Al

w starożytnym Rzymie:
1. skrzydło szyku bojowego;
2. oddział piechoty lub jazdy sprzymierzeńców, liczący kilkuset żołnierzy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. węgorz

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od ala

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Al-Habech – luksemburska nazwa miejscowości Habay-la-Vieille
Al Vå – walońska nazwa miejscowości Leval-Trahegnies
Al Esch – dzielnica Esch-sur-Alzette
Ål – gmina
AL – Aeroklub Lubelski
AL – Aeroklub Lwowski
AL – Armia Ludowa, organizacja partyzancka w czasie II wojny światowej
al. – skrót od słowa aleja, np. aleja Pokoju
Al. – skrót od słowa aleje, np. Aleje Jerozolimskie
.al – krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych Albanii
AL – Albania (oznaczenie kodowe ISO 3166-1)
Alabama – stan w USA (ISO 3166-2)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Al-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon niektórych wyrazów pochodzących z języka arabskiego, pozostałość arabskiego rodzajnika określonego rzeczowników rodzaju męskiego

Źródła:

Wiktionary

Al-Alamajn

miasto w północnym Egipcie; El Alamein

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

SJP.pl
Wiktionary

Al-Quds

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. transliteracja arabskiej nazwy Jerozolimy

Źródła:

Wiktionary

Al-Rijad

stolica Arabii Saudyjskiej; Rijad

Źródła:

SJP.pl

Al-Ujun

nieoficjalna stolica Sahary Zachodniej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. nieoficjalna stolica Sahary Zachodniej;

Al-Ujun (arab. العيون, także jako El Aaiún i Laâyoune) – miasto w północnej Saharze Zachodniej (państwo nieuznawane; dawna kolonia hiszpańska: Hiszpańska Afryka Zachodnia), obecnie pod kontrolą marokańską. Stolica regionu Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra, w latach 1940–1976 stolica Sahary Zachodniej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Al.

1. skrót od: aleja
2. skrót wyrażenia "a linea" (od nowego wiersza)
3. skrót od: alias (inaczej, czyli)

skrót

(1.1) = aleja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ala

w starożytnym Rzymie:
1. skrzydło szyku bojowego;
2. oddział piechoty lub jazdy sprzymierzeńców, liczący kilkuset żołnierzy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. wojsk. starożytny oddział piechoty lub później jazdy Rzymu i Mezopotamii;

(1.2) hist. wojsk. straż przyboczna króla Macedonii

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ala – zdrobnienie imienia Alicja, Alina
Ala – właśc. Alicja Boratyn, polska piosenkarka popowo-rockowa
Ala – afrykańskie bóstwo podziemi (bogini Ibów)
ala – starożytne oddziały Rzymu i Mezopotamii
Ala – postać literacka występująca w dramacie Tango Sławomira Mrożka
Ala – miasto i gmina we Włoszech
– miejscowość w Portugalii, w gminie Macedo de Cavaleiros
Ala – wieś w Estonii, w prowincji Hiiu, w gminie Pühalepa
Ala – wieś w Estonii, w prowincji Valga, w gminie Helme
Ala – nazwa skrótowa alaniny
ALA – nazwa skrótowa kwasu α-linolenowego
ALA – nazwa skrótowa kwasu δ-aminolewulinianowego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alabama

rzeka i stan w Stanach Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

1. wykonany z alabastru (np. alabastrowa waza);
2. podobny do alabastru, właściwy alabastrowi, jasny i gładki (np. alabastrowa biel, alabastrowe dłonie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aladyn

bohater "Księgi tysiąca i jednej nocy", który wszedł w posiadanie magicznej lampy, zamieszkiwanej przez dżina spełniającego wszystkie życzenia jej posiadacza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. wino czerwone produkcji hiszpańskiej

Źródła:

Wiktionary

Alaks

nazwa handlowa leku przeczyszczającego, zawierającego bisakodyl; Alax

Źródła:

SJP.pl

Alaktaga

rodzaj gryzoni z rodziny skoczkowatych

Alaktaga ("Allactaga") – rodzaj ssaków z podrodziny alaktag (Allactaginae) w obrębie rodziny skoczkowatych (Dipodidae).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alalia

zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniami mózgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. całkowity brak mowy lub głębokie zaburzenie procesu jej kształtowania się, powstałe na skutek uszkodzenia struktur mózgowych (kory mózgowej) w okresie przed opanowaniem mowy przez dziecko (do ok. 2. roku życia)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alalia – zaburzenie mowy
Alalia (obecnie Aléria) – starożytne miasto na Korsyce, w którego pobliżu rozegrała się bitwa morska w 535 p.n.e.

północnoamerykański zauropod z okresu kredy, długość około 20 metrów

Alamozaur ("Alamosaurus") – rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów (Titanosauria); jego nazwa oznacza „jaszczur z Alamo”. Nazwa pochodzi od pasma górskiego Ojo Alamo w stanie Nowy Meksyk, gdzie znaleziono go po raz pierwszy.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alan

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) hist. członek plemienia Alanów (przodek Osetyńca)

Alan – imię męskie pochodzenia najprawdopodobniej celtyckiego. Może też wywodzić się od nazwy irańskiego plemienia Alanów. Znaczenie tego imienia nie jest dokładnie znane, prawdopodobne znaczenia:

Imię zostało wprowadzone do Anglii przez Bretończyków po inwazji Normanów na Anglię. Do Polski trafiło z języka angielskiego (jest popularne w krajach anglosaskich) i zaczęło być nadawane częściej w latach 80. XX wieku oraz 90..

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alana

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

zbiór norm stylistycznych poezji hinduskiej dotyczących zarówno semantyki, jak i warstwy brzmieniowej wypowiedzi

Alankara (z sanskrytu „ozdoba”) – jedno z podstawowych pojęć tradycyjnej poetyki indyjskiej. Choć przypomina europejskie tropy i figury retoryczne, nie jest z nimi tożsame. Najważniejsza różnica polega na tym, że alankara najczęściej odnosi się do całej strofy wiersza, a nie do pojedynczych słów czy zwrotów. Indyjscy teoretycy literatury stworzyli liczne systemy klasyfikacji alankar, których liczba stopniowo rosła – od kilku podstawowych do ponad stu różnych typów.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alanostwo

Alan z małżonką; Alanowie

Źródła:

SJP.pl

Alanowie

Alan z małżonką; Alanostwo

Alanowie (Halanowie, Tanaitowie lub Asowie; Αλανοί, chiń. 阿蘭聊; pinyin "Ālánliáo", także chiń. 奄蔡 "Yǎncài" z II w. i 阿蘭 "Alan" z III w.) – lud irański uczestniczący w wielkiej wędrówce ludów, spokrewniony ze Scyto-Sarmatami.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alana lub z nim związany

Źródła:

SJP.pl

Alantoina

pochodna mocznika, substancja krystaliczna słabo rozpuszczalna w wodzie; stosowana do produkcji maści i zasypek; allantoina

1. sygnał, najczęściej dźwiękowy, ostrzegający o grożącym lub zaistniałym niebezpieczeństwie;
2. urządzenie ostrzegające o niebezpieczeństwie;
3. czas trwania nalotu nieprzyjacielskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

(1.2) urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)

(1.3) wezwanie do działania

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alarm – sygnał wzywający do gotowości na wypadek zagrożenia. Najczęściej jest to sygnał dźwiękowy. W dawnych czasach było to bicie w bębny lub dzwony, stąd powiedzenie „bić na alarm” (na trwogę). Aktu...
alarm – stan gotowości w przypadku powszechnego zagrożenia (np. pożar, powódź), także: stan gotowości bojowej w wojsku wywołany takim sygnałem
- alarm pożarowy
- alarm o skażeniach
- alarm powietrzny
- alarm powodziowy
alarm – okres od chwili ogłoszenia alarmu do chwili jego odwołania
alarm – sygnał w budziku lub zegarku
alarm – potocznie: urządzenie alarmowe
alarm – alarm w żegludze
AlaRm – polski film
Alarm! – polski program telewizyjny

Alarmistka

→ alarmista

Patrz:alarmista

Źródła:

SJP.pl

Alarmistycznie

groźny, wzbudzający niepokój; niepokojący, alarmistyczny

przymiotnik

(1.1) budzący niepokój

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy czynny od: alarmować

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alaryk

Źródła:

Wikipedia

Alaska

→ Alaska; alaskijski, alaskański

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

(1.2) geogr. półwysep w Ameryce Północnej;

SJP.pl
Wiktionary

Alaskit

magmowa skała głębinowa, odmiana granitu; granit alkalicznoskaleniowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj skały magmowej;

Alaskit – kwaśna skała plutoniczna zbudowana ze skaleni alkalicznych, kwarcu i znikomych ilości składników ciemnych; są to skały samodzielnych masywów, pni i małych intruzji; dzielą się na bezalbitowe kalialaskity lub ortoalaskity oraz właściwe (ze skalenia potasowego i albitu). Tworzy brzeżne partie masywów granitowych, czasem samodzielne drobne intruzje. Pospolity, w Polsce występuje w Tatrach Zachodnich (m.in. na Giewoncie i Twardym Grzbiecie).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alasko

forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: Alaska

Źródła:

Wiktionary

Alastor

złoczyńca, który popełnił nieprzebaczalną zbrodnię

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alastor – postać w mitologii greckiej
Alastor – polski zespół muzyczny
Alastor Moody – fikcyjna postać, auror z serii książek Harry Potter
Alastor – fikcyjna postać, demon z serialu animowanego

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alasz

likier kminkowy pochodzący z Łotwy, przyprawiany m.in. gorzkimi migdałami, anyżem i skórką pomarańczy

Wiktionary oraz Wikipedia

Alawici

odłam szyizmu interpretujący zarówno Koran, jak i pięć filarów islamu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alawici – dynastia władców Maroka
Alawici – grupa religijna w łonie islamu.
Alawici tureccy – wyznawcy islamskiego systemu religijno-etycznego, stanowiącego mieszaninę imamizmu i pierwotnego szamanizmu turkmeńskiego

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alawicki

→ alawita

przymiotnik

(1.1) rel. związany z alawizmem lub alawitami

Patrz:alawita

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alawita

wyznawca prądu religijnego, jednego z odłamów islamu; nusajryta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alawitka

→ alawita

(2.1) geol. jeden z okresów w kredzie;

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. zob. alba.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alb – rzeka, dopływ Renu koło Albbruck
Alb – rzeka, dopływ Renu koło Eggenstein-Leopoldshafen
Alb – pojęcie stratygraficzne
Neckar-Alb
ALB

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alb.

skrót od: Zgromadzenie Braci Albertynów (zakon)

skrót w funkcji przymiotnika

(1.1) = jęz. albański

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alba

1. biała szata z lnianego płótna, o szerokich rękawach, sięgająca do ziemi, używana w kościołach katolickich przez kapłanów podczas liturgii;
2. pieśń jutrzenna, gatunek liryki średniowiecznej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. długa biała szata liturgiczna;

(1.2) liter. gatunek pieśni miłosnej będącej poranną pieśnią rozstania kochanków;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alba – imię żeńskie
alba – róża biała
ALBA (Boliwariańska Alternatywa dla Ameryki) – porozumienie gospodarcze
Alba Mons (d. Alba Patera) – wulkan tarczowy na Marsie
Jessica Alba – aktorka amerykańska
alba – średniowieczna pieśń prowansalska
Dom Alba (hiszp. La Casa de Alba) – jeden z najstarszych rodów szlacheckich w Hiszpanii
Księstwo Alba – (Alva) księstwo w Hiszpanii; przedstawiciel Ferdynand de Toledo; XIII księżna Alba była patronka i muzą Goi
alba – szata liturgiczna koloru białego
alba śląska – luterańska szata liturgiczna koloru białego
Alba – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie rzymskim
Alba – zespół pałacowo-parkowy Karola Radziwiłła pod Nieświeżem

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albakora

1. gatunek morskiej ryby z rodziny makrelowatych; tuńczyk biały, tuńczyk długopłetwy;
2. gatunek morskiej ryby z rodziny makrelowatych; tuńczyk złoty, tuńczyk żółtopłetwy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tuńczyk biały (Thunnus alalunga)
tuńczyk żółtopłetwy (Thunnus albacares)

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alban

imię męskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alban – miejscowość w USA, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
Alban – miejscowość we Francji
Alban – imię męskie
Alban – męczennik brytyjski, święty
Alban (ang. Alban Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Grant
Alban (ang. Alban Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Albania

państwo w Europie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albania, Republika Albanii ( Shqipëria, Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach. Albania na zachodzie ma dostęp do Morza Adriatyckiego, a na południowym zachodzie do Morza Jońskiego. Stolicą kraju jest Tirana, jest to również finansowe centrum kraju.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albaniusz

imię męskie

Źródła:

SJP.pl

SJP.pl

Albańczyk

obywatel Albanii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Albańczycy
Albańczyk – film fabularny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albański

dotyczący Albanii

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Albanią, dotyczący Albanii

model samochodu marki Fiat

Źródła:

SJP.pl

Albecki

nazwisko

Herb Albecki i jego odmiany

Albecki (Ahlebeck) – kaszubski herb szlachecki. Z powodu specyficznej historii regionu, mimo przynależności do Rzeczypospolitej, rodzina i herb nie zostały odnotowane przez polskich heraldyków.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Albedo

1. liczba wyrażająca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
2. biała warstwa skórki owoców cytrusowych

rzeczownik, rodzaj nijaki

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alberty lub z nią związany

Źródła:

SJP.pl

Alberga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) turyst. rel. schronisko dla pieszych pielgrzymów w Hiszpanii

Alberga – miejscowość ("tätort") w Szwecji, w regionie administracyjnym ("län") Södermanland (gmina Eskilstuna).

