. pektyna, guma guarowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja nieulegające trawieniu, która stanowi pokarm dla bakterii jelitowych

Nie mylić z: Probiotyk.

Prebiotyk – substancja obecna lub wprowadzana do pożywienia w celu pobudzania rozwoju prawidłowej flory jelit, poprawiająca w ten sposób zdrowie. Prebiotykiem może być naturalny składnik diety np. skrobia, błonnik pokarmowy lub dodatki do żywności (suplementy diety) o charakterze prozdrowotnym – "healthy food for the colon".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prebook

[czytaj: prebuk] wstępna wersja książki publikowana w celach marketingowych

Źródła:

SJP.pl

Precedencja

protokolarny porządek pierwszeństwa

będący wzorcem, mający wpływ na traktowanie podobnych sytuacji w przyszłości

Źródła:

SJP.pl

Precel

1. obwarzanek w kształcie ósemki;
2. środowiskowo: internetowy tekst na określony temat z linkami odsyłającymi do pozycjonowanej strony internetowej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) kulin. rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

(1.2) środ. inform. artykuł tematyczny, pisany do tzw. katalogu „presell page”, którego zadaniem jest sztuczne podbijanie rankingu jakiejś strony internetowej w wynikach wyszukiwarek

Precel – wyrób piekarniczy, o kształcie podobnym do cyfry 8, posypany makiem, sezamem bądź solą.

Często mylony z bajglem lub z obwarzankiem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Precelek

mały precel

Źródła:

SJP.pl

Precelkowy

→ precelek

Patrz:precelek

Źródła:

SJP.pl

Preceptor

dawniej: nauczyciel, wychowawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. nauczyciel, wychowawca

(1.2) hist. zwierzchnik stojący na czele okręgu w zakonie rycerskim;

Preceptor ( praeceptor, od praecipere „uprzedzać; uczyć; radzić“) – dawniej: nauczyciel, wychowawca. W średniowiecznej łacinie "praeceptor " oznaczał dowódcę, od "praecipere" w znaczeniu 'rozkazywać; przykazywać'.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Preceptorka

→ preceptor

Patrz:preceptor

Źródła:

SJP.pl

Preceptorski

→ preceptor

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z preceptorem, dotyczący preceptora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) daw. należący do preceptora

Patrz:preceptor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Precesja

jednostajny ruch osi ciała niebieskiego wywołany wspólnym oddziaływaniem innych ciał niebieskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;

(1.2) astr. ruch osi obrotu Ziemi na skutek przyciągania przez Księżyc i Słońce

Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała. Oś obrotu sama obraca się wówczas wokół pewnego kierunku w przestrzeni zakreślając powierzchnię tworzącą stożek.

Precesja przy nieobecności sił zewnętrznych.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rzecz cenna

Źródła:

Wiktionary

Precjoza

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. rzeczy cenne

Źródła:

Wiktionary

Precjozum

drogocenny przedmiot

Źródła:

SJP.pl

Preclik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. obwarzanek

Źródła:

Wiktionary

Precypitacja

1. strącanie osadu;
2. swoista reakcja serologiczna polegająca na wytrącaniu się antygenu w surowicy krwi

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

precypitacja – zjawisko powstawania osadu w roztworze
precypitacja antygenu – reakcja serologiczna, wytrącanie z roztworu kompleksu antygenu z przeciwciałem
praecipitatio – opad atmosferyczny docierający do powierzchni ziemi

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Precypitacyjny

→ precypitacja

Patrz:precypitacja

Źródła:

SJP.pl

Precypitat

1. nierozpuszczalna substancja stała wydzielająca się z roztworu; osad;
2. rodzaj sztucznego nawozu mineralnego fosforowego; dwufosfat

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

precypitat – chem. osad
precypitat, dwufosfat – nawóz
precypitat paszowy
biały precypitat rtęciowy, precypitat nietopliwy – amidochlorek rtęci

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Precypityna

przeciwciało mające zdolność łączenia się z antygenami i wytrącania jako nierozpuszczalne kompleksy; strącalnik

Źródła:

SJP.pl

Precyzer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. potencjometr, kondensator zmienny lub strojona cewka, służące do precyzyjnej regulacji, zazwyczaj częstotliwości fal radiowych w radioodbiornikach

(1.2) mech. gałka służąca do bardzo precyzyjnej regulacji posuwu stołu lub głowicy obrabiarki

Źródła:

Wiktionary

Precyzja

1. dokładność i staranność w wykonywaniu czegoś;
2. jasny i ścisły sposób formułowania wypowiedzi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dokładność, staranność

(1.2) metrol. stopień zgodności między wynikami uzyskanymi w określonych warunkach z wielokrotnych pomiarów tej samej wielkości;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Precyzjonizm

amerykański kierunek malarski powstały w czasie I wojny światowej, nawiązujący do futuryzmu i kubizmu; realizm kubistyczny

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Precyzować

1. określać coś dokładniej, dopowiadać szczegóły, uściślać
2. precyzować się - stawać się dokładniej określonym; uściślać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprecyzować)

(1.1) określać dokładnie, z precyzją

czasownik zwrotny niedokonany precyzować się (dk. sprecyzować się)

(2.1) stawać się dokładnie określonym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Precyzyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób precyzyjny, dokładny

(1.1) cecha tego, co precyzyjne; cecha tych, którzy są precyzyjni

Źródła:

Wiktionary

Precyzyjny

odznaczający się precyzją, wykonany z precyzją

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły

(1.2) taki, który wyrabia narzędzia tego typu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Precz

przysłówek oznaczający chęć wypędzenia ("Precz z moich oczu!"), gwałtowną niechęć wobec czegoś, kogoś ("Precz z kaczuchą!") lub występujący wspólnie z czasownikami oznaczającymi oddalanie się, wyrzucanie kogoś, czegoś ("Poszedł precz.")

przysłówek

(1.1) w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś

Predella

1. w semantyce: wyrażenie opisujące cechę przedmiotu lub relację między przedmiotami;
2. w semantyce: treść takiego wyrażenia;
3. w językoznawstwie: orzeczenie lub orzecznik;
4. w logice tradycyjnej: część zdania, w której stwierdza się coś o podmiocie;
5. w logice współczesnej: wyrażenie opisujące jakąś relację lub właściwość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) log. wyrażenie, które opisuje jakąś właściwość lub relację

Predykat – wieloznaczny termin mogący oznaczać:

W rachunku predykatów pierwszego rzędu (rachunku kwantyfikatorów) występują symbole P, Q, R itd. reprezentujące predykaty jednoargumentowe. W terminologii gramatycznej predykatom jako funktorom zdaniotwórczym swobodnie odpowiadają osobowe formy czasownika.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Predykatyw

w językoznawstwie: wyraz, który pełni funkcję czasownika, ale nie ma końcówek fleksyjnych i nie łączy się z podmiotem w mianowniku, np. trzeba, należy, warto, wiadomo, brak

w językoznawstwie: będący orzeczeniem lub pełniący funkcję orzeczenia; orzeczeniowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. będący orzeczeniem lub pełniący funkcję orzeczenia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Predykcja

w matematyce: przewidywanie cech statystycznych zjawisk losowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. ekon. proces przewidywania przyszłych realizacji lub cech statystycznych w zjawiskach losowych

(1.2) przewidywane zjawisko lub cecha

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Predykcyjny

proroczy, przewidujący; predyktywny

przymiotnik

(1.1) związany z predykcją, przewidywaniem; oparty na predykcji; służący do przewidywania

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Predyktor

1. w statystyce: zmienna modelu statystycznego, stosowana w prognozowaniu; zmienna niezależna, zmienna objaśniająca;
2. w medycynie: czynnik wskazujący na prawdopodobną odpowiedź na planowane leczenie; czynnik predykcyjny;
3. w sejsmologii: zjawisko będące zwiastunem trzęsienia ziemi

Źródła:

SJP.pl

Predyktywność

→ predyktywny

Patrz:predyktywny

Predylekcyjny

→ predylekcja

Patrz:predylekcja

Źródła:

SJP.pl

Predysponować

usposabiać, przeznaczać kogoś do czegoś

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) sprawiać, że ktoś ma naturalne zdolności lub warunki

(1.2) med. zwiększać podatność na coś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prefacja

w Kościele katolickim: część mszy poprzedzająca liturgię Eucharystii

Prefacja (łac. "praefatio" – przedmowa) – modlitwa dziękczynna, rozpoczynająca modlitwę eucharystyczną w rzymskiej tradycji liturgicznej, przede wszystkim w Kanonie rzymskim. Stąd przeszła do liturgii niektórych wyznań chrześcijańskich z nurtu reformacyjnego.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prefekt

1. naczelnik;
2. katecheta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;

(1.2) adm. urzędnik administracyjny w m.in. Francji, lub Księstwie Warszawskim;

(1.3) uczący religii w szkole

(1.4) przełożony w seminariach duchownych

(1.5) kardynał stojący na czele kongregacji

(1.6) eduk. w niektórych krajach uczeń odpowiedzialny za porządek w klasie i szkole;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prefekt – tytuł wyższych oficerów i urzędników w starożytnym Rzymie
prefekt – urzędnik administracji
prefekt – urzędnik administracji Watykanu
prefekt – urzędnik administracji kościelnej, odpowiedzialny za organizację kształcenia katechetycznego w parafii lub diecezji
prefekt – urzędnik administracji Księstwa Warszawskiego
prefekt – w krajach anglosaskich uczeń odpowiedzialny za porządek wśród uczniów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prefektka

→ prefekt; katechetka

Źródła:

SJP.pl

Prefektura

1. urząd prefekta; kancelaria prefekta;
2. obszar podlegający władzy prefekta;
3. jednostka administracyjna w niektórych krajach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd prefekta

(1.2) godność prefekta

(1.3) teren działania prefekta

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

urząd prefekta i okres jego kadencji
prefektura (starożytność) – urząd prefekta i okres jego kadencji oraz jednostka podziału administracyjnego w starożytnym Rzymie
prefektura – jednostka podziału administracyjnego (ogólnie)
prefektury Japonii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prefekturalny

→ prefektura

Patrz:prefektura

Źródła:

SJP.pl

Preferans

trzyosobowa lub czteroosobowa gra (w 32 karty)

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) dawna gra karciana

Preferans – gra karciana dla 3 osób polegająca na braniu lew podobna do brydża. W preferansie gracze licytują o prawo wyboru koloru atutowego i bycia rozgrywającym. Licytacja bardzo przypomina tę z brydża. Cechą niezwykłą preferansa jest to, że obrońcy nie muszą brać udziału w rozgrywce - mogą się wycofać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Preferansik

zdrobnienie od: preferans

Źródła:

SJP.pl

Preferencja

1. przedkładanie czegoś nad coś, uważanie za ważniejsze w danej hierarchii;
2. ułatwienia dla pewnych osób lub instytucji, które nie są dostępne innym; korzystniejsze warunki

rzeczownik, rodzaj żeński

Prefiguracja

Prefiksacja

rzeczownik, rodzaj żeński

→ prefiks

Źródła:

Wikipedia

Preformować

nadawać czemuś wstępny kształt lub formę

Źródła:

SJP.pl

Pregabalina

organiczny związek chemiczny, lek przeciwlękowy i przeciwpadaczkowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) steroid syntetyzowany z cholesterolu, który jest prekursorem estrogenu, progesteronu, testosteronu, DHEA, kortyzolu i aldosteronu

Źródła:

Wiktionary

rzeka w Federacji Rosyjskiej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, przepływająca przez Królewiec i uchodząca do Zalewu Wiślanego;

Pregoła (ros. Преголя, "Priegolja", niem. "Pregel", lit. "Prieglius", łac. "Vatrulia") – rzeka w rosyjskim obwodzie królewieckim, główna rzeka krainy historycznej Prusy.

nauka zajmująca się badaniem dziejów od momentu pojawienia się człowieka do pierwszych dokumentów pisanych; historia kultury materialnej; prahistoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

rodzaj dialektyzacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. proces fonetyczny polegający na rozwinięciu się przed samogłoską dźwięku j, np. Jadam zamiast Adam;

Prejotacja – proces fonetyczny (rodzaj protezy) polegający na pojawieniu się /j/ przed samogłoską w nagłosie (na początku wyrazu). Zaszła np. w języku prasłowiańskim i gwarach polskich: anioł > janioł. Prejotacja "e"-, "a"- w nagłosie jest zjawiskiem zanikającym.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prejudycjalny

przymiotnik

(1.1) praw. będący bazowym do orzekania w podobnej sprawie

Źródła:

Wiktionary

Prejłowo

Prejłowo ( Preylowen, 1938–1945 Preiwils) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona w historycznych granicach Warmii.

Źródła:

Wikipedia

Prek

przysłówek

(1.1) reg. pozn. precz

wykrzyknik

(2.1) reg. pozn. precz

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleš Prek – słoweński kierowca wyścigowy i narciarz alpejski.
Karolina Prek – polska właścicielka ziemska
Stanisław Prek – polski oficer
Stefan Prek – polski właściciel ziemski, działacz społeczny, gospodarczy i samorządowy
Tadeusz Prek – polski właściciel ziemski
Prek (herb szlachecki)

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prekambr

okres w dziejach Ziemi obejmujący dwie najstarsze ery: archaiczną i proterozoiczną; kryptozoik, eon kryptozoiczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jeden z okresów w dziejach Ziemi;

(1.2) twory geologiczne z tego okresu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prekambryjski

→ prekambr

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z prekambrem, dotyczący prekambru

Patrz:prekambr

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prekampania

charakterystyczny dla ludzi żyjących w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujących na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

Źródła:

SJP.pl

Prekaryjny

→ prekarium

→ prekauzalizm

Patrz:prekauzalizm

Źródła:

SJP.pl

Prekluzja

termin ostateczny dla wykonania pewnych czynności prawnych; termin zawity, termin prekluzyjny

Prekluzja ( praeclusio – zamknięcie) – określenie czasu przeznaczonego na dokonanie czynności prawnej, po upływie którego uprawnienie do dokonania czynności wygasa, a jej dokonanie jest pozbawione skutków prawnych. Prekluzja należy do kategorii terminów stanowczych.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prekluzyjny

termin prekluzyjny - termin, po którego upływie nie można wykonać czynności prawnej; termin zawity

Źródła:

SJP.pl

Prekmurje

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Prekmurje (także "Prekomurje", Muravidék, Murland, prek. Prekmürsko) – niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prekmurski

przymiotnik relacyjny

SJP.pl

Prekolumbijski

odnoszący się do Ameryki z czasów przed jej odkryciem przez Krzysztofa Kolumba (1492 r.); przedkolumbijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prekonfigurować

wstępnie konfigurować (skonfigurować)

Źródła:

SJP.pl

Prekonizacja

w Kościele katolickim: zatwierdzenie i uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji biskupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża;

Prekonizacja ( praeconizatio – „ogłoszenie”) – w Kościele katolickim uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji nowego biskupa. Od tego momentu aż do przyjęcia święceń biskupich - sakry - dana osoba duchowna pozostaje biskupem-nominatem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prekonizacyjny

przymiotnik od: prekonizacja

Źródła:

SJP.pl

Prekonizowanie

(1.1) geogr. miasto w Litwie, w okręgu kłajpedzkim;

Źródła:

Wiktionary

Prekursor

człowiek wyprzedzający swoje czasy, zapoczątkowujący jakąś ideę, jakiś kierunek itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. substancja towarzysząca pierwszemu stadium reakcji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prekursorka

kobieta wyprzedzająca swoje czasy, zapoczątkowująca jakąś ideę, kierunek itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: prekursor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prekursorowy

→ prekursor

Patrz:prekursor

Prekwalifikacyjny

→ prekwalifikacja

SJP.pl
Wiktionary

Prelekcja

wykład dla szerokiego grona publiczności mający charakter popularyzacyjny, popularnonaukowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okazjonalny wykład naukowy lub popularnonaukowy na jakiś temat;

Prelekcja – forma wykładu dla szerokiego grona odbiorców (z reguły nie związanych z daną dziedziną wiedzy) na określony temat, co do zasady o charakterze popularnonaukowym. Prelegent najczęściej przedstawia temat w sposób subiektywny lub częściowo subiektywny. Celem prelekcji może być przekonanie słuchaczy do jakiejś wizji, nakłonienie do zaakceptowania określonych poglądów, postaw, czy zachowań, a także zachęcenie do podjęcia jakiegoś działania, czy zainteresowania się jakąś tematyką.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prelekcyjny

dotyczący prelekcji

Źródła:

SJP.pl

Preliminaria

wstępne rozmowy pokojowe; układy tymczasowe

Preliminaria – karta lub karty tytułowe bądź też substytut strony tytułowej także verso karty tytułowej (imprimatur, przywilej drukarski) oraz wszystkie karty ją poprzedzające, np. frontyspis, karta przedtytułowa, także okładka, ale tylko wtedy, gdy jest integralną częścią oryginalnej postaci wydania.

Źródła:

Premenopauza

okres poprzedzający menopauzę

Źródła:

SJP.pl

Premetro

system publicznego transportu zbiorowego, stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urb. system transportu publicznego stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem;

Premetro – system publicznego transportu zbiorowego najczęściej stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem. Premetro kursuje po bezkolizyjnych trasach (lub bezkolizyjnych odcinkach tras), przystosowanych do późniejszego przekształcenia i włączenia w sieć metra. Budowle inżynierskie (tunele, wiadukty) są dopasowane również do skrajni metra.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Premia

1. dodatek do pensji przyznawany pracownikowi w zależności od wyników jego pracy;
2. nagroda pieniężna, gratyfikacja finansowa;
3. miejsce na trasie wyścigu kolarskiego, gdzie zawodnicy mogą zdobyć dodatkowe punkty; też: tak zdobyte punkty;
4. nagroda za coś, często mająca zachęcić do czegoś osobę nagradzaną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

(1.2) w niektórych grach: dodatkowe punkty lub inna nagroda za wykonanie zadania niebędącego celem gry

Premia – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cusio Ossola.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 605 osób, 6,9 os./km².

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Premiant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ten, który jest premiowany

Źródła:

Wiktionary

Premier

wystawienie danej sztuki, inscenizacji lub zaprezentowanie filmu po raz pierwszy w danym miejscu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. szef, kierownik rządu;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) polit. kobieta sprawująca urząd premiera (1.1)

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: premiera

Premier (z premier – pierwszy) – reprezentant i kierownik rządu, o różnym zakresie uprawnień w zależności od systemu prawnego danego państwa. Najczęściej organizuje i koordynuje prace rządu, zwołuje jego posiedzenia, ma prawo do wnioskowania powołań i odwołań pozostałych członków rządu oraz obsadza niektóre ważne stanowiska i urzędy.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Premiera

wystawienie danej sztuki, inscenizacji lub zaprezentowanie filmu po raz pierwszy w danym miejscu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. teatr. pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: premier

Premiera (z fr. "première" – „pierwsza”, od wyrażenia "première représentation" – „pierwsze przedstawienie”) – pierwsze przedstawienie danego utworu lub towaru szerokiej publiczności.

Początkowo określenie odnosiło się wyłącznie do inscenizacji teatralnej bądź operowej – przy czym obejmuje ono oddzielnie każdą inscenizację (nawet tego samego utworu). Obecnie termin ten rozciągnięto na inne dziedziny – mówi się o premierze filmowej, wydawniczej bądź gry komputerowej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Premierka

→ premier

Patrz:premier

Źródła:

SJP.pl

Premierostwo

premier z żoną

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urząd premiera

(1.2) czas sprawowania urzędu premiera

przysłówek

(1.1) wystawiając pierwszy raz

Źródła:

Wiktionary

Premierowy

→ premiera

przymiotnik relacyjny

(1.1) film. teatr. związany z premierą, dotyczący premiery

Patrz:premiera

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Premierzyca

lekceważąco lub potocznie: pani premier

Źródła:

SJP.pl

Premierówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka premiera

Źródła:

Wiktionary

Premiks

Źródła:

Wiktionary

Prenatalny

dotyczący okresu życia płodowego; przedurodzeniowy

przymiotnik

→ preorder

Patrz:preorder

Źródła:

SJP.pl

Preorgazmiczny

przymiotnik

(1.1) seks. taki, który występuje przed orgazmem

(1.2) seks. taki, który jeszcze nie miał orgazmu

Źródła:

Wiktionary

Preorientacja

wstępne rozeznanie się w czymś

Źródła:

SJP.pl

Preorientacyjny

→ preorientacja

Patrz:preorientacja

(1.1) zdrobn. od preparat

Źródła:

Wiktionary

Preparacja

1. przygotowanie czegoś do użytku poprzez wykonanie określonych zabiegów technicznych;
2. opracowanie tekstu w celu uwypuklenia jakiejś jego treści ;
3. dawniej, zwykle w liczbie mnogiej: objaśnienia do tekstu w podręczniku;
4. sporządzenie preparatu anatomicznego lub zoologicznego;
5. technika kompozytorska związana ze zmianą brzmienia instrumentu poprzez ingerencję w jego konstrukcję i nietypowy sposób wydobycia dźwięku

Źródła:

SJP.pl

Preparacje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania

(1.2) obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

preparat – termin chemiczny
preparat – termin biologiczny
biologiczny preparat mikroskopowy

Patrz:preparator

Źródła:

SJP.pl

Preparatornia

miejsce obróbki i konserwacji materiałów przywiezionych z terenu w celu przeznaczenia ich do demonstrowania i dalszych badań

Źródła:

SJP.pl

Preparatorski

→ preparator

Patrz:preparator

Źródła:

SJP.pl

Preparowanie

→ prepozycja

Patrz:prepozycja

Źródła:

SJP.pl

Prepozyt

1. przewodniczący kapituły katedralnej;
2. tytuł proboszcza kolegiaty;
3. tytuł zastępcy przełożonego w niektórych zakonach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. tytuł zastępcy przełożonego w niektórych zakonach

Prepozyt, primiceriusz (łac. "praepositus" – przełożony) – w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników, czyli kapituły katedralnej lub kolegiackiej, oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich – często w randze prałata lub infułata. Najczęściej prepozytem jest proboszcz parafii kolegiackiej (przykładem kolegiata w Wałbrzychu). Tytuł zastępcy przełożonego (np. opata, przeora) w niektórych zakonach.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prepozytura

urząd prepozyta

SJP.pl

Preprint

druk wyprzedzający właściwe wydanie; przeddruk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. wersja publikacji naukowej sprzed ukazania się w recenzowanym czasopiśmie naukowym;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Preprodukcja

prace i przygotowania poprzedzające produkcję czegoś, np. filmu, gry komputerowej itd.

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prequelowy

→ prequel

Patrz:prequel

Źródła:

SJP.pl

Prerafaeliczny

→ prerafaelizm

Patrz:prerafaelizm

Źródła:

SJP.pl

dziewiętnastowieczny kierunek w sztuce zapoczątkowany w Anglii, nawiązujący do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia (przed Rafaelem); prerafaelizm

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. szt. kierunek w sztuce angielskiej w połowie XIX wieku, który nawiązywał do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prerafaelizm

dziewiętnastowieczny kierunek w sztuce zapoczątkowany w Anglii, nawiązujący do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia (przed Rafaelem); prerafaelityzm

rzeczownik, rodzaj męski

przywilej, uprawnienie, pierwszeństwo związane z zajmowanym stanowiskiem lub wykonywaną funkcją

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska

należy dopracować:

dawniej:
1. przepis prawny; nakaz, rozporządzenie;
2. porada, przepis na coś, recepta lekarska;
3. przedawnienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wypisywanie, ordynowanie czegoś, także. recepta lekarska;

(1.3) daw. przepis prawny, nakaz urzędowy

(1.4) daw. przedawnienie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

preskrypcja (socjolingwistyka)
przepis prawny lub nakaz urzędowy
przepis, receptura, recepta
przedawnienie
argument preskrypcji
proskrypcja

(1.1) jęz. dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

(1.2) filoz. pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

preskryptywizm – w językoznawstwie
preskryptywizm – w metaetyce
deskryptywizm
normatywizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Preskryptywność

→ preskryptywny

Patrz:preskryptywny

Źródła:

SJP.pl

Preskryptywny

w psycholingwistyce: określający, jak należy się zachować, aby zaspokoić wzbudzoną potrzebę; zalecający

przymiotnik

(1.1) dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania

(1.2) jęz. formułujący zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Presley

[czytaj: preslej] nazwisko, m.in. Elvis Presley (1935-1977) - piosenkarz amerykański

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Brian Presley – amerykański aktor i producent telewizyjny i filmowy
Elvis Presley – amerykański piosenkarz i aktor
Lisa Marie Presley – amerykańska aktorka i piosenkarka
Priscilla Presley – amerykańska modelka i aktorka

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Presleyowski

[czytaj: preslejowski] taki jak u Presleya, właściwy Presleyowi, nawiązujący do muzyki Presleya, przypominający zachowanie, taniec Presleya itp.

Źródła:

SJP.pl

Presokratyczny

Prespa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji;

(1.2) geogr. hist. region historyczny współcześnie podzielony między Grecję, Albanię i Macedonię, położony nad jeziorami o tej samej nazwie

Prespa (mac. "Преспанско Езеро", gr. "Λίμνες Πρέσπες", alb. "Liqeni i Prespës") – jezioro u zbiegu granic Macedonii Północnej, Albanii i Grecji, w historycznym regionie Prespa. Terminem Prespa określa się dwa jeziora - Wielką i Małą Prespę.

Leży w tektonicznym obniżeniu na wysokości 967 m n.p.m.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prespański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prespą, dotyczący Prespy (jeziora lub otaczającego go obszaru)

Presspublica

Presspublica – spółka działająca od 1991 będąca w 100% własnością należącej do Grzegorza Hajdarowicza spółki Gremi Media.

utwór muzyczny lub jego część wykonana w bardzo szybkim tempie (presto)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Presto – album studyjny zespołu Rush wydany w 1989 roku
Presto – krótkometrażowy film wytwórni Pixar z 2008 roku
Presto – niemiecki producent samochodów
Presto – sieć włoskich restauracji
Presto – silnik przeglądarki internetowej Opera
Presto – tempo w muzyce
Presto – polski magazyn o kulturze, sztuce i twórczym życiu
Presto – miasto w Boliwii
Presto – niemiecki raper

w logice: wniosek wynikający jednocześnie z jakiegoś zdania i jego negacji, np. presupozycją zarówno zdania "Moim ulubionym aktorem jest Johnny Depp." jak i zdania "Moim ulubionym aktorem nie jest Johnny Depp." jest: "Mam ulubionego aktora."

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens;

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Preszowem, dotyczący Preszowa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Preszowszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) region obejmujący kraj preszowski. na wschodniej Słowacji;

Preszowszczyzna – region w zachodniej części Zakarpacia, należący obecnie do Słowacji jako kraj preszowski, ze stolicą w Preszowie.

miasto we wschodniej Słowacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pretekst

Źródła:

Wiktionary

Pretendencki

odnoszący się do pretendenta, właściwy pretendentowi

Źródła:

SJP.pl

Pretendent

ten, kto pretenduje do czegoś; kandydat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która ubiega się o jakiś tytuł, stanowisko lub funkcję

Pretendent (łac. "praetendo") – osoba, która ubiega się o jakiś tytuł, stanowisko lub funkcję. W powszechnym użyciu osoba, która rości sobie prawa do tytułu monarszego (pretendent do tronu), w sytuacji, gdy o tron ubiega się kilka osób, gdy ród został odsunięty od władzy lub też monarchia została zniesiona. W przeciwieństwie do samozwańca swoje roszczenia wywodzi z obiektywnych przesłanek uprawniających do dziedziczenia tytułu (praw dynastycznych).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pretendentka

→ pretendent

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; też: słowa wyrażające to uczucie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do czegoś; wymaganie, żądanie;
3. przesadnie wysokie mniemanie o sobie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; także. słowa wyrażające to uczucie

(1.2) roszczenie zgłaszane przez kogoś do czegoś

(1.3) przesadnie wysokie mniemanie o sobie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pretensje

Źródła:

SJP.pl

Pretensjonalizm

pretensjonalność;
1. sztuczne zachowywanie się; krygowanie, zmanierowanie;
2. nienaturalność, zły gust, zbytnie wyszukanie; sztuczność, przesada, manieryczność

Źródła:

SJP.pl

Pretensjonalnie

przysłówek

1. zachowujący się sztucznie;
2. zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

przymiotnik

(1.1) książk. zachowujący się sztucznie, krygujący się

(1.2) książk. zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pretensyjka

zdrobnienie od: pretensja

Źródła:

SJP.pl

Pretest

test wstępny, diagnozujący, np. test skuteczności i bezpieczeństwa produktu przed jego sprzedażą, test oceny gotowości studentów do dalszych badań

Pretest – w naukach społecznych, pomiar początkowy zmiennej zależnej przed wprowadzeniem manipulacji eksperymentalnej. Wykonuje się go w celu zaobserwowania wariancji zmiennej zależnej po manipulacji zmienną niezależną (w odstępie czasu). Używa się go do zbadania siły manipulacji eksperymentalnej (np. w schemacie klasycznym). Stosuje się go również w badaniu rzetelności danego testu badawczego (np. kwestionariusza) w eksperymencie bez grupy kontrolnej.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pretor

urzędnik sądowy w starożytnym Rzymie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pretoria

oddział pretorianów

1. namiot wodza w wojsku rzymskim;
2. dom albo trybunał pretora

SJP.pl

Prewencja

zapobieganie czemuś, zwłaszcza przestępstwom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapobieganie czynom i zjawiskom uważanym za niepożądane

(1.2) środ. oddział policji, którego zadaniem jest zapobieganie przestępczości

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prewencja ogólna
Prewencja rentowa
Prewencja (rolnictwo)
Prewencja szczególna
Prewencja windykacyjna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prewencyjność

→ prewencyjny

Patrz:prewencyjny

Źródła:

SJP.pl

Prewencyjny

dotyczący prewencji

przymiotnik

(1.1) służący zapobieganiu, prewencji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prewentorium

sanatorium przeznaczone dla osób zagrożonych jakąś chorobą lub skłonnych do pewnych chorób

SJP.pl
Wiktionary

Prezbiopia

niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, presbiopia, presbyopia

Źródła:

SJP.pl

Prezbiopijny

→ prezbiopia

Patrz:prezbiopia

Źródła:

SJP.pl

Prezbiter

duchowny uprawniony do prowadzenia nabożeństw i sprawowania sakramentów; ksiądz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prezbiterat

drugi stopień sakramentu święceń we wspólnotach chrześcijańskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. sakrament święceń w chrześcijaństwie;

odłam kalwinizmu, gdzie władzę sprawują wybierani przez wiernych starsi (prezbiterzy), nieuznający episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

część kościoła rzymskokatolickiego z ołtarzem głównym, przeznaczona zasadniczo dla duchowieństwa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. rel. przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

zdrobnienie od: prezent

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prezent

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prezencja

powierzchowność, zewnętrzna postawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wygląd i sposób zachowania się jakiejś osoby, zazwyczaj atrakcyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prezencyjny

→ prezencja

Patrz:prezencja

Źródła:

SJP.pl

Prezent

to, co się komuś darowuje, zwykle z jakiejś okazji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prezentacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wystawienie czegoś na pewnym forum

(1.2) zestaw slajdów

(1.3) książk. zapoznanie kogoś z kimś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prezentacja (wystąpienie publiczne) – wystąpienie publiczne mające na celu przekazanie treści słuchaczom
grafika prezentacyjna – dokument elektroniczny, jedna z technik wykorzystywana podczas prezentacji
Pokaz slajdów – trzeci album studyjny polskiego zespołu muzycznego Kwiat Jabłoni

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prezentacjonizm

Prezentacjonizm (immediatyzm) – stanowisko epistemologiczne, według którego podmiot w bezpośrednim poznaniu przedmiotu ma do czynienia z nim samym, a nie z jego reprezentacją. Stanowisko to konstytuują dwa elementy:

Źródła:

Wikipedia

Prezentacyjny

→ prezentacja

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zapowiada audycje w radiu lub telewizji

(1.2) mężczyzna, który prezentuje strój stroje na pokazach mody

(1.3) osoba, która demonstruje towary na targach, wystawach

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prezenterka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta w mediach zapowiadająca lub prowadząca program

Źródła:

Wiktionary

czasownik

(1.1) pokazywać coś

czasownik zwrotny prezentować się

(2.1) wyglądać zwykle korzystnie

Źródła:

Wiktionary

Prezentownik

poradnik lub zestaw propozycji prezentów na różne okazje

Źródła:

SJP.pl

Prezentowy

przymiotnik relacyjny

→ prezentysta

Patrz:prezentysta

Źródła:

SJP.pl

Prezentystyczny

dotyczący prezentyzmu

Źródła:

SJP.pl

Prezentyzm

1. stawianie się w pracy mimo złego stanu zdrowia; prezenteizm;
2. kierunek w teorii i metodologii historiografii uznający poznanie obiektywnej prawdy historycznej za niemożliwe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. kierunek analizy historycznej, w którym ocena zdarzeń, faktów, poglądów z przeszłości jest dokonywana ze współczesnej perspektywy;

Zobacz też: prezentyzm (filozofia czasu).

Prezentyzm (analiza historyczna) (z łac. "praesens" „obecny” i gr. "ismos" „wiedza”) – kierunek analizy historycznej polegający na ocenie zdarzeń, faktów, poglądów i ocen z przeszłości ze współczesnej perspektywy.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prezerwa

przetwór mięsny w hermetycznych opakowaniach szklanych lub metalowych niepoddawany obróbce cieplnej

Źródła:

SJP.pl

Prezerwatywa

1. gumowa osłonka nakładana na członek przed stosunkiem płciowym w celu uniknięcia zapłodnienia oraz zarażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową; kondom; kondon
2. dawniej: środek zapobiegawczy, ochronny (także w przenośni)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. farm. mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

Prezerwatywa (anglicyzm "kondom") – mechaniczny środek antykoncepcyjny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prezes

osoba kierująca instytucją, organizacją lub stowarzyszeniem; przewodniczący

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prezesik

zdrobnienie od: prezes

Źródła:

SJP.pl

Prezeska

→ prezes

Patrz:prezes

Prezesowski

→ prezes

1. przewodniczenie jakiejś instytucji, spotkaniu, zebraniu; przewodnictwo, prezydowanie;
2. dawniej: stanowisko prezydenta; prezydentura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewodniczenie

(1.2) prezydentura

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prezydencki

odnoszący się do prezydenta lub prezydentury, właściwy prezydentom

1. osoba stojąca na czele państwa będącego republiką;
2. najwyższy przedstawiciel władzy samorządowej w dużym mieście;
3. w niektórych państwach: przewodniczący jakiejś instytucji, organizacji itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

SJP.pl
Wiktionary

Prezydentowa

przestarzale: małżonka prezydenta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona prezydenta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prezydentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie urzędu prezydenta

Źródła:

Wiktionary

Prezydentowicz

syn prezydenta

Źródła:

SJP.pl

Prezydentura

1. stanowisko prezydenta;
2. okres pełnienia funkcji przez prezydenta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

(1.2) polit. okres, gdy ktoś jest prezydentem

(1.3) polit. sposób, w jaki ktoś sprawuje władzę jako prezydent

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prezydent
Wiceprezydent
Prezydent elekt
Prezydent miasta

Prezydium – organ kierowniczy organu kolegialnego. Jednym z jego zadań jest kierowanie obradami organu.

Współczesnymi prezydiami w polskim porządku konstytucyjnym są m.in. Prezydium Rady Ministrów i Prezydium Sejmu.

mit. gr. król Troi, mąż Hekuby; ojciec 40 dzieci (z Hekubą - 19 dzieci), m.in. Hektora, Parysa, Kasandry i Polikseny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Priam, ( Πρίαμος "Príamos"), Podarkes (stgr. Ποδάρκης "Podárkis") – w mitologii greckiej król Troi; jeden z bohaterów "Iliady" Homera.

mit. gr. bóg płodności i urodzaju, opiekun sadów, winnic i pól; Priapos

SJP.pl

Priapizm

Pride

[czytaj: prajd] model samochodu marki Kia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) społ. dzień dumy i widzialności osób LGBT+, święto godności, afirmacji samoakceptacji, dzień publicznego promowania równości społecznej ludzi nieheteronormatywnych, kultury różnorodności i kultury queer

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

gay pride
PRIDE Fighting Championships – japońska organizacja promująca mieszane sztuki walki
Pride – polskie czasopismo
„P.R.I.D.E” – singel Natalii Nykiel
„Pride” – singel Amy Macdonald
„Pride” – singel Damageplan
„Pride (In the Name of Love)” – singel U2
Pride – album Natalii Nykiel
Pride – album White Lion
Pride – album Roberta Palmera
Pride – album zespołu Arena
Opowieść z życia lwów (ang. Pride) – brytyjsko-tanzański film dokumentalny z 2004

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Priewidza

Primabalerina (wł. "primaballerina" – pierwsza balerina) – pierwsza tancerka zespołu baletowego, wykonująca główne partie w balecie. Tytuł nadawany kiedyś przez władców (carów, królów, dyktatorów, namiestników), także przez niektórych prezydentów lub ministrów kultury, a nawet przez dyrektorów poszczególnych teatrów operowych.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Primadonna

przestarzałe: ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki; prymadonna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

Primadonna (z wł. "prima donna" = pierwsza dama) – główna śpiewaczka operowa w teatrze operowym. Zwykle sopran.

model samochodu marki Nissan

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

primer – polinukleotydowy fragment RNA
Primer – film z 2004 roku
grunt malarski

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Primera

model samochodu marki Nissan

Primera – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Cameron.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Primetime

[czytaj: prajmtajm] pora, w której dana stacja telewizyjna ma zwykle najwyższą oglądalność; prime time

Źródła:

SJP.pl

Primitivo

rzeczownik, rodzaj nijaki

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Primorsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego w obwodzie królewieckim w Rosji;

Primorsk (ros. Приморск, pol. Rybaki, d. też "Fyszuzy", lit. "Žuvininkai", niem. "Fischhausen") – osiedle typu miejskiego (do 2005 miasto) w obwodzie królewieckim w Rosji (2118 mieszkańców w 2006).

Miejscowość położona nad najdalej na północ wysuniętą częścią Zalewu Wiślanego (Zatoka Rybacka), ok. 35 km na zachód od Królewca i 10 km na północ od Bałtijska.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Primrose

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Primrose – szkockie nazwisko i nazwa nizinnego klanu
Primrose – jednostka osadnicza w stanie Alaska, w okręgu Kenai Peninsula
Primrose – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Boone
Primrose – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane
Primrose (ang. Primrose Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Steele
Primrose (ang. Primrose Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane
Primrose – miejscowość w hrabstwie Tyne and Wear (Anglia)

Źródła:

Wikipedia

Primula

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, prymula

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Pierwiosnek – rodzaj roślin o naukowej nazwie Primula
Autobianchi Primula – włoski samochód

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Princeps

1. w starożytnym Rzymie w okresie republiki: członek senatu umieszczony na pierwszym miejscu na liście senatorów
2. w okresie wczesnego cesarstwa rzymskiego: nieoficjalny tytuł noszony przez cesarzy
3. w średniowiecznej Polsce w okresie rozbicia dzielnicowego: książę mający władzę zwierzchnią nad dzielnicami

Princeps (l.mn. "principes") – łaciński termin oznaczający „ten, który zajmuje pierwsze miejsce, pierwszy”, używany w różnych okresach historycznych w odniesieniu do sprawujących władzę.

Od tytułu tego pochodzi angielskie słowo "prince" i niemieckie "Prinz".

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Princeska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. sukienka, zazwyczaj bez rękawów, lekko rozszerzana u dołu

Źródła:

Wiktionary

Princessa

marka produktów cukierniczych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Princessa – wafel firmy Nestle
Princessa – wokalistka

Źródła:

SJP.pl

Prinia

rodzina ptaków z rodziny chwastówkowatych

Prinia – rodzaj ptaków z podrodziny prinii (Priniinae) w obrębie rodziny chwastówkowatych (Cisticolidae).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Printed

wydrukowane (formuła umieszczana zwykle na książkach)

Źródła:

SJP.pl

Priodontognat

Priorytetowo

przysłówek

(1.1) uznając pierwszeństwo

Źródła:

Wiktionary

Priorytetowość

→ priorytetowy

Patrz:priorytetowy

Źródła:

SJP.pl

Priorytetowy

taki, któremu przyznano priorytet

przymiotnik

(1.1) mający pierwszeństwo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Priorytetyzować

→ Prisztina

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prisztiną, dotyczący Prisztiny

nieetatowy wykładowca niemieckiej wyższej uczelni, otrzymujący wynagrodzenie bezpośrednio z czesnego uczniów

Privatdozent (z niem. docent prywatny) – termin oznaczający w krajach niemieckojęzycznych specyficzną pozycję pracownika naukowego, który po uzyskaniu stopnia doktora uzyskał habilitację i wykłada na uczelni. Instytucja "Privatdozentów" pojawiła się w Prusach na początku XIX wieku.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Privatim

łac.
1. prywatnie;
2. poufnie

Źródła:

SJP.pl

Prizonizacja

proces przystosowania się osadzonego do warunków panujących w zakładzie karnym

Prizonizacja – proces przystosowania się człowieka (osadzonego) do warunków panujących w zakładzie karnym lub areszcie śledczym. Polega na przyswojeniu wartości, norm i wzorów zachowania, które występują w społeczności więziennej. Dotyczą one np. spożywania posiłków, ubierania się, zachowania względem więziennej administracji czy posługiwania się gwarą więzienną. Koncepcję prizonizacji stworzył amerykański socjolog i funkcjonariusz więzienny Donald Clemmer.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prl

[czytaj: pe-er-EL] skrót od: Polska Rzeczpospolita Ludowa; Peerel (potocznie)

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

skrót od: Powiatowa Rada Narodowa

Źródła:

SJP.pl

Pro

książkowo: za kimś, za czymś (np. Do niedawna w tej sprawie był anty, a teraz już jest pro.)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Stowarzyszenie Polski Rynek Oprogramowania PRO
Prolina – aminokwas
Pytanie Rebid Odpowiadającego – konwencja w licytacji brydżowej
Polskie Ratownictwo Okrętowe
Public Record Office – rządowa agencja ds. archiwów w Wielkiej Brytanii
– czeska partia polityczna
PRO Rumunia – rumuńska partia polityczna
Prò
.pro
Michał Augustyn Pro

(1.1) ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji;

[czytaj: pro lajf] określenie organizacji lub ruchów społecznych prowadzących działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; pro life

rzeczownik, rodzaj nijaki

[czytaj: propeowski] sprzyjający Platformie Obywatelskiej, popierający Platformę Obywatelską; propeowski

Źródła:

SJP.pl

Proaborcjonista

zwolennik prawa do przerywania ciąży; aborcjonista, aborcjonalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik dopuszczalności aborcji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proaborcjonistka

zwolenniczka prawa do przerywania ciąży; aborcjonistka

Źródła:

SJP.pl

Proaborcyjny

przymiotnik

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie

Źródła:

Wiktionary

Proamerykańskość

→ proamerykański

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proamerykańskie; cecha tych, którzy są proamerykańscy

Patrz:proamerykański

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proantocyjanidyna

skondensowany garbnik naturalny

Źródła:

SJP.pl

Proantocyjanidynowy

→ proantocyjanidyna

SJP.pl
Wiktionary

Probabilistyka

dział matematyki - rachunek prawdopodobieństwa; teoria prawdopodobieństwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. dział matematyki, który bada prawidłowości występujące w zdarzeniach losowych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Probabilizm

doktryna zapoczątkowana przez sceptyków, według której człowiek powinien się kierować w teorii i w praktyce zasadami prawdopodobnymi

Probabilizm (z łac. "probabilis" – prawdopodobny) – system etyczny stwierdzający, że w razie wątpliwości co do zastosowania zasad moralnych w danej sytuacji można iść za opinią prawdopodobną, choćby nawet opinia przeciwna była od niej bardziej prawdopodobna.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Probacja

w niektórych zakonach: okres próbny poprzedzający nowicjat; również sam nowicjat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ogół instytucji i działań służących resocjalizacji i prewencji kryminalnej;

(1.2) rel. przygotowanie kandydatów do zakonu

(1.3) rel. okres próbny przed nowicjatem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Probacyjny

→ probacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z probacją, dotyczący probacji

Patrz:probacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Probaktrozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z nadrodziny hadrozauroidów

kandydat do zakonu w okresie probacji; nowicjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. kandydat do zakonu odbywający probację

(1.2) daw. człowiek mający w czymś doświadczenie, obeznanie

Probant:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Probantka

kandydatka do zakonu w okresie nowicjatu; nowicjuszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kandydatka do zakonu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Probazydium

Probiernictwo – badanie i cechowanie wyrobów z metali szlachetnych i ich stopów.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Probierstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych

Źródła:

Wiktionary

Probierz

1. miernik służący za podstawę oceny czegoś; kryterium, sprawdzian;
2. przyrząd do sprawdzania składu ciał stałych i płynnych;
3. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu; probierca;
4. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego; probierca

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

miernik, probierz – przyrząd pomiarowy
wardajn, probierz – urzędnik menniczy
Krystian Probierz – geolog
Michał Probierz – piłkarz, trener
probiernictwo

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Probiotyczny

→ probiotyk

SJP.pl

Problem

1. poważne zagadnie, wymagające rozstrzygnięcia;
2. potocznie: trudność, kłopot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

(1.2) interesujące zagadnienie

(1.3) szach. zadanie szachowe

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Problemacik

zdrobnienie od: problem

Źródła:

SJP.pl

Problemat

przestarzałe: poważna sprawa wymagająca przemyślenia; problem

Źródła:

SJP.pl

Problematycznie

przysłówek

(1.1) w sposób problematyczny

(1.1) cecha tego, co problematyczne; cecha tych, którzy są problematyczni

Źródła:

Wiktionary

Problematyczny

budzący wątpliwości, stanowiący problem; niepewny, wątpliwy, niejednoznaczny

przymiotnik

(1.1) budzący zastrzeżenia lub niepewny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Problematyka

rzeczownik, rodzaj żeński

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Probostwo

1. jednostka administracyjna kościołów chrześcijańskich; parafia;
2. stanowisko, urząd proboszcza;
3. siedziba proboszcza

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) domena proboszcza

(1.2) urząd proboszcza

(1.3) dom lub siedziba proboszcza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

parafia podlegająca proboszczowi
stanowisko, urząd proboszcza
budynek, mieszczący siedzibę probostwa i zwykle mieszkanie proboszcza
Probostwo – część miasta Kłecko
Probostwo – część miasta Koronowo
Probostwo – część miasta Murowana Goślina
Probostwo – część miasta Łęczyca
Probostwo – część miasta Pobiedziska
Probostwo – część miasta Środa Śląska
Probostwo – część miasta Grabów w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim
Probostwo – część wsi Lubomin w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
Probostwo – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Żnin

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proboszcz

ksiądz zarządzający parafią

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

być proboszczem, zarządzać parafią

Źródła:

SJP.pl

Proboszczowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Proboszczowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
Proboszczowice – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek
Proboszczowice – osada wsi Proboszczowice w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek

Źródła:

Wikipedia

Proboszczowski

przymiotnik

(1.1) cecha tego, co probrytyjskie; cecha tych, którzy są probrytyjscy

Patrz:probrytyjski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Probówka

małe cylindryczne naczynie laboratoryjne, najczęściej szklane, służące do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych; próbówka (regionalnie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

(1.2) elektr. pot. wkrętak neonowy

Probówka (próbówka) – rodzaj drobnego sprzętu laboratoryjnego w kształcie walcowatego naczynia.

Tradycyjne probówki (A na rysunku) są zwykle wykonywane ze szkła i mają postać szklanej rurki z jednej strony zamkniętej okrągłym dnem, a z drugiej swobodnie otwartej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proc.

skrót od: procent (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = procent

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proca

1. rodzaj zabawki służącej do strzelania, zbudowanej z odpowiednio rozgałęzionego patyka i gumy;
2. dawna broń składająca się z rzemienia lub sznura złożonego we dwoje, służąca do miotania kamieni w walce lub podczas polowań

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

(1.2) med. rodzaj opatrunku podtrzymującego chorą część ciała (np. żuchwę)

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dorobek

Proca – historyczna broń miotająca, w postaci złożonego wpół sznura lub rzemienia, pośrodku którego umieszczone jest miseczkowate gniazdo na pocisk kamienny, wyrzucany siłą odśrodkową wskutek szybkiego, wirowego obracania urządzenia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Procak

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Procarski

1. dawny przymiotnik od: procarz;
2. sprzyjający carowi, polityce cara; będący zwolennikiem caratu

przymiotnik

(1.1) hist. popierający cara, będący zwolennikiem cara

Proceder (album TSA)
Proceder (album Chady)
Proceder (film)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Procederowy

przymiotnik od: proceder

Źródła:

SJP.pl

Procedowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|procedować.

Źródła:

Wiktionary

Procedować

postępować, postąpić zgodnie z określoną procedurą

czasownik przechodni i nieprzechodni niedokonany

(1.1) zajmować się czymś i działać przy tym zgodnie z procedurą

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Procedura

1. określone reguły postępowania w jakiejś sprawie;
2. w informatyce: fragment algorytmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

(1.2) inform. wydzielona część programu;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

procedura – inaczej postępowanie (rodzaj czynności)
procedura – inaczej przepisy prawne regulujące postępowanie
procedura w programowaniu – inaczej podprogram
procedura budżetowa
procedura obsługi przerwania
procedura składowana
procedura współdecydowania
Procedura Davisa-Putnama

1. setna część danej wielkości;
2. inaczej: oprocentowanie; zysk, jaki przynosi kapitał pożyczkowy

liczebnik ułamkowy

(1.1) mat. setna część całości;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) finans. oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

(2.2) bliżej nieokreślony ułamek, część

(2.3) druk. symbol procenta (1.1)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co procentowe; cecha tych, którzy są procentowi

Źródła:

Wiktionary

Procentowy

dotyczący obliczania procentów, obliczany w setnych częściach, wyrażany w procentach

przymiotnik

(1.1) mat. chem. podany w procentach

(1.2) pot. eufem. zawierający alkohol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proceratops

rodzaj ceratopsa, który żył pod koniec kredy na terenach Ameryki Północnej

Źródła:

SJP.pl

Procerkoid

stadium larwalne tasiemców powstające z onkosfery

Procerkoid – jedna z form pierwszego stadium larwalnego w cyklu życiowym tasiemców Pseudophyllidea, między innymi bruzdogłowca szerokiego ("Diphyllobothrium latum"). Postać ta ma kształt robakowaty z tylnym końcem ciała u większości gatunków zaopatrzonym w trzy pary haków. Pasożytuje w skorupiaku, pierwszym żywicielu pośrednim tego tasiemca. Drugim żywicielem jest ryba lub inny kręgowiec, w którego organizmie procerkoid zamienia się w plerocerkoid.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Proces

1. przebieg zmian;
2. rozprawa sądowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

(1.2) praw. postępowanie w sądzie

(1.3) inform. każdy egzemplarz wykonywanego programu;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

proces według przepisów prawa → postępowanie:
- rozprawa lub postępowanie sądowe
- postępowanie procesowe (rodzaj postępowania cywilnego)
- według rodzaju przedmiotu postępowania: cywilny, karny, legislacyjny
- historyczne: proces posesoryjny, proces rzymsko-kanoniczny
- proces beatyfikacyjny
  - proces beatyfikacyjny Jana Pawła II
- proces kanoniczny
- proces kanonizacyjny
- proces legislacyjny
- proces pokazowy
- proces ustawodawczy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Procesik

zdrobnienie od: proces

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od proces

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Procesja

1. uroczysty pochód religijny ze śpiewem i niesieniem przedmiotów kultu;
2. duża grupa udających się dokądś ludzi lub grupa jadących wolno samochodów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

(1.2) pot. tłum lub kawalkada pojazdów wolno przemieszczająca się w jednym kierunku

Procesja – forma kultu, popularna w wielu religiach, manifestująca się jako uroczysty pochód ze śpiewami, czasami też z tańcami i z noszeniem sakralnych przedmiotów. W religiach pierwotnych i antycznych przestrzeń zakreślana przez procesję definiowała granice kręgu magicznego. Specjalną, magiczną wartość miała liczba obejść magicznego kręgu (trzy, pięć, siedem itd.). W katolicyzmie najbardziej rozpowszechnioną jest procesja Bożego Ciała.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Procesor

układ scalony interpretujący ciąg rozkazów maszynowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Źródła:

Wiktionary

Procesowość

→ procesowy

Patrz:procesowy

Źródła:

SJP.pl

Procesowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący procesu

(1.2) praw. związany z procesem sądowym

Źródła:

Wiktionary

Procesualistka

→ procesualista

Patrz:procesualista

Procesyj

forma rzeczownika.

(1.1) przest. D. plural|procesja.

Źródła:

Wiktionary

Procesyjny

przymiotnik od: procesja

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. związany z procesją, dotyczący procesji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Procesywność

→ procesywny

Patrz:procesywny

Źródła:

SJP.pl

Proch

1. materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;
2. szczątki człowieka (przeważnie w liczbie mnogiej)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozdrobniona, sypka substancja

(1.2) proch strzelniczy

(1.3) lwów. kurz

imię męskie

Prochor – imię męskie pochodzenia greckiego, od Προχορος – z choreo "tańczę"; pro – "przed"; imię to oznacza "ten, co prowadzi taniec; pierwszy tancerz". Św. Prochor był jednym z 7 pierwszych diakonów. Polskimi formami tego imienia są: Prochor, Prochorus, Prochort, Profor, Prophiorus, Profortus.

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim;

}|-

Prochowice (pol. hist. "Parchwice", niem. "Parchwitz") – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Kaczawą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prochowice.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 3533 mieszkańców (673. miejsce w kraju).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prochowicki

przymiotnik od: Prochowice

przymiotnik relacyjny

SJP.pl
Wiktionary

Prochowiec

rodzaj płaszcza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. letni męsko-damski płaszcz z cienkiej, gęstej bawełnianej tkaniny;

Prochowiec – rodzaj letniego płaszcza męskiego i damskiego z lekkiego materiału.

Był kontynuacją i funkcjonalnym rozwinięciem wcześniejszego pudermantla jako pierwotnie osłaniający od kurzu płaszcz przeznaczony dla automobilistów. W okresie międzywojennym stanowił spopularyzowane letnie okrycie o kroju sportowym i modnie zróżnicowanych fasonach. Po wojnie rozpowszechniony w Polsce Ludowej jako szykowny ubiór wierzchni, często dwurzędowy i przepasany paskiem z klamrą.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prochownia

1. magazyn do przechowywania materiałów wybuchowych;
2. dawniej: wytwórnia ładunków wybuchowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wytwórnia prochu, ładunków wybuchowych i pocisków

1. zwłoki ludzkie;
2. popiół po spaleniu zwłok;
3. potocznie: narkotyki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) stałe produkty rozkładu lub spopielenia zwłok

(1.2) pot. narkotyki

(1.3) pot. leki, zwłaszcza psychotropowe

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: proch

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prochy – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Wąbrzeźno
Prochy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
Prochy – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
Prochy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo
Kremacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prochówka

ściereczka do kurzu

Źródła:

SJP.pl

Procjon

gwiazda

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2)

(1.2) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa;

Procjon ("Alfa Canis Minoris", "α CMi") – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa, ósma co do jasności gwiazda nocnego nieba. Jest jedną z najbliższych gwiazd, znajduje się w odległości około 11,5 roku świetlnego od Słońca.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Procka

mała proca

Źródła:

SJP.pl

[czytaj: prodidżi] brytyjski zespół muzyczny; The Prodigy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

The Prodigy – brytyjski zespół muzyczny tworzący muzykę elektroniczną
Prodigy – amerykański raper

Źródła:

SJP.pl

Producencki

odnoszący się do producenta lub produkcji, właściwy producentom

Źródła:

SJP.pl

Producent

1. wytwórca danego przedmiotu lub usługi;
2. organizm samożywny będący pierwszym ogniwem łańcucha pokarmowego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży

(1.2) biol. organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych;

(1.3) film. przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej

(1.4) teatr. muz. osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

Zobacz też: producent w znaczeniu biologicznym.

Producent – podmiot produkujący towary w celu ich sprzedaży na rynku. Celem producenta jest zwykle maksymalizacja udziału jego produktów w rynku, a co za tym idzie maksymalizacja zysków.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Producentka

→ producent

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. przedsiębiorczyni filmowa będąca głównym inwestorem produkcji filmowej

Patrz:producent

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Produkcik

Produkcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co produkcyjne; cecha tych, którzy są produkcyjni

Źródła:

Wiktionary

1. wyrób powstający w procesie produkcji; rezultat określonej działalności ludzkiej;
2. substancja powstająca w wyniku reakcji chemicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa

(1.2) rezultat pracy twórczej

(1.3) chem. substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej

(1.4) mat. uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;

(1.5) w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

(1.6) lekcew. o osobie uznanej za ukształtowaną w wyniku pewnego procesu

(1.7) daw. pierwszy głos powoda na rozprawie sądowej

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

produkt (marketing)
- produkt spożywczy
- produkt przemysłowy
produkt w ekonomii
- produkty pracy
  - produkt gotowy (inaczej finalny, końcowy)
- cykl życia produktu
- produkt krajowy brutto (PKB)
produkt w matematyce
- produkt – inna nazwa iloczynu
- produkt kartezjański zbiorów w matematyce
- produkt (teoria kategorii)

(1.1) cecha tego, co produktywne; cecha tych, którzy są produktywni

(1.2) ekon. wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;

Produktywność – stosunek ilości wytworzonej oraz sprzedanej produkcji w określonym czasie (ang. "output") do ilości wykorzystywanych lub zużytych zasobów wejściowych (ang. "inputs"). Inaczej: wielkość produkcji uzyskanej z jednostki nakładu czynnika produkcji.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Produktywny

dający dobre wyniki, efekty w produkcji, przynoszący rezultaty, wydajny, efektywny

przymiotnik jakościowy

(1.1) który daje dobre efekty lub wytwarza duże ilości czegoś

(1.2) o formancie językowym: stosowany od tworzenia nowych wyrazów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prodziekan

zastępca dziekana, osoby kierującej wydziałem wyższej uczelni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. zastępca dziekana – kierownika wydziału uczelni

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) eduk. kobieta dziekan (1.1)

sprzyjający edukacji, wspierający nauczanie i rozwój oświaty

Źródła:

SJP.pl

Proefektywnościowy

mający za zadanie poprawę efektywności

przymiotnik

(1.1) mający na celu poprawę efektywności

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proekologicznie

→ proekologiczny

Patrz:proekologiczny

Źródła:

SJP.pl

Proekologiczny

sprzyjający ochronie środowiska; pro-eko

przymiotnik

(1.1) taki, który sprzyja ekologii, działa na jej korzyść

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proekonomiczny

zakładający jak najmniejszy nakład sił i środków, służący oszczędności i racjonalizacji

Źródła:

SJP.pl

Proeksportowość

nastawienie na produkcję eksportową, popieranie eksportu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proeksportowe; cecha tych, którzy są proeksportowi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proeksportowy

→ proeksportowość

Patrz:proeksportowość

Źródła:

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) niedouczony w jakiejś dziedzinie

(1.2) osoba dopuszczająca się profanacji

(1.3) hist. niedopuszczony do arkanów wiedzy religijnej w starożytnym Rzymie

1. bezcześcić przedmioty lub miejsca przeznaczone do celów kultowych;
2. znieważać powszechnie uznawane wartości

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprofanować)

(1.1) podn. popełniać profanację

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Profanum

to, co świeckie; sfera spraw świeckich

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sfera świeckości w odróżnieniu od sfery sacrum

Zasugerowano, aby "Profan"

Ta strona dotyczy sfery świeckości. Zobacz też: Profanum (grupa muzyczna).