Miejscowość jest położona w prowincji historycznej ("landskap") Södermanland, ok. 25 km na południowy zachód od Eskilstuny. Przez Alberge przebiega droga krajowa nr 56 ("Riksväg 56"; Norrköping – Västerås – Gävle) oraz droga lokalna nr 230 ("Länsväg 230") do Eskilstuny.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Alberski

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Albert

1. (zwykle w liczbie mnogiej) rodzaj herbatników angielskich
2. gatunek truskawek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Albert – imię męskie pochodzenia germańskiego
(719) Albert – planetoida w Układzie Słonecznym
Albert – polska i czeska sieć handlowa
Albert – bohater powieści Msza za miasto Arras
Albert – okręg wyborczy w wyborach do Izby Reprezentantów w Belize
Albert – antypapież w 1102
Albert (zm. 1135) – kardynał diakon S. Teodoro od września 1127 roku
Albert (zm. między 1168 a 1178) – przedstawiciel dynastii Piastów
Albert (1397–1439) – król Węgier od 1437, arcyksiążę Austrii od 1404 jako Albert V, król Czech od 1437 jako Albrecht, król Niemiec od 1438 jako Albrecht II
Albert (ur. 1798, zm. 1869) – książę Schwarzburg-Rudolstadt
Albert (1819–1861) – książę Wielkiej Brytanii i Irlandii, mąż królowej Wiktorii
Albert z Aix, XII w. – historyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alberta

1. (zwykle w liczbie mnogiej) rodzaj herbatników angielskich
2. gatunek truskawek

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

(1.2) imię|polski|ż.;

Alberta – jedna z prowincji Kanady, w Zachodniej Kanadzie. Alberta graniczy z następującymi prowincjami: od zachodu z Kolumbią Brytyjską, od wschodu z Saskatchewan, z Terytoriami Północno-Zachodnimi na północy i z amerykańskim stanem Montana od południa.

Z populacją 4,9 mln mieszkańców jest czwartą pod względem zaludnienia prowincją Kanady. W latach 2000–2024 populacja wzrosła o 63%. Stolicą prowincji jest Edmonton, a największym miastem Calgary.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alberti

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Domenico Alberti (1710-1740) – włoski kompozytor
Kazimiera Alberti – polska poetka, powieściopisarka, tłumaczka, działaczka kulturalna
Leone Battista Alberti (1404-1472) – włoski artysta i uczony
Stanisław Alberti – polski wojskowy, prawnik, publicysta, tłumacz i starosta
Alberti – stacja metra w Buenos Aires.
Alberti – miejscowość w prowincji Buenos Aires, centrum administracyjne Partido Alberti.
Partido Alberti (hiszp. Partido de Alberti) – jedno z 135 partidos w prowincji Buenos Aires.
Bas Albertiego

Albertrandi ("Albertrandy") – polski herb szlachecki z nobilitacji.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Albertus

komedia satyryczna o przygodach wojennych Albertusa, bohatera anonimowego utworu "Albertus z wojny" z 1596 roku

Źródła:

SJP.pl

Albertville

[czytaj: alberWIL] miasto we Francji i dawna nazwa (1962-79) Kalemii, miasta w Demokratycznej Republice Konga

Albertville – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Sabaudia, którego jest podprefekturą. Przez gminę przepływa rzeka Isère.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 17 411 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 993 osób/km² (wśród 2880 gmin regionu Rodan-Alpy Albertville plasuje się na 42. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 622.).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Albertvillski

→ Albertville

Patrz:Albertville

Źródła:

SJP.pl

Albertyn

mnich należący do zakonu św. Alberta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Alberta Chmielowskiego;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Albertyn − część miasta Słonim na Białorusi
Albertyn − wieś na Litwie
Albertyn – moneta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albertyna

Albi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;

Albi – miejscowość i gmina we Francji, na północny wschód od Tuluzy, w regionie Oksytania, w departamencie Tarn. Ośrodek administracyjny departamentu Tarn. W 2018 roku jej populacja wynosiła 50 741 mieszkańców, gęstość zaludnienia wyniosła 1145.9 osób/km². Przez gminę przepływa rzeka Tarn. W 2010 roku miasto wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Albicja

egzotyczna roślina ozdobna z rodziny bobowatych

Albigowa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie łańcuckim, w gminie Łańcut. Ma status sołectwa.

przymiotnik dzierżawczy - należący do Albiny lub z nią związany

Źródła:

SJP.pl

Albinizm

1. brak lub niedobór barwników melaninowych u człowieka i zwierząt; bielactwo, leukoderma;
2. brak chlorofilu w roślinach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. wet. wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

(1.2) bot. brak chlorofilu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albinoni

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Albinos

osoba dotknięta albinizmem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) wet. zwierzę dotknięte albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) bot. roślina dotknięta albinizmem (brakiem chlorofilu)

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Albinizm – brak pigmentu w skórze, tworach skórnych, włosach i tęczówce oka;
Albinos ze Smyrny – medioplatoński filozof z II w.n.e.

SJP.pl
Wiktionary

Albinowie

Albin z małżonką; Albinostwo

Źródła:

SJP.pl

Albinowski

nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Juliusz Albinowski (1856-1929) – generał dywizji Wojska Polskiego
Stanisław Józef Albinowski (1923-2005) – polski ekonomista, publicysta i dziennikarz ekonomiczny.
Włodzimierz Albinowski (1848-1915) – powstaniec styczniowy, współorganizator i Członek Zarządu Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Brzesku.
Zofia Albinowska-Minkiewiczowa (1886-1971) – polska malarka i graficzka, córka generała Juliusza Albinowskiego

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Albinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Albina lub z nim związany

Źródła:

SJP.pl

Albion

dawna nazwa wyspy Brytanii; obecnie poetycko: Anglia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poet. Anglia

(1.2) poet. daw. wyspa Wielka Brytania

Albion – starodawna i literacka nazwa Anglii (Wielkiej Brytanii) spotykana u autorów starożytnych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albioński

→ Albion

przymiotnik

(1.1) poet. angielski

Patrz:Albion

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albit

minerał, glinokrzemian sodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, glinokrzemian sodowy;

Albit (skaleń sodowy) – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy zwanej plagioklazami jak i skaleni alkalicznych. Należy do minerałów pospolitych.

Nazwa pochodzi od łacińskiego "albus" – biały.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albitofir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj magmowej skały wylewnej, składającej się głównie z fenokryształów albitu;

i, a, zarówno jak; bo

spójnik

(1.1) …łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

(1.2) …łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa

(1.3) stpol. zarówno jak

(1.4) stpol. i

(1.5) stpol. ponieważ

partykuła

(2.1) pot. …wprowadzająca pytanie retoryczne, zaprzeczające komunikowanej w nim treści

forma rzeczownika.

(3.1) W. lp. od: alba

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albo-Albo

wyłącznie jedna z możliwości do wyboru

Albo-albo ( Enten-Eller) – utwór duńskiego filozofa Sørena Kierkegaarda, wydany w dwóch tomach w 1843 roku.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alboby

"albo" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

Źródła:

SJP.pl

Alborada

pieśń poranna, także rodzaj utworu wykonywanego w Hiszpanii o poranku na oboju i bębnie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

hiszpańska pieśń poranna, wykonywana zazwyczaj na oboju z akompaniamentem bębna.
meksykański serial telewizyjny.
peruwiański zespół muzyczny, wykonujący muzykę andyjską.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alborański

przymiotnik

(1.1) geogr. dotyczący Morza Alborańskiego

Źródła:

Wiktionary

Albowiem

spójnik dołączający wyjaśnienie do wcześniejszej informacji

spójnik

(1.1) książk. …przyłączający zdanie, które wyjaśnia przekazaną wcześniej informację

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alboć

spójnik

(1.1) stpol. albo, czy

Źródła:

Wiktionary

Alboż

partykuła będąca wzmocnioną postacią partykuły albo; czyż

partykuła

(1.1) przest. …wzmocnione „albo” w znaczeniu: „partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne, zaprzeczające komunikowanej w nim treści”

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albrecht

1. imię męskie;
2. nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Albrecht Niedźwiedź (ok. 1100–1170) – margrabia Brandenburgii
Albrecht I Habsburg (1255–1308) – książę Austrii i król Niemiec
Albrecht Askańczyk (zm. 1385) – książę Brunszwiku-Lüneburga
Albrecht (zm. 1395) – arcybiskup Bremy
Albrecht II Habsburg (1397–1439) – król Niemiec, jako Albert V arcyksiążę Austrii, jako Albert król Węgier, król Czech i książę Luksemburga.
Albrecht Odważny (1443–1500) – książę saski, namiestnik Niderlandów
Albrecht Hohenzollern – wielki mistrz zakonu krzyżackiego, książę Prus
Albrecht Alcybiades (1522–1557) – margrabia Kulmbach
Albrecht (1648-1699) – książę Saksonii
Andrzej Albrecht (1930-2010) – polski pisarz.
Bruno Hugo Albrecht (ur. 1901 w Łodzi, zm. ?) – zbrodniarz nazistowski.
Janusz Albrecht (1892-1941) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Madeleine Albright – amerykańska dyplomatka, sekretarz stanu
Albright – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Preston
Albright (ang. Albright Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Chatham

Źródła:

Wikipedia

Albucid

[czytaj: albuc-id] nazwa handlowa leku przeciwbakteryjnego do oczu, zawierającego sulfacetamid

Źródła:

SJP.pl

Album

1. księga przeznaczona do wkładania lub wklejania i przechowywania np. znaczków pocztowych; klaser;
2. starannie wydana książka z reprodukcjami dzieł sztuki itp. oraz objaśnieniami;
3. płyta muzyczna;
4. pamiętnik;
5. szkicownik malarza lub grafika;
6. księga, w której odnotowano wszystkich studentów uczelni wyższej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

(1.2) druk. wydawnictwo o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego

(1.3) muz. wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD);

(1.4) (w starożytnym Rzymie) część muru pomalowana na biało przeznaczona do umieszczania ogłoszeń

(1.5) przest. księga obywateli miasta

(1.6) przest. pamiętnik, imiennik, sztambuch, gdzie na pamiątkę przyjazne osoby zapisują swoje imiona, wiersze lub kreślą rysunki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

album – w starożytnym Rzymie, część muru pomalowana na biało, przeznaczona do umieszczania ogłoszeń
album – zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
album – wydawnictwo książkowe o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego
album – wydawnictwo zawierające nagrania muzyczne w formie fizycznej lub cyfrowej
Album – album muzyczny Moniki Brodki
Album – album muzyczny Krystyny Prońko
Album – album muzyczny Quorthona
The Album

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Albumik

zdrobnienie od: album

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały album

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albumin

forma rzeczownika.

(1.1) D. plural|albumina.