Profanum (łac. "pro" „przed”, "fanum" „świątynia”) – to, co ludzkie, sfera świeckości, przeciwieństwo sacrum – sfery świętej. W sferze tej odbywają się wszystkie codzienne wydarzenia z życia człowieka. Profanum jest łacińskim słowem dla świeckości. Różnica między świętym a świeckim była uważana za centrum społecznej rzeczywistości w ludzkich religiach przez Emile’a Durkheima.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Profaszystowski

sprzyjający faszyzmowi, popierający faszyzm

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający faszyzmowi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Profaza

pierwsza faza podziału jądra komórkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

zawód

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zawód;

(1.2) rel. uroczyste wyznanie wiary (w chrześcijaństwie)

(1.3) rel. zobowiązanie się członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania zasad czystości, ubóstwa i posłuszeństwa;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

profesja (zawód)
profesja w grach fabularnych
profesja zakonna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Profesjolekt

Profesjonalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

stopień wyższy od przysłówka: profesjonalnie

Źródła:

SJP.pl

Profesjonalność

1. cecha kogoś zawodowo wykonującego jakąś pracę;
2. cecha czegoś wykonanego przez profesjonalistę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co profesjonalne; cecha tych, którzy są profesjonalni

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Profesjonalny

przymiotnik jakościowy

(1.1) (o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)

przymiotnik relacyjny

(2.1) (o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)

Źródła:

Wiktionary

Profesjonał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. profesjonalista

(1.2) sport. osoba uprawiająca dany sport profesjonalnie, zawodowo

Źródła:

Wiktionary

Profeska

1. zakonnica, która złożyła śluby wieczyste;
2. potocznie: profesjonalizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica, która złożyła śluby zakonne

(1.2) pot. dobre wykonanie pracy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Profesor

1. tytuł naukowy nadawany wykładowcy, samodzielnemu pracownikowi wyższej uczelni lub instytutu naukowego;
2. osoba nosząca tytuł profesora;
3. zwyczajowo: każdy nauczyciel szkoły średniej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

(1.2) eduk. nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;

(1.3) eduk. osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)

(1.4) pot. eduk. grzecz. nauczyciel szkoły średniej, zwłaszcza liceum ogólnokształcącego

(1.5) eduk. tytuł honorowy zasłużonych nauczycieli szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego oraz ponadgimnazjalnego;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) eduk. uczona z tytułem naukowym profesora (1.1)

(2.2) eduk. kobieta zajmująca stanowisko profesora (1.2)

profesor z żoną; profesorstwo

Źródła:

SJP.pl

Profesorowa

małżonka profesora

1. stanowisko lub tytuł profesora;
2. pełnienie funkcji przez profesora;
3. grono profesorów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. tytuł profesora

(1.2) eduk. sprawowanie funkcji profesora, działalność związana z tą funkcją

(1.3) eduk. ogół profesorów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Profesyjny

→ profesja

Patrz:profesja

Źródła:

SJP.pl

Profeta

prorok, wieszcz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. prorok, wieszcz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Profetka

→ profeta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta posiadająca zdolność przewidywania przyszłości

1. przepowiadanie przyszłości; prorokowanie;
2. znane w wielu religiach zjawisko występowania proroków

Profetyzm (gr. "προφήτης", "prophētēs" „prorok, wieszcz”) – zjawisko spotykane w wielu religiach, polegające na występowaniu wśród członków danej grupy religijnej przekonania, że niektóre jednostki są powoływane przez bóstwo do głoszenia jego woli i przepowiadania przyszłości (prorokowania). Profetyzm wiąże się również np. z etosem poety-wieszcza i jego wizjonerstwem w literaturze polskiego romantyzmu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Profetyzować

prorokować, wieszczyć

Źródła:

SJP.pl

Profil

1. wizerunek twarzy widzianej z boku;
2. kontur, zarys, sylwetka czegoś;
3. charakter, zakres czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) twarz widziana z boku; także: jej wizerunek;

(1.2) linia obwodząca zarys, kontur czegoś

(1.3) geol. przekrój pionowy ukazujący budowę geologiczną danego odcinka skorupy ziemskiej;

(1.4) książk. przen. charakter, zakres, kierunek czegoś

(1.5) inform. zbiór ustawień, które dostosowują wygląd ekranu i zachowanie komputera do osobistych preferencji

(1.6) szt. ozdobna listwa wystająca nad powierzchnię muru, mebla itp., służąca najczęściej do zaznaczenia podziału poziomego danej płaszczyzny

(1.7) techn. kontur, obrys przekroju przedmiotu

(1.8) techn. zob. kształtownik.

(1.9) inform. część serwisu społecznościowego lub forum dyskusyjnego w Internecie zawierająca informacje o użytkowniku

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

profil – wizerunek twarzy widzianej z boku, z wyraźnie zaznaczoną linią czoła, nosa, ust i brody
profil – część serwisu społecznościowego zawierająca informacje o użytkowniku (zobacz: serwis społecznościowy)
profil architektoniczny – forma dekoracji architektonicznej; również obrys przekroju elementu lub detalu architektonicznego
profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający budowę danej gleby
profil topograficzny – wykres, na którym na osi poziomej przedstawiono odległości wzdłuż wybranej linii poprowadzonej przez teren, a na osi pionowej wysokości bezwzględne
profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła
kształtownik – element konstrukcyjny o dużej długości i stałym przekroju poprzecznym
przekrój poprzeczny – dwuwymiarowy przekrój ciała
Profil – francuski serial telewizyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Profilaktycznie

przysłówek

SJP.pl
Wiktionary

Profilaktyka

działania i środki zapobiegające niepożądanym sytuacjom i zjawiskom, zwłaszcza chorobom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk

(1.2) med. środki i działania podejmowane w celu zapobiegania chorobom

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

profilaktyka zdrowotna
profilaktyka społeczna
profilaktyka poekspozycyjna
- profilaktyka poekspozycyjna HIV

urządzenie do badania kształtu otworu ciągadeł profilowanych dla drutów, prętów, rur

Źródła:

SJP.pl

Profilowanie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

profilowanie (architektura)
profilowanie DNA
profilowanie (inżynieria oprogramowania)
profilowanie (językoznawstwo)
profilowanie kryminalne
profilowanie sejsmiczne
profilowanie zawodowe

Profitant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś, kto odnosi duże korzyści

Źródła:

Wiktionary

zysk lub korzyść z czegoś

Źródła:

SJP.pl

Proforma

dawniej:
1. szkoła początkowa;
2. najniższa klasa w szkole

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. początkowa, wstępna klasa

Zobacz też: pro forma – wyrażenie, Kwartet ProForma – zespół muzyczny.

ProForma, właśc. "Kameralny Zespół Muzyki Północno-Wschodniej i Popołudniowej „ProForma”" – polski zespół wokalny powstały w 2000 roku.

Repertuar zespołu wokalnego ProForma to współczesne utwory chóralne, stylizacje folkloru Warmii i innych zakątków świata; zawiera również lżejsze formy: gospel, standardy muzyki rozrywkowej, kolędy i pastorałki. Zespół koncertował z powodzeniem na festiwalach w kraju i za granicą.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Profos

1. komendant aresztu wojskowego
2. dowódca żandarmerii przy sztabie (w dawnym wojsku polskim)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. kat

(1.2) policjant zajmujący się aresztem

Profos – podoficer aresztu wojskowego. Przeważnie odpowiedzialny jedynie za sprawy gospodarcze i administracyjne. Bieżący nadzór pełni dowódca warty.

SJP.pl

Proga

forma rzeczownika|rodzaj=męski.

(1.1) D. lp. od: próg

Wikipedia

Progenia

nadmierne rozwinięcie żuchwy w stosunku do szczęki górnej

Progenia – wrodzona wada kostna zgryzu, polegająca na doprzednim wzroście żuchwy w stosunku do szczęki.

Progenia może prowadzić do zaburzeń w prawidłowej pracy stawów skroniowo-żuchwowych, gryzienia pokarmów oraz wymowy. Nasilona wada wpływa też negatywnie na rysy twarzy, objawia się przede wszystkim wysunięciem brody oraz dolnej wargi. Nieleczona wada pogłębia się szczególnie w starszym wieku i powoduje dolegliwości zdrowotne.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Progenitura

dawniej: potomstwo

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) przest. (dziś zwykle żart.) potomstwo, dzieci

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Progeria

choroba genetyczna charakteryzująca się przedwczesnym starczym wyglądem osób nią dotkniętych; syndrom Hutchinsona-Gilforda

Progeria (zespół progerii Hutchinsona-Gilforda, łac. "progeria", ze πρό + γῆρας – „przedwczesna starość”, ang. Hutchinson-Gilford progeria syndrome, HGPS) – rzadki genetycznie uwarunkowany zespół charakteryzujący się przyspieszonym procesem starzenia, którego objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie.

Źródła:

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Proglotyd

człon tasiemca

Proglotyd – człon (segment) ciała tasiemca. Najmłodsze proglotydy znajdują się niedaleko szyjki, a starsze człony stanowi reszta strobili tasiemca. Te drugie, wypełnione zapłodnionymi jajami, odrywają się od reszty ciała pasożyta i razem z kałem opuszczają żywiciela.

(1.1) antrop. med. anat. o nadmiernie wysuniętej do przodu szczęce (lub szczękach)

Źródła:

Wiktionary

Prognatyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) antrop. med. anat. silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna

Prognatyzm (łac. "prognathia") – nadmierne wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).

W języku angielskim określenie to stosuje się zarówno na wysunięcie szczęk ("maxillar prognathism") jak i na wysunięcie żuchwy ("mandibular prognathism"). W języku polskim stosuje się odrębne nazwy – odpowiednio "prognacja" i "progenia".

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prognosta

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognostyk

SJP.pl
Wiktionary

Prognostyk

1. przepowiednia formułowana w oparciu o pewne informacje;
2. informacja, która umożliwia sformułowanie przepowiedni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prognozująca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) symptom zapowiadający rzecz przyszłą

(2.2) wypowiedź stanowiąca zapowiedź rzeczy przyszłej

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przewidywać, czynić prognozy

Źródła:

Wiktionary

Progowy

1. odnoszący się do progu w drzwiach pomieszczenia lub samochodu;
2. o czynniku, bodźcu, sygnale: posiadający najniższą wartość, przy której następuje reakcja

Źródła:

SJP.pl

Program

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) plan działań

(1.2) odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio

(1.3) pot. stacja telewizyjna

(1.4) pot. zestawienie programów (1.2) na pewien okres, zwykle w czasopiśmie

(1.5) pot. broszurka z informacjami o sztuce teatralnej lub operowej, rozprowadzana pośród widzów

(1.6) inform. zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań

(1.7) eduk. zakres wiedzy objętej nauczaniem szkolnym lub akademickim; także. wykaz przedmiotów objętych takim nauczaniem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w radiofonii i telewizji:
- program radiowy (ujednoznacznienie)
- program telewizyjny (ujednoznacznienie)
- ramówka
w naukach społecznych:
- program – pojęcie z zakresu zarządzania, czasowa struktura organizacyjna
w szkolnictwie:
- program nauczania
w informatyce:
- program komputerowy

Programistka

→ programista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: programista

Patrz:programista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Programistyczny

Źródła:

SJP.pl

1. opracowywać algorytmy;
2. zapisywać algorytmy w jakimś języku programowania;
3. konfigurować (parametryzować) urządzenie sterowane cyfrowo

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) inform. tworzyć programy komputerowe

(1.2) techn. ustawiać parametry działania urządzenia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Programowiec

pracownik działu programowego radia, filmu itp.

Źródła:

SJP.pl

Programowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z programem, dotyczący programu

(1.2) mający związek z programem pracy jakiejś jednostki, organizacji

(1.3) będący częścią programu np. imprezy, koncertu

(1.4) przewidziany, realizowany w programie nauczania

Źródła:

Wiktionary

Progres

postęp, rozwój, posuwanie się naprzód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.2) ekon. wzrastanie jakiegoś współczynnika

(1.3) muz. powtarzanie motywu, zwrotu melodycznego ze stopniowym wzrostem wysokości tonów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

progresja – pojęcie z zakresu terminologii muzycznej
metoda progresji – pojęcie z zakresu terminologii sportowej
„” – klub muzyczny w Warszawie

Źródła:

SJP.pl

Progresywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co progresywne; cecha tych, którzy są progresywni

Źródła:

Wiktionary

Progresywny

1. rozwijający się, cechujący się wzrostem, postępowy;
2. wieloogniskowy; multifokalny

przymiotnik

(1.1) nastawiony na rozwój lub w trakcie rozwoju, wzrostu

(1.2) opt. umożliwiające płynną zmianę mocy korekcyjnej układu optycznego do patrzenia z bliska, na średnim dystansie i z daleka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Progresywy

potocznie: okulary lub soczewki progresywne; progresy

Źródła:

SJP.pl

Prohibicja

1. częściowy lub całkowity zakaz produkcji napojów alkoholowych;
2. częściowy lub całkowity zakaz sprzedaży alkoholu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bibliot. książka niedostępna dla wszystkich czytelników ze względu na nieobyczajną lub niewygodną politycznie treść

Źródła:

Wiktionary

Prohibita

publikacje zastrzeżone w zbiorach bibliotecznych, nie udostępniane czytelnikom bez specjalnego zezwolenia

Źródła:

SJP.pl

Prohitlerowski

przymiotnik

skrót

(1.1) = projekt

1. rzutowanie na ekran powiększonego obrazu z komputera, taśmy filmowej, przezroczy itp.;
2. w psychologii: jeden z mechanizmów obronnych organizmu polegający na przypisywaniu innym własnych uczuć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. pokaz filmu

(1.2) psych. narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

(1.3) środ. kosmet. odległość, z której wyczuwalny jest zapach nałożonych perfum

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

projekcja – w optyce;
projekcja – w chemii;
projekcja – w psychologii;
projekcja – w algebrze liniowej;
projekcja – w bazach danych;
projekcja – w diagnostyce obrazowej.
projektor
projekcje

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Projekcyjny

związany z projekcją

przymiotnik

(1.1) służący do projekcji

(1.2) psych. dotyczący projekcji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Projekt

1. zamierzony plan działania;
2. opracowany graficznie plan działania;
3. wstępna wersja czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

(1.2) plan działania lub postępowania

(1.3) zarz. zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

projekt – termin z zakresu budownictwa
projekt – termin z zakresu zarządzania
projekt budowlany
projekt techniczny
projekt socjalny – metoda pracy socjalnej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba opracowująca projekt

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

projektant – uczestnik procesu budowlanego
projektant wnętrz
projektant mody (ang. designer)
projektant gier komputerowych
projektant poziomów – programista gier komputerowych
projektant stron internetowych – (ang. webmaster)

Projektor, rzutnik projekcyjny – urządzenie optyczne służące do wyświetlania na ekranie projekcyjnym obrazu nieruchomego lub ruchomego.

Projektor składa się ze źródła światła i układu optycznego, formującego wiązkę światła. Nowoczesne rzutniki projekcyjne jako nośnika obrazu używają równoległej wiązki światła.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Projektorek

zdrobnienie od: projektor

Źródła:

SJP.pl

Projektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|projektować.

Źródła:

Wiktionary

Projektować

czasownik niedokonany (dk. zaprojektować)

(1.1) opracowywać projekt

(1.2) układać plany, zamyślać coś

Źródła:

Wiktionary

Projektowy

→ projekt

przymiotnik

(1.1) dotyczący projektu

prekursor kalcytoniny - hormonu tarczycy

Prokalcytonina (PCT) – białko o masie 13 kDa, składające się z 116 aminokwasów.

PCT w warunkach fizjologicznych jest prekursorem kalcytoniny. Proces jej powstania odbywa się w komórkach C tarczycy, w wyniku proteolizy białka prekursorowego – preprokalcytoniny.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prokapitalistyczny

opowiadający się za kapitalizmem

Źródła:

SJP.pl

Prokarion

u organizmów prokariotycznych część komórki stanowiąca odpowiednik jądra komórkowego u jądrowców; nukleoid

Źródła:

SJP.pl

Prokariont

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, bezjądrowiec, przedjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|proklamować.

Proklityczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proklityczne

Źródła:

Wiktionary

Proklityczny

→ proklityka

Patrz:proklityka

Źródła:

SJP.pl

Proklityka

wyraz nie akcentowany, najczęściej jednosylabowy, łączący się w całość akcentową z wyrazem następującym po nim

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem następującym po nim;

Proklityka – wyraz nieposiadający własnego akcentu, lecz tworzący całość akcentową z następującym po nim wyrazem akcentowanym.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prokliza

podporządkowanie akcentuacyjne wyrazu następującemu po nim wyrazowi

Zobacz też: Prokopiusz z Cezarei - historyk bizantyjski z czasów Justyniana I.

Prokopiusz ( Procopius; ur. 325, zm. 27 maja 366) – przywódca buntu w Konstantynopolu za czasów Walentyniana I, obrany przez tłum (a raczej przekupionych prowokatorów) cesarzem rzymskim. Panował jako uzurpator od 28 września 365 do 27 maja 366 roku.

Źródła:

Wikipedia

Prokopjewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prokopjewsk (ros. Прокопьевск) – miasto w Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą (dopływ Tomu), w Kuźnieckim Zagłębiu Węglowym. Powstało w 1918 roku z połączenia wsi Monastyrskoje i Prokopjewskoje. Liczy 190 tys. mieszkańców (2020). Ośrodek wydobycia węgla koksującego, przemysłu maszynowego, środków transportu, chemicznego i porcelanowego.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prokopjewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prokopjewskiem, dotyczący Prokopjewska

Źródła:

Wiktionary

Prokopostwo

Prokop z żoną; Prokopowie

Źródła:

SJP.pl

Prokopowicz

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Mikołaj z Szadka Prokopowicz (1489-1564) – polski naukowiec
Teofan Prokopowicz (1681-1736) – prawosławny arcybiskup
Antoni Maksymilian Prokopowicz (1738-1807) – historyk, kaznodzieja, pijar
Józef Prokopowicz (1855-1931) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego i generał dywizji Wojska Polskiego
Tadeusz Prokopowicz (1922-1997) – polski emigracyjny działacz socjalistyczny i związkowy
Zdzisław Prokopowicz (1928-2000) - powstaniec warszawski
Bartosz Prokopowicz (ur. 1972) – polski operator filmowy
Barbara Prokopowicz (ur. 1981) – polska aktorka teatralna
Yehuda Prokopowicz (ur. 2005) – polski pianista izraelskiego pochodzenia.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prokopowie

1. imię męskie;
2. nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Prokopowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prokopa lub z nim związany

Źródła:

SJP.pl

Prokorupcyjny

sprzyjający korupcji, umożliwiający korupcję

Źródła:

SJP.pl

Prokowo

Prokowo (kaszub. Prokòwò) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy. Leży na obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Ma status sołectwa.

SJP.pl
Wiktionary

Prokrustes

specjalista w zakresie proktologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka proktologii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proktologia

dziedzina medycyny, specjalizacja zajmująca się leczeniem schorzeń odbytu i odbytnicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy;

Wiktionary

Proktotomia

w medycynie: nacięcie odbytnicy w celu jej zwężenia

Źródła:

SJP.pl

Prokul

imię męskie

Prokul – imię męskie pochodzenia łacińskiego, należące do niedużej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, "praenomen", por. Marek, Tyberiusz, Tytus), i oznaczające "urodzony, kiedy ojciec był daleko" (por. "procul" — "daleko"). Prokul już w epoce klasycznej zaczął występować także w funkcji przydomka ("cognomen"). Istniało kilku świętych patronów tego imienia.

Źródła:

1. organ państwowy strzegący praworządności;
2. urząd prokuratora;
3. grono prokuratorów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;

Prokuratura – urząd państwowy powołany do stania na straży praworządności. Zazwyczaj swój cel prokuratura realizuje poprzez zaskarżanie do sądów decyzji niezgodnych z prawem, ściganie przestępstw, pomoc prawną społeczeństwu oraz branie udziału w procesie legislacyjnym jako czynnik opiniodawczy.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prokurent

pełnomocnik firmy, banku upoważniony do działania w jego imieniu, na zasadzie prokury

SJP.pl
Wiktionary

Prokurzysta

dawniej: pełnomocnik osoby lub firmy, działający w jej imieniu; prokurent

Źródła:

SJP.pl

Prol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba niewykształcona, proletariusz, robotnik fizyczny

Źródła:

Wiktionary

Prolajfer

osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; prolifer, pro-lifer

Źródła:

SJP.pl

Prolaktyna

hormon białkowy produkowany przez gruczołową część przysadki mózgowej, m.in. aktywujący wydzielanie progesteronu przez ciałko żółte oraz przygotowujący gruczoły mlekowe do laktacji; laktotropina, luteotropina, hormon luteotropowy

w medycynie: wypadanie narządów wewnętrznych przez otwory ciała, np. prolapsus ani - wypadanie odbytu, prolapsus vaginae - wypadanie pochwy

Źródła:

SJP.pl

Prolegomena

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. uwagi wstępne do jakiegoś zagadnienia

(1.2) książk. przedmowa mająca ułatwić czytelnikowi lekturę jakiegoś tekstu

Źródła:

Wiktionary

Prolegomenum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. rzad. komentarz, uwaga wstępna

Źródła:

Wiktionary

Prolek

substancja nieaktywna biologicznie, która wskutek przemian metabolicznych przekształca się w lek; prekursor leku

Prolek – prekursor leku, substancja nieaktywna lub słabo aktywna biologicznie, która po przemianach metabolicznych "in vivo" przekształca się w produkty o działaniu farmakologicznym.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od proletariat

Źródła:

Wiktionary

Proletariacki

przymiotnik od: proletariat

przymiotnik

(1.1) przym. od proletariat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proletariackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proletariackie; cecha tych, którzy są proletariaccy

Źródła:

Wiktionary

Proletariat

1. klasa społeczna złożona z robotników bez własnych środków produkcji; klasa robotnicza;
2. przenośnie: najuboższa warstwa społeczeństwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;

(1.2) socjol. w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

(1.3) socjol. najuboższa warstwa społeczna

Proletariat (z proletarius „należący do najuboższej klasy, niepłacący podatków, dający państwu tylko potomstwo” od proles „latorośl, potomstwo”) – jedna z wyróżnianych w socjologii klas społecznych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proletariatczyk

członek Proletariatu - pierwszej polskiej socjalno-rewolucyjnej partii (1882-1886)

Źródła:

SJP.pl

Proletariusz

→ proletariat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;

(1.2) polit. członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

Patrz:proletariat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proletariuszka

→ proletariat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. członkini proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

Patrz:proletariat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proletkult

Proletkult (akronim od ros. "пролетарская культура" – pol. "kultura proletariacka") – organizacja kulturalna działająca w latach 1917–1932 w Rosji Radzieckiej a następnie w Związku Radzieckim, stawiająca sobie za cel wypracowanie nowej, klasowej kultury proletariatu.

Źródła:

Wikipedia

Prolifer

[czytaj: prolajfer] [czytaj: prolajfer] osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; pro-lifer, prolajfer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik zakazu aborcji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proliferacja

1. rozmnażanie na drodze pączkowania;
2. silne rozrastanie się czegoś;
3. rozprzestrzenianie się broni atomowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozrost, szerzenie się

(1.2) biol. mnożenie się komórek;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

proliferacja – w biologii oznacza mnożenie się komórek
proliferacja – w filozofii nauki jest postulatem tworzenia alternatywnych, względem aktualnie obowiązującego, punktów widzenia na badane zagadnienie
proliferacja – w stosunkach międzynarodowych odnosi się do rozprzestrzeniania broni masowego rażenia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proliferacyjny

Prolina

aminokwas endogenny

Prolina (nazwa skrótowa Pro lub P) – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów, zawierającym w swej strukturze pięcioczłonowy pierścień pirolidynowy. Enancjomer L proliny jest aminokwasem naturalnym, endogennym i glukogennym. Ze względu na obecność dodatkowego wiązania węgiel–azot jest czasem nazywana (chociaż niepoprawnie) iminokwasem (z punktu widzenia chemii nie jest iminą, lecz aminą drugorzędową). Punkt izoelektryczny, pI = 6,30.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prolitewski

sprzyjający Litwie, Litwinom

Źródła:

SJP.pl

Prolog

1. część wstępna utworu literackiego, poprzedzająca utwór;
2. pierwszy etap wyścigu kolarskiego lub etap poprzedzający wyścig, będący jazdą na czas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. teatr. początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prolog (literatura)
prolog (muzyka)
prolog (kolarstwo)
Prolog (język programowania)
Prolog – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie dziesiątym, w mieście Livno
Prolog – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie zachodniohercegowińskim, w mieście Ljubuški

Patrz:prolongacja

Źródła:

SJP.pl

Prolongata

1. odroczenie terminu;
2. przedłużenie okresu ważności czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl

Prom

statek wodny przeznaczony do przewozu między dwoma odcinkami drogi lądowej, rozdzielonymi rzeką, kanałem, akwenem morskim itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

(1.2) sf. odpowiednik promu (1.1) w przestrzeni kosmicznej

Prom – statek wodny służący do przewozu osób i towarów.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prom.

skrót

(1.1) = metrol. mat. promil

Źródła:

Wiktionary

1. szeroka, ładna ulica przeznaczona do spacerów;
2. figura w tańcu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica, aleja spacerowa

(1.2) przest. spacer

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

promenada – droga, aleja przeznaczona do spacerów
promenada – na statku
Promenada – centrum handlowe w Warszawie
Promenada – florystyczny rezerwat przyrody w Wielkopolsce
Promenada – album muzyczny Władysława Komendarka
Promenada (Obrazki z wystawy) – utwór muzyczny Modesta Musorgskiego
Promenada – stawy w Warszawie
Promenada Gwiazd w Międzyzdrojach
Bursztynowa Promenada Gwiazd

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Promenadowy

związany z promenadą

Prometeizm – postawa etyczna, dla której ideałem moralnym jest dobrowolne podporządkowanie działań jednostki dobru ludzkości. Nawiązuje do mitycznej postaci Prometeusza. Oznacza bunt przeciwko boskim wyrokom oraz cierpienie własne w imię szczęścia ogółu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prometejski

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometeiczny, prometeistyczny

Źródła:

SJP.pl

Prometeusz

przenośnie: symbol poświęcenia dla szczęścia ludzkości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. księżyc Saturna;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prometeusz – księżyc Saturna
Prometeusz (łac. Prometheus) – w mitologii greckiej jeden z tytanów
Prometeusz – polski dom wydawniczy, działa jako seria wydawnicza przy wydawnictwie Książka i Prasa
Prometheus – założona w Polsce grupa muzyczna wykonująca muzykę grecką (solistką zespołu była Eleni)
Prometheus – superkomputer zainstalowany w 2015 w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
Prometheus – otwarte oprogramowanie do monitoringu
Prometeusz – amerykański horror science fiction z 2012 roku w reżyserii Ridleya Scotta
„Prometeusz” – singel Krystiana Ochmana z 2021 roku
Prometeusz – emigracyjne pismo kaukaskie w latach 20. i 30. XX w.
Prometeusz w okowach (Prometeusz skowany, gr. Prometheus Desmotes) – tragedia Ajschylosa
Nagroda Prometeusza (ang. Prometheus Award) – nagroda w dziedzinie fantastyki
Polski Prometeusz – obraz Horacego Verneta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prometeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prometeusza lub z nim związany

Źródła:

SJP.pl

Prometowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący prometu

Źródła:

Wiktionary

Promielocyt

Promienioczułość

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promieniooporne; cecha tych, którzy są promieniooporni

Źródła:

Wiktionary

Promieniopłetwe

o cechach promieniopłetwych (gromada ryb)

Promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne (Actinopterygii, z gr. "aktina" – promień i "pterygio" – płetwa) – gromada ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) o płetwach wspartych na promieniach kostnych, obejmująca większość (około 30 tys.) współcześnie żyjących gatunków ryb. Wykazują znaczne zróżnicowanie morfologiczne. Zasiedlają wszystkie typy wód słodkich, słonawych i słonych. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Promieniopłetwy

o cechach promieniopłetwych (gromada ryb)

Źródła:

SJP.pl

Promieniotwórczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. samorzutna przemiana jąder atomowych niektórych pierwiastków, której towarzyszy emisja promieniowania jądrowego

Źródła:

Wiktionary

Promieniotwórczy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promieniste; cecha tych, którzy są promienisti

Źródła:

Wiktionary

Promienisty

1. rozchodzący się we wszystkich kierunkach;
2. pełen blasku, światła;
3. dotyczący promieni elektromagnetycznych

przymiotnik

(1.1) promieniujący, rozświetlony, pełen promieni, światła

(1.2) przen. o twarzy, uśmiechu: wesoły, pełen uroku

(1.3) rozchodzący się we wszystkich kierunkach

(1.4) związany z promieniami elektromagnetycznymi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Promieniująco

→ promieniujący

przysłówek

(1.1) w sposób promienny

Promiennik – techniczne źródło promieniowania wysyłające promieniowanie podczerwone (promiennik podczerwieni) lub promieniowanie nadfioletowe (promiennik nadfioletu). Wytwarzaniu pożądanego promieniowania może towarzyszyć emisja światła widzialnego.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Promienność

(1.1) wiązka światła wychodząca ze źródła światła;

(1.2) geom. odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

(1.3) fiz. strumień cząstek emitowanych przez ciała

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

promień figury
promień grafu – pojęcie z zakresu teorii grafów
promień krzywizny krzywej
promień wodzący – współrzędna we współrzędnych biegunowych
W znaczeniu geometrycznym
- promień atomowy
- promień jonowy
- promień Larmora – promień toru, wzdłuż którego wirują cząstki dookoła magnetycznych linii sił
- promień Schwarzschilda – pojęcie z ogólnej teorii względności
- promień van der Waalsa
- promień walencyjny
promień świetlny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. jedna tysięczna część jakiejś wielkości;

(1.2) druk. symbol promila (1.1)

Promil promil

Promil (łac. "pro mille" – na tysiąc) – jedna tysięczna pewnej wartości liczbowej, zwanej podstawą. Oznaczany symbolem ‰. 10 promili to 1 procent.

Nazwy tej używa się w stosunkowo nielicznych przypadkach (w porównaniu do znacznie bardziej popularnego procenta). Głównie stosuje się ją do określenia spadków dna cieku w hydrotechnice, zasolenia wód (np. mórz) oraz zawartości alkoholu we krwi (w tym znaczeniu: 1 promil oznacza 100 mg alkoholu w 1 dl (decylitrze) krwi).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Promille

[czytaj: promile] jedna tysięczna część pewnej całości albo dotychczasowej wartości; promil

Źródła:

SJP.pl

Promilowy

→ promil

→ prominent

Patrz:prominent

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. dążenie do kontaktów seksualnych bez więzi uczuciowych;

(1.2) zool. strategia rozrodcza polegająca na braku wybiórczości w kontaktach seksualnych

(1.3) socjol. przest. brak reguł współżycia seksualnego, mający według dawnych hipotez charakteryzować najwcześniejsze stadium rozwoju rodziny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Promna – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, w gminie Promna
Promna – zatoka Zalewu Kamieńskiego, w cieśninie Dziwnie
Promna – struga, dopływ Bogacicy
Promna – potok, dopływ Kłodnicy
Promna-Kolonia – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, w gminie Promna
gmina Promna – gmina w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim
Promna – dawna gromada
Promno

Promnice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Czerwonak
Promnice – nieoficjalna część wsi Kobiór, w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Kobiór
Promnice – pałac myśliwski we wsi Kobiór

Źródła:

Wikipedia

Promnik

wieś w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Promnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą
Promnik – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Strawczyn
Promnik – prawy dopływ Wisły
inna nazwa rzeki Prądnik
Promnik – dawna gromada
lądowisko Promnik

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Promno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Promno – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
Promno – osada w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
Promno – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
Promno – część wsi Sarbka, w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Czarnków
Promno – przystanek kolejowy na linii 353 w gminie Pobiedziska

Źródła:

Wikipedia

Promo

potocznie: promocja (sprzedaż czegoś po promocyjnej cenie)

Promo lub wydanie promocyjne (ang. "promotional recording") – wydawnictwo muzyczne lub filmowe o charakterze promocyjnym, między innymi singel lub album promocyjny. Nagrania tego typu są często rozpowszechniane w specjalnych opakowaniach w celu obniżenia kosztów lub zredukowaną właściwą oprawą graficzną wydawnictwa.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Promocja

1. działania zmierzające do zwiększenia popularności jakiegoś produktu lub przedsięwzięcia; promowanie, upowszechnianie;
2. podniesienie statusu; awans;
3. nadanie komuś jakiejś godności lub ważnej funkcji;
4. sprzedaż czegoś po promocyjnej cenie; sprzedaż promocyjna;
5. prawo ucznia do przejścia do następnej klasy;
6. zamiana pionka na figurę w szachach lub na damę w warcabach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy

(1.2) przyznanie, nadanie tytułu naukowego lub stopnia oficerskiego, ceremonia takiej nominacji

(1.3) lansowanie, upowszechnianie czegoś

(1.4) szach. zmiana piona na figurę, gdy dotrze do krańca szachownicy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

promocja elektronowa
promocja w marketingu – element marketingu mix
- promocja krzyżowa
promocja oficerska – mianowanie na pierwszy stopień oficerski
promocja w szachach
promocja – patron lub inna nazwa rocznika Krajowej Szkoły Administracji Publicznej

Promonocyt

komórka, z której powstaje monocyt

Promonocyt – prekursor monocytów; w rozwoju białych krwinek znajduje się pomiędzy monoblastem a monocytem. Promonocyty mają delikatnie zawinięte, pofałdowane lub rowkowane jądro z drobno rozproszoną chromatyną oraz drobnoziarnistą cytoplazmę; jąderko jest małe, niewyraźne lub nie ma go wcale.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Promorta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kostnica, zwłaszcza klasztorna

Źródła:

Wiktionary

Promos

środowiskowo: materiał promocyjny

Źródła:

SJP.pl

Promotor

1. pracownik naukowy wyższej uczelni nadzorujący pracę doktoranta albo magistranta;
2. opiekun jakiegoś przedsięwzięcia;
3. pracownik promujący dany towar lub markę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik naukowy kierujący pracą dyplomową

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

promotor – samodzielny pracownik nauki kierujący pracą doktoranta i promujący go do nadawanego stopnia naukowego doktora przez uprawnioną jednostkę naukową
promotor (nieformalnie) – pracownik naukowy kierujący pracą magistranta lub promujący go do nadawanego przez daną uczelnię tytułu zawodowego magistra (lub licencjata w przypadku studiów licencjackich)
promotor – inicjator i opiekun jakiegoś przedsięwzięcia
promotor (aktywator) – substancja zwiększająca szybkość reakcji po dodaniu jej do katalizatora
promotor genu – odcinek DNA

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Promotorka

kobieta będąca pracownikiem naukowym na wyższej uczelni, pod której kierunkiem doktorant pisze pracę doktorską lub magistrant magisterską

Źródła:

SJP.pl

Promotorski

→ promotor

przymiotnik relacyjny

SJP.pl
Wiktionary

Promowiec

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prompting

technika formułowania precyzyjnych poleceń (promptów) dla modeli AI; promptowanie

Źródła:

SJP.pl

Promptować

dawać polecenie sztucznej inteligencji

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapromptować)

(1.1) środ. inform. zadawać pytanie, dawać polecenie sztucznej inteligencji pisząc prompt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Promulgacja

oficjalne, urzędowe ogłoszenie aktu normatywnego; terminem tym określa się też podpisanie ustawy przez głowę państwa

Promulgacja (łac. "promulgatio") – pot. ogłoszenie każdego aktu normatywnego. "Sensu stricto" jest to jedynie ogłoszenie ustawy zarządzone przez głowę państwa, czym w ramach swoich kompetencji potwierdza, że ustawę uchwalono zgodnie z przepisami konstytucji oraz poleca wszystkim adresatom jej stosowanie.

Promyk

1. mały promień światła;
2. pojedynczy włosek tworzący chorągiewkę piór u ptaków

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Promyk – polski zespół muzyczny Marie i Producenta Adama
Promyk – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim
Promyk – osiedle w Zamościu
promyk (Phygelius) – rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych
Promyk – ilustrowane czasopismo dla młodzieży i dzieci z pocz. XX wieku
Promyk – pseudonim artystyczny Konrada Pruszyńskiego
TS-1/34 Promyk – polski szybowiec wyczynowy zbudowany w dwudziestoleciu międzywojennym
SZD-55 Promyk – polski szybowiec wyczynowy oblatany w 1988 r.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Promythion

morał bajki umieszczony na początku utworu

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pronacyjny

→ pronacja

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający nazizmowi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pronia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w obwodach riazańskim i tulskim Rosji, prawy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi

Pronia ( Проня) – rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży.

Długość 172 km, obszar zlewni 4910 km², przepływ wody przy ujściu 30 m³/s.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Proniemiecki

popierający Niemcy, Niemców i to, co niemieckie

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu niemieckiemu lub Niemcom, popierający Niemcy i wszystko, co niemieckie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proniemieckość

→ proniemiecki

Patrz:proniemiecki

Pronunciamiento – hiszpańska i południowoamerykańska odmiana zamachu stanu, obecna także w praktyce niektórych przewrotów politycznych w Afryce. W jego wyniku rządy przejmowane są bezpośrednio przez wojsko, a rolę przywódcy odgrywa przewodzący armią.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pronuncjacja

dawniej: sposób wymawiania; wymowa, akcent

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. sposób wymawiania, wymowa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proobronność

→ proobronny

Patrz:proobronny

Źródła:

1. rozmnażanie się;
2. ogół zjawisk związanych ze swobodnym rozchodzeniem się fal w jakimś ośrodku;
3. dawniej: rozpowszechnianie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Propagacja – fizyka
- Propagacja fali
- Propagacja fal radiowych
Propagacja – metrologia
Propagacja – wytrzymałość materiałów
Propagacja (rzeczowa) – informatyka
Propagacja drożdży (browarnictwo) – rozmnażanie drożdży piwowarskich

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Propagacyjny

związany z propagacją

Źródła:

SJP.pl

Propaganda

1. rozpowszechnianie czegoś przez przedstawianie tego w korzystnym świetle;
2. sterowanie poglądami ludzi w celu pozyskania zwolenników, wpajanie pożądanych przekonań; manipulowanie;
3. zespół osób, który manipuluje w ten sposób ludźmi

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Propagandysta

osoba zajmująca się propagandą; propagandzista

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Propagandystka

→ propagandysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

Patrz:propagandysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Propagandystyczny

→ propaganda

Patrz:propaganda

Źródła:

SJP.pl

Propagandzista

osoba zajmująca się propagandą; propagandysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.2) fiz. sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola;

Propagator – sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola. Jest to funkcja Greena skojarzona z odpowiednim równaniem falowym właściwym dla danego spinu (na przykład równania Schroedingera albo równania Kleina-Gordona).

Oznacza to, że dla danego równania falowego postaci:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Propagatorka

kobieta upowszechniająca jakieś poglądy, idee lub wiedzę

alkohol propylowy (C3H7OH)

Propanol, alkohol propylowy, C3H7OH – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi z trzema atomami węgla w cząsteczce. Ma jeden izomer podstawnikowy: izopropanol.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Proparoksytoniczny

dotyczący proparoksytonu

przymiotnik relacyjny

śruba wprawiająca w ruch motorówkę, śmigło wprawiające w ruch samolot

Źródła:

SJP.pl

Propen

alken mający 3 atomy węgla w cząsteczce; propylen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz;

Propen, propylen, – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, drugi po etenie w szeregu homologicznym alkenów. Otrzymywany z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.

Stosowany do produkcji polipropylenu i wielu materiałów z polipropylenu, kumenu (a z niego: acetonu i fenolu w metodzie kumenowej), propanolu, aldehydu masłowego (synteza okso), alkilowania benzyny, akrylonitrylu, epichlorohydryny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Propenowy

→ propen

Patrz:propen

Properdyna odgrywa rolę w nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. W alternatywnej drodze aktywacji dopełniacza jako czynnik P pełni rolę stabilizującą konwertazę C3 i C5. Stąd droga ta bywała dawniej nazywana "properdynową".

Źródła:

Wikipedia

Propileje

monumentalna brama, portyk w starożytnej Grecji; propyleje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) archit. staroż. budynek hali wejściowej na planie prostokąta z kolumnami, zwykle do monumentalnych świątyń;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Propinacja

1. w dawnej Polsce: wyłączne prawo szlachty do produkcji i sprzedaży trunków w obrębie własnych dóbr;
2. dawniej: szynk, karczma

Propinacja (łac. "propinatio") – wyłączne prawo właściciela dóbr ziemskich do produkcji i sprzedaży piwa, gorzałki i miodu w obrębie jego dóbr oraz przywilej do sprowadzania tych wyrobów z innych miast i czerpania z tego tytułu dochodów. Sprzedaż pańskiego alkoholu odbywała się w karczmie pańskiej, w której obowiązywał zakaz sprzedaży obcego alkoholu.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) składanie propozycji

Źródła:

Wiktionary

Proponować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaproponować)

(1.1) zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

Źródła:

Wiktionary

Proporcja

stosunek do siebie dwu lub więcej wielkości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

(1.2) harmonia; właściwy, proporcjonalny stosunek między częściami układu

(1.3) mat. równość dwóch stosunków;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

proporcja (arytmetyka)
proporcja (statystyka)
proporcja (sztuka)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proporcje

stosunek do siebie dwu lub więcej wielkości

Źródła:

SJP.pl

Proporcjonalnie

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proporcjonalne; cecha tych, którzy są proporcjonalni

(1.2) mat. zależność między dwiema wielkościami, w której przy powiększeniu lub pomniejszeniu wartości jednej z nich, wartość drugiej zwiększa się tyleż razy lub tyleż razy się zmniejsza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Proporcjonalność prosta
Proporcjonalność odwrotna
Proporcja

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Proporcjonalny

przymiotnik

(1.1) mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości

(1.2) o proporcjach zgodnych z kanonem piękna

Źródła:

Wiktionary

Proporczyk

1. mały proporzec;
2. chorągiewka wciągana na maszt, świadcząca o przynależności statku do przedsiębiorstwa żeglugowego, klubu sportowego itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: proporzec

(1.2) wojsk. hist. mały proporzec rozpoznawczy na lancy lub drzewcu;

(1.3) wojsk. naszywka rozpoznawcza noszona na kołnierzu munduru;

(1.4) flaga państwowa małych rozmiarów

(1.5) sport. pamiątkowa zawieszka z tkaniny w barwach klubu sportowego

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Proporczyk – chorągiewka do broni drzewcowej.
Proporczyk – oznaka na kołnierzach mundurów.
Proporczyk – dekoracyjna zawieszka promocyjno-reklamowa.
Proporczyk – polski herb szlachecki.
Proporzec – strona ujednoznaczniająca.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proporczykowiec

gatunek ryby akwariowej z rzędu karpieńcokształtnych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

proporczykowiec dwupręgi
proporczykowiec z Kap Lopez
proporczykowiec błękitny
proporczykowiec Gardnera
proporczykowiec nakrapiany

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Proporzec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) herald. niewielka chorągiew lub sztandar służący do celów reprezentacyjnych

(1.2) hist. chorągiewka przytwierdzona do drzewca lancy lub włóczni

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

proporzec – rodzaj weksylium używane na dziobie okrętów wojennych.
proporzec – pododdział roty.
proporzec – weksylium harcerskie.
proporzec jako symbol oddziału wojskowego, mający mniejszy rozmiar i niższą rangę od sztandaru.
proporzec jako średniowieczne prywatne chorągwie rycerskie.
proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Proporzec Marynarki Wojennej.
proporczyk
chorągiew
bandera

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Proporzyca

proporzyca marzymłódka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

Źródła:

SJP.pl

Propozycja

1. wystąpienie z projektem;
2. to, co się komuś proponuje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co się komuś proponuje

(1.2) w modelu debaty oksfordzkiej: grupa debatancka dążąca do udowodnienia prawdziwości tezy

Propozycja – australijsko-brytyjski western z 2005 roku.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Propranolol

lek kardiologiczny stosowany m.in. w leczeniu nadciśnienia, choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu serca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek stosowany w leczeniu nadciśnienia, lęków, migren, drżeń samoistnych i zaburzeń rytmu serca

Propranolol – organiczny związek chemiczny, wielofunkcyjna pochodna naftalenu.

Nieselektywny lek β-adrenolityczny (β-bloker), bez wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej, mający działanie stabilizujące błonę komórkową.

zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

SJP.pl

Propsować

potocznie: chwalić, wyrażać uznanie

czasownik przechodni niedokonany (dk. spropsować)

(1.1) pot. środ. wyrażać uznanie dla kogoś lub czegoś

czasownik zwrotny niedokonany propsować się (dk. spropsować się)

(2.1) pot. środ. wyrażać uznanie dla samego siebie

(2.2) pot. środ. wyrażać uznanie dla siebie wzajemnie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Propsy

wykrzyknik

→ propylen

Patrz:propylen

Źródła:

SJP.pl

Propylowy

przymiotnik od: propyl

Źródła:

SJP.pl

Propyn

organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony, jeden z szeregu homologicznego alkinów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;

Propyn, – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

Jest składnikiem gazu MAPP. W przeciwieństwie do acetylenu, propyn może być bezpiecznie sprężany.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prorektor

zastępca rektora wyższej uczelni

Prorektor – pracownik uczelni pełniący funkcje administracyjno-reprezentacyjne jako zastępca rektora uczelni.

Duże uczelnie mają kilku prorektorów, np.:

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prorektorka

(1.1) w sposób proroczy

Źródła:

Wiktionary

Proroczy

mający w sobie proroctwo, przepowiednię; wieszczy, wróżebny, profetyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prorodzinnie

→ prorodzinny

Patrz:prorodzinny

Prorogacyjny

→ prorogacja

Patrz:prorogacja

Źródła:

SJP.pl

Prorogować

dawniej: przedłużać termin, odraczać; prolongować

Źródła:

SJP.pl

Prorok

1. osoba przepowiadająca przyszłość w sposób teologiczny;
2. wódz religijny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

przepowiadać przyszłość lub przewidywać przyszłe wypadki

czasownik niedokonany

→ prorządowy

Patrz:prorządowy

Źródła:

SJP.pl

Prorządowy

popierający politykę rządu

przymiotnik

[czytaj: prosekko] włoskie wino musujące

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) enol. półwytrawne białe wino musujące produkowane w północno-wschodnich Włoszech;

Prosecco – włoskie białe lub różowe wino musujące ("spumante"), rzadziej lekko musujące ("frizzante") lub stołowe. Zazwyczaj wytrawne lub półwytrawne. Produkowane w regionach Wenecja Euganejska i Friuli-Wenecja Julijska. Popularność prosecco rozpoczęła się od produkowanego w XIX wieku Prosecco di Conegliano-Valdobbiadene.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proseksualny

1. sprzyjający swobodzie zachowań seksualnych, traktujący współżycie seksualne jako moralnie dobre;
2. feminizm proseksualny - nurt w feminizmie akcentujący wyzwolenie seksualne kobiet

Źródła:

SJP.pl

Prosektorium

pomieszczenie lub budynek, w którym wykonuje się sekcje zwłok

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. miejsce, w którym przeprowadza się sekcje zwłok;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prosektorka

→ prosektor

Patrz:prosektor

Wikipedia

Proserpina

mit. rzym. bogini podziemia; Prozerpina

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Proserpina – planetoida o numerze katalogowym 26
Proserpina (Prozerpina) – w mitologii rzymskiej bogini kiełkującego zboża

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prosfora

chleb używany w Kościele grecko-wschodnim jako komunia

→ prosiaczek

Patrz:prosiaczek

Źródła:

SJP.pl

Prosiak

prosię;
1. małe świni;
2. osoba niechlujna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. młoda świnia

(1.2) żegl. balast na statkach w postaci bryły z uchwytami;

(1.3) techn. obciążnik na linie wspomagający wyciąganie żerdzi z otworu wiertniczego

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prosiak – świnia do 12 tygodnia życia, określenie używane zamiennie z rzeczownikiem prosię.
Prosiak (pseudonim) – polski twórca komiksu awangardowego
Prosiak (żeglarstwo) – balast na statkach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

dawne imię męskie

Prosimir – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Prosi-" ("prosić") i "-mir" ("pokój, spokój, dobro"). Być może oznaczało "tego, kto negocjuje pokój".

Prosimir imieniny obchodzi 1 lutego, 9 czerwca i 22 września.

Od tego imienia pochodzą liczne nazwy miejscowości, jak np. Proszkowo.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prosiniec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. styczeń

(1.2) stpol. grudzień

Źródła:

Wiktionary

Prosinko

Prosinko ( Neudorf) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 130 mieszkańców.

Źródła:

Wikipedia

Prosino

Prosino ( Prössin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek.

1. zwracać się do kogoś z prośbą, np. o wykonanie czegoś;
2. zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać;
3. proponować coś;
4. prosić się:
a) uporczywie prosić;
b) rodzić młode (o maciorze)

czasownik przechodni niedokonany (dk. poprosić)

(1.1) zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

(1.2) zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać

czasownik zwrotny niedokonany prosić się (dk. poprosić się)

→ prosię

1. w starożytnym Rzymie w okresach wojen domowych: wyjęcie spod ochrony prawa obywateli będących przeciwnikami partii rządzącej;
2. w dawnej Polsce: wygnanie z miasta lub kraju; banicja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ogłoszenie o wyjęciu spod prawa, karze śmierci lub objęciu przeciwników politycznych represjami

SJP.pl

Prosna

rzeka w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

SJP.pl

Prosowe

→ proso

Prosowe – podrodzina ("Panicoideae" Link) i plemię ("Paniceae" R. Br.) roślin należących do rodziny wiechlinowatych. Oba taksony noszą tę samą nazwę polską. Typem nomenklatorycznym jest proso ("Panicum" L.).

Patrz:proso

Źródła:

Źródła:

SJP.pl

Prospekcyjny

→ prospekcja

Patrz:prospekcja

Źródła:

SJP.pl

Prospekt

1. publikacja o niewielkiej liczbie stron, zawierająca tekst informacyjno-reklamowy;
2. element dekoracji umieszczony w głębi scen;
3. obraz, rysunek z widokiem miasta; weduta;
4. dawniej: panorama, perspektywa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. publikacja, ulotka lub folder zawierający informacje o produkcie, usłudze lub firmie, mający zachęcić do zakupu lub skorzystania z oferty

(1.2) ekon. finans. dokument informacyjny o firmie, ryzykach i ofercie, publikowany przed ich sprzedażą

(1.3) teatr. element scenografii umieszczony z tyłu sceny — zwykle malowane tło pokazujące krajobraz, architekturę lub inne otoczenie akcji

(1.4) szt. szczegółowe przedstawienie widoku — zwłaszcza miasta lub fragmentu zabudowy, często o charakterze realistycznym

(1.5) daw. sposób, w jaki coś się ukazuje oczom

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prospekt reklamowy – wydawnictwo reklamowe zachęcające do zakupu usługi, towaru lub – najczęściej – odwiedzenia jakiejś miejscowości, hotelu lub atrakcji turystycznej. Coraz częściej samochodowe prosp...
prospekt emisyjny – dokument opisujący szczegółowo stan prawny i ekonomiczny, majątek, przychody, koszty itp. spółki, zamierzającej wypuścić na rynek swoje akcje
prospekt komunikacyjny – rzadko używane w Polsce określenie szerokiej arterii, częściej stosowane do określania takich miejsc w miastach Rosji, Białorusi i Ukrainy
prospekt organowy – część organów; widoczne, najczęściej zdobione, największe piszczałki instrumentu.
prospekt (teatr) – element dekoracji umieszczony w głębi sceny, wyznaczający perspektywę obrazu scenicznego.
prospekt (malarstwo) – weduta
prospekt (sztuka) – perspektywa ogrodowa, widok oglądany z pewnego punktu ogrodu wzdłuż osi widokowej.
prospekt (pięściarstwo) – określenie względnie młodego pięściarza, którego talent i umiejętności wskazują na jego wielką karierę w boksie w niedalekiej przyszłości.

Prosper

imię męskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prosper – imię męskie
Prosper – spółka akcyjna
Prosper Bank – dawny polski bank komercyjny
Prosper – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Collin
Prosper (ang. Prosper Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Lake of the Woods
Prosper (ang. Prosper Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Davison

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prosperity

[czytaj: prosPEriti] okres pomyślności i dostatku, zwłaszcza dla przedsiębiorstwa lub gospodarki państwowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. okres największej produkcji, zatrudnienia i cen

(1.2) moment szczytowy w rozwoju czegoś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prosperity – najwyższy poziom koniunktury
Miejscowości w USA:
- Prosperity – miejscowość w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Newberry
- Prosperity – jednostka osadnicza w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Raleigh
- Prosperity (ang. Prosperity Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Renville

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prospero

1. naturalny satelita Urana;
2. postać ze sztuki Williama Shakespeare'a "Burza"

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prosper (Prospero) – imię męskie wywodzące się z łaciny (prosperus – „pomyślny, szczęśliwy”)
Prospero – obszar niemunicypalny w Stany Zjednoczone, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Kern
Prospero – naturalny satelita Urana, nazwany imieniem czarnoksiężnika z Burzy Williama Szekspira. (Uran XVIII)
Prospero. – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych
Prospero – postać ze sztuki Burzy Williama Szekspira, pozbawiony tronu prawowity książę Mediolanu i czarnoksiężnik.
Prospero – postać (główny protagonista) z noweli Maska Czerwonego Moru Edgara Allana Poego
Prospero Colonna (1410-1463) – włoski duchowny katolicki, kardynał
Prospero Colonna (1452-1523) – włoski kondotier
Prospero Provana (zm. 1584) – pochodzący z Włoch pierwszy dyrektor poczty królewskiej w Polsce i żupnik krakowski
Prospero Fontana (1512-1597) – włoski malarz i rysownik okresu manieryzmu.
Prospero Intorcetta, znany także jako Yin Duoze (1625-1692) – włoski uczony, misjonarz i jezuita
Prospero Lorenzo Lambertini (1675-1758) – włoski duchowny katolicki, od 1740 papież Benedykt XIV

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prosperostwo

Prosper z żoną; Prosperowie

Źródła:

SJP.pl

Prosperowanie

linia wyznaczona przez dwa punkty

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. mat. nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

(1.2) część drogi bez zakrętów

forma przymiotnika.

(2.1) lp. ż. zob. prosty.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prostacki

odnoszący się do prostaka, należący do prostaka, właściwy prostakowi; nieokrzesany, ordynarny

1. brak wychowania i ogłady; ordynarność, chamstwo;
2. zachowanie lub uczynek z tego wynikający;
3. ogół prostaków

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

(1.2) prostackie zachowanie

(1.3) pogard. ogół prostaków

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostacyklina

Prostacyklina, jako lek także epoprostenol, PGI2 – organiczny związek chemiczny, hormon tkankowy z grupy prostaglandyn wytwarzany przez ściany naczyń krwionośnych głównie w śródbłonkach płuc z kwasu arachidonowego pod wpływem enzymów: syntazy prostaglandyny i syntazy prostacykliny. Hamuje zlepianie (agregację) płytek krwi, działa rozkurczowo na naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi.

Źródła:

Wikipedia

Prostaczek

zdrobnienie od: prostak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostacze; cecha tych, którzy są prostaczi

→ Prostki; prostkowski

przymiotnik relacyjny

(1.2) łatwo, bez problemów

(1.3) w nieskomplikowany sposób

(1.4) równo pionowo, bez przekrzywień i pochylania się

Prosto Sp. z o.o. (zapis stylizowany: PROSTO.) – polskie przedsiębiorstwo zajmujące się działalnością wydawniczą, utworzone w 2000 r. w Warszawie z inicjatywy Wojciecha „Sokoła” Sosnowskiego jako wytwórnia muzyczna związana z nurtem muzyki hip-hopowej.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prostobieżność

rzeczownik, rodzaj żeński

→ prostoduszny

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prostokątność

→ prostokątny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostokątne

Patrz:prostokątny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostokątny

przymiotnik

(1.1) mający kształt prostokąta

(1.2) mający jeden kąt prosty lub wszystkie

Źródła:

Wiktionary

Prostolinijnie

przysłówek

(1.1) w sposób prostolinijny

Źródła:

Wiktionary

Prostolinijność

1. cecha kogoś otwartego, uczciwego, szczerego;
2. cecha czegoś świadczącego o czyjejś wartości, uczciwości, szczerości;
3. cecha czegoś biegnącego wzdłuż linii prostej; prostoliniowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostolinijny

1. otwarty, uczciwy, szczery;
2. świadczący o czyjejś otwartości, uczciwości, szczerości, np. prostolinijna twarz;
3. biegnący wzdłuż linii prostej; prostoliniowy

przymiotnik

(1.1) postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; także.: świadczący o takich cechach

(1.2) fiz. poruszający się po linii prostej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostoliniowość

cecha czegoś biegnącego wzdłuż linii prostej; prostolinijność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. fiz. cecha czegoś, co przebiega po linii prostej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostoliniowy

przymiotnik

Prostopadłościan

bryła sześciościenna o podstawie prostokąta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

(1.2) przedmiot przypominający prostopadłościan (1.1)

Prostopadłościan – typ równoległościanu definiowany na dwa równoważne sposoby:

Ma on 12 krawędzi, 8 wierzchołków i 6 ścian.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prostopadłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostopadłe

Prostopadłość – wspólna nazwa różnych relacji matematycznych, zwłaszcza geometrycznych, między figurami. Może zachodzić między:

Definicje tych relacji są ze sobą powiązane:

Prostopadłość oznacza się znakiem formula_10 Przykładowo zapis formula_11 oznacza, ze prosta AB jest prostopadła do prostej CD. Prostopadłością definiuje się inne pojęcia geometryczne jak:

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prostopadły

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

(1.2) przest. naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu

(1.3) daw. brak ogłady i wykształcenia, nieokrzesanie

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyprostować)

(1.1) nadawać czemuś nierównemu kształt prosty

(1.2) nadawać prosty kierunek

Prostowód — urządzenie mechaniczne służące do zamiany ruchu obrotowego na postępowy. Urządzenie to skonstruowane jest ze sztywnych prętów połączonych obrotowo w ten sposób, że część połączeń jest unieruchomiona, a pozostałe mogą się poruszać po ściśle określonych torach, przy czym co najmniej część - po linii prostej. Jeżeli osie obrotu wszystkich połączeń mają taki sam ściśle określony kierunek, wówczas ruch wszystkich elementów prostowodu odbywa się w jednej płaszczyźnie.