Źródła:

Wiktionary

Albumina

białko proste występujące m.in. w osoczu krwi, mleku, zbożu, jajkach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. białko rozpuszczalne w wodzie;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albuminat

połączenie białka z metalami, stosowane jako preparaty lecznicze

Źródła:

SJP.pl

Albumino

forma rzeczownika.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albuminuria

obecność ciał białkowych w moczu; proteinuria; białkomocz

rzeczownik, rodzaj żeński

związany z albumem (w znaczeniu książki z reprodukcjami obrazów), np. albumowe wydanie książki o Wrocławiu

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z albumem, dotyczący albumu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Albuquerque

Źródła:

SJP.pl

Alcatraz

[czytaj: AlkatRAZ]
1. wyspa w zatoce San Francisco;
2. nieczynne już, ciężkie więzienie na tej wyspie

Alcatraz Island – wyspa na Zatoce San Francisco. W języku hiszpańskim zwana jest "Wyspą Głuptaków" (hiszp. "Isla de los Alcatraces"), a w angielskim nazywana także "Skałą" (ang. "The Rock"). Znajduje się na niej nieczynne już więzienie o zaostrzonym rygorze, działające od 1934 do 1963 roku. Zamknięte zostało głównie z powodu wysokich kosztów utrzymania, błędów konstrukcyjnych i powstających uszkodzeń betonowych elementów poprzez słone, nadmorskie powietrze.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alcazar

[czytaj: alkaZAR] grupa muzyczna

Źródła:

SJP.pl

Alcejski

strofa alcejska - rodzaj strofy czterowierszowej spotykanej w poezji antycznej

średniowieczna pseudonauka mająca na celu odnalezienie substancji (tzw. kamienia filozoficznego) zamieniającej każdą inną substancję w złoto lub inne metale szlachetne i będącej lekiem na każdą dolegliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

(1.2) książk. sztuka robienia czegoś, postrzegana jako tajemnicza

Alchemia – przednaukowa praktyka łącząca elementy, które zawarte są obecnie w chemii, fizyce, sztuce, semiotyce, psychologii, parapsychologii, metalurgii, medycynie, astrologii, mistycyzmie i religii. Wspólnym celem alchemików było odkrycie metody transmutacji ołowiu w złoto (kamień filozoficzny), lekarstwa na wszelkie choroby (panaceum), eliksiru nieśmiertelności czy sztuczne stworzenie ludzkiego życia (homunkulus). Alchemię można uważać za bezpośredniego przodka współczesnej chemii.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alchemicki

→ alchemik

przymiotnik

(1.1) dotyczący alchemika

Patrz:alchemik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alchemiczka

→ alchemik

Patrz:alchemik

Źródła:

SJP.pl

Alchemicznie

przysłówek sposobu

(1.1) odnosząc się do alchemii

(1.2) przen. przemieniając w niezwykłe, magiczne

Źródła:

Wiktionary

Alchemiczny

→ alchemia

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący alchemii

Patrz:alchemia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alchemik

człowiek zajmujący się alchemią

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

(1.2) uczn. nauczyciel chemii

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Człowiek zajmujący się alchemią
Alchemik – powieść napisana przez Paulo Coelho
Alchemik – polski film z 1988 roku
Alchemik – obraz namalowany przez Adriaena van Ostade
Alchemik – polska grupa jazzowa
Alchemik Sendivius
Alchemik Sędziwój

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alchemista

dawniej: alchemik - człowiek zajmujący się alchemią

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba zajmująca się alchemią

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alchemistka

→ alchemista; alchemiczka

Źródła:

SJP.pl

Alchimia

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Alcistka

muzyk płci żeńskiej grający na altówce; altowiolistka; altowiolinistka; altystka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta śpiewająca altem

(ok. 450-404 p.n.e.) ateński wódz i polityk z okresu wojny peloponeskiej; Alkibiades

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. ateński strateg;

(1.2) imię|polski|m.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alcybiadesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alcybiadesa lub z nim związany

Źródła:

SJP.pl

Alcyd

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

ptak z rodziny alk, o czarno-białym ubarwieniu, występujący na Grenlandii i sąsiadujących z nią od zachodu wyspach; traczyk lodowy

związek organiczny zawierający w cząsteczce grupę aldehydową, powstający w wyniku utleniania alkoholu, powszechnie używany w przemyśle

Patrz:aldol

Źródła:

SJP.pl

Aldona

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Aldona – imię żeńskie, pochodzi ono od staropruskiego miana "Aldegut" lub białoruskiego "Ałdonia", będącego przekształceniem greckiego imienia Eudokia (Eudocja). Nosiło je wiele księżniczek litewskich wydawanych za polskich książąt (głównie mazowieckich).

→ aldoza

Patrz:aldoza

Aldrich

[czytaj: OLdricz] nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Robert Aldrich – amerykański reżyser i producent filmowy
Aldrich – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Todd
Aldrich – wieś w stanie Missouri, w hrabstwie Polk
Aldrich (ang. Aldrich Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Wadena

Aldrowanda

wieloletnia owadożerna roślina wodna z rodziny rosiczkowatych

Aldrowanda ("Aldrovanda" L.) – rodzaj roślin mięsożernych z rodziny rosiczkowatych. Do czasów współczesnych przetrwał tylko jeden, występujący w rozproszeniu w Europie, Azji, Afryce i Australii gatunek, obecny także w Polsce – aldrowanda pęcherzykowata ("Aldrovanda vesiculosa"). Jest on zarazem gatunkiem typowym rodzaju.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aldryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C12H8Cl6., trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

Na tę stronę wskazuje „Aldrin”. Zobacz też: Buzz Aldrin, astronauta.

Aldryna – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów halogenowanych mający postać białego nierozpuszczalnego w wodzie proszku.

1. spójnik (lecz), partykuła lub wykrzyknik;
2. uwaga, zastrzeżenie;
3. słaba strona kogoś albo czegoś;
4. [czytaj: ejl] mocne jasne piwo angielskie

spójnik

(1.1) …służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

(1.2) …służący do łączenia zdań wtedy, gdy podkreślamy, że jedno stwierdzenie nie jest prawdziwe, a drugie jest

wykrzyknik

(2.1) …wyrażający zdumienie nad czymś

(2.2) …wyrażający zachwyt nad czymś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) spoż. gatunek piwa górnej fermentacji przygotowywanego z udziałem specjalnych drożdży;

(3.2) wada, słaba strona

(3.3) kontrargument, zastrzeżenie

partykuła

(4.1) gw-pl|Poznań. ależ

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ale – gatunek piwa
ale – kod języka aleuckiego (ISO 639-2, ISO 639-3, SIL)
Ale – album studyjny Alexii
Ale – album studyjny Doroty Miśkiewicz
Ale – przezwisko Alessandro Del Piero, włoskiego piłkarza,
Apple Lossless Encoder – kodek audio firmy Apple Inc.
Alle

Aleatorystka

→ aleatorysta

Patrz:aleatorysta

Źródła:

SJP.pl

Aleatoryzm

zasada konstrukcji utworów w muzyce współczesnej, która dopuszcza dowolność rytmiczną lub tonalną w sposobie wykonania; aleatoryka

Aleatoryzm ( ālěā, także indeterminizm) – technika kompozytorska w muzyce współczesnej polegająca na dopuszczeniu przez kompozytora przypadkowości podczas wykonywania kompozycji w zakresie pewnych jej elementów, zakładając tym samym niepowtarzalność samego wykonania. Twórcą terminu jest Pierre Boulez. Za pioniera aleatoryzmu uznawany jest John Cage. Aleatoryzm jest jedną z cech teatru instrumentalnego. Muzycy tacy jak Sylvano Bussotti indeterminowali swoją muzykę wykorzystując notację graficzną.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alec

[czytaj: alek] obce imię męskie

Źródła:

SJP.pl

Alef

litera alfabetu hebrajskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

sposób interpretacji wypowiedzi słownych, znaków ikonicznych lub zjawisk naturalnych, zakładający dwupłaszczyznowość ich znaczeń: dosłownych, danych bezpośrednio, oraz głębokich, utajonych i stanowiących istotę przekazu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;

Alegoreza – dwustopniowa metoda interpretacji przekazów znakowych (słownych i ikonograficznych).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alegoria

postać, idea lub wydarzenie mające poza dosłownym znaczeniem stały umowny sens przenośny (w przeciwieństwie do symbolu), np. kobieta z przewiązanymi oczami, mająca w jednej ręce wagę, a w drugiej miecz - alegoria sprawiedliwości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. szt. nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alegorycznie

przysłówek sposobu

1. w literaturze i sztuce, głównie średniowiecznej: tendencja do uznawania alegorii za najważniejszy środek wypowiedzi;
2. alegoryczny charakter czegoś, alegoryczność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. tendencja w sztuce stosująca alegorię jako najważniejszy środek przekazu;

Alegoryzm – jedna z zasadniczych tendencji literatury i sztuki średniowiecza, a także baroku, polegająca na posługiwaniu alegorią jako źródłem wskazującym na głębsze znaczenie zjawisk materialnych. Źródłem alegorii średniowiecznej było Pismo Święte.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alegoryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. szt. używanie alegorii w celu przedstawienia czegoś

Źródła:

Wiktionary

Alegoryzować

posługiwać się alegorią, używać alegorii; nadawać czemuś sens alegoryczny

czasownik przechodni niedokonany (dk. zalegoryzować)

(1.1) liter. przedstawiać w formie alegorii lub interpretować coś jako alegorię

czasownik zwrotny niedokonany alegoryzować się (dk. zalegoryzować się)

(2.1) być odbieranym lub interpretowanym jako alegoria

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alegowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. przytaczanie czegoś, powoływanie się na coś

Źródła:

Wiktionary

Alegować

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alejandro Gallinal – miasto
Edesio Alejandro – kubański kompozytor
Hajji Alejandro – filipiński piosenkarz
Kevin Alejandro – amerykański aktor
Rachel Alejandro – filipińska piosenkarka
Rauw Alejandro – portorykański piosenkarz
Roberto Alejandro – meksykański zapaśnik
Alejandro – hiszpańskie imię męskie
Alejandro – singel Lady Gagi
Jara/Seroe Alejandro
Seroe Alejandro

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alejka

mała aleja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: aleja

(1.2) wąska uliczka spacerowa

(1.3) gwara więzienna przestrzeń (przejście) między łóżkami ustawionymi w celi

(1.4) przejście między półkami w supermarkecie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alejkowy

Alejówka

rzeczownik, rodzaj żeński

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aleksander

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Aleksandra

Zobacz też: film pod tytułem "Aleksander".

( Ἀλέξανδρος, "aleksandros" – obrońca ludzi) – imię męskie pochodzenia greckiego składające się z dwóch członów: αλέξειν (bronić, wspomagać) i ἀνδρός (od ἀνήρ – mąż, mężczyzna). Całość bywa interpretowana jako „broniący mężów, troszczący się o mężów, opiekujący się mężami”.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aleksandr

rosyjskie imię męskie

Źródła:

SJP.pl

Aleksandra

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) mitgr. zob. Kasandra.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Aleksander

(IPA: [], Ἀλεξάνδρα) – żeński odpowiednik greckiego imienia Aleksander (Ἀλέξανδρος – obrońca ludzi). Imię Aleksandra w Polsce weszło w użycie w XIV wieku, a spopularyzował je m.in. Henryk Sienkiewicz, nadając to imię bohaterce "Potopu".