Źródła:

Wikipedia

Prostowłosy

mający proste, niekędzierzawe włosy

przymiotnik

(1.1) daw. o prostych włosach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostracja

skrajna forma wycieńczenia psychicznego, której następstwem najczęściej jest głęboka depresja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan skrajnego wyczerpania psychicznego

(1.2) rel. leżenie krzyżem albo padanie na twarz jako wyraz uniżenia i głębokiego szacunku wobec Boga

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prostracja (medycyna)
prostracja (psychologia)
prostracja (religia)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prostszy

stopień wyższy od przymiotnika: prosty

Źródła:

SJP.pl

Prostujący

→ prostować

Patrz:prostować

Źródła:

SJP.pl

Prosty

1. równy, niewykrzywiający się, nieskręcony w żadną stronę;
2. niewykształcony, nieoczytany, mało rozwinięty kulturalnie i intelektualnie;
3. łatwy, nieskomplikowany, oczywisty;
4. skromny, niewyróżniający się niczym, niewyszukany, niewykwintny;
5. zwykły, naturalny

przymiotnik

(1.1) niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

(1.2) równy

(1.3) łatwy, o niewielkiej trudności

(1.4) niewykształcony; zwykły

(1.5) nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności

(1.6) nie garbaty

(1.7) nie ze stanu szlacheckiego

Źródła:

Prostytutka

kobieta uprawiająca prostytucję; przestarzale: nierządnica, jawnogrzesznica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta świadcząca usługi seksualne

(1.2) przen. pejor. człowiek sprzedajny, który dla własnych korzyści zdradza innych lub postępuje niegodziwie i oportunistycznie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prostytutkarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) posp. mężczyzna korzystający z usług prostytutek

Źródła:

Wiktionary

Prostyński

zdrobnienie od: proch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

(1.2) lekarstwo w formie proszku (1.1)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

proszek błyskowy
proszek do pieczenia
proszek do prania
proszek gaśniczy
proszek troisty
mleko w proszku
proszek (medycyna)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prosić.

Proszenie – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Wolbórz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Patrz:proszek

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Proszkowy

→ proszek

Patrz:proszek

Źródła:

SJP.pl

Proszony

proszony obiad, proszona kolacja itp. - obiad, kolacja, na które ktoś został zaproszony

przymiotnik

(1.1) taki, na który otrzymuje się zaproszenie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proszowice

miasto w Polsce

Proszowice – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, położone 18 km na północny wschód od granic administracyjnych Krakowa. Proszowice położone są na prawym brzegu rzeki Szreniawy na płaskowyżu proszowickim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Proszowice.

Proszów

wieś w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Proszów – osada w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Brody
Proszów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Rychtal

(2.3) potwierdzenie wykonania prośby

(2.4) zapytanie, gdy się nie dosłyszało lub jakoby przesłyszało (prośba o powtórzenie)

wykrzyknik

(3.1) zaproszenie do czegoś lub podkreślenie ofiarowania czegoś

(3.2) zdziwienie lub westchnienie, że coś się sprawdziło czy stało lub stanie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prosówka

jedna z postaci gruźlicy charakteryzująca się powstawaniem w różnych narządach (płuca, mózg, śledziona) drobnych ognisk prątków przypominających wyglądem ziarenka prosa, spowodowana rozsiewem prątków poprzez układ krwionośny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

gruźlica prosówkowa – gruźlica rozsiana
prosówka Oplismenus – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prosłowacki

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu słowackiemu lub Słowakom, popierający Słowację i wszystko, co słowackie

Źródła:

Wiktionary

Prot

izotop wodoru o liczbie atomowej 1, najbardziej rozpowszechniony w przyrodzie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prot (imię)
Święty Prot
„Prot” – pseudonim Jana Berlinerblau, majora dyplomowanego piechoty Wojska Polskiego
prot – bohater powieści K-PAX i filmu pod tym samym tytułem
prot – izotop wodoru o liczbie masowej 1
Prot – pseudonim w AK ks. Franciszka Dźwigońskiego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Protagonista

najwybitniejszy aktor w teatrze, odtwórca głównej roli

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę

(1.2) najwybitniejszy aktor w zespole

(1.3) odtwórca głównej roli

(1.4) hist. teatr. w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami

(1.5) liter. główna postać utworu literackiego, wokół której toczy się fabuła

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

przymiotnik

ślepota na czerwoną barwę

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Paweł Protasiewicz – żużlowiec, ojciec Piotra,
Ignacy Protasiewicz – rysownik i malarz okresu Młodej Polski,
Jacek Protasiewicz (ur. 1967) – polityk,
Piotr Protasiewicz (ur. 1975) – żużlowiec, wielokrotny mistrz Świata, Europy i Polski.

forma rzeczownika.

(1.1) D. lm. od: zob. proteina.

Źródła:

Wiktionary

Proteina

1. występujący we wszystkich żywych organizmach wielocząsteczkowy związek chemiczny zbudowany z co najmniej stu aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi; białko;
2. dawniej: białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów, niezawierające żadnych niebiałkowych składników (grup prostetycznych)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. zob. białko.

forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: proteina

Źródła:

Wiktionary

Proteinowy

przymiotnik

(1.1) spoż. farm. bogaty w białko

Źródła:

Wiktionary

Proteinuria

obecność ciał białkowych w moczu; albuminuria; białkomocz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. obecność protein w moczu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proteiny

Źródła:

SJP.pl

Protekcja

ochrona, pomoc udzielana komuś przez wpływową osobę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ochrona i pomoc płynąca od wpływowej osoby

Protekcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protekcyjne

Źródła:

Wiktionary

Protekcyjny

związany z protekcją

Źródła:

SJP.pl

Protektor

ten, kto popiera jakąś osobę lub sprawę; opiekun; obrońca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek wpływowy, który popiera kogoś

(1.2) polit. zwierzchnik, nadzorca protektoratu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) med. substancja ochronna dla skóry, zabezpieczająca przed szkodliwym działaniem słońca

(2.2) obuw. rowkowana podeszwa chroniąca przed poślizgnięciem się

(2.3) mot. zewnętrzna warstwa opony z rowkami, która zabezpiecza pojazd przed ślizganiem się

(2.4) chem. techn. metal chroniący coś metalowego przed korozją

(2.5) telekom. urządzenie zabezpieczające wymaganą wierność przesyłanych danych

(2.6) przezroczyste pudełko do zabezpieczania przed porysowaniem lub zniszczeniem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

protektor – można osoba wspierająca kogoś
protektor (szermierka)
protektor – zewnętrzna warstwa opony pokryta rowkami zabezpieczająca samochód przed poślizgiem
protektor – głęboko żłobiona podeszwa zabezpieczająca przed ślizganiem
protektor – składnik kremu (filtr) chroniący skórę przed ultrafioletem
Protektor – film z 1985
Protektor – czesko-niemiecki film z 2009 roku
Protektor – film z 2012
Protektor S.A. – firma produkująca obuwie z Lublina

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Proteles cristata|ref=tak., drapieżnik lądowy;

druga era w dziejach Ziemi; eozoik, algonk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

osoba uczestnicząca w proteście; protestant, protestowicz

Źródła:

SJP.pl

Protestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|protestować.

Źródła:

Wiktionary

Protestować

w prawie: stwierdzać urzędowo niewykonanie zobowiązania wynikającego z dokumentu zbywalnego, np. weksla, czeku

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Protestowicz

osoba uczestnicząca w proteście; protestant, protestator

Źródła:

SJP.pl

Protestowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protestem, dotyczący protestu

Patrz:protetyczny

Źródła:

SJP.pl

Protetyczny

1. dotyczący protetyki, wytwarzania protez;
2. w językoznawstwie: występujący jako element artykulacyjny poprzedzający artykulację samogłoski nagłosowej wyrazu, np. Ameryka->Hameryka, ogórek->łogórek

przymiotnik

(1.1) med. związany z protetyką lub robieniem protez

(1.2) jęz. mający cechy artykulujące w wymowie samogłoski nagłosowej wyrazu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Protetyk

specjalista wykonujący protezy ortopedyczne lub stomatologiczne

przymiotnik dzierżawczy - należący do Proteusza lub z nim związany

Źródła:

SJP.pl

Proteza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. sztuczna kończyna lub (rzadziej) inny sztuczny narząd ciała;

(1.2) przen. coś zastępczego, nie całkiem sprawnego

→ proteza

Patrz:proteza

Źródła:

SJP.pl

Proteścik

Wiktionary oraz Wikipedia

Protofeudalny

przymiotnik

(1.1) hist. zob. wczesnofeudalny.

Źródła:

Wiktionary

Protofloem

początkowe elementy floemu (łyka)

Źródła:

SJP.pl

Protogalaktyka

Źródła:

Wikipedia

Protohistoryczny

współżycie dwóch gatunków czerpiących z niego korzyści, ale bez konieczności do przetrwania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) współżycie dwóch gatunków czerpiących korzyści ze swojej obecności, ale jednocześnie nie będących całkowicie od siebie uzależnionymi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protokólarne; cecha tych, którzy są protokólarni

Źródła:

Wiktionary

Protokólik

zdrobnienie od: protokół; protokolik

Źródła:

SJP.pl

Protokół

1. pisemne sprawozdanie z zebrania, posiedzenia itp.;
2. dokument będący sprawozdaniem z przebiegu czynności urzędowych;
3. lista reguł i zasad postępowania w określonych okolicznościach;
4. zasady współpracy programów i urządzeń komputerowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

(1.2) dokument będący sprawozdaniem z przebiegu czynności urzędowych

(1.3) dokument stanowiący podsumowanie negocjacji i zawierający wyliczenie problemów uzgodnionych albo nie uzgodnionych

(1.4) oficjalny standard postępowania w danych sytuacjach

(1.5) zob. protokół handlowy.

(1.6) zob. protokół sieciowy.

(1.7) hist. wstępna część dokumentu średniowiecznego

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Protokół – film amerykański z 1984 roku
Protokół – powieść J. M. G. Le Clézia z 1963 roku
protokół – termin używany przez zorientowane obiektowo języki programowania
protokół komunikacyjny
protokół dyplomatyczny

(1.1) archit. szt. rzeźbiarski element dekoracyjny w formie głowy lub przedniej części ciała zwierzęcia;

Protoma (gr. προτομή) – ozdoba w formie głowy lub popiersia zwierzęcego (niekiedy fantastycznego) bądź (rzadziej) ludzkiego. Stosowana od ok. VII wieku p.n.e. do VI w. p.n.e. w sztuce Scytów, ludów Azji Mniejszej, Mezopotamii, Grecji, Etrurii i Rzymu.

W architekturze starożytnej Persji występują głowice kolumn w kształcie protom.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Proton

cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, będąca obok neutronu składnikiem jąder atomowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Protonaród

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa;

Protonaród, inaczej naród bez państwa – typ grupy etnicznej, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej.

Tego typu grupy etniczne posiadają własne elity polityczne oraz własnych ideologów, którzy starają się generować ruch narodowy. Protonaród można uznać za fazę tworzenia się z grupy etnicznej narodu, co nie oznacza, że każdy protonaród musi stać się w przyszłości uznanym narodem i uzyskać własną niezależność polityczną w postaci państwa.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Protonefrydium

układ wydalniczy typowy dla prymitywnych bezkręgowców (np. płazińców i niektórych obleńców), zbudowany z cienkich kanalików przenikających ciało i zakończonych komórkami płomykowymi

Protonefrydium (l.mn. protonefrydia) – pierwotny, prymitywny narząd wydalniczy, zamknięty od strony ciała występujący u larw i dorosłych przedstawicieli płazińców (Platyhelminthes), kolczugowców (Loricifera) oraz u niektórych pierścienic (Annelida). Ma postać kanalików rozmieszczonych w parenchymie (pierwotnej tkance łącznej) zakończonych komórkami płomykowymi (nazwa od kształtu).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Protonema

stadium pokolenia płciowego mszaków, rozwijające się zwykle z zarodnika; splątek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

splątek (protonema)
Protonema – zespół muzyczny

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

związek pektynowy łączący błony sąsiadujących ze sobą komórek tkanki roślinnej, występujący głównie w niedojrzałych owocach

Źródła:

SJP.pl

Protoplaneta

wczesne stadium rozwoju planety

Protoplaneta – obiekt astronomiczny, będący wczesnym stadium rozwoju planety, który jeszcze nie zakończył zasadniczego wzrostu masy i rozmiarów. Takie ciała tworzą się w początkowym okresie formowania układu planetarnego i przekształcają w planety, bądź zatrzymują w rozwoju stając się dużymi planetoidami.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Protoplanetarny

1. → protoplaneta;
2. dysk protoplanetarny - pierścień materii wokół młodej gwiazdy, powstały po gwałtownym skurczeniu się obłoku pyłowo-gazowego

Źródła:

SJP.pl

Protoplast

żywa materia stanowiąca podstawowy składnik komórek zwierzęcych i roślinnych; plazma, protoplazma

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. aktywna metabolicznie część komórki: bakterii, grzyba, rośliny; w skład wchodzą: plazma, jądro komórkowe, plastyd;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Protoplasta

najstarszy znany przodek, od którego wywodzi się jakiś ród

→ protoplazma

Patrz:protoplazma

Źródła:

SJP.pl

Protopop

proboszcz większej parafii lub przełożony kleru katedralnego w Kościele prawosławnym; protojerej

Protopop (gr. "protopapá"s) – dawne, wyszłe z użycia na początku XIX stulecia, określenie kapłana prawosławnego wyższego stopnia, sprawującego opiekę nad kilkoma parafiami. Protopop jest w Cerkwi prawosławnej odpowiednikiem dziekana kierującego dekanatem.

SJP.pl

Protorenesansowy

→ protorenesans

Patrz:protorenesans

Źródła:

SJP.pl

Protosemicki

język protosemicki - zespół elementów językowych uważanych za wspólne semickiej rodzinie języków, będący punktem wyjścia przemian charakterystycznych dla poszczególnych języków semickich; język prasemicki

Źródła:

SJP.pl

Protosfera

warstwa atmosfery ziemskiej, część egzosfery znajdująca się na wysokości powyżej 1500 km, złożona głównie z protonów

1. pierwotny wzór czegoś, w oparciu o który wykonuje się coś nowszego; pierwowzór;
2. pierwszy egzemplarz czegoś, wykonany według przygotowanej dokumentacji, na którym dokonuje się prób i badań w celu sprawdzenia poprawności dokumentacji oraz jego funkcjonowania przed uruchomieniem produkcji seryjnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

(1.2) pierwowzór czegoś

(1.3) typowy, centralny element jakiejś kategorii pojęciowej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prototypować

tworzyć (stworzyć) prototyp

Źródła:

SJP.pl

Prototypownia

dział fabryki, w którym buduje się prototypy maszyn

SJP.pl
Wiktionary

Protowie

imię męskie

Źródła:

SJP.pl

Protowo

Protozoologia

dziedzina zoologii zajmująca się badaniem pierwotniaków i chorobami przez nie wywoływanymi; protistologia (dawniej)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii zajmujący się pierwotniakami;

Protozoologia – przestarzały termin dziedziny naukowej zajmującej się pierwotniakami, obecnie eukarionty.

Rozwój protozoologii został zapoczątkowany wraz z wynalezieniem mikroskopu, a do rozwoju tej nauki przyczyniło się jego udoskonalenie w 2. połowie XVII w. przez A. van Leeuwenhoeka, który też rozpoczął obserwację pierwotniaków.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Protozoologiczny

dotyczący protozoologii, protozoologa

przymiotnik relacyjny

(1.1) zool. związany z protozoologią, dotyczący protozoologii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Protraktor

przyrząd nawigacyjny do szybkiego oznaczenia pozycji statku na mapie; nakreślacz

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Protreptyk

gatunek literacki w starożytności w formie dialogu zachęcający do poznawania filozofii

Protreptyk (gr. προτρεπτικός ‘zachęcający’) – rodzaj retoryki, który w starożytności obejmował literaturę o charakterze dydaktycznym. Gatunek ten obejmował mowy oraz dialogi, których treścią była zachęta do robienia postępów w moralności. Pobudzał także do rozwijania zdolności intelektualnych, szczególnie w studiowaniu filozofii.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Protrombina

białko osocza uczestniczące w procesie krzepnięcia krwi, wytwarzane w wątrobie w obecności witaminy K

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Protrombinaza

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; tromboplastyna, trombokinaza

Protrombinaza – enzym katalizujący pierwszy etap krzepnięcia krwi, powstały w wyniku reakcji uwolnionego z obumarłej tkanki lipoproteidu tromboplastyny z jonami wapniowymi i kilkoma białkami osocza (proakceleryną i prokonwertyną).

Szczególna rola protrombinazy w krzepnięciu krwi.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Protrombinowy

→ protrombina

Patrz:protrombina

Protwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

→ proukraiński

Patrz:proukraiński

Źródła:

SJP.pl

Prounijnie

skrót

(1.1) = prowincja

Źródła:

Wiktionary

Prowadnica

element maszyny odpowiadający za kierunek jej poruszania się

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. element stały urządzenia mechanicznego, maszyny lub konstrukcji, służący do nadawania określonego kierunku ruchu oraz utrzymywania w pożądanym położeniu innego, ruchomego elementu;

(1.2) leśn. płaski, podłużny element układu tnącego pilarki mechanicznej, po którego obwodzie przesuwa się łańcuch tnący

(1.3) wojsk. element konstrukcyjny wyrzutni rakietowej, nadający pociskowi początkowy kierunek lotu

(1.4) inform. lub poligr. linia pomocnicza w oprogramowaniu graficznym lub edytorskim, ułatwiająca precyzyjne rozmieszczanie, wyrównywanie i korygowanie położenia elementów projektu na stronie

(1.5) górn. stalowe ujęcie zamontowane na klatce wyciągowej lub skipie, służące do prowadzenia ich wzdłuż prowadnika (zbrojenia) szybu kopalnianego

(1.6) służba mundurowa: środek przymusu bezpośredniego w postaci taśmy zakończonego obejmą, zakładany na rękę osoby zatrzymanej w celu ograniczenia jej swobody ruchów

(1.7) żegl. rama znajdująca się w części rufowej pokładu, po której przesuwa się blok z liną (szkotem) grota

(1.8) kolej. kobieta opiekująca się pasażerami w wagonie sypialnym, odpowiedzialna za sprawdzanie biletów i wydawanie pościeli

Prowadnica (techn.) – część mechanizmu mająca za zadanie przemieszczenie elementu ruchomego po zadanym torze. Prowadnice najczęściej realizują ruch prostoliniowy.

Prowadnice ze względu na rodzaj występującego w nich tarcia można podzielić na:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowadzać.

Źródła:

Wiktionary

Prowadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowadzić.

(1.2) wykonywanie jakiejś czynności

Źródła:

Wiktionary

Prowadzić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca

(1.2) kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)

(1.3) choreogr. w tańcu: kierować partnerką

(1.4) tworzyć skutek czegoś

(1.5) kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś

(1.6) sport. także przen. być pierwszym w trakcie wyścigu

(1.7) przen. wieść

czasownik zwrotny niedokonany prowadzić się

(2.1) iść trzymając jeden drugiego

(2.2) być prowadzonym (1.1)

przymiotnik od: Prowansja (kraina historyczna we Francji)

sprzyjający Watykanowi, popierający Watykan

Źródła:

SJP.pl

Proweniencja

1. pochodzenie;
2. dawniej: dochód

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pochodzenie (kogoś lub czegoś) i przejawianie charakterystycznych cech uwarunkowanych tym pochodzeniem

(1.2) daw. dochód

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Proweniencyjny

Źródła:

Wiktionary

Prowiant

1. zapas żywności; wałówka (potocznie);
2. suchy prowiant - żywność w postaci gotowej do spożycia, zwłaszcza przygotowana na drogę, podróż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żywność, zapasy żywności

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

w wojsku, na obozie harcerskim itp.: osoba zajmująca się rozdzielaniem prowiantu

1. część kraju oddalona od stolicy i większych miast;
2. lekceważąco: obszary opóźnione w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym, mieszkańcy takich obszarów;
3. jednostka administracyjna w wielu państwach; część składowa federacji;
4. obszar kilku diecezji podległych metropolicie lub kilka klasztorów podległych prowincjałowi;
5. w starożytnym Rzymie: terytorium podbite przez Rzymian, rządzone przez prokonsula lub propretora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast

(1.2) adm. jednostka administracyjna w niektórych krajach

(1.3) kośc. praw. kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;

(1.4) kośc. praw. zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;

(1.5) górn. indywidualny obszar produkcji

(1.6) biol. obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prowincja – jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, obejmująca większy teren o zbliżonych cechach środowiskowo-krajobrazowych
prowincja – jednostka podziału administracyjnego niektórych państw świata:
- prowincje w I Rzeczypospolitej
- prowincje w Afganistanie
- prowincje w Angoli
- prowincje w Arabii Saudyjskiej
- prowincje w Argentynie
- prowincje w Belgii
- prowincje w Burkina Faso
- prowincje w Chinach
- prowincje w Ekwadorze
- prowincje w Estonii

(1.1) przest. prowincjusz

Źródła:

Wiktionary

Prowincjonalizm

1. ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; parafiańszczyzna, zaściankowość;
2. wyraz lub zwrot językowy charakterystyczny dla pewnej okolicy (prowincji), nie używany w języku ogólnoliterackim; prowincjalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podtrzymywanie staromodnych postaw przez mieszkanców prowincji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prowincjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: prowincjonalnie

Źródła:

SJP.pl

Prowincjonalność

ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; parafiańszczyzna, zaściankowość, prowincjonalizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowincjonalne; cecha tych, którzy są prowincjonalni

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prowincjonalny

1. dotyczący prowincji - jednostki administracji w niektórych krajach, np. prowincjonalna stolica;
2. dotyczący prowincji - części kraju położonych poza wielkimi miastami, np. prowincjonalny hotel;
3. charakterystyczny dla ludzi mieszkających w części kraju poza wielkimi miastami, np. prowincjonalne myślenie;
4. dotyczący prowincji - jednostki administracyjnej w organizacji kościelnej, np. synod prowincjonalny;
5. pejoratywnie: mający niski poziom rozwoju cywilizacyjnego, ograniczony sposób myślenia; zacofany, zaściankowy, parafiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prowincją, dotyczący prowincji

(1.2) położony na prowincji, z dala od metropolii

(1.3) rel. adm. związany z prowincją kościelną, dotyczący prowincji kościelnej, pochodzący z prowincji kościelnej

przymiotnik jakościowy

(2.1) o osobie charakteryzujący się brakiem ogłady towarzyskiej, szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom

(2.2) świadczący o prowincjonalizmie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prowincjonał

→ prowincjał

Patrz:prowincjał

Źródła:

SJP.pl

Prowincjonałka

zwierzchniczka klasztorów jednej prowincji zakonnej

Źródła:

SJP.pl

Prowincjusz

osoba z prowincji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prowincjuszka

→ prowincjusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

Patrz:prowincjusz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prowincyjny

→ prowincja; prowincjonalny, prowincjalny

Źródła:

SJP.pl

Prowitamina

związek chemiczny przekształcający się w organizmie - pod wpływem energii słonecznej lub enzymów - w witaminę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

Prowitamina – związek chemiczny, który w wyniku reakcji chemicznych (np. enzymatycznych lub fotochemicznych) w organizmie ulega przekształceniu w witaminę.

Tak np. prowitamina D2 (ergosterol) jest poprzez promieniowanie ultrafioletowe przetwarzana w skórze w witaminę D2 (ergokalcyferol).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prowizja

procentowe wynagrodzenie handlowego personelu przedsiębiorstwa, stanowiące zmienny element pensji, pobierane za pośrednictwo w dokonaniu transakcji handlowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapłata, jaką otrzymuje się za pośredniczenie w transakcji handlowej

przysłówek

(1.1) w sposób prowizoryczny

Źródła:

Wiktionary

Prowizoryczniej

stopień wyższy od przysłówka: prowizorycznie

Źródła:

SJP.pl

Prowizoryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

potocznie: prowokator;
1. osoba nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyr, podjudzacz, podżegacz;
2. przenośnie: osoba, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. środ. polit. prowokator

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prowokacja

1. podstępne działanie mające na celu nakłonienie kogoś do popełnienia zgubnego dla niego czynu; podżeganie, podjudzanie, podburzanie;
2. przenośnie: zachowanie mające na celu zaszokowanie kogoś, wywołanie w kimś jakichś emocji lub zachowań, których na co dzień nie wykazuje;
3. w prawie: nakłanianie jakiejś osoby do popełnienia przestępstwa w celu doprowadzenia do wszczęcia przeciw niej postępowania karnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania

(1.2) podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

Prowokacja – podstępne i celowe działanie osoby trzeciej mające na celu spowodowanie reakcji ofiary prowokacji, zazwyczaj szkodliwej dla niej i często dla osób z nią związanych lub organizacji, jak np. uzyskanie odpowiedzi, informacji, wywołanie silnych emocji, niekontrolowanego zachowania, złamanie prawa.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prowokacyjnie

przysłówek

1. osoba nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyr, podjudzacz, prowok, podżegacz;
2. przenośnie: osoba, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca prowokacji

(1.2) tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prowokatorka

1. kobieta nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyrka, podżegaczka, judzicielka;
2. kobieta, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która prowokuje; kobieta powodująca prowokację

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prowokatorski

Prowokująco

przysłówek

(1.1) w sposób prowokujący, prowokacyjny

Źródła:

Wiktionary

Prowokujący

Źródła:

SJP.pl

(1.1) jęz. liter. mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy

(1.2) liter. ogół utworów pisanych mową niewiązaną

(1.3) liter. autorzy piszący teksty prozą (1.1)

(1.4) przen. sprawy codzienne, przyziemne

Proza – pojęcie z zakresu teorii literatury, mające różne znaczenia:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prozac

[czytaj: prozak] nazwa handlowa leku przeciwdepresyjnego zawierającego fluoksetynę; Prozak

Źródła:

SJP.pl

Prozachodni

element językowy użyty w wypowiedzi poetyckiej, pochodzący spoza stylu poetyckiego określonej epoki

(1.1) liter. napisany prozą

(1.2) liter. mający związek z prozą lub prozaikiem czy prozaiczką

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prozatorskość

→ prozatorski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

(1.2) muz. właściwa relacja akcentów słownych i muzycznych, które powinny być zgodne

(1.3) liter. dyscyplina naukowa zajmująca się brzmieniowymi zjawiskami wiersza

(1.4) inform. intonacja syntezowanej mowy

(1.5) liter. zob. metrum.

→ prozodysta

Patrz:prozodysta

Źródła:

SJP.pl

Prozopagnostyk

osoba cierpiąca na prozopagnozję (zaburzenie percepcji wzrokowej)

Źródła:

SJP.pl

Prozopagnozja

zaburzenie percepcji wzrokowej, charakteryzujące się brakiem umiejętności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. niezdolność do rozpoznawania twarzy;

Prozopagnozja (z gr. πρόσωπον "prósōpon" = „twarz” + ἀγνωσία "agnōsía" = „niewiedza”) – zaburzenie percepcji wzrokowej, polegające na upośledzeniu zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego, przy niezaburzonej percepcji wzrokowej innych obiektów. Zaburzenie to jest jednym z rodzajów agnozji.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

nauka zajmująca się rekonstrukcją części miękkich twarzy na podstawie zachowanych części kostnych

Źródła:

SJP.pl

Prozopopeja

styl poetycki, polegający na przenoszeniu cech i czynności ludzkich na zwierzęta i przedmioty; personifikacja

Prozopopeja, fictio personae – odautorskie wprowadzenie w obręb wypowiedzi stanowiących pozorny cytat słów tych, którzy nie mogą rzeczywiście wypowiedzieć się w danej sprawie – zmarłych, nieobecnych, a nawet (poprzez personifikację) przedmiotów, zwierząt, zjawisk i pojęć.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prozwierzęcy

sprzyjający, przychylny zwierzętom

Prościejów (cz., wym. ; Proßnitz in Mähren) – miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim.

SJP.pl

Proślice

Proślice (niem. "Proschlitz", 1936–1945 "Angersdorf")– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Byczyna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Źródła:

Wikipedia

pole po zebraniu rosnącego na nim prosa

Źródła:

SJP.pl

Prośno

Prośno (nazwa oboczna: Pieszkowo, niem. "Pörschken") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Morąg.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gwara. zgrub. od: próg

Źródła:

Wiktionary

Prr

potocznie: wykrzyknik, zawołanie na konia używane, gdy chcemy go zatrzymać

→ Pruchna (wieś sołecka w Polsce); pruchniański

Źródła:

SJP.pl

Pruchna

wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień

Pruchna (cz. "Pruchná", niem. "Pruchnau") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, geograficznie zaś leży w regionie Dolina Górnej Wisły, będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej. Powierzchnia sołectwa wynosi 1903 ha (19,03 km²), a liczba ludności 2438, co daje gęstość zaludnienia równą 128,1 os./km².

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pruchniański

→ Pruchna (wieś sołecka w Polsce); prucheński

Źródła:

SJP.pl

Pruchnicki

→ Pruchnik

miasto w Polsce

Nie mylić z: Próchnik.

Pruchnik (dawniej również Próchnik) – miasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pruchnik. Leży w historycznej ziemi przemyskiej.

Administracyjnie na terenie miasta funkcjonują dwie jednostki pomocnicze: "Pruchnik Dolny" i "Pruchnik Górny".

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prucki

Pruderia

udawana, fałszywa wstydliwość, okazywana głównie w tematach tabu, np. seksu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesadna, udawana wstydliwość, szczególnie gorszenie się sprawami seksu

Pruderia (fr. "pruderie") – pochodzące z języka francuskiego określenie fałszywej skromności lub przesadnej i udawanej wstydliwości. Pruderia najczęściej dotyczy seksualności.

Max Scheler definiuje pruderię jako "pewną formę wyrażania wstydu, która jest pusta pod względem [zawartości] uczucia wstydu i nie odpowiada już charakterowi rzeczywistego wyrazu wstydliwości".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pruderyjnie

przysłówek

(1.2) geogr. hydron. rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;

(1.3) geogr. adm. wieś w Rosji, w rejonie borowickim obwodu nowogrodzkiego;

(1.4) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Styru;

SJP.pl

Prus

Bolesław Prus (właśc. Aleksander Głowacki) (1847-1912), pisarz i publicysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna z ludu bałtyckiego zamieszkującego w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) D. lp. od: Prusy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

zobacz też: Prusowie
Prus (herb szlachecki) – polski herb szlachecki
Prus II Wilczekosy – polski herb szlachecki
Prus III – polski herb szlachecki
Alojzy Prus – polski publicysta i działacz narodowy
Andrzej Prus – polski aktor
Andrzej Prus-Bogusławski – polski oficer
Anna Prus – polska aktorka
Bolesław Prus – polski pisarz
Edward Prus – polski historyk
Łucja Prus – polska piosenkarka
Maciej Prus – polski reżyser teatralny i aktor

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pogard. Niemiec

(1.2) ent. owad z gatunku karaczan prusak;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prusak – wieś w powiecie wieruszowskim
Karaczan prusak – gatunek karaczana z rodziny zadomkowatych
Feliks Prusak – polski prawnik
Jacek Prusak – rzymskokatolicki ksiądz, teolog, psychoterapeuta, psycholog i publicysta
Sergiusz Prusak – polski piłkarz
Wacław Prusak – polski malarz
Prusy

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Prusinów

Prusinów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Żerków.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego.

Źródła:

Wikipedia

Prusiński

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Pruski

1. przymiotnik od: Prusy
2. dotyczący Prusów (lud bałtycki), właściwy Prusom;
3. kwas pruski - związek nieorganiczny będący bardzo silną trucizną, mający postać bezbarwnej cieczy o intensywnym zapachu gorzkich migdałów, stosowany jako pestycyd i gaz bojowy; kwas cyjanowodorowy, cyjanowodór

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców

(1.2) hist. odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy

(1.3) związany ze wsią Pruska, dotyczący wsi Pruski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. wymarły język bałtyjski;

Pruski (niem. "Prusken") – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Iłowo-Osada.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prusko

Prustyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zob. proustyt.

Źródła:

Wiktionary

Prusy

kraina historyczna obejmująca ziemie między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej;

(1.2) hist. geogr. kraina historyczna położona na dzisiejszej Warmii, Mazurach i na terenie obwodu królewieckiego;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prusy Zakonne – określenie używane wobec okrojonego po II pokoju toruńskim państwa zakonu krzyżackiego ze stolicą w Królewcu, powstałe dla odróżnienia od Prus Królewskich (Pomorza Gdańskiego wraz z zi...
Prusy Książęce – właściwie Księstwo Pruskie, powstałe w 1525 na terenach dawnych Prus Zakonnych, po sekularyzacji zakonu krzyżackiego;
Brandenburgia-Prusy – państwo istniejące w latach 1618–1701, będące unią personalną Księstwa Pruskiego i elektoratu Brandenburgii;
Królestwo Prus – państwo istniejące w latach 1701–1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego;
Wolne Państwo Prusy – niemiecki kraj związkowy istniejący w latach 1919–1947 na ziemiach wcześniejszego Królestwa Prus.
Prowincja w ramach Korony Królestwa Polskiego:
- Prusy Królewskie
Ziemie i prowincje niemieckie:
- Prusy Wschodnie
  - Rejencja zachodniopruska
- Prusy Nowowschodnie
- Prusy Zachodnie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prusydek

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdański; pruszczowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pruszczem, dotyczący Pruszcza, Pruszcza Gdańskiego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pruszczowski

Pruszkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Sochocin
Pruszkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo

Źródła:

Wikipedia

Pruszkowski

przymiotnik od: Pruszków

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: Pruszków

(1.2) od: Pruszkowo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pruszków

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie mazowieckim;

(1.2) geogr. adm. gmina miejska w województwie mazowieckim

rzeka w Europie, lewy dopływ dolnego Dunaju

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią;

(1.2) geogr. rzeka w Polsce, na Mazowszu, lewy dopływ Narwi;

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim

Prut ( Прут "Prut", Prut, w starożytności Pyretus) – rzeka w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prutkowski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Pruć

1. rozcinać szwy; rozsnuwać dzianinę;
2. przenośnie: rozdzierać, rozrywać;
3. potocznie: jechać z dużą prędkością;
4. strzelać seriami

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)

(1.2) odczepiać rzeczy przyszyte do materiału (tkaniny)

(1.3) wysnuwać nić z dzianiny

czasownik nieprzechodni niedokonany

SJP.pl
Wiktionary

Prychnięcie

parsknąć;
1. gwałtownie wydmuchać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: powiedzieć coś opryskliwie, ze złością; fuknąć

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. powiedzenie czegoś opryskliwie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prychnąć

Pryma – interwał muzyczny
Pryma – pierwsza godzina kanoniczna w liturgii godzin
Pryma – imię żeńskie
Pryma łatrowa – miara długości

Prymariusz

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prymariusz – dawne określenie ordynatora
prymariusz – inne określenie pierwszego skrzypka w kwartecie smyczkowym

Źródła:

Wikipedia

1. arcybiskup będący zwierzchnikiem Kościoła katolickiego w jakimś kraju lub Kościoła anglikańskiego;
2. pierwszy skrzypek w kapelach ludowych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

(1.2) muz. pierwszy skrzypek w kapeli, zwłaszcza cygańskiej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prymaska

Prymat

pierwszeństwo, pierwsze miejsce; prowadzenie, przewaga, prym, przodowanie, przodownictwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prymatolog

specjalista w dziedzinie prymatologii (działu zoologii zajmującego się ssakami naczelnymi)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zool. zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) zool. specjalistka w dziedzinie prymatologii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prymatologia

dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi; primatologia

rzeczownik, rodzaj żeński

1. pierwsza msza nowo wyświęconego kapłana;
2. dawniej (tylko w liczbie mnogiej): pierwociny, pierwsze plony

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kult. rel. uroczystości i zwyczaje związane z pierwszą mszą odprawianą przez neoprezbitera;

(1.2) daw. pierwociny, pierwsze plony (tylko w liczbie mnogiej)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prymicyjny

związany z prymicją

przymiotnik

(1.1) związany z prymicjami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prymista

muzyk w kapeli ludowej grający główną melodię

Źródła:

SJP.pl

Prymistka

→ prymista

Patrz:prymista

Źródła:

SJP.pl

Prymityw

1. niski poziom rozwoju cywilizacji, zacofanie; prymitywizm;
2. w sztuce: dzieło proste, niedoskonałe pod względem formy;
3. dzieło wykonane w początkowym okresie danego kierunku, nurtu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. człowiek niekulturalny, ograniczony intelektualnie

(1.2) autor prymitywów (2.1)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) szt. rodzaj dzieła wykonanego w prosty sposób, prymitywnie, charakteryzujące się naiwnością, często stylizowane na sztukę ludów pierwotnych

(2.2) inform. rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;

Prymityw – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa "primitivus" „pierworodny, pierwszy w swoim rodzaju”. Nosił je święty Prymityw, męczennik z Galicji w czasach rzymskich, towarzysz świętego Fakunda.

Prymityw obchodzi imieniny 18 lipca i 27 listopada.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

1. nadmierne upraszczanie czegoś; trywializacja, wulgaryzacja;
2. nadawanie czemuś form prymitywnych lub stawanie się prymitywnym;
3. nawiązywanie do prymitywizmu w sztuce

Źródła:

SJP.pl

Prymitywizm

1. niski stan rozwoju czegoś, niski poziom;
2. cecha sztuki ludów pierwotnych, także sztuki ludowej i dziecięcej polegająca na upraszczaniu i deformacji przedstawionych obiektów;
3. spontaniczna twórczość artystyczna samouków, charakteryzująca się naiwnym realizmem; sztuka naiwna

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prymitywizm (sztuka)
prymitywizm (malarstwo)
prymitywizm (muzyka)

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prymitywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prymitywizować.

Źródła:

Wiktionary

Prymitywka

→ prymityw; prostaczka, chamka

Źródła:

SJP.pl

Prymitywnie

przymiotnik

(1.1) mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę

(1.2) pejor. odznaczającym się niskim poziomem kultury

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prymka

dawniej: porcja tytoniu do żucia

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Prymus

1. najlepszy uczeń w szkole lub klasie;
2. uczeń mający bardzo dobre wyniki w nauce

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. najlepszy uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. typ naftowej maszynki do gotowania

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prymus – imię męskie pochodzenia łacińskiego
prymus – urządzenie do gotowania na paliwach ciekłych
Prymus – amerykańska komedia romantyczna z 1958 roku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prymusik

zdrobnienie od: prymus (maszynka naftowa)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: prymus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zdrobn. od: prymus

(2.2) mały prymus (maszynka naftowa)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prymuska

→ prymus

rzeczownik, rodzaj żeński

1. zasada władzy monarszej wprowadzona do Polski testamentowym postanowieniem Bolesława Krzywoustego w roku 1138 i trwająca do końca XII wieku, polegająca na zwierzchniej władzy najstarszego spośród książąt rodziny panującej;
2. forma władzy w okresie Cesarstwa Rzymskiego wprowadzona po 27 r. p.n.e. przez Oktawiana Augusta, w której cesarz skupiał w swych rękach pełnię władzy mimo istnienia republikańskich urzędów i instytucji

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

pryncypat – forma władzy monarszej w Polsce
pryncypat – forma rządów w Cesarstwie Rzymskim

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pryncypał

zwierzchnik; szef; kierownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. przełożony

(1.2) właściciel sklepu lub zakładu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. podstawowy głos w organach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pryncypałka

→ pryncypał

rzeczownik, rodzaj żeński

człowiek konsekwentnie przestrzegający wyznaczonych przez siebie zasad

Źródła:

SJP.pl

Pryncypialistka

→ pryncypialista

SJP.pl
Wiktionary

Pryor

Pryor – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Montana, w hrabstwie Big Horn.

Źródła:

Wikipedia

Prypecki

przymiotnik od: Prypeć (miasto na Ukrainie lub rzeka na Białorusi i Ukrainie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prypecią, dotyczący Prypeci (rzeki lub miasta)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prypeć

1. rzeka na Białorusi i Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;
2. opuszczone miasto w północnej Ukrainie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

(1.2) geogr. adm. miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu;

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prypeć – rzeka na Białorusi i Ukrainie, prawy dopływ Dniepru.
Prypeć – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu.
Prypeć – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie szackim.
Prypeć – stacja kolejowa na Białorusi w obwodzie brzeskim, w rejonie stolińskim w pobliżu miejscowości Korobie.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pryscylla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Źródła:

Wiktionary

Prysiud

gwarowo: przysiad w tańcach ludowych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pryskać.

Źródła:

Wiktionary

Pryskany

o owocach, warzywach: zawierający środki chemiczne

Źródła:

SJP.pl

Pryskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. prysnąć)

(1.1) wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) pot. zraszać rośliny środkami chemicznymi

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. prysnąć)

(3.1) poruszać się w powietrzu w formie kropel lub drobnych cząstek

(3.2) pękać, rozpadać się na kawałki, niszczeć

(3.3) przen. o uczuciach, nastrojach: rozwiewać się, znikać, nagle przemijać

(3.4) pot. szybko uciekać

czasownik zwrotny niedokonany pryskać się (dk. prysnąć się)

(4.1) pryskać (1.1) czymś na samego siebie

(4.2) pryskać (1.1) czymś na siebie nawzajem

Źródła:

Wiktionary

Prysnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. pryskać)

(1.1) wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. pryskać)

(2.1) wystrzelić w powietrze w formie kropel lub drobnych cząstek

(2.2) pęknąć, rozpaść się na kawałki

(2.3) przen. o uczuciach, nastrojach: rozwiać się, zniknąć, nagle przeminąć

(2.4) pot. szybko uciec

czasownik zwrotny dokonany prysnąć się (ndk. pryskać się)

(3.1) prysnąć (1.1) czymś na samego siebie

(3.2) prysnąć (1.1) czymś na siebie nawzajem

Źródła:

Wiktionary

Prystelka

gatunek rybki akwariowej z rodziny kąsaczowatych

Prystelka ("Pristella maxillaris") – gatunek ryby z rodziny kąsaczowatych (Characidae), jedyny przedstawiciel rodzaju "Pristella". Hodowana w akwariach.

Źródła:

Pryszczarka

Źródła:

SJP.pl

Pryszczarkowate

o cechach pryszczarkowatych (rodzina owadów)

Pryszczarkowate, pryszczarki (Cecidomyiidae) – duża rodzina owadów z rzędu muchówek. Występują pospolicie we wszystkich środowiskach lądowych.

→ pryszcz

Patrz:pryszcz

Źródła:

SJP.pl

Pryszczyca

ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych, charakteryzująca się tworzeniem bolesnych pęcherzyków na błonie śluzowej pyska, w okolicach racic i na wymieniu; zaraza pyska i racic

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wet. ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych;

Pryszczyca (afoza, zaraza pyska i racic; łac. "aphtae epizooticae"; FMD, z foot-and-mouth disease) – ostra, bardzo zaraźliwa wirusowa choroba zwierząt racicowych hodowlanych i dzikich. W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, podlega notyfikacji oraz zwalczaniu z urzędu.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pryszczyk

Źródła:

Wiktionary

Pryta

w gwarze uczniowskiej: tanie, marne wino; alpaga, mózgotrzep, jabol, bełt, siara, wińsko

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. tanie wino owocowe

(1.2) gw-pl|Lubelszczyzna wschodnia,Lubelszczyzna zachodnia. błoto

(1.4) gw-pl|Łukowskie. bryła ziemi na zaoranym polu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prytan

w starożytnych Atenach: członek dziesiątej części Rady Pięciuset

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) najwyższy urzędnik w starożytnej Grecji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prytanejon

w starożytnej Grecji: budynek, w którym prytanowie pełnili swoje funkcje

impreza, zabawa organizowana w prywatnym mieszkaniu, zwykle przez młodzież

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. młodzieżowa zabawa urządzana w prywatnym domu

(1.2) daw. sprawa prywatna

(1.3) gw-pl|Spisz. praca zarobkowa bez umowy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prywatka – określenie przyjęcia, imprezy; obecnie rzadko używane
Prywatka – francuska komedia z 1980 roku
Prywatka – amerykańska komedia z 1990 roku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prywatkowy

→ prywatka

Patrz:prywatka

Źródła:

SJP.pl

Prywatniak

potocznie: właściciel prywatnego sklepu, warsztatu lub zakładu przemysłowego; prywaciarz

Źródła:

SJP.pl

Prywatnie

(1.1) będący czyjąś osobistą własnością

(1.2) niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)

(1.3) dotyczący czyichś osobistych spraw

(1.4) wynajęty do osobistego użytku

(1.5) nie dla każdego dostępny

Wiktionary oraz Wikipedia

Prywatyzacyjny

związany z prywatyzacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. praw. związany z prywatyzacją, dotyczący prywatyzacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pryzma

sześciościan, którego podstawami są prostokąty leżące w dwóch płaszczyznach równoległych, a przeciwległe ściany boczne są jednakowo nachylone do podstawy, ale po przedłużeniu nie przecinają się w jednym punkcie

Pryzma, klin ścięty – wielościan o sześciu ścianach o następujących właściwościach:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pryzmatowy

→ pryzmat; pryzmatyczny

Źródła:

SJP.pl

Pryzmatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób pryzmatyczny

Źródła:

Wiktionary

Pryzmatyczny

1. przymiotnik od: pryzmat (w fizyce), np. lornetka pryzmatyczna;
2. przymiotnik od: pryzmat (w matematyce), np. pryzmatyczny kształt

przymiotnik

(1.1) dotyczący pryzmatu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pryzmoid

pryzmatoid mający płaskie boki i taką samą liczbę wierzchołków w obu równoległych płaszczyznach

Źródła:

SJP.pl

Pryzmowy

→ pryzma

Patrz:pryzma

Źródła:

SJP.pl

Prz

skrót od: Księga Przysłów - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu

skrót

(1.1) = rel. Księga Przysłów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

maca;
1. cienki placek przygotowywany z ciasta bez soli i spożywany przez żydów w czasie święta Paschy;
2. pieczywo przypominające taki placek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chleb przaśny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przaśnik (młynarz)
Przaśnik (nagroda)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przaśniki

maca;
1. cienki placek przygotowywany z ciasta bez soli i spożywany przez żydów w czasie święta Paschy;
2. pieczywo przypominające taki placek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przaśniki – inna nazwa żydowskiego święta Paschy
przaśniki – potoczna nazwa przaśnego chleba, macy

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przaśność

1. cecha produktów, które nie były poddane fermentacji; niekwaśność;
2. brak wyraźnego smaku;
3. przenośnie: cecha przedmiotów odznaczających się prostotą; prostota, naturalność, surowość;
4. przenośnie: brak ogłady, kultury; grubiaństwo, prostactwo

ponownie zaaranżować

Źródła:

SJP.pl

Przebaczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przebaczalne

Źródła:

Wiktionary

Przebaczalny

taki, który można przebaczyć; wybaczalny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebarwiać.

Przebendowski

→ Przebendów

Patrz:Przebendów

Źródła:

SJP.pl

Przebendów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebiegnąć.

Źródła:

Wiktionary

Przebiegunowanie

zmiana biegunowości na przeciwną lub odwrócenie położenia biegunów

Źródła:

SJP.pl

Przebiegłość

→ przebiegły

kobieta pracująca w zakładzie kopalnianym, ręcznie wzbogacająca urobek przez usuwanie okruchów skały płonnej

Źródła:

SJP.pl

Przebieralnia

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Przebieranka

potocznie: przebieranie się za kogoś, ubieranie się w stroje innej osoby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zmiana stroju w celu przebrania się za kogoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przebierankowy

→ przebieranka

Patrz:przebieranka

Źródła:

SJP.pl

Przebierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebrać)

(1.1) przerzucać, przekładać jakieś rzeczy

(1.2) poruszać ciągle nogami lub palcami

(1.3) wybrzydzać, grymasić, nie móc zdecydować się

(1.4) oczyszczać coś drobnego

(1.5) zmieniać komuś ubranie

(1.6) dobierać komuś kostium, przebranie

czasownik zwrotny niedokonany przebierać się (dk. przebrać się)

(2.1) zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie

(2.2) zakładać kostium, przebranie

Źródła:

Wiktionary

Przebierańcowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z przebieraniem się

Źródła:

Wiktionary

Przebieżka

krótki bieg rozluźniający mięśnie, będący częścią treningu lub rozgrzewki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. krótki, rozluźniający bieg

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przebieżnie

→ przebieżny

Patrz:przebieżny

Patrz:przebijalny

Źródła:

SJP.pl

Przebijalny

dający się przebić

Źródła:

SJP.pl

Przebijać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebić)

(1.1) robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot

(1.2) robić przejście w jakiejś przeszkodzie

(1.3) przedostawać się przez grubą warstwę lub mały otwór

(1.4) pokazywać lepsze walory, zdolności, umiejętności

(1.5) dawać wyższą korzyść od uprzednio oferowanej

(1.6) karc. bić kartę starszą od niej

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przebić)

(2.1) być widocznym przez jakąś przesłonę

(2.2) dawać się odbierać zmysłem, czuć w tle

(2.3) dawać się odczuć (jako emocja)

czasownik zwrotny niedokonany przebijać się (dk. przebić się)

(3.1) przebijać samego siebie

(3.2) przebijać jeden drugiego

(3.3) ulegać przebiciu

(3.4) przedostawać się, pokonując przeszkody

(3.5) robić przekop, otwór, aby dostać się gdzieś

(3.6) zdobywać karierę, popularność

Źródła:

Wiktionary

Przebimbać

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) pot. próżnować przez określony czas

czasownik przechodni dokonany

1. cienki papier używany przy pisaniu przez kalkę;
2. kopia dokumentu, zwłaszcza zrobiona przez kalkę;
3. pobicie atutem karty innego koloru;
4. w górnictwie: przekop łączący dwa biegnące równolegle wyrobiska;
5. w filmie: krótkie ujęcie, najczęściej zbliżenie, wmontowane do ujęcia podstawowego;
6. potocznie: nadwyżka ponad cenę podstawową

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cienki papier dawniej używany do sporządzania kopii podczas pisania na maszynie

(1.2) kopia danego tekstu wykonana za pomocą odpowiedniego urządzenia

(1.3) pot. zysk wynikający ze sprzedaży towaru za wyższą cenę niż cena kupna

(1.4) pot. dodatkowe przejście pozwalające na komunikację między dwiema wydrążonymi w ziemi trasami

(1.5) pot. mały kolczyk umieszczany w pistolecie do przekłuwania uszu

(1.6) karc. pobicie karty już wcześniej pobitej

(1.7) film. krótkie ujęcie wmontowane do ujęcia podstawowego, pokazujące obraz na bliższym planie

(1.8) sport. w siatkówce: uderzenie w piłkę sprawiające, że piłka przelatuje nad siatką

(1.9) sport. w piłce nożnej: przejęcie od przeciwnika piłki lecącej w powietrzu w celu oddania gola

(1.10) środ. sport. w piłce nożnej: równoczesne, gwałtowne kopnięcie piłki z dwóch stron przez dwóch zawodników nabiegających z naprzeciwka

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebijać)

(1.1) uszkodzić ostrym przedmiotem coś, co było napompowane

(1.2) podczas licytacji lub gry: zaoferować więcej

(1.3) podczas negocjacji: przedstawić lepszą ofertę

czasownik zwrotny przebić się

(2.1) wykonać otwór przez coś na drugą stronę

Źródła:

Wiktionary

Przebiśnieg

roślina cebulkowa należąca do rodziny amarylkowatych, o równowąskich liściach i mlecznobiałych kwiatach zakwitających wczesną wiosną, pochodząca z Europy; śnieżyczka przebiśnieg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, nazwa systematyczna|Galanthus nivalis|L.|ref=tak.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Śnieżyczka przebiśnieg – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych,
Przebiśnieg (system rozpoznania i zakłócania) – polski system przeznaczony do prowadzenia walki elektronicznej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przebiśniegowy

Przebojowość

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Źródła:

Wikipedia

Przeborowywać

borując, robić w czymś otwór na wylot

Źródła:

SJP.pl

Przebranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzeczownik odczasownikowy, rodzaj żeński

(1.1) dokonywanie zmian w budowie danego obiektu

(1.2) zmiana w celu poprawy czegoś

Przebudowa – wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów technicznych i eksploatacyjnych w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przebudowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebudować.

Źródła:

Wiktionary

Przebudować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebudowywać)

(1.1) zmienić gruntownie budowlę

(1.2) przekształcić w nową postać

czasownik zwrotny dokonany przebudować się (ndk. przebudowywać się)

zmienić szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebookować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zmienić rezerwację

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przebukowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebukowywać.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

1. wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim;
2. osada w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przebędowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Lelkowo
Przebędowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina
Przebędowo – przystanek kolejowy w województwie pomorskim
Przebędowo – przystanek kolejowy w województwie wielkopolskim
Przebendowo
Przebędowo Słupskie

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przebędowski

→ Przebędowo

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przecenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeceniać.

Źródła:

Wiktionary

Przeceniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przecenić)

Przechlapany

potocznie: kiepski, nieudany, np. przechlapany dzień

Źródła:

SJP.pl

Przechlewać

Źródła:

SJP.pl

Przechodka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. rzad. pot. przejście między kamienicami z jednej ulicy na drugą

(1.2) wulg. przest. prostytutka

Źródła:

Wiktionary

Przechodni

osoba idąca ulicą, chodnikiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, przez który się przechodzi

(1.2) otrzymywany kolejno przez różne osoby

(1.3) mający nie trwać stale; taki, który się zakończy

(1.4) będący etapem pewnego procesu między jego początkiem a końcem

(1.5) wędrujący z jednego miejsca w inne, niemający stałego miejsca pobytu

(1.6) przest. mający przebywać tymczasowo w jakimś miejscu

(1.7) gram. o czasowniku: posiadający formy strony biernej

(1.8) mat. log. o relacji: taki, że jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi również dla pary (x,z)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. osoba idąca chodnikiem lub ulicą

forma rzeczownika.

(3.1) D. i B. lm. od przechodzień

forma przymiotnika.

(4.1) M. i W. lm. mos. od przechodny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przechodniość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przechodnie

(1.2) gram. cecha czasownika przechodniego;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

czasownik przechodni i czasownik nieprzechodni (językoznawstwo)
przechodniość (gramatyka)
relacja przechodnia (matematyka)
przechodniość implikacji – jedno z praw logiki, konkretniej klasycznego rachunku zdań

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przechodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechodzić.

Źródła:

Wiktionary

Przechodzień

osoba idąca ulicą, chodnikiem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba idąca ulicą lub chodnikiem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przechodzić

spędzić pewien czas na chodzeniu

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przejść)

(1.1) przebywać jakąś drogę

(1.2) przekraczać coś w poprzek

(1.3) mijać określone obiekty

(1.4) minąć w czasie, stawać się przeszłością

(1.5) być przekazywanym, krążyć między obiektami lub osobami

(1.6) przeżywać coś

(1.7) przedostawać się, przenikać przez coś

(1.8) zmieniać system, w jakim się coś robi (zwykle w formie dokonanej)

(1.9) zmieniać stan

(1.10) o propozycji: zostać zatwierdzoną

(1.11) o linii, szosie, szlaku: znajdować się

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przechodzony

spędzić pewien czas na chodzeniu

Źródła:

SJP.pl

Przechowalnia

budynek lub pomieszczenie do przechowywania czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

czasownik przechodni niedokonany (dk. przechować)

(1.1) chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu

(1.2) trzymać kogoś w ukryciu

(1.3) chronić coś przed zapomnieniem

Źródła:

Wiktionary

Przechrypiać

dawniej o ochrypłym okrzyku: przebrzmiewać

Źródła:

SJP.pl

Przechrzcić

1. ochrzcić kogoś w nowym obrządku;
2. nadać czemuś inną nazwę, zmienić komuś imię lub nazwisko

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) pot. zmienić komuś lub czemuś imię lub nazwę

Wiktionary

Przechył

odchylenie statku lub samolotu od położenia normalnego przy ruchu dookoła osi wzdłużnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odchylenie się budowli lub jej elementu

(1.2) odchylenie się pojazdu, statku, samolotu itp. od ich naturalnego położenia

→ przechył

Patrz:przechył

Źródła:

SJP.pl

Przechód

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przechód – rodzaj płytko wciętej przełęczy
Przechód – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Sosnówka
Przechód – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Korfantów
Przechód – wysoki próg skalny w Dolinie Małej Łąki w Tatrach Zachodnich
Przechód – gromada w powiecie niemodlińskim
Przechód – gromada w powiecie włodawskim
Przechód – dawna gmina w rejencji opolskiej

(1.3) przen. niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej

Źródła:

Wiktionary

Przeciekawy

potocznie: bardzo ciekawy

Źródła:

SJP.pl

Przeciekać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przeciec, przecieknąć)

(1.1) przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności

(1.2) cieknąc, przenikać przez coś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecierać.

Źródła:

Wiktionary

Przecieranka

przecierka;
1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy

Źródła:

SJP.pl

Przecierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetrzeć)

(1.1) ścierać z grubsza wierzchnią warstwę czegoś papierem ściernym

(1.2) usuwać zanieczyszczenia trąc szmatką

(1.3) robić przecier, rozcierając warzywa lub owoce

(1.4) ciąć kłodę na deski

czasownik zwrotny niedokonany przecierać się

(2.1) być przecieranym (1.3-4)

(2.2) o niebie: rozchmurzać się

Źródła:

Wiktionary

Przecierek

1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw; przecieranka;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy; przecieranka;
3. usuwanie wierzchniej warstwy przedmiotów poprzez pocieranie;
4. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
5. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
6. wyrównywanie powierzchni poprzez nałożenie cienkiej warstwy jakiejś substancji;
7. cienka warstwa substancji, którą wyrównano jakąś powierzchnię;
8. wcierka;
a) tworzenie szkicu przedmiotu poprzez położenie na nim kartki i zamazanie jej ołówkiem;
b) szkic przedmiotu utworzony w ten sposób

Źródła:

SJP.pl

Przecierka

(1.1) …mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

Źródła:

Wiktionary

Przecinak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd kowalski uderzany młotem podczas kucia, służący do nacinania bądź rozcięcia rozgrzanego metalu

(1.2) techn. przyrząd ślusarski o utwardzonym ostrzu do kształtowania na zimno

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciąć)

(1.1) dzielić na części ostrym narzędziem

(1.2) przerywać ciągłość jakiejś powierzchni

(1.3) o linii, drodze: przebiegać w poprzek

(1.4) gwałtownie kończyć (np. dyskusję, ciszę)

(1.5) uznawać zakład za zawarty, przez symboliczne "przecięcie" przez świadka połączonych dłoni osób zakładających się

czasownik zwrotny niedokonany przecinać się (dk. przeciąć się)

(2.1) o drogach, trasach, szlakach, liniach, itp.: krzyżować się

Źródła:

Wiktionary

Przecinek

",":
1. znak interpunkcyjny rozdzielający zdania, wyrażenia wtrącone, skostniałe zwroty, równoważniki zdań i człony zdania pojedynczego;
2. w ułamkach dziesiętnych: znak graficzny oddzielający całości od części dziesiętnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

(1.2) w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego

(1.3) pot. przekleństwo, wulgaryzm

Przecinek – jeden z najczęściej używanych znaków interpunkcyjnych. Jego nazwa pochodzi od tego, że „przecina” on zdanie, czyli je rozdziela.

"Jestem ciekawa, co dzisiaj się wydarzy."

"Na geografii dowiedziałam się, że stolicą Portugalii jest Lizbona."

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przecinka

droga powstała w lesie poprzez wycięcie drzew

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) droga w lesie powstała wskutek wycięcia drzew i krzewów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przecinka
Przecinka – część wsi Kolechowice w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Ostrów Lubelski
Przecinka – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tomaszów Lubelski
Przecinka – część wsi Wielka Wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowski, w gminie Wielka Wieś
Przecinka – część wsi Poręba Górna w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
Przecinka – część wsi Trzcianka w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Wilga
Przecinka – część wsi Brzóza w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Głowaczów
Przecinka – część wsi Sarnów w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Gniewoszów
Przecinka – część wsi Kaczkowice w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Bejsce
Przecinka – część wsi Borki w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Mniów
Przecinka – część wsi Stachura w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Mniów
Przecinka – część wsi Kobylany w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Opatów

(1.1) stpol. siostra pradziadka

Źródła:

Wiktionary

Przecisk

Przeciskowy

→ przecisk

Patrz:przecisk

Źródła:

SJP.pl

Przecisnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeciskać)

(1.1) dokonany od|przeciskać.

czasownik zwrotny przecisnąć się

przyimek

(1.1) … używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem

(1.2) … używany do określenia celu działania czegoś

(1.3) … używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

Źródła:

Wiktionary

Przeciw-

Patrz:przeciwalkoholowy

Patrz:przeciwastmatyczny

Źródła:

SJP.pl

Przeciwastmatyczny

stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej

przymiotnik

Źródła:

SJP.pl

Przeciwblask

obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki leżącym naprzeciwko Słońca, o większej jasności powierzchniowej niż sąsiednie obszary

Przeciwblask – obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki przeciwległym Słońcu, o jasności powierzchniowej większej niż jasność sąsiednich obszarów.

(1.1) w sposób przeciwbólowy; tak, że ból jest redukowany lub eliminowany

Źródła:

Wiktionary

Przeciwbólowy

uśmierzający, łagodzący ból, pomocny w leczeniu bólu; analgetyczny

przymiotnik

(1.1) zwalczający ból

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwbłoniczy

zapobiegający błonicy, leczący błonicę; przeciwdyfterytowy

białko osocza wytwarzane przez limfocyty, broniące organizm przed atakującymi drobnoustrojami chorobotwórczymi; immunoglobulina, antyciało

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. specyficzne białko znajdujące się w organizmach kręgowców lub wytwarzane w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

Przeciwciało, "antyciało" (określenie bliskoznaczne: immunoglobulina) – rodzaj białka wydzielanego przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzuje się ono zdolnością do swoistego wiązania antygenów.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeciwcierny

zapobiegający tarciu, powodujący zmniejszenie tarcia; antyfrykcyjny

przymiotnik

→ przeciwdrganiowy

Patrz:przeciwdrganiowy

Przeciwdrobnoustrojowo

→ przeciwdrobnoustrojowy

przymiotnik

(1.1) nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

Źródła:

Wiktionary

(1.1) chroniący przed trującymi gazami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwgnilcowy

zapobiegający gnilcowi, leczący gnilec

Źródła:

SJP.pl

Przeciwgnilność

→ przeciwgnilny

Patrz:przeciwgnilny

Źródła:

SJP.pl

Przeciwgnilny

zapobiegający gniciu, chroniący przed gniciem

Źródła:

SJP.pl

(1.1) skierowany przeciwko Habsburgom, wrogi Habsburgom

Źródła:

Wiktionary

Przeciwhałasowy

antyhałasowy;
1. zmniejszający, likwidujący hałas; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwdźwiękowy;
2. mający na celu walkę z hałasem

Źródła:

SJP.pl

Przeciwhistaminowo

→ przeciwhistaminowy

przysłówek

(1.1) w sposób blokujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

Patrz:przeciwhistaminowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwhistaminowy

zapobiegający przedostawaniu się histaminy z krwi do tkanek; antyhistaminowy

przymiotnik

(1.1) med. hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwhistoria

nurt w badaniach historycznych skupiający się na opisywaniu mechanizmów historycznych z perspektywy zwykłego człowieka lub grup społecznych; przeciw-historia

Źródła:

SJP.pl

Przeciwhitlerowski

przymiotnik

(1.1) sprzeciwiający się hitleryzmowi, stojący w opozycji do hitleryzmu

Źródła:

Wiktionary

Przeciwieństwo

przymiotnik

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwkatolicki

przymiotnik

(1.1) wrogi katolicyzmowi, działający na szkodę katolicyzmu

Przeciwko

przyimek

przymiotnik

(1.1) rzad. skierowany przeciwko komunizmowi lub komunistom

Źródła:

Wiktionary

Przeciwkonstytucyjny

wymierzony przeciw konstytucji, dążący do obalenia konstytucji; antykonstytucyjny

Źródła:

SJP.pl

Przeciwkorozyjny

chroniący przed niszczeniem metali lub ich stopów pod wpływem otaczającego środowiska; antykorozyjny, przeciwerozyjny, przeciwrdzewny

przymiotnik

(1.1) techn. mot. zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwkorupcyjny

→ przeciwkurczowy

Patrz:przeciwkurczowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwkurczowy

zapobiegający kurczom, łagodzący kurcze; przeciwskurczowy, przeciwspastyczny, antyspastyczny

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający kurczom, leczący kurcze

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwkurzowo

→ przeciwkurzowy

Źródła:

SJP.pl

→ przeciwmigrenowy

Patrz:przeciwmigrenowy

Przeciwminowo

→ przeciwminowy

→ przeciwnerwicowy

Patrz:przeciwnerwicowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwnerwicowy

stosowany w leczeniu nerwicy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw nerwicy, używany przy leczeniu nerwicy, zapobiegający nerwicy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwnica

Źródła:

SJP.pl

Przeciwnik

1. rywal w walce sportowej;
2. ktoś występujący przeciwko komuś lub czemuś;
3. strona będąca w stanie wojny z kimś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. sport. także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

1. niepowodzenie, przeszkoda, trudność;
2. przestarzale: sprzeczność, kontrast, przeciwieństwo;
3. dawniej: sprzeciwianie się, opozycja

Źródła:

SJP.pl

Przeciwność

1. niepowodzenie, przeszkoda, trudność;
2. przestarzale: sprzeczność, kontrast, przeciwieństwo;
3. dawniej: sprzeciwianie się, opozycja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwne; cecha tych, którzy są przeciwni

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się naprzeciw czegoś

(1.2) skierowany w odwrotną stronę

(1.3) całkowicie różny

(1.4) niezgadzający się na coś

(1.5) mat. o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;

(1.6) log. stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy;

(1.7) stpol. przykry

(1.8) o sprzecznych z kimś celach

Źródła:

Wiktionary

Przeciwoblodzeniowo

→ przeciwoblodzeniowy

Patrz:przeciwoblodzeniowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwoblodzeniowy

chroniący przed oblodzeniem

Źródła:

SJP.pl

Przeciwobraz

zbiór wszystkich elementów dziedziny, które są odwzorowywane na elementy danego podzbioru przeciwdziedziny

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwpancerny

używany przeciw broni pancernej, przeznaczony do niszczenia opancerzonych celów

przymiotnik

(1.1) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

przymiotnik

(1.1) med. farm. zwalczający chorobę Parkinsona

Źródła:

Wiktionary

Przeciwpartyzancki

występujący przeciwko partyzantce, partyzantom; antypartyzancki

Źródła:

SJP.pl

Przeciwpasożytniczo

→ przeciwpasożytniczy

Patrz:przeciwpasożytniczy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwpasożytniczy

działający przeciw pasożytom, stosowany przy leczeniu chorób powodowanych przez pasożyty

przymiotnik

(1.1) o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwpaństwowy

skierowany przeciwko interesom państwa; antypaństwowy, antykrajowy, antyrządowy, przeciwrządowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

(1.2) taki, który jest przejawem postawy przeciwpaństwowej (1.1)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwpchelny

używany do zwalczania pcheł

Źródła:

SJP.pl

Przeciwpelagrycznie

→ przeciwpelagryczny

→ przeciwpierwotniakowy

Patrz:przeciwpierwotniakowy

Przeciwporażeniowo

→ przeciwporażeniowy

Patrz:przeciwporażeniowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwporażeniowy

zapobiegający porażeniu, leczący porażenie

Źródła:

SJP.pl

Przeciwporonnie

→ przeciwporonny

chroniący przed powodzią

Źródła:

SJP.pl

Przeciwprzeciążeniowy

1. zapobiegający przeciążeniu (nadważkości);
2. zapobiegający zbytniemu nagrzaniu się przewodów

Źródła:

SJP.pl

Przeciwprzepięciowo

→ przeciwprzepięciowy

→ przeciwpróchniczy

Patrz:przeciwpróchniczy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwpróchniczy

chroniący przed próchnicą, zwalczający próchnicę; przeciwpróchnicowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw próchnicy zębów, zapobiegający próchnicy zębów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwprądowy

przymiotnik

(1.1) fiz. dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku

Źródła:

Wiktionary

Przeciwprątkowy

służący do zwalczani prątków wywołujących gruźlicę; przeciwgruźliczy

chroniący przed pyłem, zapobiegający wydzielaniu się pyłu

Źródła:

SJP.pl

Przeciwpłytkowo

→ przeciwpłytkowy

przymiotnik

Przeciwskarpa

ziemna zapora przeciwczołgowa wykonana w terenie, ze spadkiem w kierunku wojsk własnych

związany z przeciwdziałaniem smogowi; antysmogowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwsowiecki

przymiotnik

(1.1) zob. antysowiecki.

Źródła:

Wiktionary

Przeciwspastyczny

przeciwdziałający spazmom, łagodzący spazmy; antyspastyczny, przeciwkurczowy, przeciwskurczowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwspołeczny

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwstawiać.

Źródła:

Wiktionary

Przeciwstawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciwstawić)

(1.1) stawiać coś przeciwko czemuś innemu

przymiotnik

(1.1) stanowiący kontrast

Przeciwszturmowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. służący do przełamania wrogiego szturmu

Źródła:

Wiktionary

Przeciwsłoneczny

chroniący przed działaniem promieni słonecznych

przymiotnik

Źródła:

Wikipedia

Przeciwutleniacz

substancja hamująca utlenianie, dodawana do rozmaitych wyrobów, np. w celu przedłużenia ich przydatności do spożycia; antyutleniacz, antyoksydant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwutleniający

zapobiegający utlenianiu związków chemicznych; antyutleniający

przymiotnik

(1.1) dotyczący przeciwutleniacza, przeciwrodnikowy

(1.2) chem. zapobiegający utlenianiu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwutlenianie

proces usuwania aktywnych form tlenu i rozrywania reakcji łańcuchowych, odpowiadających za tworzenie się wolnych rodników

Źródła:

SJP.pl

Przeciwwaga

1. obciążnik równoważący jednostronne obciążenie; przeciwciężar;
2. rzecz przeciwdziałająca czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

(1.2) przen. zjawisko, instytucja lub działanie stanowiące zrównoważenie innego

Przeciwwaga – w technice nazwa elementu konstrukcji, urządzenia bądź maszyny, którego jedyną funkcją jest zapewnienie stabilności, przeważnie poprzez obniżenie środka ciężkości układu. Najczęściej rolę przeciwwagi pełnią masywne odlewy stalowe, żeliwne lub bloki betonowe, mocowane jako element konstrukcyjny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeciwwagowy

→ przeciwwaga

Patrz:przeciwwaga

Patrz:przeciwwilgociowy

Źródła:

SJP.pl

Przeciwwilgociowy

chroniący przed wilgocią

przymiotnik

(1.1) chroniący przed wilgocią, zapobiegający wilgoci

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwwirusowo

przysłówek

(1.1) w sposób, który zapobiega rozwojowi wirusów

Źródła:

Wiktionary

Przeciwwirusowy

zwalczający wirusy, zapobiegający chorobom wirusowym; antywirusowy

przymiotnik

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. stosowany przeciw wszom i wszawicy

Źródła:

Wiktionary

Przeciwwszowy

przymiotnik relacyjny

Źródła:

Wiktionary

Przeciwzakrzepowy

stosowany przeciwko zakrzepom, zapobiegający tworzeniu się zakrzepów (np. lek przeciwzakrzepowy)

przymiotnik

(1.1) działający przeciw zakrzepom, używany przy leczeniu zakrzepów, zapobiegający zakrzepom

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwzapalnie

przysłówek

(1.1) w sposób zapobiegający zapaleniu, zwalczający zapalenie

Źródła:

Wiktionary

Przeciwzapalny

stosowany przeciw stanom zapalnym, zapobiegający powstawaniu stanów zapalnych; antyzapalny

zabezpieczający przewody prądu elektrycznego przed zwarciem; antyzwarciowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) techn. chroniący przed nastąpieniem zwarcia w obwodzie elektrycznym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciwzwrotność

Przeciwśrodek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środek zaradczy

Źródła:

Wiktionary

Przeciwświądowy

zapobiegający świądowi, leczący świąd

narzędzie do przeciągania - obróbki plastycznej polegającej na zmianie kształtu lub wielkości poprzecznego przekroju przedmiotu przeciąganego przez otwór tego narzędzia

Źródła:

SJP.pl

Przeciąganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciągać.

(1.2) rozciąganie swojego ciała w boki lub do góry w celu okazania senności

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeciągać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciągnąć)

(1.1) powodować za pomocą ciągnięcia, że coś przedostaje się, przechodzi przez coś na inną stronę

(1.2) zmieniać położenie czegoś, ciągnąc to

(1.3) przedłużać czas trwania czegoś

czasownik zwrotny niedokonany przeciągać się (dk. przeciągnąć się)

(2.1) wyciągać swoje członki w boki lub do góry

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciągnąć.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność przecinania

(1.2) przecięte miejsce

(1.3) miejsce, w którym coś się z czymś krzyżuje

Źródła:

Wiktionary

Przeciętna

1. niewyróżniający się, zwykły, typowy, pospolity;
2. w matematyce: o wartości średniej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. średnia arytmetyczna lub wartość oczekiwana;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciętniacha

człowiek przeciętny, niewyróżniający się niczym szczególnym; przeciętniak

Źródła:

SJP.pl

Przeciętniacki

Przeciętniak

potocznie: osoba przeciętna, niczym się niewyróżniająca; zwyklak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. albo pogard. osoba mało interesująca, przeciętna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciętnie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przeciętny; cecha tego, co jest przeciętne

Patrz:przeciętny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeciętny

1. niewyróżniający się, zwykły, typowy, pospolity;
2. w matematyce: o wartości średniej

przymiotnik jakościowy

(1.1) niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

(1.2) stat. reprezentatywny, typowy

(1.3) pot. banalny, nieskomplikowany, prosty

przymiotnik

czasownik przechodni dokonany (ndk. cwelić)

(1.1) wulg. dokonać gwałtu homoseksualnego na więźniu, co skutkuje degradacją zgwałconego do najniższej kasty w subkulturze więziennej

Źródła:

Wiktionary

Przecwelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulg. dokonanie gwałtu homoseksualnego na więźniu skutkujące degradacją zgwałconego do najniższej kasty w subkulturze więziennej

Źródła:

Wiktionary

Przecywilizować

nadmiernie ucywilizować

Źródła:

SJP.pl

Przecz

dawniej: dlaczego

forma czasownika.

(1.1) 2. os. lp., rozk. → zob. przeczyć.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyraz lub zdanie przeczące

(1.2) partykuła przecząca (np. nie)

(1.3) odczasownikowy od|przeczyć.

Przeczenie – luźna partykuła występująca również w postaci afiksu, która dodana do wypowiedzi lub wyrazu zaprzecza jego treści (negacja zdaniowa i wyrazowa) lub sama stanowi wypowiedź przeczącą (negacja absolutna np. "nie").

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeczesywać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) czesząc powodować lepsze ułożenie, wygląd włosów, zmniejszać ich skudlenie

(1.2) przen. penetrować okolicę w poszukiwaniu czegoś lub kogoś

Źródła:

Wiktionary

Przeczka

dawniej:
1. część gruntu zaorana poprzecznie;
2. orka w poprzek;
3. główna część końskiej uzdy;
4. sprzeczka;
5. skrzyp (roślina zarodnikowa)

Źródła:

SJP.pl

Przecznica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica przecinająca prostopadle jakąś inną ulicę

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przecznica – ulica biegnąca w poprzek ulicy głównej (przecinająca ją)
przecznica – rodzaj wyrobiska korytarzowego w skale płonnej
Przecznica – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Mirsk
Przecznica – dawna gmina
Przecznica – struga, dopływ Wisłoka
Przecznica – rzeka, dopływ Obnicy
Przecznica – kanał wodny, dopływ Starej Świny
Przecznicki Potok

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeczos

rana, nadżerka na skórze powstająca pod wpływem drapania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;

Przeczos (łac. "excoriatio") – powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej.

Przeczos powstaje w wyniku mechanicznych urazów, na przykład drapania. Przeczosy są charakterystyczne dla stanów chorobowych przebiegających z nasilonym świądem: nasilona żółtaczka, świerzb, wszawica, atopowe zapalenie skóry.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeczołganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeczuwać)

(1.1) zob. przeczuwać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeczyce

Przeczyce – wieś w Polsce położona na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Mierzęcice nad Czarną Przemszą i nad południowo-zachodnim brzegiem Zbiornika Przeczyce nazywanego czasami Zalewem Przeczycko-Siewierskim.

Źródła:

Wikipedia

Przeczystość

rzeczownik, rodzaj żeński

Źródła:

Wiktionary

Przeczyszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczyścić)

(1.1) czyszcząc, usuwać pobieżnie brud, zanieczyszczenia; przecierać, przemywać

czasownik nieprzechodni niedokonany

rzadko: człapiąc, przechodzić

Źródła:

SJP.pl

Przecław

Źródła:

SJP.pl

Przecławski

przymiotnik od: Przecław

przymiotnik

(1.1) od Przecław (miejscowość)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przed

przyimek pełniący wiele funkcji w zdaniu, łączący się w narzędniku lub bierniku z rzeczownikiem bądź wyrazami o jego funkcji; * forma "przede" możliwa tylko w kilku tradycyjnych połączeniach (np. przede mną, przede wszystkim)

przyimek

(1.1) …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

(1.2) …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

stopień wyższy od przymiotnika: przedajny (dawniej: sprzedajny, przekupny)

Źródła:

SJP.pl

Przedajność

rzeczownik, rodzaj żeński

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedawkowywać)

(1.1) przyjąć zbyt dużą dawkę jakiejś substancji

(1.2) nadużyć, użyć zbyt często lub intensywnie

Źródła:

Wiktionary

Przedawkowywać

zażywać zbyt duże dawki czegoś

Źródła:

SJP.pl

Przedawnialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedawnialne

Źródła:

Wiktionary

Przedawnialny

Źródła:

SJP.pl

Przedać

dawniej:
1. sprzedać, spieniężyć;
2. przedać się - sprzedać się

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedawać)

(1.1) daw. oddać lub zrobić coś za pieniądze lub inną wartość materialną; przenieść własność na kupującego; sprzedać, spieniężyć

(1.2) stpol. przen. lub bibl. o Judaszu: zdradzić, zaprzedać

(1.4) stpol. przekonać kogoś o czymś, wmówić coś

(2.2) daw. przejść na stronę nieprzyjaciela, oddać się pod obcą zwierzchność; dokonać zdrady

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) stpol. oddanie czegoś za pieniądze; sprzedaż

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedbiblijny

przymiotnik

dawne imię męskie

Przedborów (dawniej także Przedborowo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Mikstat.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

przymiotnik relacyjny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający opady deszczu

Źródła:

Wiktionary

Przeddewaluacyjny

1. dzień poprzedzający inny dzień, o którym mowa;
2. okres poprzedzający wydarzenie, o którym mowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dzień poprzedni, dzień poprzedzający

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przede

przyimek

Wiktionary

Przedefiniować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przedefiniowywać

definiować ponownie

Źródła:

SJP.pl

Przedegzaminacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się, występujący przed egzaminem

Źródła:

Wiktionary

Przedegzaminowy

Przedfestiwalowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, występujący przed festiwalem

Źródła:

Wiktionary

Przedfeudalny

przymiotnik relacyjny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. geol. obszar wzdłuż łańcucha górskiego po przeciwnej stronie w stosunku do kierunku działania sił ruchów górotwórczych;

Przedgórze – równinny, przeważnie lekko falisty obszar rozciągający się równolegle wzdłuż pasma górskiego. Przedgórze położone jest po przeciwnej stronie pasma górskiego w stosunku do kierunku działania sił ruchów górotwórczych, które spowodowały wypiętrzenie gór i pofałdowanie terenu przed pasmem górskim.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedgębowy

płat przedgębowy - część ciała stawonogów

Źródła:

SJP.pl

Przedgłowie

Przedgłowie ( caput succedaneum) – niewielki obrzęk surowiczo-krwotoczny tkanek miękkich u noworodka, spowodowany uciskiem główki w kanale rodnym w trakcie akcji porodowej. Wylew krwawy wiąże się z zastojem żylnym i limfatycznym, wchłania się samoistnie w ciągu kilku dni po porodzie i w związku z tym nie wymaga leczenia. Obrzęk pojawia się bezpośrednio po urodzeniu oraz może przekraczać granice szwów czaszkowych, co pozwala na jego różnicowanie z krwiakiem podokostnowym.

Źródła:

Wikipedia

Przedhistoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z okresem prehistorii, dotyczący okresu prehistorii

Źródła:

Wiktionary

Przedhomerycki

poprzedzający Homera (greckiego aojdę), pochodzący z czasów przed narodzinami Homera

Źródła:

SJP.pl

Przedimek

wyraz występujący przed rzeczownikiem lub po rzeczowniku, wskazujący na jego określoność lub nieokreśloność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz stosowany w niektórych językach do oznaczenia, że następny wyraz jest rzeczownikiem;

Przedimek ( articulus) – część mowy występująca przed rzeczownikiem (także przed konstrukcją rzeczownikową, a niekiedy również przed przymiotnikiem lub liczebnikiem użytym rzeczownikowo), wskazująca na jego kategorię określoności lub nieokreśloności.

Odmianą przedimka jest rodzajnik, który oprócz kategorii określoności lub nieokreśloności rozróżnia jeszcze kategorię rodzaju gramatycznego. Przedimka nie należy mylić z przyimkiem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

mający miejsce przed powstaniem islamu

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który istniał przed nastaniem islamu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedjagielloński

przymiotnik

(1.1) dziejący się, odbywany, praktykowany lub powstały przed okresem panowania Jagiellonów

Przedjezusowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Jezusem

Źródła:

Wiktionary

Przedjądrowiec

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, prokariont, bezjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

Źródła:

SJP.pl

Przedjądrze

jądro plemnika lub komórki jajowej podczas procesu zapłodnienia, po wniknięciu plemnika do komórki jajowej

Przedjądrze – jądro plemnika lub komórki jajowej podczas procesu zapłodnienia, po wniknięciu plemnika do komórki jajowej, ale zanim nastąpi fuzja przedjądrzy (kariogamia). Przedjądrza są haploidalne, po ich zespoleniu powstaje diploidalne jądro zygoty.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przedkapitalistyczny

poprzedzający kapitalizm

spotkanie mające miejsce bezpośrednio przed konferencją

Źródła:

SJP.pl

Przedkopernikański

przymiotnik

(1.1) dotyczący czasów przed Mikołajem Kopernikiem, przed jego odkryciem

(1.2) przen. zacofany, konserwatywny, zamierzchły

Źródła:

Wiktionary

Przedkopernikowski

przymiotnik

(1.1) poprzedzający czasy przewrotu kopernikańskiego

Przedkładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedkładać.

Źródła:

Wiktionary

Przedkładać

1. dawać komuś coś do rozpatrzenia lub oceny;
2. uważać coś za ważniejsze od czegoś innego; preferować;
3. wyjaśniać coś komuś, przedstawiać swoje argumenty

czasownik niedokonany (dk. przedłożyć)

(1.1) przedstawiać, proponować, dawać do rozpatrzenia

(1.2) wyjaśniać, tłumaczyć, wykładać argumenty

poprzedzający maturę

wykonywany przed czynnościami wykonywanymi przez osoby mające wiedzę medyczną

Źródła:

SJP.pl

Przedmiar

pierwszy etap kosztorysowania, wstępne zestawienie zasobów pracy i materiałów, niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia

Przedmiar (dawniej: kosztorys nakładczy, kosztorys ślepy) – opracowanie określające rodzaj, sposób wykonania i ilość robót konkretnego zadania stworzone przed jego realizacją. Przedmiarowanie stosuje się jako pierwszy etap kosztorysowania w realizacji nowych zadań. Normowe zasady przedmiarowania określone są, dla wielu dziedzin takich jak np. budownictwo, górnictwo, hutnictwo czy melioracja, w zestawieniach nakładów rzeczowych stanowiących bazę normową dla kosztorysowania.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przedmiejski

przymiotnik

(1.1) związany z przedmieściem; położony na przedmieściu; pochodzący z przedmieścia

(1.2) związany z czasami sprzed powstania miasta, zmiany charakteru osiedla na miejskie

Źródła:

Wiktionary

Przedmiesiączkowy

przymiotnik

(1.1) występujący przed miesiączką, menstruacją

(1.1) urb. jednostka osadnicza tuż poza miastem;

(1.2) urb. dzielnica miasta oddalona od jego centrum

Przedmieście, suburbia (łac. "suburbium") – historycznie jednostka osadnicza związana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca poza obszarem jego jurysdykcji. Przedmieścia występują przy dużych miastach wysoko rozwiniętych krajów; za suburbia można uznać dzielnice wchodzące w skład miasta.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedmiocik

przymiotnik

(1.1) dotyczący przedmiotu, materialnego wytworu rzeczywistości

Wiktionary

Przedmonopolistyczny

dotyczący okresu przed powstaniem monopoli

Źródła:

SJP.pl

Przedmorze

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedporcie, przedport, awanport, kotwicowisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mar. żegl. zob. reda.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedmowa

1. wstęp do książki mający zapoznać czytelnika z charakterem dzieła lub historią jego powstania;
2. pierwsze słowa przemówienia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

Źródła:

Wikipedia

Przedmurze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. niski mur stawiany przed murem obronnym

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedmurze – część murów obronnych
przedmurze – warstwa kory mózgowej
Przedmurze – skały na Zamku w Rabsztynie

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedmuzułmański

przymiotnik relacyjny

(1.1) następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu

Źródła:

Wiktionary

Przedmówca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

1. znajdujący się na przedzie;
2. znakomity, doskonały

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się na przodzie

(1.2) przest. idący lub stojący na przedzie

przestarzale: pierwszeństwo, wyższość

Źródła:

SJP.pl

Przednocny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający noc

Źródła:

Wiktionary

Przednowoczesny

(1.1) związany z przednówkiem, dotyczący przednówka

Patrz:przednówek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

znajdujący się pomiędzy oczodołem a nozdrzami zewnętrznymi, np. okno przedoczodołowe

Źródła:

SJP.pl

Przedodlotowy

przymiotnik relacyjny

przymiotnik

Przedpiersie

część okopu, nasyp ziemny chroniący przed pociskami nieprzyjaciela, stanowiący również podparcie obsługiwanej broni; parapet

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedpiersie – część tułowia owadów
przedpiersie – osłona stanowiska strzelca lub działa
– element architektoniczny; pionowe zwieńczenie muru lub ściany rozciągające się ponad linię dachu, stanowiące osłonę np. przed naporem wiatru lub ostrzałem

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przedpiotrowski

przymiotnik

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający plebiscyt

Źródła:

Wiktionary

Przedplecze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. część tułowia sześcionogów, fragment przedtułowia;

Przedplecze (łac. "pronotum", "protergum") – część tułowia sześcionogów, stanowiąca zarazem grzbietową część przedtułowia ("prothorax") i przednią część płytki grzbietowej ("notum").

U pierwogonków przedplecze jest wyraźnie skrócone. U skorków spłaszczone i tarczkowate. U karaczanów przedplecze rozszerzone jest ku przodowi i niemal całkowicie przykrywa głowę. U pluskwiaków różnoskrzydłych ma różny kształt, często jest duże i szerokie (np. u tarczówkowatych).

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedplon

Przedplon – roślina, której uprawa poprzedza kolejną uprawianą na tym samym polu, zwaną rośliną następczą. Kolejność różnych roślin uprawianych jako przedplon i następcze w ramach ich zmianowania ma istotny wpływ na jakość stanowiska i ich plonowanie.

Źródła:

Wikipedia

Przedpoborowy

przed poborem do wojska

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed poborem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedpogrzebowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się/dziejący się przed pogrzebem, związany z okresem przed pogrzebem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedpokojem, dotyczący przedpokoju

pomieszczenie znajdujące się bezpośrednio przed pokojem głównym (dziennym)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

Przedpokój – pomieszczenie z podstawową funkcją komunikacyjną (łączy pomieszczenia o odrębnych funkcjach) podobnie jak korytarz. Od korytarza różni się proporcjami: przedpokój powinien posiadać kształt kwadratu lub prostokąta, rzadziej nieregularny np. w kształcie litery „L”.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedpole

1. teren znajdujący się w bezpośredniej bliskości czegoś;
2. w piłce nożnej: część boiska znajdująca się przed bramką;
3. teren leżący przed zajętymi przez wojska stanowiskami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) część boiska znajdująca się przed bramką

Przedpole – teren znajdujący się przed pozycjami (z przodu, od strony nieprzyjaciela) zajmowanymi przez wojska (stanowiskami ogniowymi). Z przedpola zazwyczaj usuwa się zarośla, krzaki, zboże, drzewa i budynki, aby zwiększyć pole obserwacji i możliwość prowadzenia skutecznego ognia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedporcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mar. żegl. basen przy wejściu do portu właściwego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedporodowy

poprzedzający poród

przymiotnik relacyjny

Wiktionary

Przedpotopowy

1. pochodzący sprzed biblijnego potopu;
2. pochodzący sprzed bardzo dawna, z dawno minionej epoki;
3. potocznie: niemodny, przestarzały

przymiotnik

(1.1) pot. pochodzący z bardzo odległej epoki

(1.2) żart. przestarzały, staroświecki

(1.3) pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedpołudnie

Przedproże

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. taras poprzedzający wejście do budynku;

Przedproże – parterowy taras poprzedzający wejście do budynku od strony ulicy, wysunięty przed jego fasadę i ogrodzony balustradą, zazwyczaj o szerokości takiej samej jak fasada

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedprywatyzacyjny

poprzedzający prywatyzację, występujący, odbywający się przed prywatyzacją

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

Przedramię ( antebrachium) – w anatomii człowieka część kończyny górnej, znajdująca się między ręką i ramieniem (dokładnie między nadgarstkiem i stawem łokciowym).

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedrażać

czasownik

(1.1) zbyt drogo oceniać, przeceniać

cząstka wyrazu znajdująca się przed jego rdzeniem lub jedna z kilku cząstek poprzedzających rdzeń wyrazu; prefiks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. element słowotwórczy umieszczany przed leksemem, np. morfem przed rdzeniem wyrazu;

Na tę stronę wskazuje „prefiks”. Zobacz też: numer operatora, prefiksy GSM oraz prefiks (informatyka).

ponowne wydanie dzieła literackiego, bez zmian w tekście

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ponowna publikacja utworu bez zmian w tekście

(1.2) tekst będący rezultatem przedruku (1.1)

Przedruk (ang. "reprint") – dosłowne lub tylko nieznacznie zmienione, ponowne opublikowanie utworu.

Z reguły przedruk jest objętościowo większy niż cytat, i obejmuje cały utwór lub z niewielkimi skrótami. W formie przedruku publikowane są książki lub całe artykuły, także artykuły internetowe. Czasem przedruk artykułu polega na jego przetłumaczeniu i wydaniu w innym języku.

Źródła:

1. ośmieszać kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.;
2. przedrzeźniać się -
a) przedrzeźniać siebie nawzajem;
b) dawniej: przekomarzać się

Patrz:przedrzeźniać

Źródła:

SJP.pl

Przedrzeźniać

1. ośmieszać kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.;
2. przedrzeźniać się -
a) przedrzeźniać siebie nawzajem;
b) dawniej: przekomarzać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. rzad. przedrzeźnić)

(1.1) niedokonany od|przedrzeźnić.

czasownik zwrotny niedokonany przedrzeźnić się (dk. rzad. przedrzeźnić się)

(2.1) niedokonany od|przedrzeźnić się.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedrzeźnić

ośmieszyć kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedrzeźniać)

(1.1) zimitować dla żartu lub złośliwie

czasownik zwrotny dokonany przedrzeźnić się (ndk. przedrzeźniać się)

(2.1) zimitować siebie nawzajem

Źródła:

Wiktionary

Przedsiewny

poprzedzający siew

Źródła:

SJP.pl

Przedsionek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku

(1.2) mot. turyst. zadaszenie z materiału dostawiane przed wejściem do przyczepy kempingowej lub namiotu

(1.3) anat. zool. u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;

(1.4) anat. część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika;

(1.5) anat. obszar organizmu znajdująca się przed jamą z organami wewnętrznymi

(1.6) przen. wstęp do czegoś, wczesne doświadczenie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedsionek budynku
przedsionek serca
przedsionek ucha wewnętrznego

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedsionkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka

(1.2) bud. związany z przedsionkiem do pomieszczenia

Źródła:

Wiktionary

Przedsię

spójnik

(1.1) daw. przecież

Źródła:

Wiktionary

Przedsiębiorca

osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, właściciel przedsiębiorstwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. praw. osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

Przedsiębiorca ( entrepreneur) – w potocznym ujęciu to osoba podejmująca się przedsięwzięcia dla celów zarobkowych.

W polskim systemie prawa nie ma jednolitej definicji przedsiębiorcy. Funkcjonujące definicje sprowadza się do tego, że przedsiębiorcą jest podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (lub zawodową). W rozumieniu prawnym „przedsiębiorca” najczęściej nie jest synonimem przedsiębiorstwa, ani firmy.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedsiębiorczo

przysłówek

(1.1) w sposób przedsiębiorczy

Źródła:

Wiktionary

Przedsiębiorczość

1. cecha kogoś wykazującego się inicjatywą i skutecznością w załatwianiu różnych spraw biznesowych; obrotność;
2. ogół przedsiębiorstw na danym terenie;
3. przedmiot szkolny obejmujący naukę o podstawowych mechanizmach gospodarki i wolnego rynku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)

podmiot zajmujący się produkcją dóbr i usług w celu maksymalizacji nadwyżki ekonomicznej (zysku)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

Przedsiębiorstwo – wyodrębniona prawnie i ekonomicznie jednostka gospodarcza. Istotą działalności przedsiębiorstwa jest produkcja dóbr lub świadczenie usług. Najczęściej definiowanym celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie zysku poprzez zaspokajanie potrzeb konsumentów. Z perspektywy finansowej celem przedsiębiorstwa jest wzrost jego wartości rynkowej w średnim i długim okresie z korzyścią dla jego właścicieli.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

zdecydować się na wykonanie czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedsięwziąć.

(1.2) zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

(1.3) rzad. zamiar, postanowienie

(1.4) przest. przedsiębiorstwo, instytucja produkcyjna lub handlowa

Przedsięwzięcie – ogólne określenie jakiegoś projektu lub działania podjętego w jakimś celu lub jakiegoś zamysłu, którego wynikiem są konkretne działania, np. działania inwestycyjne jako przedsięwzięcie inwestycyjne lub np. "przedsięwzięcie termomodernizacyjne" – jako opis działania mającego na celu osiągnięcie oszczędności energii w budynkach.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedskoczek

zawodnik niebiorący udziału w konkurencji narciarskiej, oddający skok przed zawodnikami

Źródła:

SJP.pl

Przedskoczkini

→ przedskoczek

Patrz:przedskoczek

Źródła:

SJP.pl

Przedsmak

1. dawniej: uczucie smaku potrawy przed przystąpieniem do jej jedzenia;
2. próbka, zapowiedź czegoś, co ma nastąpić

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś

(1.2) podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu

(1.3) opisywać, ukazywać coś zwykle w formie artystycznej

czasownik przechodni niedokonany (brak odpowiednika dokonanego)

(2.1) być czymś dla kogoś, stanowić coś

czasownik zwrotny niedokonany przedstawiać się (dk. przedstawić się)

(3.1) podawać swoje nazwisko podczas poznawania kogoś, spotkania z kimś

(3.2) prezentować się, wyglądać

Źródła:

Wiktionary

Przedstawiciel

osoba występująca w czyimś imieniu, wyrażająca czyjeś poglądy, reprezentant jakiejś zbiorowości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś

(1.2) typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedstawiciel handlowy
przedstawiciel dyplomatyczny – dyplomata
przedstawiciel ustawowy (Polska)
przedstawicielstwo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedstawicielka

kobieta występująca w czyimś imieniu, wyrażająca czyjeś poglądy, reprezentantka jakiejś zbiorowości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta działająca w imieniu kogoś lub czegoś

(1.2) typowa członkini danej grupy, reprezentantka danej kategorii

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedstawicielstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. pełnomocnictwo wydane komuś przez przedsiębiorstwo handlowe do występowania w jego interesach

(1.2) występowanie w czyimś imieniu

(1.3) zespół ludzi wyłonionych spośród określonej grupy, instytucji, itp., upoważniony do reprezentowania jej interesów

(1.4) placówka reprezentująca za granicą rząd swego kraju

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedstawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko

(1.2) prezentacja czegoś

(1.3) pot. nieodpowiednie zachowanie w miejscu publicznym

(1.4) odczasownikowy od|przedstawić.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedstawienie – widowisko, spektakl, inscenizacja, show
Przedstawienie – film z 1970 roku
Przedstawienie – film z 1993 roku

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedstawieniowiec

twórca opierający się w sztuce nie na abstrakcyjnych pojęciach a na przedstawieniach

Źródła:

SJP.pl

Przedstawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedstawiać)

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. przedszkolak

(1.2) rzad. żart. nauczyciel przedszkola, wychowawca przedszkolny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

rzeczownik, rodzaj żeński

→ przedsądowy

Patrz:przedsądowy

Źródła:

SJP.pl

u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; protogynia, protoginia, proterogynia, proteroginia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików w kwiatach niektórych roślin;

Przedsłupność, protogynia – zjawisko występujące w kwiatach obupłciowych u niektórych gatunków roślin. Polega na wcześniejszym dojrzewaniu słupków niż pręcików. Jest to jeden z mechanizmów zapobiegających niekorzystnemu dla rośliny samozapyleniu, czyli zapyleniu się pyłkiem pochodzącym z tej samej rośliny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedtakt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. anakruza; sylaby nieakcentowane na początku wersu przed pierwszą sylabą akcentowaną

(1.2) muz. początkowe dźwięki melodii, poprzedzające dźwięk akcentowany na silnej części taktu

(1.3) muz. niepełny takt na początku utworu muzycznego

(1.4) przen. początek, wstęp do czegoś

przednia część ciała pajęczaków i niektórych skorupiaków; przedtułowie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ent. przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;

Przedtułów ("prothorax") – pierwszy (przedni) z trzech pierścieni tułowia owadów, stale bezskrzydły. Wykazuje tendencję do zaniku pleur. Płytka grzbietowa tego segmentu to przedplecze ("pronotum", "protergum") – nie ma akrotergitu i zatarczy, płytka brzuszna to przedpiersie ("prosternum"), boczna – "propleuron".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedubojowy

mający miejsce przed ubojem zwierząt

Źródła:

SJP.pl

Przedudzie

Przedudzie, prefemur (łac.: "praefemur", "trochantellus") – człon odnóża niektórych stawonogów położony pomiędzy krętarzem a udem (występuje u pareczników i krocionogów) lub dosiebna część uda (np. u błonkówek).

przymiotnik

przestrzeń przed wałem (między skarpą wału i skarpą rowu) w dawnych fortyfikacjach

Przedwał (fosbreja, fossebreja) – przestrzeń przed wałem (między skarpą wału i skarpą rowu) w dawnych fortyfikacjach. Służyła jako droga wzdłuż wału (droga rontowa) lub stanowisko strzeleckie. Przy fortyfikacjach ziemnych zamiast przedwału stosowano bermę.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przedwczesność

rzeczownik, rodzaj żeński

onegdaj;
1. dzień poprzedzający dzień wczorajszy;
2. w dniu poprzedzającym dzień wczorajszy

przysłówek

(1.1) dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedwczorajszy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający miejsce przedwczoraj, związany z dniem poprzedzającym wczorajszy

przymiotnik jakościowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. podwieczorek

Źródła:

Wiktionary

Przedwieczerze

dawniej: pora przedwieczorna; przedwieczerz

Źródła:

SJP.pl

Przedwieczny

1. istniejący przed wiekami; odwieczny;
2. istniejący wiecznie, niemający początku ani końca

przymiotnik

(1.1) bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedwieczorny

przymiotnik relacyjny

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie ciechanowskim ziemi ciechanowskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Źródła:

Wikipedia

Przedwojnie

czas poprzedzający wybuch wojny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres poprzedzający wojnę, okres przedwojenny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedwojów

staropolskie imię męskie

Przedwojów (przed 1945 niem. "Reichhennersdorf") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra przy drodze krajowej nr 5

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

wzmacniacz odpowiadający za wstępne wzmocnienie sygnału dostarczanego ze źródła dźwięku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest przygotowanie słabego sygnału elektrycznego do dalszej obróbki lub wzmocnienia

Przedwzmacniacz (ang. "preamplifier") – w elektroakustyce, wzmacniacz, którego zadaniem jest wzmocnienie wstępne sygnału elektroakustycznego przed jego skierowaniem do kolejnych stopni toru elektroakustycznego.

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedyskutowywać)

(1.1) rozważyć wnikliwie podczas dyskusji

(1.1) anat. med. znajdujący się przed zatoką, dotyczącego tego co przed zatoką

Źródła:

Wiktionary

Przedzawałowy

[czytaj: przed-zawałowy] poprzedzający zawał, zwykle zawał serca

Źródła:

SJP.pl

Przedzeń

Źródła:

Wikipedia

Przedzgonny

taki, który powstał lub zdarzył się krótko przed czyjąś śmiercią

Źródła:

SJP.pl

Przedział

1. to, co odgradza coś od czegoś;
2. to, co zostało wyodrębnione przez podzielenie;
3. część skali jakiejś wielkości wyodrębniona w określonym celu przez wyznaczenie wartości granicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest pojazd;

(1.2) mat. podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedział w matematyce
Przedział – szczyt w Karkonoszach
Przedział – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie hancewickim, w sielsowiecie Oharewicze
Przedział – chutor na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie łuninieckim, w sielsowiecie Czuczewicze
przedział kolejowy
przedział wodoszczelny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedziałek

linia dzieląca włosy na głowie rozczesane na dwie strony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pora roku przejściowa między jesienią a zimą

Źródła:

przysłówek sposobu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedziwne; cecha tych, którzy są przedziwni

Źródła:

Wiktionary

Przedziwny

bardzo dziwny, niezwykły, osobliwy

przymiotnik jakościowy

(1.1) bardzo dziwny

(1.2) mogący wprawić w zachwyt, podziw

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedzwaniać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przedzwonić)

(1.1) niedokonany od|przedzwonić.

Źródła:

Wiktionary

Przedzwonić

potocznie: przekazać informację przez telefon

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przedzwaniać)

(1.1) pot. zatelefonować

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedąć

rzadko:
1. dmąc, przeczyścić coś; przedmuchać;
2. przewiać

Źródła:

SJP.pl

Przedęty

→ przedęcie

Patrz:przedęcie

Źródła:

SJP.pl

Przedłożyć

1. uważać coś za ważniejsze od czegoś innego;
2. przekazać coś komuś do wglądu;
3. wyjaśnić coś komuś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedkładać)

(1.1) dokonany od|przedkładać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przedłużacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

(1.2) coś, co zwiększa zasięg lub trwałość czegoś

Przedłużacz, kabel przedłużający – odcinek przewodu elektrycznego służący do zwiększenia zasięgu przewodu pomiędzy gniazdem sieci elektrycznej a urządzeniem pobierającym prąd.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedłużanie

(1.1) odczasownikowy od|przedłużyć.

Źródła:

Wiktionary

Przedłużka

alonż; alonżka;
1. zaginana wkładka większa od kartek książki, zawierająca np. mapy;
2. pasek papieru doklejany do weksla w celu wpisania dodatkowych adnotacji;
3. potocznie: przedłużenie czegoś

Źródła:

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedświadome

Przedświadomość ( das Vorbewusste) – termin wprowadzony do psychoanalizy przez Sigmunda Freuda jako określenie granicznej sfery psychiki między świadomością a nieświadomością. Obejmuje ona treści niebędące obecnie w polu świadomości (treści stłumione – w przeciwieństwie do treści wypartych, należących do sfery nieświadomości), lecz które mogą być łatwo aktywizowane i powrócić do świadomości.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przedświt

1. chwila poprzedzająca świt, brzask
2. przenośnie: zapowiedź

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pora nocy tuż przed świtem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przedświt – chwila przed świtem
Przedświt – wieś w województwie mazowieckim
Przedświt – gromada
Przedświt – poemat Zygmunta Krasińskiego
Wydawnictwo Przedświt
Przedświt – rasa konia
Przedświt – albańsko-grecki film fabularny z roku 2017
Przedświt (dwutygodnik) - czasopismo dla kobiet (1893–1897)
Przedświt – gazetka konspiracyjna (wiosna – lato 1941)
Przedświt (L’Aurore) – czasopismo socjalistyczne (wyd. 1881–1905 w Genewie, Lipsku, Londynie, Paryżu, zaś od 1907–1920 w Krakowie, Lwowie, Warszawie), kontynuacja czasopisma Równość (Égalité)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przedświtowy

przymiotnik od: przedświt

Źródła:

SJP.pl

Przedświąteczny

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzenie egzaminu, sprawdzenie zasobu czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. szczegółowe wypytanie kogoś o coś

(1.3) daw. zbadanie, poznanie czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przeegzaminować

sprawdzić czyjeś wiadomości, umiejętności, zwykle na egzaminie

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeegzaminowywać)

(1.1) przeprowadzając egzamin sprawdzić zasób czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. wypytać kogoś o coś szczegółowo

(1.3) daw. zbadać, poznać

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeegzaminowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzanie egzaminu, sprawdzanie zasobu czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. szczegółowe wypytywanie kogoś o coś

(1.3) daw. badanie, poznawanie

Źródła:

Wiktionary

Przeegzaminowywać

1. egzaminując, sprawdzać zasób wiadomości kilku osób po kolei;
2. potocznie: wypytywać kogoś o coś szczegółowo

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeegzaminować)

(1.1) niedokonany od|przeegzaminować.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przefajny

potocznie: bardzo dobry, ładny

Źródła:

SJP.pl

Przefaksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. przeprowadzić coś, zdecydować o czymś mimo głosów sprzeciwu
2. zmusić kogoś lub coś do zbytniego wysiłku; przeciążyć
3. przeforsować się - przemęczyć się, przeciążyć się

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeforsowywać)

(1.1) przepchnąć

(1.2) nadwerężyć

czasownik zwrotny dokonany przeforsować się (ndk. przeforsowywać się)

(2.1) nadwerężyć się

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeforsowywać

1. przeprowadzać coś, decydować o czymś mimo głosów sprzeciwu
2. zmuszać kogoś lub coś do zbytniego wysiłku; przeciążać
3. przeforsowywać się - przemęczać się, przeciążać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeforsować)

(1.1) niedokonany od|przeforsować.

czasownik zwrotny niedokonany przeforsowywać się (dk. przeforsować się)

Źródła:

SJP.pl

Przeginia

1. wieś w Polsce;
2. polski herb szlachecki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przeginia – część wsi Zbydniów w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
Przeginia – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
Przeginia – część wsi Siemianice w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Redzikowo
Przeginia (Pluskawa) – potok, dopływ Tarnawki
Przeginia – dawna gromada
Przeginia – polski herb szlachecki
Przeginia (gmina)
Przeginia Duchowna
Przeginia Narodowa

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przeginka

potocznie: przesadzona sytuacja; przesada, przegięcie

Źródła:

SJP.pl

Przegiąć

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeginać)

(1.1) pochylić coś ku dołowi lub na bok

(1.2) zmienić kształt czegoś zginając

1. sprawdzanie czegoś dla dokonania oceny, kontroli itp.;
2. pewien ciąg prezentowanych informacji, zestawionych w całość (np. przegląd prasy krajowej, przegląd wydarzeń z zagranicy);
3. impreza poświęcona publicznej prezentacji jakichś dokonań

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność przeglądania czegoś w celu dokonania oceny, kontroli itp.

(1.2) zestawienie i przedstawienie najważniejszych wiadomości, faktów, wydarzeń z jakiejś dziedziny

(1.3) impreza poświęcona publicznej prezentacji jakichś dokonań

SJP.pl
Wiktionary

Przeglądarkowy

→ przeglądarka

zgnić całkowicie

przymiotnik

(1.1) taki, który zgnił całkowicie, na wskroś lub na wylot; także zbutwiały, zmurszały, spróchniały

dawniej: przymusowe przesiedlanie kogoś z miejsca na miejsce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pszcz. konstrukcja ulowa umożliwiająca przemieszczanie się pszczół między korpusami ula tylko w jednym kierunku

dzielnica Krakowa

1. okazać się słabszym, odnieść porażkę, doznać niepowodzenia;
2. grając, stracić coś;
3. nagrać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem;
4. spędzić jakiś czas na graniu

Przegra – pierwszy wylot młodych (w wieku 9 – 10 dni) pszczół robotnic z ula w celu wydalenia kału i orientacji w terenie. Młode robotnice krążą w powietrzu zwrócone głową w stronę przedniej ściany ula. Przegra odbywa się podczas ciepłej pogody w godzinach. Mianem tym określa się również pierwszy lot młodej matki na lot weselny.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przegradzanie

Przegranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrać.

Źródła:

Wiktionary

Przegrany

człowiek, który przegrał w jakiejś grze

przymiotnik

(1.1) ulegający przeciwnikowi, doznający przegranej

(1.2) doznający niepowodzenia

(1.3) stanowiący porażkę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

potocznie: życiowy nieudacznik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. nieudacznik, pechowiec

(1.2) slang. porażka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przegrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrywać.

Źródła:

Wiktionary

Przegrywarka

urządzenie umożliwiające przegranie zarejestrowanego utworu muzycznego, filmu itp. na inny materiał rejestrujący

Źródła:

SJP.pl

Przegrywać

1. okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia;
2. grając, tracić coś;
3. nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem

czasownik przechodni

(1.1) okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

(1.2) grając w grze tracić coś, co było jej stawką

(1.3) nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem

(1.4) środ. teatr. odgrywać swoją rolę z nienaturalną przesadą

(1.5) pot. spędzać jakiś czas grając na instrumencie muzycznym lub w jakąś grę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przegryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.3) pot. o niektórych substancjach chemicznych: spowodować zniszczenie, korozję; uszkodzić

czasownik zwrotny dokonany przegryźć się (ndk. przegryzać się)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrzewać.

Źródła:

Wiktionary

Przegrzmiewać

kończyć grzmieć, huczeć; przesuwać się grzmotem, hukiem

Źródła:

SJP.pl

Przegrzmieć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) zaprzestać grzmieć

Źródła:

Wiktionary

Przegródka

zdrobnienie od: przegroda; mała, niewielka przegroda

Przegródka między zbiorami "A" i "B" leżącymi w "X" – podzbiór "L" przestrzeni topologicznej taki, że istnieją otwarte zbiory "U" i "W" leżące w "X" takie, że: formula_1

Zastosowania: Pojęcie przegródki znajduje liczne zastosowania w topologii, w szczególności w teorii wymiaru.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przegub

1. miejsce zgięcia ręki, nogi, palca, zwłaszcza nasady dłoni;
2. część statywu przeznaczona do obracania aparatem fotograficznym w różnych kierunkach;
3. urządzenie łączące dwie części konstrukcyjne tak, że mogą się obracać tylko względem siebie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. pot. ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka

(1.2) techn. ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi

(1.3) geol. miejsce o największym przegięciu warstw sfałdowanych

(1.4) daw. skręt, załamanie, zgięcie

Przegub – połączenie ruchowe dwóch członów mechanizmu. Człony te mogą wykonywać tylko względne obroty wokół jednej, dwóch lub trzech osi.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przegubowiec

potocznie: pojazd, np. tramwaj lub autobus, składający się z dwóch części połączonych elastycznym przegubem

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. mot. pojazd z częściami połączonymi przegubem;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przegubowy

Przegłos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

Przegłos, inaczej metafonia, apofonia (ablaut – z niem.) – uwarunkowana fonologicznie wymiana samogłosek w temacie (np. w języku niemieckim i praindoeuropejskim), powstała na skutek historycznych procesów fonetycznych, jak również proces fonetyczny, w wyniku którego pojawia się przegłos, np. przegłos lechicki. Apofonia dzieli się na jakościową, gdzie następuje alternacja całego dźwięku (np. łac. "tego" i "toga") i ilościową, gdzie zmienia się długość samogłoski: "lēgit" – "lĕgit".

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przegłosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegłosować.

Źródła:

Wiktionary

Przegłosować

1. zadecydować o czymś w głosowaniu
2. pokonać kogoś w głosowaniu

Źródła:

SJP.pl

Przegłosowywać

1. decydować o czymś w głosowaniu
2. pokonywać kogoś w głosowaniu

czasownik przechodni niedokonany (dk. przegłosować)

(1.1) decydować o czymś większością głosów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie czemuś zbyt intelektualnego charakteru

Źródła:

Wiktionary

Przeintelektualizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) nadać czemuś zbyt intelektualny charakter

Źródła:

Wiktionary

Przeinwestowywać

inwestować w coś zbyt wiele

Źródła:

SJP.pl

Przeistaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeistaczać.

Źródła:

Wiktionary

Przeistoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana formy lub postaci

(1.2) rel. w chrześcijaństwie: przemiana chleba i wina w ciało i krew Pańską

(1.3) rel. ryt w trakcie eucharystii, podczas którego następuje przeistoczenie (1.2)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przeistoczenie – część Eucharystii
przeistoczenie – termin z systemu RPG Świat Mroku

Wiktionary

Przejawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejawiać)

(1.1) okazać na zewnątrz

czasownik zwrotny dokonany przejawić się (ndk. przejawiać się)

(2.1) wyjść na jaw

Źródła:

Wiktionary

Przejawowy

→ przejaw

Patrz:przejaw

Źródła:

SJP.pl

Przejazd

1. przebywanie jakiejś drogi pojazdem;
2. miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przebywanie jakiejś drogi pojazdem lub konno

(1.2) miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

(1.3) zezwolenie na przejechanie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przebywanie jakiejś drogi pojazdem
miejsce, w którym można przejechać w poprzek jakąś drogę
w narciarstwie, w jeździe konnej: przejechanie przez zawodnika wyznaczonej trasy, zwykle podczas jakichś zawodów, wyścigów itp.
Przejazd – część miasta Miłomłyn
Przejazd – część wsi Turów w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Kąkolewnica
Przejazd – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Głowaczów
Przejazd – kolonia w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Iława
Przejazdowo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przejazdem

1. przebywanie jakiejś drogi pojazdem;
2. miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

Przejazdem – polski zespół muzyczny założony w 1992 roku przez Pawła Sochę. Charakterystyczne dla grupy jest wypracowanie nowego stylu: połączenia muzyki szantowej i country, który muzycy nazwali shantry.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przejazdka

dawniej: przejażdżka

Źródła:

SJP.pl

Przejazdowo

Źródła:

SJP.pl

Przejaśnić

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejaśniać)

(1.1) dokonany od|przejaśniać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przejażdżka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka jazda, zwykle dla przyjemności, np. samochodem, konno

(1.1) odczasownikowy od|przejechać.

Źródła:

Wiktionary

Przejechać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi

(1.2) jadąc, przebyć lub pokonać jakąś trasę

(1.3) mot. potrącić kogoś, prowadząc pojazd

czasownik zwrotny przejechać się

(2.1) przen. zawieść się na kimś

Źródła:

Wiktionary

Przejednanie

(1.1) cecha tego, co przejezdne

Źródła:

Wiktionary

Przejezdny

1. taki, którym można przejechać, nadający się do przejechania; drożny;
2. taki, który gdzieś przejeżdża, będący przejazdem

przymiotnik

(1.1) będący przejazdem; zatrzymujący się na chwilę przed dalszą podróżą

(1.2) nadający się do przejazdu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

Źródła:

Wiktionary

Przejeżdżać

czasownik przechodni

(1.1) przebywać jakąś drogę lądowym środkiem lokomocji

(1.2) o lądowym środku lokomocji: przebywać jakąś drogę

(1.3) dostawać się na drugą stronę czegoś jadąc, przekraczać coś w czasie jazdy

(1.4) ranić lub zabijać istotę żywą na skutek najechania na nią, lub potrącenia jej

czasownik nieprzechodni

(2.1) jadąc, mijać określone miejsce

(2.2) przesunąć coś po czymś innym

(2.3) zostać przesuniętym po czymś innym

czasownik zwrotny

(3.1) jechać dla własnej przyjemności

(3.2) pot. ostro wyśmiać lub skrytykować kogoś

(3.3) pot. zawieść się

(3.4) pot. umierać

Źródła:

Wiktionary

Przejma

poprzeczny element konstrukcyjny występujący w układzie co najmniej trzech elementów podłużnych; wymian

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przejma – rodzaj belki w stropie lub dachu
Przejma – część wsi Zielone w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
Przejma – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Iłów
Przejma – osada leśna w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Rajgród
Przejma Mała
Przejma Wielka
Przejma Wysoka

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przejmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejmować.