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aleksandreida

popularna w średniowieczu, fantastyczna opowieść, prozą lub wierszem, osnuta na biografii Aleksandra Macedońskiego

Aleksandreida (Romans o Aleksandrze) – zachowane w różnych, wielojęzycznych redakcjach zbiory legend poświęconych postaci Aleksandra Wielkiego.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aleksandretta

papuga pochodząca z Afryki, np. aleksandretta obrożna (jedyny gatunek papugi występujący w Polsce)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Psittacula|ref=tak., ptak z rodziny papug wschodnich

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aleksandria

1. drugie co do wielkości miasto w Egipcie;
2. miasto i wieś na Ukrainie;
3. nazwa kilku wsi w Polsce;
4. nazwa kilku wsi na Białorusi

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

Aleksander z małżonką; Aleksandrowie

Źródła:

miejscowości w Polsce:
- Aleksandrowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wińsko
- Aleksandrowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zabierzów
dzielnice:
- Aleksandrowice – dzielnica Bielska-Białej
lotnisko Bielsko-Biała Aleksandrowice
stacja kolejowa Bielsko-Biała Aleksandrowice

Źródła:

Wikipedia

Aleksandrowicz

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. syn Aleksandra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Kosy;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksandrowicz – polski herb szlachecki
Aleksandrowicz Hrabia – polski herb szlachecki, hrabiowska odmiana herbu
Aleksandrowicz małorosyjski – polski herb szlachecki
Adolf Aleksandrowicz – polski chemik
Alan Aleksandrowicz – polski menedżer i samorządowiec
Aniela Aleksandrowicz – polska nauczycielka
Antoni Aleksandrowicz (ujednoznacznienie)
Elżbieta Aleksandrowicz – polska specjalistka w zakresie rytmiki
Eugeniusz Aleksandrowicz – polski polityk i przedsiębiorca
Franciszek Aleksandrowicz – polski generał
Jakub Aleksandrowicz – polski działacz komunistyczny, członek KPP
Jan Aleksandrowicz – polski aktor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aleksandrowie

Aleksander z małżonką; Aleksandrostwo

Źródła:

SJP.pl

Aleksandrowo

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksandrowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Dobrcz
Aleksandrowo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Lipno
Aleksandrowo – kolonia wsi Kornelin w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
Aleksandrowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Brześć Kujawski
Aleksandrowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Barcin
Aleksandrowo k. Pokrytek – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Nasielsk
Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Lelis
Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Troszyn
Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Staroźreby
Aleksandrowo – przysiółek w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Chorzele

Źródła:

rosyjskie imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: Aleksander

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksandrów – część miasta Przeworsk
Aleksandrów – część miasta Radzymin
Aleksandrów – osiedle w Warszawie, w dzielnicy Białołęka
Aleksandrów – osiedle w Warszawie, w dzielnicy Wawer
Aleksandrów – część wsi Kołczyn w pow. bialskim, w gminie Rokitno
Aleksandrów – część wsi Sapiehów w pow. bialskim, w gminie Sosnówka
Aleksandrów – wieś w pow. biłgorajskim, w gminie Aleksandrów
Aleksandrów – wieś w pow. kraśnickim, w gminie Gościeradów
Aleksandrów – wieś w pow. łukowskim, w gminie Łuków
Aleksandrów – wieś w pow. łukowskim, w gminie Stanin
Aleksandrów – wieś w pow. bełchatowskim, w gminie Kleszczów
Aleksandrów – wieś w pow. bełchatowskim, w gminie Rusiec

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksandrówka – część miasta Częstochowa
Aleksandrówka – część miasta Ciechanów
Aleksandrówka – część miasta Nowy Sącz
Aleksandrówka – część miasta Rawa Mazowiecka
Aleksandrówka – przysiółek wsi Luboszyce Małe w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Jemielno
Aleksandrówka – część wsi Michałówka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Biała Podlaska
Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Drelów
Aleksandrówka – część wsi Romaszki w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Rossosz
Aleksandrówka – kolonia w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin
Aleksandrówka – część wsi Majdan Zahorodyński w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Siedliszcze
Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Batorz
Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. utrata zdolności czytania;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksja (imię)
aleksja (medycyna)
Aleksja (księżniczka holenderska)
Aleksja González-Barros y González – służebnica Boża
Aleksja (1847-1923) – rosyjska mniszka prawosławna, przełożona Piuchtickiego Monasteru Zaśnięcia Matki Bożej
Alexia (piosenkarka włoska)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aleksjada

kronika Anny Komneny, córki cesarza bizantyjskiego Aleksego I Komnena, obejmująca lata 1069–1118, a szczególnie czasy panowania jej ojca (1081–1118)

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aleksytymiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aleksytymiczne; cecha tych, którzy są aleksytymiczni

Źródła:

Wiktionary

Alekto

Alekto (gr. Ἀληκτώ Alēktṓ, łac. Alecto) – w mitologii greckiej jedna z Erynii; bogini i uosobienie nieubłaganego gniewu, niestrudzona.

Źródła:

Wikipedia

Alektriomancja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżba z piania koguta

Źródła:

Wiktionary

Alektromancja

metoda wróżenia polegająca na umieszczaniu koguta w narysowanych na ziemi okręgu, który zawierał ziarna

Alektromancja, alektriomancja, alektoromancja (gr. ἀλεκτρυών, "alectryon –" „kogut”, μαντεία, "manteia", „dywinacja”) – forma wróżenia polegająca na obserwacji ptaków.

Zazwyczaj wykorzystywanym do tego ptakiem był biały kogut. Wróżono głównie na dwa sposoby: rozsypywano ziarna w kole na ziemi, do którego wrzucono ziarna i obserwowano, które ziarna wybierze jako pierwsze albo trzymano koguta na rękach i wymieniano litery, czekając przy której literze kogut zapieje.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alektyczny

→ aleksja

Patrz:aleksja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii;

(1.2) geogr. hist. kraina historyczna leżąca na pograniczu dzisiejszych Niemiec, Austrii, Szwajcarii i Francji, powiązana z obszarem jaki we wczesnym średniowieczu zdobyło plemię Alemanów

Alemania (niem. "Alemannia", fr. "Alemanie", wł. "Alemagna") – kraina historyczno-geograficzna położona na terenie Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii (Vorarlberg), Niemiec (Szwabia oraz Badenia), Francji (Alzacja) i Włoch (Tyrol). Alemania to także niemieckojęzyczny region w centralnej i wschodniej części Szwajcarii, zamieszkany przez Szwajcarów niemieckojęzycznych. Głównym miastem regionu jest Zurych. Alemania dzieli się na mniejsze obszary. Podział przedstawia się następująco:

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alemanka

w leśnictwie: dół w ziemi nakryty dachem, służący do przechowywania przez zimę nasion

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. hist. członkini germańskiego plemięemienia Alemanów

→ Aleman, → Alemanowie

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Alemanami (Alamanami)

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alembikowy

przymiotnik od: alembik

przymiotnik

(1.1) przym. od: alembik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alena

Alepiński

przymiotnik

(1.1) daw. alepski

Źródła:

Wiktionary

Aleppo

miasto w Syrii; Halab

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

nazwa handlowa leku przeciwalergicznego zawierającego klemastynę

Źródła:

SJP.pl

Alergen

czynnik, substancja wywołująca alergię

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alergenność

→ alergenny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alergenne

Patrz:alergenny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

krój czcionki

Źródła:

SJP.pl

Alergiczka

→ alergik

rzeczownik, rodzaj żeński

SJP.pl
Wiktionary

Alergie

forma rzeczownika.

(1.1) M., B., W. plural|alergia.

Źródła:

Wiktionary

Alergik

człowiek cierpiący na alergię (uczulenie), chorobę alergiczną (uczuleniową); uczuleniowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uczulona na działanie alergenów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alergizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. wywoływanie alergii, uczulenia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

→ alergolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. lekarka specjalistka zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

Patrz:alergolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alergoza

choroba alergiczna (rodzaj mikozy)

Źródła:

SJP.pl

Alert

stan gotowości do akcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wezwanie do działania w chwili zagrożenia

(1.2) stan pogotowia

(1.3) harc. stan gotowości do podjęcia zespołowej akcji przez harcerzy

Alert – baza-osada, najdalej na północ wysunięty stale zamieszkany punkt na świecie. Znajduje się w terytorium Nunavut na obszarze Kanady. Znajduje się 10 km od Przylądka Sheridan, na północno-wschodnim krańcu Wyspy Ellesmere’a. Alert położony jest nad Morzem Lincolna, 817 km od bieguna północnego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alertowicz

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alestesowate

rodzina słodkowodnych ryb promieniopłetwych

Alestesowate (Alestidae) – rodzina słodkowodnych ryb kąsaczokształtnych (Characiformes), wcześniej klasyfikowana w randze podrodziny w obrębie kąsaczowatych (Characidae). Niektóre gatunki (np. świecik kongijski, świecik wielkołuski, świecik żółty i "Lepidarchus adonis") są rybami akwariowymi.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aleteja

w mitologii greckiej: bogini prawdy

Źródła:

SJP.pl

Aletheia

w filozofii greckiej: prawda jako nieodparta oczywistość

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aletheia – greckie uosobienie prawdy
Wydawnictwo Aletheia
Aletheia – czasopismo
Fundacja Aletheia
(259) Aletheia – planetoida

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aletschhorn

Źródła:

Wikipedia

Aleucki

przymiotnik od: Aleuty

przymiotnik

(1.1) związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

wróżenie z pszennej mąki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżba z mąki pszennej

SJP.pl
Wiktionary

Aleuty

archipelag na Północnym Pacyfiku

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: Aleuta

Aleuty (Wyspy Aleuckie, Aleutian Islands, ale. "Unangam Tanangin") – łańcuch małych wysp o powierzchni 37 800 km² rozmieszczonych w północnej części Oceanu Spokojnego, tworzących łuk. Składa się z 4 większych grup. Rozciąga się równoleżnikowo na przestrzeni ok. 1930 km (1300 mil), na zachód od krańca półwyspu Alaska do półwyspu Kamczatka. Aleuty są częścią stanu Alaska. Wyspy położone są w Pacyficznym Pierścieniu Ognia, wzdłuż Rowu Aleuckiego, w którym dochodzi do częstych trzęsień ziemi i tsunami.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alewicki

→ alewizm, → alewita

1. obce imię męskie;
2. Joe Alex - pseudonim Macieja Słomczyńskiego, polskiego pisarza i tłumacza

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alex – zdrobnienie imion Aleksander i Aleksandra w wielu językach
Alex – miejscowość i gmina w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Górna Sabaudia
Alex – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Grady
Alex (ang. Alex Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie McKenzie
Alex, Alexandro de Souza (ur. 1977) – brazylijski piłkarz
Alex, Alex Henrique da Silva (ur. styczeń 1982) – ormiański piłkarz pochodzenia brazylijskiego
Alex, Alex Raphael Meschini (ur. marzec 1982) – brazylijski piłkarz
Alex, Alex Rodrigo Dias da Costa (ur. czerwiec 1982) – brazylijski piłkarz
Alex (Alex Antônio de Melo Santos, ur. 1983) – brazylijski piłkarz
Aleksandra Naumik Sandøy (ur. 1951) – polska i norweska piosenkarka
Alexandre Martins Costa (ur. 6 września 1979) – portugalski piłkarz
Alessandro dos Santos (ur. 20 lipca 1977) – piłkarz japoński pochodzenia brazylijskiego

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alexa

1. obce imię męskie;
2. Joe Alex - pseudonim Macieja Słomczyńskiego, polskiego pisarza i tłumacza

Źródła:

SJP.pl

Alexander

obce imię męskie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksander – imię męskie
Christopher Alexander – angielski architekt i teoretyk architektury
Francis Alexander – malarz
Frances Elizabeth Sommerville Alexander – angielska geolożka i paleontolożka
James Waddell Alexander – amerykański matematyk
Lisa Alexander – kanadyjska pływaczka synchroniczna
Lloyd Alexander (1924-2007) – amerykański pisarz
Alexander – krótka rzeka w Australii, w stanie Australia Zachodnia
Alexander – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Pulaski
Alexander – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Franklin
Alexander – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Rush
Alexander – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Washington

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alexandre

(1.1) stpol. wszakże, jednak

Źródła:

Wiktionary

Aleś

potocznie:
1. partykuła "ale" połączona z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Aleś się napracował!", "Aleś wypadł na tym pokazie!");
2. spójnik "ale" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Zagrałeś nieźle, aleś odpadł.")