Źródła:

Wiktionary

Przejmować

brać, przyjmować to, co wcześniej należało do kogoś innego, odbierać coś od kogoś, brać na swój rachunek, użytek, do dalszego wykorzystania, na swoją odpowiedzialność

czasownik przechodni niedokonany (dk. przejąć)

(1.1) brać coś po innym właścicielu czy zwierzchniku

(1.2) brać czyjeś zachowania jako własne

(1.3) zatrzymywać kogoś lub coś w drodze

(1.4) stawać się panującym stanem fizycznym lub psychicznym

czasownik zwrotny niedokonany przejmować się (dk. przejąć się)

(2.1) odczuwać strach o co lub wzruszenie

(2.2) traktować coś bardzo poważnie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przejmujący

przenikliwy, przeraźliwy; wzruszający

SJP.pl
Wiktionary

Przejrzewać

o owocach: stawać się zbyt dojrzałym

Źródła:

SJP.pl

Przejrzeć

1. przeniknąć wzrokiem, spojrzeć przez coś;
2. zobaczyć coś jedno po drugim; sprawdzić; przewertować;
3. zacząć widzieć; odzyskać wzrok; rozpoznać czyjeś zamiary, intencje;
4. przekroczyć okres szczytowej dojrzałości, stać się zbyt dojrzałym;
5. przejrzeć się - zobaczyć swoje odbicie w czymś

czasownik

(1.1) obejrzeć coś dokładnie, sprawdzając stan tego i/lub jakość

(1.2) obejrzeć coś, na ogół pobieżnie, w celu zaznajomienia się z tym

(1.3) rozpoznać czyjeś prawdziwe zamiary, rozszyfrować kogoś, zobaczyć dokładnie jaki ktoś jest naprawdę

(1.4) stać się częściowo widocznym

(1.5) zacząć widzieć

(1.6) zrozumieć swój błąd, złe zrozumienie, niewiedzę

(1.7) przeniknąć coś wzrokiem

(1.8) roślinach i ich owocach: stać się zbyt dojrzałym

SJP.pl

Przejąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejmować)

(1.1) dokonany od|przejmować.

czasownik zwrotny dokonany przejąć się (ndk. przejmować się)

(2.1) dokonany od|przejmować się.

Źródła:

Wiktionary

Przejęcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odprzymiotnikowy od|przejąć.

(1.2) niepokój, zaniepokojenie, poddenerwowanie

Źródła:

Wiktionary

Przejścia, "transitiones", figura retoryczna polegająca na kierowaniu uwagi słuchacza (widza) na kolejne części wypowiedzi, ułatwiająca śledzenie toku wypowiedzi. Zwykle w postaci zapowiedzi lub zwrotów ustanawiających ramy narracji.

Źródła:

Wikipedia

Przejście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejść.

(1.2) miejsce, przez które można przejść

(1.3) książk. zwykle przykre zdarzenie, doświadczenie; także przeżycie spowodowane tym zdarzeniem

(1.4) książk. faza pośrednia między dwoma elementami, zjawiskami, okresami itp.

(1.5) muz. wstawka między dwiema częściami utworu

(1.6) sport. w siatkówce: zmiana ustawienia drużyny na boisku, po zdobyciu prawa do wykonywania zagrywki, polegająca na przesunięciu zawodników o jedną pozycję, zgodnie z ruchem wskazówek zegara

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przejście – odcinek rzeki pomiędzy sąsiadującymi ze sobą zakolami
Przejście – polski film fabularny z 2022 roku w reżyserii Doroty Lamparskiej na podstawie opowiadania Weroniki Murek
Przejście (The Passage) – amerykański serial telewizyjny z 2019 roku
Przejście (The Passage) – amerykańska powieść z gatunku fantastyki naukowej, autorstwa Connie Willis
Przejście – polski zespół muzyczny
Przejście – debiutancki album ww. zespołu Przejście
Przejście – album DVD grupy Strachy na Lachy
Przejście – album Przemysława Gintrowskiego

(1.2) mający charakter tymczasowy, prowizoryczny

(1.3) stanowiący przejście

Źródła:

Wiktionary

Przejściówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. okres przejściowy

(1.2) pot. coś tymczasowego, mającego charakter przejściowy, zwykle o mieszkaniu

(1.3) pot. element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki

(1.4) pot. wierzchnie okrycie noszone w okresie jesiennym lub wiosennym

(1.5) hist. gwara. więz. przejściowa cela więzienna w czasach okupacji hitlerowskiej

(1.6) pot. bilet kolejowy umożliwiający podróżowanie między ostatnią stacją przed przejściem granicznym a pierwszą stacją po drugiej stronie granicy

(1.7) pot. mot. samochód osobowy marki Polonez w wersji MR'89

Źródła:

Wiktionary

Przejść

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przechodzić)

(1.1) dokonany od|przechodzić.

Źródła:

Wiktionary

Przekabacać

potocznie: przekonywać kogoś do własnych interesów, wpływać na zmianę czyichś zapatrywań; wkupiać się w łaski, zaskarbiać zaufanie, przeciągać na swoją stronę

Źródła:

SJP.pl

Przekabacić

potocznie: przekonać kogoś do własnych interesów, wpłynąć na zmianę czyichś zapatrywań; wkupić się w łaski, zaskarbić zaufanie, przeciągnąć na swoją stronę

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekabacać)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot

(1.2) pieniądze wysłane poprzez pocztę lub bank

(1.3) wysłanie pieniędzy poprzez pocztę lub bank

(1.4) formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank

(1.5) techn. przesył, przekazanie czegoś

(1.6) treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser, muzyk) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło

Źródła:

Wiktionary

Przekazanie

Źródła:

SJP.pl

Przekazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekazywać.

Źródła:

Wiktionary

Przekazywać

czasownik przechodni

(1.1) dawać komuś coś (jakiś przedmiot)

(1.2) dawać komuś uprawnienia do czegoś

(1.3) (o emocjach) wzbudzać w odbiorcy

(1.4) (o myślach, ideach) być odczytanym / zrozumianym przez odbiorcę

(1.5) powtarzać / przesyłać informację

(1.6) telekom. inform. przesyłać sygnał, informację

Źródła:

Wiktionary

Przekaźnik

1. urządzenie stosowane np. w automatyce, odbierające jakieś sygnały, przetwarzające je i przesyłające dalej;
2. przekaźnik nerwowy - związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); neuroprzekaźnik, mediator, neuromediator, neurotransmiter, transmiter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej

(1.2) elektr. urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

Przekaźnik – urządzenie elektryczne lub elektroniczne zaprojektowane do wywołania ustalonej nagłej zmiany stanu w jednym lub więcej obwodach wyjściowych przy spełnieniu odpowiednich warunków wejściowych. Przekaźnik reaguje na zmianę pewnej wejściowej wielkości fizycznej (na przykład napięcia, natężenia prądu, ciśnienia płynu, temperatury) w taki sposób, że po przekroczeniu pewnej jej wartości sygnał wyjściowy zmienia się skokowo (z reguły z "włącz" na "wyłącz" albo odwrotnie).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przekaźnikowy

przymiotnik relacyjny

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. obelżywy, wulgarny wyraz używany w stosunku do kogoś lub dla wyrażenia gniewu, złości;
2. klątwa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

(1.2) klątwa, życzenie komuś źle

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przekleństwo – ogólne określenie dla grupy słów hebrajskich oraz greckich o wspólnym znaczeniu zapowiadania zła
Przekleństwo – powieść Karola Bunscha z 1973 roku należąca do cyklu Powieści
przekleństwo – potocznie wulgaryzm

(1.1) odczasownikowy od|przeklinać.

Źródła:

Wiktionary

Przeklinać

1. rzucać na kogoś klątwę; wyklinać
2. potępiać coś złorzecząc, nie móc myśleć o czymś bez przekleństwa
3. używać przekleństw, kląć

czasownik

(1.1) kląć, używać wulgarnego słownictwa

(1.2) rzucać klątwę, życzyć źle

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekludzić

czasownik przechodni dokonany

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekoloryzować.

Źródła:

Wiktionary

Przekomarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

→ przekomiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekomiczne; cecha tych, którzy są przekomiczni

Patrz:przekomiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekonanie

pewność co do słuszności czegoś, wyrobiony pogląd na coś; przeświadczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

(1.2) odczasownikowy od|przekonać.

Przekonanie – sąd, zdanie oparte na przeświadczeniu o prawdziwości, słuszności czegoś.

Z pojęciem przekonania wiążą się następujące terminy:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przekonany

1. zmienić czyjś stosunek do czegoś przez wykazanie pewnych racji, dowiedzenie słuszności
2. przekonać się:
a) zmienić swój stosunek do czegoś, dostrzegłszy słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężyć w sobie niechęć do czegoś

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: przekonać

przymiotnik jakościowy

(2.1) pewny, całkowicie wierzący w słuszność jakiegoś stwierdzenia lub obserwacji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekonać

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przekonywać.

czasownik zwrotny przekonać się

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekonwertować.

(1.1) odczasownikowy od|przekonywać.

Źródła:

Wiktionary

Przekonywać

1. zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
2. przekonywać się:
a) zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekonać)

(1.1) zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności

czasownik zwrotny niedokonany przekonywać się (dk. przekonać się)

(2.1) zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

(2.2) przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekonywujący

(słowo często oceniane jako niepoprawne) trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonujący, przekonywający

Źródła:

SJP.pl

Przekop

1. rów łączący coś z czymś
2. rzadziej: tunel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rów w ziemi wykopany celem połączenia jednego miejsca z innym

(1.2) górn. wyrobisko korytarzowe poziomo drążone

(1.3) hydrol. kanał hydrotechniczny;

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przekopać

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przekop – kanał hydrotechniczny
- Przekop Wisły
- Przekop Szczytnicki
- Przekop Mierzei Wiślanej
Przekop – rezerwat przyrody

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przekopanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekopać.

Źródła:

Wiktionary

Przekopać

1. przebić, przeprowadzić poprzez kopanie
2. kopiąc spulchnić, skopać pewien kawałek gruntu
3. przekopać się:
a) przebić się, przedostać się dzięki kopaniu
b) przedostać się z trudem przez coś sypkiego, zwykle przez śnieg

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekopywać)

(1.1) dokonany od|przekopywać.

Źródła:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekorne; cecha tych, którzy są przekorni

Źródła:

Wiktionary

Przekorny

1. robiący na przekór, umyślnie sprzeciwiający się czemuś
2. wyrażający przekorę, nacechowany przekorą

potocznie:
1. osoba mająca wybitne zdolności lub osiągnięcia;
2. osoba, która wzbudziła podziw, zrobiła coś imponującego

Źródła:

SJP.pl

Przekoziołkować

1. wywrócić koziołka kilka razy, przekręcić się parokrotnie w powietrzu
2. sprawić, że ktoś wywrócił koziołka, przewrócić coś

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) kilkakrotnie zrobić koziołki

czasownik przechodni dokonany

(2.1) przewrócić do góry dnem

czasownik zwrotny dokonany przekoziołkować się

(3.1) kilkakrotnie samemu zrobić koziołki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekołowywać

przetaczać coś na kołach

Źródła:

SJP.pl

Przekraczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekraczalne

Źródła:

Wiktionary

1. przedstawiciel nadrodziny chrząszczy z podrzędu wielożernych;
2. przekrasek mróweczka, przekrasek krasaneczka - gatunki chrząszcza z rodziny przekraskowatych

Źródła:

SJP.pl

Przekraski

nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych

Przekraski (Cleroidea) – nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i infrarzędu Cucujiformia.

Takson ten w klasyfikacji z pracy Patrice Bouchard i innych z 2011 roku obejmuje 11 rodzin. W 2015 roku James A. Robertson i współpracownicy, na podstawie wielkoskalowej analizy molekularnej całego infrarzędu Cucujiformia, redefiniowali nadrodzinę przekrasków, włączając do niej kistnikowate i Biphyllidae.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przekraskowate

o cechach przekraskowatych (rodzina chrząszczy)

Przekraskowate (Cleridae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy obejmująca około 4000 gatunków.

Przekrwiony

przymiotnik

1. podzielić coś krojąc; przeciąć;
2. przekroić się - ulec przekrojeniu; przeciąć się

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) widok przedmiotu powstały w wyniku przecięcia

(1.2) abstrakcyjny rysunek techniczny pokazujący przekrój (1.1) przedmiotu, urządzenia lub budowli według pewnej określonej płaszczyzny lub płaszczyzn

(1.3) przen. reprezentatywna grupa

forma czasownika.

(2.1) tryb rozk. 2 os. lp. od czas. przekroić

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

rysunek przedstawiający przedmiot przecięty
- przekrój poprzeczny
figura płaska powstająca przy przecięciu bryły płaszczyzną
przekrój – część wspólna zbiorów
- przekrój Dedekinda
przekrój geologiczny
przekrój czynny
Przekrój – czasopismo

(1.1) odczasownikowy od|przekręcać.

Źródła:

Wiktionary

Przekręcany

1. obracać coś
2. przechylać na bok, ustawiać ukośnie
3. przeinaczać
4. przekręcać się:
a) obracać się
b) być przekręcanym, ustawianym krzywo
c) potocznie: umierać

Źródła:

SJP.pl

Przekręcać

1. obracać coś
2. przechylać na bok, ustawiać ukośnie
3. przeinaczać
4. przekręcać się:
a) obracać się
b) być przekręcanym, ustawianym krzywo
c) potocznie: umierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekręcić)

(1.1) wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok

(1.2) przedstawiać niewłaściwie, niezgodnie z rzeczywistością

(1.3) kręcąc czym, psuć to

(1.4) pot. łączyć się telefonicznie

czasownik zwrotny niedokonany przekręcać się (dk. przekręcić się)

potocznie: oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe; przekrętka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe, które polega na naruszeniu prawa lub wykorzystaniu luk prawnych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przekręt (film)
Przekręt (serial telewizyjny 2004)
Przekręt (serial telewizyjny 2017)

Przekrętowy

→ przekręt

Patrz:przekręt

Źródła:

SJP.pl

Przekształcalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekształcalne; cecha tych, którzy są przekształcalni

Źródła:

Wiktionary

Przekształcalny

dający się przekształcić, zmodyfikować

Wiktionary

Przekształcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.2) pot. przen. głośna i kłótliwa kobieta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

skłaniać kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną, przekupywać

Źródła:

SJP.pl

Przekupstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.3) kując, przebijać coś na wylot

(1.4) tworzyć coś (np. otwór), przebijając na wylot

(1.5) przen. używać w celu osiągnięcia jakiejś korzyści

czasownik zwrotny niedokonany przekuwać się (dk. przekuć się)

(2.1) kując, przebijać się przez coś na wylot

(2.2) przebiwszy coś na wylot, przedostawać się na jego drugą stronę

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przekwitnąć)

(1.1) tracić kwiaty

(1.2) fizj. tracić żeńskie zdolności rozrodcze; przechodzić klimakterium

(1.3) przen. ulegać przemijaniu

Źródła:

Wiktionary

zdrobnienie od: przekąska

Źródła:

SJP.pl

Przekąsić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekąszać)

(1.1) zjeść nieco dla zaspokojenia głodu; pożywić się na szybko

Źródła:

Wiktionary

Przekąska

zakąska, zagryzka;
1. jedzenie spożywane między regularnymi posiłkami; antypast, przystawka;
2. wędliny, ryby, marynaty itp. podawane do alkoholu; zagrycha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

(1.2) wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki

Zobacz też: zakąska.

Przekąska – rodzaj posiłku⁣, który został zaprojektowany, w celu zaspokojenia tzw. małego głodu pomiędzy głównymi posiłkami (śniadaniem, obiadem, kolacją). Można wyróżnić przekąski: słodkie, słone oraz tłuste.

Wraz z rozwojem supermarketów i sklepów spożywczych przekąski stały się bardzo ważnym elementem biznesu gastronomicznego. Do przekąsek zaliczyć można chipsy, popcorn, słone paluszki, batony itp.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przekąskowy

→ przekąska

skrót

(1.1) = przekład

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekład

1. tłumaczenie jednego języka na drugi
2. dzieło, tekst przetłumaczony z jednego języka na drugi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

(1.2) liter. dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekładalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekładalne

Źródła:

Wiktionary

Przekładalny

1. dający się przetłumaczyć na inny język; przetłumaczalny;
2. dający się przedstawić za pomocą środków właściwych innej dziedzinie

przymiotnik

(1.1) taki, który da się przełożyć

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przekładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekładać.

Źródła:

Wiktionary

Przekładaniec

1. placek przekładany masą o różnych smakach, konfiturami, makiem itp.
2. przenośnie o czymś wielowarstwowym, złożonym z różnych, następujących po sobie części

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. ciasto przekładane masą

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przekładaniec – polski film z 1968 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy
Przekładaniec – amerykański film z 2004 roku w reżyserii Matthew Vaughna
Przekładaniec – zbiór widowisk TV, scenariuszy filmowych i słuchowisk radiowych Stanisława Lema z 2000 roku
Przekładaniec – czasopismo naukowe
Przekładaniec – skała na Zamku w Olsztynie Towarnych na Wyżynie Częstochowskiej
Przekładaniec – skała w Górach Towarnych na Wyżynie Częstochowskiej
przekładaniec (pakowaniec) – placek, w którym cienkie warstwy ciasta drożdżowego przełożone są kolejnymi warstwami bakalii i konfitur; zob. też pleśniak (przekładaniec z kruchego ciasta)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przekładanka

1. w jeździe na łyżwach, rolkach: figura polegająca na krzyżowaniu jednej nogi przed drugą;
2. krok skrzyżny wykonywany przy poruszaniu się bokiem w danym kierunku, stosowany jako ćwiczenie, a także np. przez miotaczy lub oszczepników przed wyrzutem

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przekładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przełożyć)

(1.1) kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie

(1.2) umieszczać coś po drugiej stronie czegoś, przesuwając, przenosząc górą, ponad czymś

(1.3) wkładać coś pomiędzy warstwy czegoś innego

(1.4) karc. przesuwać potasowane karty w talii przed rozpoczęciem gry

(1.5) rozbierać i składać coś na nowo

(1.6) zmieniać termin na późniejszy

(1.7) jęz. tłumaczyć na inny język

(1.8) przedstawiać, wyrażać jakieś treści, obrazy, zjawiska za pomocą środków właściwych danej dziedzinie, wyrażać coś w innej formie

(1.9) przest. dawać pierwszeństwo komuś, czemuś

czasownik zwrotny niedokonany przekładać się (dk. przełożyć się)

(2.1) powodować jakieś skutki w innej dziedzinie

Źródła:

Wiktionary

Przekładkarz

robotnik w kopalni, wyspecjalizowany w przekładaniu przenośników, torów itp.

Źródła:

SJP.pl

Przekładkowy

→ przekładka

Patrz:przekładka

Źródła:

SJP.pl

Przekładnia

1. urządzenie przenoszące ruch obrotowy z jednego wału na drugi
2. rodzaj odstępstwa od zwykłego szyku w zdaniu, polegający na rozdzieleniu wyrazów tworzących związki składniowe z innymi wyrazami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mechanizm lub maszyna służący do przenoszenia ruchu;

(1.2) jęz. inwersja przez rozdzielenie związków składniowych innymi słowami

Przekładnia – mechanizm lub układ maszyn służący do przeniesienia ruchu z elementu czynnego (napędowego) na bierny (napędzany) z jednoczesną zmianą parametrów ruchu, czyli prędkości i siły lub momentu siły.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przekładnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od| przekłamać.

(1.1) odczasownikowy od|przelać.

Źródła:

Wiktionary

Przelatek

młody dzik - starszy od warchlaka; dzik roczniak

Źródła:

SJP.pl

Przelatywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelatywać.

Źródła:

Wiktionary

Przelatywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przelecieć)

(1.1) lecąc, przebywać jakąś drogę

(1.2) być przeniesionym w powietrzu

(1.3) lecąc, przedostawać się gdzieś

(1.4) przemieścić się prędko; minąć szybko kogoś lub coś

(1.5) meteorol. padać niedługo

(1.6) pojawiać się na chwilę i znikać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przelecieć)

(2.1) lecąc, przebywać czymś jakąś drogę

(2.2) przedostawać się przez coś

(2.3) pot. niedbale zapoznawać się z czymś na szybko

(2.4) posp. odbywać stosunek płciowy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przelatać)

(3.1) latać wielokrotnie, nawet za często

Źródła:

Wiktionary

Przelać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przelewać)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;

(1.2) wystąpienie z brzegów, przelanie

(1.3) otwór w urządzeniach sanitarnych zapobiegający wylaniu się wody

(1.4) bank. przeniesienie danej sumy środków pieniężnych z jednego rachunku (konta) na inny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przelew (prawo)
polecenie przelewu – bankowa forma rozliczeń
przelew (hydrotechnika)
przelew transgraniczny (prawo handlowe)

(1.2) bank. dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie

czasownik zwrotny niedokonany przelewać się (dk. przelać się)

(2.1) tylko w 3. osobie lp.: pot. przen. o dobrej sytuacji materialnej, finansowej

(2.2) o cieczy: wylewać się, występować z brzegów

Źródła:

Wiktionary

Przelewice

nazwa dwóch wsi w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przelewice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie pyrzyckim, w gminie Przelewice
Przelewice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Człopa
Przelewice – gmina w powiecie pyrzyckim
Przelewice – gromada
Przelewice – nieczynna stacja kolejowa w Przelewicach, w powiecie wałeckim, w województwie zachodniopomorskim
Przelewice Pyrzyckie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliczać.

Źródła:

Wiktionary

Przeliczać

liczyć coś lub kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeliczyć)

(1.1) uważnie coś policzyć

(1.2) obliczyć coś zmieniając jednostki miary

czasownik zwrotny niedokonany przeliczać się (dk. przeliczyć się)

(2.1) mylić się w swoich planach lub założeniach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeliczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliczyć.

Źródła:

Wiktionary

Przelicznik

wskaźnik liczbowy umożliwiający wyrażenie jednostek w różnych systemach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. wskaźnik liczbowy określający relację między dwiema jednostkami miary, pozwalający przeliczyć wartość wyrażoną w jednej jednostce na wartość wyrażoną w drugiej

(1.2) techn. urządzenie wykonujące określony rodzaj obliczeń, zwłaszcza związanych z przetwarzaniem danych pomiarowych lub sterowaniem urządzeniami technicznymi

Przelicznik – maszyna licząca pozwalająca uzyskać i przetworzyć dane do wykorzystania w automatyce lub sterowaniu.

Np. przelicznik artyleryjski, na podstawie danych o ruchu celu i danych balistycznych amunicji, wyznacza położenie lufy, rozwiązując zadanie spotkania pocisku z celem.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przelicznikowy

artylerzysta funkcyjny obsługi działa przeciwlotniczego małego kalibru, nadzorujący przelicznik (urządzenie do kierowania ogniem)

Źródła:

SJP.pl

Przeliczyć

policzyć coś lub kogoś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeliczać)

(1.1) uważnie coś policzyć

(1.2) obliczyć coś, zmieniając jednostki miary

czasownik zwrotny dokonany przeliczyć się (ndk. przeliczać się)

(2.1) pomylić się w swoich planach lub założeniach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

1. przelizać się - potocznie: pocałować się namiętnie, w sposób wyrażający wzajemne zainteresowanie seksualne;
2. liżąc, przesunąć językiem po powierzchni czegoś; polizać

czasownik przechodni dokonany (ndk. lizać)

(1.1) stpol. liżąc przebić skórę (według ówczesnych wyobrażeń o skorpionie)

czasownik zwrotny dokonany przelizać się (ndk. lizać się)

(2.1) pot. całować się z kimś (z języczkiem)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przelobować

przerzucić nad przeciwnikiem piłkę lub lotkę wysokim łukiem

Źródła:

SJP.pl

Przelocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przemieszczenie się drogą powietrzną

(1.3) bot. roślina z rodzaju przelot (1.2)

Przelot ("Anthyllis" L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 22 gatunki. Zasięg rodzaju obejmuje Europę, Azję południowo-zachodnią i północną Afrykę. Największe zróżnicowanie gatunków występuje w rejonie Morza Śródziemnego. W Polsce rosną dwa gatunki – przelot alpejski ("A. alpestris") i przelot pospolity ("A. vulneraria"), przy czym pierwszy jest też uznawany za podgatunek drugiego.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przelotka

kółko wędkarskie do przewlekania żyłki wzdłuż wędziska

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przelotne; cecha tych, którzy są przelotni

Źródła:

Wiktionary

Przelotny

1. szybko przemijający; krótkotrwały, nietrwały, chwilowy;
2. pojawiający się gdzieś na chwilę;
3. o niektórych ptakach: odlatujący na zimę do cieplejszych krajów

przymiotnik

(1.1) szybko przemijający, nietrwały

(1.2) o ptaku wędrownym: gromadnie odlatujący na zimę do cieplejszych krajów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przelotowiec

pilot szybowcowy uprawiający szybownictwo wyczynowe

Źródła:

SJP.pl

Przelotowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przelotowe

Źródła:

Wiktionary

Przelotowy

1. dotyczący przelotu ptaków, samolotów itp.;
2. taki, przez który coś przelatuje, przepływa, przejeżdża, przesuwa się

(1.1) odczasownikowy od|przemaglować.

Źródła:

Wiktionary

Przemaglowywać

przepuszczać bieliznę przez magiel

Źródła:

SJP.pl

Przemakalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemakalne; cecha tych, którzy są przemakalni

Źródła:

Wiktionary

Przemakalny

przepuszczający wodę, deszcz; przesiąkliwy, przesiąkalny

przymiotnik jakościowy

(1.1) przepuszczający wodę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemakać

nasiąkać wodą, wilgocią, przepuszczać wodę do wewnątrz

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemoknąć)

czasownik dokonany (ndk. przemarzać)

(1.1) ulec uszkodzeniu lub zniszczeniu na skutek działania mrozu

(1.2) bardzo zziębnąć

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemarzyć

1. rzadko: spędzić jakiś czas na myśleniu o czymś nierealnym; pomarzyć, pofantazjować, podumać;
2. dawniej: stworzyć lub przywołać w wyobraźni obraz czegoś

czasownik dokonany (ndk. przemarzać)

(1.1) rzad. spędzić pewien czas na marzeniach

Źródła:

Wiktionary

Przemawiać

1. wygłaszać mowę
2. przemawiać się - przestarzale: kłócić się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemówić)

(1.1) wygłaszać mowę do grupy ludzi

(1.2) odzyskiwać zdolność mówienia, mówić coś po okresie milczenia

(1.3) przest. ujmować się za kimś

(1.4) tylko w 3 os.: dowodzić czegoś, wskazywać na czyjąś rację lub pomyłkę

(1.5) przejawiać się w czymś

czasownik zwrotny niedokonany przemawiać się (dk. przemówić się)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przemianka

zdrobnienie od: przemiana

Źródła:

SJP.pl

Przemianowanie

zmiana nazwy czegoś; denominacja

1. przerabianie czegoś na drobne cząsteczki, przemielanie czegoś
2. produkt otrzymany w wyniku tego przemielania
3. odsypisko powstałe w korycie rzeki, zazwyczaj w postaci ukośnego wału

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przemiał (przemielanie) – rozdrabnianie, rozcieranie czegoś na drobne cząstki lub proszek, np. mielenie ziarna na mąkę
przemiał – produkt otrzymywany w wyniku przemielenia czegoś; zob. też mlewo
przemiał – formacja denna na swobodnie płynącej rzece

SJP.pl

Przemienianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieniać.

Źródła:

Wiktionary

Przemieniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemienić)

(1.1) zmieniać w co innego

Wiktionary

Przemiennik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

Przemieszczać

czasownik przechodni

(1.1) zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu

czasownik zwrotny przemieszczać się

(2.1) zmieniać swoje położenie

Źródła:

Wiktionary

Przemieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieścić.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przemieszczenie (fizyka)
przemieszczenie (mechanika)
przemieszczenie (psychologia)
przemieszczenie (wojsko)
translacja (matematyka)
przesunięcie bitowe

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przemieszywać

rzadko: mieszając, przerabiać

Źródła:

SJP.pl

Przemieścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemieszczać)

(1.1) dokonany od|przemieszczać.

Źródła:

Wiktionary

Przemigrować

w informatyce: przenieść dane, serwer; zmigrować

Źródła:

SJP.pl

Przemijający

trwający do pewnego czasu, krótkotrwały, nietrwały, chwilowy; dorywczy, przelotny, przemijalny, efemeryczny

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) taki, który nie trwa długo, zanika po pewnym czasie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemijalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemijalne; cecha tych, którzy są przemijalni

Źródła:

Wiktionary

1. nie ujawnić prawdy
2. zignorować coś
3. nie odezwać się

Przemilczenie – jedna z instytucji dawności. Jest jednym ze sposobów pierwotnego nabycia własności na skutek upływu czasu i ma na celu likwidację stanu polegającego na tym, że właściciel nie wykazuje zainteresowania swoją rzeczą. Przyczyna owego „niezainteresowania” nie jest istotna. Wystarczy określony przez ustawodawcę upływ czasu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przemilczeć

1. nie ujawnić prawdy
2. zignorować coś
3. nie odezwać się

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemilczać)

(1.1) dokonany od|przemilczać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemilić

przemilić się - dawniej: przymilić się

Źródła:

SJP.pl

Przeminąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemijać)

(1.1) przestać trwać

(1.1) odczasownikowy od|przemknąć.

Źródła:

Wiktionary

Przemknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemykać)

(1.1) zob. przemykać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) D. i B. lm. od: Przemek

}|-

Przemków ( Primislaw, Primkenau) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przemków. Położone jest na północnym krańcu Borów Dolnośląskich, przy drodze krajowej nr 12.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto liczyło 5608 mieszkańców (531. miejsce w kraju). Powierzchnia wynosiła 6,17 km² (702. miejsce w kraju), natomiast gęstość zaludnienia 908,9 osób/1 km² (25. miejsce w województwie).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przemleć

mieląc, rozdrobnić; przemielić

Źródła:

SJP.pl

Przemoc

wpływanie na myślenie (przemoc psychiczna), zachowanie lub stan fizyczny (przemoc fizyczna) innej osoby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

→ przemocowy

Patrz:przemocowy

Źródła:

SJP.pl

Przemocowy

→ przemoc

Patrz:przemoc

Źródła:

SJP.pl

Przemocą

wpływanie na myślenie (przemoc psychiczna), zachowanie lub stan fizyczny (przemoc fizyczna) innej osoby

przysłówek

(1.1) stosując przemoc

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemodlić

1. przemyśleć coś w modlitwie;
2. dawniej: spędzić pewien czas na modlitwie

Źródła:

SJP.pl

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Grzegorz Przemyk – polski poeta
Renata Przemyk – polska piosenkarka

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przemykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemykać.

Źródła:

Wiktionary

imię książąt polskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

(1.2) daw. pomysłowość, spryt

Przemysł – dział produkcji materialnej i gospodarki, obejmujący wydobywanie zasobów przyrody, przetwarzanie surowców i półproduktów oraz dostosowywanie ich do potrzeb ludzi poprzez wytwarzanie gotowych wyrobów. Produkcja przemysłowa odbywa się na dużą skalę, przede wszystkim w sposób seryjny, z wykorzystaniem maszyn i na zasadzie podziału pracy, zazwyczaj w dużych zakładach produkcyjnych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przemysław

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Przemysława

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przemysław – imię męskie
Przemysław – wieś w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Krzeszyce
Przemysław – wieś w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Stegna
Przemysław – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Resko
Przemysław – nieczynny przystanek kolejowy w Przemysławiu, w powiecie łobeskim, w województwie zachodniopomorskim

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przemysława

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Przemysław

właściciel zakładu przemysłowego; fabrykant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przemytnictwo

działalność polegająca na przewożeniu lub przenoszeniu przez granicę państwa towarów bez poddaniu ich kontroli i ocleniu; przenoszenie lub przewożenie przez granicę państwa towarów niedozwolonych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proceder nielegalnego przenoszenia lub przewożenia towarów przez granicę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemytniczka

kobieta nielegalnie przewożąca przez granicę kraju rzeczy lub ludzi; szmuglerka

osoba nielegalnie przewożąca przez granicę kraju rzeczy lub ludzi; szmugler, kontrabandzista

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przemyślanin

mieszkaniec Przemyśla

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przemyśla

(1.2) osoba pochodząca z Przemyśla, urodzona w Przemyślu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemyślanka

mieszkanka Przemyśla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przemyśla

(1.2) kobieta pochodząca z Przemyśla, urodzona w Przemyślu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemyślany

1. zastanowić się nad czymś, rozważyć;
2. myśleć o czymś intensywnie przez jakiś czas

przymiotnik

(1.1) taki, który powstał w wyniku rozważań

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od przemyślać oraz przemyśleć

SJP.pl
Wiktionary

Przemyśleniowy

Przemyślidzi ( Přemyslovci) – czeska dynastia wywodzona od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Historycznie panowała w Księstwie i Królestwie Czech od Borzywoja, który ok. roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią Wacława III. Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przemyśliwać

długo nad czymś myśleć, rozważać coś, zastanawiać się; przemyślać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemyśleć)

(1.1) myśleć długo nad czym

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemyśleć)

(2.1) myśleć intensywnie przez dość długi czas

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemyślnie

przysłówek

1. mający wiele sprytu, pomysłowy;
2. będący efektem czyjejś przemyślności

przymiotnik

(1.1) książk. odznaczający się pomysłowością, sprytem czy inteligencją w procesie myślowym i twórczym

(1.2) książk. świadczący o tym, że twórca jest przemyślny (1.1); bardzo oryginalny, pomysłowy, wyszukany

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemóc

1. dać sobie z czymś radę, przezwyciężyć stan, uniemożliwiający działanie;
2. o stanach, uczuciach itp.: wziąć górę, zapanować nad kimś, wpłynąć na coś, np. "Ciekawość przemogła w nim obawę i zajrzał do wnętrza."

czasownik

(1.1) przezwyciężyć trudność

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przemówienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

SJP.pl
Wiktionary

Przemądrzeć

rzadko: stać się osobą mającą wygórowane mniemanie o swojej wiedzy

Źródła:

SJP.pl

Przemęcianin

mieszkaniec Przemętu

Źródła:

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Sygnał przesyłany między jednostkami odpowiadającymi za kolejne cyfry jednej liczby. Na przykład dziesiętna dekada jednostek otrzymując 10. impuls zeruje się i wysyła przeniesienie do dekady dziesiąte...
Przeniesienie w psychologii
Przerzutnia w poezji

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeniesieniowy

→ przeniesienie

Patrz:przeniesienie

Źródła:

SJP.pl

Przeniewierca

dawniej: osoba, która dopuściła się zdrady, zawiodła czyjeś zaufanie; renegat, zdrajca, sprzeniewierca

Źródła:

SJP.pl

Przeniewierczy

→ przeniewierca

Patrz:przeniewierca

Źródła:

Przenikalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenikalne; cecha tych, którzy są przenikalni

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przenikalność elektryczna
względna przenikalność elektryczna
przenikalność magnetyczna

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przenikalny

1. dający się przeniknąć;
2. mający zdolność przenikania

Źródła:

SJP.pl

Przenikanie

Źródła:

SJP.pl

Przenikliwy

przymiotnik

(1.1) intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością

1. udzielić noclegu, pozwolić zostać na noc;
2. zatrzymać się na nocleg, spędzić gdzieś noc

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenocowywać, nocować)

(1.1) użyczyć komuś miejsca na nocleg

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nocować)

→ przenosiciel

Patrz:przenosiciel

Źródła:

SJP.pl

Przenosiny

Przenosiny ( Пераносіны, "Pieranosiny"; Переносины, "Pierienosiny") – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie baranowickim, w sielsowiecie Żamczużny.

Współcześnie w skład miejscowości wchodzi także dawny zaścianek Cegielnia.

Źródła:

Wikipedia

Przenosić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przenieść)

(1.1) przemieszczać coś niosąc

(1.2) umieszczać coś lub kogoś w innym miejscu lub warunkach

(1.3) kopiować z jednego egzemplarza, lub nośnika na inny

(1.4) zmieniać wyznaczoną datę

(1.5) jęz. umieszczać część wyrazu w kolejnej linijce

(1.6) inform. kopiować, następnie usuwając z poprzedniej lokalizacji

(1.7) biol. rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki

(1.8) praw. udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc

(1.9) ekon. lokować środki w innym miejscu

(1.10) med. w odniesieniu do ciąży: być w niej dłużej niż wynikałoby z daty poczęcia

(1.11) med. w odniesieniu do dziecka: urodzić je później, niż wynikałoby z daty poczęcia

(1.12) fiz. w odniesieniu do oddziaływania: być kwantem jego pola

(1.13) fiz. posiadać określoną właściwość, podlegającą prawom zachowania

(1.14) elektron. przetwarzać, wzmacniać, lub odtwarzać dane pasmo częstotliwości

(1.15) chem. fiz. elektron. transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).

(1.16) w odniesieniu do uczuć: zmieniać obiekt uczucia

(1.17) psych. rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;

(1.18) w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: stosować w nowym kontekście

(1.19) mat. stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)

(1.20) mat. przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie

(1.21) ekon. przemieszczać zapis księgowy do innej kolumny, strony, konta, lub księgi

(1.22) med. o chorobie: rozprzestrzeniać

(1.23) o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który się patrzy

(1.24) daw. wywyższać

(1.25) daw. przekraczać (nadal jest używany w języku prawniczym)

(1.26) daw. preferować

(1.27) daw. przewyższać

(1.28) książk. skłaniać kogoś do wyobrażania sobie lub przypominania innych czasów lub miejsc

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) wojsk. łow. o pocisku: przelatywać dalej niż wyznaczony cel

(2.2) wojsk. łow. o broni lub strzelcu: strzelać dalej niż wyznaczony cel

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(3.1) rzad. ponosić jakiś czas

czasownik zwrotny niedokonany przenosić się (dk. przenieść się)

(4.1) zmieniać miejsce pobytu

(4.2) zmieniać szkołę, pracę, lub inne miejsce, do którego regularnie się uczęszcza

(4.3) zostać umieszczonym w innym miejscu lub warunkach

(4.4) rozprzestrzeniać się

(4.5) biol. o gatunku: zmieniać obszar występowania

(4.6) elektron. o sygnale lub paśmie: być przetwarzanym, wzmacnianym lub odtwarzanym

(4.7) o uczuciach: zmieniać obiekt

(4.8) w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: dawać się zastosować w innym kontekście

(4.9) o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który jest skierowane

(4.10) daw. zmieniać pana

(4.11) książk. wyobrażać sobie lub przypominać inne czasy lub miejsca

dający się przenosić

Źródła:

SJP.pl

Przenoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenosić.

Źródła:

Wiktionary

Przenośnia

figura stylistyczna polegająca na nietypowym połączeniu wyrazów, dzięki któremu przynajmniej jeden z nich uzyskuje nowe znaczenie; metafora

inform. postulat inżynierii oprogramowania wyrażający dążenie do tworzenia programów możliwych do łatwego osadzenia w różnych środowiskach systemowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenośne; cecha tych, którzy są przenośni

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przenośnością oprogramowania między różnymi systemami
komputerem przenośnym
aplikacją przenośną (niewymagającą instalacji)
możliwości przenoszenia numerów telefonicznych przez klienta operatora telekomunikacyjnego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przenośny

1. dający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy;
2. wyrażony za pomocą przenośni; metaforyczny

przymiotnik

(1.1) pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

przymiotnik

(1.1) bardzo duży, gigantyczny

Źródła:

Wiktionary

Przeor

przełożony klasztoru

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

SJP.pl

Przeorski

przymiotnik relacyjny

SJP.pl

Przepachnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepachnąć.

Źródła:

Wiktionary

Przepadać

o deszczu, gradzie, śniegu: padać przez jakiś czas; popadać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przepaść)

(1.1) stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym

(1.2) ulegać marnowaniu

(1.3) nie osiągać celu

(1.4) nie dochodzić do skutku

o deszczu: padać od czasu do czasu

Źródła:

SJP.pl

Przepadzity

przymiotnik jakościowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zachłanny

Źródła:

Wiktionary

domowa wódka produkowana ze spirytusu z dodatkiem karmelu; karmelówka, alembik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wódka wytwarzana domowym sposobem z rozcieńczonego spirytusu z dodatkiem karmelu

(1.2) pot. med. kauteryzacja zrostów powstałych w płucach na skutek choroby

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepalać

niszczyć coś wskutek poddawania tego działaniu ognia

Źródła:

SJP.pl

Przepalić

zniszczyć coś wskutek poddania tego działaniu ognia

zmienić miejsce postoju pojazdu

Źródła:

SJP.pl

Przeparkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparkowywać.

Źródła:

Wiktionary

Przeparkowywać

zmieniać miejsce postoju pojazdu

Źródła:

SJP.pl

Przepasać

opasać;
1. owinąć czymś w pasie;
2. owinąć pasem, włożyć pas;
3. obwiązać czymś dookoła jak pasem;
4. przedzielić, przegrodzić coś czymś;
5. otoczyć coś

czasownik

(1.1) owinąć czymś w pasie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepaska

SJP.pl

Przepaścisty

bardzo głęboki, zdający się nie mieć dna; niezgłębiony, bezdenny, przepastny

przymiotnik jakościowy

(1.1) odznaczający się dużą stromością

(1.2) bardzo głęboki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepaśnica

przepaśnica górska - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

Źródła:

SJP.pl

Przepaść

1. miejsce miedzy stromymi ścianami górskimi, głęboka rozpadlina;
2. przenośnie: to, co dzieli, różni coś lub kogoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar obok stromej ściany góry

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepadać)

(2.1) zob. przepadać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepasać)

(3.1) zob. przepasać.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przepaść – miejsce pomiędzy stromymi zboczami górskimi
Przepaść – część miasta Ćmielów, dawniej samodzielna wieś
Przepaść (gromada) – dawna gromada
Przepaść – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany
Przepaść – dawniej samodzielna osada. Obecnie część miejscowości Scholino na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie mołodeckim, w sielsowiecie Horodziłowo
przepaść cyfrowa – termin stosowany do określenia różnicy między osobami i społeczeństwami mającymi dostęp do techniki informatycznej, a tymi, które takiego dostępu nie mają
Przepaść Itaki
Nad przepaścią
Macocha (przepaść)
Otchłań

(1.1) wypełniony ludźmi ponad normę

(1.2) nadmiernie czymś wypełniony

(1.3) przen. ogarnięty pewnym silnym uczuciem

forma czasownika.

(2.1) ims. od przepełnić

Źródła:

Wiktionary

Przepełnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepełniać)

Przepierdolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepierdolić.

Źródła:

Wiktionary

Przepierdolić

przejebać; wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrać;
2. stracić coś w wyniku porażki;
3. przeciąć

czasownik nieprzechodni

(1.1) wulg. dokonany od|przepierdalać.

czasownik przechodni

(2.1) wulg. przegrać, stracić

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepierka

upranie czegoś naprędce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. drobne pranie, najczęściej ręczne

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepierzenie

lekka ścianka dzieląca pokój na dwa mniejsze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cienka ścianka przegradzająca jakieś pomieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepijać. (popijać)

(1.2) odczasownikowy od|przepijać. (czas, pieniądze)

(1.3) odczasownikowy od|przepijać. (do kogoś)

Źródła:

Wiktionary

Przepijać

potocznie:
1. przepuszczać pieniądze na alkohol lub wyprzedawać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwracać się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzać jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypijać więcej niż inni, nie popadać w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepijać się - wypijać zbyt wiele alkoholu

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepić)

(1.1) pot. zob. przepić. (pieniądze)

(1.2) pot. zob. przepić. (czas)

(1.3) pot. zob. przepić. (do kogoś)

czasownik zwrotny niedokonany przepijać się (dk. przepić się)

wskazówka, zwykle w formie pisemnej, określająca sposób wykonania czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy

(1.2) wypróbowany sposób na osiągnięcie określonego celu

(1.3) praw. element większego zestawu tekstów wytyczającego prawidłowy przebieg określonej dziedziny działalności ludzkiej

(1.4) med. dokument wystawiany przez lekarza dotyczący określonej terapii lub procedury medycznej

(1.5) środ. stud. wystawienie oceny końcowej z przedmiotu na podstawie oceny wystawionej z jednej formy zajęć

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przepis kulinarny
- książka kucharska
przepis prawa
- kodeks
- ordynacja
- pragmatyka
- Volumina Legum
algorytm
instrukcja
prawidło
procedura
receptura

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przepisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepisać.

Źródła:

Wiktionary

Przepisać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepisywać)

(1.1) dokonany od|przepisywać.

czasownik zwrotny dokonany przepisać się (ndk. przepisywać się)

(2.1) dokonany od|przepisywać się.

Źródła:

Wiktionary

Przepisik

zdrobnienie od: przepis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przepis

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepisywać.

Źródła:

Wiktionary

Przepisywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepisać)

(1.1) pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis

(1.2) o lekarzu zalecać do stosowania

(1.3) przekazywać na własność

(1.4) pot. o uczniu powtarzać niewłasną pracę domową, prezentując ją potem jako samodzielnie wykonaną

Źródła:

Wiktionary

Przepita

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: przepitka

przymiotnik relacyjny

(1.1) charakterystyczny dla przepiórki; dotyczący, odnoszący się do przepiórki

Źródła:

Wiktionary

Przepióreczka

1. zdrobnienie od: przepiórka;
2. dawna zabawa dziecięca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: przepiórka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepiórecznik

gatunek ptaka z rodziny kurowatych

Przepiórecznik ("Ophrysia superciliosa") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Ophrysia. Występuje endemicznie w północnych Indiach. Brak pewnych stwierdzeń od 1876. Gatunek uznawany jest jednak za krytycznie zagrożonego, nie zaś wymarły, ze względu na brak badań terenowych w jego znanym zasięgu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przepiórka

1. mały ptak łowny z rodziny kurowatych;
2. regionalnie: przyozdobiona kwiatami wiązka zboża pozostawiana na polu, będąca oznaką zakończonych żniw;
3. dawniej: garść niezżętych kłosów żyta pozostawiona na polu w celu zapewnienia plonów na następny rok

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Coturnix coturnix|ref=tak., średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepiórki

Przepiórki (nazwa oboczna: Leśniczówka Mosty, niem. "Piepersfelde"), (potocznie Leśniczówka Mosty) – nieoficjalna część wsi Mosty w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów. Miejscowość położona przy drodze gminnej z Mostów do Mostów-Osiedle.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przepiórnik

gatunek ptaka podobnego do przepiórki

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Turnicidae|ref=tak.;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepiórowate

o cechach przepiórowatych (rodzina ptaków)

Przepiórowate, przepióry (Odontophoridae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przepiórowaty

o cechach przepiórowatych (rodzina ptaków)

Źródła:

SJP.pl

Przepić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepijać)

(1.1) pot. wydawać pieniądze na picie

(1.2) pot. spędzić jakiś czas, pijąc alkohol

czasownik

czasownik

(1.1) sprawić, że coś jest nadmiernie nasączone potem lub pokryte jego pozostałościami

Źródła:

Wiktionary

Przepocony

przymiotnik

(1.1) przesiąknięty potem

Źródła:

Wiktionary

Przepoczwarczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. przeobrażenie się larwy w poczwarkę

Przepoczwarczenie, przepoczwarzenie – faza rozwoju złożonego u owadów, występująca u owadów z przeobrażeniem zupełnym. Proces przeobrażenia larwy w poczwarkę. Forma "przepoczwarzenie" bywa uznawana za błędną, gdyż słowo miałoby pochodzić od "poczwary", a nie od "poczwarki", jest jednak spotykana w literaturze entomologicznej, podobnie jak forma "przepoczwarczenie". Następuje zazwyczaj w ukryciu, często w osłaniającym oprzędzie.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przepoczwarczyć

przepoczwarzyć się; przepoczwarczyć się -
1. u owadów: zmienić się w poczwarkę;
2. stać się kimś innym, zmienić swój charakter

Źródła:

SJP.pl

Przepoczwarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepoczwarzać.

Źródła:

Wiktionary

duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę piersiową od niżej położonych narządów; diafragma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przepona (botanika)
przepona (budowa maszyn)
przepona (mięsień)
przepona miednicy
Przepona, pseudonim Stanisława Kasznicy, komendanta Narodowych Sił Zbrojnych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeponka

płytka z materiału ogniotrwałego oddzielająca nadlew od odlewu

Źródła:

SJP.pl

Przeponowy

Patrz:przepotężny

Źródła:

SJP.pl

Przepowiadalny

Przepowiednia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przepowiednia – film thriller produkcji amerykańskiej,
Przepowiednia – polskie opowieści fantastyczne,
Mroczna przepowiednia – kanadyjski serial telewizyjny dla młodzieży,
Przepowiednia Malachiasza – lista 112 krótkich łacińskich zdań mających opisywać wszystkich papieży,
Przepowiednia Wernyhory – wróżba legendarnego Kozaka z XVIII wieku,
Przepowiednia z Tęgoborza – wiersz dotyczący przyszłości Polski po I wojnie światowej,
The Elder Scrolls III: Przepowiednia – dodatek do gry komputerowej.
prognoza
proroctwo
omen

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przepowiedzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepowiedzieć.

Źródła:

Wiktionary

Przepowiedzieć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepowiadać)

(1.1) przewidzieć przyszłe wydarzenia w nadnaturalny sposób, wyprorokować

Wiktionary

Przepracować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepracowywać)

(1.1) spędzić jakiś czas na pracy

wyrażający chęć przeproszenia kogoś za coś

Źródła:

SJP.pl

Przepraszam

poprosić o przebaczenie, tłumacząc się i usprawiedliwiając; prosić o darowanie winy

wykrzyknik

(1.1) wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

(1.2) uprzejme zwrócenie na siebie uwagi

forma czasownika.

(2.1) 1. os. lp. ter. → zob. przepraszać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprawiać.

Źródła:

Wiktionary

Przeprawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprawić)

(1.1) przechodzić, przenosić na przeciwną stronę przez rzekę, jezioro lub morze

(1.2) reg. poprawiając zmieniać coś na coś innego

czasownik zwrotny niedokonany przeprawiać się (dk. przeprawić się)

(2.1) przechodzić samemu przez rzekę, jezioro lub morze

Źródła:

Wiktionary

Przeprawienie

Przeprosić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepraszać)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prośba o przebaczenie

Źródła:

Wiktionary

Przeprowadzacz

osoba przeprowadzająca dzieci przez ulicę; agatka

Źródła:

SJP.pl

Przeprowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprowadzać.

Źródła:

Wiktionary

Przeprowadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprowadzić)

(1.1) kierować kimś, wskazując mu drogę

(1.2) kierować czymś, wykonywać coś

(1.3) projektować lub budować coś długiego, np. szosę lub kanał

(1.4) dążyć do realizacji jakiejś idei

(1.5) pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby

Wiktionary

Przeprowadzka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przeprowadzka (album) – album Czesława Niemena wydany w roku 1982.
Przeprowadzka (film 1972) – polski film psychologiczny.
Przeprowadzka (film 1988) – amerykańska komedia.
Przeprowadzka (American Horror Story) – odcinek serialu American Horror Story

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeprowadzkowy

→ przeprowadzka

Patrz:przeprowadzka

Źródła:

SJP.pl

Przepróch

patron z nakłutym wzorem rysunku lub napisu, służący do przenoszenia wzoru przez prószenie proszku węglowego na podłoże, na którym wg tak otrzymanych zarysów wykonuje się właściwy rysunek; również otrzymany w ten sposób wzór; przeprócha

Źródła:

SJP.pl

Przeprócha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

Przepuklina ( hernia) – patologiczne uwypuklenie zawartości jamy ciała (najczęściej jamy brzusznej) przez otwór w powłokach, w miejscu zwanym miejscem o obniżonej oporności ( locus minoris resistentiae).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przepust

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

→ przepustka

Patrz:przepustka

Źródła:

SJP.pl

Przepustnica

(1.1) odczasownikowy od|przepuszczać.

Źródła:

Wiktionary

Przepuszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepuścić)

(1.1) zob. przepuścić. (pozwolić przejść)

(1.2) zob. przepuścić. (dać pierwszeństwo podczas przechodzenia)

(1.3) zob. przepuścić. (przez coś, np. maszynkę)

(1.4) pot. zob. przepuścić. (roztrwonić)

(1.5) pot. zob. przepuścić. (przeoczyć)

(1.6) pot. zob. przepuścić. (darować przewinienia)

(1.7) pot. zob. przepuścić. (nie zaczepić kogoś)

(1.8) pot. zob. przepuścić. (poddać procedurom)

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepuszczać)

(1.1) pozwolić komuś przejść lub przejechać przez jakiś punkt

(1.2) ustąpić komuś miejsca podczas przechodzenia lub przejeżdżania przez jakiś punkt, pozwolić mu iść / jechać jako pierwszemu

(1.3) spowodować przemieszczenie się czegoś przez coś (często wąskiego) w określonym celu

(1.4) pozwolić czemuś przenikać przez dany materiał

(1.5) pot. roztrwonić coś (najczęściej pieniądze), zmarnotrawić

(1.6) pot. przeoczyć coś, nie wykorzystać czegoś z powodu przeoczenia

(1.7) pot. darować komuś jego przewinienia, błędy, zachować się łagodnie w stosunku do kogoś, kto dopuścił się niedopatrzenia, przewinienia itp.

(1.8) pot. nie zaczepić kogoś, zrezygnować z okazji do nawiązania z kimś kontaktu (zazwyczaj o charakterze seksualnym)

(1.9) pot. poddać coś lub kogoś jakimś procedurom

Źródła:

Wiktionary

Przepych

rzucające się w oczy bogactwo; wystawność; zbytek; okazałość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ostentacyjne, widoczne bogactwo

(1.2) wielka ilość, różnorodność czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepychacz

1. wieloostrzowe narzędzie skrawające; przeciągacz;
2. przepychacz sanitarny - prosty przyrząd należący do podstawowego wyposażenia gospodarstwa domowego, który odtyka oraz przywraca drożność urządzeniom sanitarnym, np. umywalce, wannie, zlewowi itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

(1.2) techn. narzędzie używane do obróbki wiórowej;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przepychacz – narzędzie skrawające
Przepychacz sanitarny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przepychaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przepyszne

Źródła:

Wiktionary

Przepyszny

przymiotnik

(1.1) doskonały w smaku, wyjątkowo smaczny

(1.2) bardzo dobry, doskonały, świetnej jakości

(1.3) okazały, dekoracyjny, wyszukany

Źródła:

Wiktionary

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepływać)

(1.1) dokonany od|przepływać.

Źródła:

Wiktionary

Przepływ

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

(1.2) przen. przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego

(1.3) fiz. techn. ilość cieczy lub gazu przepływających przez przekrój poprzeczny cieku w jednostce czasu

(1.4) fiz. techn. ruch cząstek substancji lub ładunków elektrycznych z jednego miejsca w drugie

(1.5) hydrol. objętość wody płynącej przez przekrój poprzeczny koryta cieku

Przepływ – ruch płynu, podstawowe pojęcie z zakresu kinematyki płynów. W ujęciu ogólnym przepływ można scharakteryzować tzw. metodą Eulera przez podanie pola prędkości płynu, czyli zależności prędkości od współrzędnych przestrzennych i czasu.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przepływanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepływać.

Źródła:

Wiktionary

Przepływać

potocznie: spędzić pewien czas na pływaniu

czasownik

(1.1) pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny

(1.2) przemieszczanie się cieczy, gazu, energii czy czegoś abstrakcyjnego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przepływność

1. → przepływny;
2. ilość informacji (np. bitów) transmitowanych w jednostce czasu (np. sekundzie) przez kanał komunikacyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepływne

(1.2) inform. telekom. ilość bitów transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny;

Przepływność ( bit rate, bitrate) – ilość informacji (bitów) transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny.

Źródła:

Wiktionary

Przerabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerobić)

(1.1) dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji

(1.2) zmieniać jedną rzecz na inną

(1.3) stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu

(1.4) pot. zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem

czasownik (ndk. przerażać)

(1.1) mocno przestraszyć

stopień wyższy od przymiotnika: przeraźliwy

Źródła:

SJP.pl

Przeraźliwy

przymiotnik

(1.1) wzbudzający przerażenie

(1.2) o znacznej i niepokojącej intensywności

Źródła:

Wiktionary

Przerażająco

przysłówek

(1.1) w sposób przerażający

Źródła:

Wiktionary

Przerażający

wywołujący przerażenie; straszny, okropny, zatrważający, wstrząsający

przymiotnik

(1.1) taki, który budzi grozę, strach

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: przerażać

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przerażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerażać.

Źródła:

Wiktionary

Przerażać

wywoływać przerażenie lub mu ulegać; straszyć (się); bać się

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wzbudzać wielki strach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przerażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nagły i silny strach

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerejestrować)

(1.1) ponownie wpisywać do rejestru, zmieniając dane czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przerwa

1. czas w którym jakaś czynność chwilowo nie zachodzi, nie jest wykonywana;
2. wolny czas między lekcjami;
3. wolna przestrzeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś

(1.2) czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

(1.3) wolna przestrzeń otoczona czymś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przerwa – część wsi Emilianów w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
Przerwa – przysiółek wsi Dwory Drugie w woj. małopolskm, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
Przerwa – część wsi Dłuska Wola w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Potworów
Przerwa – przysiółek wsi Stradunia w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Walce
Przerwa – część wsi Trzcinica w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Jasło
Przerwa – część wsi Buszkowice w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Żurawica
Przerwa – struga, dopływ Lubaczówki
Przerwa – kanał, dopływ Wieprza
Przerwa – struga, dopływ Łosośny
Przerwa – obecnie wieś Zaprucie na Ukrainie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przerwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) naruszenie fizycznej ciągłości czegoś

(1.2) przeszkodzenie komuś w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

(1.3) wstrzymanie działania, procesu na pewien czas

(1.4) zaprzestanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem

(1.5) ogrod. przerzedzenie rosnących zbyt gęsto roślin

(1.6) inform. sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania

Przerwanie, żądanie przerwania – sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania, niezależnie od aktualnie wykonywanego programu. Pojawienie się przerwania powoduje wstrzymanie aktualnie wykonywanego programu i wykonanie przez procesor kodu procedury obsługi przerwania. Procedura ta wykonuje czynności związane z obsługą przerwania i na końcu wydaje instrukcję powrotu z przerwania, która powoduje powrót do programu realizowanego przed przerwaniem.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przerwać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerywać)

czasownik

(1.1) przesadnie akcentować

Źródła:

Wiktionary

Przeryw

Źródła:

SJP.pl

Przerywanie

z przerwami, z przestankami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rwanie czegoś ze skutkiem w postaci fizycznego podziału rzeczy

(1.2) przeszkadzanie w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

(1.3) wstrzymywanie działania, procesu na pewien czas

(1.4) zaprzestawanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem

czasownik przechodni niedokonany

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerzucać.