Źródła:

SJP.pl

Ależ

wzmocniona partykuła "ale"

partykuła wzmacniająca

(1.1) wyraz zdumienia, zaskoczenia

(1.2) podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią

(1.3) stpol. aż

wykrzyknik

(2.1) wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ależby

"ależ" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

Źródła:

SJP.pl

Alf

1. pierwsza litera greckiego alfabetu;
2. śródziemnomorski gatunek ostnicy; halfa, esparto;
3. alfa i omega - osoba o niepodważalnym autorytecie w jakiejś dziedzinie, wyrocznia

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alf – lieu-dit w gminie Echternach, w kantonie Echternach
Alf – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Cochem-Zell
Alf – rzeka
Alf – skała wspinaczkowa w Suliszowicach na Wyżynie Częstochowskiej
Alf – zdrobnienie imienia Alfred
Alf – pseudonim Alfreda Szczepańskiego
Alf (król) – postać z mitologii nordyckiej
Alf – bohater dramatu Stanisława Grochowiaka Lęki poranne
Alf – Litwin służący w zakonie krzyżackim
ALF – postać fikcyjna, bohater amerykańskich seriali
ALF – amerykański serial aktorski o kosmicie imieniem ALF
ALF – amerykański serial animowany o kosmicie imieniem Alf

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alfa

1. pierwsza litera greckiego alfabetu;
2. śródziemnomorski gatunek ostnicy; halfa, esparto;
3. alfa i omega - osoba o niepodważalnym autorytecie w jakiejś dziedzinie, wyrocznia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

(1.2) mot. pot. samochód marki Alfa Romeo

liczebnik porządkowy

→ alfabet; alfabetyczny, abecadłowy

SJP.pl
Wiktionary

Alfabetyzacja

1. nauczanie pisania i czytania w rejonach zacofanych;
2. tworzenie alfabetu na potrzeby języka, który go jeszcze nie ma;
3. układanie wyrazów w porządku alfabetycznym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. porządkowanie wyrazów według kolejności alfabetu

(1.2) eduk. rozpowszechnienie podstawowych umiejętności edukacyjnych w społeczeństwie zacofanym: czytania, pisania i liczenia

(1.3) jęz. opracowywanie pisma dla języka bez alfabetu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alfabetyzm

umiejętność czytania tekstu ze zrozumieniem oraz pisania, czytania i liczenia

literowo-cyfrowy, np. sposób komunikacji między urządzeniami komputera

przymiotnik

(1.1) inform. zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alfapromieniotwórczy

wysyłający promienie alfa

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. emitujący promienie alfa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alfatron

jonizacyjna lampa elektronowa, służąca do mierzenia bardzo niskich ciśnień gazu

Źródła:

SJP.pl

Alfatronowy

Alfeusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Alfeusz – imię męskie pochodzenia grecko-hebrajskiego, od "Αλφαιος (Alphaios)", gr. formy imienia hebr. o znaczeniu „zmieniający się, zmienny”; zlatynizowana wersja imienia Kleofas. Postać o tym imieniu występuje w Nowym Testamencie; jest to ojciec Jakuba i Mateusza Ewangelisty. Ponadto istnieje przynajmniej dwóch świętych katolickich o tym imieniu.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Alfka

potocznie: samochód marki Alfa Romeo

Źródła:

SJP.pl

Alfons

człowiek czerpiący zyski z cudzego nierządu; sutener, kupler, rajfur

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. posp. mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alfonsiaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

najprostsza, samożywna roślina plechowa; wodorost; glon

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. glon.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Algarve

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. nadatlantycka kraina historyczna w południowej Portugalii;

Algarve (wym. []; z arab. الغرب al-Garb/al-garb „zachód, ziemia położona na zachód”) – region i kraina historyczna w kontynentalnej Portugalii, obejmująca całą południową część tego kraju, tj. podłużny pas wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego – długości około 140 kilometrów i szerokości około 40 kilometrów – od Przylądka Świętego Wincentego na zachodzie do rzeki Gwadiany na wschodzie (granica z Hiszpanią).

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Algawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z krainą Allgäu w południowych Niemczech;

Źródła:

Wiktionary

Algebra

jeden z działów matematyki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jeden z działów matematyki;

(1.2) mat. zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

(1.3) pot. środ. stud. lekcja algebry (1.1)

Algebra ( ‏الجبر‎, al-dżabr) – jedna z głównych dziedzin matematyki, zajmująca się wszelkimi strukturami algebraicznymi, czyli zbiorami – lub bardziej ogólnymi klasami – wyposażonymi w działania; struktury te bywają też nazywane algebrami ogólnymi. Początkowym przykładem takiego obiektu, długo definiującym tę dziedzinę, były liczby rzeczywiste ze standardowymi działaniami arytmetycznymi, a także liczby zespolone rozszerzające ten zbiór, wprowadzone właśnie na potrzeby klasycznie rozumianej algebry.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Algebraf

łamigłówka, w której cyfry zastąpiono literami lub piktogramami

stolica Algierii

dawny, długi płaszcz męski; algiera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraw. dawny typ męskiego płaszcza futrzanego

(1.2) pl-reforma2026|Algierka. (mieszkanka Algieru)

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Algierski

→ Algieria, → Algier

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Algieria

galaretowata, kleista substancja otrzymywana z wodorostów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. substancja żelująca i zagęszczająca pochodząca z alg morskich; naturalny wielocukier z glonów o zastosowaniu przemysłowym i technicznym

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alginian sodu
kwas alginowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

(1.1) psych. nieuzasadniony lęk przed bólem;

Algofobia – irracjonalny lęk przed bólem. Fobię tę wywołują różne obiekty oraz sytuacje, które według osoby chorej mogą prowadzić do niebezpieczeństwa.

Leczenie algofobii jest najczęściej prowadzone za pomocą terapii behawioralnej oraz środków anksjolitycznych.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Algokalmin

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Algologia

dział botaniki zajmujący się glonami; fykologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nauka o glonach

(1.2) med. nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w biologii jest synonimem fykologii – dział botaniki, nauka o glonach
w medycynie jest synonimem algezjologii – nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Algologiczny

→ algologia; fykologiczny

w starożytnym Rzymie:
1. skrzydło szyku bojowego;
2. oddział piechoty lub jazdy sprzymierzeńców, liczący kilkuset żołnierzy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: Ala

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ali (imię)
Ali ibn Abi Talib – kalif, pierwszy imam szyitów
Ali – miasto w Bahrajnie
Alii – wieś w Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia
Alì – miejscowość we Włoszech
Ali – film biograficzny o Muhammadzie Alim w reżyserii Michaela Manna z Willem Smithem w roli głównej
Ali G
Ali – indyjski aktor
ostre uszkodzenie płuc

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alianci

aliasing – przetwarzanie sygnałów
aliasing – grafika komputerowa, obraz
aliasing – informatyka, strony WWW

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aliaż

1. przestarzałe: stop (metali);
2. połączenie różnych pojęć, właściwości itp.; mieszanina

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alibista

świadek dostarczający fałszywego alibi

Źródła:

SJP.pl

Alibistka

→ alibista

Patrz:alibista

Źródła:

SJP.pl

Alibizm

szukanie usprawiedliwienia siebie

Źródła:

SJP.pl

Alicante

[czytaj: alikante] miasto w Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alice Connor – brytyjska aktorka
Alice Prin – francuska aktorka, modelka
Alice Ghostley – amerykańska aktorka
Alice Guy-Blaché – pionierka kina francuskiego i amerykańskiego, producentka filmowa, pierwsza kobieta zajmująca się reżyserią filmową
Alice Hunter – australijska aktorka
Alice Nellis – czeska reżyserka
Alice Taglioni – francuska aktorka
Mary Alice Smith – amerykańska aktorka
Alice – włoska piosenkarka
Alice Babs – szwedzka piosenkarka
Alice Coltrane – amerykańska pianistka, harfistka i kompozytorka jazzowa
Alice Cooper – amerykański muzyk rockowy

Źródła:

Wikipedia

Alichnowicz

nazwisko

Źródła:

SJP.pl

Alicja

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

– imię żeńskie.

Może pochodzić od włoskiej, żeńskiej formy imienia Aleksy – Alessis, imię to przyjmowało w językach: niemieckim i angielskim formę Alexia.

część przyrządu do mierzenia kątów, mająca postać listwy lub koła z podziałem kątowym, mogąca się obracać wraz z lunetą celowniczą względem nieruchomej podstawy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geod. metrol. ruchome ramię lub koło z podziałką kątową będące częścią niektórych pomiarowych przyrządów geodezyjnych i nawigacyjnych;

Alidada – ruchoma część teodolitu lub sekstantu mogąca obracać się względem spodarki i limbusa. Na alidadzie znajdują się libelle służące do poziomowania teodolitu, urządzenia odczytowe pozwalające wykonać odczyt podziałki kątowej limbusa.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alidziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alidy lub z nią związany

Źródła:

SJP.pl

Alienacja

1. poczucie obcości; wyobcowanie, odizolowanie się od środowiska;
2. w prawie: przeniesienie prawa własności na inną osobę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;

(1.2) filoz. proces, w którym pewne wytwory działalności ludzkiej odrywają się od swych twórców i podporządkowują ich sobie

(1.3) praw. przeniesienie prawa własności na inną osobę

Alienacja (wyobcowanie) ( alienus, alienum „obcy, cudzy”) – poczucie izolacji od społeczeństwa, nieutożsamianie się ze społecznością lokalną i ponadlokalną, utrata tożsamości jednostki charakterystyczna dla dużych ośrodków miejskich w społeczeństwach przemysłowych i poprzemysłowych (postindustrialnych) oraz dla sytuacji migracji zarobkowej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alienacyjnie

przysłówek

(1.1) powodować utratę więzi z własnym środowiskiem

rzeczownik, rodzaj żeński

→ alimenciarz

Patrz:alimenciarz

Źródła:

SJP.pl

Alimenciarz

potocznie:
1. alimentator;
2. osoba skazana na karę więzienia za niepłacenie alimentów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś, kto jest zobowiązany do płacenia alimentów

(1.2) pot. pogard. osoba uchylająca się od płacenia alimentów mimo takiego obowiązku

(1.3) pot. osoba odsiadująca karę więzienia za niepłacenie alimentów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aliment

rzeczownik, rodzaj męski

SJP.pl
Wiktionary

Alimentacyjny

dotyczący alimentacji (płacenia alimentów), np. obowiązek alimentacyjny

przymiotnik

(1.1) praw. związany z alimentami

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alimentariuszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kobieta otrzymująca stały zasiłek w postaci żywności

Źródła:

Wiktionary

Alimentarny

1. związany z odżywianiem;
2. przestarzale: alimentacyjny

Źródła:

SJP.pl

Alimentator

osoba płacąca alimenty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś kto płaci alimenty

Alimentator – organ systemu autonomicznego służący do pobierania energii i materii z otoczenia.

Termin wprowadzony przez Mariana Mazura. Alimentator stanowi początkowy element toru energomaterialnego systemu autonomicznnego. Pobraną materię i energię przekazuje do akumulatora.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alimentobiorca

Alina

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Alina – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, powstałe jako forma pochodna od Adelajda, Adelina. W staropolszczyźnie pisane m.in. Alena, Helina. Imię to może mieć też związek z mianem Halina – „ładna”, „dostojna”, „spokojna”. Alina to także pierwotna, pruska nazwa rzeki Łyny, która w młodszych formach brzmiała Alna (1251 n.e.) i Alne (1308). Alina w języku pruskim oznaczała samicę jelenia – łanię. Po litewsku słowo "elnias" oznacza jelenia.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alinearność

→ alinearny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alinearne

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aliteracki

nie związany z literaturą, nieliteracki

przymiotnik

(1.1) pozbawiony cech literackich

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aliteracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aliteracyjne

Źródła:

Wiktionary

Aliteracyjny

dotyczący aliteracji

przymiotnik

(1.1) liter. dotyczący aliteracji; oparty na aliteracji

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alitowy

→ alit

Patrz:alit

Źródła:

SJP.pl

Alium

dwuletnia, cebulkowa roślina warzywna, używana jako przyprawa kuchenna oraz środek leczniczy; czosnek

Źródła:

SJP.pl

Alizaryna

substancja barwiąca, dawniej otrzymywana z korzeni marzanny farbiarskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

Alizaryna, czerwień alizarynowa – organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, pochodna antrachinonu. Czerwony barwnik stosowany już w starożytności jako tzw. kraplak, pozyskiwany z korzeni marzany barwierskiej.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alkahest

środek alchemiczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. chem. legendarny alchemiczny uniwersalny rozpuszczalnik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alkaid

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu; Benathnash

Alkaid ("Eta Ursae Majoris", "η UMa") – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Odległa od Słońca o około 104 lat świetlnych.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alkajos

poeta grecki, żył na przełomie VII i VI w. p.n.e.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alkajos z Mityleny – grecki poeta z okresu archaicznego
Alkajos z Messany – grecki poeta z okresu hellenistycznego
Alkajos – w mitologii greckiej syn Androgeosa
Alkajos – w mitologii greckiej syn Heraklesa
Alkajos – w mitologii greckiej syn Perseusza, król Tirynsu

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Źródła:

SJP.pl

Alkalizacja

czynienie czegoś alkalicznym, dodawanie związków zasadowych

Źródła:

SJP.pl

związek organiczny, przeważnie trujący; w małych dawkach może być stosowany jako lek

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alkaloza

zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie człowieka, podwyższony poziom zasad we krwi, stan odwrotny do kwasicy; zasadowica

Źródła:

SJP.pl

Alkamenes

Alkamenes (gr. Ἀλκαμένης) – grecki rzeźbiarz z V w. p.n.e., pochodzący z Aten lub Lemnos, uczeń Fidiasza, działał m.in. w Atenach, Olimpii i Sparcie.

Źródła:

Wikipedia

Alkan

węglowodór stosowany jako surowiec w przemyśle chemicznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alkan (węglowodór)
Charles-Valentin Alkan

Źródła:

SJP.pl

Alkazar

muzułmańska świecka rezydencja o charakterze reprezentacyjnym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. archit. warowny pałac w stylu mauretańskim (hiszpańsko-arabskim), cechujący się połączeniem funkcji rezydencji i fortecy

Zobacz też: Alkazar – strona ujednoznaczniająca.