Źródła:

Wiktionary

Przerzucanka

okazjonalnie: przerzucanie się obraźliwymi słowami

Źródła:

SJP.pl

Przerzucać

czasownik

(1.1) rzucać z jakiegoś miejsca na inne

(1.2) rzucać nad kimś lub nad czymś

(1.3) budując most, kładkę przekraczać dolinę lub rzekę

(1.4) kłaść coś tak, aby zwisało z czegoś

(1.5) przeprawiać nielegalnie towary lub ludzi przez granicę

(1.6) przeglądać coś pobieżnie

czasownik zwrotny przerzucać się

(2.1) naprzemiennie mówić do siebie nawzajem

Źródła:

Wiktionary

Przerzucić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerzucać)

(1.1) dokonany od|przerzucać.

Źródła:

Wiktionary

Przerzut

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. przewiezienie czegoś w inne miejsce

(1.2) pot. kontrabanda

(1.3) med. rozsiew nowotworu, metastaza;

(1.4) sport. podanie piłki na inną stronę boiska

(1.5) sport. przeniesienie rywala w sportach siłowych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerzynać.

Źródła:

Wiktionary

Przerzynać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerżnąć)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przetworzenie surowca na półprodukt lub na produkt ostateczny

(1.2) wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś

(1.3) coś opracowane na nowo, w innej formie

Przeróbka (dawniej "Zawiśle", "Przerabka", "Trojan", niem. "Troyl", kaszub. "Trél") – dzielnica administracyjna w Gdańsku o charakterze przemysłowo-mieszkaniowym, położona w północno-wschodniej części miasta na Wyspie Portowej.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przerów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach;

Przerów ( Přerov, Prerau) – miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim. Według danych z 1 stycznia 2024 powierzchnia miasta wynosiła 5845 ha, a liczba jego mieszkańców 41 661 osób (26. miejsce w Czechach).

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Przerębla

otwór wyrąbany w zamarzniętej powierzchni akwenu (na jeziorze, stawie, rzece itp.); przerębel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziura zrobiona w lodzie na jeziorze lub rzece

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) D. lp. od: przerębel

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przerębywać

rzadko: przerąbywać;
1. rąbiąc, przecinać coś na dwie części;
2. rąbiąc, wycinać w czymś otwór; 2. rąbiąc, robić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzać, przetrzebiać

Źródła:

SJP.pl

Przerżnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerzynać)

(1.1) rżnąc, przeciąć coś na części

(1.2) rżnąc, przedzielić coś na pół

(1.3) przejść przez środek, w poprzek czegoś

SJP.pl

Przesadnie

przysłówek

(1.1) w sposób przesadny; nadmiernie, zbytnio

Źródła:

Wiktionary

skłonność do wyolbrzymiania, przesady

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. skłonność do wyolbrzymiania, przesady

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesadzać.

Źródła:

Wiktionary

Przesadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesadzić)

(1.1) ogrod. wykopywać roślinę z ziemi lub wyjmować z doniczki, aby posadzić ją w innym miejscu lub innym pojemniku

(1.2) kazać komuś, aby siadł w innym miejscu

(1.3) przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

(1.4) przekraczać jakąś granicę, przeginać w czymś

Źródła:

Wiktionary

SJP.pl

Przesiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiadać.

Źródła:

Wiktionary

Przesiadać

zmieniać miejsce siedzenia

Źródła:

SJP.pl

Przesiadka

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

Przesiać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesiewać)

przesieka; droga w lesie powstała przez wycięcie drzew

Źródła:

SJP.pl

Przesieka

prosta droga w lesie powstała przez wycięcie drzew; linia ostępowa, tryba, dukt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) leśn. niezadrzewiony pas, powstały przez wycinkę drzew w lesie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przesieka – wycięty w lesie, niezadrzewiony pas
Przesieka – część miasta Trzebiatów
Przesieka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. karkonoskim, w gminie Podgórzyn
Przesieka – kolonia wsi Śledzianów w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Drohiczyn
Przesieka – wylot doliny Jałowieckiej w słowackich Tatrach
Przesieka Śląska, Przesieki
Przysieka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

(1.2) przen. przez selekcję oddzielać pożądane jednostki od niepożądanych

Źródła:

Wiktionary

Przesiewowy

badanie przesiewowe - badanie wykonywane wśród zdrowych osób, mające na celu wczesne wykrycie choroby w jej bezobjawowym stadium; screening, skryning

Źródła:

SJP.pl

Przesilanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesilać.

Źródła:

Wiktionary

Przesilenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

(1.2) moment przełomowy

Zobacz też: Przesilenie (ujednoznacznienie).

Przesilenie, solstycjum ( solstitium – „przesilenie (letnie)”) w astronomii oznacza moment, w którym Słońce osiąga maksymalne odchylenie kątowe od równika. W ciągu roku na Ziemi pojawiają się dwa przesilenia:

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przesileniowy

→ przesilenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiąkać.

Źródła:

Wiktionary

Przesiąkliwość

przepuszczanie wilgoci, płynu; łatwość przesiąkania

SJP.pl

Przesięk

płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny; przesączyna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny, zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych lub zmian w składzie białek krwi;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przesiękać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeskakiwać)

(1.1) skoczyć przez coś, z jednego miejsca na drugie

(1.2) przemieścić się szybko

1. wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.; dróżka, ścieżyna;
2. wąski pas lądu między dwoma obszarami wód; istm, istmus, międzymorze;
3. wąski pas wody dzielący dwa lądy; cieśnina;
4. w łowiectwie: dróżka w leśnych zaroślach, którą zwykle chodzi zwierzyna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

(1.2) ciasne, wąskie przejście między dwoma obiektami

1. dosypać za dużo soli, posolić zbyt mocno;
2. potocznie: przesadzić z czymś, przebrać w czymś miarę; przeholować, zagalopować się

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesalać)

(1.1) dokonany od|przesalać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesortowywać

sortując, dzielić coś według jakości

Źródła:

SJP.pl

Przespanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przespać.

Źródła:

Wiktionary

Przespawywać

montować w innym miejscu poprzez spawanie

Źródła:

SJP.pl

Przespać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesypiać)

(1.1) spać przez pewien czas

(1.2) śpiąc, przeoczyć

(1.3) śpiąc, przetrwać trudne chwile

(1.4) przen. nie wykorzystać szansy

czasownik zwrotny dokonany przespać się

(2.1) spędzić krótki czas na spaniu

(2.2) eufem. odbyć stosunek płciowy z kimś

(2.3) przen. w zwrocie przespać się z czymś: zastanowić się nad czymś

Źródła:

Wiktionary

Przespekulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

przymiotnik

przestarzałe: chwilowe zaprzestanie robienia czegoś, przerwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. przerwa, zaprzestanie, ustanie czegoś; przerwa, pauza w czymś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawać.

Źródła:

Wiktionary

Przestawać

czasownik

(1.1) przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

(1.2) przest. obcować z kimś

Źródła:

Wiktionary

Przestawialny

1. dający się przemieścić, ustawić w innym miejscu;
2. dający się przekształcić, inaczej ukierunkować

Źródła:

SJP.pl

Przestawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawiać.

Źródła:

Wiktionary

Przestawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przestawić)

(1.1) zmieniać położenie czegoś

(1.2) zmieniać kolejność czegoś

(1.3) zmieniać główny kierunek, założenia czegoś

(1.4) stawiać od nowa, w innym miejscu

czasownik zwrotny niedokonany przestawiać się (dk. przestawić się)

(2.1) zaczynać stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

(2.2) ulegać przestawieniu

Źródła:

Wiktionary

Przestawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawić.

Źródła:

Wiktionary

Przestawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przestawiać)

(1.1) zmienić położenie czego

(1.2) zmienić kolejność czego

(1.3) zmienić główny kierunek, założenia czegoś

(1.4) postawić od nowa, w innym miejscu

czasownik zwrotny dokonany przestawić się (ndk. przestawiać się)

(2.1) zacząć stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

(2.2) ulec przestawieniu

Źródła:

Wiktionary

Przestawka

przestawienie głosek w wyrazie; metateza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

Przestroga

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestronne

Źródła:

Wiktionary

Przestronny

przymiotnik

(1.1) cecha tego, co przestrzenne

Źródła:

Wiktionary

Przestrzenny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przestrzeni

(1.2) mający trzy wymiary

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który posiada dużą przestrzeń

Źródła:

Wiktionary

Przestrzeń

1. nieograniczony trójwymiarowy obszar, w którym zachodzą zjawiska fizyczne;
2. zbiór wszystkich elementów danej teorii wraz ze strukturą umożliwiającą ich badanie;
3. rozległy obszar, bez widocznych granic;
4. odległość między czymś a czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

(1.2) fiz. miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;

(1.3) geom. nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;

(1.4) mat. zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przestrzeń – w matematyce,
przestrzeń – w fizyce,
przestrzeń – w filozofii,
przestrzeń – w geografii,
przestrzeń – w antropologii
przestrzeń polityczna – w politologii,
przestrzeń kosmiczna – w astronomii,
przestrzeń nazw;
Przestrzeń – wieś w gminie Nowodwór w powiecie ryckim w województwie lubelskim.
układ
system

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przestudiowanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która dopuściła się przestępstwa

Źródła:

Wiktionary

Przestępczość

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Przestępstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

Przestępstwo – czyn zabroniony uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.

W większości krajów istnieją kodeksy karne, zawierające zbiory norm prawa karnego, lecz w niektórych krajach takiej kodyfikacji nie przeprowadzono.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przesubtelniony

przesadnie subtelny

Źródła:

SJP.pl

Przesunięcie

1. zmienić miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieścić coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmienić położenie części elementów jakiegoś urządzenia, mechanizmu lub zmienić sposób jego pracy;
4. zmienić kolejność, czas, termin czegoś;
5. przenieść kogoś na inne stanowisko, włączyć do innej grupy, kategorii

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesunąć.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesunąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesuwać)

(1.1) zmienić położenie

(1.2) zmienić termin

czasownik zwrotny dokonany przesunąć się (ndk. przesuwać się)

(2.1) ulec zmianie położenia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesuwać.

Źródła:

Wiktionary

Przesuwarka

urządzenie ciągnikowe do przesuwania taśmociągów

Źródła:

SJP.pl

Przesuwać

1. zmieniać miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieszczać coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmieniać kolejność, czas, termin czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesunąć)

(1.1) zmieniać położenie

(1.2) zmieniać termin

czasownik zwrotny niedokonany przesuwać się (dk. przesunąć się)

(2.1) ulegać zmianie położenia

(2.2) ulegać zmianie terminu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesuwczy

w geografii: taki, który powstał wskutek przesuwu warstw skalnych w poziomie, np. uskok przesuwczy

Źródła:

SJP.pl

Przesuwka

1. w technice: element, który się przesuwa i za pomocą którego można zmieniać parametry jakiegoś urządzenia;
2. w językoznawstwie: szereg zmian opozycji fonologicznych zachodzących pomiędzy poszczególnymi klasami spółgłosek;
3. ruchoma część suwaka logarytmicznego

Źródła:

Wiktionary

Przesuwny

taki, który daje się przesunąć; przesuwalny, ruchomy

Źródła:

SJP.pl

Przesycalność

1. uczucie przepełnienia wskutek nadmiernego jedzenia lub picia;
2. uczucie znużenia, zniechęcenia, spowodowane nadmiarem doznań lub wrażeń; zblazowanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia

(1.2) stan przykrego poczucia nadmiaru wrażeń

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesył

przesłanie, przesyłanie czegoś na duże odległości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przesyłanie energii elektrycznej

(1.2) przesyłanie danych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesyłalność

cecha czegoś dającego się przesłać

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczt. zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przesyłka kurierska
przesyłka pocztowa
przesyłka (rodzaje):
- przesyłka pobraniowa
- przesyłka krajowa
- przesyłka międzynarodowa
Przesyłka – amerykański thriller z 1989 roku

Przeszacowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszacowywać.

Źródła:

Wiktionary

Przeszarzeć

dawniej o odzieży: zostać podniszczonym, wytrzeć się

Źródła:

SJP.pl

Przeszarżować

1. przesadzić w czymś; przeholować, zagalopować się, zapędzić się;
2. o aktorze: przesadzić w grze

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszarżowywać)

(1.1) przesadzić w czymś; zwł. o aktorze: popaść w przesadne odgrywanie roli

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeszcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. przejście

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego

potocznie: osoba lub rzecz przeszkadzająca w czymś

Źródła:

SJP.pl

Przeszkadzaczka

→ przeszkadzacz

Patrz:przeszkadzacz

Źródła:

SJP.pl

Przeszkadzajka

1. potocznie: coś, co przeszkadza;
2. żartobliwie: instrument perkusyjny

Źródła:

SJP.pl

Przeszkadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkadzać.

Źródła:

Wiktionary

Przeszkadzać

1. stawać się przeszkodą, zawadą; zawadzać;
2. utrudniać, uniemożliwiać, udaremniać coś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co przeszkadza, utrudnia

(1.2) sport. płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przeszkoda w jeździectwie
przeszkoda lotnicza
przeszkoda małżeńska
przeszkoda wieku
Przeszkoda – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
Przeszkoda – kolonia wsi Żałe w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Brzuze
Przeszkoda – osada w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Kargowa
Przeszkoda – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grodziskim, w gminie Żabia Wola
Przeszkoda – przysiółek wsi Rakowo w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
Przeszkoda – kolonia w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Siedlec

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeszkodowiec

biegacz uprawiający biegi z przeszkodami

Źródła:

SJP.pl

Przeszkodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkodzić.

Źródła:

Wiktionary

Przeszkodzić

1. stać się przeszkodą, zawadą; zawadzać;
2. utrudnić, uniemożliwić, udaremnić coś

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przekoziołkować

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zemrzeć

Źródła:

Wiktionary

Przeszkrobać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przeskrobać

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwariować

Źródła:

Wiktionary

Przesztrychnóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przekreślić

Źródła:

Wiktionary

przeglądać, przetrząsać, rewidować, szukać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeszukać)

(1.1) szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeszulerowywać

rzadko:
1. spędzać pewien czas na szulerstwie;
2. przegrywać, tracić coś w grze szulerskiej

Źródła:

SJP.pl

Przeszwarcować

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przemycić

→ przeszłość

Patrz:przeszłość

Źródła:

SJP.pl

Przeszłość

wszystko, co przeszło, minęło; czas, który minął

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wszystko to, co już się wydarzyło;

Przeszłość – część linii czasu, która już się wydarzyła (w liniowej koncepcji czasu). Część czasoprzestrzeni, w której zawarte są wszystkie zdarzenia, które już miały miejsce.

W tym sensie przeszłości przeciwstawia się przyszłość (zbiór zdarzeń, które wydarzą się później) oraz teraźniejszość (zbiór zdarzeń, które właśnie się dzieją).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeszły

przymiotnik

(1.1) taki, który już minął

(1.2) przest. poprzedni, ubiegły

(1.3) gram. odnoszący się do czasu przeszłego

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lm. przesz. nmos. od: przejść

(1.2) praktyki wynikające z przesądu (1.1)

(1.3) mocno zakorzenione, błędne przekonanie

Przesąd, zabobon – przekonania, poglądy, wierzenia, praktyki niemające oparcia w panującym systemie uzasadnień, wierzeń i obrzędów.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przesłanie

posłać łóżko, tapczan na nowo, w inny sposób

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłać.

(1.2) główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesłanka

1. okoliczność mająca znaczenie dla postępowania sądowego;
2. wiadomość, na której może opierać się wnioskowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

(1.2) punkt wyjścia wnioskowania

Przesłanka – zdanie logiczne, będące podstawowym elementem procesu poznania, oznaczające odniesienie, na podstawie którego uznaje się inne zdania za prawdziwe, w ramach rozpoczętego procesu wnioskowania. Termin ten określa także zdania prawdziwe, będące wynikiem procesu wnioskowania, zakończonego wnioskiem lub konkluzją. Przesłanki mogą być wyraźne lub jedynie entymematyczne, zatrzymane w umyśle (gr. "en thymo"). Wnioskowania nawiązują często do stosunku wynikania między zdaniami.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przesławice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przesławice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Łasin
Przesławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Miechów
Przesławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza

Źródła:

Wikipedia

Przesłać

posłać łóżko, tapczan na nowo, w inny sposób

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesyłać)

(1.1) posłać, wysłać coś dokądś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przesłodki

1. bardzo słodki;
2. śliczny, ładnie wyglądający;
3. wdzięczny, przemiły

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność pokrywania czego

Źródła:

Wiktionary

Przesłonka

zdrobnienie od: przesłona

Źródła:

SJP.pl

Przesłuch

zakłócenie występujące przy przesyłaniu sygnałów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. zakłócenie przy teletransmisji;

(1.2) daw. przesłuchiwanie, wypytywanie; indagacja

Przesłuch – zakłócenie występujące przy przesyłaniu sygnałów, nie tylko fonicznych, od których pochodzi jego nazwa (np. w telefonii, radiofonii), rodzaj przeniku. Polega na pojawianiu się sygnału wysłanego jednym torem przesyłowym w innym torze, zwykle równoległym do niego. Również nazwa parametru określającego wielkość przesłuchu (np. przesłuch −16 dB).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przesłuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłuchać.

(1.2) praw. czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;

(1.3) spotkanie, na którym sprawdza się wiedzę i umiejętności kandydata ubiegającego się o coś albo w celu wyłonienia zwycięzcy jakiegoś konkursu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przesłuchanie (prawo)
casting
Przesłuchanie – polski film z 1982 roku

(1.2) słuchając, sprawdzać co lub kogo

(1.3) przest. sprawdzać czyjeś wiadomości z danego zakresu

Źródła:

Wiktionary

Przetachać

potocznie: przenieść coś z trudem, przedźwigać; przetaskać, przetaszczyć

Źródła:

SJP.pl

Przetaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetaczać.

Źródła:

Wiktionary

Przetaczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetoczyć)

(1.1) przesuwać coś tocząc, obracając, turlając

(1.2) przesuwać coś tocząc, pchając lub ciągnąc coś znajdującego się na kołach

(1.3) przepompowywać płyn

(1.4) med. wprowadzać do układu krwionośnego krew lub jej składniki

czasownik zwrotny niedokonany przetaczać się (dk. przetoczyć się)

(2.1) przesuwać się powoli tocząc się na kołach

(2.2) przen. dziać się przez jakiś czas (i skończyć)

Źródła:

Wiktionary

Przetaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przetak

Źródła:

Wiktionary

Przetacznik

roślina z rodziny trędownikowatych; weronika

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Veronica|L.|ref=tak., rodzaj roślin, współcześnie zaliczany do rodziny babkowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju przetacznik (1.1)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przetacznik – wij
przetacznik – rodzaj roślin z rodziny babkowatych

Przetapiać

czasownik niedokonany

potocznie: przenieść coś z trudem, przedźwigać; przetaskać, przetachać

Źródła:

SJP.pl

Przetańcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. u roślin: otworek w tkance okrywającej wtórnej łodyg i korzeni, umożliwiający wymianę gazową;
2. u bezkręgowców: otworek w ciele prowadzący do tchawek lub płuc

rzeczownik, rodzaj żeński

przymiotnik

tocząc, zmienić miejsce położenia

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetaczać)

(1.1) zob. przetaczać.

czasownik zwrotny dokonany przetoczyć się (ndk. przetaczać się)

→ przetop

Patrz:przetop

Przetransferowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetransportować.

Źródła:

Wiktionary

Przetransportować

czasownik dokonany

(1.1) przewieźć coś lub kogoś przy pomocy środków transportu

Źródła:

Wiktionary

Przetrenowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrenować.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przetrenowanie w sporcie
przetrenowanie w statystyce

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przetruchtać

przemierzyć coś truchtem

Źródła:

SJP.pl

Przetrwalnik

część organizmu u niektórych gatunków roślin i grzybów będąca organem rozmnażania wegetatywnego

Przetrwalnik, spora, cysta (gr. "σπορα", tzn. nasienie) – forma spoczynkowa umożliwiająca organizmom przetrwanie niekorzystnych dla nich warunków (susza, niskie temperatury). Proces wytwarzania spor to sporulacja.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przetrwalny

sznur przetrwalny - twór w postaci długiego, rozgałęzionego sznura, przytwierdzający niektóre rodzaje grzybów do podłoża; ryzomorf

Źródła:

SJP.pl

Przetrwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. trzepiąc, oczyścić coś niezbyt dokładnie z kurzu, pyłu itp.;
2. potocznie: obić kogoś, dać komuś w skórę;
3. potocznie: zadać straty nieprzyjacielowi w walce;
4. potocznie: przeszukać kogoś, sprawdzić, co ktoś ma przy sobie

Źródła:

SJP.pl

Przetrzepywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrzepywać.

Źródła:

Wiktionary

Przetrzeć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przecierać)

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetrzymywać)

(1.1) przechowywać coś w ręku przez jakiś czas

Przetrząsacz – maszyna rolnicza używana przy sianokosach. Służy do przetrząsania trawy lub siana, aby w ten sposób przyśpieszyć proces suszenia. Obecnie zazwyczaj występuje jako przetrząsaczo-zgrabiarka, która w zależności od ustawień może pracować jako przetrząsacz lub jako zgrabiarka.

Źródła:

Wikipedia

Przetrącanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrącać.

Źródła:

Wiktionary

Przetrącić

czasownik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetwarzać.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przetwarzanie danych:
- przetwarzanie danych georadarowych,
- przetwarzanie danych osobowych.
przetwarzanie sygnałów:
- analogowe przetwarzanie sygnałów,
- cyfrowe przetwarzanie sygnałów:
  - cyfrowe przetwarzanie dźwięku,
  - cyfrowe przetwarzanie obrazów.
w informatyce:
- elektroniczne przetwarzanie danych,
- przetwarzanie potokowe,
- przetwarzanie rozproszone,

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przetwarzać

1. przekształcać coś twórczo;
2. zmieniać coś, nadając inny kształt, wygląd;
3. opracować zebrane dane, informacje itp., wykorzystując technikę komputerową

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetworzyć)

(1.1) zmieniać, nadając inne właściwości

(1.2) inform. komputerowo opracowywać zebrane dane

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przetwornica

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przetwornica napięcia
elektromaszynowa przetwornica częstotliwości
elektroniczna przetwornica częstotliwości
przekształtnik
przekształtnik napięcia
falownik, prostownik
zasilacz

Przetwór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zwykle lm. kulin. techn. produkt uzyskany z surowca, najczęściej spożywczego, przez przeróbkę lub dodatkową obróbkę w procesie technologicznym

Źródła:

Wiktionary

Przetwórczy

przymiotnik od: przetwórstwo

przymiotnik

(1.1) dotyczący przetwórstwa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przetwórczyni

1. wytwórczyni przetworów;
2. modyfikatorka, przerabiaczka

Źródła:

SJP.pl

Przetwórstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przetłumaczalne

Źródła:

Wiktionary

Przetłumaczalny

dający się przetłumaczyć na inny język; przekładalny

przymiotnik

(1.1) możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przetłumaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. bójka, szarpanina;
2. niejasna sytuacja, zamieszanie

SJP.pl

Przewartościowanie

zmienić wartość czegoś, ocenić coś na nowo

potocznie: afera, oszustwo, zwykle finansowe; przewał, przewałka, przewalanka

Źródła:

SJP.pl

Przewałka

potocznie: afera, oszustwo, zwykle finansowe; przewał, przewała, przewalanka

Przewałka (biał. Прывалка, Прывалкі, "Prywałka", "Prywałki", ros. Привалка, "Priwałka", lit. Pervalkas) – dawne miasto, obecnie wieś nad Niemnem na Białorusi w rejonie grodzieńskim obwodu grodzieńskiego. Wchodzi w skład sielsowietu Hoża (Гожа).

Miejscowość znajduje się przy drodze krajowej R42 ( рэспубліканска дарога Р42), biegnącej z Grodna przez Nową Hożę i Hożę do białorusko-litewskiego przejścia granicznego Przewałka – Rajgród ("Priwałka – Raigardas").

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przewałkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewałkować.

Patrz:przewał

Źródła:

SJP.pl

Przewałęsywać

rzadko: spędzać pewien czas na wałęsaniu się

Źródła:

SJP.pl

Przeważający

występujący w większej liczbie, ilości, masie; dominujący

Wiktionary

(1.1) taki, który daje się przewidzieć

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewidywanie

domyślać się co będzie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) domyślanie się, jaki jest najbardziej prawdopodobny tok zdarzeń w przyszłości

(1.2) to, co jest spodziewane, przewidywane jako najbardziej prawdopodobne

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prognozowanie
rokowanie
antycypacja
planowanie
ekstrapolacja
futurologia
prawdopodobieństwo
prekognicja
wróżenie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przewidywać

domyślać się co będzie

czasownik przechodni

(1.1) prognozować przyszłe zdarzenia

(1.2) praw. ekon. ujmować, uwzględniać w planach bądź w akcie prawnym

(1.3) praw. określać z góry konsekwencje, rodzaj postępowania

(1.4) określać się z góry co do swoich planów, zamiarów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewidzenia

1. oznaczyć coś z góry; założyć, zaplanować
2. domyślić się co będzie, co może nastąpić

Źródła:

SJP.pl

Przewidzieć

1. oznaczyć coś z góry; założyć, zaplanować
2. domyślić się co będzie, co może nastąpić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewidywać)

(1.1) dokonany od|przewidywać.

(1.2) wcześniej określić przebieg lub skutki jakiegoś zdarzenia

(1.3) praw. ekon. uwzględnić coś, ująć coś w planach bądź w akcie prawnym

Przewieszenie (przewieszka) – wybrzuszony fragment ścian skalnych. Stanowi część ściany nachyloną do poziomu pod kątem przekraczającym 90°. Może występować zarówno na otwartej ścianie, jak również w kominie, na żebrze itp.

Przewieszenia mogą powstawać na skutek podcięcia dolnej części ściany, na przykład przez działalność lodowca lub płynącej wody. Innym mechanizmem powstawania przewieszeń jest selektywne wietrzenie skały wzdłuż warstwy mało odpornej lub poziomego spękania tektonicznego.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przewieszka

fragment górskiej ściany skalnej o kącie nachylenia przekraczającym kąt prosty

Źródła:

SJP.pl

Przewietrzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewietrzyć)

(1.1) umożliwiać dopływ świeżego powietrza do pomieszczenia, otwierając okna, drzwi itp.

(1.2) poddawać coś działaniu świeżego powietrza

(1.3) przen. wprowadzać gdzieś nowe środki lub zmiany

czasownik zwrotny niedokonany przewietrzać się (dk. przewietrzyć się)

(2.1) wychodzić na świeże powietrze

Źródła:

Wiktionary

Przewietrznik

otwór umożliwiający dopływ powietrza do czegoś

Źródła:

SJP.pl

Przewietrzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewietrzać)

(1.1) umożliwić dopływ świeżego powietrza do pomieszczenia, otwierając okna, drzwi itp.

(1.2) poddać coś działaniu świeżego powietrza

(1.3) przen. wprowadzić gdzieś nowe środki lub zmiany

czasownik zwrotny dokonany przewietrzyć się (ndk. przewietrzać się)

(2.1) wyjść na świeże powietrze

Źródła:

Wiktionary

Przewiew

(1.1) o luźnej strukturze, przepuszczający powietrze

Źródła:

Wiktionary

Przewieść

przeprowadzić kogoś przez jakiś obszar, pokazując drogę, pomagając iść

Źródła:

SJP.pl

Przewieźć

przetransportować kogoś lub coś z jednego miejsca na drugie

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewozić)

(1.1) dokonany od|przewozić.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewijaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przewijak

Źródła:

Wiktionary

Przewijak

mebel ułatwiający zmianę pieluszek dzieciom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mebel służący do zmiany pieluchy u dziecka

(1.2) pot. środ. inform. stacja pamięci taśmowej

Przewijak – specjalny mebel, konstrukcja lub podkładka ułatwiająca zmianę pieluszki u dziecka. Zwykle ma kształt czworoboku z miękkim wsadem zabezpieczonym wodoszczelnym materiałem. Boki powierzchni roboczej, na której umieszcza się dziecko, są zwykle podwyższone, co ma na celu ochronę dziecka przed niekontrolowanymi zmianami położenia i upadkiem ze znacznej wysokości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przewijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewijać.

Źródła:

Wiktionary

Przewijarnia

dział fabryki włókienniczej, w którym odbywa się przewijanie przędzy; cewiarnia

Źródła:

SJP.pl

Przewijać

1. owijać coś na nowo, kolejny raz;
2. odwijać coś, np. taśmę, wełnę, z jednej szpuli, cewki i nawijać na inną szpulę, cewkę itp.;
3. zmieniać pieluszki dziecku;
4. w informatyce: przeciągać zawartość okna programu komputerowego, używając tzw. paska przewijania;
5. w obróbce plastycznej: dokonywać przetłoczenia naczynia z blachy lub tworzyw sztucznych, powodując, że ich powierzchnia zewnętrzna staje się powierzchnią wewnętrzną;
6. przewijać się:
a) potocznie: przechodzić, przejeżdżać, przelatywać, przepływać przez jakieś miejsce tam i z powrotem;
b) przenośnie o wielu osobach: znajdować się gdzieś przez jakiś czas, pojawiać się i znikać;
c) przedostawać się przez coś w zręczny, zwinny sposób, omijając przeszkody;
d) przenośnie: pojawiać się gdzieś co jakiś czas; powtarzać się, powracać;
e) występować co jakiś czas w różnych miejscach, wśród czegoś; przeplatać się;
f) o taśmie, lince itp.: nawijać się na szpulę

czasownik

(1.1) odwijać z jednej szpuli i nawijać na drugą

(1.2) ponownie owijać czymś innym niż przedtem

(1.3) przemienić kształt i ułożenie naczynia ubrania tak, by strona wewnętrzna stała się zewnętrzną

(1.4) zmieniać pieluchę dziecku

(1.5) inform. o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment

czasownik zwrotny przewijać się

(2.1) być odwijanym z jednej szpuli i nawijanym na drugą

(2.2) pojawiać się gdzieś co jakiś czas

(2.3) przechodzić, przejeżdżać, przepływać, przelatywać przez jakieś miejsce; znajdować się w jakimś miejscu na jakiś czas i znikać (zwykle o dużej ilości czegoś)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewina

grzech, występek, przewinienie, wykroczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. niecny uczynek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewinienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) błąd, występek; złe, niewłaściwe zachowanie; złamanie obowiązujących zasad

Źródła:

Wiktionary

Przewinięcie

Przewiązka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co służy do przewiązywania czegoś

(1.2) techn. poprzeczne połączenie kształtowników będących częścią ściskanego pręta kratownicy

(1.3) miejsce do zawracania między dwoma jezdniami na drodze z barierkami ochronnymi;

(1.4) archit. łącznik między budynkami poprowadzony ponad ulicą

Przewiązka – miejsce przejazdu (zawrócenia) między dwoma jezdniami na drodze ograniczonej barierkami ochronnymi wzdłuż jezdni (najczęściej z pasem zieleni). Na autostradach przewiązka jest zamknięta barierkami ochronnymi, rozmontowywanymi w nagłych przypadkach np.: spowodowanych korkami związanymi z wypadkiem, umożliwiająca zawrócenie kierującym pojazdami.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przewięź

wieś w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przewięź – część miasta oraz ulica w mieście Augustów
Przewięź – osada w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Płaska

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przewlec

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewlekać)

(1.1) przeciągnąć coś przez coś

(1.2) przeciągnąć coś z jednego miejsca na drugie

(1.3) przeciągnąć w czasie; spowodować zwłokę

(1.4) hig. wymienić poszwy, poszewki

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewlec)

(1.1) przeciągać coś przez coś

(1.2) przeciągać coś z jednego miejsca na drugie

(1.3) przeciągać w czasie; powodować zwłokę

(1.4) hig. wymieniać poszwy, poszewki

SJP.pl
Wiktionary

Przewlyczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zmiana bielizny

Źródła:

Wiktionary

Przewodni

regionalnie: gruby sworzeń łączący dyszel i śnice wozu

przymiotnik

(1.1) stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania

(1.2) przewodzący komu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewodnicki

rzadkie: odnoszący się do przewodnika, właściwy przewodnikowi

Źródła:

SJP.pl

Przewodnictwo

1. zjawisko przewodzenia prądu elektrycznego lub ciepła;
2. funkcja przewodniczącego; kierowanie, zarządzanie kimś lub czymś, przewodzenie komuś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rola przewodniczenia, kierowania czymś

(1.2) turyst. ogół zajęć przewodnika turystycznego

(1.3) fiz. zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego

(1.4) biol. przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przewodnictwo elektryczne
przewodnictwo cieplne
przewodnictwo turystyczne

Źródła:

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. czynny od: przewodniczyć

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przewodniczący

1. osoba przewodnicząca obradami, dyskusją na posiedzeniu itp.;
2. samodzielny kierownik jakiegoś zespołu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. czynny od: przewodniczyć

Przewodniczący – osoba kierująca obradami lub dyskusją na posiedzeniu; zwierzchnik grupy kierujący jej działalnością.

Osoba sprawująca rolę przewodniczącego jest zwykle wybierana lub wyznaczana przez członków grupy. Obowiązkami przewodniczącego jest kierowanie pracami grupy, dbanie o ciągłość jej prac jak i o konsensus oraz przedstawianie lub reprezentowanie stanowisk czy zadań grupy poza jej obręb.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przewodnienie

nadmiar wody w organizmie

Przewodnienie – nadmiar wody w organizmie. Na podstawie molalności płynów ustrojowych oraz stężenia sodu można rozróżnić:

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przewodnik

1. oprowadzacz po muzeach itp.; cicerone;
2. osoba wskazująca drogę;
3. przywódca grupy;
4. zwierzę na czele stada

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) turyst. osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.

(1.2) osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę

(1.3) przywódca duchowy lub ideowy

(1.4) opiekun służbowego psa

(1.5) harc. podstawowy stopień instruktorski w harcerstwie, oznaczany granatową podkładką pod Krzyżem Harcerskim;

(1.6) harc. instruktor posiadający stopień przewodnika (1.5)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) turyst. książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

(2.2) fiz. substancja, która przewodzi prąd elektryczny;

(2.3) fiz. substancja, która przewodzi ciepło

(2.4) bot. część pędu głównego drzewa, która znajduje się powyżej najniższego konara;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(3.1) pies, który prowadzi niepełnosprawnego

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przewodnik (botanika)
przewodnik elektryczny
przewodnik (publikacja)
przewodnik (stopień harcerski)
przewodnik turystyczny (zawód)
- przewodnik tatrzański
- przewodnik turystyczny górski
- przewodnik turystyczny miejski
- przewodnik turystyczny terenowy
Prewodnik – skała na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
Przewodnik – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Warlubie
Przewodnik – ukraiński dramat historyczny w reżyserii Ołesia Sanina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przewodnościowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przewodnością, dotyczący przewodności

Źródła:

Wiktionary

Przewodowice

Przewodowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Rawa Mazowiecka.

Źródła:

Wikipedia

Przewodowo

przysłówek

(1.1) za pomocą przewodów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przewodowo Poduchowne
Przewodowo-Majorat
Przewodowo-Parcele

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przewodowy

→ przewód

Patrz:przewód

Źródła:

SJP.pl

Przewody

1. rura lub kanał w urządzeniach wentylacyjnych albo wodociągowych;
2. element obwodu elektrycznego, po którym przepływa energia elektryczna;
3. w prawie: zespół czynności zmierzających do osiągnięcia skutku prawnego;
4. w organizmie ludzkim, zwierzęcym lub roślinnym: kanał lub kanalik łączący narządy lub przewodzący substancje;
5. przewód doktorski, habilitacyjny - postępowanie związane z przeprowadzeniem doktoratu lub habilitacji;
6. w dawnej Polsce: przewiezienie, przeprowadzenie kogoś, czegoś, zwykle przez przewodnika; dziś żywe tylko w wyrażeniach: pod czyimś przewodem, za czyimś przewodem - pod czyimś przewodnictwem, dowództwem

Źródła:

SJP.pl

Przewodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeworski

przymiotnik od: Przeworsk

przymiotnik relacyjny

czasownik niedokonany (dk. przewieźć)

Przewracanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewracać.

Źródła:

Wiktionary

Przewracanka

potocznie:
1. gra, zabawa oparta na przewracaniu czegoś;
2. rodzaj zabawki dziecięcej

Źródła:

SJP.pl

Przewracać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewrócić)

(1.1) powodować upadek czegoś

(1.2) obracać na drugą stronę

(1.3) pot. rozrzucać podczas przeszukiwania

SJP.pl

Przewrotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

(1.2) mykol. nazwa systematyczna|Disciseda|Czern.|ref=tak., rodzaj grzyba z rodziny pieczarkowatych;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przewrotka (rzadziej przerzutka bądź nożyce) – rodzaj widowiskowego zagrania w piłce nożnej.
przewrotka (Disciseda) – rodzaj grzyba z rodziny pieczarkowatych

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przewrotnie

przysłówek sposobu

1. bycie zakłamanym, obłudnym, podstępnym; fałszywość, dwulicowość, obłuda, hipokryzja;
2. postępek nacechowany fałszem, obłudą, chytrością; podstęp;
3. przenośnie: bycie zaskakującym, zwodniczym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto zachowuje się chytrze, przewrotnie, podstępnie i fałszywie

(1.2) postępek przewrotny, nacechowany fałszem, obłudą, chytrością; podstęp

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Zamach stanu
Rewolucja
Przewrót majowy – zamach stanu dokonany przez Józefa Piłsudskiego 12 maja – 14 maja 1926
Przewrót – powieść Romana Dmowskiego z 1934 roku
przewrót w muzyce
przewrót przemysłowy
ranwers (przewrót) – figura akrobacji lotniczej

(1.1) odczasownikowy od|przewyższać.

Źródła:

Wiktionary

Przewyższać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewyższyć)

(1.1) być wyższym od kogoś lub czegoś

dawniej: przyswajać, zapożyczać, przejmować

Źródła:

SJP.pl

Przewód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. element obwodu służący do prowadzenia prądu;

(1.2) techn. kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów

(1.3) biol. med. narząd transportujący substancje wewnątrz organizmów

(1.4) postępowanie mające na celu uzyskanie stopnia naukowego;

(1.5) praw. pot. zob. przewód sądowy.

(1.6) przest. inspirowanie, prowadzenie czegoś, kierowanie czymś, bycie przewodnikiem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przewód hamulcowy
Przewód jezdny
Przewód lufy
Przewody trakcyjne
przewód wtryskowy
Przewód elektryczny
- Przewód ochronny
- Przewód neutralny
- Przewód fazowy
Przewód odgromowy
Przewód Eustachiusza
Przewód pokarmowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przewóz

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. osiedle w Krakowie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) transport, przewiezienie

(1.2) daw. przystań

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

«przewiezienie kogoś lub czegoś z jednego miejsca na drugie»
dawniej «przystań nad rzeką, jeziorem itp.»
dawniej «łódź», «prom» (w tym znaczeniu we frazeologizmie «wóz albo przewóz»),
Przewóz – część miasta Kraków, w Dzielnicy XIII Podgórze
Przewóz – część miasta Stary Sącz
Przewóz – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
Przewóz – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Bojadła
Przewóz – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Przewóz
Przewóz – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Ręczno
Przewóz – przysiółek wsi Spytkowice w woj. małopolskim, w pow. wadowickim w gminie Spytkowice
Przewóz – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Maciejowice
Przewóz – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Henryk M. Przewłocki – elektronik, współtwórca polskiego przemysłu półprzewodnikowego
Jan Przewłocki – polski historyk
Janusz Przewłocki – polski inżynier, nauczyciel, wydawca, kolekcjoner i bibliofil, działacz opozycji demokratycznej
Józef Przewłocki – ziemianin, rotmistrz Wojska Polskiego
Klemens Przewłocki – polski działacz niepodległościowy
Konstanty Przewłocki – polski ziemianin, działacz gospodarczy i deputowany do Rady Państwa Imperium Rosyjskiego
Marian Przewłocki – generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej
Paweł Przewłocki – polski działacz społeczny
Stefan Przewłocki – polski specjalista w dziedzinie geodezji i kartografii
Walerian Przewłocki – polski działacz niepodległościowy i społeczny, przełożony generalny Zgromadzenia Zmartwychwstańców
Przewłoccy herbu Przestrzał – polska rodzina szlachecka i ziemiańska
Dalimierz Przewłocki – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przewłoka

miejsce na dziale wodnym którędy przeciągano łodzie z systemu jednej rzeki do systemu drugiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. zwłoka

(1.2) żegl. otwór przez który przewleczony jest łańcuch kotwiczny, kluza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przewłoka (Smyrnium) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych
Przewłoka – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Parczew
Przewłoka – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Jarczów
Przewłoka – osada leśna w woj. podlaskim w pow. hajnowskim, w gminie Białowieża
Przewłoka – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Ustka
Przewłoka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Łoniów
Przewłoka – dawna gromada
Przewłoka – zlikwidowany przystanek kolejowy w Przewłoce w województwie pomorskim
Przewłoka – rzeka, dopływ Leśnej, ciek graniczny Polski i Białorusi
Przewłoka – strumień, dopływ Orzechowej
rezerwat przyrody Przewłoka w Puszczy Białowieskiej
Przewłoka – wieś w rejonie buczackim w obwodzie tarnopolskim

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przez

poprzez; z powodu, ze względu na

przyimek, służący do określania…

(1.1) …drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

(1.2) …narzędzia użytego do wykonania czynności

(1.3) …wykonawcy czynności w formach strony biernej

(1.4) …przyczyny wykonania czynności

wulgarnie: bardzo fajny, interesujący, imponujący

Źródła:

SJP.pl

Przezchlebie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice;

Przezchlebie (od 10 marca 1947; od 27 listopada 1945 do 10 stycznia 1947 "Bezchlebie", od 10 stycznia 1947 do 10 marca 1947 "Brzezchlebie"; niem. "Preschlebie") – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przezczaszkowy

taki, który wykonuje się przez czaszkę

Źródła:

SJP.pl

Przeze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki otwór do wyglądania

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przeziernik – część m.in. astrokompasu
przeziernik – krata przesłaniająca nadświetle
przeziernik – element celownika przeziernikowego stosowanego w broni palnej
przeziernikowate – rodzina motyli

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

(1.2) odczasownikowy od|przeziębić.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przeziębiony

chory na skutek przeziębienia

Źródła:

SJP.pl

Przeziębić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeziębiać)

(1.1) med. spowodować przeziębienie; wywołać chorobę wskutek narażenia na działanie zimna

(1.2) pot. nadmiernie oziębić

czasownik zwrotny dokonany przeziębić się (ndk. przeziębiać się)

(2.1) med. zachorować w wyniku nadmiernego ochłodzenia

przysłówek

(1.1) stpol. bez liku

Źródła:

Wiktionary

Przezmark

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przezmark – wieś w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń
Przezmark – osada w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń
Przezmark – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
Przezmark – gromada w powiecie elbląskim
Przezmark – gromada w powiecie morąskim
Zamek krzyżacki w Przezmarku

Przeznaczona

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: przeznaczyć

(1.2) o kobietach: będąca czyimś przeznaczeniem

forma przymiotnika.

(2.1) rodzaj żeński: zob. przeznaczony.

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) przen. osoba, w której upatruje się przyszłą żonę

Źródła:

Wiktionary

Przeznaczony

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: przeznaczyć

(1.2) o człowieku, ludziach: będący czyimś przeznaczeniem

taki, który wykonuje się przez odbytnicę

Źródła:

SJP.pl

Przezorna

kobieta przezorna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która jest rozważna, zapobiegliwa

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. lp. ż. od: przezorny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przezornie

przysłówek

(1.1) w sposób przezorny

Patrz:przezorność

Źródła:

SJP.pl

Przezorność

zdolność przewidywania, ostrożność, zapobiegliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie przezornym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przezorny

1. przewidujący następstwa, zważający na przyszłość; ostrożny, czujny, przenikliwy, baczny;
2. wynikający z takiego postępowania, np. przezorna rada

przymiotnik

(1.1) rozważny, przewidujący konsekwencje

(1.2) stpol. przezroczysty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ktoś przezorny (1.1)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

SJP.pl

Przezroczysty

1. przepuszczający promienie świetlne; przejrzysty; ażurowy;
2. umożliwiający wgląd otoczenia za sobą; transparentny

Wiktionary

Przezywać

Przeładunek

przeładowywanie towaru

Źródła:

SJP.pl

Przeładunkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeładunkiem, dotyczący przeładunku

Źródła:

Wiktionary

Przełaj

wieś w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) droga, trasa biegnąca w naturalnym terenie, zwykle przez las i zarośla

Przełaj – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Sędziszów. Ma status sołectwa.

Przełaj leży na styku trzech województw: świętokrzyskiego, małopolskiego (wieś Karczowice) i śląskiego (wieś Koryczany).

→ Przełaj

przymiotnik

(1.1) związany z Przełajem

Patrz:Przełaj

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

czasownik przechodni dokonany (ndk. przełamywać)

1. miejsce przełażenia (np. w zaroślach), otwór w murze, płocie itp.;
2. mostek przerzucony w kopalni nad przenośnikami, rynnami, służący do przechodzenia

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przełaz – grupa skał w rezerwacie przyrody Zimny Dół
Przełaz – skała w grupie Słonecznych Skał na Wyżynie Olsztyńskiej
Przełaz – skała w grupie Skał w Pomorzanach w Olkuszu
Przełaz – skała w Okienniku Wielkim w Skarżycach
Przełaz – wzgórze w Dolinie Zuberskiej w słowackich Tatrach Zachodnich

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. nagła, zasadnicza zmiana, zwrotny moment w czymś

(1.2) książk. granica między dwoma okresami, koniec jednego i początek drugiego

(1.3) geol. odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;

(1.4) med. moment zwrotny w przebiegu ostrej choroby

(1.5) szach. manewr szachowy mający dać określoną przewagę;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przełom – wieś w Polsce, w woj. świętokrzyskim
Przełom (Pierałom) – wieś na Białorusi, ośrodek kolonizacji w Puszczy Przełomskiej
Przełom rzeki – kanion
Przełom – manewr szachowy
„Przełom” – konspiracyjne czasopismo ukazujące się w latach 1942–1943
„Przełom” – organ prasowy Okręgu XII Podlaskiego Narodowych Sił Zbrojnych (1943-1944)
„Przełom” – dwutygodnik kolaboracyjny wydawany w latach 1944–1945
„Przełom” – organ prasowy partii Poalej Syjon-Lewica
„Przełom” – tygodnik ukazujący się od 1990
Przełom – rosyjska grupa literacka działająca w Moskwie w latach 1923–1932
Przełom – powieść Karola Bunscha z 1964 roku
Przełom – w piwowarstwie powstawanie kłaczków w trakcie gotowania brzeczki

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przełomiec

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Przełomowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przełomowe; cecha tych, którzy są przełomowi

Źródła:

forma czasownika.

(2.1) ims. od: przełożyć

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przełożony

urzędowo: zwierzchni, nadrzędny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś

forma czasownika.

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przełykać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przełknąć)

(1.1) fizj. przesuwać treść z jamy ustnej w kierunku żołądka

(1.2) pospiesznie spożyć

(1.3) przen. przeżywać w milczeniu trudną sytuację

Źródła:

Wiktionary

Przełykowy

przymiotnik relacyjny

→ przełączenie

Patrz:przełączenie

Źródła:

SJP.pl

Przełączka

architektoniczne połączenie budynków służące na ogół do komunikacji między nimi

Przełączka – forma ukształtowania terenu, niewybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego lub grani między sąsiednimi szczytami lub turniami, mała (często w sensie "płytka", czasem również w sensie "mniejsza od sąsiedniej") przełęcz. Pojęcie używane głównie w literaturze przewodnikowej i w gwarze taternickiej.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przełącznica

Wiktionary oraz Wikipedia

Prześcieradłowiec

Prześcigla

roślina jednoliścienna z rodziny arekowatych (palm), występująca w Ameryce Południowej

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prześladowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

(1.2) odczasownikowy od|prześladować.

Źródła:

Wiktionary

Prześladować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany

(1.2) nieustannie niepokoić

(1.3) nie pozwalać o sobie zapomnieć, być niemal stale obecnym

Źródła:

Wiktionary

Prześladowca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę

(1.2) ktoś, kto nieustannie nagabuje o coś, niepokoi czymś

Prześladowca (tytuł oryg. "Joy Ride") – amerykański film fabularny (dreszczowiec) z 2001 roku, wyreżyserowany przez Johna Dahla.

Bohaterami filmu jest trójka młodych ludzi, którzy podczas podróży samochodowej zadzierają z psychopatycznym mordercą. Stają się obiektem jego terroru.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prześladowczy

przymiotnik

Prześlice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Torzym.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Źródła:

Wikipedia

Prześlicznie

przysłówek

(1.1) przepięknie, niezwykle ślicznie

Źródła:

Wiktionary

Prześliczniej

stopień wyższy od przysłówka: prześlicznie

Źródła:

SJP.pl

Prześliczny

przymiotnik

→ prześmiewczy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wyśmiewająca coś

Patrz:prześmiewczy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przeświecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeświecać.

Źródła:

Wiktionary

Przeświecać

czasownik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. badanie polegające na przepuszczeniu przez określoną część ciała promieni rentgenowskich w celu uzyskania jej obrazu na ekranie fluoryzującym

(1.2) med. obraz uzyskany w wyniku prześwietlenia (1.1) na ekranie fluoryzującym lub na kliszy

(1.3) środ. więz. przesłuchanie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prześwietlenie – fluoroskopia
„prześwietlenie” – popularna nazwa zdjęcia uzyskanego przy pomocy promieni Roentgena
prześwietlenie w fotografii – nadmierne naświetlenie materiału światłoczułego, którego skutkiem jest spłaszczenie kontrastu
Prześwietlenie – program publicystyczny TVN24
Prześwietlenie – polski krótkometrażowy film dokumentalny z 1974 roku

(1.1) med. przepuścić promieniowanie rentgenowskie przez badany część ciała w celu uzyskania jej obrazu na ekranie fluoryzującym

(1.2) świecąc, przeniknąć przez coś lub przez kogoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. prześwietlać)

(2.1) przest. przeświecić, przebłysnąć

(3.2) fot. o fotografii, materiałach fotograficznych, matrycy światłoczułej: zostać nadmiernie naświetlonym

Źródła:

Wiktionary

Prześwisnąć

np. o pocisku, wietrze: przelecieć ze świstem

Źródła:

SJP.pl

Prześwit

1. odstęp między elementami czegoś
2. otwór przepuszczający światło
3. przejście przez budynek o otwartym wlocie i wylocie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odstęp między dwoma przedmiotami lub między elementami czegoś, odległość między dwoma płaszczyznami ograniczającymi otwór; także. otwór, wolne miejsce przepuszczające światło, odsłaniające jakiś widok

(1.2) archit. przejście lub przejazd przez budynek

Zasugerowano, aby ten artykuł na różne artykuły.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prześwitywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prześwitywać.

Przeździecki

nazwisko

Przeździecki (Przeździecka, Przeździeccy), Przezdziecki (Przezdziecka, Przezdzieccy), Пшаздзецкі, Пшездецкий:

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przeźmierowo

Przeźmierowo – wieś sołecka położona w zachodniej Polsce, leży w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne. Przez Przeźmierowo przebiega droga krajowa nr 92. Ze wschodu przylega do wsi teren Portu lotniczego Poznań-Ławica, a od zachodu do lasku przeźmierowskiego. Miejscowość zalicza się do aglomeracji poznańskiej.

Źródła:

Wikipedia

Przeźrocze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. przezrocze.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przeźrocze – (architektura) ozdobny otwór w ścianie
przeźrocze – (fotografia) rodzaj materiału światłoczułego
Przeźroczkowate – rodzina ryb

Źródła:

Wikipedia

Przeżuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeżuwać.

Źródła:

Wiktionary

Przeżuwać

gryźć, żuć długo i dokładnie, rozdrabniać zębami

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeżuć)

(1.1) fizj. żując, rozdrabniać pokarm zębami

Przeżytek – kategoria wprowadzona do antropologii przez szkołę ewolucjonistyczną stanowiąca jedną z podstaw metodologicznych tej szkoły. Oznacza jakiś zwyczaj, przekonanie czy praktykę kulturową, którą trudno uzasadnić w kategoriach obecnie charakterystycznych dla danej kultury. Antropolodzy ewolucjonistyczni zakładają, że jest to niezbity dowód, że ta praktyka, przekonanie czy zwyczaj, jest pozostałością sposobu myślenia, kategorii i założeń tej kultury w odległej przeszłości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przeżyty

1. będący przeżytkiem, bez znaczenia; nieaktualny, przestarzały;
2. znudzony życiem; zblazowany, zużyty

przymiotnik

(1.1) książk. nieaktualny, nie mający już znaczenia, przestarzały, będący zabytkiem

czasownik dokonany

czasownik dokonany

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dosypać

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zasypać

Źródła:

Wiktionary

Prziszczypek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rzem. łata na bucie

Źródła:

Wiktionary

Prziszczypić

czasownik przechodni dokonany

przedstawiciel rodziny lub plemienia dający początek dalszym pokoleniom; protoplasta, antenat, antecesor, dziad, pradziad

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, od kogo ktoś pochodzi

(1.2) biol. organizm poprzedzający genetycznie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. przód czegoś, początek

(2.2) mat. inform. węzeł drzewa, leżący na ścieżce z korzenia do danego węzła i będący bliżej korzenia

(2.3) górn. główne miejsce wydobywania węgla, aktywny koniec tunelu

(2.4) choreogr. taniec biskupiański

(2.5) wojsk. jednoosiowy pojazd, przede wszystkim konny, służący do ułatwienia holowania dział

(2.6) archit. hist. budynek postawiony od frontu, przy ulicy, na parceli w zwartej zabudowie miejskiej

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przodek – w genealogii osoba, od której ktoś pochodzi (por. potomek)
przodek – istota, której geny miały wpływ na genom innej rozpatrywanej istoty (zob. rozmnażanie)
przodek – w matematyce i informatyce – węzeł drzewa, leżący na ścieżce z korzenia do danego węzła i będący bliżej korzenia
przodek – główne miejsce wydobywania węgla, aktywny koniec tunelu
przodek – taniec biskupiański
przodek – jednoosiowy pojazd, przede wszystkim konny, służący do ułatwienia holowania dział

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przodem

przed innymi, poprzedzając, wyprzedzając innych; na czele, na przedzie, na przodzie (rzadko)

przysłówek odrzeczownikowy sposobu

(1.1) dynamicznie: przed innymi; wyprzedzając resztę

Źródła:

Wiktionary

Przodować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) być najlepszym, pierwszym, przewyższać kogoś pod jakimś względem

Źródła:

Wiktionary

Przodownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta przodująca w danym obszarze

(1.2) samica dzika, jelenia lub owcy prowadząca stado

Przodownica – pismo dla kobiet wiejskich, miesięcznik społeczno-oświatowy wydawany w latach 1899–1912 w Krakowie.

W 1908 w numerze 11 „Przodownicy” ukazał się pierwszy przedruk wiersza „Rota” (1908) Marii Konopnickiej.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przodownicki

→ przodownik

1. osoba o lepszych wynikach w jakiejś dziedzinie;
2. kosiarz idący na początku szeregu żniwiarzy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub grupa ludzi przodująca w danej dziedzinie; pierwszy w czymś

(1.2) adm. stopień podoficerski w polskiej międzywojennej policji państwowej

(1.3) przest. przywódca

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przodownik pracy
przodownik turystyki górskiej
przodownik – stopień podoficerski w Straży Granicznej II RP, Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego, Służbie Więziennej, Straży Ochrony Kolei

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przodowy

górnik pracujący bezpośrednio przy urabianiu kopalin, odpowiedzialny za pracę zespołu robotników na przodku

przymiotnik

(1.1) związany z przodkiem górniczym, dotyczący tego przodka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

czasownik

(1.3) …opisujący okoliczność

(1.4) …przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przy-

przedrostek

(1.1) …oznaczający osiągnięcie celu

Źródła:

Wiktionary

Przyaktorzyć

potocznie: udać, zasymulować coś, np. faul

Źródła:

SJP.pl

Przyamurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przyamurzem, dotyczący Przyamurza

Źródła:

Wiktionary

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy bibliotece

Źródła:

Wiktionary

Przybielski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Przybierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przybrać)

(1.1) przyjmować imię, nazwisko lub pseudonim

(1.2) nabierać cech

(1.3) ozdabiać czymś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przybrać)

(2.1) stawać się zasobniejszym w coś, intensywniejszym

(2.2) o rzece lub wodzie: podnosić swój poziom, wzbierać

czasownik zwrotny niedokonany przybierać się (dk. przybrać się)

(3.1) przest. poet. ozdabiać się czymś, stroić się w coś

SJP.pl
Wikipedia

Przybiernówko

Przybiernówko – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w północno-zachodniej części gminy Gryfice.

Dzieci i młodzież z terenu Przybiernówka uczęszczają do szkoły podstawowej w Prusinowie oraz do szkół podstawowych w Gryficach. W miejscowości znajduje się remiza Ochotniczej Straży Pożarnej oraz świetlica wiejska, w której organizowane są imprezy okolicznościowe.

Źródła:

Wikipedia

Przybieżeć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) daw. przybiec

Źródła:

Wiktionary

Przybijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybijać.

Źródła:

Wiktionary

Przybijać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przybić)

(1.1) wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś

(1.2) o statku, łodzi: podpływać do brzegu lub nabrzeża

(1.3) o pieczęci: odciskać znak

(1.4) pot. uderzać dłonią w czyjąś dłoń

(1.5) martwić kogoś czymś

Źródła:

Wiktionary

Przybitka

Przybitka – element oddzielający ładunek miotający od pocisku w broni palnej

Źródła:

Wikipedia

Przybity

przenośnie: zmartwiony, dotknięty czymś, np. cierpieniem

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: przybić

przymiotnik

(2.1) załamany, smutny, zmartwiony

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przybić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|przybijać.

(1.2) umocować coś gwoździem

(1.3) przypłynąć do brzegu

(1.4) odcisnąć stempel

(1.5) mocno zmartwić kogoś

(1.6) uderzyć dłonią w cudzą dłoń

Źródła:

Wiktionary

Przybkówko

Przybkówko – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Barwice.

czasownik przechodni niedokonany (dk. przybliżyć)

(1.1) przesuwać coś bliżej

(1.2) skracać termin

(1.3) czynić uczuciowo bliższym

(1.4) opisywać, podawać w przybliżeniu

(1.5) opt. pokazywać w powiększeniu

czasownik zwrotny niedokonany przybliżać się (dk. przybliżyć się)

(2.1) skracać dystans między czymś, kimś a sobą

(2.2) stawać się mniej odległym w czasie

(2.3) stawać się bliższym emocjonalnie między sobą

Źródła:

Wiktionary

Przybliżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybliżyć.

(1.2) wielkość niezupełnie dokładna

Wiktionary

Przyboczna

1. kobieta pełniąca służbę przy kimś;
2. zastępczyni druzynowej lub drużynowego w harcerstwie

zestaw przyborów do czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) komplet przyborów

regionalnie: bez rajstop, pończoch lub skarpet; zwykle w połączeniach "chodzić przyboś" albo "chodzić na przyboś"; na przyboś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Wiktor Przyboś (1906–1990) – polski historyk i pedagog, badacz dziejów nowożytnych XVI–XVIII wieku, brat Stefana Przybosia.
Ewa Maria Przyboś-Razowska (ur. 1943) – polska zoolog, genetyk i pedagog, córka Adama Przybosia.
Julian Przyboś (1901–1970) – polski poeta, eseista i tłumacz, brat stryjeczny Adama i Stefana Przybosiów.
Kazimierz Przyboś – polski historyk, pedagog, syn Adama Przybosia.
Stefan Przyboś (1900–1940) – polski nauczyciel, brat Adama Przybosia.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybrać.

(1.2) coś, co służy do przystrojenia, upiększenia

Źródła:

Wiktionary

Przybrany

przymiotnik

(1.1) traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia

(1.2) przyjęty jako własny choć nieprawdziwy

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. bierny od przybrać

Źródła:

Wiktionary

Przybranówek

Przybranówek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Aleksandrów Kujawski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Wieś sołecka – zobacz jednostki pomocnicze gminy Aleksandrów Kujawski w BIP.

Źródła:

Wikipedia

Przybrać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przybierać)

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Przybygniew

imię męskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przybygniew – staropolskie imię męskie
Przybygniew (Uto) – książę Obodrytów z początku XI wieku

Przybylski

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Bronisław Kazimierz Przybylski
Czesław Przybylski
Marcin Przybylski
Jacek Idzi Przybylski
Jacek Przybylski (piłkarz)
Jerzy Przybylski
Kazimierz Przybylski
Krzysztof Przybylski (ur. 1971)
Mateusz Przybylski
Michał Przybylski (koszykarz)
Michał Przybylski (piłkarz ręczny)
Ryszard Przybylski

Przybynów

Przybynów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Żarki.

W miejscowości istniał klub piłki nożnej noszący nazwę KS „Orzeł”, który z w 2009 r. został zlikwidowany z powodu braku sponsora. Barwami klubowymi zawodników były czerwień i czerń.

Źródła:

Wikipedia

Przybyrad

imię męskie

Przybyrad – staropolskie imię męskie złożone z członów "Przyby-" ("przybyć, przybywać") i "-rad" ("być zadowolonym, chętnym, cieszyć się"). Może oznaczać "ten, z którym przybywa radość".

Przybyrad imieniny obchodzi 27 stycznia, 15 lutego, 12 czerwca i 27 grudnia.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybysz

człowiek, który dokądś przybył, przyjechał, sprowadził się gdzieś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto przybył

Zobacz też: Przybysz w innych znaczeniach tego słowa.

Przybysz (ang. "The Visitor", 1997–1998) – amerykański serial science fiction stworzony przez Deana Devlina i Rolanda Emmericha. Wyprodukowany przez Centropolis Television i 20th Century Fox Television.

Światowa premiera serialu miała miejsce 19 września 1997 roku na kanale Fox. Ostatni odcinek został wyemitowany 16 stycznia 1998 roku. W Polsce serial nadawany był dawniej na kanałach Polsat i TV4.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przybyszewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przybyszewo – nieoficjalna kolonia wsi Ładnówko w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Zbiczno
Przybyszewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Regimin
Przybyszewo – część wsi Gozdowo w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, siedziba gminy Gozdowo
Przybyszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Święciechowa

Źródła:

Wikipedia

Przybyszewski

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Stanisław Przybyszewski – pisarz młodopolski.
Sebastian Przybyszewski – polski piłkarz.
Zbigniew Przybyszewski – polski komandor i żeglarz.
Bolesław Przybyszewski – muzykolog.
Bolesław Przybyszewski – ksiądz.
Dawid Przybyszewski – polski koszykarz.
Zenon Przybyszewski Westrup – dyplomata szwedzki.
Stefan Przybyszewski – polski działacz komunistyczny.
Józef Przybyszewski – polski działacz polityczny, uczestnik konspiracji podczas II wojny światowej.
Józef Przybyszewski – polski polityk i przedsiębiorca.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybyszewszczyzna

ogół cech charakterystycznych dla twórczości Stanisława Przybyszewskiego

Przybyszewszczyzna – termin wywodzący się od nazwiska polskiego pisarza i dramaturga Stanisława Przybyszewskiego określający tendencję do nadmiernej stylizacji na prozę poetycką, zamiłowanie do przywoływania tematyki parafilii, satanizmu czy chorób umysłowych.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybyszka

→ przybysz; przyjezdna

Źródła:

SJP.pl

Przybyszowy

→ przybysz

Przybyszowy – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Końskie. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Patrz:przybysz

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybyszyn

Przybyszyn – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu, a prawosławni do parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Ciechanowcu.

Źródła:

Wikipedia

Przybyszówka

wieś w Polsce

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybysław

imię męskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przybysław – staropolskie imię męskie
Przybysław – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Dąbrowa Biskupia
Przybysław – osada w woj. wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Żerków
Przybysław – osada w woj. wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Zagórów
Przybysław – osada w woj. wielkopolskim, w powiecie złotowskim, w gminie Okonek
Przybysław – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Krzęcin
Przybysław – niestandaryzowana nazwa uroczyska-dawnej miejscowości, części wsi Niwnice
Przybysław – gromada
Przybysław – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa w Przybysławiu
Przybysław stodorański (X w.) – książę Stodoran
Przybysław Henryk (zm. 1150) – książę Stodoran
Przybysław wagryjski (XI w.) – książę Wagrów

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybysława

imię żeńskie

Przybysława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów "Przyby-" ("przybyć, przybywać") oraz "-sława" ("sława"). Mogło oznaczać "ta, która przynosi sławę". W źródłach poświadczone w XII wieku (1168 rok).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przybysławice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przybysławice – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Garbów
Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Skała
Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Kozłów
Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Nowe Brzesko
Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Radłów
Przybysławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Ożarów
Przybysławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Klimontów
Przybysławice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Raszków
Przybysławice – gromada w powiecie krakowskim
Przybysławice – gromada w powiecie ostrowskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrost czegoś

(1.2) miejsce, w którym uprawia się jakąś dziedzinę sztuki lub nauki

(1.3) budowla lub pomieszczenie mające charakter sakralny

(1.4) siedlisko czegoś

(1.5) pot. ubikacja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybywać.

Źródła:

Wiktionary

Przybywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przybyć)

(1.1) docierać do pewnego miejsca

(1.2) powiększać się ilościowo

Źródła:

Wiktionary

Przybywoj

Przybyłowo

Przybyłowo ( Dünhöfen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Tolkmicko na Wysoczyźnie Elbląskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Źródła:

Wikipedia

Przybyłowski

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jakub Przybyłowski (ur. 1982) – polski poeta, slamer
Jan Przybyłowski (1917–1951) – polski żołnierz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej oraz powojennego podziemia antykomunistycznego
Jan Przybyłowski (ur. 1958) – polski duchowny katolicki, teolog, profesor nauk teologicznych
Piotr Przybyłowski (ur. 1946) – polski naukowiec, profesor nauk rolniczych, dr hab. nauk technicznych w zakresie technologii i chemii żywności
Kazimierz Przybyłowski (1900–1987) – polski prawnik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego
Witalis Przybyłowski – kupiec warszawski, chorąży wojsk insurekcji kościuszkowskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wahadłowy ruch fal morskich załamujących się o brzeg;

Przybój – wahadłowy ruch wody od brzegu i do brzegu, wywołany załamaniem się fali na płytkiej wodzie przybrzeżnej, czyli uderzanie fal o brzeg zbiornika wodnego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przybór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w lm. przybory: przedmioty służące do wykonywania określonej czynności

(1.3) powiększenie się stanu czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przybówka

wieś w Polsce

Przybówka – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Wojaszówka. Ma status sołetwa.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

(r. męski) ten, kto się przybłąkał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. osoba, która się przybłąkała

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. zwierzę, które się przybłąkało

rzeczownik, rodzaj żeński

Źródła:

SJP.pl

Przychodzić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyjść)

(1.1) przybywać dokądś

(1.2) o czasie, zjawisku: następować

(1.3) o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata

(1.4) dawać się osiągnąć

(1.5) daw. gw-pl|Wilno. wypadać

Źródła:

Wiktionary

czasownik przechodni niedokonany (dk. przychylić)

(1.1) zmieniać pionowe ustawienie obiektu na ukośne, kierując jego górną część w określoną stronę

(1.2) daw. wzbudzać w kimś życzliwość wobec kogoś lub zachęcać do obrania określonego stanowiska

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przymykać, nie całkiem zawierać (np. drzwi)

(1.4) gw-pl|Warmia, Mazury. przyczyniać

czasownik zwrotny niedokonany przychylać się (dk. przychylić się)

(2.1) odchylać własny tułów i głowę od pionu w stronę kogoś lub czegoś

(2.2) wyrażać zgodę na realizację cudzego postulatu lub akceptować przedstawione stanowisko

(2.3) daw. w odniesieniu do czasu: zbliżać się do konkretnego momentu

Źródła:

Wiktionary

Przychylnie

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przychylne

Źródła:

Wiktionary

Przychylny

przymiotnik jakościowy

(1.1) podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny

Źródła:

Wiktionary

Przychód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. wpływy pieniężne osiągane w danym okresie

(1.2) hand. pozycja w księdze rachunkowej do wpisywania wpływów pieniężnych

(1.3) daw. przyjście, przybycie

Przychód – pojęcie księgowe, które oznacza uzyskany lub należny wpływ wartości, korzyści materialnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, działalności wykonywanej osobiście, pracy wykonywanej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy oraz z nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przychów

Przychów (dawna niem. nazwa "Preichow") – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Bobrowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Źródła:

Wikipedia

Przychówek

1. przyrost żywego inwentarza lub zwierzyny łownej w stadzie;
2. młode w stadzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrost bydła lub zwierzyny łownej w stadzie

SJP.pl
Wiktionary

Przyciemnianie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

(1.2) ciężarek do przyciskania czegoś, np. papieru

(1.3) inform. pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.

(1.4) podkreślenie wypowiedzi intonacją głosu lub gestem

Wiktionary

Przycisnąć

czasownik dokonany

(1.1) wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić

(1.2) przyprzeć coś lub kogoś do czegoś, przydusić, przygnieść

(1.3) przen. wywrzeć na kogoś presję

(1.4) przen. wywrzeć na kogoś mocny, niekorzystny wpływ

czasownik zwrotny przycisnąć się

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyciągać.

(1.2) przybliżanie czegoś w kierunku do siebie

Źródła:

Wiktionary

Przyciągarka

Przyciągarka – urządzenie dźwignicowe zaliczane do grupy cięgników. Stosowane do przetaczania wagonów oraz do przeciągania statków, barek na rzekach, śluzach czy w portach.

Ze względu na sposób realizacji ruchu cięgna wyróżnia się:

Źródła:

Wikipedia

Przyciągać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyciągnąć)

(1.1) ciągnąc, przybliżać coś w kierunku do siebie

(1.2) sprawiać, że ktoś lub coś staje się intrygującym; wartym bliższego kontaktu, poznania itd.

(1.1) mot. platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

Przyczepa – pojazd bez własnego napędu przystosowany do bycia ciągniętym przez inny pojazd. Używany głównie do transportu rzeczy, rzadziej ludzi.

Przyczepy bywają też czasami zabudowane specjalistycznym wyposażeniem, tworząc pojazdy rekreacyjne, przyczepy turystyczne, a nawet przyczepy mieszkalne z ograniczonymi możliwościami mieszkalnymi, w których ludzie mogą obozować lub przebywać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyczepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczepiać.

Źródła:

Wiktionary

Przyczepiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyczepić)

(1.1) umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką

czasownik zwrotny niedokonany przyczepiać się (dk. przyczepić się)

(2.1) czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym

(2.2) pot. mieć do kogoś nieuzasadnione zarzuty czy żale

(2.3) pot. narzucać swoje towarzystwo

(2.4) pot. med. zajmować organizm

Źródła:

Wiktionary

Przyczepienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczepić.

Źródła:

Wiktionary

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający zdolność łączenia się powierzchnią z inną powierzchnią

(1.2) mogący być przyczepionym

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, do którego łatwo coś się przyczepia

(2.2) łatwo przyczepiający się

Źródła:

1. związek przyczynowy między zjawiskami, z których jedno jest skutkiem innego, poprzedzającego je w czasie;
2. cecha tego, co dotyczy przyczyny; kauzalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) związek zachodzący między dwoma zdarzeniami, w której jedno (przyczyna) sprawia, że występuje drugie (skutek)

Przyczynowość – kategoria filozoficzna oznaczająca jedną z form powszechnej i koniecznej zależności zjawisk, które mają miejsce w obiektywnej rzeczywistości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyczynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przyczyny

Źródła:

Wiktionary

Przyczółek

1. trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budowli antycznej lub klasycystycznej; naczółek, fronton
2. budowla podpierająca koniec krańcowego przęsła mostu
3. teren za przeszkodą wodną zdobyty przez nacierające wojska po jej sforsowaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. teren broniony za przeszkodą wodną;

błona zewnętrzna tętnicy lub żyły

Przydanka, błona zewnętrzna ( adventitia, tunica externa, tunica adventitia, tela adventitia) – zewnętrzna warstwa ściany naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego (w odcinkach nieokrytych otrzewną), moczowodu, nasieniowodu, jajowodu, oskrzeli i oskrzelików. W układzie pokarmowym kręgowców zbudowana jest z tkanki łącznej wiotkiej.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przydarzyć

zdarzyć nieoczekiwanie

Źródła:

SJP.pl

Przydarłów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przydarłów – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice
Przydarłów – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice

Przydatki

1. uzupełnienie, dopełnienie do większej całości; dodatek;
2. dodanie, dołożenie czegoś;
3. zwykle w liczbie mnogiej: jajniki i jajowody

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przydatek (, l.mn. przydatki) – jakikolwiek wyrostek położony na głównym narządzie; przydatki nazywane są też przysadkami, np.:
- przysadki odwłokowe
- przydatki macicy
Przydatki – część miasta Gąbin
Przydatki – część miasta Kock
Przydatki – część miasta Mirsk
Przydatki – osada wsi Moczadła w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Brodnica
Przydatki – część wsi Grębocin w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Lubicz
Przydatki – część wsi Sucha w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Lubiewo
Przydatki – część wsi Kodeń w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Kodeń
Przydatki – część wsi Zakalinki w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Konstantynów
Przydatki – część wsi Borów w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Chodel

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przydatkowo

→ przydatkowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posiadanie zastosowania; cecha czegoś, co jest przydatne

Źródła:

Wiktionary

Przydatny

przymiotnik

(1.1) mający zastosowanie

(1.2) pomocny

Źródła:

Wiktionary

Przydawka

językoznawstwo: część zdania (wyraz lub ich grupa) określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny; atrybut

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gram. część zdania, będąca określeniem rzeczownika;

Przydawka (zwana również "atrybutem") – część zdania określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przydawkowy

przymiotnik

1. dodatkowa nazwa jakiejś osoby, zwykle związana z jej cechami; przezwisko, pseudo, ksywa;
2. dawniej: wyróżniająca nazwa jednej z gałęzi rodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przydomek – trzeci, po imieniu i nazwisku określnik danej osoby, używany w jej środowisku – w konkretnej branży lub w grupie rówieśniczej. W zapisie przydomków, w przeciwieństwie do zapisu pseudonimów...
przydomek w starożytnym Rzymie
przydomek szlachecki – wyróżniająca nazwa jednej z gałęzi, linii rodu
przydomek kynologiczny – oficjalne określenie hodowli psów rasowych. Przydomek kynologiczny, wraz z nazwą psa określa jednoznacznie konkretne zwierzę z danej hodowli, np. prima JUNIO (prima jest przyd...
przydomek (popularnie) – przezwisko danej osoby, nick, ksywa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przydomowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się przy domu

Źródła:

Wiktionary

Przydrałować

zbyt mała ilość tlenu w zbiorniku wodnym wywołana procesami rozkładu substancji organicznych i intensywnymi procesami oddychania organizmów wodnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wędk. ryb. obniżenie zawartości tlenu w wodzie skutkujące m.in. śnięciem ryb;

Przyducha – znaczne zmniejszenie ilości tlenu rozpuszczonego w wodzie zbiornika wodnego lub jego części. W skrajnym przypadku może prowadzić do masowego wymierania zamieszkujących go organizmów korzystających z tlenu, (m.in. tzw. śnięcie ryb).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przydupas

wulgarnie:
1. osoba zależna od kogoś innego;
2. kochanek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

Źródła:

SJP.pl

Przydział

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przydzielenie czegoś

(1.2) to, co przydzielono

Źródła:

Wiktionary

Wiktionary

Przydławiać

1. przyduszać;
2. przydławiać się - lekko się dławić

Źródła:

SJP.pl

Przydługi

nieco za długi; długawy

przymiotnik jakościowy

(1.1) nieco za długi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przydźwigać.

Źródła:

Wiktionary

Przydźwigać

czasownik

przymiotnik

czasownik

(1.1) patrz fastrygować

Źródła:

Wiktionary

Przyfilowywać

potocznie: śledząc, przyłapywać kogoś na czymś

Źródła:

SJP.pl

Przyfrontowy

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyganiać.

Źródła:

Wiktionary

Przyganiać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyganić)

(1.1) wygłaszać wiele zarzutów wobec kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przygonić lub przygnać)

(2.1) zmuszać kilka osób lub zwierząt do udania się w dane miejsce

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygarniać.

Źródła:

Wiktionary

Przygarniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przygarnąć)

(1.1) obejmować i przyciskać rękami

(1.2) brać pod opiekę, dawać schronienie

czasownik zwrotny niedokonany przygarniać się (dk. przygarnąć się)

(2.1) przytulać się

Źródła:

Wiktionary

Przygarnąć

Przygiełka ("Rhynchospora") – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych ("Cyperaceae"). Liczy blisko 400 gatunków. Rodzaj jest kosmopolityczny, przy czym najbardziej zróżnicowany jest w strefie tropikalnej i subtropikalnej Nowego Świata. W Europie występują tylko trzy gatunki, z których w Polsce obecne są dwa – przygiełka biała ("R. alba") i przygiełka brunatna ("R. fusca").

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przygimnazjalny

przymiotnik

1. taki, który przygniata swym ogromem, swoją masą;
2. taki, który tworzy ciężką atmosferę, źle wpływa na samopoczucie;
3. przenośnie: bardzo duży, olbrzymi; miażdżący

przymiotnik

(1.1) znaczny, zdecydowanie przewyższający (np. liczebnie)

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od przygniatać

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygniatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób wywołujący przygnębienie

Źródła:

Wiktionary

Przygnębiający

źle wpływać na samopoczucie

przymiotnik

(1.1) wywołujący przygnębienie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygnębianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygnębiać.

Źródła:

Wiktionary

Przygnębiać

źle wpływać na samopoczucie

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dawać przygnębienie, wprowadzać kogoś w zły stan psychiczny; powodować złe samopoczucie u kogoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygnębienie

stan psychiczny człowieka z kłopotami, problemami itp.

1. ciekawe zdarzenie spotykające kogoś
2. potocznie: przelotny romans

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

(1.2) przelotny romans, przeżycie erotyczne

(1.3) daw. okoliczność niepomyślna, wypadek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przygoda – ryzykowne, ekscytujące przeżycie
przygoda – pojęcie używane w grach fabularnych
Przygoda – film z 1960 roku
Przygoda – film z 2003 roku
Przygoda – film z 2005 roku
Przygoda – magazyn komiksowy wydawany w latach 1957-1958
Przygoda – powieść Josepha Conrada napisana wspólnie z brytyjskim pisarzem Fordem Madoksem Fordem
komputerowa gra przygodowa
film przygodowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przygodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przygodne; cecha tych, którzy są przygodni

Źródła:

Wiktionary

Przygodny

wynikający z przypadku, zdarzający się przypadkiem; przypadkowy, przelotny

przymiotnik

(1.1) będący wynikiem przypadku lub taki, który zdarza się przypadkiem

(1.2) spotkany lub zjawiający się przypadkiem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygodowiec

osoba z zamiłowaniem do przygód; łowca, poszukiwacz przygód

Źródła:

SJP.pl

Przygodowy

związany z przygodami, opisujący przygody (np. film przygodowy, powieść przygodowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przygodami, dotyczący przygód

(1.2) liter. film. przedstawiający przygody, perypetie bohaterów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygodzice

1. wieś w Polsce;
2. osada w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przygodzice – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Przygodzice
Przygodzice – osada w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Przygodzice
Przygodzice – gmina
Przygodzice – dawna gromada
Przygodzice – stacja kolejowa w Antoninie, w województwie wielkopolskim

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przygodzicki

Przygotowalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym coś jest przygotowywane

Źródła:

Wiktionary

Przygotowanie

(zwykle w liczbie mnogiej) zabiegi, starania czynione z myślą o czymś, co ma nastąpić

1. czynić coś zdolnym do czegoś w określonym czasie, nadającym się do czegoś
2. nastawiać kogoś na coś, uprzedzać
3. przygotowywać się:
a) nastawiać się na coś
b) czynić się gotowym na coś, do czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przygotować)

(1.1) przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś

(1.2) uprzedzać kogoś o czymś, co ma nastąpić; oswajać kogoś z czymś; nastawiać kogoś na coś

czasownik zwrotny niedokonany przygotowywać się (dk. przygotować się)

(1.2) muz. lekki utwór muzyczny wykonywany przy różnego rodzaju okazjach

(1.3) przen. zapowiedź, przedsmak czegoś

Przygrywka – powieść autorstwa Ewy Lach z 1975 roku, będąca trzecią część cyklu "Kosmohikanie".

Historia trojga dzieci, które niespodziewanie same muszą zająć się domem po tym, jak ich mama ma wypadek i trafia do szpitala. Te kilka samodzielnych dni do powrotu ojca, który chwilowo jest poza domem, okazuje się być tytułową przygrywką do dorosłego życia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przygryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygryzać.

Źródła:

Wiktionary

Przygryzać

1. ściskać zębami; nadgryzać lekko wargi, wąsy - jako objaw zniecierpliwienia, gniewu itp.
2. potocznie: mówić komuś coś złośliwego, jakąś przykrość; dogadywać, docinać komuś

Źródła:

SJP.pl

Przygryźć

1. ścisnąć zębami; nadgryźć lekko wargi, wąsy - jako objaw zniecierpliwienia, gniewu itp.
2. potocznie: powiedzieć komuś coś złośliwego, jakąś przykrość; dogadać, dociąć komuś

czasownik

(1.1) dokonany od|przygryzać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygrzanie

Przygórze

Źródła:

SJP.pl

Przygłuchy

trochę głuchy; przygłuchawy

przymiotnik

(1.1) trochę, częściowo głuchy; słabo, źle słyszący

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przygłup

potocznie, pogardliwie: głupek, idiota, nierozgarnięty, wolnomyślący; przymuł

SJP.pl

Przyholować

czasownik

(1.1) ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu do miejsca przeznaczenia

Źródła:

Wiktionary

Przyim.

skrót od: przyimek, przyimkowy

Źródła:

SJP.pl

Przyimek

niesamodzielna, nieodmienna część mowy, łącząca niejednorodne części zdania lub wyrażenia, określająca związki podrzędne zachodzące między wyrazami samodzielnymi, wskazująca zwykle na reakcje przestrzenne, występująca tylko w połączeniu z rzeczownikiem lub leksemem o podobnej funkcji (zaimkiem, przymiotnikiem, liczebnikiem głównym i zbiorowym), np. nad, za, w, do (przyimki proste), naprzeciw, ponad, poprzez, zza (przyimki złożone)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

Przyimek ( praepositio) – nieodmienna i niesamodzielna część mowy, która łączy się z innymi wyrazami i nadaje im inny sens.

Na przykład rzeczownik "stół" tworzy z przyimkami wiele zestawień: "na stole", "o stole", "za stołem", "obok stołu", "po stole", "pod stołem", "zza stołu", "koło stołu", "przy stole", "ponad stołem", "od stołu", "ku stołowi" itp.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyimkowy

przymiotnik

(1.1) gram. związany z przyimkiem; występujący w funkcji przyimka albo w połączeniu nim

Źródła:

Wiktionary

Przyiwanić

potocznie: przyłożyć, uderzyć

Źródła:

SJP.pl

Przyjaciel

1. człowiek pozostający z kimś w bliskich, zażyłych stosunkach; powiernik, druh;
2. człowiek okazujący sympatię, poparcie; zwolennik, protektor, miłośnik;
3. eufemistycznie: mężczyzna utrzymujący z kimś kontakty erotyczne; kochanek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach

(1.2) osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

(1.3) eufem. mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym

(1.4) stpol. śrpol. krewniak

(1.5) stpol. sędzia polubowny

(1.6) śrpol. małżonek, małżonka

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

osoba, którą darzy się przyjaźnią
Przyjaciel – dwutygodnik dla dzieci wydawany w latach 1945-1951
Przyjaciel (herb szlachecki)
w nazwie dzieła kultury:
- Przyjaciele
- Kacper i przyjaciele
w nazwie zespołu muzycznego:
- Kazik i przyjaciele
Przyjaciel Ludzi Bezdomnych – wyróżnienie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyjacielski

1. dotyczący przyjaciela, składający się z przyjaciół - osób pozostających ze sobą w bliskich stosunkach, np. przyjacielska kompania, paczka, grupa;
2. taki jak wśród przyjaciół, pełen życzliwości, troski i zaufania; dobry, przyjazny, życzliwy

przymiotnik jakościowy

(1.1) serdeczny, życzliwy, przyjazny

SJP.pl
Wiktionary

Przyjacielstwo

1. przyjaźnienie się z kimś; przyjaźń;
2. grono przyjaciół; przyjaciele

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przyjaźń

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyjacielu

Źródła:

SJP.pl

Przyjaciółeczka

zdrobnienie od: przyjaciółka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: przyjaciółka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyjaciółka

→ przyjaciel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zaprzyjaźniona z kimś

(1.2) pot. zob. kochanka.

(1.3) reg-pl|Lwów. agrafka

Przyjaciółka – polski dwutygodnik (w latach 1948–2009 wydawany jako tygodnik), którego odbiorcami są głównie kobiety, poświęcony historiom z życia, plotkom, modzie, urodzie i zdrowiu. Do tygodnika dołączany był także program telewizyjny.

przysłówek

(1.1) w sposób przyjazny

forma rzeczownika.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. zyskiwać czyjąś przyjaźń, jednać sobie kogoś

czasownik zwrotny niedokonany przyjaźnić się (dk. brak)

(2.1) być w przyjacielskiej relacji z kimś; utrzymywać przyjaźń, mieć kogoś za przyjaciela

Źródła:

Wiktionary

Przyjaźń

1. bliskie, serdeczne stosunki z kimś oparte na wzajemnej szczerości, życzliwości, zaufaniu;
2. życzliwość, serdeczność okazywana komuś;
3. przyjaźń z korzyściami - relacja przyjacielska dopuszczająca stosunki seksualne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

Przyjaźń – serdeczne stosunki oparte na wzajemnej życzliwości.

Większość ludzi uważa, że ich przyjaciele dobrze ich znają. Jednak badania wykazały, że w większości przypadków jest to złudzenie związane z chęcią poprawy samooceny. Wierząc, że przyjaciołom zależy na nas, budujemy poczucie własnej wartości.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyjebanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

SJP.pl

Przyjezdność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przyjezdne; cecha tych, którzy są przyjezdni

Źródła:

Wiktionary

Przyjezdny

taki, który przyjechał dokądś z innego miejsca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto przyjechał

(1.2) ktoś, kto jest mieszkańcem od niedawna

przymiotnik

(2.1) taki, który przyjechał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyjeziorny

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjeżdżać.

Źródła:

Wiktionary

Przyjeżdżać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyjechać)

(1.1) o człowieku: przybywać za pomocą pojazdu na kołach

(1.2) o pojeździe na kołach: przybywać

Źródła:

Wiktionary

Przyjmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjmować.

Źródła:

Wiktionary

Przyjmować

czasownik

(1.1) dać pracę, zatrudniać

(1.2) odbierać coś (rzecz, informację)

(1.3) akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji

(1.1) odczasownikowy od|przyjąć.

(1.2) reakcja na coś lub na kogoś

(1.3) uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

Przyjęcie – uroczysty posiłek zorganizowany specjalnie dla osób zaproszonych – gości. Przyjęcie zazwyczaj ma na celu uświetnienie ważnych wydarzeń lub okoliczności o charakterze oficjalnym lub prywatnym – mówimy wtedy o przyjęciu okolicznościowym. Duże i wystawne przyjęcie może być określane jako bankiet, biesiada lub uczta.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyjęciowy

→ przyjęcie

Patrz:przyjęcie

Źródła:

SJP.pl

Przyjęty

ogólnie znany, zgodny z określonymi zasadami

przymiotnik jakościowy

(1.1) powszechnie uznany lub używany

forma czasownika.

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy katedrze

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

przymiotnik od: przykielich

Źródła:

SJP.pl

Przykinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykinać.

Źródła:

Wiktionary

Przykinać

czasownik

(1.1) reg. pozn. - przyczepić się

(1.2) reg. pozn. - przynieść coś

Źródła:

Wiktionary

Przykinowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy kinie

Źródła:

Wiktionary

Przyklapnięty

przyklapły, oklapnięty, oklapły; potocznie:
1. o człowieku: smutny, przygnębiony czymś; osowiały;
2. o uchu zwierzęcia: zwieszający się, niesterczący

Źródła:

Źródła:

SJP.pl

Przyklepywać

1. klepiąc, czynić coś gładkim, płaskim;
2. potocznie: kończyć zawarcie jakiejś umowy

Źródła:

SJP.pl

Przyklubowy

przymiotnik

czasownik

(1.1) dokonany od|przyklękać.

Źródła:

Wiktionary

Przykona

wieś w Polsce

Przykona (daw. Przykuna) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Przykona.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przykop

1. przykopy: rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym dojście do obleganej twierdzy; aprosze
2. dawniej: wał ziemny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przykop – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Padew Narodowa
Przykop – część wsi Miłki w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Miłki
Przykop – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Purda
Przykop – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Miłki
Przykop – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz
Nowy Przykop
Przykopy (aprosze) – rowy oblężnicze

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przykopa

przykopy: rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym dojście do obleganej twierdzy; aprosze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wał ziemny wzdłuż czegoś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przykopa – dopływ Dunajca
Przykopa – struga, dopływ Młynówki Oświęcimskiej (dopływu Wisły)
Przykopa – struga, dopływ Psiny
Przykopa – struga, dopływ Sanu
Przykopa – rów, dopływ Soły
przykopy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przykopalniany

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. kopytnik pospolity.

Źródła:

Wiktionary

Przykopywać

1. częściowo zakopywać;
2. potocznie: mocno uderzać kogoś;
3. potocznie: sprawiać komuś przykrość, dokuczając mu lub krytykując go; dokopywać

Źródła:

SJP.pl

Przykoronek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. wybrzuszenie na płatku kwiatowym

Przykoronek (łac. "corollula", ang. "corolla scale", "corolla appendage") – łuski występujące w kwiatach niektórych roślin w miejscu, gdzie blaszka płatka korony przechodzi w paznokieć. Mogą one być wolne, lub zrośnięte w rurkę, miseczkę. Tworzą charakterystyczny twór. Pełnią rolę powabni przywabiającej owady oraz ochraniają elementy rozrodcze kwiatu (pręciki i słupki). Przykoronek występuje np. u gatunków roślin w rodzinie amarylkowatych, goździkowatych i męczennicowatych.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przykorzenny

przymiotnik

(1.1) rzad. znajdujący się przy korzeniu

Źródła:

Wiktionary

Przykosa

smuga na rzece oznaczająca płytki brzeg, mieliznę

czasownik

(1.1) daw. przykuć

(1.2) przen. połączyć

Źródła:

Wiktionary

Przykozaczyć

potocznie: popisać się odwagą, postarać się być śmiałkiem

Źródła:

SJP.pl

Przykołowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

Źródła:

Wiktionary

Przykrotek

przykrotek półskrzydły - gatunek chrząszcza z rodziny łyszczynkowatych

Źródła:

SJP.pl

Przykrość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

Źródła:

Wiktionary

Przykry

1. nieprzyjemny dla zmysłów; dotkliwy, dokuczliwy, uciążliwy;
2. sprawiający kłopot, wywołujący niezadowolenie;
3. charakteryzujący się odpychającym sposobem bycia; nieznośny, niesympatyczny;
4. świadczący o odpychającym sposobie bycia

przymiotnik jakościowy

(1.1) wywołujący nieprzyjemne doznania zmysłowe

(1.2) wywołujący nieprzyjemne uczucia

(1.3) o człowieku: posiadający sposób bycia, który wywołuje u innych nieprzyjemne uczucia

(1.4) daw. stromy, mocno spadzisty

(1.5) daw. dokuczający komuś, nękający kogoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przykrycie

1. ochronić od czynników zewnętrznych od góry;
2. znaleźć się na czymś, zasłaniając to

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykryć.

Przykrycie (pot. przykrywka) – deklarowana jawnie tożsamość i rola żołnierza lub funkcjonariusza służb specjalnych, który pełniąc służbę wykonuje zadania w ramach operacji pod przykryciem.

Przykrycie ma formę innej tożsamości, wykonywania innego zawodu, innego sposobu życia, często dalece różnego od działań operacyjnych jakie wykonuje służbowo. Bycie dyplomatą jest częstym przykryciem dla funkcjonariuszy instytucji wywiadowczych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przykrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykrywać.

Źródła:

Wiktionary

Przykrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przykryć)

(1.1) kłaść coś osłaniającego na coś lub na kogoś

(1.2) tworzyć górną część, okrycie czegoś

czasownik zwrotny niedokonany przykrywać się (dk. przykryć się)

(2.1) używać zwykle jakiegoś okrycia na sobie

Źródła:

Wiktionary

Przykrywka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: przykrywa

(1.2) przedmiot lub jego część, służąca do przykrywania

(1.3) przen. instytucja lub działanie mające na celu ukrycie prawdziwych intencji, celów, zamierzeń, itp.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przykrywka – fałszywa tożsamość osoby działającej w ramach operacji pod przykryciem
przykrywka () – element półpokrywy u pluskwiaków

czasownik zwrotny niedokonany przykrzyć się (dk. brak)

(2.1) nudzić kogoś, być dla kogoś przykrym, uciążliwym, niemiłym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykręcać.

Źródła:

Wiktionary

Przykręcać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przykręcić)

(1.1) obracać śrubą lub wkrętem zagłębiając je

potocznie: pozycja kucająca

Źródła:

SJP.pl

Przykuchenny

przymiotnik

(1.1) mający wejście od strony kuchni

(1.2) znajdujący się przy kuchni lub piecu kuchennym

(1.3) związany z kuchnią polową

Źródła:

Wiktionary

Przykucnięcie

przysiad na zgiętych nogach; kucnięcie, kucki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykucnąć.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przykucnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przykucać)

(1.1) zgiąć nogi w kolanach, znacznie obniżając pozycję ciała; kucnąć

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) karc. odłożona pula kart lub kości przeznaczona do dobrania przez gracza po zakończeniu licytacji bądź rundy

(1.2) daw. rzad. dodatkowy zakup czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przykupić

rzadko: zakupić coś dodatkowo dla uzupełnienia wcześniejszych zakupów; dokupić

Źródła:

SJP.pl

Przykurcz

w medycynie: ograniczenie ruchów i wykrzywienie kończyny, kręgosłupa lub szyi wskutek zmian chorobowych w stawach, mięśniach lub ścięgnach; kontraktura

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

przymocowywać kogoś lub coś do czegoś za pomocą łańcucha itp.; unieruchamiać

Źródła:

SJP.pl

Przykuć

przymocować za pomocą łańcucha, żelaza; unieruchomić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przykuwać)

(1.1) przymocować do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając możliwość poruszania się

(1.2) osłabić, uniemożliwiając samodzielne poruszanie się

(1.3) zmusić do przebywania przez dłuższy czas w danym miejscu lub przy danej osobie

(1.4) skupić coś na sobie

czasownik zwrotny dokonany przykuć się (ndk. przykuwać się)

(1.5) pot. występować wyraźnie przeciw komuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przykładne; cecha tych, którzy są przykładni

Źródła:

Wiktionary

Przykładny

1. mogący być przykładem dla innych; godny naśladowania; należyty, wzorowy;
2. przykładna kara - kara, której celem jest odstraszenie innych od jakiegoś postępku

skrót

1. rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych, obejmujący tylko jeden gatunek - przylaszczkę pospolitą;
2. przylaszczka pospolita - bylina z rodziny jaskrowatych, z obszarów półkuli północnej, o niebieskofioletowych kwiatach i zimozielonych, skórzastych liściach zebranych w przyziemną rozetę, kwitnąca wczesną wiosną; trojanek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Hepatica|Mill.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju przylaszczek (1.1)

Zobacz też: Przylaszczka – miejscowość w województwie zachodniopomorskim.

Przylaszczka ("Hepatica") – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Rośliny występują na półkuli północnej w klimacie umiarkowanym – w Europie, Azji i wschodniej części Ameryki Północnej. W Polsce występuje jeden gatunek – przylaszczka pospolita "Hepatica nobilis", będąca gatunkiem typowym rodzaju.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przylatać

dawniej: przylatywać;
1. przybywać dokądś, przemieszczając się w powietrzu;
2. potocznie: przyjeżdżać lub przybiegać dokądś bardzo szybko

Źródła:

SJP.pl

Przylatywać

1. przybywać dokądś, przemieszczając się w powietrzu;
2. potocznie: przyjeżdżać lub przybiegać dokądś bardzo szybko

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) lecąc, przybywać dokądś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przylecieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przylatywać)

(1.1) przemieścić się w powietrzu

1. kromka chleba odkrojona z brzegu bochenka; piętka
2. potocznie: dziecko lgnące do kogoś, lubiące się pieścić

Źródła:

SJP.pl

Przylepiak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żelazny pręt służący do formowania i wydmuchiwania stopionego szkła

Źródła:

Wiktionary

Przylepiać

przymocowywać coś do czegoś za pomocą substancji klejącej

Źródła:

SJP.pl

Przylepiec

lepiec;
1. taśma pokryta z jednej strony substancją klejącą, często zawierająca środek leczniczy, służąca do umocowania opatrunku; plaster, leukoplast;
2. biurowa lub pakunkowa taśma klejąca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) plaster opatrunkowy wykonany z tkaniny pokrytej z jednej strony warstewką substancji klejącej

(1.2) to co płaszczyzną klejącą przylepia się bądź płaszczyzną z wieloma miniaturowymi zaczepami przyczepia się

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przylepić

przymocować coś do czegoś za pomocą substancji klejącej

Źródła:

SJP.pl

Przylepka

1. kromka chleba odkrojona z brzegu bochenka; piętka
2. potocznie: dziecko lgnące do kogoś, lubiące się pieścić

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kromka chleba odkrojona z jednej z końcówek bochenka

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przylepka – część wsi Biesiec w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
Przylepka – kolonia w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
przylepka (Melanelia) – rodzaj porostów

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy lesie

Źródła:

Wiktionary

Przyleźć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przyłazić)

(1.1) pot. przyjść, nie będąc mile widzianym

(1.2) pot. przyjść, idąc powoli

Źródła:

Wiktionary

Przylga

1. powierzchnia czepna znajdująca się na odnóżach niektórych owadów i zwierząt lub na końcu organów czepnych u niektórych roślin;
2. powierzchnia przylegania jakichś części do siebie, np. w oknie, w drzwiach

Przylga (łac. "pulvillus", l. mn. "pulvilli") – twór na stopie niektórych owadów.

Przylgi to boczne płatki przedstopia osadzone poniżej nasady pazurków. Wyrastają z płytek zwanych auxiliae, po jednej z każdej z nich.

Wiktionary oraz Wikipedia

Przylotniskowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy lotnisku

Źródła:

Wiktionary

Przylotowy

→ przylot

czasownik przechodni niedokonany (dk. przylutować)

(1.1) techn. lutując, łączyć coś z czymś

Źródła:

Wiktionary

Przylądek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

SJP.pl

Przym.

skrót od: przymiotnik

skrót

(1.1) = przymiotnik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przymacicze

Przymacicze ( parametrium) – w anatomii człowieka łączne określenie struktur znajdujących się pomiędzy blaszkami otrzewnej schodzącej z przedniej i tylnej ściany macicy (blaszką przednią i tylną więzadła szerokiego macicy). W jego skład wchodzi tkanka łączna, tkanka tłuszczowa, nerwy, sploty żylne (maciczny i pochwowy), tętnica maciczna, naczynia chłonne, końcowy odcinek moczowodu i więzadło obłe macicy.

Źródła:

Wikipedia

Przymagazynowy

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

Źródła:

Wiktionary

Przymieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymierać.

Źródła:

Wiktionary

Przymierać

stawać się słabym, np. z braku jedzenia

Źródła:

SJP.pl

Przymierzalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

Przymierzalnia – niewielkie pomieszczenie w sklepie odzieżowym służące do przymierzania części garderoby. Przymierzalnie wyposażone są zwykle w lustra do przeglądania się, kotarę lub drzwi, oświetlenie, wieszaki na ubrania, czasem także miejsce do siedzenia.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przymierzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zakładanie ubrania lub obuwia w celu sprawdzenia czy ma właściwy rozmiar i czy pasuje pod innym względem

Źródła:

Wiktionary

Przymierzać

1. wkładać coś na siebie lub przykładać coś do czegoś dla sprawdzenia, czy nadaje się, czy ma dobre wymiary;
2. przymierzać się:
a) przybierać pozycję najdogodniejszą do czegoś;
b) rozważać podjęcie jakiegoś działania;
c) przygotowywać się do czegoś

czasownik

(1.1) kraw. zakładać ubranie w celu sprawdzenia czy pasuje

(1.2) ustawić odpowiednio jakiś przedmiot, np. narzędzie, przed wykonaniem jakiejś czynności

czasownik zwrotny przymierzać się

(2.1) przyjąć dogodną pozycję ciała, przed wykonaniem jakiejś czynności

(2.2) planować wykonanie jakiegoś działania i poczynić pewne starania

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przymierze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) porozumienie pomiędzy stronami

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przymierze (umowa) – umowa między dwiema lub więcej stronami.
Nowe Przymierze w Biblii
Przymierze – sojusz, porozumienie państw w stosunkach międzynarodowych
Przymierze – powieść historyczna autorstwa Zofii Kossak
Przymierze – film fabularny produkcji USA
Przymierze II: Magowie – film fabularny produkcji USA
Przymierze III: Demony – film fabularny koprodukcji amerykańsko-kanadyjskiej
Przymierze IV: The Complex – film fabularny produkcji kanadyjskiej
Przymierze – film fabularny w reż. Guya Ritchiego
Przymierze Rodzin – polskie stowarzyszenie katolickie, którego celem jest pomoc rodzicom w wychowaniu ich dzieci w duchu nauki Kościoła katolickiego.
Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze” – stowarzyszenie działające na rzecz pojednania chrześcijańsko-żydowskiego i polsko-żydowskiego

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przymierzyć

1. włożyć coś na siebie lub przyłożyć coś do czegoś dla sprawdzenia, czy nadaje się, czy ma dobre wymiary;
2. przymierzyć się:
a) przybrać pozycję najdogodniejszą do czegoś;
b) rozważyć podjęcie jakiegoś działania;
c) przygotować się do czegoś

Źródła:

SJP.pl

Przymieszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dodatkowy składnik substancji występujący w niej w niewielkiej ilości, wprowadzony celowo lub będący zanieczyszczeniem

(1.2) chem. ciało obce włączone w strukturę innej substancji, z którą jednak nie wchodzi w bezpośrednie reakcje i nie tworzy wiązań chemicznych

(1.3) leśn. gatunek lub gatunki drzew, krzewów bądź bylin wprowadzone do drzewostanu w celu wzmocnienia jego naturalnej odporności lub urozmaicenia składu gatunkowego

(1.4) przen. dający się wyczuć odcień lub zabarwienie czegoś niematerialnego (np. tonu wypowiedzi, charakteru)

Źródła:

Wiktionary

Przymilać

czasownik niedokonany (dk. przymilić)

(1.1) daw. czynić miłym, milszym, umilić

czasownik zwrotny niedokonany przymilać się (dk. przymilić się)

(2.1) zachowywać się wobec kogoś w sposób przesadnie miły, aby zdobyć jego przychylność lub sympatię

Źródła:

Wiktionary

Przymilkły

taki, który przymilkł (przymilknął)

Źródła:

SJP.pl

Przymilnie

przysłówek

przymiotnik jakościowy

(1.1) próbujący przypodobać się komuś; także. świadczący o pragnieniu przypodobania się

Źródła:

Wiktionary

Przymiot

cecha; walor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaleta, walor, cecha dodatnia

(1.2) daw. med. kiła, syfilis

(1.3) stpol. właściwość

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

choroby wenerycznej – kiły
dzieła Wojciecha Oczko o tej nazwie zawierającego ówczesną wiedzę o kile
synonimu atrybutu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przymiotnik

odmienna część mowy określająca jakość rzeczownika lub relację do rzeczownika określanego; ulega deklinacji i stopniuje się

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

Przymiotnik – część mowy opisująca cechy istot żywych, rzeczy, zjawisk, pojęć i stanów. Nazwa wywodzi się od słowa „przymiot” – czyli "cecha", "właściwość", która opisuje właściwości dostrzegalne ludzkimi zmysłami oraz pozazmysłowe, wywnioskowane z zachowania istot żywych bądź właściwości przedmiotów. W przypadku zjawisk czy pojęć przymiotniki mogą mieć także charakter abstrakcyjny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przymiotnikowo

przymiotnik

(1.1) w sposób przymiotnikowy

Źródła:

Wiktionary

Przymiotnikowy

mający charakter przymiotnika, właściwy przymiotnikowi

Przymniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: przymały

Źródła:

SJP.pl

dzielnica Gdańska

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przymorze – północna część Gdańska
Przymorze Małe – dzielnica administracyjna Gdańska
Przymorze Wielkie – dzielnica administracyjna Gdańska
Primorje
nadbrzeże, nabrzeże, przybrzeże, wybrzeże, pobrzeże

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Przemsza

Źródła:

Wiktionary

Przymulanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymulać.

Źródła:

Wiktionary

Przymulać

czasownik

(1.1) pot. slang. męczyć, nudzić, zanudzać kogoś

(1.2) pot. slang. czynić powolnym, pozbawiać energiczności

Źródła:

Wiktionary

Przymulisko

teren powstały z naniesionego przez rzekę mułu

Przymulisko – trwale utrzymująca się, górna część odsypiska, często porośnięta roślinnością. Znajduje się od strony lądu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przymurowywać

murując, przytwierdzać, przybudowywać

Źródła:

SJP.pl

Przymus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

(1.2) wewnętrzna potrzeba zrobienia czegoś

(1.3) środki prawne zmuszające do podporządkowania się przepisom lub wyrokowi;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przymus – zmuszanie do określonego zachowania
przymus (prawo)
przymus (brydż)
przymus bezpośredni
przymus leczniczy
przymus adwokacki
przymus państwowy
przymus wyborczy
Zugzwang

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przymusić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przymuszać)

(1.1) dokonany od|przymuszać.

Wiktionary

Przymuszenie

przestarzałe: wymuszony, nienaturalny, udany

Źródła:

SJP.pl

Przymuszewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przymuszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Kęsowo
Przymuszewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy
Przymuszewo – część kolonii Delowo w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Stężyca
Przymuszewo – dawna gromada

(1.1) odczasownikowy od|przymykać.

Źródła:

Wiktionary

Przymykać

czasownik

(1.1) zamykać coś niecałkowicie, zostawiając szczelinę

(1.2) pot. osadzić kogoś w więzieniu lub areszcie

czasownik zwrotny przymykać się

(2.1) pot. pogard. przestać mówić, zamilknąć

(2.2) zamykać się niecałkowicie, zostawiając szczelinę

Źródła:

Wiktionary

Przymykowy

→ przymyk

czasownik niedokonany

(1.1) pospieszać, skłaniać kogoś do pośpiechu

Źródła:

Wiktionary

Przynajmniej

1. nie mniej niż, np.: Ten worek waży przynajmniej kilogram.; co najmniej;
2. chociaż, bodaj, choć, np.: Pozwól mi się wyspać przynajmniej w niedzielę.

partykuła

(1.1) nie mniej niż

(1.2) najmniejszy akceptowalny zakres

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przynależeć

Przynosić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przynieść)

(1.1) trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

(1.2) odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)

potocznie: nucić fragment piosenki lub melodii

Źródła:

SJP.pl

Przynucić

potocznie: zanucić fragment piosenki lub melodii

Źródła:

SJP.pl

Przynudnawy

trochę nudny; nudnawy

przymiotnik

(1.1) trochę nudny, nudzący

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przynudzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

pokarm pozostawiany w celu zwabienia ryb, zwierzyny lub ptaków; zanęta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wędk. łow. pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

(1.2) przen. to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga

Przynęty wędkarskie – przedmioty, pochodzenia roślinnego, zwierzęcego lub sztuczne stosowane przez wędkarzy do wabienia ryb.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

znajdujący się lub odbywający się przy obozie

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy obozie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyoceaniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy oceanie

Źródła:

Wiktionary

Przyoczko

pojedynczy narząd wzrokowy u niektórych owadów (np. u karalucha)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. uproszczony wrażliwy na światło i nietworzący obrazu narząd wzroku u stawonogów;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyoddziałowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy oddziale

Źródła:

Wiktionary

przykryć coś skibami oranej ziemi

Źródła:

SJP.pl

Przyorywać

przykrywać coś skibami oranej ziemi

Źródła:

SJP.pl

Przyosiedlowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy osiedlu

Źródła:

Wiktionary

Przyosiowiec

łożyskowy ssak z nadrzędu kopytnych

Źródła:

SJP.pl

Przyoszczędzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyozdobić)

(1.1) ozdabiać coś dodatkowo; czynić coś piękniejszym przez dodanie ozdób

czasownik zwrotny niedokonany przyozdabiać się (dk. przyozdobić się)

(2.1) być przyozdabianym

Źródła:

Wiktionary

Przyozdobić

czasownik

(1.1) dokonany od|przyozdabiać.

Źródła:

Wiktionary

Przyp.

skrót od:
1. przypis;
2. przypadek

skrót w funkcji przysłówka

(1.1) = przypuszczalnie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przypadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypadać.

Źródła:

Wiktionary

przymiotnik

(1.1) będący wynikiem przypadku

(1.2) pojawiający się gdzieś przypadkowo

Źródła:

Wiktionary

Przypadłościowy

→ przypadłość

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypalać.

Źródła:

Wiktionary

Przypalać

zapalać fajkę lub papierosa

czasownik przechodni niedokonany (dk. przypalić)

(1.1) spalać powierzchnię czegoś

(1.2) zapalać papieros, cygaro lub fajkę

(1.3) zwęglać, gotując lub piekąc zbyt mocno potrawę

czasownik zwrotny niedokonany przypalać się (dk. przypalić się)

(2.1) o potrawie: stawać się zwęgloną, gotując się lub piekąc się zbyt mocno

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przypalenie

gotując jedzenie, zwęglić je częściowo

Źródła:

SJP.pl

Przypalić

gotując jedzenie, zwęglić je częściowo

czasownik przechodni dokonany (ndk. przypalać)

(1.1) spalić częściowo zewnętrzną część

(1.2) zapalić tytoń od kogoś

czasownik zwrotny dokonany przypalić się (ndk. przypalać się)

(2.1) ulec przypaleniu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

młodzieżowo:
1. sytuacja trudna, niewygodna, przykra; obciach;
2. niespodziewane skompromitowanie się przez ujawnienie popełnionej pomyłki; wpadka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) młodz. slang. siara, coś głupiego

(1.2) młodz. slang. trudna, czasami przykra sytuacja

(1.3) rzad. przypalone drewno

(1.4) młodz. slang. zabranie przez policję

(1.5) młodz. sytuacja wytężonego działania stróżów prawa w okolicy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

SJP.pl
Wiktionary

Przypałętany

taki, który się przypałętał

Źródła:

SJP.pl

Przypaść

1. potocznie: przytyć;
2. rzadko: dokończyć paść, dokarmić

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przypadać)

(1.1) przywrzeć do czegoś (powierzchni, osoby, rzeczy)

(1.2) zdarzyć się, wypaść w danym momencie lub okresie

(1.3) być czyimś udziałem, wypada na kogoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przypedałować

1. przyjechać na rowerze;
2. potocznie: przyjść gdzieś szybko

Źródła:

SJP.pl

Przypedałowywać

1. przyjeżdżać dokądś rowerem;
2. potocznie: szybko przychodzić gdzieś

Źródła:

SJP.pl

Przyperonowy

przymiotnik relacyjny

Źródła:

Wiktionary

Przypieczętować

czasownik przechodni dokonany (ndk. pieczętować)

(1.1) dokonany od|pieczętować.

Źródła:

Wiktionary

Przypiekać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przypiec)

(1.1) piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu

(1.2) tak mocno grzać, że mogą powstawać rumieńce

(1.3) dotykać czymś gorącym i parzącym

czasownik zwrotny niedokonany przypiekać się (dk. przypiec się)

(2.1) ulegać przypiekaniu

(2.2) opalać się zbyt mocno

Źródła:

Wiktionary

Przypierdalać

wulgarne: przypierdalać się (do czegoś, kogoś) - przyczepić się (do czegoś, kogoś), mieć o coś pretensje

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przypierdolić)

(1.1) wulg. uderzać mocno kogoś lub w coś

czasownik zwrotny niedokonany przypierdalać się (dk. przypierdolić się)

(2.1) wulg. narzucać swoje towarzystwo

(2.2) wulg. ukazywać zarzuty

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przypierdolić

przyjebać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przypierdolić (komuś) - pobić (kogoś);
2. przypierdolić się (do czegoś) - przyczepić się (do czegoś), mieć o coś pretensje

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przypierdalać)

(1.1) dokonany od|przypierdalać.

czasownik zwrotny dokonany przypierdolić się (ndk. przypierdalać się)

(2.1) dokonany od|przypierdalać się.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przypierdzielić

czasownik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypinać.

Źródła:

Wiktionary

Przypinać

czasownik

SJP.pl

Przypisywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypisywać.

Źródła:

Wiktionary

Przypisywać

czasownik

(1.1) wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami

(1.2) uznawać coś za przyczynę czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przypisówka

wieś w Polsce

Przypisówka – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Firlej.

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się przy podłodze, na styku ściany i podłogi

Źródła:

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypominać.

Przypominanie – wydobycie informacji z pamięci długotrwałej, które wymaga sięgnięcia do jej zasobów.

Pozornie proces ten polega na odtworzeniu wcześniej zapisanych treści w formie niezmienionej. Faktycznie jednak proces wydobywania wspomnień i danych z pamięci wygląda inaczej. Możemy także rozróżnić kilka sposobów przypominania sobie danych pamięciowych: odtwarzanie, rozpoznawanie i rozumienie.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przypominać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś

(1.2) zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego

(1.3) być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś

Źródła:

Wiktionary

Przypomnienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyporowy

przymiotnik od: przypora

Źródła:

SJP.pl

Przyportowy

położony w okolicy portu

Źródła:

SJP.pl

Przyprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lekkie przygładzenie żelazkiem

Źródła:

Wiktionary

Przyprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyprasowywać)

dodawana do potraw substancja, poprawiająca ich smak lub zapach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. spoż. składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

Wiktionary

Przyprawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prowadząc kogoś lub coś, przybyć do danego miejsca

(1.2) psych. doprowadzić kogoś do jakiegoś stanu

czasownik zwrotny dokonany przyprowadzić się (ndk. przyprowadzać się)

(2.1) psych. doprowadzić siebie do jakiegoś stanu

Źródła:

Wiktionary

Przyprzedszkolny

(1.1) prawdopodobnie, być może

Źródła:

Wiktionary

Przypuszczalny

oparty na przypuszczeniu; domniemany, hipotetyczny

SJP.pl
Wiktionary

Przypuszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypuścić.

(1.2) to, co przypuszczamy, czego się domyślamy

Przypuszczenie – w matematyce przypuszczenie jest niedowiedzionym twierdzeniem, które wydaje się poprawne.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przypuścić

czasownik

(1.1) dokonany od|przypuszczać. (domyślić się)

(1.2) dokonany od|przypuszczać. (pozwolić komuś się zbliżyć)

Źródła:

Wiktionary

Przypytywać

przypytywać się - przyłączać się do czyjegoś towarzystwa, zwykle bez niczyjej zgody

Źródła:

SJP.pl

Przypór

1. część budowli, która wzmacnia ściany oraz przenosi ciężar sklepień na grunt; skarpa;
2. rusztowanie zabezpieczające ścianę przed zawaleniem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przypór (785 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim nad Łabową
Przypór (659 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim nad Łabową
Przypór (887 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim nad Wierchomlą Wielką
Przypór (1008 m) – szczyt w Beskidzie Śląskim w masywie Baraniej Góry
Przypór (899 m) – szczyt w Beskidzie Żywieckim (nad Juszczyną)
Przypór (1008 m) – szczyt w Beskidzie Żywieckim

(1.1) dokonany od|przypływać.