Alkazar (arab. القصر, trb. "al-qaṣr", w tłum. na pol. „pałac”, „zamek”, „fort”; hiszp. "alcázar") – na Bliskim Wschodzie – świecka rezydencja o charakterze reprezentacyjnym, budowana w centrum lub poza murami miasta. W Hiszpanii – warowny, a zarazem reprezentacyjny pałac mauretański o cechach architektury muzułmańskiej, którego pomieszczenia mieszkalne i użytkowe były grupowane wokół dziedzińców z portykami. Alkazar w Sewilli uchodzi za najwybitniejsze dzieło architektury mauretańskiej w Hiszpanii.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alken

nienasycony węglowodór alifatyczny; olefina

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alken – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Limburgia, w okręgu Tongeren
Alken – miasto
Alken – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Mayen-Koblenz
Heinrich Alken – niemiecki malarz
Alkeny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alkenowy

→ alken

Patrz:alken

Źródła:

SJP.pl

Alkeny

Alkibiades

(ok. 450-404 p.n.e.) ateński wódz i polityk z okresu wojny peloponeskiej; Alcybiades

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

o cechach alkiermesowatych (rodzina roślin)

Źródła:

SJP.pl

Alkiermesowaty

o cechach alkiermesowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny alkiermesowatych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alkierz

1. wysunięta narożna część budynku kryta osobnym dachem
2. boczny, mały pokój, służący zwykle za sypialnię

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

(1.2) daw. mały boczny pokój służący za sypialnię

Alkierz (st.franc. "arquière" "miejsce dla łuczników" (wystające z muru), z łac. "arcuarium", "wykusz dla łuczników", niem. "Erker") – narożnik, zwykle na rzucie kwadratu lub prostokąta, wyraźnie występujący z bryły budynku, z odrębnym dachem, niekiedy wyższy od korpusu głównego i wówczas zwany wieżą alkierzową.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alkierzowy

związany z alkierzem

przymiotnik relacyjny

Alkin

węglowodór łańcuchowy nienasycony zawierający w cząsteczkach jedno wiązanie potrójne między atomami węgla

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alkinoos

Alkinoos (stgr. "Ἀλκίνοος" 'Potężny Umysł' od "ἀλκή" 'siła, potęga' i "νόος" 'umysł') – w mitologii greckiej król Feaków mieszkających na wyspie Scherii. Wnuk Posejdona, syn Fajaksa lub Nausitoosa, brat Lokrosa, małżonek królowej Arete i ojciec Nauzyki.

Źródła:

Wikipedia

Alkinowy

→ alkin

Patrz:alkin

Źródła:

SJP.pl

Alkiny

węglowodór łańcuchowy nienasycony zawierający w cząsteczkach jedno wiązanie potrójne między atomami węgla

Alkiny (zwyczajowo: acetyleny) – grupa organicznych związków chemicznych będących węglowodorami nienasyconymi, w których występuje jedno wiązanie potrójne między atomami węgla (#PATRZ).

Najprostszym alkinem jest etyn, zwykle zwany acetylenem, #PATRZ. Alkiny są generalnie bardziej reaktywne od alkanów i alkenów. Ulegają reakcjom właściwym wszystkim węglowodorom, jak spalanie, i addycjom typowym dla alkenów, lecz także np. trimeryzacji do pochodnych benzenu. Ogólny wzór alkinów to: #PATRZ.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alkione

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. jedna z Plejad; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Alkione (1.4);

(1.2) mitgr. królewna z Magnezji; córka Eola i żona Keyksa, zamieniona w zimorodka;

(1.3) mitgr. córka Idasa, syna Afareusa, i Marpessy oraz żona Meleagra;

(1.4) astr. najjaśniejsza gwiazda w Plejadach; jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd pojedynczych;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alkione – gwiazda w gwiazdozbiorze Byka, w gromadzie Plejady
Alkione (gr. Alkyone, łac. Alcyone) – w mitologii greckiej jedna z Plejad
Alkione (gr. Alkyone, łac. Alcyone) – w mitologii greckiej córka Eola, żona Keyksa
Alkione (Kleopatra) – w mitologii greckiej córka Idasa
Alcyone – statek badawczy

SJP.pl
Wikipedia

Alkmeon

Źródła:

Wikipedia

Alko

gatunek średniej wielkości ptaka morskiego z rzędu siewkowych; alka zwyczajna, alka krzywonosa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) pot. spoż. alkohol (napój zawierający etanol)

(1.2) pot. chem. alkohol (związek chemiczny z grupy węglowodorów)

1. związek organiczny charakteryzujący się obecnością jednej lub wielu grup wodorotlenowych w cząsteczce;
2. alkohol etylowy lub napój zawierający ten alkohol, np. piwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);

(1.2) spoż. każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

(1.3) daw. miałko sproszkowany antymon stosowany przez kobiety do barwienia na czarno głównie powiek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alkohole (związki organiczne)
- alkohol etylowy
napój alkoholowy
Alkohol – album zespołu Sexbomba

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alkoholan

związek chemiczny będący efektem reakcji alkoholu z metalem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. preparat roślinny otrzymywany poprzez wytrawienie świeżego surowca roślinnego etanolem o stężeniu 80–95℃

Alkoholatura, intrakt (łac. "Alcoholaturae, Intracta") – preparat roślinny, otrzymywany poprzez wytrawienie surowego surowca roślinnego etanolem o stężeniu 80–95° (procent objętościowych). Intrakty są podobne do nalewek, różnią się od nich tym, że są sporządzane z surowców świeżych, a nie suszonych.

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Alkohole

1. związek organiczny charakteryzujący się obecnością jednej lub wielu grup wodorotlenowych w cząsteczce;
2. alkohol etylowy lub napój zawierający ten alkohol, np. piwo

Alkohole – związki organiczne zawierające jedną lub więcej grup hydroksylowych połączonych z atomem węgla o hybrydyzacji sp³.

Najprostsze i najczęściej spotykane w życiu codziennym alkohole, to pochodne alkanów zawierające jedną grupę hydroksylową w cząsteczce, o wzorze ogólnym CnH2n+1OH, czyli alkohole monohydroksylowe, na przykład metylowy, etylowy, propylowy.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alkoholemia

poziom alkoholu w surowicy krwi powyżej normy fizjologicznej

Źródła:

SJP.pl

Alkoholiczka

kobieta uzależniona od alkoholu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która cierpi na alkoholizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alkoholiczny

→ alkoholizm

przymiotnik

(1.1) związany z alkoholikiem lub alkoholizmem, taki jak u alkoholika

(1.2) wywołany alkoholem

Patrz:alkoholizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alkoholik

osoba uzależniona od alkoholu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która cierpi na alkoholizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alkoholista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alkoholizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dodawanie do czegoś alkoholu

(1.2) sprawianie, że ktoś staje się alkoholikiem; zachęcanie do spożywania alkoholu

Źródła:

Wiktionary

Alkoholizować

1. nasycać napój alkoholem;
2. zachęcać do spożywania alkoholu; rozpijać;
3. żartobliwie: alkoholizować się - pić nałogowo alkohol; chlać, tankować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nakłaniać kogoś do picia alkoholu

(1.2) kulin. nasycać lub zaprawiać coś alkoholem

(1.3) spoż. dodawać drożdże lub spirytus do napoju alkoholowego

czasownik zwrotny niedokonany alkoholizować się

SJP.pl
Wiktionary

Alkomatowy

→ alkomat

Patrz:alkomat

Źródła:

SJP.pl

Alkometr

urządzenie mierzące poziom zawartości alkoholu we krwi; alkomat, alkotest, alkotester

Źródła:

SJP.pl

Alkon

modraszek alkon - motyl z rodziny modraszkowatych, w Polsce pod ochroną

święta księga islamu obejmująca: naukę Mahometa, zbiór podstawowych przepisów religijnych i prawnych oraz nakazy moralne muzułmanów; Koran

Źródła:

SJP.pl

Alkoreksja

Alkotweet

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) neol. żart. tweet napisany pod wpływem alkoholu, przez co stawiający autora w złym świetle

Źródła:

Wiktionary

Alkowa

1. w dawnych domach: wnęka sypialna bez okna przylegająca do pokoju;
2. sekrety, tajemnice dotyczące erotyki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. archit. wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; Gloger.

(1.2) mot. sypialna nadbudówka nad szoferką w samochodzie kempingowym

Alla

na sposób, w stylu, w charakterze, np. alla marcia (w charakterze marsza; marszowo)

Alla, "Ałła" – imię żeńskie prawdopodobnie pochodzenia greckiego i wywodzące się od άλλη – „inna”. Używane przede wszystkim w Rosji, na Białorusi i Ukrainie.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Allach

w islamie: Bóg, stwórca świata i najwyższy sędzia; Allah, Ałłach, Ałłah

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. Bóg w islamie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Allah – słowo w języku arabskim (i jednocześnie w islamie) oznaczające Boga
Alach
Allach – podobóz w obozie koncentracyjnym w Dachau
Allach – fabryka porcelany
Allach-Untermenzing

Allatyw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;

Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Alledrogo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żart. portal aukcyjny Allegro.pl

Źródła:

Wiktionary

Allegramente

określenie wykonawcze: radośnie, wesoło

Źródła:

SJP.pl

Allegretto

1. tempo muzyczne umiarkowanie szybkie, szybsze niż andante i wolniejsze niż allegro;
2. utwór muzyczny lub jego część wykonana w tempie allegretto

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dość szybko wykonana część utworu

(1.2) muz. utwór wykonany w dość szybkim tempie

przymiotnik

(2.1) muz. szybki, niemal allegro

przysłówek sposobu

(3.1) muz. szybko, niemal allegro

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Allegro

1. określenie wykonawcze: wesoło, prędko, żwawo
2. szybki, żwawy (o tempie muzycznym)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. szybkie tempo;

(1.2) muz. część utworu wykonana w allegro (1.1)

(1.3) muz. utwór wykonany w allegro (1.1)

(1.4) choreogr. żywy, szybki taniec

przymiotnik

(2.1) muz. szybki

przysłówek

(3.1) muz. wesoło; żywo, szybko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

allegro – w muzyce oznaczenie tempa; także allegro sonatowe, jedna z form muzycznych
allegro – element tańca baletowego
Allegro (Allegro.pl) – polska internetowa platforma handlowa
Allegro – polska spółka z branży e-commerce z siedzibą w Poznaniu, prowadząca serwis Allegro.pl, Allegro.cz i Allegro.com
Allegro – darmowa biblioteka do tworzenia gier 2D i 3D
Allegro – rodzina radioodbiorników polskiej firmy Elektrit z Wilna, produkowana w okresie międzywojennym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, wzór chemiczny|C6H10OS2.

Allicyna – siarkoorganiczny związek chemiczny, fitoncyd o charakterystycznym zapachu. Powstaje po uszkodzeniu tkanki cebuli, czosnku i niektórych innych roślin jako produkt (mieszanina racemiczna) przekształcenia alliiny pod wpływem enzymu alliinazy poprzez pośredni kwas allilosulfenowy. W literaturze anglojęzycznej allicyna bywa opisywana jako "diallyl thiosulfinate" (diallyl tiosulfinian).

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alliina

związek chemiczny uznawany za prekursora zapachu i smaku czosnku

rzeczownik, rodzaj żeński

związek organiczny o działaniu uspokajającym i nasennym, stosowany w bezsenności, nerwicach i stanach lękowych; dial; dwuallyl

Allobarbital (dial, dwuallyl) – organiczny związek chemiczny, pochodna kwasu barbiturowego o profilu działania zależnym od dawki – uspokajającym lub nasennym i średnim czasie działania. Zsyntetyzowany w roku 1912 przez Ernesta Preiswerka i Ernesta Grethera. Dawniej posiadał zastosowanie jako lek uspokajający, nasenny oraz przeciwdrgawkowy. Samodzielnie jest obecnie praktycznie nie stosowany.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Allobrogowie

starożytne plemię celtyckie

Allobrogowie – starożytne plemię celtyckie zamieszkujące kiedyś tereny między Rodanem, Izerą, Jeziorem Lemańskim i Alpami Graickimi ("Alpes Graiae"). Główne ośrodki to "Vienna Allobbrogum" (ob. Vienne), "Genava" (ob. Genewa) i "Cularo" (ob. Grenoble).

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Allocentryzm

atrybut osobowości powiązany z kolektywizmem, w którym ludzie skupiają uwagę i działania na innych osobach, a nie na sobie; alocentryzm

Źródła:

SJP.pl

Allochoria

rozprzestrzenianie diaspor (np. zarodników, nasion, owoców) z udziałem czynników zewnętrznych, np. wody, wiatru, zwierząt lub człowieka; alochoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rozprzestrzenianie diaspor przy pomocy czynników zewnętrznych;

Źródła:

SJP.pl

Allometria

zjawisko nierównomiernego rozwoju danego narządu w stosunku do innych organów lub całego ciała, powodujące zmianę proporcji ciała; alometria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. nierównomierny wzrost różnych części organizmu względem siebie lub całego ciała

w językoznawstwie: funkcjonalnie obojętny wariant morfemu; alomorf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wariant morfemu

Allomorfy – morfy odpowiadające jednemu morfemowi, inaczej: są to warianty jednego morfemu.

Zbiory allomorfów jednego morfemu nie przecinają się. Wszystkie warianty danego morfemu charakteryzują się zespołem niezmiennych cech (tzw. inwariantem) odróżniających ten morfem od innych morfemów danego języka. Np. za allomorfy morfemu „pies” uznamy: ps-, pies-.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Allonge

[czytaj: aLĄŻ] dodatek do czeku lub weksla na dodatkowe informacje; alonżka, alonż, przedłużka

Źródła:

SJP.pl

Allonim

pseudonim literacki będący nazwiskiem innej osoby, zwykle żyjącej współcześnie z osobą używającą tego pseudonimu; alonim

rzeczownik, rodzaj żeński

chromosom, który odpowiada za wykształcanie się płci; alosom, heterosom, heterochromosom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) genet. chromosom odpowiedzialny za determinację płci organizmu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Allport – miasto (town) w amerykańskim stanie Arkansas
Christopher (Alexander) Allport (1947, Santa Monica – 2008, Wrightwood), amerykański aktor
Gordon Allport (1897, Montezuma – 1967), amerykański psycholog
Alport

Źródła:

Wikipedia

Allure

[czytaj: aLÜR] dawniej: sposób zachowania się, wygląd

Źródła:

SJP.pl

Almanach

zbiór informacji różnego rodzaju; rocznik, który zawiera dane, artykuły z określonej dziedziny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;

SJP.pl

Almandyn

1.minerał z grupy granatów, kamień półszlachetny wykorzystywany w jubilerstwie; jego ciemnoczerwona odmiana nazywana jest karbunkułem;
2.fioletowa odmiana spinelu rubinowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe₃Al₂(SiO₄)₃

Almandyn – minerał z grupy granatu, z gromady krzemianów. Należy do grupy minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa pochodzi od "Alabanda", starożytnego miasta w Turcji, skąd został po raz pierwszy opisany i gdzie szlifowano najpiękniejsze okazy tych kamieni.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Almanzor

najwyższa góra łańcucha Sierra de Gredos w Hiszpanii

Źródła:

SJP.pl

Almaria

w starożytności i średniowieczu: schowek w murze, szafa lub skrzynia do przechowywania broni i innych cennych przedmiotów: książek, dokumentów itp.; armaria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. mebel do przechowywania szat lub sprzętów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Almarya

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. mebel do przechowywania sukien

Źródła:

Wiktionary

Almaryja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. mebel do przechowywania szat lub sprzętów

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. skrzynia

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. szafka kuchenna

Źródła:

Wiktionary

Almaryjo

Almik

niewielki ssak owadożerny; myszoryjek

dynastia berberska

w ustroju feudalnym: ziemia wolna od lenna; alod

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alodia, chrześcijańskie państwo w Nubii
Alodia, imię żeńskie pochodzenia frankońskiego

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

wysuszony sok z liści różnych gatunków aloesu, działający przeczyszczająco; alona

Źródła:

SJP.pl

Aloes

bylina z rodziny liliowatych o mięsistych liściach zakończonych kolcami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Aloë|L.|ref=tak., rodzaj sukulentów liściowych;

(1.2) farm. wyciąg z aloesu (1.1)

Źródła:

SJP.pl

Alogamia

właściwość roślin polegająca na zapylaniu się kwiatu pyłkiem pochodzącym z innego kwiatu; allogamia, obcopylność

przysłówek

(1.1) log. sprzecznie z logiką

Źródła:

Wiktionary

hawajska formuła powitania i pożegnania

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

słowo w języku hawajskim oznaczające m.in. pożegnanie i powitanie
jeden z algorytmów dostępu wielokrotnego do kanału
jednostka osadnicza w USA, w stanie Oregon
gmina w USA, w stanie Michigan

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|m. Alojzy

Źródła:

Wiktionary

Alojza

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pl-reforma2026|Alojzowianin. (mieszkaniec Alojzowa)

Źródła:

Wiktionary

Alojzowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pl-reforma2026|Alojzowianka. (mieszkanka Alojzowa)

Źródła:

Wiktionary

Alojzowie

Alojzy z małżonką; Alojzostwo

Źródła:

SJP.pl

Alojzowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Alojzowa, związany z Alojzowem

Źródła:

Wiktionary

Alojzowy

(1.2) ekon. rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe

(1.3) księg. uznanie dopisanej pozycji w rachunku

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alokacyjny

dotyczący alokacji (np. ryzyko alokacyjne, decyzje alokacyjne)

Źródła:

SJP.pl

Alokazja

rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych; zakleśń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Alocasia|(Schott) G. Don|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju alokazji (1.1)

Alokazja, zakleśń ("Alocasia" (Schott) G. Don) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, liczący 79 gatunków, pochodzących z obszaru od wschodnich Himalajów, przez tropikalne i subtropikalne regiony Azji, do tropikalnych rejonów zachodniego Pacyfiku i wschodniej Australii. Niektóre gatunki są endemitami.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

1. hiszpańskie imię męskie;
2. nazwisko, m.in. Dámaso Alonso (1898-1990) - hiszpański poeta, filolog i krytyk literacki

Źródła:

SJP.pl

Alonż

alonżka;
1. zaginana i rozkładana wkładka większa od kartek książki, zawierająca tablice, mapy itp.;
2. dodatek do czeku lub weksla na dodatkowe informacje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bank. mała kartka przyklejana do czeku lub weksla, na której napisane są dodatkowe informacje

(1.2) poligr. zagięta część okładki książki lub dodatkowa kartka, większa formatem niż sama książka, na której znaleźć można dodatkowe informacje, zdjęcia, mapy…

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alonż – pojęcie z zakresu ekonomii
alonż – pojęcie z zakresu poligrafii
alonż – rodzaj sprzętu laboratoryjnego

(1.1) w sposób alopatyczny

Źródła:

Wiktionary

Alopatyczny

→ alopatia; allopatyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z alopatią

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alopecja

łysienie

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

1. gatunek ryby z rodziny śledziowatych;
2. aloza parposz - gatunek ryby z rodziny śledziowatych; parposz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Alosa alosa|ref=tak., planktonożernyanktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

1. w mitologii germańskiej: istota pośrednia między bogiem a człowiekiem; alb
2. demoniczna istota płci męskiej utożsamiana z wampirem lub inkubusem (jej żeński odpowiednik to mara)

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mitgerm. zob. alb.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alp, hiszpańska gmina w Pirenejach
Alp, tureckie imię
Alp (Alpsee), jezioro w Niemczech
Alp (potwór)
AlP, związek chemiczny
Zobacz też: ALP, Alpy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alpach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Vicugna pacos|ref=tak., południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

(1.2) wełna z lamy (1.1)

(1.3) gładka, wełniana tkanina w pasy;

(1.4) chem. stop miedzi, cynku i niklu o białym kolorze; nowe srebro;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alpaka – stop metali, odmiana mosiądzu
alpaka – wełniana tkanina
alpaka (Vicugna pacos) – ssak parzystokopytny z rodziny wielbłądowatych

Alpejski

przymiotnik od: Alpy; alpijski (rzadko)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alpami, dotyczący Alp

(1.2) związany z orogenezą alpejską

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alpenhorn

drewniany ludowy instrument dęty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. zob. róg alpejski.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alpensztok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) turyst. żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

część ogrodu botanicznego, na którym uprawiane są rośliny górskie; ogród skalny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogrod. ogród skalny roślin wysokogórskich;

Alpinarium – ogród zbudowany ze skał, kamieni i ziemi, w którym odtwarzane jest górskie środowisko naturalne z roślinami wysokogórskimi, czasem także arktycznymi, które mają podobne wymagania. Alpinaria stanowią działy ekologiczne wielu ogrodów botanicznych i różnią się od ogrodów skalnych tym, że naśladują warunkami siedliskowymi i składem gatunkowym odpowiednio górskie lub arktyczne układy roślinności. W ogrodach skalnych uprawia się w celach dekoracyjnych różnorodne rośliny ozdobne.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alpinia

roślina z rodziny imbirowatych, mająca zastosowanie w lecznictwie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Alpinia|Roxb.|ref=tak., rodzaj bylin z rodziny imbirowatych;

(1.2) ent. nazwa systematyczna|Alpinia|Brundin|ref=tak., rodzaj chrząszczy z rodziny kusakowatych;

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alpinia (Alpinia) – rodzaj roślin
Alpinia – rodzaj owadów z rzędu chrząszczy

Źródła:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. dosł. uprawiana w Alpach wspinaczka górska

(1.2) sport. szerzej: wspinaczka wysokogórska

(1.3) wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alpinizm

forma turystyki wysokogórskiej uprawianej przez osoby o dużych umiejętnościach wspinaczki i stosujących specjalny sprzęt; alpinistyka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dosł. uprawiana w Alpach wspinaczka górska

(1.2) szerzej: wspinaczka wysokogórska

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alpuhara

kraina w Hiszpanii

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alrauna

korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne

rzeczownik, rodzaj żeński

rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny krasnolicowatych; alstromeria

Alstremeria, alstromeria, krasnolica ("Alstroemeria" L.) – rodzaj roślin jednoliściennych liczący ok. 65 gatunków. Zasięg tego rodzaju obejmuje środkową część Ameryki Południowej – od Chile po Ekwador na zachodzie i do Argentyny i środkowej Brazylii na wschodzie. Wiele gatunków oraz odmian uprawianych jest z powodu oryginalnych i trwałych kwiatów w celach ozdobnych jako rośliny ogrodowe lub na kwiaty cięte.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alstromeria

rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny krasnolicowatych; alstremeria

Źródła:

SJP.pl

Alt

1. niski głos kobiecy lub chłopięcy;
2. partia utworu śpiewana tym głosem;
3. środowiskowo o instrumencie muzycznym o skali zbliżonej do głosu altowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. niski głos żeński, męski lub chłopięcy;

(1.2) muz. linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem

(1.3) muz. pot. instrument grający w skali altu (1.2)

(1.4) inform. klawisz znajdujący się po obu stronach spacji służący do zmieniania funkcji klawiszy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) muz. pot. osoba z takim głosem

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

aminotransferaza alaninowa
Alt – w niemieckich nazwach geograficznych znaczy stary, np. w nazwach stacji berlińskich Alt-Tegel, Alt-Tempelhof, Alt-Mariendorf
Alt – w katalońskich nazwach geograficznych oznacza górny, por. hiszp. Alto, np. Alt Empordà
Alt – miejscowość w hrabstwie Wielki Manchester
Alt – rzeka
Alt Moresnet – niemiecka nazwa miejscowości Moresnet
alt – klawisz na klawiaturze komputerowej
alt-kody – przytrzymanie wciśniętego klawisza alt i wpisanie numeru z zakresu 0–255 powoduje wstawienie znaku ze strony kodowej właściwej dla języka klawiatury
alt.* – alternatywna hierarchia grup dyskusyjnych Usenet
alt – alternatywna postać, awatar lub konto w grach typu MMO lub w innych wirtualnych światach będące w posiadaniu użytkownika, który posiada lub wcześniej posiadał inne postacie lub konta
alt – styl piwa
alt – rodzaj głosu ludzkiego

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alt-Right

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. miasto w Brazylii;
2. miasto w Meksyku;
3. miasto w Kolumbii;
4. jaskinia w Hiszpanii

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Altamira – jaskinia krasowa w Hiszpanii
Altamira – miasto w Brazylii
Altamira – miasto w Meksyku
Altamira – miasto w Kolumbii
Altamira do Paraná – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Parana
Mikroregion Altamira – mikroregion w brazylijskim stanie Pará
Altamira FC – meksykański klub piłkarski z siedzibą w mieście Altamira, w stanie Tamaulipas
Estadio Altamira – stadion piłkarski w meksykańskim mieście Altamira, w stanie Tamaulipas
Port lotniczy Altamira – port lotniczy położony w Altamirze, w stanie Pará, w Brazylii
Hrabina Altamira z córką – obraz olejny hiszpańskiego malarza Francisca Goi
Portret hrabiego de Altamira – obraz olejny hiszpańskiego malarza Francisca Goi
Rafael Altamira y Crevea – hiszpański historyk i prawnik, sędzia Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Altana

budowla ogrodowa o niewielkich rozmiarach, służąca do wypoczynku i chroniąca przed deszczem lub słońcem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekki, niewielki ogrodowy budynek;

(1.2) uczn. samochód

Altana (altanka, chłodnik, ciennik) – lekka budowla, często ażurowa, stawiana w ogrodzie, nierzadko ozdobna, również niewielki plac zacieniony przez krąg drzew.