Źródła:

Wiktionary

Przypływ

1. zjawisko podwyższania się poziomu wód morskich i oceanicznych pod wpływem przyciągania Słońca i Księżyca w regularnych odstępach czasu, dwa razy na dobę;
2. przypływanie cieczy lub gazu do jakiegoś miejsca; napływ;
3. w przenośni: zwiększenie się ilości lub intensyfikacja czegoś; wzmożenie, spotęgowanie;
4. przybywanie osiedleńców na jakiś teren;
5. w geologii: okresowe ruchy całej skorupy ziemskiej na skutek działania sił pływowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przypłynięcie, napłynięcie

(1.2) tłumne przybycie, osiedlenie się

(1.3) nadejście w dużej ilości

(1.4) gwałtowne zintensyfikowanie się jakichś stanów

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy restauracji

Źródła:

Wiktionary

Przyrka

w gwarze uczniowskiej: przyroda (przedmiot szkolny); przyra

Źródła:

SJP.pl

Przyroda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

(1.2) eduk. przedmiot w szkole podstawowej obejmujący wiedzę o przyrodzie (1.1)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

środowisko przyrodnicze
nauki przyrodnicze
natura
przyroda – przedmiot szkolny
Przyroda – osiedle w Poznaniu istniejące do 1965 roku

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przyrodni

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający z kimś wspólną matkę, lecz innego ojca albo mający z kimś wspólnego ojca a inną matkę

Źródła:

Wiktionary

badacz przyrody

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. uczony, specjalista w zakresie nauk przyrodniczych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyrodolecznictwo

metody leczenia chorób środkami naturalnymi, np. wodą, ziołami; fizjoterapia

Źródła:

Wiktionary

Przyrost

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wzrost ilości czegoś

(1.2) różnica pomiędzy wartościami pierwotną a końcową

(1.3) praw. część spadku otrzymana w wyniku zrzeczenia się przez innych spadkobierców

Źródła:

Wiktionary

Przyrostek

cząstka słowotwórcza występująca w formacjach słowotwórczych po rdzeniu; sufiks

przymiotnik od: Przyrowa, Przyrowo, Przyrów

Źródła:

SJP.pl

Przyrościk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przyrost

(1.1) odczasownikowy od|przyrzec.

(1.2) uroczysta obietnica

(1.3) praw. promesa

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przyrzeczenie Lekarskie – przysięga składana przez absolwentów kierunku lekarskiego oraz lekarsko-dentystycznego uczelni medycznych w Polsce
Przyrzeczenie publiczne – skierowane do publiczności oświadczenie woli przyrzekającego nagrodę (lub rekompensatę)
Przyrzeczenie harcerskie – uroczysta deklaracja składana przy otrzymywaniu krzyża harcerskiego
Przyrzeczenie (film) – amerykańsko-hiszpański film historyczny z 2016 roku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wada

Źródła:

Wiktionary

Przysadka

gruczoł dokrewny znajdujący się w czaszce u podstawy mózgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. mały listek wyrastający u nasady szypułki kwiatowej

(1.2) daw. posadzenie, dosadzenie dodatkowo czego (roślin)

(1.3) med. zool. nieparzysty gruczoł wydzielania wewnętrznego, leżący w jamie czaszki na trzonie kości klinowej; reguluje czynność wydzielniczą innych gruczołów dokrewnych

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przysadka (botanika) – część roślin
przysadka mózgowa – gruczoł dokrewny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przysadkowaty

dawniej: przysadzisty

przymiotnik

(1.1) przest. przysadzisty

(1.2) bot. daw. opatrzony przysadkami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysadkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przysadki, odnoszący się do przysadki, związany z przysadką (zazwyczaj: z przysadką mózgową)

(1.2) rzad. przysadzisty

Źródła:

Wiktionary

Przysadzistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przysadziste; cecha tych, którzy są przysadziści

Źródła:

Wiktionary

Przysadzistszy

stopień wyższy od przymiotnika: przysadzisty; bardziej przysadzisty

Źródła:

SJP.pl

Przysadzisty

niskiego wzrostu i grubokościstej budowy; nieproporcjonalnie gruby w stosunku do wysokości; krępy

przymiotnik

(1.1) nieproporcjonalnie gruby w stosunku do wysokości lub wzrostu

1. rzadziej: sąsiek;
2. dłuto ciesielskie z obsadą spiczastą lub tulejkową

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przysiek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Dobre
Przysiek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przysieka

1. rzadziej: sąsiek;
2. dłuto ciesielskie z obsadą spiczastą lub tulejkową

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przysieka – zniesiona część miasta Koniecpol
Przysieka – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Zwierzyn
Przysieka – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Kozłów
Przysieka – część wsi Gorzelnia w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Blachownia
Przysieka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Mieleszyn
Przysieka – zniesiona część wsi Kazimierów w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Stare Miasto
Przysieka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec
Przysieka – zamknięty przystanek kolejowy w Dąbrowie Łużyckiej, w gminie Przewóz, w powiecie żarskim, w woj. lubuskim, w Polsce
Przysieka Polska, Przysieka Stara
Przesieka

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przysietnica

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przysietnica – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Stary Sącz
Przysietnica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Brzozów
Przysietnica – dawna gmina wiejska
Przysietnica – dawna gromada w powiecie brzozowskim
Przysietnica – dawna gromada w powiecie nowosądeckim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) małe skupisko domów znajdujące się poza wsią, ale należące do niej administracyjnie

(1.2) mała wioska

Przysiółek – rodzaj miejscowości, skupisko kilku gospodarstw położonych poza zwartą zabudową wsi, mogące stanowić jednak jej część.

Zgodnie ze schematem aplikacyjnym załączonym do rozporządzenia z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów, przysiółek można zaliczać do rodzaju miejscowości, tak jak zaliczane są miasta i wsie.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przysiółkowy

→ przysiółek

Patrz:przysiółek

Źródła:

SJP.pl

Przysiąc

złożyć przysięgę

Źródła:

SJP.pl

Przysiąść

obniżyć pozycję ciała, uginając nogi

czasownik dokonany (ndk. przysiadać, przysiadywać)

(1.1) usiąść gdzieś na chwilę, na brzegu

(1.2) ugiąć nogi, obniżając się

(1.3) przygnieść coś podczas siadania

(1.4) zapaść się

(1.5) zmienić pozycję z leżącej na siedzącą

(1.6) łow. o ptaku łowczym: siąść na zdobyczy po strąceniu jej z powietrza

(1.7) przest. obsiąść

(1.8) przest. osiąść

czasownik zwrotny dokonany przysiąść się (ndk. przysiadać się, przysiadywać się)

(2.1) usiąść przy czymś lub kimś

(2.2) dołączyć do towarzystwa siadając

(2.3) pot. dosiadać się do pojazdu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysięga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

Przysięga – uroczysta wypowiedź o ustalonym uprzednio tekście (np. rota przysięgi). Złożenie przysięgi stanowi gwarancję przestrzegania umowy, dotrzymania zobowiązania, wywiązania się z powinności. Przysięga to również uroczystość złożenia przysięgi wojskowej.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przysięganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysięgać.

Źródła:

Wiktionary

Przysięgać

czasownik nieprzechodni

(1.1) silnie deklarować, mocno obiecywać

(1.2) składać uroczystą przysięgę

Źródła:

Wiktionary

Przysięgowy

→ przysięga

Patrz:przysięga

Źródła:

SJP.pl

Przysięgła

kobieta na stanowisku sędziego przysięgłego

Źródła:

SJP.pl

Przysięgły

sędzia przysięgły

przymiotnik

(1.1) praw. uprawniony do wykonywania pewnej funkcji na podstawie urzędowo złożonej przysięgi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) praw. zob. sędzia przysięgły.

forma czasownika.

Źródła:

SJP.pl

Przysmaczek

zdrobnienie od: przysmak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od przysmak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysmak

książkowo: coś bardzo smacznego; pychota, pyszota, smakołyk, rarytas, specjał, delikates

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. spoż. rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje

(1.2) przen. coś dającego szczęście, poczucie komfortu

(1.3) daw. drugi nakładający się posmak, psujący ten pożądany

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk. przynieść, przyciągnąć, przytargać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przysporzyć)

(1.1) książk. powodować powiększenie ilości lub liczby czegoś

(1.2) książk. doprowadzać do czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przyspawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyspieszeniomierz

miernik przyspieszenia; przyśpieszeniomierz, akcelerometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. techn. przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przyspiesznik

przyśpiesznik;
1. potocznie: pedał gazu
2. inspekt założony na warstwie gorącego nawozu
3. przyrząd w wyczynowej broni palnej ułatwiający ściągnięcie spustu

Przyspiesznik – mechanizm pomocniczy stosowany w broni strzeleckiej, który po uruchomieniu znacząco zmniejsza opór spustu.

Przysporzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysporzyć.

Źródła:

Wiktionary

Przysporzyć

powiększyć liczbę czegoś lub sprawić coś

czasownik dokonany

(1.1) powiększyć liczbę, ilość

(1.2) sprawić, spowodować obecność czegoś

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysposabiający

dawniej: osoba adoptująca dziecko

Źródła:

SJP.pl

Przysposabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przysposobić)

(1.1) niedokonany od|przysposobić. (wyszkolić kogoś)

(1.2) niedokonany od|przysposobić. (przyjąć cudze dziecko)

SJP.pl

Przyssanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyssać.

Przyssawkowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący przyssawki

Źródła:

Wiktionary

zdrobnienie od: przystanek

Źródła:

SJP.pl

Przystanek

1. miejsce postoju pojazdów pasażerskich;
2. dawniej: zatrzymanie się gdzieś, zwykle dla odpoczynku; postój;
3. dawniej: miejsce takiego zatrzymania się; postój;
4. mała stacja kolejowa dla ruchu pasażerskiego;
5. chwilowa przerwa w robieniu czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

(1.2) kolej. miejsce na szlaku kolejowym, pozbawione torów dodatkowych, gdzie zatrzymują się pociągi pasażerskie

(1.3) odpoczynek podczas pokonywania drogi

Przystanek komunikacyjny – miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, w którym umieszcza się informacje dotyczące w szczególności godzin odjazdów środków transportu.

Przystanek to w transporcie drogowym miejsce zatrzymywania się pojazdów transportu publicznego, oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi, jest to również peron w transporcie kolejowym oraz przystań usytuowana na wodach śródlądowych.

Źródła:

Przystawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystawać.

(1.2) geom. identyczność kształtu i wielkości figury geometrycznej;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przystawanie – w matematyce relacja równoważności definiowana w dowolnym systemie algebraicznym, w tym:
- przystawanie liczb całkowitych,
- przystawanie macierzy,
- przystawanie figur geometrycznych.
kongruencja

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przystawać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przystać)

(1.1) przylegać dokładnie do czegoś; być dopasowanym

(1.2) wyrażać zgodę na coś

(1.3) być zgodnym z czymś

(1.4) stawać się członkiem czego; zostawać zwolennikiem

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przystanąć)

(2.1) stawać na krótko; zatrzymywać się na chwilę

Źródła:

Wiktionary

Przystawić

czasownik

(1.1) dokonany od|przystawiać.

Źródła:

Wiktionary

Przystawka

przekąska podawana przed daniem głównym; antypast

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element dostawiany, dobudowywany do czegoś

(1.2) kulin. potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

(1.3) urządzenie dołączane do innego i współpracujące z nim

(1.4) podpora, która wzmacnia od dołu drewniany słup linii elektrycznej, telefonicznej

(1.5) publ. mała partia, stronnictwo lub ugrupowanie polityczne będące koalicjantem dużej partii rządzącej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przystać

dawniej: nadać (nadawać) się do czegoś, zostać (być) uznanym za coś stosownego, odpowiedniego, np. "Żarty tu wcale nie przystoją."

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przystawać)

(1.1) dokonany od|przystawać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przystań

dawniej: nadać (nadawać) się do czegoś, zostać (być) uznanym za coś stosownego, odpowiedniego, np. "Żarty tu wcale nie przystoją."

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;

(1.2) przen. miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przystanąć

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

przystań – miejsce przystosowane dla jachtów i innych niewielkich jednostek pływających
przystań morska – określone prawnie miejsce nad morzem
Przystań – przysiółek wsi Jurcz, w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Ścinawa
Przystań – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Zbójno
Przystań – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki
Przystań – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki
Przystań – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Węgorzewo
Przystań – dawna leśniczówka. Tereny, na których była położona, leżą w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Świr
Przystań – wieś w rejonie sokalskim (obwód lwowski)
Przystań (1970) – polski film w reżyserii Pawła Komorowskiego
Przystań (1997) – polski film w reżyserii Jana Hryniaka
Przystań (oryg. Haven) (2004) – amerykański film w reżyserii Franka E. Flowersa

Przystoić

czasownik ułomny niedokonany

(1.1) przest. wypadać, godzić się, być słusznym, być właściwym

Źródła:

Wiktionary

Przystojeństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przystojne; cecha tych, którzy są przystojni

Źródła:

Wiktionary

Przystojny

1. taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne; ładny, urodny, urodziwy, atrakcyjny, interesujący, ponętny;
2. przestarzałe, dziś książkowe: zgodny z konwenansem, dobrymi obyczajami, np. przystojne zachowanie; obyczajny, przyzwoity

przymiotnik

(1.1) taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

(1.2) przest. książk. zgodny z konwenansem, dobrymi obyczajami, czyli „taki, który przystoi”

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przystosowalny

dający się przystosować, możliwy do przystosowania

Źródła:

SJP.pl

Przystosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystosować.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

adaptacja (biologia)
przystosowanie (psychologia)

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przystosowawczość

zdolność komórek, tkanek i narządów organizmu do reagowania przystosowawczego na wszelkie zmiany warunków jego środowiska zewnętrznego i wewnętrznego; adaptabilność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przystosowawcze; cecha tych, którzy są przystosowawczy

(1.2) zdolność do przystosowania się do nowych warunków życia

(1.3) zob. adaptabilność.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przystosować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przystosowywać)

(1.1) uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb

czasownik zwrotny dokonany przystosować się (ndk. przystosowywać się)

(2.1) dostosować się, zaadaptować się do czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przystosowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

Źródła:

SJP.pl

Przystuły

skórzane pasy w siodle, do których przypina się klamry popręgu

Przystuły – skórzane pasy, będące elementem siodła, do których zapinane są klamry popręgu. Jeżeli są trzy przystuły, to służą one do dopasowania dopięcie siodła tak, by leżało w równowadze i nie przesuwało się (zapinamy - zależnie od potrzeby - dwie pierwsze, drugą i trzecią lub pierwszą i trzecią).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przystygać

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przystępne

Źródła:

Wiktionary

Przystępny

przymiotnik

(1.1) łatwy do zrozumienia

(1.2) łatwy do dotarcia lub osiągnięcia

(1.3) łatwy w obcowaniu, w nawiązywaniu kontaktu

Źródła:

Wiktionary

Przystępowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

przymiotnik relacyjny

czasownik niedokonany

(1.1) przesuwając coś, umieszczać to bliżej

Źródła:

Wiktionary

Przyswajalny

1. dający się przyswoić przez organizm;
2. dający się nauczyć

Wiktionary

Przyswoić

1. opanować jakąś wiedzę lub umiejętności;
2. przejąć od kogoś jakieś wartości, poglądy uznając za własne;
3. pobrać składniki pokarmowe

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyswajać)

(1.1) dokonany od|przyswajać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysypianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysypiać.

Przysysanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysysać.

Źródła:

Wiktionary

Przysyłanie

Przyszowicki

Przyszykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

Źródła:

Wiktionary

Przyszywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyszyć)

(1.1) szyjąc, przytwierdzać coś do czegoś

Źródła:

Wiktionary

Przyszyć

szyjąc, przytwierdzić coś do czegoś

mający się odbyć w nadchodzącym tygodniu

przymiotnik

(1.1) taki, który odbędzie się/zdarzy się w przyszłym tygodniu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyszłościowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przyszłością, dotyczący przyszłości

Źródła:

1. dostarczyć coś komuś przez pocztę, posłańca itp.;
2. skierować kogoś w jakieś miejsce lub do kogoś, w określonym celu

czasownik dokonany (ndk. przysyłać)

(1.1) dokonany od|przysyłać.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysłona

1. urządzenie nastawcze w obiektywie, które służy do regulowania ilości wpadającego światła do aparatu; przesłona, diafragma;
2. to, co częściowo coś zasłania; przesłona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co czyni częściowo niewidocznym, zakrytym

(1.2) opt. fot. układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego

(1.3) opt. fot. wartość liczbowa określająca stopień otwarcia przysłony (1.2)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przysłop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) góry. przełęcz;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przysłop – w Beskidzie Makowskim, w Paśmie Jałowieckim
Przysłop – w Beskidzie Makowskim, w paśmie Koskowej Góry
Przysłop – w Beskidzie Sądeckim
Przysłop – w Beskidzie Śląskim
Przysłop – w Beskidzie Żywieckim, w Grupie Wielkiej Raczy
Przysłop – w Tatrach Zachodnich
Przysłop Jałowiecki – w Tatrach
Przysłop Kominiarski – w Tatrach
Przysłop (Wierchowa) – szczyt w Gorcach
Przysłop Lubomierski – w Gorcach
Przysłop Miętusi – w Tatrach
Przysłop Potócki – w Beskidzie Żywieckim

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przysłowie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

(1.2) daw. przysłówek

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. zastępujący przysłówek lub występujący w jego funkcji

Źródła:

Wiktionary

Przysługa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grzeczność wyświadczona komuś

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przysługa – herb szlachecki
Przysługa (oryg. The Favor) – amerykański film z 1994, komedia romantyczna, reż. Donald Petrie
Przysługa (oryg. Do Me a Favor) – amerykański film z 1997 roku, dramat kryminalny, reż. Sondra Locke
Przysługa (oryg. De weg van alle vlees) – belgijski film krótkometrażowy z 2013 roku, dramat kryminalny, reż. Deben Van Dam
w tytułach artykułów

SJP.pl

Przysłówek

nieodmienna część mowy, odpowiadająca na pytania jak? gdzie? kiedy?

czasownik przechodni niedokonany (dk. przytoczyć)

(1.1) tocząc, doprowadzać do danego miejsca

(1.2) przywoływać czyjąś wypowiedź, fragment tekstu

(1.3) podawać w celu ukazania dowodów, faktów

→ przytakiwacz

Źródła:

SJP.pl

Przytkowice

Przytkowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska.

Przez miejscowość przechodzi droga wojewódzka nr 953 łącząca Kalwarię Zebrzydowską ze Skawiną.

(1.1) odczasownikowy od|przytoczyć.

Źródła:

Wiktionary

Przytoczeński

przymiotnik od: Przytoczna, wieś gminna w województwie lubuskim

Źródła:

SJP.pl

Przytoczna

wieś w Polsce

Przytoczna (pol. hist. „Przetoczno”) – wieś w Polsce w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy wiejskiej Przytoczna.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przytocznica

Przytocznica (pierwotnie Przetocznica) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Doruchów.

Źródła:

Wikipedia

Przytoczno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przytoczno – wieś w woj. lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Jeziorzany
Przytoczno – część wsi Pieski w woj. pomorskim, w pow. lęborskim, gminie Cewice
Przytoczno – jezioro położone w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Koronowo
Przytoczno – jezioro położone w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Przytoczna
Przytoczno – jezioro położone w woj. zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Bierzwnik

Źródła:

Wikipedia

Przytoczyć

czasownik

(1.1) tocząc umieścić w miejscu docelowym

(1.2) zacytować dosłownie lub w przybliżeniu

całkowita świadomość, pełnia władz psychicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan pełnej świadomości

(1.2) zdolność do racjonalnego myślenia, rozsądna ocena sytuacji

(1.3) stpol. obecność

Przytomność – (łac. "sensorium") to aktualnie dostępne przeżywanie siebie i świata. Jest związana z aktywnością układu siatkowatego pnia mózgu.

Utrata przytomności wiąże się z pogorszeniem stanu zdrowia (zaburzeniem homeostazy organizmu), stąd też stany takie jak sen czy znieczulenie ogólne nie są uważane za stany utraty przytomności.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przytomny

przymiotnik

Wiktionary

Źródła:

SJP.pl

Przytrzymanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytrzymać.

Źródła:

Wiktionary

Przytrzymać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytrzymywać)

(1.1) trzymając, nie pozwolić na poruszenie się czegoś lub kogoś

(1.2) utrzymać w miejscu; trzymając, nie pozwolić na zmianę pozycji

(1.3) zatrzymać gdzieś przez pewien czas

(1.4) wziąć do rąk na krótki czas w celu przypilnowania

(1.5) zająć coś dla kogoś przez pewien czas

czasownik zwrotny dokonany przytrzymać się (ndk. przytrzymywać się)

(2.1) złapać się czegoś, aby nie upaść

Źródła:

Wiktionary

Przytrzymywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przytrzymać)

(1.1) trzymając, nie pozwalać na poruszanie się czegoś lub kogoś

(1.2) utrzymywać w miejscu; trzymając, nie pozwalać na zmianę pozycji

(1.3) zatrzymywać gdzieś przez pewien czas

(1.4) brać do rąk na krótki czas w celu przypilnowania

(1.5) zajmować coś dla kogoś przez pewien czas

czasownik zwrotny niedokonany przytrzymywać się (dk. przytrzymać się)

(1.1) niedokonany od|przytulić.

czasownik zwrotny niedokonany przytulać się

(2.1) niedokonany od|przytulić się.

Źródła:

Wiktionary

Przytulaśny

pieszczotliwie:
1. lubiący się przytulać;
2. taki, którego chce się przytulać

Źródła:

roślina zielna z rodziny marzanowatych; zaprzałek, przytulia

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przytulisko

1. zakład opieki dla opuszczonych dzieci, starców i kalek, bezdomnych; przytułek; schronisko;
2. schronienie, zaciszny kąt

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dobroczynny zakład, w którym można znaleźć zaciszne schronienie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przytulić

1. przycisnąć do siebie z czułością;
2. przyłożyć część ciała do czegoś;
3. dać komuś schronienie;
4. potocznie: zyskać dużą sumę pieniędzy

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytulać)

(1.1) okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

(1.2) dać schronienie

(1.3) slang. dostać, otrzymać, zarobić

czasownik zwrotny dokonany przytulić się (ndk. przytulać się)

(2.1) przycisnąć się do kogoś z czułością; zbliżyć się do siebie, dotykając się wzajemnie; także: przywrzeć do czegoś

(2.2) książk. schronić się u kogoś, znaleźć opiekę, dach nad głową

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przytulnie

przysłówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha miejsca, wnętrza albo sytuacji, która sprawia, że ktoś czuje się w nich miło, bezpiecznie i komfortowo; atmosfera sprzyjająca relaksowi i poczuciu domowego ciepła

Źródła:

Wiktionary

Przytulny

zwykle o pomieszczeniu: miły, wygodny, zaciszny

przymiotnik

(1.1) dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przytulski

→ Przytuły

Patrz:Przytuły

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Damian Przytuła – polski piłkarz ręczny
Krzysztof Przytuła – polski piłkarz, trener piłkarski
Waldemar Przytuła – polski piłkarz

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przytułek

zakład opieki dla sierot, starców lub chorych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) placówka schronienia i opieki dla bezdomnych, pokrzywdzonych lub ubogich

(1.2) miejsce schronienia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przytułkowy

→ przytułek

Patrz:przytułek

Źródła:

SJP.pl

Przytuły

nazwisko

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Polsce;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przytuły – część miejscowości Bukowa Wielka w woj. lubelskim, w pow. chełskim, w gminie Sawin
Przytuły – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Krasnosielc
Przytuły – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Przytuły
Przytuły – część miejscowości Śniadowo w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Śniadowo
Przytuły – część miejscowości Zbrzeźnica w woj. podlaskim, w pow. zambrowskim, w gminie Zambrów
Przytuły – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk
Przytuły – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Olecko
Przytuły – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
Przytuły – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Pozezdrze
Przytuły – dawna gromada

(1.2) przyznawać słuszność

Źródła:

Wiktionary

Przytwierdzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytwierdzić.

Źródła:

Wiktionary

Przytwierdzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytwierdzać)

(1.1) mocno przyczepić

(1.2) przyznać słuszność

Źródła:

Wiktionary

Przytycki

→ Przytyk

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytłukiwać)

(1.1) przygnieść, mocno uderzająć czymś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) pot. mocno uderzyć

czasownik zwrotny dokonany przytłuc się (ndk. brak)

(3.1) pot. dotrzeć na miejsce po powolnej lub niewygodnej podróży

Źródła:

Wiktionary

Przyuczelniany

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy uczelni

Źródła:

Wiktionary

Przyuczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyuczać)

(1.1) wykształcić w człowieku lub zwierzęciu pożądany nawyk drogą systematycznych powtórzeń

(1.2) wyposażyć osobę w podstawowe umiejętności praktyczne wymagane na danym stanowisku

(1.3) daw. poddać kogoś surowej dyscyplinie, wymierzając mu adekwatną nauczkę

(1.4) daw. obdarzyć rozmówcę głęboką wiedzą lub udzielić mu życiowej rady

czasownik zwrotny dokonany przyuczyć się (ndk. przyuczać się)

potocznie: zauważać, zwracać na kogoś lub na coś uwagę

Źródła:

SJP.pl

Przyuważyć

potocznie: zauważyć, zwrócić na kogoś lub na coś uwagę

cecha charakterystyczna dla kogoś, raczej pejoratywna, słabostka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.3) jubil. zob. wisiorek.

Przywieszka – pole przylegające do znaczka pocztowego mające co najmniej jeden bok równy bokowi tego znaczka.

Przywieszka jest zazwyczaj oddzielona od znaczka perforacją – jest niezadrukowana lub zawiera napisy, ilustracje firmowe, reklamy i hasła pocztowe.

Źródła:

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywozić)

(1.1) przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przywilej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

Wiktionary

Przywitowo

Przywitowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim, w gminie Skrwilno.

Źródła:

Wikipedia

Przywiyrać

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. o drzwiach domykać

Źródła:

Wiktionary

Przywiązanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przymocowanie czegoś za pomocą wiązania

(1.2) oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź

Źródła:

Wiktionary

Przywiązać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywiązywać)

(1.1) dokonany od|przywiązywać.

czasownik zwrotny dokonany przywiązać się (ndk. przywiązywać się)

(2.1) dokonany od|przywiązywać się.

Źródła:

mięsień przywodzący

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. mięsień przywodzący kończynę do osi ciała

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. przywódca

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przywodzić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywieść)

(1.1) mając nań wpływ (psychiczny czy fizyczny), przyprowadzać kogoś lub coś gdzieś

(1.2) doprowadzać do konkretnego stanu

(1.3) nasuwać skojarzenia

(1.4) fizj. wykonywać ruch w kierunku osi ciała

Źródła:

Wiktionary

Przywozić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywieźć)

Źródła:

SJP.pl

Przywoływanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywoływać.

Źródła:

Wiktionary

Przywoływać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wołać kogoś powodując jego przyjście, zwracać się do kogoś

(1.2) przen. wspominać coś, powracać do czegoś w pamięci

Źródła:

Wiktionary

Przywra

zwierzę o ciele silnie spłaszczonym, nieczłonowanym, zaopatrzonym w przyssawki, pasożyt wewnętrzny lub zewnętrzny kręgowców lądowych i wodnych, np. motylica wątrobowa

Źródła:

SJP.pl

Przywracać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywrócić)

(1.1) doprowadzać do pierwotnego czy poprzedniego stanu lub wprowadzać na nowo

Przywrócenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywrócić.

Źródła:

Wiktionary

Przywrócić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywracać)

SJP.pl
Wiktionary

Przywództwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przewodzenie kimś lub czymś

(1.2) grupa przewodząca kimś lub czymś

Przywództwo (ang. "leadership") – wykonywanie władzy, wywieranie wpływu na grupę społeczną; funkcjonowanie w roli przywódcy.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przywóz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dostarczenie czegoś w określone miejsce

Przywłaszczyć

książkowo: bezprawnie zabrać coś cudzego; ukraść

czasownik

(1.2) uznawać czyjąś przewagę, wyższość itp.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyznać)

(2.1) zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne

czasownik zwrotny przyznawać się

(3.1) potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego

Źródła:

Wiktionary

Przyznać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyznawać)

(1.1) przydzielić coś komuś

(1.2) zgodzić się z kimś w sprawie czegoś, uznać coś za słuszne

czasownik zwrotny przyznać się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyzwolić)

(1.1) okazywać zgodę na coś

Źródła:

Wiktionary

Przyzwoicie

przysłówek

(1.1) w sposób przyzwoity

Źródła:

Wiktionary

Przyzwoiciej

stopień wyższy od przysłówka: przyzwoicie

Źródła:

SJP.pl

Przyzwoitka

1. dawniej: starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości; dyskretka;
2. osoba towarzysząca zakochanym, w celu zakłócenia ich intymności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości, pilnująca przestrzegania norm moralnych

(1.2) pot. żart. osoba zakłócająca intymność zakochanym

wprowadzić nawyk, rutynę

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przyzębia, związany z przyzębiem

Źródła:

Wiktionary

Przyćmiewacz

Źródła:

Wikipedia

Przyćmiewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyłapać.

Źródła:

Wiktionary

Przyłapać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyłapywać)

(1.1) dokonany od|przyłapywać.

Wiktionary

Przyłazić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyleźć)

(1.1) pot. przychodzić, nie będąc mile widzianym

(1.2) pot. przychodzić, idąc powoli

(1.3) pot. młodz. przychodzić

Źródła:

Wiktionary

Przyłbica

1. hełm z zasłoną opuszczaną na twarz, używany w Europie w XIV-XVII w.;
2. ruchoma zasłona w tym hełmie;
3. tarcza ochronna używana przez spawacza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. hełm z zasłoną opuszczaną na twarz, używany w Europie w XIV–XVII w.; także: ruchoma zasłona w tym hełmie;

(1.2) tarcza z materiału ochronnego z okienkiem używana dla ochrony twarzy i głowy podczas spawania

(1.3) osłona z przezroczystego tworzywa sztucznego używana dla ochrony przed odłamkami, zanieczyszczeniami itp.

Wiktionary

Przyłubsko

Przyłubsko – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce, nad Krztynią.

W latach 1954-1959 wieś była siedzibą gromady Przyłubsko, po jej zniesieniu w gromadzie Kroczyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Źródła:

Wikipedia

Przyłucki

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Przyłuski

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przyłuski – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Biała Rawska
Przyłuski – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Sadkowice
Alicja Przyłuska-Fiszer (ur. 1955) – filozof, rektor AWF w Warszawie
Bronisław Przyłuski (1905–1980) – poeta, dramatopisarz, dziennikarz emigracyjny
Jakub Przyłuski (1512–1554) – polski prawnik, pisarz polityczny związany z ruchem egzekucyjnym, poeta
Jan Przyłuski – ujednoznacznienie
Jean Przyluski (1885–1944) – orientalista
Leon Przyłuski (1789–1865) – arcybiskup poznańsko-gnieźnieński i prymas Polski i Litwy

SJP.pl

Przyłączać

1. dołączać kogoś do jakiejś grupy;
2. zespalać coś z czymś w całość;
3. o atomach, jonach, cząsteczkach chemicznych: wiązać się z inną cząsteczką;
4. zespalać instalację wewnętrzną założoną w budynku, dzielnicy itp. z elementem układu ogólnego

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyłączyć)

(1.1) dodawać nową jednostkę do czegoś większego

(1.2) chem. wiązać ze sobą inny element i przez to nabierać nowych cech chemicznych

czasownik zwrotny niedokonany przyłączać się (dk. przyłączyć się)

(2.1) stawać się częścią danej grupy

(2.2) chem. łączyć się ze sobą, zmieniając się pod względem chemicznym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Przyłącze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urządzenie techniczne, związane z obiektem budowlanym, zapewniające połączenie z siecią: elektryczną, wodną, gazową, kanalizacyjną itp.

Przyłącze – element sieci uzbrojenia terenu lub jej część służąca do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci należącej do podmiotu przyłączanego z pozostałą częścią sieci uzbrojenia terenu.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Przyłączenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyłączyć.

Źródła:

Wiktionary

Przyłączny

1. łączący się z czymś; przyległy;
2. dawniej: dający się przyłączyć

Źródła:

SJP.pl

Przyłączyć

czasownik dokonany (ndk. przyłączać)

(1.1) dołączyć kogoś do jakiejś grupy

(1.2) zespolić coś z czymś w całość

(2.2) wziąć udział w czymś, co się odbywa

(2.3) nielegalnie podłączyć się do przewodów elektrycznych, gazowych, do licznika itp.

Źródła:

Wiktionary

Przyłębski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Przyłęcki

przymiotnik od: Przyłęk, Przyłęki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Mirosław Przyłęcki – polski architekt, urbanista, konserwator zabytków i nauczyciel akademicki
Stanisław Przyłęcki – polski biochemik, fizjolog weterynarii
Tadeusz Przyłęcki – polski prawnik, adwokat i polityk, prezydent Radomia

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przyłęgów

Przyłęgów (niem. "Preilsdorf") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Żarów.

Źródła:

Wikipedia

Przyłęk

nazwa kilku wsi w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przyłęk – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Bardo
Przyłęk – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Paradyż
Przyłęk – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Sobolew
Przyłęk – część wsi Czarna Wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Pionki
Przyłęk – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Przyłęk
Przyłęk – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Niwiska
Przyłęk – część wsi Pilchów w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaleszany
Przyłęk – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Szczekociny
Przyłęk – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
Przyłęk – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Nowy Tomyśl
Przyłęk – dawna gmina w województwie wrocławskim
Przyłęk – dawna gromada w powiecie ząbkowickim

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przyłęków

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyśnić.

Źródła:

Wiktionary

Przyśniony

1. rzadko: ujrzeć coś lub kogoś we śnie;
2. przyśnić się -
a) ukazać się we śnie;
b) przenośnie: przywidzieć się

Źródła:

SJP.pl

Przyśnić

1. rzadko: ujrzeć coś lub kogoś we śnie;
2. przyśnić się -
a) ukazać się we śnie;
b) przenośnie: przywidzieć się

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) rzad. ujrzeć we śnie

SJP.pl

Przyśpieszony

1. zwiększyć prędkość, szybkość; przyspieszyć;
2. skrócić czas trwania czegoś

przymiotnik

(1.1) szybszy niż zazwyczaj lub niż przyjęte normy

(1.2) trwający krócej niż zazwyczaj

(1.3) kolej. nie zatrzymujący się na niektórych przystankach lub stacjach

forma czasownika.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyżeglować.

Przódzi

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. najpierw

Źródła:

Wiktionary

Przódź

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. najpierw

Źródła:

Wiktionary

Prządek

dawniej:
1. mężczyzna przędący, potrafiący prząść;
2. mężczyzna zatrudniony w przędzalni

Źródła:

SJP.pl

Prządka

1. kobieta przędąca, potrafiąca prząść;
2. kobieta zatrudniona w przędzalni;
3. motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządkówka;
4. prządka pierścienica - motyl nocny z rodziny barczatkowatych, składający jaja w pierścieniowatych złożach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się przędzeniem

(1.2) zool. nazwa systematyczna|Nephila pilipes|ref=tak., prządka olbrzymia, gatunek dużego pająka z rodziny prządkowatych, nazwa systematyczna|Nephilidae|ref=tak.

(1.3) ent. ogólna nazwa motyli z rodziny prządkowatych, nazwa systematyczna|Bombycidae|ref=tak., wytwarzających w stadium larwalnym przędzę

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Stanisława Prządka – polska polityk
Wiesław Prządka – polski akordeonista, bandoneonista, kompozytor, aranżer
Prząśniczka – utwór Stanisława Moniuszki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prządki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prządki (Bombycidae) – rodzina motyli nazywana również jedwabnikowatymi
Prządki – zespół
Pierzaczki (prządki) – zwyczaj słowiański
Rezerwat przyrody Prządki im. prof. Henryka Świdzińskiego – rezerwat przyrody nieożywionej położony między miejscowościami Korczyna i Czarnorzeki w gminie Korczyna w województwie podkarpackim
przędzenie

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prządkowate

1. rodzina niewielkich owadów z rzędu motyli; jedwabnikowate, prządki;
2. rodzina dużych pająków

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prządkowate (Bombycidae) – rodzina motyli
prządkowate (Nephilidae) – rodzina pająków

Przędzień

przędzień gruszowy - błonkówka z rodziny osnujowatych

Źródła:

SJP.pl

Przędzina

wyrób włókienniczy nietkany, powstający w wyniku przeszywania jednego lub dwóch układów nitek

Przędzina – wyrób włókienniczy płaski wytwarzany z jednego lub kilku układów nitek. Najczęściej tworzona jest z dwóch układów nitek osnowy i wątku ułożonych jeden nad drugim. Nie splatają się jednak jak w tkaninie, ale są przeszywane przez trzeci układ nitek – osnowę przeszywającą. Przędziny mogą być produkowane jako gładkie oraz z okrywą runową lub pętelkową. W celu uzyskania barwnych wzorów przędziny gładkie poddawane są drukowaniu.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Przędziorek

drobny pajęczak mający gruczoły przędne umieszczone w głowotułowiu, pasożytujący na liściach roślin

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ogrod. arachn. roztocze o gruszkowatym korpusie z rodziny przędziorkowatych żerujące na roślinach

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przędziorek chmielowiec
Przędziorek owocowiec
Przędziorek sosnowy
Przędziorek szklarniowiec

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przędziorkowate

rodzina roztoczy

przymiotnik

Przęsławice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Pniewy
Przęsławice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Brochów
Przęsławice – wąskotorowy przystanek osobowy w Nowej Wsi-Śladowie, w gminie Brochów, w powiecie sochaczewskim

Źródła:

Wikipedia

Przęsło

1. część konstrukcji między dwoma sąsiednimi podporami;
2. element sklepienia oddzielony żebrami lub gurtami;
3. w kolejnictwie: odcinek toru kolejowego między dwoma złączami szyn

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bud. fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami;

(1.2) kolej. odcinek toru kolejowego między dwoma kolejnymi złączami szyn

(1.3) fragment płotu zawierający się między dwoma słupkami

Przęsło – element budowlany o kilku zastosowaniach:

Przęsło nurtowe to nazwa dla zwykle najdłuższego przęsła w konstrukcji mostu przebiegającego nad nurtem rzeki.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przęsłowy

→ przęsło

Patrz:przęsło

Źródła:

SJP.pl

Przęśl

krzew z rodziny gniotowatych; efedra

Źródła:

SJP.pl

Przęślica

część kołowrotka służąca do umocowywania kądzieli

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element konstrukcyjny kołowrotka, zazwyczaj w formie pionowego drążka, deseczki z otworami lub rączki, przeznaczony do stabilizowania pęków nienaprzędzionego włókna (kądzieli)

(1.2) wolnostojący kij lub przymocowany do siedziska drążek, do którego przywiązuje się przędziwo w trakcie ręcznego wyrabiania nici za pomocą wrzeciona

(1.3) gw-pl|Małopolska. kompletna maszyna do przędzenia (kołowrotek)

(1.4) przest. bot. skrzyp polny bądź podgorzał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Przęślik

1. ciężarek obciążający wrzeciono, ułatwiający jego ruch obrotowy i zapobiegający zsuwaniu się nici z wrzeciona;
2. dawniej: kądziel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. ciężarek na wrzecionie ułatwiający ruch obrotowy i zapobiegający zsuwaniu się nici

(1.2) daw. kądziel

Przęślik − ciężarek przymocowany do wrzeciona przy ręcznym wykonywaniu przędzy z lnu i wełny.

[czytaj: presjoziTE] z francuskiego: wykwintność; styl w sztuce i obyczajach francuskich w pierwszej połowie XVII wieku

Préciosité, preciosite (fr. dosł. "wykwintność") – tendencja w literaturze francuskiej 1. połowy XVII wieku, odmiana baroku, bliska zwłaszcza takim kierunkom jak konceptyzm i marinizm.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prêt-À-Porter

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prêt-à-porter – rodzaj kolekcji mody
Prêt-à-Porter – film w reżyserii Roberta Altmana

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Próba

1. starania podjęte w celu dokonania czegoś
2. badanie jakości
3. zdarzenie będące sprawdzianem czegoś
4. wynik doświadczeń
5. zawartość kruszcu w monetach; aloi
6. przygotowania do czegoś, np. występu
7. ilość pobranej substancji; próbka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

(1.2) test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

(1.3) usiłowanie dokonania czegoś

(1.4) stat. pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech

(1.5) jubil. zawartość metalu szlachetnego w stopie, wyrażona w promilach

(1.6) pot. cecha probiercza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

próba Abla
próba akroleinowa
próba Benedicta
próba Fehlinga
próba iskrowa
próba Jominy’ego
próba Lucasa
próba Marsha
próba obrączkowa
próba ślepa
próba Tollensa
próba Trommera

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Próbeczka

zdrobnienie od: próba

Źródła:

SJP.pl

Próbka

1. cząstka w fazie eksperymentów;
2. produkt, który jest rozpowszechniany w celach komercyjnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała porcja czegoś przeznaczona do badań

(1.2) mała porcja materiału do prezentacji dla klienta

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

próbka chemiczna
próbka statystyczna
próbka toroidalna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Próbkarz

osoba zajmująca się pobieraniem próbek w procesie produkcji czegoś, w celu przekazania ich do badania laboratoryjnego

Źródła:

SJP.pl

Próbkowanie

etap przekształcania sygnału z postaci analogowej na cyfrową

Próbkowanie, dyskretyzacja, kwantowanie w czasie – proces tworzenia sygnału dyskretnego, reprezentującego sygnał ciągły za pomocą ciągu wartości nazywanych próbkami. Zwykle jest jednym z etapów przetwarzania sygnału analogowego na sygnał cyfrowy.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

1. urządzenie do pobierania próbek przeznaczonych dalej do badań; sonda;
2. w zootechnice: samiec wykorzystywany do wyszukiwania płodnych samic w stadzie zwierząt hodowlanych, zwłaszcza owiec; szukarek;
3. wskaźnik napięcia elektrycznego, zwykle w postaci niewielkiego przyrządu w kształcie długopisu;
4. próbnik kosmiczny - sonda kosmiczna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd do pobierania próbek czegoś, np. kopaliny płynnej lub skały ze ściany otworu wiertniczego

(1.2) pot. zestaw próbek, np. kolorów, wzorów, faktur

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Próbny

przymiotnik od: próbować

przymiotnik

(1.1) robiony na próbę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Próbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|próbować.

Źródła:

Wiktionary

Próbować

podejmować czynność nie będąc pewnym sukcesu

czasownik przechodni niedokonany (dk. spróbować)

(1.1) starać się coś zrobić

regionalnie: probówka, małe cylindryczne naczynie laboratoryjne, najczęściej szklane, służące do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. probówka.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prócheński

→ Próchna

Patrz:Próchna

Próchniak

spróchniałe drzewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Anna Próchniak
Edward Próchniak
Paweł Próchniak

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Próchnica

1. choroba bakteryjna zębów polegająca na stopniowym odwapnieniu i rozkładzie ich twardych tkanek, powodująca powstawanie ubytków;
2. komponent gleby powstały z rozkładu obumarłych szczątków roślin i zwierząt; humus

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stomat. choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

(1.2) geol. składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

(1.3) med. przewlekłe zapalenie kości na tle gruźliczym

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

próchnica – część składowa gleby
próchnica zębów
próchnica poroża
Próchnica – struga dorzecza Sanu, prawoboczny dopływ Czarnej Łady
Próchnica – część wsi Tuchowicz w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Stanin
Próchnica – część wsi Włosnowice w woj. świętokrzyskie, w powiat buski, gminie Solec-Zdrój

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Próchnicki

przymiotnik od: Próchnik (jedna z północnych dzielnic Elbląga)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Próchnicki – polski porucznik pilot
Franciszek Próchnicki – polski nauczyciel, pedagog, dydaktyk, działacz społeczny
Jan Andrzej Próchnicki – polski rzymskokatolicki duchowny
Jerzy Próchnicki – polski aktor
Maciej Próchnicki – polski muzyk
Mikołaj Próchnicki – polski rzymskokatolicki duchowny
Stanisław Próchnicki – polski wojskowy
Zdzisław Próchnicki – polski prawnik

Próchniczek

1. rodzaj mchu z klasy prątników;
2. mklik (omacnica) próchniczek - gatunek motyla z rodziny omacnicowatych

Próchnilcowaty

o cechach próchnilcowatych (rodzina grzybów)

Źródła:

SJP.pl

Próchnilcowce

rząd grzybów z typu workowców

Próchnilcowce ("Xylariales" Nannf.) – rząd grzybów z klasy "Sordariomycetes".

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Próchnilcowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z typu workowców

Źródła:

SJP.pl

Próchnilec

rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mykol. grzyb z rodziny próchnilcowatych;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Próchno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) drewno, które w wyniku rozkładu przez drobnoustroje stało się miękkie, suche i kruche

(1.2) pot. pogard. stary, zniedołężniały człowiek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Próchno – powieść Wacława Berenta
Próchno – produkt rozkładu drewna (próchnienia)

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Próchnówko

Próchnówko – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Tuczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Około 2 kilometry na wschód od wsi – nad jeziorem Bytyń Wielki znajduje się stanica harcerska, do której w ostatnich latach doprowadzono nową utwardzoną drogę ze wsi Próchnowo.

Źródła:

Wikipedia

Prócz

za wyjątkiem, oprócz (czegoś, kogoś)

przyimek

(1.1) książk. zob. oprócz.

(1.2) gw-pl|Warmia. mimo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Próg

poprzeczna dolna część futryny drzwiowej, wystająca nad poziom podłogi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

(1.2) wejście do domu

(1.3) początek

(1.4) wielkość graniczna

(1.5) przen. trudna do pokonania przeszkoda stojąca na drodze do celu

(1.6) geol. stopień skalny

(1.7) muz. element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny

(1.8) sport. w niektórych dyscyplinach miejsce wybicia się zawodników

(1.9) mot. nadwozie poniżej drzwi

(1.10) mot. element obręczy koła samochodu

(1.11) mot. poprzeczne wybrzuszenie na drodze skłaniające kierowcę do ograniczenia prędkości

(1.12) lotn. uskok w podwodnej części wodnosamolotu

(1.13) hydrol. geogr. stopień na rzece, mała kaskada;

(1.14) geogr. rodzaj mezoregionu fizycznogeograficznego

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dolna część futryny drzwiowej, usytuowana powyżej poziomu podłogi (zobacz też: bariery architektoniczne, podproże)
PRÓG – nazwa Grupy Teatralno-Happenerskiej z Wadowic
przegroda, stopień skalny (zobacz też: kuesta, wodospad, kaskada, cyrk lodowcowy)
próg rzeczny: poprzeczny stopień w korycie rzecznym (zobacz też: poroh)
próg – rodzaj budowli regulacyjnej stosowanej w hydrotechnice
próg (zwany również grzbietem) w sensie geomorfologii to wzniesienie na powierzchni ziemi. Progi mogą przebiegać powyżej lub poniżej poziomu morza, więc wznoszą się na kontynentach, wyspach lub w ocea...
próg – ułatwiająca uzyskanie czystego brzmienia listewka na gryfie niektórych chordofonów szyjkowych, na której się opiera naciskana palcami struna
w lekkoatletyce: belka, z której zawodnik odbija się do skoku
element skoczni narciarskiej
próg nuklearny – stan gospodarki umożliwiający wytworzenie broni jądrowej
próg pobudliwości (próg podniety) – najmniejsze natężenie bodźca:
- w psychologii – konieczne do wywołania określonego wrażenia lub reakcji

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o drobnym śniegu: padać

(1.2) o np. pyle, kurzu: sypać czymś drobnym

(1.3) rozpylać farbę, lakier na jakieś tło

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prószyński

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jerzy Prószyński (ur. 1935) – polski biolog, profesor, związany z Muzeum i Instytutem Zoologii w Warszawie
Kazimierz Prószyński (1875-1945) – polski wynalazca i konstruktor pionierskich aparatów kinematograficznych; ojciec kinematografi, syn Konrada
Konrad Prószyński (1851–1908) – polski działacz oświatowy, pisarz, wydawca
Marceli Prószyński (1881–1956) – nauczyciel, publicysta, działacz Narodowej Demokracji, poseł na sejm RP I kadencji (1922–1927)
Mieczysław Prószyński (ur. 1953) – polski wydawca, astrofizyk, taternik; wnuk Konrada
Mieczysław Prószyński (1909–1979) – działacz ONR
Stanisław Prószyński (1899–1970) – instruktor harcerski, dziennikarz, działacz oświatowy i niepodległościowy; wnuk Konrada
Stanisław Prószyński (1926–1997) – polski kompozytor, pedagog i publicysta muzyczny
Tadeusz Anastazy Prószyński (1873–1925) – publicysta, poseł na Sejm RP I kadencji; syn Konrada
Prószyński i S-ka
Prószyński Media

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Próć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. pruć

Źródła:

Wiktionary

Próżne

1. mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu;
2. niczym niewypełniony; pusty;
3. niedający oczekiwanych efektów; daremny, nieefektywny

Źródła:

SJP.pl

Próżnia

1. stan gazu będącego pod ciśnieniem mniejszym od ciśnienia atmosferycznego;
2. obszar wypełniony gazem o ciśnieniu mniejszym od ciśnienia atmosferycznego; wakuum; vacuum
3. w anatomii: płaszczyzna miednicy mniejszej, której wymiar prosty zawiera się między górnym brzegiem spojenia łonowego a wzgórkiem kości krzyżowej i której wymiar poprzeczny zawiera się pomiędzy najbardziej na boki oddalonymi punktami linii granicznych (znajdujących się na talerzach symetrycznych kości biodrowych)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

(1.2) techn. stan bardzo niskiego ciśnienia

(1.3) pusta przestrzeń

(1.4) przen. stan braku lub niedoboru czegoś w jakiejś sferze życia i działalności człowieka

Próżnia – w rozumieniu tradycyjnym pojęcie równoważne pojęciu pustej przestrzeni. We współczesnej fizyce, technice oraz rozumieniu potocznym pojęcie próżni ma zupełnie odmienne konotacje.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Próżniacki

charakterystyczny dla próżniaka, oddający się próżnowaniu; próżniaczy

przymiotnik

(1.1) właściwy dla próżniaka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

dotyczący próżniaka, właściwy próżniakowi, oddający się próżnowaniu

przymiotnik

(1.1) właściwy dla próżniaka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Próżniaczysko

zgrubienie od: próżniak

Źródła:

SJP.pl

Próżniaczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

bez oczekiwanego skutku; daremnie; niepotrzebnie; na darmo

przysłówek sposobu

(1.1) książk. bez oczekiwanego skutku

(1.2) daw. pusto

Próżno – bagno, błoto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Pasym.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Próżnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|próżnować.

Źródła:

Wiktionary

Próżnować

lenić się, marnować czas

czasownik

(1.1) książk. nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Próżność

→ próżny

rzeczownik, rodzaj żeński

przymiotnik

(1.1) dotyczący prącia, związany z prąciem

Źródła:

Wiktionary

Prąd

1. bieg wody; nurt;
2. strumień powietrza, gazu;
3. kierunek, tendencja w sztuce, filozofii itp.;
4. uporządkowany przepływ ładunków elektrycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. ruch ładunków elektrycznych;

(1.2) pot. energia elektryczna

(1.3) strumień wody

(1.4) tendencja, kierunek

(1.5) pot. alkohol

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ruch cieczy,
- zwłaszcza wody,
  - nurt (prąd rzeczny)
  - prądy morskie:
  - głębinowy,
  - powierzchniowy,
  - zawiesinowy,
  - wiatrowy
  - prądy strumieniowe
ruch, strumień powietrza lub gazu: prądy termiczne, prąd konwekcyjny, strumieniowy, zstępujący, wstępujący, orograficzny,
w fizjologii: prąd czynnościowy – bioprąd
- faradyczny, neofaradyczny, samouwolnienia, diadynamiczny, interferencyjny Nemeca – skutki fizjologiczne przepływu prądu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prądnica

maszyna do przetwarzania energii mechanicznej w energię elektryczną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. elektr. urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

Prądnica (dawniej "dynamomaszyna") – maszyna elektryczna, przetwarzająca energię mechaniczną ruchu obrotowego w energię elektryczną. Jeden z rodzajów generatora elektrycznego.

Wytwarzanie energii elektrycznej odbywa się w prądnicach dzięki zjawisku indukcji elektromagnetycznej. W prądnicy prądu stałego stały strumień magnetyczny, wytwarzany przez magnesy lub elektromagnesy umieszczone w stojanie prądnicy, indukuje w uzwojeniu wprawianego w ruch wirnika prąd elektryczny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prądnicki

przymiotnik od: Prądnik (rzeka, wieś)

przymiotnik

(1.1) związany z Prądnikiem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prądniczanin

mieszkaniec Prądnika

Źródła:

SJP.pl

Prądniczanka

mieszkanka Prądnika

|pole=style="background:#EAECF0; color:black; text-align:center; font-weight:bold; border-bottom:1px solid #aaa; border-top:1px solid #aaa;"

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prądniczka

zdrobnienie od: prądnica

Źródła:

SJP.pl

Prądnik

1. wieś w Polsce;
2. rzeka w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w województwie małopolskim z ujściem w Krakowie, lewy dopływ Wisły;

(1.2) geogr. wieś w gminie Myślibórz, w województwie zachodniopomorskim;

(1.3) zob. Prądnik Biały.

(1.4) zob. Prądnik Czerwony.

(1.5) zob. Prądnik Korzkiewski.

(1.6) dawna nazwa Prudnika

Prądnik (w dolnym biegu, na obszarze Krakowa, pod nazwą Białucha) – rzeka w województwie małopolskim, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, lewy dopływ Wisły. Inne nazwy rzeki: "Prątnik", "Promnik", a w biegu górnym "Sałaszówka" lub "Sułoszówka".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prądochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. elektr. cecha tego, co prądochłonne

Źródła:

Wiktionary

Prądochłonny

zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerczy, prądożerny

Źródła:

SJP.pl

Prądocin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Prądocin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka
Prądocin – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Deszczno
Prądocin – przystanek kolejowy

Źródła:

Wikipedia

Prądolubność

skłonność niektórych zwierząt wodnych do obierania sobie wód płynących za stałe siedlisko; reofilia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prądolubne

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prądolubny

przymiotnik

wytwarzający prąd

przymiotnik

(1.1) elektr. wytwarzający prąd elektryczny

(1.2) hydrol. wytwarzający prąd wodny

(1.3) meteorol. wytwarzający prądy powietrzne

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prądownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakończenie dyszy węża strażackiego nadające odpowiedni kształt i kierunek strumieniowi wody

Prądownica – znajdujące się na końcu linii gaśniczej urządzenie do podawania wody, roztworu wodnego środka gaśniczego, piany lub proszku gaśniczego na ognisko pożaru.

Rozróżnia się, w zależności od stosowanego środka gaśniczego, prądownice:

Prądownicą określa się każde urządzenie służące do formowania prądu cieczy lub proszku.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Prądowy

napędzany prądem (elektrycznym)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prądem, dotyczący prądu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prądożerca

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. odbiorca znacznych ilości prądu elektrycznego

(1.1) zdrobn. od: prąd

Źródła:

Wiktionary

(1.1) długi, wąski pasek, prosty lub wygięty; cienka pręga, linia wyróżniająca się na jakim tle

forma rzeczownika.

(2.1) lm. D. od prążka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prążka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. prążek

forma rzeczownika.

(2.1) lp. D. od prążek

Źródła:

Wiktionary

karbica prążkówka - gatunek ćmy z rodziny garbatkowatych

Źródła:

SJP.pl

Pręcik

1. męski organ płciowy w kwiatostanie
2. receptor siatkówki oka
3. mały pręt
4. miara długości odpowiadająca 10 ławom (ok. 446,65 mm)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały, cienki pręt

(1.2) anat. światłoczuła komórka siatkówki oka;

(1.3) bot. męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

pręcik (anatomia) – receptor siatkówki oka
pręcik (botanika) – męski organ płciowy w kwiecie
pręcik (stopa geometryczna) – historyczna jednostka długości równa 10 ławek = 446,65 mm

przymiotnik

(1.1) szybki, odznaczający się dużą szybkością

(1.2) taki, który ma za chwilę nastąpić

(1.3) taki, który reaguje bardzo gwałtownie, szybko, bez zastanowienia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Prędko

przysłówek

(1.1) szybko, z dużą prędkością

wykrzyknik

(2.1) wyraża ponaglenie do zrobienia czegoś

Źródła:

Wiktionary

Prędkonogi

szybko biegający

Źródła:

SJP.pl

Prędkościomierz

miernik prędkości, zazwyczaj liniowej; szybkościomierz (przestarzale)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. urządzenie służące do pomiaru prędkości

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prędkościomierz (lotnictwo)
prędkościomierz (motoryzacja)
prędkościomierz kontrolny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prędkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu

1. znak w postaci podłużnego, wąskiego pasa, często będący wynikiem jakiegoś działania; linia, smuga;
2. mięso wołowe z ćwierci tylnej lub przedniej, od łopatki do kolan

Źródła:

SJP.pl

Pręga

1. znak w postaci podłużnego, wąskiego pasa, często będący wynikiem jakiegoś działania; linia, smuga;
2. mięso wołowe z ćwierci tylnej lub przedniej, od łopatki do kolan

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długi i wąski ślad na czymś

(1.2) kulin. mięso wołowe z ćwierci przedniej, od łopatki do kolana

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

znak w kształcie długiego, wąskiego pasa
- pręga grzbietowa
rodzaj mięsa wołowego
pręgi (hydrologia), antypręgi (hydrologia)
Pręgi – film
Pręga – struga, dopływ Myśli

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pręgierz

w średniowieczu: słup, przy którym wystawiano na widok publiczny przestępców i wymierzano im karę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;

rodzaj gryzoni z podrodziny myszy

Pręgomysz ("Lemniscomys") – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pręgopłetwy

rzadko: mający pręgowane płetwy

przymiotnik

(1.1) icht. posiadający pręgi na płetwach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pręgosterny

gołąbczak pręgosterny - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

Źródła:

SJP.pl

Pręgostrzyżyk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce

przymiotnik

(1.1) mający pręgi

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: pręgować

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pręgowaty

Pręgowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Pręgowo – wieś w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Kolbudy
Pręgowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn

Źródła:

Wikipedia

Pręgowski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Pręt

1. drążek, tyczka, witka;
2. wyrób hutniczy o znacznej długości i stałym przekroju poprzecznym;
3. staropolska miara długości i powierzchni

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drążek, tyczka, witka

(1.2) wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

(1.3) szpikulec do rożna

(1.4) daw. miara długości i powierzchni

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

pręt (mechanika)
pręt (miara)
pręt (wyrób hutniczy)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Prętnik

rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny guramiowatych

Źródła:

SJP.pl

Prętosłup

utwór powstały przez zrośnięcie się pręcików ze słupkiem; typowy dla storczyków; gynostemium

→ pręt

Patrz:pręt

Źródła:

SJP.pl

Prężec

prężec dwupaskowy - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

Źródła:

SJP.pl

Prężnie

Prężynka

wieś w Polsce

Prężynka ( Klein Pramsen, Prudinka) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Prężyć

1. napinać, naprężać (np. mięśnie);
2. prężyć się:
a) napinać mięśnie; wyprężać się;
b) być naprężanym, sztywnym

Źródła:

SJP.pl