Altana zaliczana jest do obiektów małej architektury ogrodowej. Chroni przed opadami i słońcem, stanowiąc miejsce spotkań oraz odpoczynku. Jej wznoszenie, podobnie jak tworzenie oczek wodnych czy karmników, służy wzbogaceniu kompozycji i podniesieniu walorów estetycznych przestrzeni.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Altanka

niewielka altana; budowla ogrodowa o lekkiej konstrukcji, służąca do wypoczynku i chroniąca przed deszczem lub słońcem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: altana

(1.2) ogrod. mały, letni domek, zwłaszcza na ogrodzie działkowym

Altanka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Sochaczew. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Altankowy

przymiotnik od: altanka

Źródła:

SJP.pl

Altannik

ptak z rzędu wróblowatych; budnik

dawniej: duchowny katolicki opiekujący się ołtarzem; altarzysta

Altarysta (ołtarznik) z łac. "altarista" – opiekun ołtarza, dawniej zawsze duchowny, sługa kościelny, ministrant.

W średniowieczu i czasach nowożytnych duchowny, opiekun altarii w kościele, czerpiący z tego tytułu swoje dochody. Altaryści mieszkali zazwyczaj w domach w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła. W przypadku większych kościołów, w których znajdowało się kilka/kilkanaście ołtarzy, altarystów bywało wielu. Pozostałość po domach altarystów stanowią kamieniczki Jaś i Małgosia we Wrocławiu).

Źródła:

SJP.pl

Altea

model samochodu marki Seat

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Altea – w mitologii greckiej królowa Kalidonu, córka Testiosa
Altea – miasto w Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Walencja
SEAT Altea – samochód osobowy produkowany przez firmę SEAT
Althaea – strona ujednoznaczniająca

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Altembas

ciężka, przetykana złotymi nićmi tkanina, bardzo kosztowna, używana w dawnej Polsce na ubiory i stroje kościelne; złotogłów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. daw. ciężka błyszcząca tkanina jedwabna przetykana złotą nicią

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Altembasowy

(1.1) daw. irytacja, niepokój, zdenerwowanie

(1.2) daw. sfałszowanie aktu prawnego

(1.3) muz. podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alteracja – pojęcie z zakresu teorii muzyki
Alteracja – wieś na Litwie
Alteracja – powieść Kingsleya Amisa

Patrz:alterglobalista

Źródła:

SJP.pl

Alterglobalistyczny

przeciwny globalizacji, mający na celu jej zahamowanie; antyglobalistyczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący alterglobalizmu i alterglobalistów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alterglobalizm

ruch społeczno-polityczny sprzeciwiający się korzyściom płynącym z procesów globalizacji; antyglobalizm

Źródła:

SJP.pl

Alterkacyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. nieporozumienie, spór, sprzeczka

Źródła:

Wiktionary

Alternacja

1. występowanie wymienne; wymiana, oboczność
2. występowanie na przemian co najmniej dwu różnych elementów
3. oboczność głosek występująca w tematach i rdzeniach wyrazów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alternacja (socjologia) – proces przyswajania idei sprzecznych z systemem wartości jednostki
alternacja (językoznawstwo) – występowanie oboczności głosek
alternacja heraldyczna – jedna z zasad tworzenia herbów
alternacja (architektura) – pojęcie z dziedzin sztuki i architektury
alternacja w budownictwie – przemienność podpór

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alternacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alternacyjne

Źródła:

Wiktionary

Alternacyjny

dotyczący alternacji; wymienny (np. języki alternacyjne)

Źródła:

SJP.pl

Alternant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. człon oboczności fonetycznej lub morfologicznej wyrazu; wariant członu wyrazu powstający w wyniku alternacji

Źródła:

Wiktionary

Alternarioza

Alternarioza – grzybowa choroba roślin wywołana przez gatunki z rodzaju "Alternaria". Do ważniejszych alternarioz należą:

Źródła:

Wikipedia

Alternat

w językoznawstwie: głoska lub inny element języka podlegający alternacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dypl. zasada kolejności – ustalony sposób, według którego przedstawiciele państw o tej samej randze podpisują dokument albo są wymieniani w jego treści, tak aby żadna ze stron nie była uprzywilejowana

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alternator

1. układ zero-jedynkowy, w którym bodziec czynny na jednym tylko dowolnym wejściu wywołuje reakcję czynną jedynego wyjścia;
2. prądnica prądu przemiennego, często trójfazowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. dwie wykluczające się możliwości, np. mieć alternatywę;
2. sytuacja wymagająca wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami, np. stanąć przed alternatywą;
3. potocznie: inna możliwość, inne rozwiązanie, np. alternatywa dla planu gospodarczego;
4. w logice: zdanie złożone współrzędnie (połączonych spójnikiem "lub" lub "albo"), prawdziwe wówczas, gdy choćby jedno ze zdań składowych jest prawdziwe; suma logiczna; wyraz często używany w błędnym znaczeniu "jedna z możliwości", np.: Miał dwie alternatywy. (poprawnie: Miał dwie możliwości.)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;

(1.2) pot. sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

(1.3) pot. wybór lub rozwiązanie, na które można się zdecydować w miejsce innego

Alternatywa, suma logiczna, alternatywa zwykła, alternatywa nierozłączna, alternatywa łączna – zdanie logiczne o postaci "p lub q", gdzie "p", "q" są zdaniami. W logice matematycznej alternatywę zapisuje się formula_1 Alternatywa "p lub q" jest zdaniem prawdziwym, gdy co najmniej jedno z jej zdań składowych "p", "q" jest prawdziwe.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alternatywek

potocznie: chłopak o alternatywnych upodobaniach i zachowaniach

Źródła:

SJP.pl

Alternatywka

potocznie: chłopak o alternatywnych upodobaniach i zachowaniach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. uczn. dziewczyna, którą cechuje alternatywny ubiór i słuchanie niekonwencjonalnej muzyki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alternatywność

1. cecha tego, co dopuszcza jedną z dwóch możliwości, np. alternatywność oferty;
2. rzadko: przeciwstawianie się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznane, bycie w opozycji do nurtu oficjalnego

W algebrze o grupoidzie formula_1 mówi się, że jest lewostronnie alternatywny, jeśli formula_2 dla każdego formula_3 i formula_4 w formula_1 oraz prawostronnie alternatywny, jeśli formula_6 dla każdego formula_3 i formula_4 w formula_9 O grupoidzie będącym zarazem lewo- jak i prawostronnie alternatywnym mówi się krótko, iż jest alternatywny.

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Alternatywny

1. dopuszczający jedną z dwóch możliwości, np. oferta alternatywna;
2. dotyczący jednej z dwóch możliwości, np. wyjście alternatywne;
3. przeciwstawiający się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznane, stojący w opozycji do nurtu oficjalnego, np. medycyna alternatywna;
4. rządy alternatywne - gabinety zmieniające się w zależności od tego, która partia zyska w wyborach większość parlamentarną

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alternowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. o morfemach lub fonemach etymologicznie pokrewnych, ale różniących się fonetycznie: występowanie w sposób oboczny

Źródła:

Wiktionary

książkowo: dotyczący alterocentryzmu, wynikający z alterocentryzmu - postawy bezinteresownej troski o dobro innych, gotowości do poświęceń, np. altruistyczna pomoc, altruistyczne zasady; bezinteresowny, altruistyczny

przymiotnik

(1.1) książk. poświęcający się dla innych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alterocentryzm

książkowo: postawa bezinteresownej troski o dobro innych, gotowość do poświęceń, przeciwieństwo egoizmu; altruizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poświęcanie się dla innych

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

Altmedowy

Źródła:

SJP.pl

Altostratus

chmura średnia warstwowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. chmura średnia, tworząca jednolitą szarą lub niebieskoszarą warstwę na niebie, zwykle przysłaniającą słońce lub księżyc, występująca na wysokości 2–7 km, mogąca dawać lekki deszcz lub śnieg;

SJP.pl
Wiktionary

Altowy

przymiotnik od: alt (np. głos altowy, saksofon altowy)

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. dotyczący altu, określający alt

przymiotnik jakościowy

(2.1) muz. charakterystyczny dla altu, mający cechy altu

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

książkowo: dotyczący altruizmu, wynikający z altruizmu - postawy bezinteresownej troski o dobro innych, gotowości do poświęceń, np. altruistyczna pomoc, altruistyczne zasady; bezinteresowny, alterocentryczny

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Altsaksofonistka

→ altsaksofonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aluminit

minerał, uwodniony siarczan glinu

Źródła:

SJP.pl

Aluminium

pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13, lekki srebrzystobiały metal, kruchy i łamliwy, jako składnik stopów wykorzystywany do produkcji wielu produktów, np. puszek do napojów; glin

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. glin

1. słuchacz seminarium duchownego; kleryk;
2. absolwent w wyższych uczelniach anglosaskich;
3. w dawnej Polsce: uczeń kształcony i utrzymywany przez jakąś szkołę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. kośc. student seminarium duchownego

(1.2) eduk. absolwent, szczególnie w wyższych uczelniach anglosaskich

(1.3) hist. eduk. uczeń bezpłatnie pobierający naukę i utrzymywany

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

alumn – student seminarium duchownego
alumn – dawniej uczeń, wychowanek
alumn – w krajach anglosaskich absolwent szkoły wyższej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alumnat

zakład, w którym uczniowie otrzymywali bezpłatnie naukę i utrzymanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zakład zapewniający bezpłatnie mieszkanie, opiekę i naukę; Gloger.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alva – parafia (freguesia) w gminie Castro Daire
Alva – rzeka w Portugalii, dopływ Mondego
Alva – jednostka osadnicza w stanie Floryda, w hrabstwie Lee
Alva – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Woods
Alva – miasto w Szkocji

Źródła:

Wikipedia

Alvaro

potocznie: bardzo atrakcyjny, modny mężczyzna, mający powodzenie u kobiet

Źródła:

SJP.pl

Alves

[czytaj: alwesz] nazwisko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Bruno Alves (ur. 1981) – portugalski piłkarz
Breno Alves – brazylijski judoka
Dani Alves (ur. 1983) – brazylijski piłkarz
Maria Alves – brazylijska piłkarka
Tiago Alves (ur. 1993) – brazylijski piłkarz
Tiago Alves (ur. 1996) – portugalski piłkarz
Thiago Alves – brazylijski tenisista
Thiago Alves – brazylijski siatkarz
Thiago Alves – brazylijski zawodnik MMA
Alves (ur. 1996) – brazylijski raper
Castro Alves – miasto w Brazylii

Źródła:

(1.1) slang. alwaro

Źródła:

Wiktionary

Alweola

Alweole

zagłębienie w owocnikach grzybów, np. smardza

Źródła:

SJP.pl

Alwernia

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

→ Alwernia; alwernijski

Źródła:

SJP.pl

Alwernijski

→ Alwernia; alwerniański

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z miastem Alwernia, dotyczący miasta Alwernia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Alzacja

region administracyjny i kraina historyczna we wschodniej Francji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

(1.2) hist. geogr. adm. region administracyjny we Francji zajmujący historyczną Alzację (1.1) (zniesiony w 2015 roku)

Alzacja ( Alsace, al. "Elsàss", Elsass) – kraina historyczna w północno-wschodniej Francji, nad Renem, w regionie administracyjnym Grand Est, w departamentach Dolny Ren na północy i Górny Ren na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire de Belfort. Od 1982 roku do 31 grudnia 2015 roku odrębny region administracyjny.

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Alzacki

→ Alzacja

przymiotnik

(1.1) związany z Alzacją

Patrz:Alzacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

[czytaj: alc-hajmer] potocznie: choroba Alzheimera (choroba ośrodkowego układu nerwowego o takich objawach jak: otępienie, problemy z pamięcią, orientacją przestrzenną, myśleniem)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) med. pot. zob. choroba Alzheimera.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alzheimer – potoczne określenie choroby Alzheimera
Alois Alzheimer – niemiecki psychiatra i neuropatolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia