ananasowaty

1. o cechach podobnych do ananasa;
2. o cechach ananasowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. przypominający owoc ananasa

 (1.2) bot. o cechach roślin z rodziny ananasowatych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mrz., ananasek mrz., ananasowiec mrz., ananasowate nmos.

 przym. ananasowy

 przysł. ananasowo

Wiktionary


ananasowiec

przedstawiciel rzędu roślin jednoliściennych; zapylcowiec


SJP.pl


ananasowo-cytrynowy

zrobiony z ananasów i cytryn, mający smak zarówno ananasowy, jak i cytrynowy itp. (np. sok ananasowo-cytrynowy)


SJP.pl


ananasowo-kokosowy

zrobiony z ananasów i kokosów, mający smak zarówno ananasowy, jak i kokosowy (np. ciasto ananasowo-kokosowe)


SJP.pl


ananasowy

o smaku ananasa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący ananasów, związany z ananasami

 (1.2) przyrządzony z ananasów, z dodatkiem ananasów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drzewka ananasowe rosną bardzo powoli.

 (1.2) Mogę ci zaproponować sok ananasowy albo wodę mineralną.

 (1.2) Do przygotowania koktajlu bananowo-ananasowego wystarczą dwa banany i cztery plasterekasterki ananasa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mrz., ananasarnia ż., ananasik mrz., ananasówka ż.

 przym. ananasowaty

Wiktionary


ananasówka

1. odmiana gruszki
2. wódka ananasowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. nalewka na ananasie

 (1.2) ogrod. odmiana gruszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naleję ci trochę ananasówki.

 (1.2) W ogrodzie Julii rośnie ananasówka i dwie bery.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mrz.

 przym. ananasowy

Wiktionary


ananda

w hinduizmie: stan szczęścia, rozkoszy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ananda – stan szczęścia niezależnego od warunków zewnętrznych w hinduizmie
  • Ānanda – ulubiony uczeń Buddy

Wikipedia


anandamid

organiczny związek chemiczny występujący w organizmach żywych, neuroprzekaźnik wydzielający się podczas snu i relaksu


SJP.pl

Anandamid ("AEA") – organiczny związek chemiczny z grupy psychoaktywnych kannabinoidów występujący w organizmach żywych. Wchodzi w skład układu endokannabinoidowego. Jest neuroprzekaźnikiem wydzielającym się podczas snu i relaksu. Działa zarówno ośrodkowo jak i obwodowo. Anandamid jest alkaloidem kakaowca.

Wikipedia


ananiasz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ananiasz – imię męskie pochodzenia biblijnego. Grecka forma hebrajskiego "Hananiah" – „Jahwe jest łaskawy”. Jednym z patronów tego imienia jest św. Ananiasz z Damaszku.

Ananiasz imieniny obchodzi 25 stycznia, 1 grudnia i 16 grudnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Biblii Ananiasz był arcykapłanem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnãɲaʃ, AS: ãnãńaš

Wiktionary


ananiaszostwo

Ananiasz z małżonką; Ananiaszowie


SJP.pl


ananiaszowie

Ananiasz z małżonką; Ananiaszostwo


SJP.pl


ananiaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ananiasza lub z nim związany


SJP.pl


ananim

pseudonim utworzony z liter nazwiska autora


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przykładem ananimu może być Iksmoreż – Żeromski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnãɲĩm, AS: ãnãńĩm

Wiktionary


ananimowy

przymiotnik od: ananim


SJP.pl


ananiński

kultura ananińska - kultura schyłku epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, przypisywana przodkom ludów ugrofińskich dorzecza Wołgi; stworzyła silny ośrodek metalurgiczny


SJP.pl


anankastyczny

→ anankazm


SJP.pl

Patrz:

anankazm

anankastyk

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) psych. osoba charakteryzująca się osobowością anankastyczną, mająca bardzo uporządkowane życie i maniakalnie dążąca do perfekcji kosztem relacji z innymi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anankastyczny

Wiktionary


anankazm

natręctwo w postaci przymusu zastanawiania się nad zagadnieniami nonsensownymi; występuje głównie w schizofrenii


SJP.pl

Anankazm – rodzaj obsesji polegający na przymusie zastanawiania się nad niemającymi sensu zagadnieniami lub problemami niemożliwymi do rozwiązania. Termin wprowadził do psychiatrii Karl Jaspers.

Wikipedia


ananke

przenośnie: przeznaczenie, fatum


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przeznaczenie, fatum

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ananke – w mitologii greckiej bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu
  • Ananke – księżyc Jowisza
  • Ananke – zespół muzyczny
  • Grupa Ananke – grupa nieregularnych księżyców Jowisza

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Ananke ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) los

Wiktionary


anansi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mit. bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Wiktionary

Anansi ("Pan Pająk") – postać mitologiczna z legend Afryki Zachodniej, bóg trickster – wielki oszust.

Pierwotnie uważany był za stwórcę świata, później – dawcę kultury. Wyczyny Anansiego są tematem ludowych opowiadań, które występują również w Indiach Zachodnich.

Wikipedia


anantasana

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jedna z asan; pozycja leżąca na boku, w której zewnętrzna noga jest uniesiona do góry, a dłoń zewnętrznej ręki chwyta paluch uniesionej stopy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja śpiącego Wisznu

Wiktionary


anapa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Anapa (ros. Анапа) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Około 94 tys. mieszkańców (2021). Jest uzdrowiskiem morskim (wody mineralne, kąpiele błotne). Są tam tereny upraw winnej latorośli.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy i materiałów budowlanych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anapski

Wiktionary


anapest

wierszowa stopa złożona z trzech sylab: dwóch krótkich i długiej w metryce antycznej, bądź z dwóch nieakcentowanych i akcentowanej w wierszu sylabotonicznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od limeryków angielskich wymaga się w zasadzie, by były pisane anapestem (ewentualnie z hiperkataleksą), ale jest to stopa trudna do utrzymania w polszczyźnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnapɛst, AS: ãnapest

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anapestyczny

Wiktionary


anapestyczny

→ anapest


SJP.pl

Patrz:

anapest

anaplazja

stan rozrostu komórek występujący w nowotworach złośliwych


SJP.pl

Anaplazja – brak zróżnicowania lub zatrzymanie różnicowania lub proces odróżnicowania się komórek, powstawanie z komórek zróżnicowanych nowych pokoleń komórek o coraz to mniejszym stopniu zróżnicowania albo też zatrzymanie różnicowania (dojrzewania) komórki wraz z zachowaną zdolnością do mnożenia się. Charakterystyczna cecha nowotworów złośliwych. Obecnie uważa się, że w procesie nowotworzenia nie dochodzi do odróżnicowania, a raczej do zablokowania różnicowania.

Wikipedia


anaplazmoza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach

Wiktionary

Anaplazmoza (łac. "anaplasmosis"), ludzka anaplazmoza granulocytarna (ang. "human granulocytic anaplasmosis", HGA), dawniej określana jako ludzka granulocytarna ehrlichioza (ang. "human granulocytic ehrlichiosis", HGE), odkleszczowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Gram-ujemne "Anaplasma phagocytophilum".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ludzka anaplazmoza granulocytarna

Wiktionary


anapodoton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) brak koordynacji pomiędzy częściami zdania złożonego; odmiana anakolutu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anapodoton poważnie zawęża swoje znaczenie w stosunku do szerszego pojęcia anakolutu, ale możemy go uznać za jeden z rodzajów anakolutu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnapɔˈdɔtɔ̃n, AS: ãnapodotõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anantapodoton

Wiktionary


anapski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Anapą, dotyczący Anapy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) w rejonach mniejszościowych wielkoruscy brutalnie dusili poczucie narodowe przedstawicieli mniejszości (np. w jednej ze stanic rejonu anapskiego na Kubaniu uwięziono studenta Taranuchę za deklamowanie wierszy klasyka poezji ukraińskiej, Tarasa Szewczenki).

 (1.1) Krajowy Komitet WKP(b) powziął 3 września specjalną uchwałę utworzenia partyzanckich zgrupowań: krasnodarskiego, sławiańskiego, noworosyjskiego, anapskiego, nieftiegorskiego, majkopskiego, armawirskiego i soczyńskiego, które zjednoczyły 87 oddziałów partyzanckich, liczących ogółem ponad 5500 ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anapa ż.

Wiktionary


anapsyd

przedstawiciel podgromady zauropsydów


SJP.pl


anapsydy

przedstawiciel podgromady zauropsydów


SJP.pl

An

Wikipedia


anarch

pogardliwie: anarchista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. środ. polit. anarchista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchia, anarchista, anarchistka

Wiktionary


anarchia

1. sytuacja, w której władze państwowe utraciły kontrolę nad sytuacją w kraju; bezrząd, bezprawie;
2. potocznie: nieprzestrzeganie lub brak obowiązujących zasad; bezład, samowola, chaos;
3. ustrój polityczno-społeczny bez władz państwowych, w którym nie obowiązują przepisy prawa;
4. środowiskowo: duże A wpisane w okrąg; znak anarchistów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

 (1.2) pot. chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

Wiktionary

Anarchia ( ἀναρχία – „bez władcy”) – forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy, ani nie obowiązują żadne normy prawne.

W rozumieniu politycznym (w anarchizmie) to taka struktura, w której państwo zostaje zastąpione przez nieprzymusową i niescentralizowaną organizację społeczeństwa (np. federację autonomicznych miejscowości).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ingerencje Wietnamu w sprawy wewnętrzne kraju w XV w. oraz zakończone klęską wojny z Birmą w XVI w. (…) doprowadziły Laos do anarchii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnarxʲja, AS: ãnarχʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarch mos., anarchizm m., anarchista m., anarchistka ż., anarchizowanie n.

 przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezrząd, bezprawie

 (1.2) rozprężenie, rozprzężenie; pot. bezhołowie, wolna amerykanka

Wiktionary


anarchiczność

stan chaosu i nieporządku w państwie; anarchia


SJP.pl


anarchiczny

związany z anarchią, wynikający z anarchii, właściwy anarchii (np. anarchiczne zachowanie, anarchiczny charakter)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z anarchią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gorący i żywy temperament włoski, podniecony teoryą anarchiczną, rwał się do czynów, a że stosunki rolnicze w niektórych częściach Włoch są okropne, wybuchły więc tu i ówdzie poruszenia agrarne, a nawet większe ruchy powstańcze, z których najważniejsze były: w r. 1874 w Bolonii i w 1876 w Benevencie. Gorączka ta jednak anarchiczna zaczęła rychło przechodzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchiczność ż., anarchia ż., anarchista mos., anarchistka ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

 czas. anarchizować ndk.

 przym. anarchistowski, anarchistyczny

Wiktionary


anarchista

1. osoba będąca zwolennikiem anarchizmu (ideologii i ruchu);
2. potocznie: zwolennik braku dyscypliny, anarchii w życiu publicznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zwolennik anarchizmu

 (1.2) zwolennik kompletnego rozprężenia (anarchii) w życiu publicznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W Święto Niepodległości znowu naparzali się narodowcy z anarchistami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnarˈxʲista, AS: ãnarχʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchizm m., anarchia ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

:: fż. anarchistka ż.

 czas. anarchizować ndk.

 przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

 przysł. anarchistycznie

Wiktionary


anarchistka

→ anarchista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwolenniczka anarchizmu

Wiktionary

Patrz:

anarchista

Powiązane:

 rzecz. anarchia ż.

:: fm. anarchista mos.

 przym. anarchistyczny, anarchistowski, anarchiczny

 przysł. anarchistycznie

Wiktionary


anarchistowski

przymiotnik od: anarchista


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anarchistą, dotyczący anarchisty, właściwy anarchiście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchista mos., anarchistka ż., anarchizm m., anarchia ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

 czas. anarchizować ndk.

 przym. anarchiczny, anarchistyczny

 przysł. anarchistycznie

Wiktionary


anarchistyczny

związany z anarchizmem, właściwy anarchizmowi (np. anarchistyczna polityka, anarchistyczni działacze)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z anarchizmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruch anarchistyczny odznaczał się całkowitą negacją istniejącego porządku społecznego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãnarχʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchista m., anarchistka ż., anarchia ż., anarchizm m., anarchizowanie n.

 przym. anarchiczny, anarchistowski

Wiktionary


anarchizacja

doprowadzanie do anarchii


SJP.pl


anarchizm

1. ideologia i ruch społeczny głoszące zbędność państwa i wszelkich jego organów, uznające nieograniczoną wolność jednostki za wartość nadrzędną, postulujące oparcie życia społecznego na związkach wolnych gmin;
2. potocznie: propagowanie chaosu i braku dyscypliny w życiu publicznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

Wiktionary

Anarchizm – doktryna polityczna i ruch społeczny, które cechują się niechęcią wobec władzy oraz odrzuceniem własności prywatnej i wszelkich przymusowych form hierarchii. Anarchizm wzywa do zniesienia państwa, które uważa za niepotrzebne i szkodliwe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krytyka wszechpotężnej monarchii, ośmieszanie jej instytucji i czeskiego życia, rewolucyjność i przez pewien czas nawet anarchizm Haška sprawił, że miał on ciągle konflikty z policją i ówczesnymi przepisami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnarxʲism̥, AS: ãnarχʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchia ż., anarchista mos., anarchistka ż., anarchizowanie n.

 przym. anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary


anarchizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. sympatyzowanie z anarchizmem

 (1.2) wprowadzanie anarchii, chaosu, zamętu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchia ż., anarchizm m., anarchista m., anarchistka ż.

 czas. anarchizować

 przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary


anarchizować

doprowadzać do zamętu, chaosu, wywoływać anarchię


SJP.pl


anarcho-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z anarchizmem

Wiktionary


anarchoindywidualistyczny

→ anarchoindywidualizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z anarchoindywidualizmem, właściwy anarchoindywidualizmowi

Wiktionary

Patrz:

anarchoindywidualizm

Powiązane:

 rzecz. anarchoindywidualizm m.

Wiktionary


anarchoindywidualizm

kierunek anarchizmu negujący wszelką władzę państwową, funkcjonowanie instytucji społecznych i prawnych, postulujący niezbędność zachowania w ustroju bezpaństwowym drobnej własności prywatnej równych właścicieli zrzeszonych w wolne gminy; anarchizm indywidualistyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) socjol. polit. skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Problematyka amerykańskiego anarchoindywidualizmu, nieobecna w literaturze polskojęzycznej, została omówiona w wielu opracowaniach anglojęzycznych (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anarchoindywidualistyczny

Wiktionary


anarchokapitalista

zwolennik ideologii głoszącej, że należy zlikwidować system państwowy i zastąpić go systemem, w którym istnieje wyłącznie własność prywatna i wolny rynek


SJP.pl


anarchokapitalizm

ideologia głosząca, że należy zlikwidować system państwowy i zastąpić go systemem, w którym istnieje wyłącznie własność prywatna i wolny rynek; akap, ankap


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku

 (1.2) polit. ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)

Wiktionary

An

Wikipedia


anarchokolektywistyczny

→ anarchokolektywizm


SJP.pl

Patrz:

anarchokolektywizm

anarchokolektywizm

kierunek anarchizmu postulujący stworzenie w drodze rewolucji ustroju bezpaństwowego oraz likwidację własności prywatnej i oddanie jej do dyspozycji swobodnie stworzonych kolektywów (wspólnot produkcyjnych); anarchizm kolektywistyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) anarchizm kolektywistyczny; doktryna i ruch społeczno-polityczny, postulujące stworzenie w drodze rewolucji ustroju bezpaństwowego opartego na społecznej własności środków produkcji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Własność środków produkcji w anarchokolektywizmie jest uważana za zbiorową – należy nie do jednostek, ale do stowarzyszeń.

 (1.1) Anarchokolektywizm okazywał się za mało konkurencyjny w rywalizacji z komunizmem państwowym. Po prostu w sferze ekonomicznej obiecywał znacznie mniej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchokolektywista mos.

 przym. anarchokolektywistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anarchizm kolektywistyczny

Wiktionary


anarchokomunistyczny

→ anarchokomunizm


SJP.pl

Patrz:

anarchokomunizm

anarchokomunizm

ideologia głosząca absolutną wolność jednostki, nieuznająca przy tym własności prywatnej, a jedynie wspólną; połączenie anarchizmu z komunizmem; komunizm anarchistyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. ideologia i ruch społeczny łączący anarchizm i komunizm, dążący do zniesienia państwa i hierarchii, wprowadzenia wspólnej własności środków produkcji oraz samorządnej, zdecentralizowanej organizacji społeczeństwa opartej na wolnej współpracy i równości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruch sprzeciwiał się władzy, promując idee anarchokomunizmu wśród mieszkańców.

Wiktionary


anarchopacyfizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anarchizm pacyfistyczny

Wiktionary


anarchosyndykalistyczny

→ anarchosyndykalizm


SJP.pl

Patrz:

anarchosyndykalizm

anarchosyndykalizm

1. ideologia głosząca konieczność tworzenia syndykatów robotniczych związków zawodowych, a negująca potrzebę istnienia państwa robotniczego i rządzącej nim partii komunistycznej; połączenie syndykalizmu i anarchizmu;
2. pogląd przypisywany w Polsce opozycji lat 80. przez władze komunistyczne, głoszący nadrzędność związków zawodowych nad partią komunistyczną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

Wiktionary

Anarchizm syndykalistyczny (anarchosyndykalizm) – doktryna polityczna i ekonomiczna powstała pod koniec XIX w. z inicjatywy Fernanda Pelloutiera i Georges’a Sorela, będąca syntezą anarchizmu, wolnościowego socjalizmu i komunizmu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spróbujcie porównać anarchosyndykalizm z innymi odmianami anarchizmu.

 (1.1) Tradycję ruchów i stowarzyszeń, anarchosyndykalizmu, Polacy mają akurat dobrze opanowaną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchosyndykalista mos., anarchosyndykalistka ż.

 przym. anarchosyndykalistyczny

Wiktionary


anartria

zaburzenie artykulacji wywołane przez porażenie mięśni języka i jamy ustnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. całkowita lub prawie całkowita niemożność artykułowania mowy wskutek uszkodzenia aparatu mowy lub ośrodków nerwowych kontrolujących mowę;

Wiktionary

Anartria – zaburzenie mowy polegające na niemożności tworzenia artykułowanych dźwięków. Przy bardzo dużym nasileniu praktycznie uniemożliwia mówienie. [].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pacjent doświadczał licznych problemów zdrowotnych i pielęgnacyjnych, takich jak trudności w oddychaniu, dysfagia, anartria i deficyt samoopieki.

Wiktionary


anastasis

[czytaj: anastas-is] w ikonografii: scena zejścia Jezusa do otchłani, występująca w sztuce bizantyjskiej w II-XIII wieku i europejskiej od X wieku; Anastasis


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anastasis – zmartwychwstanie (rezurekcja)
  • Anastasis (motyw w sztuce) – scena zejścia Chrystusa do otchłani
  • Anastasis (kościół) – budowla wzniesiona w Jerozolimie przez Konstantyna I
  • Anastasis – polski zespół muzyczny
  • Anastasis – album grupy Dead Can Dance

Wikipedia


anastatyczny

określenie druku otrzymanego metodą chemiczną bez nowego składu


SJP.pl


anastatyka

gatunek rośliny rocznej z rodziny kapustowatych (krzyżowych); zmartwychwstanka, róża jerychońska, ręka Maryi


SJP.pl


anastazja

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Anastazja – żeński odpowiednik imienia Anastazy. Oznacza „zmartwychwstała, wskrzeszona”.

Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Anastazja w 2017 roku zajmowała 41. miejsce w grupie imion żeńskich. W roku 2022 imię Anastazja nosiło w Polsce 22 020 kobiet, co oznacza 128. pozycję na liście najczęściej występujących w kraju imion.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Anastazja i pochodziła z Dalmacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈstazʲja, AS: ãnastazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anastazy mos.

:: zdrobn. Nastka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Nastka

Wiktionary


anastazy

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Anastazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wskrzeszenie”, „zmartwychwstanie”. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Anastazja.

Anastazy imieniny obchodzi 11 stycznia, 22 stycznia, 21 kwietnia, 27 kwietnia, 20 maja, 30 maja, 11 czerwca, 14 czerwca, 17 sierpnia, 21 sierpnia, 16 października, 5 grudnia, 19 grudnia i 21 grudnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyszedłem z domu za Anastazym, żeby sprawdzić, gdzie idzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈstazɨ, AS: ãnastazy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anastazja ż.

Wiktionary


anastomoza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. połączenie naturalne lub sztucznie wytworzone, umożliwiające przepływ między strukturami organizmu (naczyniami, przewodami, włóknami)

 (1.2) biol. połączenie między różnymi elementami tego samego organizmu

 (1.3) geol. niewielki, nieregularny i często kręty kanał krasowy rozwinięty wzdłuż szczeliny lub powierzchni międzyławicowej w skale

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anastomoza (medycyna)
  • anastomoza (grzyby)
  • anastomoza (skały) – niskie kanały na poziomych szczelinach skał

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anastomotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zespolenie

Wiktionary


anastrofa

powtórzenie wyrazów w szyku odwróconym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. figura stylistyczna, która polega na odwróceniu zwykłej kolejności wyrazów w zdaniu lub wersie (w celu nadania wypowiedzi tonu bardziej poetyckiego albo dramatycznego)

Wiktionary

Anastrofa (gr. ἀναστροφή "anastrophḗ" „odwrócenie”), epanastrofa (gr. ἐπαναστροφή "epanastrophḗ") – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu wyrazów w odwróconym porządku. Np. zamiast „Witam was, lordowie”, „Was witam, lordowie”. Często używana przez mistrza Yodę w filmie "Gwiezdne wojny".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W anastrofie słowa lub frazy są ustawiane w sposób nietypowy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szyk przestawny

Wiktionary


anastygmat

obiektyw nie wykazujący astygmatyzmu, jak również i innych wad optycznych dzięki zastosowaniu odpowiednich soczewek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fot. rodzaj obiektywu fotograficznego o bardzo dobrze skorygowanych aberracjach optycznych; obiektyw, który daje ostry obraz bez zniekształceń

Wiktionary

Anastygmat – obiektyw fotograficzny ze skorygowaną aberracją sferyczną, komą i astygmatyzmem.

Pierwszym obiektywem tego typu był powstały około 1866 r. koncentryczny obiektyw Rossa. Bardziej znanym, jaśniejszym i udanym rozwiązaniem były zaprojektowane w latach 1890–1893, przez Paula Rudolpha z zakładów Zeissa, obiektywy serii początkowo znanej jako "Anastigmaty" (później przemianowane na Protary). Praktycznie wszystkie współczesne obiektywy fotograficzne są anastygmatami.

Wikipedia


anastygmatyczny

→ anastygmat


SJP.pl

Patrz:

anastygmat

anastyloza

przywrócenie określonemu zabytkowi lub zespołowi architektonicznemu właściwych mu cech i walorów kompozycyjnych; rekompozycja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. rekonstrukcja budowli z oryginalnych elementów przy minimalnym uzupełnieniu braków; ponowne złożenie zrujnowanych zabytków

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przykładami zastosowania anastylozy są prace konserwatorskie w Angkor Wat w Kambodży czy Akropol ateński w Grecji.

Wiktionary


anat

bogini w mitologii kananejskiej


SJP.pl

An

Wikipedia


anat.

skrót od: anatomia, anatomiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl


anatana

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Anathana|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anatany prowadzą samotniczy tryb życia.

Wiktionary


anataz

minerał, odmiana dwutlenku tytanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

Wiktionary

Anataz (Oktaedryt) – minerał, odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu. Według ustaleń Louisa Nicolasa Vauquelina jego właściwości są analogiczne do rutylu. Pierwszy raz o tym minerale pisano w roku 1738. Nazwa wywodzi się z greckiego słowa "anatasis", oznaczającego wydłużenie (rozciągnięcie), co nawiązuje do pokroju minerału.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anatazowy

Wiktionary


anateksis

proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej prowadzący do nagromadzenia wtórnej magmy; palingeneza


SJP.pl

Anateksis – proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej, polegający na stopniowym upłynnianiu składników dużych kompleksów skał wskutek wzrostu temperatury. Poszczególne składniki skały wytapiane są według kolejności określanej ich temperaturą topnienia. Produkty anateksis mogą zostać w skale macierzystej lub pod wpływem ciśnienia wyciskane są pomiędzy składniki nieupłynnione i gromadzą się w zdolnej do tworzenia intruzji masie wtórnej magmy.

Wikipedia


anatema

1. klątwa kościelna; ekskomunika;
2. przenośnie: surowa krytyka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

 (1.2) daw. kośc. osoba, przedmiot lub nauka dotknięta klątwą kościelną

 (1.3) przen. książk. potępienie, wykluczenie z jakiegoś środowiska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trudno przy tym oprzeć się wrażeniu, iż anatema , którą Kościoły zwykłe były obkładać taniec, przyczyniała się [—] wbrew intencjom kleru [—] do swobodnego w nim zachowania.

 (1.3) Obłożony rodową, sąsiedzką i środowiskową anatemą, wyjechał z żoną do Rosji i wszelki słuch o nim raz na zawsze zaginął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɛ̃ma, AS: ãnatẽma

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anatematyzować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klątwa kościelna, ekskomunika

Wiktionary


anatidaefobia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żart. lęk przed byciem obserwowanym przez kaczkę

Wiktionary


anatman

zasada buddyjska, zgodnie z którą dusza jest nietrwała i śmiertelna; przeciwstawna zasadzie reinkarnacji; anatta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) buddyjska doktryna (godzona na różne sposoby z reinkarnacją), zgodnie z którą nie istnieje trwała dusza (atman), ani w ogóle nic trwałego;

Wiktionary

Anatman (skr. "nie-ja", w języku pali "anatta") – podstawowa doktryna buddyjska, według której nie istnieje nic takiego jak atman (dusza).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈnatmãn, AS: ãnatmãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inna pisownia: anatta

Wiktionary


anatocyzm

zasada pobierania odsetek od odsetek; procent składany


SJP.pl

Anatocyzm (z gr. "ανατοκισμός", trb. "anatokismós", procent składany, kapitalizacja odsetek) – naliczanie odsetek od zaległych odsetek.

Prawo rzymskie nazywało je "usurae usurarum". Były one zakazane.

W polskim prawie obowiązuje zakaz anatocyzmu. Jego celem jest ochrona dłużnika przed nadmiernymi obciążeniami z tytułu odsetek.

Wikipedia


anatoksyna

fragmenty bakterii lub całe bakterie, które pozbawiono zdolności chorobotwórczych, mogące stymulować układ odpornościowy organizmu do produkcji przeciwciał


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. toksyna bakteryjna pozbawiona szkodliwych właściwości po unieczynnieniu chemicznym bądź fizycznym, ale zachowująca zdolność wywoływania odpowiedzi immunologicznej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anatoksyna (toksoid) – toksyna bakteryjna pozbawiona właściwości toksycznych
  • anatoksyna – neurotoksyna wytwarzana przez sinice (Cyanobacteria)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anatoksyny można stosować w szczepionkach ochronnych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toksoid

Wiktionary


anatol

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Anatol, Anatoliusz ( ἀνατολικός – pochodzący ze Wschodu; analogiczne pochodzenie ma nazwa Anatolii, krainy w Azji Mniejszej) – męskie imię pochodzenia greckiego.

Żeńskie odpowiedniki tego imienia: Anatolia, Anatola.

Anatol imieniny obchodzi: 20 marca, 2 maja, 3 czerwca, 3 lipca i 20 listopada.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anatol wrócił do Prefektury z paszportem i tu grubas konstatuje, że i w paszporcie rok 1918 jest wydrapany i zamieniony na 1919.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnatɔl, AS: ãnatol

Wiktionary


anatola

imię żeńskie


SJP.pl


anatolek

zdrobnienie od: Anatol (imię męskie)


SJP.pl


anatolia

kraina w Turcji pokrywająca się z półwyspem Azja Mniejsza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

 (1.2) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Anatolia ( Anadolu) – kraina historyczna w Turcji. Obejmuje cały półwysep Azji Mniejszej oraz część terenów na wschód od niego. Jej powierzchnia stanowi w zaokrągleniu 2/3 powierzchni całego państwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Erzurum jest miastem w Anatolii wschodniej w Turcji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔlʲja, AS: ãnatolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Azja Mniejsza

 (1.2) Anatola

Wiktionary


anatolian

rasa psów z grupy molosów wyhodowana w Turcji; anatolijski pies pasterski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) kynol. rasa psów z grupy molosów;

Wiktionary

Anatolijski pies pasterski (oryginalna nazwa "anadolu çoban köpeği") – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w Anatolii (Turcja) jako pies pasterski do pilnowania owiec. W języku polskim używane są jeszcze nazwy owczarek anatolijski i anatolijski pies pasterski. Nie podlega próbom pracy. W 2018 FCI zmieniło oficjalnie nazwę rasy na Kangal Çoban Köpeği (potocznie Kangal).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔlʲjãn, AS: ãnatolʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk ż., Anatolijka ż.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owczarek anatolijski

Wiktionary


anatolij

rosyjskie imię męskie


SJP.pl


anatolijczyk

mieszkaniec Anatolii (krainy w Turcji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Anatolii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijt͡ʃɨk, AS: ãnatolʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż.

:: fż. Anatolijka ż.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary


anatolijka

mieszkanka Anatolii (krainy w Turcji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Anatolii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijka, AS: ãnatolʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż.

:: fm. Anatolijczyk mos.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary


anatolijski

→ Anatolia (kraina w Turcji)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kapadocja to kraina położona na Wyżynie Anatolijskiej, między Morzem Czarnym a górami Taurus.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijsʲci, AS: ãnatolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

 przym. anatolski

Wiktionary


anatoliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anatoli lub z nią związany


SJP.pl


anatolostwo

Anatol z małżonką; Anatolowie


SJP.pl


anatolowie

Anatol z małżonką; Anatolostwo


SJP.pl


anatolowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anatola lub z nim związany


SJP.pl


anatolski

1. → Anatolia (kraina historyczna w Turcji);
2. alaktaga anatolska - gatunek gryzonia z rodziny skoczkowatych


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. związany z Anatolią, dotyczący Anatolii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

 przym. anatolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. anatolijski

Wiktionary


anatom

specjalista w dziedzinie anatomii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnatɔ̃m, AS: ãnatõm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anatomiczny, anatomopatologiczny

 przysł. anatomicznie

 rzecz. anatomia ż., anatomopatolog m., anatomik m.

Wiktionary


anatomia

1. dział biologii zajmujący się badaniem budowy i kształtu ciała żywych organizmów;
2. budowa ciała organizmów żywych;
3. przenośnie: dokładny opis i analiza czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. budowa organizmów żywych

 (1.2) biol. nauka o anatomii (1.1);

 (1.3) książk. przen. szczegóły działania lub funkcjonowania czegoś

 (1.4) pot. lekcja, zajęcia z anatomii (1.2)

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „anatom”. Zobacz też: wyspa Anatom.

Ta strona dotyczy biologii. Zobacz też: anatomia (ujednoznacznienie).

Anatomia (z gr. "anatomē" „sekcja (zwłok), krajanie” od "anatémnein" „pociąć”) – dział biologii, nauka zajmująca się badaniem budowy organizmów. Przedmiotem zainteresowania różnych działów anatomii jest badanie położenia, kształtu, składu oraz ewolucji narządów, tkanek i komórek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anatomię żaby przerabialiśmy w piątej klasie.

 (1.2) Na uczelniach wyższych uczy się anatomii człowieka.

 (1.3) Trzeba poznać anatomię tej maszyny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲja, AS: ãnatõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom m., anatomik m., anatomista m., anatomizowanie n.

 czas. anatomizować

 przym. anatomiczny

 przysł. anatomicznie

Wiktionary

Synonimy:

skr. anat.

Wiktionary


anatomicznie

przysłówek sposobu

 (1.1) zgodnie z anatomią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anatomicznie serce nie leży idealnie po lewej stronie, lecz bardziej centralnie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatomik mos., anatom mos., anatomia ż.

 przym. anatomiczny

Wiktionary


anatomiczno-morfologiczny

dotyczący anatomii i morfologii (np. cechy anatomiczno-morfologiczne)


SJP.pl


anatomiczny

1. związany z anatomią, nauką o budowie organizmów żywych;
2. związany z budową organizmu żywego, nawiązujący do jego budowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) anat. związany z anatomią, dotyczący anatomii

przymiotnik jakościowy

 (2.1) przystosowany do budowy ciała ludzkiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Diagnostyka nadprodukcji hormonów obejmuje testy laboratoryjne mierzące poziom hormonów we krwi lub moczu, testy dynamiczne oceniające funkcję gruczołów oraz badania obrazowe (USG, TK, MRI) identyfikujące potencjalne zmiany anatomiczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ãnatõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatomia ż., anatom m., anatomik m., anatomiczka ż., anatomiczność ż.

 przysł. anatomicznie

Wiktionary


anatomik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. anatom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲik, AS: ãnatõmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom m., anatomia ż.

 przym. anatomiczny

 przysł. anatomicznie

Wiktionary


anatomio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: anatomia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲjɔ, AS: ãnatõmʹi ̯o

Wiktionary


anatomizować

przeprowadzać analizę budowy ciała


SJP.pl


anatomopatolog

specjalista, naukowiec zajmujący się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą; patomorfolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. specjalista badający patologie w narządach, tkankach i komórkach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom mos.

 przym. anatomopatologiczny

Wiktionary


anatomopatologia

dział anatomii zajmujący się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą; anatomia patologiczna, patomorfologia


SJP.pl


anatomopatologiczny

przymiotnik od: anatomopatologia; charakterystyczny dla anatomopatologii, działu anatomii zajmującego się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą (np. badania anatomopatologiczne), związany z tym działem; patomorfologiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z anatomią patologiczną, dotyczący anatomii patologicznej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom mos., anatomia patologiczna ż., anatomopatolog mos.

Wiktionary


anatta

zasada buddyjska, zgodnie z którą dusza jest nietrwała i śmiertelna; przeciwstawna zasadzie reinkarnacji; anatman


SJP.pl


anc

skrót od: African National Congress (Afrykański Kongres Narodowy) - centrolewicowa partia polityczna rządząca RPA od 1994 roku


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Afrykański Kongres Narodowy – The African National Congress, ANC
    • ANC Youth League, ANCYL – African National Congress Youth League
  • Bolesław Anc

Wikipedia


anceps

w metryce antycznej: ostatnia sylaba wersu o nieustalonej postaci iloczasowej


SJP.pl

Anceps (z łac. "syllaba anceps") – w greckiej i rzymskiej poezji opartej na iloczasie sylaba obojętna dla metrum pod względem długości.

Wikipedia


ancestralny

bardzo stary, właściwy przodkom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący przodków

Wiktionary


anch

krzyż egipski, talizman powszechny w starożytnym Egipcie; ankh


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) staroż. rel. egipski hieroglif symbolizujący życie;

Wiktionary

Anch, ankh, krzyż egipski ( crux ansata) – w mitologii egipskiej hieroglif oznaczający życie. Anch w starożytnym Egipcie był symbolem życia i dlatego miał zapewniać dostatnie oraz wieczne życie. Był znakiem-amuletem, ochraniającym zarówno w życiu doczesnym, jak i pozagrobowym. Współcześnie nadaje mu się[] mistyczne oraz magiczne znaczenie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ankh, krzyż egipski

Wiktionary


anchizaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z podrzędu zauropodomorfów


SJP.pl

Anchizaur ("Anchisaurus") – roślinożerny zauropodomorf z rodziny anchizaurów (Anchisauridae).

Wikipedia


anchizaury

klad dinozaurów z podrzędu zauropodomorfów


SJP.pl

An

Wikipedia


anchizes

mityczny król Dardanos, syn Kapysa i Temiste


SJP.pl

An

Wikipedia


anchois

[czytaj: anszuA lub ąszuA] konserwa z solonych sardeli, zwykle ostro przyprawiona; anchovy, anchovies


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okazało się, że najbardziej przypadła jej do gustu pizza z oliwkami i anchois.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãw̃ʃuˈwa, AS: ãũ̯šuu̯a

Wiktionary


anchorage

[czytaj: ANkeridż] miasto w Stanach Zjednoczonych


SJP.pl

Anchorage (oficjalnie Municipality of Anchorage) – skonsolidowane miasto-okręg ( consolidated city-borough) w Stanach Zjednoczonych położony w stanie Alaska nad Zatoką Cooka (Ocean Spokojny). Obecny status miasto uzyskało w 1975 roku. Miasto zamieszkuje 279 671 osób (2007), czyli ponad 40% wszystkich mieszkańców Alaski. W roku 2023 liczba mieszkańców wzrosła do 286 075 osób, a gęstość zaludnienia do 56,3 osoby/km².

Wikipedia


anchovy

[czytaj: änczewi] rybka, sardela, zwłaszcza w konserwach, ostro przyprawiona


SJP.pl

Anchovy – miasto na Jamajce wchodzące w skład regionu Saint James. Według spisu ludności z 1991 roku miasto zamieszkiwały 3633 osoby. Według szacowanych danych na rok 2010 w miejscowości mieszkało 4269 osób.

Wikipedia


anchusina

naturalny barwnik czerwony występujący w korzeniach alkanny i farbownika; alkanina


SJP.pl


ancora

[czytaj: ankora] określenie wykonawcze: jeszcze; często występuje w powiązaniu z innymi określeniami


SJP.pl


ancug

gwarowo: ubranie męskie, garnitur męski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poznań,Śląsk Cieszyński,Bukowina,Spisz,Grudziądz,Małopolska południowa., gwara. więz. uczn. garnitur

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubranie (komplet)

 (1.3) uczn. wyjściowe, odświętne ubranie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój fater łaziłby w tym ancugu durś, bez niedziela i bez tydzień.

 (1.1) O, zaraz, mam tu piękny ancug z westką i do tego jeszcze elegancki kapelinder, w sam raz wszystko dla pana, jakby było specjalnie uszyte na miarę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gangol, reg-pl|Poznań|ańcug., reg-pl|Poznań|anzug.

Wiktionary


ancykrys

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Nowy Sącz. urwis, ktoś uciążliwyfakt.

 (1.2) gw-pl|Ropczyce. antychryst

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nale z njygo ancykrys!

Wiktionary


ancykryst

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. antychryst, diabeł

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rel. bezbożnik, niewierzący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jancykryst

 (1.2) jancykryst

Wiktionary


ancylopod

przedstawiciel podrzędu wymarłych ssaków nieparzystokopytnych


SJP.pl


ancylopody

podrząd wymarłych ssaków nieparzystokopytnych


SJP.pl

Ancylopody (Ancylopoda) – podrząd wymarłych ssaków nieparzystokopytnych.

Ancylopody występowały od wczesnego eocenu po plejstocen półkuli północnej, a jeden rodzaj — w miocenie na kontynencie afrykańskim. Odkryto formy ancylopodów, u których zamiast kopyt występowały pazury.

Wikipedia


ancylostomatoza

pasożytnicza choroba człowieka i zwierząt wywoływana przez nicienie tęgoryjce, objawiająca się m.in. niedokrwistością; ankylostomiaza; anemia górników


SJP.pl


ancylostomiaza

choroba wywołana przez tęgoryjca dwunastniczego; ancylostomoza, "choroba górnicza"


SJP.pl


ancymon

łobuz, urwis, rozrabiaka; ancymonek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) urwis udający niewiniątko

Wiktionary


ancymonek

łobuz, urwis, rozrabiaka, ancymon


SJP.pl


and.

skrót od: andante


SJP.pl


anda

imię żeńskie


SJP.pl


andabata

gladiator rzymski walczący na ślepo w hełmie zakrywającym oczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. rzymski gladiator walczący w hełmie zakrywającym oczy;

Wiktionary

Andabata (andabates) (od gr. ἀναβάτης anabatès) – konny gladiator walczący ślepo w hełmie pozbawionym otworów na oczy.

Ta kategoria gladiatorów popularna była za czasów Cycerona[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kto padł, podnosił palce do góry, błagając tym znakiem litości, lecz na początku widowiska lud zwykle domagał się śmierci ranionych, zwłaszcza gdy chodziło o andabatów, którzy mając twarze zakryte, pozostawali mu nieznani.

Wiktionary


andaluski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. lub rzad. związany z Andaluzją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzja ż.

 przym. andaluzyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) andaluzyjski

Wiktionary


andaluzja

1. kraina historyczna w Hiszpanii;
2. region autonomiczny w Hiszpanii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. kraina w południowej Hiszpanii

 (1.2) geogr. adm. wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii;

Wiktionary

Andaluzja (hiszp. "Andalucía", z arab. "Al-Andalus", pierwotna nazwa nawiązywała do Wandalów) – najludniejsza i druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena. Graniczy na północy z Estremadurą i Kastylią-La Manchą, na wschodzie Murcją, a na zachodzie z Portugalią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głównym miastem Andaluzji jest Sewilla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaˈluzʲja, AS: ãndaluzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż., andaluzyt mrz., andaluz mzw.

 przym. andaluzyjski, andaluski, andaluzytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. al-Andalus, Al-Andalus

Wiktionary


andaluzyjczyk

mieszkaniec Andaluzji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andaluzji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pablo pochodzi z Sewilli, więc jest Andaluzyjczykiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjt͡ʃɨk, AS: ãndaluzyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andaluzja ż.

:: fż. Andaluzyjka ż.

 przym. andaluzyjski

Wiktionary


andaluzyjka

mieszkanka Andaluzji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andaluzji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjka, AS: ãndaluzyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andaluzja ż., andaluzyt mrz.

:: fm. Andaluzyjczyk mos.

 przym. andaluzyjski, andaluzytowy

Wiktionary


andaluzyjski

→ Andaluzja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego

Wiktionary

Patrz:

Andaluzja

Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjsʲci, AS: ãndaluzyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andaluzja ż., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż., andaluzyt mrz.

 przym. andaluzytowy, andaluski

Wiktionary


andaluzyt

minerał, odmiana polimorficzna krzemianu glinu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

Wiktionary

Andaluzyt – rzadki minerał należący do grupy krzemianów. Jego nazwa pochodzi od Andaluzji (Hiszpania), gdzie po raz pierwszy minerał ten znaleziono (Delamétherie 1798 r.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy andaluzyt zalicza się do glinokrzemianów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaˈluzɨt, AS: ãndaluzyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzja ż., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż.

 przym. andaluzytowy, andaluzyjski

Wiktionary


andaluzytowy

→ andaluzyt


SJP.pl

Patrz:

andaluzyt

andaman

część nazw wielu wysp w archipelagu Andamany, m.in. Andaman Środkowy, Mały Andaman


SJP.pl


andamanin

mieszkaniec Andamanów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. rdzenny mieszkaniec Andamanów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andamany nmos.

:: fż. Andamanka ż.

 przym. andamański

Wiktionary


andamanka

mieszkanka Andamanów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. rdzenna mieszkanka wysp Andamanów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andamany nmos.

:: fm. Andamanin mos.

 przym. andamański

Wiktionary


andamany

archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim;

Wiktionary

Andamany – archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim. Wchodzi w skład indyjskiego terytorium związkowego Andamany i Nikobary.

Archipelag, długości 352 km i szerokości do 51 km, składa się z 572 wysp, z których 26 jest zamieszkanych. Od Nikobarów oddziela je Kanał Dziesiątego Stopnia. Andamany zajmują powierzchnię 6408 km² i zamieszkuje je 314 239 mieszkańców (2001). Stolicą i głównym ośrodkiem jest Port Blair.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Andamanin mos., Andamanka ż.

 przym. andamański

Wiktionary


andamański

→ Andamany


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andamanami, dotyczący Andamanów

Wiktionary

Patrz:

Andamany

Powiązane:

 rzecz. Andamany nmos., Andamanin mos., Andamanka ż.

Wiktionary


andante

określenie wykonawcze: umiarkowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. umiarkowanie wolno wykonana część utworu, szybsza niż adadżio

 (1.2) muz. utwór wykonany w umiarkowanie wolnym tempie

przymiotnik

 (2.1) muz. umiarkowanie wolny

przysłówek

 (3.1) muz. umiarkowanie wolno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdãntɛ, AS: ãndãnte

Wiktionary


andantino

określenie wykonawcze: nieco szybciej niż andante


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. część utworu nieco szybsza niż andante

 (1.2) muz. utwór wykonany nieco szybciej niż andante

przymiotnik

 (2.1) muz. nieco szybszy niż andante

przysłówek

 (3.1) muz. nieco szybciej niż andante

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndãnˈtʲĩnɔ, AS: ãndãntʹĩno

Wiktionary


andegawen

członek dynastii wywodzącej się od hrabiów i książąt andegaweńskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. monarcha wywodzący się z dynastii andegaweńskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta linia Andegawenów wygasła na Karolu IV z Maine, tytularnym królu Neapolu w 1481

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegaweńczyk mos., Andegawenia ż.

:: fż. Andegawenka ż.

 przym. andegaweński

Wiktionary


andegaweni

dynastia wywodząca się od hrabiów i książąt andegaweńskich; Andegawenowie


SJP.pl


andegawenia

kraina historyczna we Francji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Wiktionary

Andegawenia ( Anjou, Andegavia) – kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary.

W okresie rzymskim była zamieszkiwana przez galijskie plemiona Andekawów. W X wieku była hrabstwem francuskim. W 1154 przeszła w posiadanie Plantagenetów. W 1205 została odzyskana dla Francji przez Filipa II Augusta. Od 1360 znajdowała się jako księstwo w rękach dynastii Andegawenów neapolitańskich. W 1487 została ostatecznie włączona do Francji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Andegawen mos., Andegaweńczyk mos., Andegawenka ż., Andegaw mrz.

 przym. andegaweński, andegawski

Wiktionary


andegawenka

mieszkanka Andegawenii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andegawenii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegawenia ż.

:: fm. Andegaweńczyk mos.

 przym. andegaweński

Wiktionary


andegawenowie

dynastia wywodząca się od hrabiów i książąt andegaweńskich; Andegaweni


SJP.pl

Zo

Wikipedia


andegaweńczyk

mieszkaniec Andegawenii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andegawenii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegawenia ż.

:: fż. Andegawenka ż.

 przym. andegaweński

Wiktionary


andegaweński

przymiotnik od: Andegawenia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andegawenią, dotyczący Andegawenii

 (1.2) związany z Andegawenami (dynastią)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Termin wina z Doliny Loary mówi więc niewiele i lepiej rzecz uściślać: wina nantejskie, andegaweńskie, tureńskie, orleańskie czy wreszcie wina znad środkowej Loary.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegawen mos., Andegaweńczyk mos., Andegawenia ż., Andegawenka ż.

Wiktionary


anderlecht

miasto w Belgii


SJP.pl

Anderlecht – miasto i gmina w Belgii, jedna z 19 w dwujęzycznym Regionie Stołecznym Brukseli, w Okręgu Stołecznym Brukseli, połączona z resztą Brukseli 5. linią metra.

W miejscowości jest kilka historycznie i architektonicznie wyodrębnionych dzielnic, jedną z najciekawszych jest dzielnica zwana La Roue "(Het Rad)". Inne dzielnice w mieście: Veeweyde "(Veeweide)", Cureghem "(Kuregem)", Scheut, Neerpede. Do miasta należy również wieś Moortebeek.

Wikipedia


anderman

nazwisko


SJP.pl


anders

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anders – polski projekt bojowego wozu piechoty
  • Anders – polski projekt czołgu podstawowego
  • Anna Maria Anders (ur. 1950) – polska polityk i działaczka polonijna. Córka gen. Władysława Andersa
  • Günther Anders (1902-1992) – niemiecki filozof
  • Henryk Anders (1913-1993) – polski muzykolog
  • Irena Renata Anders (1920-2010) – polska artystka, działaczka polonijna. Druga żona gen. Władysława Andersa
  • Karol Anders (1893-1971) – dowborczyk, pułkownik kawalerii Wojska Polskiego
  • Peter Anders (1908-1954) – niemiecki śpiewak operowy
  • Tadeusz Anders (1902-1995) – oficer artylerii w służbie stałej Wojska Polskiego, pułkownik w Polskich Siłach Zbrojnych.
  • Thomas Anders (ur. 1963) – niemiecki piosenkarz, kompozytor i producent muzyczny, członek duetu Modern Talking
  • Władysław Anders (1892-1970) – generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych w latach 1944-1945
  • Anders – belgijska i flamandzka partia polityczna o profilu liberalnym

Wikipedia


andersen

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alf Andersen (1906–1975) – norweski skoczek narciarski, mistrz olimpijski
  • Arild Andersen (1945–) – norweski muzyk jazzowy
  • Astrid Hjertenæs Andersen (1915–1985) – norweska poetka i tłumaczka
  • – pisarz duński
  • Brian Andersen (1971–) – duński żużlowiec
  • Dorothy Hansine Andersen (1901–1963) – amerykańska pediatra
  • Elmer Andersen (1909–2004) – polityk USA
  • Flemming Andersen (1968–) – duński rysownik
  • Geir Andersen – skoczek narciarski
  • Hans Christian Andersen (1805–1875) – baśniopisarz duński
  • Hans Niklas Andersen (1980–) – duński żużlowiec
  • Henrik Andersen (1965–) – były duński piłkarz

Wikipedia


andersenowski

taki jak u Andersena, charakterystyczny dla Andersena


SJP.pl


anderson

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anderson – szkocki klan nizinny
  • Anderson – polski herb szlachecki
  • Anderson – rzeka w Kanadzie, na obszarze Terytoriów Północno-Zachodnich
  • Anderson – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Lauderdale
  • Anderson – miasto w stanie Alaska, w okręgu Denali
  • Anderson – jednostka osadnicza w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Minnehaha
  • Anderson – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Shasta
  • Anderson – miasto w stanie Indiana, w hrabstwie Madison
  • Anderson – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie McDonald
  • Anderson – jednostka osadnicza w stanie New Jersey, w hrabstwie Warren
  • Anderson – miasto w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Anderson
  • Anderson – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Grimes

Wikipedia


andersowiec

potocznie: żołnierz Armii Polskiej utworzonej w ZSRR pod dowództwem generała Władysława Andersa


SJP.pl


andersson

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Benny Andersson – szwedzki kompozytor i aranżer
  • Björn Andersson – szwedzki piłkarz
  • Björn Andersson – szwedzki żużlowiec
  • Christoffer Andersson – szwedzki piłkarz
  • Johan Gunnar Andersson – szwedzki geolog, archeolog, sinolog
  • Karin Dreijer Andersson – szwedzka wokalistka
  • Karl Johan Andersson – szwedzki podróżnik i badacz Afryki
  • Li Andersson – fińska polityk
  • Magdalena Andersson – szwedzka ekonomistka i polityk
  • Sven Andersson – szwedzki piłkarz i trener
  • Sven Andersson – szwedzki piłkarz
  • Sven Andersson – szwedzki inżynier i kierowca wyścigowy

Wikipedia


andezaur

roślinożerny dinozaur z infrarzędu zauropodów


SJP.pl

Andezaur ("Andesaurus delgadoi") jaszczur andyjski – roślinożerny, czworonożny zauropod z rodziny andezaurów (Andesauridae), spokrewniony z saltazaurem.

Żył w okresie kredy (ok. 110-95 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała ok. 15-18 m, masa 7-10 t. Jego szczątki znaleziono w Argentynie (w prowincji Neuquén).

Wikipedia


andezyn

minerał z grupy plagioklazów, glinokrzemian sodu i wapnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z grupy plagioklazyagioklazów, glinokrzemian sodu i wapnia;

Wiktionary

Andezyn – minerał z gromady krzemianów zaliczany do plagioklazów. Należy do grupy minerałów pospolitych.

Nazwa pochodzi od Andów, gdzie pospolicie występuje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Minerały tej grupy – głównie labrador i andezyn – posiadają zdolność tzw. iryzacji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andy nmos., andezyt mrz.

 przym. andyjski, andezytowy

Wiktionary


andezyt

drobnoziarnista wulkaniczna skała wylewna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

Wiktionary

Andezyt – obojętna skała wulkaniczna lub subwulkaniczna o strukturze porfirowej.

W skład andezytu wchodzą: plagioklazy, biotyt, pirokseny i amfibole. Andezyt ma barwę szarą, brunatną, zieloną lub czarną. Andezyty pienińskie mają barwy białe do jasnoszarych, z czarnymi kryształkami amfiboli.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andezytowy

 rzecz. andezyn mrz.

Wiktionary


andezytowy

→ andezyt


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) miner. związany z andezytem, dotyczący andezytu

Wiktionary

Patrz:

andezyt

Powiązane:

 rzecz. andezyt mrz., andezyn mrz.

Wiktionary


andiżan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andiżański

Wiktionary


andiżański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andiżanem, dotyczący Andiżanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andiżan mrz.

Wiktionary


andoma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w obwodzie wołogodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Onega

Wiktionary

Powiązane:

 przym. andomski

Wiktionary


andomski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andomą, dotyczący Andomy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andoma ż.

Wiktionary


andoniedźwiedź

andoniedźwiedź okularowy - gatunek niedźwiedzia; niedźwiedź andyjski, niedźwiedź okularowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Tremarctos|Gervais|ref=tak., rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych występujących w Ameryce Południowej;

 (1.2) zool. niedźwiedź z rodzaju andoniedźwiedzi (1.1)

Wiktionary

Andoniedźwiedź ("Tremarctos") – rodzaj ssaków z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Zdjęcia andoniedźwiedzia zrobił w Kolumbii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedźwiedź mzw.

Wiktionary


andonik

imię męskie


SJP.pl


andora

państwo w Europie i stolica tegoż państwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

 (1.2) geogr. stolica państwa Andora (1.1);

 (1.3) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona;

Wiktionary

Andora, Księstwo Andory (kat. Principat d’Andorra []), nazwa historyczna (własna, tj. endonim): "Doliny Andory" (kat. Les Valls d’Andorra) – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach, granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czemu przegraliśmy z Andorą?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔra, AS: ãndora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andorka ż., Andorczyk mos., andorczyk mos., andorka ż.

 przym. andorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Księstwo Andory

Wiktionary


andorczyk

mieszkaniec Andory (miasta)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andory (miasta - stolicy państwa Andora)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrt͡ʃɨk, AS: ãndorčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andora ż., Andorczyk mos., Andorka ż.

:: fż. andorka ż.

 przym. andorski

Wiktionary


andorka

mieszkanka Andory (miasta)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andory (stolicy państwa Andora)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrka, AS: ãndorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andora ż., Andorczyk mos., Andorka ż.

:: fm. andorczyk mos.

 przym. andorski

Wiktionary


andorski

→ Andora


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Andory (państwa)

 (1.2) odnoszący się do Andory (miasta)

Wiktionary

Patrz:

Andora

Przykłady

 (1.1) Granicę hiszpańsko-francuską czy też andorską można przejść w górach bez problemu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrsʲci, AS: ãndorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andora ż., Andorczyk mos., Andorka ż., andorczyk mos., andorka ż.

Wiktionary


andoryt

minerał, siarczek ołowiu, srebra i antymonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;

Wiktionary

Andoryt – minerał klasy siarczków.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andorytowy

Wiktionary


andotukan

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Andigena|Gould|ref=tak., ptak z podrodziny tukanów występujący w Ameryce Południowej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Samice andotukanów mają krótsze dzioby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tukan mzw.

Wiktionary


andowiak

rodzaj gryzoni z rodziny chomikowatych


SJP.pl

Andowiak ("Thomasomys") – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia


andradyt

minerał, krzemian wapnia i żelaza, z grupy granatów; jego odmiany barwne to m.in. demantoid (zielona) i melanit (brunatnoczarna)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. miner. minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

Wiktionary

Andradyt – minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu. Należy do grupy minerałów stosunkowo rzadkich.

Nazwę nadał mu w 1868 r. James Dwight Dana, na cześć brazylijskiego mineraloga Joségo Bonifáciego de Andrady, który po raz pierwszy opisał ten kamień w 1800 r. Okaz o wartości jubilerskiej został znaleziony po raz pierwszy w 1978 r.

Wikipedia


andragog

osoba zajmująca się andragogiką


SJP.pl

Andragog – osoba, która planuje, organizuje i prowadzi działalność dydaktyczno-wychowawczą lub terapeutyczną dorosłych w różnych placówkach i instytucjach.

Wikipedia


andragogiczny

→ andragogika


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z andragogiką, dotyczący andragogiki

Wiktionary

Patrz:

andragogika

Powiązane:

 rzecz. andragogika ż., andragog mos.

Wiktionary


andragogika

pedagogika osób dorosłych; w szerszym znaczeniu: dział pedagogiki zajmujący się młodzieżą pracującą i ludźmi dorosłymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) eduk. dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

Wiktionary

Andragogika (gr. "ανηρ", "ανδρος" – mężczyzna + "αγω" – prowadzę) – subdyscyplina pedagogiki zajmująca się kształceniem dorosłych. Jest to także nazwa przedmiotu na studiach pedagogicznych, opracowanego przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dlatego też większość metod uczenia się postulowanych przez andragogikę to techniki bazujące na doświadczeniu osób uczących się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndraˈɡɔɟika, AS: ãndragoǵika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andragog mos., andragożka ż.

 przym. andragogiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pedagogika dorosłych

Wiktionary


andraszak

nazwisko


SJP.pl


andraszek

roślina z rodziny wilczomleczowatych, pochodząca z krain śródziemnomorskich i z Bliskiego Wschodu


SJP.pl


andrea

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż. w kilku językach;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) imię|polski|m.

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Andrea to rzadko spotykane imię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɛa, AS: ãndrea

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzej mos., Andrzeja ż.

 przym. Andrzejowy

Wiktionary


andrearczyk

nazwisko


SJP.pl


andreas

obce imię męskie


SJP.pl

Andreas – bohater mikropowieści Ireneusza Iredyńskiego "Manipulacja"; postać niezwykle ważna dla rozwoju akcji utworu.

Jest to młody Szwajcar polskiego pochodzenia. To jedyna osoba, z którą Stefan Pękała miał możliwość nawiązać bliższy kontakt w Zurychu, posługując się językiem polskim.

Wikipedia


andrej

obce imię męskie


SJP.pl


andrejczuk

nazwisko


SJP.pl


andrespol

wieś w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim


SJP.pl

Andrespol – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy Andrespol.

Wikipedia


andrespolanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andrespola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrespol m.

:: fż. andrespolanka ż.

 przym. andrespolski

Wiktionary


andrespolanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andrespola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrespol m.

:: fm. andrespolanin m.

 przym. andrespolski

Wiktionary


andrespolski

→ Andrespol


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Andrespola

Wiktionary

Patrz:

Andrespol

Powiązane:

 rzecz. Andrespol m., andrespolanin m., andrespolanka ż.

Wiktionary


andrew

[czytaj: endrju] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrew – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Jackson
  • hrabstwo Andrew (ang. Andrew County) – w stanie Missouri
  • angielski odpowiednik imienia Andrzej
  • Andrew – singel Julii Marcell

Wikipedia


andriej

obce imię męskie


SJP.pl


andriejew

nazwisko


SJP.pl


andrij

ukraińskie imię męskie


SJP.pl


andriolli

Michał Elwiro (1836-93), polski rysownik, ilustrator i malarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Francesco Andriolli (1794, Brentonico – 1861, Wilno) – polski artysta, malarz, rzeźbiarz włoskiego pochodzenia, ojciec Michała Elwira
  • Michał Elwiro Andriolli (1836, Wilno – 1893, Nałęczów) – polski rysownik, ilustrator i malarz, przedstawiciel romantyzmu, syn Francesca

Wikipedia


andrić

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dragan Andrić (ur. 1962) – jugosłowiański piłkarz wodny, dwukrotny mistrz olimpijski
  • Ivo Andrić (1892–1975) – jugosłowiański powieściopisarz, nowelista i poeta, laureat Nagrody Nobla
  • Lukša Andrić (ur. 1985) – chorwacki koszykarz
  • Nikola Andrić (1867–1942) – chorwacki pisarz, tłumacz i filozof
  • Sawa, Dragoslav Andrić (1939–1993) – serbski biskup prawosławny
  • Srđan Andrić (ur. 1980) – chorwacki piłkarz
  • Vicko Andrić (1793–1866) – chorwacki architekt

Wikipedia


andro-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãndrɔ, AS: ãndro

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. antropo-

Wiktionary


androcentryczny

→ androcentryzm


SJP.pl

Patrz:

androcentryzm

androcentryzm

ocenianie świata z męskiego punktu widzenia, zdominowanie kultury i życia codziennego przez mężczyzn


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) Emil Luca opisuje nowy model miłości, opartej w przeciwieństwie do polarnego stosunku płci nie na androcentryzmie i eksponowaniu różnicy, lecz na pełnym partnerstwie i braterstwie kobiety i mężczyzny (…)

Wiktionary


androdiecja

w biologii: zjawisko występowania u pewnych gatunków roślin osobników z kwiatami męskimi, zawierającymi tylko pręciki, obok osobników z kwiatami obupłciowymi, zawierającymi zarówno pręciki, jak i słupki; androdioecja


SJP.pl


androdioecja

w biologii: zjawisko występowania u pewnych gatunków roślin osobników z kwiatami męskimi, zawierającymi tylko pręciki, obok osobników z kwiatami obupłciowymi, zawierającymi zarówno pręciki, jak i słupki; androdiecja


SJP.pl


androfag

człowiek, zwykle członek pierwotnego plemienia, jedzący ludzkie mięso; kanibal, ludożerca, ludojad, antropofag


SJP.pl


androfilia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odczuwanie popędu płciowego do osób płci męskiej

Wiktionary


androfobia

chorobliwy lęk przed mężczyznami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

Wiktionary

Androfobia – stan anormalnego, irracjonalnego i długotrwałego lęku przed mężczyznami.

Zaburzenie może mieć źródło w traumatycznym wydarzeniu z przeszłości. Może powstać wskutek obserwacji rodzica cierpiącego na androfobię lub za sprawą kilku powiązanych ze sobą czynników.

Wikipedia


androfobiczny

przymiotnik od: androfobia


SJP.pl


androgen

męski hormon płciowy, od którego zależą rozwój i czynności narządów rozrodczych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fizj. hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Androgeny – hormony płciowe
  • Androgen, androgyn – symbol jedności przeciwieństw

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadmierny łojotok występuje w okresie pokwitania, przy zaburzeniach czynności hormonalnych, przy stosowaniu niektórych leków hormonalnych, w tym androgenów i testosteronu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔɡɛ̃n, AS: ãndrogẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyandrogen m.

 przym. androgeniczny, androgenowy, androgenny, antyandrogenny

Wiktionary


androgeneza

rozwój nowej rośliny z męskiego gametofitu


SJP.pl

An

Wikipedia


androgeniczny

→ androgen; androgenny, androgenowy


SJP.pl


androgenny

→ androgen; androgeniczny, androgenowy


SJP.pl


androgenowy

→ androgen; androgeniczny, androgenny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z androgenem, dotyczący androgenu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androgen m.

Wiktionary


androginia

androgynia;
1. w biologii:
a) upodobnienie się u ludzi i zwierząt zewnętrznych męskich narządów płciowych do żeńskich; obojnactwo rzekome męskie;
b) występowanie kwiatów męskich i żeńskich na jednej roślinie;
2. dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. kult. szt. współwystępowanie cech męskich i kobiecych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. androginiczny

 rzecz. androgyne mos./ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwupłciowość, war. androgynia

Wiktionary


androginiczność

występowanie u danej osoby zarówno męskich, jak i kobiecych cech płciowych; androgyniczność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest androginiczne; cecha tych, którzy są androginiczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. androginiczny

 przysł. androginicznie

 rzecz. androgyne mos./ż.

Wiktionary


androginiczny

→ androginia; androgyniczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący androginii

Wiktionary


androgyn

zjawisko dwupłciowości postaci boskich i ludzkich występujące w wielu religiach; hermafrodytyzm, obojnactwo, androginia


SJP.pl


androgyna

zjawisko dwupłciowości postaci boskich i ludzkich występujące w wielu religiach; hermafrodytyzm, obojnactwo, androginia


SJP.pl


androgyne

występująca w wielu starożytnych mitologiach postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

 (1.1) seks. osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

 (1.2) mit. postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego

Wiktionary

Androgyne – postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego, występująca w wielu starożytnych mitologiach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ, AS: ãndrogỹne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androginiczność ż., androgynizm m., androgynia ż., androginia ż.

 przym. androgyniczny, androginiczny

 przysł. androgynicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hermafrodyta

Wiktionary


androgynia

androginia;
1. w biologii:
a) upodobnienie się u ludzi i zwierząt zewnętrznych męskich narządów płciowych do żeńskich; obojnactwo rzekome męskie;
b) występowanie kwiatów męskich i żeńskich na jednej roślinie;
2. dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. wystepowanie u jednego osobnika narządów płciowych obu płci

Wiktionary

Androgynia (z gr. "andros" „mężczyzna”, "gyne" „kobieta”) – występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) dwupłciowość

Wiktionary


androgyniczność

występowanie u danej osoby zarówno męskich, jak i kobiecych cech płciowych; androginiczność


SJP.pl


androgyniczny

→ androgynia; androginiczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biol. psych. posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbigniew Lew-Starowicz na podstawie przeprowadzonych przez siebie badań twierdzi, że 44 proc. lesbijek reprezentuje typ androgyniczny, 30 proc. - typ męski, a 22 proc. typ kobiecy

 (1.1) Włoska aktorka Rosalinda Celantano, która wciela się w postać Szatana, pokazana jest jako istota androgyniczna, która może przybierać różne formy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: ãndrogỹńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androginia ż., androgynia ż., androgyne mos./ż.

 przym. androginiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwupłciowy, hermafrodytyczny, obupłciowy

Wiktionary


androgynizm

dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynia


SJP.pl


android

maszyna o ludzkiej postaci, mogąca wykonywać pewne czynności charakterystyczne dla człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) robot mający postać człowieka;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • android – humanoidalny robot
  • Android – system operacyjny na urządzenia mobilne
  • Android-x86 – system operacyjny na komputery PC
  • Android SDK – pakiet programistyczny
  • Android: Netrunner – gra karciana z 2012
  • Android – singel TVXQ

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔjit, AS: ãndroi ̯it

Wiktionary


androidalny

1. przypominający człowieka, o wyglądzie przypominającym ludzki, np. robot androidalny;
2. przypominający mężczyznę, o męskich cechach, np. androidalna sylwetka kobiety, androidalny typ otyłości


SJP.pl


androidka

→ android


SJP.pl

Patrz:

android

androidowy

→ android


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) inform. związany z systemem operacyjnym Android, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Android

Wiktionary

Patrz:

android

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔjiˈdɔvɨ, AS: ãndroi ̯idovy

Wiktionary


androidziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. osoba używająca telefonu z systemem operacyjnym Android

Wiktionary


androkefaliczny

→ androkefalizm


SJP.pl

Patrz:

androkefalizm

androkefalizm

przedstawienie postaci zwierzęcej z ludzką głową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) szt. przedstawienie postaci zwierzęcej z ludzką głową

Wiktionary

Androkefalizm (gr. "anḗr", "andrós" ‘mężczyzna’, ‘człowiek’, "kephalḗ" ‘głowa’) – przedstawienie postaci zwierzęcej z głową ludzką.

Występował w sztuce starożytnego Egiptu (sfinks), asyryjskiej i perskiej (np. Lamassu), starożytnej Grecji (harpia), Indii i Chin, a także w sztuce koptyjskiej i średniowiecznej Europy.

Wikipedia


androlog

specjalista w dziedzinie andrologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz, specjalista andrologii

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. lekarka, specjalistka andrologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli masz jakieś problemy z erekcją, musisz iść z wizytą do androloga, urologa albo seksuologa.

 (2.1) Poczułem się trochę dziwnie, kiedy moja androlog zaczęła mi robić badanie per rectum.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔlɔk, AS: ãndrolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrologia ż.

 przym. andrologiczny

 przysł. andrologicznie

Wiktionary


andrologia

dział medycyny zajmujący się badaniem budowy męskich narządów płciowych oraz chorób ich dotykających


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

Wiktionary

Andrologia – dziedzina urologii, endokrynologii zajmująca się fizjologią, fizjopatologią oraz badaniem, diagnozowaniem i leczeniem męskiego układu płciowego ze schorzeń (np. zapalenia, zaburzenia funkcji, ograniczona płodność, nowotwory), wad patologicznych w aspekcie endokrynologicznym, naczyniowym, operacyjnym, a także psychologicznym. W szczególności andrologia skupia się na zaburzeniach rozrodczych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔˈlɔɟja, AS: ãndroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androlog m.

 przym. andrologiczny

 przysł. andrologicznie

Wiktionary


andrologiczny

związany z andrologią (np. badanie andrologiczne)


SJP.pl


andromacha

w mitologii greckiej: córka króla Teb w Troadzie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Wiktionary

Andromacha (gr. Ἀνδρομάχη "Andromáchē" „mężna w boju”) – w mitologii greckiej córka Eetiona, króla Tebe w Cylicji, żona Hektora. Miała z nim syna Astyanaksa. Po upadku Troi stała się niewolnicą syna Achillesa – Neoptolemosa. Urodziła mu trzech synów: Pergamosa, Pielosa i Molossosa. Wzbudziło to zazdrość żony Neoptolemosa, Hermiony, która zgładziła Molossosa i pozbyła się Andromachy. Historia ta stała się tematem tragedii Eurypidesa "Andromacha".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy przeszedłszy przez miasto, był pod Skajską Bramą • I w pole trzeba było iść drogą tąż samą, • Tam bogato posażna zabiega mu żona, • Andromacha, wielkiego córa Etijona, • Który dziedziczył Teby lasami okryte, • Nad Kiliki trzymając berło znakomite. sic.

Wiktionary


andromeda

trująca krzewinka z rodziny wrzosowatych o skórzastych, zimotrwałych liściach, dzbaneczkowatych, bladoróżowych kwiatach i drobnych, różowych owocach; modrzewnica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. zob. modrzewnica, rozmarynek.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andromeda (gr. Andromede) – w mitologii greckiej królewna etiopska, córka Cefeusza
  • Andromeda – gwiazdozbiór nieba północnego
  • Andromeda (Galaktyka Andromedy) – galaktyka M31
  • Andromeda – imię żeńskie
  • Andromeda (modrzewnica) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych
  • Andromeda – dramat Pierre’a Corneille’a wystawiony w sezonie 1649/1650
  • Andromeda – opera włoskiego kompozytora barokowego, Claudia Monteverdiego
  • Andromeda – polski jacht żaglowy
  • Andromeda – serial telewizyjny science-fiction
  • Andromeda – brytyjski zespół muzyczny
  • Andromeda – szwedzki zespół muzyczny
  • Andromeda – przeglądarka internetowa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔ̃ˈmɛda, AS: ãndrõmeda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andromeda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modrzewnica, rozmarynek

Wiktionary


andromedianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sf. przedstawiciel rzekomej cywilizacji pozaziemskiej pochodzącej z Andromedy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andromeda ż.

Wiktionary


andromimeza

występujące u kobiet niezadowolenie z posiadanej płci, upodabnianie się do osoby płci męskiej przez strój, uczesanie, sposób bycia, jednak bez chirurgicznej zmiany narządów płciowych


SJP.pl


andronikus

nazwisko


SJP.pl


andronowski

kultura andronowska - kultura archeologiczna epoki brązu


SJP.pl

Andronowski ("Syrokomla XV") – polski herb szlachecki, odmiana herbu Syrokomla.

Wikipedia


androny

przestarzale: słowa nieprawdziwe, niewiarygodne albo pozbawione sensu; głupstwa, brednie, banialuki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) przest. brednie; Gloger.;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Androny! – zawołał Benedykt – te wszystkie cuda, tajemniczości, zagadki za grosz sensu nie mają!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔ̃nɨ, AS: ãndrõny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brednie, banialuki, farmazony, głupstwa, duby smalone, koszałki-opałki, trele-morele; reg. koszyczki-opałeczki, przest. kipki-opałki, przest. koszały-opały

Wiktionary


andropauza

okres w życiu mężczyzny wywołany wygasaniem czynności hormonalnej jąder; występuje zwykle między 50 a 60 rokiem życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych

Wiktionary

Andropauza (gr. "andros" „mężczyzna, człowiek”; gr. "pausis", pausa „przerwa”) – okres w życiu mężczyzny (najczęściej po 50. roku życia), zapowiadający zbliżające się wejście w okres starości z początkiem wystąpienia szeregu dolegliwości w różnych sferach funkcjonowania jednostki, zarówno somatycznej, psychologicznej, jak i seksualnej o podłożu wielonarządowych zmian w organizmie, w tym zmian hormonalnych, wywołanych starzeniem się.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Andropauza jest mniej gwałtowna i bardziej złożona niż menopauza.

Wiktionary


andropauzalny

→ andropauza


SJP.pl

Patrz:

andropauza

androstendion

hormon steroidowy powstający w korze nadnerczy i/lub gonadach; najważniejszy prekursor testosteronu i estronu


SJP.pl


androsteron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. męski hormon płciowy

Wiktionary

Androsteron, ADT – organiczny związek chemiczny, męski hormon płciowy należący do androgenów. Jest to produkt przemiany testosteronu, o podobnym, lecz słabszym działaniu fizjologicznym.

Androsteron był pierwszym męskim hormonem płciowym wyodrębnionym w stanie czystym i scharakteryzowanym. Dokonał tego w 1931 r. Adolf Butenandt, uzyskując 1,4 mg czystego związku z 200 l moczu mężczyzn.

Wikipedia


andruchowycz

nazwisko


SJP.pl


andrucik

zdrobnienie od: andrut


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od andrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrut m.

Wiktionary


andrukiewicz

nazwisko


SJP.pl


andrulewicz

nazwisko


SJP.pl


andrus

1. żartobliwie: łobuz, psotnik, urwis; łobuziak, nicpoń, ananas;
2. przestarzale: ulicznik; gawrosz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. dziś gw-pl|Kraków, Warszawa. łobuziak, psotnik, ulicznik

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przybłęda, włóczęga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrusiak mos.

 przym. andrusowski, andrusowaty

Wiktionary


andrusiak

łobuziak, ulicznik, andrus


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Iwan Andrusiak – ukraiński poeta, pisarz dziecięcy, krytyk literacki i tłumacz
  • Mikołaj Andrusiak – ukraiński i polski historyk, badacz dziejów nowożytnych
  • Wasyl Andrusiak – ukraiński dowódca wojskowy

Wikipedia


andrusiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ferdynand Andrusiewicz – polski architekt, oficer
  • Kazimierz Andrusiewicz – polski oficer

Wikipedia


andrusowaty

mający cechy andrusa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) majacy cechy andrusa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrus mos., andrusiak mos.

 przym. andrusowski

Wiktionary


andrusowski

→ andrus


SJP.pl

Patrz:

andrus

andruszczak

nazwisko


SJP.pl


andruszkiewicz

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Mogiła;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andruszkiewicz – herb szlachecki
  • Adam Andruszkiewicz (ur. 1990) – polski polityk, prezes Młodzieży Wszechpolskiej, poseł na Sejm VIII i IX kadencji
  • Ewa Andruszkiewicz (ur. 1977) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna
  • Piotr Andruszkiewicz (1893-1969) – polski oficer
  • Witold Andruszkiewicz (1917-2014) – polski ekonomista, profesor w dziedzinie ekonomiki portów morskich i żeglugi
  • Zbigniew Andruszkiewicz (ur. 1959) – polski wioślarz, olimpijczyk z Moskwy
  • Zenon Andruszkiewicz (1877-1953) – działacz lewicowy, uczestnik rewolucji lutowej i październikowej i wojny domowej w Rosji, komisarz Armii Czerwonej;

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza rodzina od pokoleń pieczętuje się Andruszkiewiczem.

Wiktionary


andruszko

nazwisko


SJP.pl


andruszowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu;

Wiktionary

Andruszowo ( Андрусово, "Andrusowo") – wieś w zachodniej Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie monastyrszczinskim.

W 1667 w Andruszowie zawarto rozejm andruszowski, kończący wojnę polsko-rosyjską (1654–1667).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andruszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Andruszów

Wiktionary


andruszowski

rozejm andruszowski - rozejm zawarty 30 stycznia 1667 roku w Andruszowie (obecnie wieś w obwodzie smoleńskim w Federacji Rosyjskiej) pomiędzy Rzeczpospolitą a Rosją na 13 i pół roku


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andruszowem, dotyczący Andruszowa (hist. Andruszów, współcz. Andruszowo)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andruszowo n., Andruszów mrz., Andruszówka ż.

Wiktionary


andruszów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. Andruszowo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. andruszowski

Wiktionary


andruszówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego;

Wiktionary

Zobacz też: Andruszówka (obwód tarnopolski).

Andruszówka (ukr. Андрушівка) – miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego. Siedziba władz hromady Andruszówka.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andruszowski

Wiktionary


andrut

wafel, delikatne ciasto w formie bardzo cienkiego płata; służy do sporządzania tzw. przekładańców; zwijany w rurki służy do napełniania masą cukierniczą lub bitą śmietaną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. zob. wafel.

 (1.2) kulin. wafle przekładane masą, zwykle śmietankową lub kakaową

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Moje ulubione to andruty śmietankowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãndrut, AS: ãndrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrucik mrz.

 przym. andrutowy

Wiktionary


andrutowy

→ andrut


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z andrutem, dotyczący andruta

Wiktionary

Patrz:

andrut

Powiązane:

 rzecz. andrut m.

Wiktionary


andrychowianin

mieszkaniec Andrychowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andrychowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrychów mrz.

:: fż. andrychowianka ż.

 przym. andrychowski

Wiktionary


andrychowianka

mieszkanka Andrychowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andrychowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrychów mrz.

:: fm. andrychowianin mos.

 przym. andrychowski

Wiktionary


andrychowski

przymiotnik od miasta: Andrychów


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andrychowem, dotyczący Andrychowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był szefem przychodni dentystycznej przy szpitalu fabrycznym, Andrychowskiego Zakładu Przemysłu Bawełniarskiego, a miał prawicowe poglądy i był zażartym katolikiem, więc go po prostu wyrzucono za wszystko i nękał go urząd podatkowy z Wadowic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrychów mrz., andrychowianin mos., andrychowianka ż.

Wiktionary


andrychów

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Andrychów leży nad rzeką Wieprzówką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɨxuf, AS: ãndryχuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrychowianin mos., andrychowianka ż.

 przym. andrychowski

Wiktionary


andrycz

nazwisko


SJP.pl


andrysiak

nazwisko


SJP.pl


andryszczak

nazwisko


SJP.pl


andryszczyk

nazwisko


SJP.pl


andryszkiewicz

nazwisko


SJP.pl


andrzej

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

– imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od greckiego imienia Andréas, którego rdzeń "andr-" nawiązuje do znaczenia: „człowiek, mężczyzna, taki jak mężczyzna” (inne źródło tłumaczy go jako „dzielny, mężny”). To greckie imię Andréas nosił jeden z apostołów, brat Szymona Piotra. Imię występuje także w Biblii. W języku polskim przybrał formę Andrzej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na czele dębickiej ekipy stanie wicemistrz Europy i brązowy medalista mistrzostw świata Roman Gotfryd, a także jedenastokrotny mistrz Polski, olimpijczyk Andrzej Rżany.

 (1.1) W Kościele katolickim na 30 listopada przypada wspomnienie św. Andrzeja Apostoła, patrona małżeństw, rybaków, woziwodów, rzeźników i zakochanych oraz wspomagającego w sprawach matrymonialnych.

 (1.1) Andrzejowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 30 listopada, a także 6 i 19 stycznia, 12 i 27 kwietnia, 13 i 16 maja, 12 i 21 lipca, 10 listopada oraz 10 grudnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnḍʒɛj, AS: ãnḍžei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejowa ż., Andrzejówna ż., Andrzejostwo lm m., andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejki nmos., Andrzejowice nmos., andrzejowskia ż.

:: zdrobn. Andrzejek mos., Andrzejeczek mos., Andrek mos., Andruś mos.

:: fż. Andrzeja ż., Andrea ż.

 przym. Andrzejowy, Andrzejkowy, Andrekowy, Andrusiowy, andrzejski, andrzejkowy

 przysł. andrzejkowo

 zob. Jędrzej, Ondrasz, Andrzeja, Andrea.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Jędrzej; rzad. war. Ondrasz; zdrobn. Andrzejek, Andrzejeczek, Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś, Jędrunio

Wiktionary


andrzeja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

, Ondrzeja, Anda – polskie imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Andrzej. Dzisiaj raczej rzadko spotykane (według materiałów Instytutu Języka Polskiego PAN w roku 1998 imię to nosiło 78 mieszkanek Polski). Imię było bardziej popularne w średniowieczu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Andrzeja i jestem kolejarką z Tarnowskich Gór.

 (1.1) 4 lutego przypadają imieniny Andrzei i Andrzeja.

 (1.1) Pani Andrzejo, proszę nas jutro odwiedzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈḍʒɛja, AS: ãnḍžei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrzejki nmos., Andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejowice nmos.

:: war. Ondrzeja ż., Andrea ż.

:: zdrobn. Andrzejka ż., Andzia ż., Jędrzejka ż., Jędrusia ż.

:: fm. Andrzej mos., Jędrzej mos.

 przym. andrzejkowy

:: gwara. przest. Andrzejowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Ondrzeja, Andrea; zdrobn. Andrzejka, Andzia, Jędrzejka, Jędrusia

Wiktionary


andrzejak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzejak – polskie nazwisko.
  • Edward Andrzejak – działacz Polskiej Partii Socjalistycznej, prezes Widzewa Łódź
  • Krzysztof Andrzejak – polski lekkoatleta, wieloboista
  • Ryszard Andrzejak – lekarz, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu

Wikipedia


andrzejczak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzejczak – polskie nazwisko
  • Andrzej Andrzejczak (ur. 1960) – polityk polski, poseł na Sejm I kadencji
  • Bogusław Andrzejczak (ur. 1956) – polski polityk i samorządowiec
  • Felicjan Andrzejczak (ur. 1948) – polski piosenkarz i muzyk, jeden z wokalistów Budki Suflera
  • Leszek Andrzejczak (ur. 1959) – polski sportowiec i olimpijczyk, hokeista na trawie
  • Rajmund Andrzejczak (ur. 1967) – generał Wojska Polskiego
  • Ryszard Andrzejczak (ur. 1956) – działacz sportowy z Łodzi

Wikipedia


andrzejczuk

nazwisko


SJP.pl


andrzejczyk

nazwisko


SJP.pl


andrzejek

1. wieczór 29 listopada poprzedzający dzień św. Andrzeja, kiedy tradycyjnie urządza się zabawy;
2. wieczorna zabawa w wigilię św. Andrzeja (29 listopada), połączona z wykonywaniem wróżb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Andrzej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Załóż Andrzejkowi czapeczkę, bo słonko praży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzej m., andrzejki lm.

 przym. Andrzejowy, andrzejkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś

Wiktionary


andrzejewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andrzejewa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejewo n.

:: fż. andrzejewianka ż.

 przym. andrzejewski

Wiktionary


andrzejewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andrzejewa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejewo n.

:: fm. andrzejewianin m.

 przym. andrzejewski

Wiktionary


andrzejewicz

nazwisko


SJP.pl

Andrzejewicz ("Andrejewicz"), polski herb szlachecki, odmiana herbu Giejsz.

Wikipedia


andrzejewo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. miasteczko na Litwie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzejewo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Andrzejewo
  • Andrzejewo – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin
  • Andrzejewo – kolonia w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sidra
  • Andrzejewo – wieś w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Szypliszki
  • Andrzejewo – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim
  • Andrzejewo – dawna gmina wiejska
  • Andrzejewo – dawna gromada z siedzibą w Andrzejewie
  • Andrzejewo – dawny folwark na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany
  • Andrzejewo – miasteczko na Litwie
  • Andrzejewo – dawna kolonia na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie ignalińskim, w gminie Cejkinie
  • Andrzejewo – dawny folwark na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim, w gminie Święciany
  • Andrzejewo – dawny zaścianek na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim, w gminie Święciany

Wikipedia


andrzejewski

→ Andrzejewo


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Andrzejewa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzejewski – polskie nazwisko
  • Adam Andrzejewski – artysta śpiewak (tenor) scen polskich i zagranicznych,
  • Andrzej Andrzejewski – generał, pilot Wojska Polskiego, zginął w katastrofie samolotu wojskowego pod Mirosławcem,
  • Andrzej Andrzejewski – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny,
  • Antoni Andrzejewski – powstaniec wielkopolski,
  • Arseniusz Andrzejewski – unicki biskup chełmski,
  • Bogumił Andrzejewski – polski językoznawca (afrykanista) i poeta,
  • Bohdan Andrzejewski – polski szermierz, mistrz świata i medalista olimpijski,
  • Bolesław Andrzejewski – polski filolog, filozof, nauczyciel akademicki, działacz polityczny,
  • Feliks Andrzejewski – polski polityk, samorządowiec, poseł na Sejm III kadencji, członek AK i WIN,
  • Florian Andrzejewski – polski polityk, poseł na Sejm PRL IX kadencji,
  • Florian Andrzejewski – polski kolarz szosowy, mistrz Polski w jeździe indywidualnej na czas (1976),

Wikipedia

Patrz:

Andrzejewo

Powiązane:

 rzecz. Andrzejewo n., andrzejewianin m., andrzejewianka ż.

Wiktionary


andrzejki

1. wieczór 29 listopada poprzedzający dzień św. Andrzeja, kiedy tradycyjnie urządza się zabawy;
2. wieczorna zabawa w wigilię św. Andrzeja (29 listopada), połączona z wykonywaniem wróżb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja

 (1.2) etn. ezot. tradycyjna zabawa połączona z wróżbami odbywająca się w wieczór andrzejkowy, w której dawniej brały udział tylko panny;

Wiktionary

Andrzejki – wieczór wróżb odprawianych w nocy z 29 na 30 listopada, w wigilię świętego Andrzeja, patrona Szkocji, Grecji i Rosji. Pierwsza polska wzmianka literacka o nim pojawiła się w 1557 roku za sprawą Marcina Bielskiego.

Dzień ten przypada na końcu lub na początku roku liturgicznego. Andrzejki są specjalną okazją do zorganizowania ostatnich hucznych zabaw przed rozpoczynającym się adwentem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈḍʒɛjci, AS: ãnḍžei ̯ḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejek mos., Andrzej mos., Andrzeja ż.

 przym. andrzejkowy, Andrzejowy

Wiktionary


andrzejkować

potocznie: uczestniczyć w andrzejkach


SJP.pl


andrzejkowie

Andrzejek z małżonką


SJP.pl


andrzejkowy

dotyczący andrzejek (wieczoru w przeddzień imienin Andrzeja)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z andrzejkami, dotyczący andrzejek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejek mos., andrzejki nmos., Andrzej mos., Andrzeja ż.

 przym. Andrzejowy

Wiktionary


andrzejostwo

Andrzej z małżonką; Andrzejowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) rzad. Andrzej z żoną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Andrzejostwo przychodzą do nas co niedzielę.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Andrzej.

Wiktionary


andrzejowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Andrzejowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejów m.

:: fż. andrzejowianka ż.

 przym. andrzejowski

Wiktionary


andrzejowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Andrzejowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejów m.

:: fm. andrzejowianin m.

 przym. andrzejowski

Wiktionary


andrzejowie

Andrzej z małżonką; Andrzejostwo


SJP.pl


andrzejowski

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Andrzejowa

Wiktionary

Andrzejowski ("Prus I odmiana Andrzejowski", "Andrzejewski") – polski herb szlachecki, odmiana herbu Prus.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Andrzejów m., andrzejowianin m., andrzejowianka ż.

Wiktionary


andrzejowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Andrzeja lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. należący do Andrzeja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed Andrzejowym domem rosną dwa rosochate orzechy.

 (1.1) Andrzejowi synowie wyrośli na dorodnych mężczyzn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzej mos., Andrzejek mos., Andrzejowa ż., Andrzeja ż., Andrzejka ż., andrzejki nmos., Andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejowice nmos., Andrek mos., Andruś mos., Jędrzej mos., Jędrzejek mos., Jędrek mos., Jędruś mos., Andreas mos., Andrea ż.

 przym. Andrzejkowy, Andrusiowy, Jędrzejowy, Jędrzejkowy, Jędrusiowy, andrzejkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Jędrzejowy

Wiktionary


andrzejuk

nazwisko


SJP.pl


andrzejówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzejówka – kolonia wsi Włodzice Małe, w woj. dolnośląskim, w pow. lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski
  • Andrzejówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Biłgoraj
  • Andrzejówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Mircze
  • Andrzejówka – część wsi Gronówek w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
  • Andrzejówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Muszyna
  • Andrzejówka – część wsi Łukówiec w woj. mazowieckim, pow. garwolińskim, w gminie Parysów
  • Andrzejówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
  • Andrzejówka – przysiółek wsi Ciecierze w woj. świętokrzyskim, pow. kieleckim, w gminie Chmielnik
  • Andrzejówka – potok, dopływ Popradu
  • Andrzejówka – potok, dopływ Sanicy
  • Schronisko PTTK „Andrzejówka”
  • Andrzejówka – polana na Jarmucie w Pieninach

Wikipedia


andré

[czytaj: ądRE] francuskie imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • André – brazylijski piłkarz
  • António André – portugalski piłkarz
  • Arnim André – niemiecki aktor
  • Carole André – francuska aktorka
  • Johann André – niemiecki kompozytor i wydawca
  • Johann Anton André – niemiecki kompozytor i wydawca
  • Louis André – francuski kompozytor
  • Maurice André – francuski trębac
  • André – ormiański piosenkarz
  • André – postać fikcyjna
  • Andre
  • Andrée

Wikipedia


andy

góry w Ameryce Południowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. góry w Ameryce Południowej;

Wiktionary

Andy ( Los Andes, Cordillera de los Andes) – łańcuch górski w Ameryce Południowej na terytorium Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile i Argentyny. Są to góry fałdowe ciągnące się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Morza Karaibskiego na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km – najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość wynosi 200–800 km. Najwyższymi szczytami są Aconcagua (6961 m), Ojos del Salado (6893 m) oraz Nevado Pissis (6793 m).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aconcagua jest najwyższym szczytem Andów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãndɨ, AS: ãndy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andynista mos., andynizm mrz., andezyn mrz.

 przym. andyjski, andynistyczny

Wiktionary


andyjski

→ Andy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Andami, dotyczący Andów

Wiktionary

Patrz:

Andy

Przykłady

 (1.1) Aconcagua to najwyższy andyjski szczyt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɨjsʲci, AS: ãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andezyn mrz., Andy lm nm., andynista m., andynistka ż., andynizm m.

 przym. andynistyczny, transandyjski, podandyjski

Wiktionary


andynista

osoba uprawiająca wspinaczkę wysokogórską w Andach


SJP.pl


andynistka

→ andynista


SJP.pl

Patrz:

andynista

andynizm

uprawianie wspinaczki wysokogórskiej w Andach


SJP.pl


andzia

zdrobnienie od imienia żeńskiego Anna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gwara więzienna amnestia

Wiktionary

Andzia (oryg. "Antje", 2001) – polsko-niemiecki serial animowany, emitowany od 3 września 2008 roku w Wieczorynce. Zawiera 26 odcinków. Od 1 lipca 2015 emitowany w paśmie "Bajkowa TVS" na antenie TVS, a od 6 lipca 2015 także na kanale Stopklatka TV.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãɲd͡ʑa, AS: ãńʒ́a

Wiktionary


andziak

nazwisko


SJP.pl


andziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Andzi lub z nią związany


SJP.pl


andżela

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary


andżelika

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary


andżelina

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary


anecin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anety lub z nią związany


SJP.pl

An

Wikipedia


aneciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anety lub z nią związany


SJP.pl


aneczka

zdrobnienie od: Anka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Aneczka szczyci się być Kociewianką z dziada pradziada.

 (1.1) Kupię Aneczce bukiecik niezapominajek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Andzia ż., Anna ż., Anka ż.

Wiktionary


anegdociarka

→ anegdociarz


SJP.pl

Patrz:

anegdociarz

anegdociarski

mający postać anegdoty, polegający na anegdocie


SJP.pl


anegdociarstwo

skłonność do opowiadania anegdot


SJP.pl


anegdociarz

1. amator anegdot;
2. człowiek lubiacy opowiadać anegdoty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba umiejąca opowiadać anegdoty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Marka był niezły anegdociarz, słuchało się go z zainteresowaniem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔt͡ɕaʃ, AS: ãnegdoćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdoteczka ż., anegdotyzm m., anegdotyczność ż., anegdociarstwo n., anegdocista m., anegdotczyk m., anegdotarium n.

 przym. anegdotyczny, anegdociarski

 przysł. anegdotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anegdocista

Wiktionary


anegdocista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba opowiadająca anegdoty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡdɔˈt͡ɕista, AS: ãnegdoćista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdoteczka ż., anegdotyzm m., anegdotyczność ż., anegdociarstwo n., anegdociarz m., anegdotczyk m., anegdotarium n.

 przym. anegdotyczny, anegdociarski

 przysł. anegdotycznie

Wiktionary


anegdota

1. krótkie, zabawne opowiadanie o wydarzeniu z czyjegoś życia
2. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

 (1.2) liter. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

Wiktionary

Anegdota (gr. "τὸ ἀνέκδοτоν, to anekdoton" „nieopublikowane” od "ἀν-, an-" „nie-” i "ἔκδοτος, ékdotos" „opublikowane”, z "ἐκ-, ek-" „na zewnątrz” i "δίδωμι, dídōmi" „daję”) – krótka forma literacka, zawierająca prawdziwe lub zmyślone opowiadanie o zdarzeniu z życia znanej postaci, żyjącej albo historycznej, lub z życia określonego środowiska czy grupy społecznej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spróbuj rozbawić towarzystwo, opowiedz parę anegdot!

 (1.1) W ubiegłowiecznej anegdocie proboszcz pomstuje z ambony na tych, którzy nie chodzą do kościoła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔta, AS: ãnegdota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz m., anegdocista m., anegdotyzm m.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowcip

Wiktionary


anegdoteczka

zdrobnienie od: anegdotka


SJP.pl


anegdotka

zdrobnienie od: anegdota


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: anegdota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz mos., anegdocista mos.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary


anegdoty

1. krótkie, zabawne opowiadanie o wydarzeniu z czyjegoś życia
2. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej


SJP.pl


anegdotycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób anegdotyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz mos., anegdocista mos.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary


anegdotyczność

→ anegdotyczny


SJP.pl

Patrz:

anegdotyczny

anegdotyczny

→ anegdota


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) posiadający cechy anegdoty

Wiktionary

Patrz:

anegdota

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡdɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnegdotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdotyzm m., anegdociarz m., anegdocista m.

 przysł. anegdotycznie

Wiktionary


anegdotyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. pojmowanie dzieła od strony anegnotycznej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔtɨsm̥, AS: ãnegdotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz m., anegdocista m., anegdota ż.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary


anejakulacja

Anejakulacja – zaburzenie czynności płciowych polegające na braku wytrysku nasienia u osobników płci męskiej.

Wikipedia


anekdota

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. anegdota

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔta, AS: ãnegdota

Wiktionary


aneks

1. dodatek, uzupełnienie, załącznik, który stanowi integralną część dzieła lub pisma;
2. wydzielona część pomieszczenia, wnęka lub małe pomieszczenie przylegające do większego; przybudówka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dodatek do publikacji

 (1.2) przylegające do pomieszczenia lub wydzielone z niego mniejsze pomieszczenie

 (1.3) bud. część budynku przylegająca do głównej jego części

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aneks – załącznik do określonego dokumentu (np. umowy, aktu, pisma) zawierający związane z nim dodatkowe informacje
  • Aneks – czasopismo
  • Aneks – wydawnictwo książkowe założone 1975 w Londynie
  • Zespół Filmowy Aneks

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O tym, że zależało mu na tym, aby traktat ten odebrany został jako poważna rozprawa naukowa świadczą zarówno liczne przypisy, w których podawał on uściślenia, wyjaśnienia i źródła swoich informacji, jak i dołączone do niego w formie aneksów różnego rodzaju dokumenty i listy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɛks, AS: ãneks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksowanie n., aneksik mrz.

 czas. aneksować

 przym. aneksowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) załącznik

Wiktionary


aneksik

zdrobnienie od: aneks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od aneks

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aneks, lecz tylko mały aneksik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneks m.

Wiktionary


aneksja

przyłączenie siłą przez państwo części lub całości innego państwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

Wiktionary

Aneksja ( annexio – przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo aktem jednostronnym całości lub części terytorium innego państwa, bez zgody tego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okresie prezydentury Benjamina Harrisona, tuż przed jego ustąpieniem z Białego Domu, Stany Zjednoczone i marionetkowy rząd hawajski podpisały porozumienie o aneksji Hawajów.

 (1.1) Duża część muzułmanów poparła próbę aneksji bogatego Kuwejtu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛksʲja, AS: ãneksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksjonizm m., aneksjonista m., aneksjonistka ż., anektowanie n., zaanektowanie n.

 czas. anektować ndk., zaanektować dk.

 przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anektowanie, zabór, zajęcie, zagarnięcie, debellacja

Wiktionary


aneksjonista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. osoba, która dokonuje aneksji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anektowanie n., aneksjonizm mrz., zaanektowanie n., aneksja ż.

 czas. zaanektować, anektować

 przym. aneksjonistyczny

Wiktionary


aneksjonistka

→ aneksjonista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. kobieta, która dokonuje aneksji

Wiktionary

Patrz:

aneksjonista

Powiązane:

 czas. zaanektować, anektować

 rzecz. aneksja ż.

Wiktionary


aneksjonistyczny

związany z aneksją, wynikający z aneksji (np. polityka aneksjonistyczna, tendencje aneksjonistyczne)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) polit. związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksja ż., aneksjonizm mrz., aneksjonista mos., anektowanie n., zaanektowanie n.

 czas. anektować ndk., zaanektować dk.

 przym. aneksyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaborczy

Wiktionary


aneksjonizm

polityka powiększania swojego państwa przez zagarnianie siłą obcych terytoriów; polityka zaborów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. polityka przyłączania cudzych terytoriów do własnego państwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anektowanie n., aneksjonista mos., zaanektowanie n., aneksja ż.

 przym. aneksjonistyczny

 czas. zaanektować, anektować

Wiktionary


aneksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sporządzanie aneksu do jakiegoś dokumentu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneks m.

 czas. aneksować

 przym. aneksowy

Wiktionary


aneksować

dołączać, dołączyć aneks (załącznik, dodatek) do jakiegoś dokumentu


SJP.pl


aneksowy

→ aneks


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aneksem, dotyczący aneksu

Wiktionary

Patrz:

aneks

Powiązane:

 rzecz. aneks m., aneksowanie n.

Wiktionary


aneksyjny

zaborczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. związany z aneksją, zaborem ziem innego państwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostatnim aktem aneksyjnym była inkorporacja Katalonii w 1812 r.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaanektowanie n., aneksja ż., anektowanie n.

 czas. anektować, zaanektować

 przym. aneksjonistyczny

Wiktionary


aneksyna

białko odwracalnie wiążące jony wapniowe oraz fosfolipidy błony plazmatycznej


SJP.pl


anektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. dokonywanie aneksji terytorium innego państwa

 (1.2) samowolne zajmowanie czegoś, zwykle pomieszczeń, lokali, budynków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anglia i Francja wyraziły zgodę na anektowanie przez Niemcy Czechosłowacji dla ratowania siebie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛktɔˈvãɲɛ, AS: ãnektovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaanektowanie n., aneksja ż., aneksjonizm m., aneksjonista m.

 czas. anektować ndk., zaanektować dk.

 przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aneksja

 (1.2) zajmowanie, zagarnianie, zabieranie

Wiktionary


anektować

1. dokonywać (dokonać) aneksji, przyłączać (przyłączyć) siłą obce terytoria do własnego państwa;
2. książkowo: zajmować (zająć) coś, zabierać (zabrać) zwykle bez zgody dotychczasowych użytkowników, np. anektować dom


SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) polit. zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

 (1.2) książk. zajmować coś, często bez zgody właściciela lub dotychczasowych użytkowników; zagarniać dla siebie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Besarabia to część Mołdawii, którą anektowali Rosjanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ, AS: ãnektovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksja ż., aneksjonizm m., aneksjonista m., aneksjonistka ż., anektowanie n., zaanektowanie n.

 czas. zaanektować dk.

 przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zajmować

Wiktionary


anekumena

obszar niezamieszkany na stałe przez człowieka i niewykorzystany gospodarczo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geogr. obszar nie zamieszkany na stałe i nie wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

Wiktionary

Anekumena (z ἀν- "an-" „nie, bez” + οἰκουμένη "oikoumene" „świat zaludniony”) – obszar na kuli ziemskiej trwale i całkowicie niezamieszkany przez człowieka i niewykorzystywany gospodarczo, w przeciwieństwie do ekumeny, czyli terenów stale zamieszkanych i subekumeny – terenów zamieszkanych czasowo.

Wikipedia


anemia

chorobowy niedobór czerwonych krwinek i hemoglobiny; niedokrwistość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. niedokrwistość.;

 (1.2) uczn. ktoś powolny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nel pozbyła się tu nie tylko febry, ale i anemii, Stasia nawet nie zabolała nigdy głowa […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲja, AS: ãnẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemiczka ż., anemik m.

 przym. anemiczny

 przysł. anemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedokrwistość

Wiktionary


anemiczka

kobieta, dziewczyna chora na anemię


SJP.pl


anemicznie

przysłówek

 (1.1) w sposób anemiczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemiczność ż., anemia ż., anemik m., anemiczka ż.

 przym. anemiczny

Wiktionary


anemiczniej

stopień wyższy od przysłówka: anemicznie


SJP.pl


anemiczność

→ anemiczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

Wiktionary

Patrz:

anemiczny

Powiązane:

 przym. anemiczny

 przysł. anemicznie

Wiktionary


anemiczny

1. związany z anemią, cierpiący na anemię (np. anemiczne dziecko);
2. przenośnie: słaby i niepozorny (np. W kącie ogrodu rosły anemiczne krzaczki.)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. dotyczący anemii, właściwy anemii

przymiotnik jakościowy

 (2.1) przen. niemrawy, słaby, działający powoli, niezdecydowanie

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mysz leżała bez drgnienia wśród pięknej porcelany i apetycznych kawałków tortu orzechowego, a żonkile w kobaltowym wazonie skłaniały nad nią żałobnie swe anemiczne główki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemia ż., anemiczność ż.

 przysł. anemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedokrwisty

 (2.1) flegmatyczny, powolny, słaby, słabowity, wątły

Wiktionary


anemik

osoba chora na anemię


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. człowiek chorujący na anemię

 (1.2) pot. uczn. człowiek słaby fizycznie

 (1.3) uczn. ktoś powolny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na oddziale przebywało czterech anemików.

 (1.2) Był słaby jak anemik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲik, AS: ãnẽmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemia

 przysł. anemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) słabeusz m.

Wiktionary


anemio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: anemia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲjɔ, AS: ãnẽmʹi ̯o

Wiktionary


anemizacja

1. pojawienie się niedokrwistości;
2. zmniejszenie dopływu krwi do tkanki, niedokrwienie


SJP.pl


anemo-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mɔ, AS: ãnẽmo

Wiktionary


anemochoria

rozprzestrzenianie nasion, roślin i owoców za pomocą wiatru; wiatrosiewność


SJP.pl

An

Wikipedia


anemogam

kwiat zapylany za pośrednictwem wiatru


SJP.pl


anemogamia

zapylanie roślin przez wiatr; wiatropylność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. zapylanie roślin za pomocą wiatru

Wiktionary

Anemogamia, wiatropylność – zapylenie kwiatów poprzez wiatr przenoszący pyłki. Przykładami roślin zapylanych w ten sposób jest wiele drzew, np. leszczyna, topola, sosny, a także na przykład trawy. U traw pręciki na długich nitkach pręcikowych wystają na zewnątrz kłosa. U wielu roślin wiatropylnych, w tym u większości drzew, kwiaty rozwijają się wcześniej niż liście ("proanthia"), co zwiększa szanse na zapylenie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anemogamiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatropylność

Wiktionary


anemogamiczny

podatny na zapylanie przez wiatr


SJP.pl


anemograf

przyrząd do mierzenia kierunku i prędkości wiatru z urządzeniem samopiszącym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. meteorol. przyrząd meteorologiczny służący do ciągłego rejestrowania prędkości i kierunku wiatru

Wiktionary

Anemograf – elektryczny przyrząd samopiszący służący do ciągłego pomiaru oraz zapisu kierunku i prędkości wiatru.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anemograficzny

Wiktionary


anemologia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) meteorol. nauka o wiatrach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja, AS: ãnẽmoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anemologiczny

Wiktionary


anemometr

1. przyrząd do pomiaru prędkości ruchu gazów i cieczy;
2. przyrząd do pomiaru siły i kierunku wiatru; wiatromierz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. meteorol. przyrząd do pomiaru prędkości gazów

Wiktionary

Anemometr – przyrząd służący do mierzenia prędkości ruchu gazów i cieczy. Niektóre anemometry wskazują również kierunek ruchu. Anemometr mierzący prędkość wiatru to wiatromierz.

Anemometr, który rejestruje graficznie prędkość lub kierunek wiatru, nazywa się anemografem. Obecnie anemografy są coraz częściej wspierane przez komputerowy zapis danych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥, AS: ãnẽmõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anemometryczny

 rzecz. anemometria ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatromierz

Wiktionary


anemometria

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) meteorol. pomiar kierunku i prędkości wiatru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: ãnẽmõmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemometr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatromiernictwo

Wiktionary


anemometryczny

→ anemometria


SJP.pl

Patrz:

anemometria

anemon

roślina zielna o białych lub żółtych kwiatach; zawilec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Anemone|L.|ref=tak., zawilec;

 (1.2) bot. roślina z rodzaju anemonów (1.1)

 (1.3) pot. kwiat rośliny z rodzaju anemonów (1.1)

 (1.4) zool. nazwa systematyczna|Actiniaria|ref=tak., ukwiał;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Uprawiali w milczeniu warzywa i białe kwiaty. Tylko białe - lilie, przebiśniegi, anemony, białe piwonie i georginie.

 (1.3) Złociste jaskry, purpurowe anemony, tulipany, ostróżki, maki powiewały unoszącymi się nad nimi rojnie motylkami.

 (1.4) Istnieją w końcu nieśmiertelne gatunki zwierząt (np. anemony czy słodkowodne hydry) niewykazujące żadnych objawów starzenia się, a niektóre wielkie żółwie dożywają 180 lat.

 (1.4) W środku groty rozpościera się fascynujący widok na wielobarwne, falujące w płytkiej wodzie anemony i wodorosty.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) zawilec

 (1.4) ukwiał

Wiktionary


anemonina

trująca substancja występująca w anemonach i jaskrach


SJP.pl

Anemonina – organiczny związek chemiczny z grupy laktonów. Została wyizolowana z jaskra ostrego. Występuje w sasance zwyczajnej ("Anemone pulsatilla") i innych jaskrowatych. Ma właściwości drażniące.

Wikipedia


anemonowy

związany z anemonem


SJP.pl


anemoplankton

zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych unoszących się biernie w powietrzu; aeroplankton


SJP.pl


anemoskop

przyrząd służący do określania kierunku wiatru, używany w nawigacji; wiatrowskaz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. przyrząd wskazujący kierunek wiatru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Instytut zakupił radziecki anemoskop do ogródka meteorologicznego.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatrowskaz

Wiktionary


anemoskopowy

przymiotnik od: anemoskop


SJP.pl


anemostat

Anemostat – element nawiewny (nawiewnik) lub wywiewny (wywiewnik) do montowania w suficie, jest to zakończenie sieci wentylacyjnej mechanicznej, umożliwiające kształtowanie strugi powietrza nawiewanego w pożądany sposób.

W zależności od kierunku przepływu powietrza rozróżniamy:

Wikipedia


anencefalia

wada wrodzona, polegająca na niewykształceniu się mózgu u płodu; bezmózgowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. poważna wada wrodzona mózgu i czaszki, w której u płodu brakuje dużej części mózgu i czaszki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anencefalia powstaje w pierwszych tygodniach ciąży.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anencefaliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezmózgowie

Wiktionary


anencefaliczny

→ anencefalia


SJP.pl

Patrz:

anencefalia

anepigraf

dzieło sztuki bez tytułu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. dzieło nieposiadające tytułu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈpʲiɡraf, AS: ãnepʹigraf

Wiktionary


anergia

(medycyna)
1. utrata albo znaczne osłabienie zdolności odpornościowej organizmu, który staje się niezdolny do obrony przed czynnikami chorobotwórczymi;
2. w psychiatrii: brak inicjatywy, energii życiowej występujący w depresjach psychicznych, nerwicach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. stan wyraźnego braku energii życiowej i aktywności; zanik energii życiowej i inicjatywy

 (1.2) med. brak reaktywności układu odpornościowego

Wiktionary

Anergia – brak reaktywności organizmu na bodźce pochodzące ze środowiska, przejaw braku odporności immunologicznej. Jej najczęstszymi przyczynami są: znaczne osłabienie i upośledzenie zdolności życiowych organizmu, długotrwałe choroby, zjadliwe mikroorganizmy chorobotwórcze, promieniowanie jonizujące oraz leki immunosupresyjne (np. kortykosteroidy). Czasami stan ten jest wywoływany celowo (np. podczas przeszczepów lub alergii), jest też elementem braku odpowiedzi immunologicznej na swoje tkanki.

Wikipedia


anergiczny

przymiotnik od: anergia


SJP.pl


aneroid

czujnik ciśnieniomierza, np. barometru, w postaci puszki próżniowej, odkształcającej się pod wpływem ciśnienia atmosferycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈrɔjit, AS: ãneroi ̯it

Wiktionary


aneroidowy

związany z aneroidem


SJP.pl


anestetyczka

→ anestetyk; anestezjolożka


SJP.pl


anestetyczny

dotyczący anestezji, powodujący anestezję (np. środki anestetyczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) farm. med. powodujący zniesienie czucia; służący znieczuleniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk mrz., anestetyka ż., anestezja ż., anestezjologia ż.

 przym. anestezyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znieczulający, war. anestezyjny

Wiktionary


anestetyk

środek znieczulający


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. med. środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyka ż., anestetysta m., anestezyna ż., anestezja ż.

 przym. anestezyjny, anestetyczny

Wiktionary


anestetyka

dział medycyny zajmujący się metodami znieczulenia i reanimacji, opieką nad chorym przed, w trakcie i po operacji; anestezjologia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. med. nauka o środkach znieczulających, metodach znieczulenia

 (1.2) filoz. kult. szt. znieczulenie estetyczne, czyli obojętność na doznania estetyczne, utrata wrażliwości na piękno lub celowe jego odrzucenie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk mrz., anestetysta mos.

 przym. anestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anestezjologia

Wiktionary


anestetysta

specjalista w dziedzinie anestetyki; anestezjolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzad. med. lekarz stosujący anestezję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestezja ż., anestetyk mrz., anestetyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anestezjolog, narkotyzer

Wiktionary


anestezja

znieczulenie; utrata czucia w całym ciele lub jego części spowodowana podaniem narkozy lub środków znieczulających


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. znieczulenie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈstɛzʲja, AS: ãnestezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk m., anestetysta m., anestezyna ż.

 przym. anestetyczny, anestezyjny

Wiktionary


anestezjolog

lekarz specjalizujący się w podawaniu znieczulenia; anestetysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

 (1.2) med. pot. lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie

Wiktionary

Anestezjolog – lekarz posiadający specjalizację z anestezjologii i intensywnej terapii. Do obowiązków lekarza anestezjologa należą: znieczulanie pacjentów wymagających operacji, leczenie pacjentów oddziału intensywnej terapii, leczenie bólu ostrego i przewlekłego oraz resuscytacja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Proietti był głównym anestezjologiem w czasie zabiegu tracheotomii u papieża.

 (1.1) W przypadku całkowitej abdominoplastyki stosuje się znieczulenie ogólne, czyli pełne uśpienie pod kontrolą anestezjologa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk, AS: ãnestezʹi ̯olok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestezjologia ż.

:: fż. anestezjolożka ż.

 przym. anestezjologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anestetysta

Wiktionary


anestezjologia

dział medycyny zajmujący się metodami znieczulania i reanimacji, opieką nad chorym w czasie i po operacji; anestetyka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. anestezjolog mos., anestezjolożka ż.

 przym. anestezjologiczny, anestetyczny

Wiktionary


anestezjologiczny

→ anestezjologia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z anestezjologią lub anestezjologami

Wiktionary

Patrz:

anestezjologia

Powiązane:

 rzecz. anestezjolog mos., anestezjologia ż.

Wiktionary


anestezjolożka

→ anestezjolog


SJP.pl

Patrz:

anestezjolog

anestezyjny

1. znieczulający;
2. pozbawiony czucia, znieczulony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) farm. związany z anestezją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk mrz., anestezja ż.

 przym. anestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anestetyczny

Wiktionary


anestezyna

syntetyczny środek znieczulający o działaniu miejscowym, stosowany tylko zewnętrznie w formie maści, olejków; benzokaina


SJP.pl


anestrus

brak aktywności płciowej u samic ssaków między okresami rui


SJP.pl


aneta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Nie mylić z: Anita.

Ta strona dotyczy imienia. Zobacz też: Aneta – miasto w Stanach Zjednoczonych.

Aneta, Anetta – forma pochodna imienia Anna, powstała jako przeniesienie francuskiego zdrobnienia tego imienia, "Anette", do języka polskiego. Pochodzi z języka hebrajskiego. Imię dotarło do Polski w XIX w., wcześniej używano tylko imienia Anna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pojechaliśmy z Anetą na oazę do Murzasichla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛta, AS: ãneta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anetta ż.

:: zdrobn. Anetka ż.

 przym. przest. gwara. Anecin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Anetta; zdrobn. Anetka

Wiktionary


anetka

zdrobnienie od: Aneta (imię żeńskie)


SJP.pl


aneto

Pico de Aneto; najwyższy szczyt Pirenejów w Hiszpanii (3404 m)


SJP.pl


anetol

eter nienasycony, biała, krystaliczna substancja o zapachu anyżu, otrzymywana z olejków eterycznych; stosowany do aromatyzowania produktów spożywczych, preparatów kosmetycznych, środków leczniczych i napojów alkoholowych


SJP.pl

Anetol, "p"-metoksypropenylobenzen – organiczny związek chemiczny zbudowany z reszty anizolu podstawionego w pozycji para grupą propylenową; zawiera szkielet styrenu (). Występuje naturalnie w niektórych roślinach, otrzymywany z olejków eterycznych anyżu i kopru.

Wikipedia


anetta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Anetta i chodziła z nami na lodowisko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneta ż.

:: zdrobn. Anettka ż.

Wiktionary


aneuploid

organizm lub komórka o nieprawidłowej liczbie chromosomów


SJP.pl


aneuploidalność

występowanie zmiany liczby chromosomów (brak jednego lub pojawienie się dodatkowego)


SJP.pl


aneuploidalny

o komórce: mający zmienioną liczbę chromosomów


SJP.pl


aneuploidia

brak albo nadmiar jednego lub kilku chromosomów w stosunku do liczby podstawowej dla danego gatunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) genet. zaburzenie liczby chromosomów w komórce

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aneuploid m., aneuploidalność ż.

Wiktionary


aneurofyton

przedstawiciel rzędu roślin nasiennych z gromady pranagozalążkowych


SJP.pl


aneurofytonowiec

przedstawiciel rzędu roślin z podgromady pranagozalążkowych


SJP.pl


aneurofytony

rząd roślin nasiennych z gromady pranagozalążkowych; Aneurophytales


SJP.pl


aneuryna

tiamina


SJP.pl


aneuryzma

chorobowe uwypuklenie ściany tętnicy, mające często postać tętniącego guza wypełnionego krwią lub skrzepliną; anewryzm; tętniak


SJP.pl


anewryzm

tętniak, miejscowe rozszerzenie tętnicy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. przest. zob. tętniak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówili doktorzy, że człowiek ten umarł na anewryzm.

 (1.1) (…) wpadł w taki stan, że lada chwila oczekiwałem ataku apopleksji lub anewryzmu (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛvrɨsm̥, AS: ãnevrysm̦

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tętniak; przest. aneuryzma

Wiktionary


anfelcja

krasnorost dostarczający agaru, występuje w przybrzeżnej strefie Morza Białego i koło Sachalinu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Ahnfeltia|ref=tak., rodzaj krasnorostów rzędu nazwa systematyczna|Gigartinales|ref=tak., mających rozgałęzioną plechaechę przyczepioną do podłoża, występujących na piaszczystym dnie chłodnych mórz północnych; gatunkiem typowym jest anfelcja złożona;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Dalekim Wschodzie anfelcje są zbierane w celu pozyskania agaru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈfɛlt͡sʲja, AS: ãnfelcʹi ̯a

Wiktionary


anfinsen

nazwisko


SJP.pl


ang.

skrót od: angielski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = angielski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlsʲci, AS: ãŋʹǵelsʹḱi

Wiktionary


ang.-am.

skrót od: anglo-amerykański; ang.-amer.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = anglo-amerykański

Wiktionary


ang.-amer.

skrót od: anglo-amerykański; ang.-am.


SJP.pl


angara

rzeka w Azji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Wiktionary

Angara ( Ангара) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju. Jej długość wynosi 1779 km, a powierzchnia dorzecza 1040 tys. km². Wypływa z jeziora Bajkał, przepływa przez południową część Wyżyny Środkowosyberyjskiej. W środkowym i dolnym biegu tworzy liczne progi. Angara jest jedyną rzeką, która wypływa z Bajkału.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Angarsk mrz.

 przym. angarski, nadangarski

Wiktionary


angaria

rekwizycja obcych statków dla celów publicznych - stosowano ją w czasie wojny


SJP.pl

An

Wikipedia


angarsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Wiktionary

Angarsk ( Ангaрск) – miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą, położone w odległości 5150 km na wschód od

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Angara ż.

 przym. angarski

Wiktionary


angarski

→ Angara (dopływ Jeniseju)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Angarą (rzeką w Rosji)

 (1.2) związany z Angarskiem (miastem w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angara ż., Angarsk mrz.

 przym. nadangarski

Wiktionary


angaż

umowa o pracę; zatrudnienie


SJP.pl

Angaż (fr. "engager" – zobowiązywać się do czegoś) – określenie dla umowy o pracę, zwłaszcza aktorów.

Wikipedia


angażant

długi mankiet z koronek, modny od połowy XVII wieku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. rodzaj mankietu przy kobiecej sukni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaroił się tedy (…) dwór od barwnych kontuszów, od szabel, od golonych łbów, i pełno w nim było łaciny, niewieściego szczebiotania, lamówek, robronów i rozmaitych „angażantów“.

Wiktionary


angażowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|angażować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. angażować

 rzecz. zaangażowanie n., angaż m.

Wiktionary


angażować

1. zatrudniać kogoś;
2. zajmować kogoś czymś, nakłaniać do czegoś, wciągać go w to;
3. poświęcać na coś czas, siły, pieniądze;
4. angażować się:
a) włączać się w coś, zajmować się czymś z zapałem;
b) zatrudniać się gdzieś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaangażować)

 (1.1) włączać do uczestnictwa

 (1.2) przyjmować do pracy

 (1.3) zajmować czymś, wymuszać uwagę

czasownik zwrotny niedokonany angażować się (dk. zaangażować się)

 (2.1) włączać się w coś

 (2.2) przyjmować pracę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Robotnicy angażowali się w działalność rewolucyjną.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaangażować

 rzecz. angaż m., angażowanie n., gaża ż., zaangażowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poświęcać

 (1.2) zatrudniać

 (1.3) absorbować, pochłaniać, wciągać

 (2.1) poświęcać się, wciągać się, włączać się, zajmować się

 (2.2) zatrudniać się

Wiktionary


angel

[czytaj: Andżel] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Angel – imię męskie
  • Angel – wodospad
  • angel – złota moneta angielska, początkowo (XV w.) o wartości 1/3 funta (6 szylingów i 8 pensów)
  • The Angel – dawny pub i hotel w Londynie
  • – dzielnica Londynu
  • Angel – stacja metra londyńskiego
  • Jewgienij Piotrowicz Angel – ukraiński dowódca partyzancki okresu wojny domowej w Rosji
  • Angel (Anioł Ciemności) – serial telewizyjny
  • Angel – film Jima McKaya z 2005 roku
  • Angel – film François Ozona z 2007 roku
  • Angel – postać fikcyjna, bohater seriali Buffy: Postrach wampirów i Anioł ciemności
  • Angel – postać z anime Neon Genesis Evangelion

Wikipedia


angela

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Aniela

Wiktionary

Angela – imię pochodzi od łacińskiego imienia "Angel", które powstało od greckiego słowa ángelos "posłaniec". Imię to też zostało przyswojone w postaci Aniela, od niego powstały też imiona Angelika i Angelina. Jest żeńskim odpowiednikiem imienia Anioł (Angel). W ostatnich czasach zapis imienia Angela bywa spolszczany i występuje w formie Andżela lub nawet "Andrzela" (część osób błędnie wywodzi jej źródłosłów od imienia męskiego Andrzej). Ta druga wersja jest niepoprawna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Początkowo sprawa wyglądała na żart gazety i autoreklamę ciemnoskórej, zamieszkałej w Londynie rosyjskiej fotomodelki Angeli Ermakowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anioł mos./ż., Aniela ż.

Wiktionary


angeliczny

1. pełen duchowego piękna;
2. nawiązujący do aniołów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nadzwyczaj dobry (niczym anioł), pełen duchowej czystości

 (1.2) rel. odnoszący się do aniołów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anielica ż., Anioł mos., Aniela ż.

 przym. anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

Wiktionary


angelika

1. gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor, dzięgiel lekarski;
2. odmiana lutni o siedemnastu strunach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Angelika – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, w języku łacińskim oznacza „anielica”, „posłanka”.

W ostatnich czasach zapis imienia Angelika bywa spolszczany i występuje w formie Andżelika lub nawet "Andrzelika". Ta ostatnia pisownia jest niepoprawna i ma negatywną opinię Rady Języka Polskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Jak się nazywa ta kobieta? — Ona się nazywa Angelika.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aniela ż., Anioł mos.

Wiktionary


angelina

imię żeńskie


SJP.pl

Angelina – forma pochodna imion Aniela, Angela.

W Polsce do lat 20. XX wieku imię Angelina nadano 8 razy. Imię zyskało popularność od lat 80. XX wieku pod wpływem filmu i telewizji. W 1994 zarejestrowano 1581 kobiet o tym imieniu. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4508 kobiet o imieniu Angelina nadanym jako imię pierwsze, 404 zarejestrowane jako Andżelina a także 88 zapisywanych jako Andrzelina.

Wikipedia


angelininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Angeliny lub z nią związany


SJP.pl


angelit

anhydryt o niebieskim zabarwieniu, kamień jubilerski


SJP.pl


angelizm

1. pragnienie niepokalanej czystości;
2. postawa, która przejawia się w braku akceptacji przykrej rzeczywistości


SJP.pl


angelolog

specjalista w dziedzinie angelologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) teol. rel. teolog lub religioznawca zajmujący się angeologią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ksiądz profesor zaprosił kilku znanych angelologów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angeologia ż., angeolożka ż.

:: fż. angelolożka ż.

 przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angeolog

Wiktionary


angelologia

1. dział teologii obejmujący naukę o aniołach;
2. dział demonologii dotyczący dobrych duchów;
3. ironicznie: pogrążanie się w marzeniach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) teol. w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

 (1.2) rel. w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii

 (1.3) rel. ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość

 (1.4) żart. rub. bujanie w obłokach

Wiktionary

Angelologia a. Angeologia (gr. αγγελος "angelos" – posłaniec, anioł oraz λόγος "logos" – słowo, nauka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diakoni zdali wczoraj angelologię.

 (1.2) Kupiłem sobie książkę o angelologii.

 (1.3) Profesor zajmował się ludową angelologią ludów Kaukazu.

 (1.4) To jego gadanie o warunkach jakie mają to istna angelologia.

 (1.4) Sam nie rozumiem, skąd to mi się bierze, • że jestem mitologiczne zwierzę, • ni to świnio-byk ni to koto-pies, • w ogóle z moich stron: liryka, liryka, • tkliwa dynamika, • angelologia • i dal.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angeologia ż., angelolog m., angeolog m., angelolożka ż., angeolożka ż.

 przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angeologia

 (1.2) angeologia

 (1.3) angeologia

 (1.4) angeologia

Wiktionary


angelologiczny

→ angelologia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rel. teol. związany z angelologią, dotyczący angelologii

Wiktionary

Patrz:

angelologia

Przykłady

 (1.1) Ojciec Efraim wrócił z kongresu angelologicznego w Turynie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anielica ż., angelologia ż., angelolog m., angeologia ż., angeolog mos.

 przym. angeologiczny, aniołkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angeologiczny

Wiktionary


angelus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Angelus – imię męskie
  • Angelus – tytuł polskiego filmu z 2001 roku w reżyserii Lecha Majewskiego
  • Angelus Silesius – śląski poeta religijny doby baroku
  • Angelus de Stargardia – kronikarz i lektor klasztoru w Stargardzie
  • Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus” – nagroda ufundowana przez miasto Wrocław
  • Angelus Lubelski – nagroda przyznawana w Lublinie
  • Angelus – magazyn religijno-publicystyczny Polsat News
  • Anioł Pański
  • Angelus – kantata na sopran, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną autorstwa Wojciecha Kilara

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk aniół, anniół

Wiktionary


angeolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) teol. rel. teolog lub religioznawca zajmujący się angeologią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odbierz z lotniska tego angeologa i zawieź go do Gliwic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angeologia ż., angelolożka ż.

:: fż. angeolożka ż.

 przym. angeologiczny, angelologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angelolog

Wiktionary


angeologia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) teol. w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

 (1.2) rel. w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii

 (1.3) rel. ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość

 (1.4) żart. rub. bujanie w obłokach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Diakoni zdali w sobotę angeologię.

 (1.2) Kupiłem sobie książkę o angeologii.

 (1.3) Profesor zajmował się ludową angeologią ludów Ameryki Południowej.

 (1.4) To jego gadanie o warunkach jakie mają to istna angeologia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angelolog m., angeolog m., angelolożka ż., angeolożka ż., anioł mos./mzw.

 przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angelologia

 (1.2) angelologia

 (1.3) angelologia

 (1.4) angelologia

Wiktionary


angeologiczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rel. teol. związany z angeologią, dotyczący angeologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ojciec Wit wziął udział w kongresie angeologicznego w Loreto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angelolog m., angeologia ż., angeolog mos., anioł mos./mzw.

 przym. angelologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angelologiczny

Wiktionary


angers

[czytaj: ążER] miasto we Francji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Wiktionary

Angers (,) – miasto i gmina w zachodniej Francji leżące przy ujściu rzeki Maine do Loary, w regionie Kraju Loary, w departamencie Maine i Loara.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tych okolic docierały do nas z ukrytego radia czy podziemnej gazetki wieści o „naszej wojnie"; przychodziły z Angers, siedziby rządu polskiego.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. angerski

Wiktionary


angerski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Angers, dotyczący Angers

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angers n.

Wiktionary


angielczyk

koń rasy angielskiej; anglik, anglez


SJP.pl


angielka

1. klacz z rasy koni angielskich pełnej krwi;
2. rodzaj bułki;
3. szklaneczka do wódki;
4. potocznie: partia angielska (rozpoczęcie partii szachów ruchem
1. c4)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) łódź. białe pieczywo o wydłużonym kształcie, bułka pszenna;

 (1.2) pot. klacz rasy angielskiej

 (1.3) rodzaj szklanki do alkoholu

 (1.4) sport. sposób kopnięcia piłki

 (1.5) gw-pl|Poznań. rodzaj pieca węglowego

 (1.6) but męski z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poproszę angielkę, chałkę i pół chleba.

 (1.2) Hrabia kupił przepiękną angielkę.

 (1.4) Pelé strzelił gola angielką.

 (1.5) W kuchni nad angielką wisiała patelka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlka, AS: ãŋʹǵelka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. francuz, kraków|weka., białystok|baton., warszawa|bułka paryska., reg. pozn. kawiorek}}, bułka wrocławska, gryzka, reg. sztangla, reg. sztangiel, reg. sztangielka, reg. sztangielek

Wiktionary


angielki

1. klacz z rasy koni angielskich pełnej krwi;
2. rodzaj bułki;
3. szklaneczka do wódki;
4. potocznie: partia angielska (rozpoczęcie partii szachów ruchem
1. c4)


SJP.pl


angielski

związany z Anglią


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

 (2.2) pot. jeden z przedmiotów szkolnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Angielskie samochody mają kierownicę po prawej stronie.

 (2.1) Znam zaledwie kilka słów po angielsku, a korepetycje u pani Agnieszki już za chwilę.

 (2.2) Umiesz słówka na angielski?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlsʲci, AS: ãŋʹǵelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglistyka ż., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., Angol mos., angol mos./mzw., anglistka ż., anglista mos., anglicyzm mrz., Angl mos., Anglijka ż., angielskość ż.

 przysł. angielsko, po angielsku, z angielska

 czas. anglizować, angielszczyć

 temsłow. anglo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brytyjski

 (2.1) angielszczyzna

 (2.2) pot. uczn. angol, anglik

Wiktionary


angielsko-polski

dotyczący Anglii i Polski


SJP.pl


angielskojęzyczny

anglojęzyczny;
1. posługujący się językiem angielskim;
2. napisany w języku angielskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem angielskim


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. anglojęzyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɛlskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãŋʹǵelskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


angielskość

zespół cech charakterystycznych dla Anglii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest angielskie; cecha tych, którzy są angielscy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglik mzw., angielski mrz., anglista mos., anglistka ż., anglicyzm mrz.

 przym. angielski

 przysł. angielskie

Wiktionary


angielszczyzna

język angielski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. język angielski

 (1.2) przest. zbiór cech typowych dla kultury i obyczajów angielskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Napisałem, zrobiłem rysunki, a ponieważ nie byłem pewien swojej angielszczyzny, poprosiłem prof. Skrobańskiego o doszlifowanie tekstu i oddanie do redakcji.

Wiktionary


angielszczyć

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; anglicyzować, anglizować, zangielszczać


SJP.pl


angin

forma rzeczownika.

 (1.1) D. plural|angina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋʲɟĩn, AS: ãŋʹǵĩn

Wiktionary


angina

ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła wywołane przez paciorkowca ropnego (Streptococcus pyogenes)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

 (1.2) med. bolesność, bolesny ucisk o różnej etiologii i umiejscowieniu

Wiktionary

Angina (łac. "angina", zapalenie gardła) – w najczęstszym rozumieniu ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła, wywołane przez bakterie paciorkowce β-hemolizujące z grupy A. Jest chorobą zakaźną przenoszoną drogą kropelkową.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja córka znowu ma anginę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟĩna, AS: ãŋʹǵĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anginka ż.

 przym. anginowy

Wiktionary


anginka

1. gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginowiec, pelargonia pachnąca, ruzyndla, geranium, gerania;
2. zdrobnienie od: angina (choroba)


SJP.pl


angino

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: angina

Wiktionary


anginowiec

gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginka, pelargonia pachnąca, ruzyndla, geranium, gerania


SJP.pl


anginowy

→ angina


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. związany z anginą, spowodowany anginą

Wiktionary

Patrz:

angina

Powiązane:

 rzecz. angina ż.

Wiktionary


angio-

przedrostek

 (1.1) med. pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋʲɟɔ, AS: ãŋʹǵo

Wiktionary


angiochirurg

specjalista w dziedzinie angiochirurgii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. zob. chirurg naczyniowy.

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. lekarka - specjalistka w zakresie angiochirurgii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈxʲirurk, AS: ãŋʹǵoχʹirurk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiochirurgia ż.

:: fż. angiochirurżka ż.

 przym. angiochirurgiczny

 przysł. angiochirurgicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirurg naczyniowy, pot. naczyniowiec

 (2.1) chirurg naczyniowa

Wiktionary


angiochirurgiczny

przymiotnik od: angiochirurgia


SJP.pl


angioencefalograficzny

przymiotnik od: angioencefalografia


SJP.pl


angiogeneza

tworzenie się naczyń włosowatych w czasie rozwoju embrionalnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu

Wiktionary

Angiogeneza (gr. "angeion" = naczynie + "genesis" = pochodzenie, powstawanie) – proces tworzenia się naczyń włosowatych.

Zachodzi w rozwoju embrionalnym, może także występować w życiu pozapłodowym (zarówno jako proces fizjologiczny, jak i patologiczny).

Wikipedia


angiograf

urządzenie do badań obrazowych z wykorzystaniem promieni rentgenowskich i kontrastu


SJP.pl


angiografia

metoda badania naczyń krwionośnych polegająca na uwidocznieniu ich na obrazie rentgenowskim poprzez wprowadzenie do ich światła środka kontrastującego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pacjenci zarejestrowani od dwóch miesięcy na angiografię dowiedzieli się, że badania zostały wstrzymane z powodu awarii sprzętu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja, AS: ãŋʹǵografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiograf m.

 przym. angiograficzny

Wiktionary


angiograficzny

→ angiografia


SJP.pl

Patrz:

angiografia

angiogram

zdjęcie rentgenowskie układu wieńcowego


SJP.pl


angiokardiografia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. med. badanie diagnostyczne serca i dużych naczyń krwionośnych z użyciem kontrastu i promieni rentgenowskich

Wiktionary


angiokardiograficzny

przymiotnik od: angiokardiografia, np. badanie angiokardiograficzne


SJP.pl


angiolog

specjalista w dziedzinie angiologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. lekarka specjalistka angiologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W badaniu USG radiolog wykrył coś w rodzaju tętniaka, skierował więc mnie do angiologa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɔlɔk, AS: ãŋʹǵolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiologia ż.

 przym. angiologiczny

 przysł. angiologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. naczyniowiec

Wiktionary


angiologia

dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu naczyniowego: krwionośnego i limfatycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. nauka o naczyniach krwionośnych;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chirurgia wieńcowa jest obszarem chirurgii i nie należy do angiologii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja, AS: ãŋʹǵoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiolog mos./ż.

 przym. angiologiczny

Wiktionary


angiologiczny

→ angiologia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z angiologią

Wiktionary

Patrz:

angiologia

Powiązane:

 rzecz. angiologia ż., angiolog m.

Wiktionary


angioneuroza

nerwica polegająca na rozstroju czynności układu współczulnego; neuroza naczyniowa


SJP.pl


angioplastyka

zabieg leczniczy mający na celu udrożnienie i poszerzenie naczynia krwionośnego; balonikowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych;

Wiktionary

Angioplastyka – zabieg przezskórny polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych, które zostały zwężone lub zamknięte w wyniku choroby (najczęściej miażdżycy). Wykonuje się angioplastykę tętnic wieńcowych, szyjnych, kończyn, narządów wewnętrznych, czasami również naczyń żylnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W naszej klinice wykonujemy angioplastykę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈplastɨka, AS: ãŋʹǵoplastyka

Wiktionary


angioscyntygrafia

rodzaj diagnostycznego badania obrazowego, polegającego na dożylnym wstrzyknięciu radiofarmaceutyku oraz analizie jego przepływu w określonych obszarach


SJP.pl


angiostenoza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

Wiktionary


angiotensyna

hormon tkankowy występujący w osoczu krwi, powodujący uogólniony skurcz naczyń i podwyższenie ciśnienia krwi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. fizj. hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

Wiktionary

Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Angiotensyna powstaje z angiotensynogenu pod wpływem enzymu reniny.

Wiktionary


angiotensynogen

białko wydzielane przez wątrobę; hipertensynogen


SJP.pl

Angiotensynogen – białko wydzielane przez wątrobę, będące prohormonem angiotensyny. Jego biosynteza odbywa się głównie w hepatocytach (w wątrobie), ale także w adipocytach, mózgu, sercu, ścianach naczyń krwionośnych, nerkach i nadnerczach. Kortykosteroidy, estrogeny oraz hormony tarczycy zwiększają jego produkcję w wątrobie. Każdy z narządów produkujących angiotensynogen ma ponadto własny mechanizm regulujący wydzielanie.

Wikipedia


angiotomia

badanie krwi i naczyń limfatycznych ciała ludzkiego


SJP.pl


angklung

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;

Wiktionary

Angklung – tradycyjny instrument indonezyjski, idiofon bambusowy, używany w obrzędach rytualnych ku czci bogini ryżu i płodności Dewi Sri, związanych z sadzeniem ryżu i żniwami, a także podczas uroczystości związanych z obrzezaniem. Popularny instrument do nauki muzyki w szkołach indonezyjskich.

Wikipedia


angkor

ruiny stolicy państwa Khmerów


SJP.pl

Angkor – współczesna nazwa stosowana do państwa Khmerów istniejącego w okresie od 802 do 1432 roku, nazywanego również Imperium Angkoru lub Imperium Khmerskim. Nazwa Angkor pochodzi od sanskryckiego słowa "nagara" – miasto ("nagara">"nokor">"angkor").

Nazwą tą określa się również zabytkowy kompleks miejski pozostały po dawnej stolicy Imperium Khmerskiego. We współczesnym języku khmerskim "angkor" oznacza „stolicę” albo „święte miasto”.

Wikipedia


angl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. etn. członek plemięemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Wiktionary

AngL – drugi album studyjny norweskiego wokalisty i gitarzysty Ihsahna. Wydawnictwo ukazało się 26 maja 2008 roku nakładem wytwórni muzycznej Mnemosyne Productions. Nagrania poprzedził wydany 12 marca 2008 roku singel pt. "Scarab". Gościnnie na płycie wystąpił Mikael Åkerfeldt, lider formacji Opeth. Muzyk zaśpiewał w utworze pt. "Unhealer".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prawdę mówiąc, plemięemiona germańskie na terytorium Brytanii zatracały swój pierwotny charakter – kondotierzy sascy czy jutyjscy wstępowali na służbę wybranego wodza, przy którym była sława zwycięzcy, bez różnicy czy był on Sasem, czy Anglem.

 (1.1) W 441 r. rozpoczął się trwały podbój Brytanii przez Germanów. Obok Sasów z Holsztynu z półwyspu duńskiego zaczęli emigrować w poszukiwaniu lepszych ziem uprawnych Anglowie i Jutowie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż.

:: fż. Anglijka ż.

 przym. angielski

Wiktionary


anglaise

[czytaj: anglEZ] taniec w takcie parzystym, pochodzący z Anglii; muzyka do tego tańca; anglez


SJP.pl


angledozer

typ spychacza z ukośnie ustawionym pługiem


SJP.pl


angler

nizinna mleczna rasa bydła, wyhodowana na półwyspie Angeln w Niemczech


SJP.pl


anglez

dawniej: długi surdut; również długi pukiel włosów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) hist. muz. żywiołowy taniec pochodzenia angielskiego lub jego francuska odmiana, utrzymany najczęściej w metrum parzystym, a także utwór muzyczny przeznaczony do tego tańca;

 (1.2) daw. zootechn. koń rasy angielskiej;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) przest. długi, spiralnie skręcony lok

 (2.2) daw. kraw. długi, wcięty w pasie surdut lub frak charakteryzujący się szerokim kołnierzem i ostro wyciętymi połami

 (2.3) daw. poligr. czcionka angielska lub pismo angielskie

Wiktionary

Anglez (ang. anglaise "angielczyk") – nazwa tańców w takcie parzystym lub czasem trójdzielnym powstałych około XVII-XIX w., rodzaj kontredansa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W XVIII w. pojawiło się dużo nowych, głównie francuskich tańców: menuet, gawot, kadryl, anglez, ale nie znalazły one uznania w szerszych kręgach społeczeństwa.

 (1.1) Nawet podczas drabantów i anglezów, które usiłowała zainaugurować młodzież wykwintniejsza i bardziej światowa [...], panna Helena odwracała głowę w tym kierunku, gdzie był jej kawaler.

 (1.1) Przed niedawnym czasem, zabawy te zaczynały się zawsze o 5tey w wieczor [...]. Tanczą kadryllów francuskich, anglezów, lecz allemand iest ulubionym ich tańcem.

 (1.2) Na karym arabie wjechał na Saski dziedziniec wielki książę, a za nim, o krok, na gniadym anglezie, Żaneta Grudzińska.

 (1.2) Oto słynny Rotten Row, aleja snobów, gdzie na pięknych anglezach harcują pseudoarystokratyczni parweniusze i snobujący się w arystokratyzmie sklepikarze.

 (1.2) Hrabianka dosiadła konia. Kary anglez wspiął się hardo i zarżał.

 (2.1) W tym roku, najmodniejsze będą fantazyjne, niesforne loki, gładkie fale oraz anglezy.

 (2.1) Cienkie — dadzą efekt w postaci klasycznych loczków, a papiloty — skręt w postaci anglezów.

 (2.1) Hanka, w sukni długiej do ziemi, potrząsała anglezami i dotykała tkwiącego na czubku głowy wianka.

 (2.2) Za nim wchodzi Burdygiel ubrany w czarny anglez. Na ręku niesie suknię kobiecą w tonach czarnych, niebieskich i fioletowych i również damski kapelusz.

 (2.2) Sięgnął ręką do kieszeni, ale nie był przecież w swej zwykłej marynarce, tylko w anglezie.

 (2.2) Do sali obaj wchodzili; przybyły płaszcz zrzucił, zupełnie correkt ubrany, w „anglezie” długim, ciemnogranatowym, widocznie na stacji kolejowej ubranie podróżne zmienił.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anglezować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) anglik, angielczyk

 (2.1) lok, pukiel

Wiktionary


anglezowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jeźdz. rytmiczne unoszenie się w siodle podczas jazdy kłusem, aby złagodzić wstrząsy

 (1.2) sposób krótkiego przycinania koniowi ogona i grzywy

Wiktionary

Anglezowanie – rytmiczne unoszenie się jeźdźca z siodła podczas jazdy kłusem na koniu, w takt jego ruchu, w celu zamortyzowania wstrząsów i odciążenia grzbietu końskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. anglezować

Wiktionary


anglezować

1. unosić się rytmicznie w siodle podczas jazdy kłusem w celu złagodzenia wstrząsów
2. przycinać ogon i grzywę konia na sposób angielski; anglizować


SJP.pl


anglezyt

minerał krystaliczny, siarczan ołowiu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. miner. minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu wzór chemiczny|PbSO4.

Wiktionary

Anglezyt – rzadki minerał z grupy siarczanów, barytu. Po raz pierwszy znaleziony w kopalni miedzi na wyspie Anglesey, położonej u wybrzeży Walii, stąd nazwa. Wcześniej był znany jako efekt rozkładu galeny. Przeobraża się w cerusyt.

Wikipedia


anglezytowy

→ anglezyt


SJP.pl

Patrz:

anglezyt

anglia

1. część Wielkiej Brytanii;
2. Nowa Anglia, rejon historyczno-geograficzny w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

 (1.2) pot. geogr. polit. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anglia jest krainą historyczną Wielkiej Brytanii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlʲja, AS: ãŋglʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglistyka ż., anglistka ż., anglista mos., Angol mos., Anglik mos., Angielka ż., anglicyzm mrz., angielski mrz., Angl mos., Anglijka ż., angielskość ż.

 przym. angielski

 przysł. angielsko, po angielsku

 temsłow. anglo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Albion

Wiktionary


anglicki

dawniej: angielski


SJP.pl


anglicyzacja

poddawanie wpływom angielskim, nadawanie czemuś cech typowo angielskich


SJP.pl


anglicyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku angielskim albo z niego przejęte


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

Wiktionary

Anglicyzm – element językowy zapożyczony z języka angielskiego lub na nim wzorowany.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Załoga nic nie zrozumiała z rojącej się od anglicyzmów przemowy kierownika działu kadr.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥, AS: ãŋglʹicysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglik mzw., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglistyka ż., anglista mos., anglistka ż., angielski mrz., angielskość ż., anglicyzowanie n.

 przym. anglistyczny, angielski

 czas. anglizować

Wiktionary


anglicyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stosowanie anglicyzmów

 (1.2) uleganie wpływom języka i kultury angielskiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglicyzm mrz., zanglicyzowanie n.

 czas. anglicyzować ndk., zanglicyzować ndk.

Wiktionary


anglicyzować

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglizować, zangielszczać


SJP.pl


anglijka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. członkini plemięemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż.

:: fm. Angl mos.

 przym. angielski

 przysł. po angielsku

Wiktionary


anglik

1. angielski koń pełnej krwi;
2. w gwarze uczniowskiej: lekcja języka angielskiego;
3. potocznie: samochód z kierownicą po prawej stronie, przystosowany do ruchu lewostronnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) jeźdz. koń pełnej krwi angielskiej

 (1.2) pot. mot. samochód z kierownicą po prawej stronie

 (1.3) pot. uczn. język angielski jako przedmiot szkolny

 (1.4) pot. uczn. lekcja języka angielskiego

 (1.5) środ. kolej. rozjazd krzyżowy posiadający iglice przed krzyżownicami

 (1.6) środ. kolej. uniwersalna lokomotywa elektryczna serii EU06

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W stadninie pasły się młode angliki.

 (1.2) Mój kuzyn emigrant przyjechał na wakacje nowiuśkim anglikiem.

 (1.3) Masz pionę z anglika?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlʲik, AS: ãŋglʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angielskość ż., Anglik m., Angielka ż., angol m., Angol m., anglicyzm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) folblut

 (1.3) język angielski, angielski, pot. uczn. angol

Wiktionary


anglikanie

wyznawca anglikanizmu


SJP.pl


anglikanin

wyznawca anglikanizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. wyznawca anglikanizmu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn, AS: ãŋglʹikãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglikanizm m., anglikańskość ż.

:: fż. anglikanka ż.

 przym. anglikański

 przysł. anglikańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformista

Wiktionary


anglikanizm

wyznanie chrześcijańskie uznające króla za głowę Kościoła, rozpowszechnione w Anglii; konformizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

Wiktionary

Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w okresie reformacji w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm uznawany jest za drogę pośrednią pomiędzy tradycją protestancką a katolicką.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Angielka ż., anglikanin mos., anglikanka

 przym. anglikański

Wiktionary


anglikanka

wyznawczyni anglikanizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. wyznawczyni anglikanizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po śmierci monarchy dwie jego córki katoliczka Maria i anglikanka Elżbieta rozpoczęły rywalizować o koronę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlʲiˈkãnka, AS: ãŋglʹikãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglikanizm m., anglikańskość ż.

:: fm. anglikanin m.

 przym. anglikański

 przysł. anglikańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformistka

Wiktionary


anglikański

związany z anglikanizmem (np. wyznanie anglikańskie, liturgia anglikańska)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. związany z anglikanizmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W niektórych kościołach katolickich i w anglikańskim "High Church" komunia z reguły jest przyjmowana na klęcząco.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglikanin mos., anglikanizm mrz., Angielka ż., anglikanka ż.

Wiktionary


anglista

znawca anglistyki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zaw. jęz. znawca języka, literatury i kultury angielskiej

 (1.2) pot. eduk. nauczyciel języka angielskiego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angielskość ż., angielski mrz., anglicyzm mrz., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglistyka ż., anglistka ż.

 przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary


anglistka

→ anglista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. eduk. jęz. znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej

 (1.2) eduk. nauczycielka języka angielskiego

Wiktionary

Patrz:

anglista

Przykłady

 (1.2) Nasza anglistka ma hopla na punkcie systematyczności i na każdej lekcji sprawdza słowniczki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., angielski mrz., anglicyzm mrz., anglistyka ż.

:: fm. anglista mos.

 przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary


anglistyczny

→ anglistyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anglistyką, dotyczący anglistyki

Wiktionary

Patrz:

anglistyka

Powiązane:

 rzecz. anglistka ż., anglista mos., anglicyzm mrz., Angielka ż., anglistyka ż.

Wiktionary


anglistyka

nauka o języku angielskim, literaturze angielskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka o języku i literaturze angielskiej

 (1.2) wydział lub kierunek uniwersytecki obejmujący studia w zakresie anglistyki (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglicyzm mrz., angielski mrz., Angielka ż., anglista m., anglistka ż., Anglia ż.

 przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary


anglizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|anglizować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anglizować

Wiktionary


anglizować

1. poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglicyzować, zangielszczać;
2. przycinać ogon i grzywę konia na sposób angielski; anglezować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) nadawanie komuś lub czemuś cech angielskich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglizowanie n., anglicyzm mrz., angielski mrz., Angielka ż.

 przym. angielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angielszczyć

Wiktionary


anglo-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlɔ, AS: ãŋglo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż., angielski mrz.

 przym. angielski

Wiktionary


angloarab

koń wyhodowany z krzyżówki konia angielskiego z koniem czystej krwi arabskiej


SJP.pl


anglofil

sympatyk tego, co angielskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fż. anglofilka ż.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angloman

Wiktionary


anglofilia

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilizm, anglofilstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zamiłowanie do Anglii, kultury angielskiej lub szerzej – do wszystkiego, co angielskie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos.

 przym. anglofilski

Wiktionary


anglofilizm

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilstwo, anglofilia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zamiłowanie wobec Anglii, kultury angielskiej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anglofilia, anglofilstwo

Wiktionary


anglofilka

sympatyczka tego, co angielskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. miłośniczka albo wielbicielka Anglii, Anglików lub angielskości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fm. anglofil mos.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary


anglofilski

→ anglofilstwo, → anglofilizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

Wiktionary

Patrz:

anglofilstwo, → anglofilizm

Powiązane:

 rzecz. anglofilstwo n., anglofil mos., anglofilka ż., anglofilia ż., anglofilskość ż.

 przysł. anglofilsko

Wiktionary


anglofilsko

przysłówek

 (1.1) z nastawieniem anglofilskim, w duchu anglofilstwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilskość ż., anglofilstwo n.

 przym. anglofilski

Wiktionary


anglofilskość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co anglofilskie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilstwo n.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anglofilstwo

Wiktionary


anglofilstwo

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilizm, anglofilia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zamiłowanie i sprzyjanie Anglii, Anglikom lub wszelkim przejawom angielskości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie znosił jej anglofilstwa, tych popołudniowych herbatek i ciasteczek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilskość ż.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary


anglofob

ktoś mający wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osiemnastowieczni Francuzi byli anglofobami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofobia ż.

 przym. anglofobijny

Wiktionary


anglofobia

niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niechęć do Anglików i wszystkiego co angielskie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofob mos., anglofobka ż.

Wiktionary


anglofobka

kobieta mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie


SJP.pl


anglofon

człowiek, którego językiem ojczystym jest angielski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. osoba mówiąca po angielsku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poszukajcie jakiegoś anglofona, by to zostało przeczytane z odpowiednim akcentem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anglofoński

Wiktionary


anglofonka

→ anglofon


SJP.pl

Patrz:

anglofon

anglojęzyczny

angielskojęzyczny;
1. posługujący się językiem angielskim;
2. napisany w języku angielskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem angielskim


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posługujący się językiem angielskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku angielskim

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Niezmodyfikowany tekst jego noty biograficznej wciąż dostępny jest m.in. w anglojęzycznej Wikipedii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãŋgloi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


anglokatolicki

→ anglokatolik


SJP.pl

Patrz:

anglokatolik

anglokatolicyzm

prokatolicki prąd w Kościele anglikańskim


SJP.pl

An

Wikipedia


anglokatoliczka

→ anglokatolik


SJP.pl

Patrz:

anglokatolik

anglokatolik

wyznawca anglokatolicyzmu


SJP.pl


angloman

wielbiciel wszystkiego, co angielskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) miłośnik i naśladowca wszystkiego, co angielskie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglomania ż.

:: fż. anglomanka ż.

 przym. anglomański

Wiktionary


anglomania

przesadna sympatia do wszystkiego, co angielskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

Wiktionary

Anglomania ("anglomanie") – objawiająca się w bezgranicznym uwielbieniu wszystkiego co angielskie, zwłaszcza angielskiego ustroju. Była to częsta postawa wśród francuskich "les philosophes" XVIII wieku. Prym wśród anglomaniaków wiódł Voltaire. Louis de Jaucourt – dobrze znający anglików członek Royal Society był bardziej sceptyczny i nieraz krytykował tą niepatriotyczną postawę.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja, AS: ãŋglõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angloman mos., anglomanka ż.

 przym. anglomański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anglofilstwo, anglofilizm

Wiktionary


anglomanka

→ angloman


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) miłośniczka i naśladowniczka wszystkiego, co angielskie

Wiktionary

Patrz:

angloman

Powiązane:

 rzecz. anglomania ż.

:: fm. angloman mos.

 przym. anglomański

Wiktionary


anglonubijski

koza anglonubijska - brytyjska rasa kóz domowych


SJP.pl


anglosaksoński

dawniej: anglosaski


SJP.pl


anglosas

1. potomek germańskich plemion Anglów, Sasów i Jutów, które w VI wieku podbiły południową część Wielkiej Brytanii;
2. Brytyjczyk lub Amerykanin brytyjskiego pochodzenia;
3. przedstawiciel kultury i tradycji brytyjskiej, przeciwstawianej zwykle kontynentalnej tradycji europejskiej


SJP.pl


anglosasi

1. germańskie plemiona Anglów, Sasów i Jutów, które w VI wieku podbiły południową część Wielkiej Brytanii;
2. Anglicy i inne narody angielskiego pochodzenia, zwłaszcza Amerykanie


SJP.pl

Anglosasi ( Anglosaxones, Anglo-Saxons) – w historiografii plemiona wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie, które (począwszy od V wieku) zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Anglosasami nazywa się także społeczeństwa wywodzące się od tych plemion. Współczesny język angielski pochodzi od języków, którymi te plemiona posługiwały się 1500 lat temu.

Wikipedia


anglosaska

dotyczący Anglosasów, charakterystyczny dla Anglasosasów


SJP.pl


anglosaski

dotyczący Anglosasów, charakterystyczny dla Anglasosasów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. poprzednik nowoczesnego języka angielskiego;

przymiotnik

 (2.1) związany z językiem anglosaskim (1.1)

 (2.2) związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) „PM” jest anglosaskim określeniem pory doby.

 (2.2) Wzorem uniwersytetów anglosaskich uczelnia przewiduje szeroki program stypendialny, który pozwoli zwolnić wybitnych studentów z jakichkolwiek opłat związanych ze studiowaniem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔˈsasʲci, AS: ãŋglosasʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglosaskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroangielski

 (2.1) staroangielski

Wiktionary


anglosaskość

→ anglosaski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest anglosaskie; cecha tych, którzy są anglosascy

Wiktionary

Patrz:

anglosaski

Powiązane:

 przym. anglosaski

 przysł. anglosasko

 rzecz. anglosaski mrz.

Wiktionary


anglowie

Anglowie ( Angli) – lud pochodzenia germańskiego, który w V wieku n.e. najechał wraz z Sasami i Jutami Brytanię.

Od nich nazwę wzięła Anglia. Po raz pierwszy wspomina o nich Tacyt (II wiek n.e.), mówiąc jako o wyznawcach bogini Nerthus. Według Bedy Czcigodnego pochodzili z prowincji Angeln w Szlezwiku. W wiekach od V do VI zamieszkiwali obszar Nortumbrii, Mercji i wschodnią oraz środkową Anglię.

Wikipedia


angluszek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Spisz. medalik

Wiktionary


anglówa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) reg. pozn. daw. kopnięcie piłki przednią, zewnętrzną częścią stopy

Wiktionary


angoba

polewa ze szlachetnej glinki używana w garncarstwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzem. cienka warstwa gliny z domieszkami (np. tlenków barwiących), nakładana na surową ceramikę przed wypaleniem

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. angobowanie n.

 czas. angobować ndk., wyangobować dk.

Wiktionary


angobowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szt. pokrywanie naczynia warstwą angoby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angoba ż.

 czas. angobować

Wiktionary


angobować

nakładać angobę na powierzchnię wyrobów ceramicznych


SJP.pl


angofrazja

wada wysławiania się, polegająca na przerywaniu mowy samogłoskami lub dźwiękami nosowymi


SJP.pl


angoisse

[czytaj: angłAS] stałe uczucie lęku związane z odpowiedzialnością za własne decyzje


SJP.pl

Angoisse – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Dordogne.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 559 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 24 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Angoisse plasuje się na 670. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 421.).

Wikipedia


angol

lekceważąco o Angliku; Angol


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. lekcew. Anglik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) pot. uczn. język angielski (przedmiot)

 (2.2) pot. uczn. język angielski (lekcja)

Wiktionary

Angol (tytuł oryg. "The Limey") – amerykański film kryminalny z 1999 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nudzi mnie ten flegmatyczny angol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡɔl, AS: ãŋgol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglik mzw., Anglik mos., angielski mrz., Angielka ż.

 przym. angielski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) anyż

Wiktionary


angola

lekceważąco o Angliku; Angol


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

Wiktionary

Angola, Republika Angoli ( República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stolicą Angoli jest Luanda.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔla, AS: ãŋgola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angolijczyk mos., Angolijka ż., Angolczyk mos., Angolka ż.

 przym. angolski, angolijski, proangolski, antyangolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Angoli

Wiktionary


angolański

1. → Angola; angolski, angolijski;
2. talapoin angolański - gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów


SJP.pl


angolczyk

obywatel Angoli; Angolijczyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Angoli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk, AS: ãŋgolčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolijczyk mos.

:: fż. Angolka ż., Angolijka ż.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolijczyk

Wiktionary


angolijczyk

obywatel Angoli; Angolczyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Angoli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijt͡ʃɨk, AS: ãŋgolʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolczyk m.

:: fż. Angolka ż., Angolijka ż.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolczyk

Wiktionary


angolijka

obywatelka Angoli; Angolka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Angoli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijka, AS: ãŋgolʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolka ż.

:: fm. Angolijczyk mos., Angolczyk mos.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolka

Wiktionary


angolijski

przymiotnik od: Angola; angolski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijsʲci, AS: ãŋgolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolka ż., Angolijka ż., Angolijczyk mos., Angolczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angolski

Wiktionary


angolka

lekceważąco: Angielka; Angolka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Angoli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlka, AS: ãŋgolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolijka ż.

:: fm. Angolczyk mos., Angolijczyk mos.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolijka

Wiktionary


angolski

przymiotnik od: Angola; angolijski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Angolska flaga jest czerwona, żółta i czarna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlsʲci, AS: ãŋgolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolczyk mos., Angolka ż., Angolijczyk mos., Angolijka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angolijski

Wiktionary


angor

wełna ze zwierząt angorskich


SJP.pl


angora

wełna ze zwierząt angorskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rasa królików

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • „Angora” – polski tygodnik
  • Angora – dawna nazwa Ankary
  • angora – rasa królika
    • angora – tkanina uzyskiwana z wełny (sierści) królików rasy angora
  • angora – rasa kota

Wikipedia


angorowy

związany z angorą


SJP.pl


angorski

1. odnoszący się do angory (rasy zwierząt), zrobiony z sierści tych zwierząt (np. królik angorski, wełna angorska);
2. przymiotnik od: Angora


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dosł. hist. związany z Angorą, dotyczący Angory (współcz. Ankara)

 (1.2) związany z angorą, dotyczący angory

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Podobnie jak zwierzęta innych gatunków mające długą okrywę, również świnki angorskie wymagają szczególnych zabiegów pielęgnacyjnych – czesania, pudrowania itp. – i są w hodowli najbardziej kłopotliwe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angora ż., angora ż.

 przym. angorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) angorowy

Wiktionary


angoryzm

cecha dziedziczna uzyskiwana przez dobór hodowlany, wyrażająca się wzmożeniem wzrostu owłosienia niektórych zwierząt


SJP.pl


angosciamente

[czytaj: angosczamente] określenie wykonawcze: lękliwie, niespokojnie


SJP.pl


angostura

gorzka i aromatyczna kora południowo-amerykańskiego drzewa, używana dawniej jako lek przeciwszkorbutowy; dziś stosowana głównie do wyrobu gorzkich wódek o tejże nazwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. gorzka, aromatyczna wódka o ciemnoczerwonej lub pomarańczowej barwie produkowana w Trynidadzie i Tobago, używana również jako dodatek do drinków i przyprawa do potraw;

 (1.2) bot. farm. kora z rośliny nazwa systematyczna|Angostura trifoliata|ref=tak. wykorzystywana jako lek przy tropikalnych zaburzeniach żołądkowych i szkorbucie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Angostura – gatunek wódki z Trynidadu i Tobago
  • Angostura – miasto w Meksyku
  • Angostura – miasto w Kolumbii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzisiaj było na bogato – tofu marynowane w angosturze z sokiem pomarańczy, smażone z kasztanami wodnymi i białymi grzybami chińskimi z dodatkiem świeżego imbiru i chili.

Wiktionary


angowski

nazwisko


SJP.pl


angria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Niemczech, środkowa część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Ostfalią a Westfalią;

Wiktionary

Angria lub Ancraria ( Engern) – kraina historyczna położona na obecnym terenie niemieckich landów Dolna Saksonia i Nadrenia Północna-Westfalia. Kronikarz Widukind z Korbei w swoim dziele "Res gestae Saxonicae" wskazuje, że był to środkowy region średniowiecznego Księstwa Saksonii położony w środkowym biegu rzeki Wezery, pomiędzy Westfalią a Ostfalią (Astfalią). Nazwa Angria pochodzi od nazwy germańskiego plemienia Angrarenów, które wchodziło w skład konfederacji plemiennej Sasów.

Wikipedia


angrosista

przestarzałe: kupiec zajmujący się handlem hurtowym; hurtownik


SJP.pl


angryst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Poznań. agrest

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. agrest

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Górny Śląsk sztachloki, wieprzki

Wiktionary


angst

stan umysłu wynikający z braku sensu lub celu życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. stan umysłu świadomego bezcelowości i bezsensu życia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Angst – album muzyczny zespołu Lacrimosa
  • Angst – album niemieckiego zespołu industrialnego KMFDM
  • Angst – album Klausa Schulzego
  • Angst – film z 1983 roku
  • Angst – film z 2000 roku
  • Angst – anglojęzyczna nazwa filmu La Paura
  • Angst – rumuńska sieć supermarketów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãŋkst, AS: ãŋkst

Wiktionary


angstrem

jednostka długości, 10^(-10) metra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

Wiktionary

Angstrem (Å) – jednostka długości równa 10−10 m. Angstrem nie jest w Polsce legalną jednostką miar; nie jest jednostką układu SI.

Oznaczany szwedzką wielką literą Å (tzw. "„a”" z kółkiem), od nazwiska Andersa Jonasa Ångströma.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Długość fali często podaje się w angstremach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋkstrɛ̃m, AS: ãŋkstrẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 10^{-10}m; symbol. Å

Wiktionary


anguilczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Anguilli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anguilla ż.

:: fż. Anguilka ż.

 przym. anguilski

Wiktionary


anguilka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Anguilli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anguilla ż.

:: fm. Anguilczyk mos.

 przym. anguilski

Wiktionary


anguilla

terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Wiktionary

Anguilla [] – terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim w archipelagu Wysp Nawietrznych (Małe Antyle). Składa się z wysp Anguilla (88 km²), Sombero (5 km²) oraz kilku mniejszych. Najbliższym obcym terytorium jest oddalona o około 7 km na południe wyspa Sint Maarten/Saint-Martin należąca po części do Francji i Holandii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) The Valley to stolica wyspy Anguilli.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anguilczyk mos., Anguilka ż.

 przym. anguilski, antyanguilski

Wiktionary


anguilski

→ Anguilla


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Anguillą, dotyczący Anguilli

Wiktionary

Patrz:

Anguilla

Powiązane:

 rzecz. Anguilla ż., Anguilczyk mos., Anguilka ż.

Wiktionary


anguria

rodzaj ogórka, ogórek antylski


SJP.pl


angus

szkocka rasa bydła domowego hodowana dla mięsa


SJP.pl

Angus ( Aonghas) – jednostka administracyjna (council area), a także historyczne hrabstwo, we wschodniej Szkocji, położona nad Morzem Północnym. Zajmuje powierzchnię 2182 km², a zamieszkana jest przez 116 200 osób (2011). Ośrodkiem administracyjnym jest miasto Forfar.

Wikipedia


angwantibo

zachodnioafrykańska małpa z rodziny lorisowatych


SJP.pl

Angwantibo ("Arctocebus") – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny Perodicticinae w obrębie rodziny lorisowatych (Lorisidae).

Wikipedia


anhalcki

→ Anhalt


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Anhaltem, dotyczący Anhaltu (krainy w Niemczech)

Wiktionary

Patrz:

Anhalt

Powiązane:

 rzecz. Anhalt mrz.

Wiktionary


anhalt

kraina historyczna w środkowej części Niemiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Wiktionary

Anhalt – kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Obejmuje ziemie po obu stronach środkowej Łaby oraz wschodnie pogórza gór Harz. Głównym miastem jest Dessau-Roßlau (d. Dessau). Od czasów średniowiecza do 1918 r. pod władzą przedstawicieli dynastii askańskiej – potomków Albrechta Niedźwiedzia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anhalcki

Wiktionary


anhedonia

niezdolność odczuwania przyjemności i radości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja, AS: ãnχedõńi ̯a

Wiktionary


anheliczny

taki jak Anhelli (tytułowy bohater poematu Juliusza Słowackiego), odznaczający się najwyższymi wartościami moralnymi; anhelliczny


SJP.pl


anhelizm

zespół cech właściwych Anhellemu (bohaterowi poematu Juliusza Słowackiego): łagodne usposobienie, spolegliwość, altruizm, gotowość do poświęceń itp.; anhellizm


SJP.pl


anhelli

poemat Juliusza Słowackiego


SJP.pl

Zobacz też: Anhelli (obraz Wlastimila Hofmana) i Anhelli (album).

Anhelli – poemat Juliusza Słowackiego będący pesymistyczną prognozą przyszłości polskiej emigracji i jej walki o niepodległość Polski. Utwór uznaje się za poetycką replikę na "Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego" Adama Mickiewicza, do których nawiązuje stylizacją na prozę biblijną.

Wikipedia


anhelliczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest anhelliczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anhelliczny

 przysł. anhellicznie

Wiktionary


anhelliczny

taki jak Anhelli (tytułowy bohater poematu Juliusza Słowackiego), odznaczający się najwyższymi wartościami moralnymi; anheliczny


SJP.pl


anhellizm

zespół cech właściwych Anhellemu (bohaterowi poematu Juliusza Słowackiego): łagodne usposobienie, spolegliwość, altruizm, gotowość do poświęceń itp.; anhelizm


SJP.pl


anhuej

prowincja w Chinach; Anhui


SJP.pl


anhui

prowincja w Chinach; Anhuej


SJP.pl

Anhui (; chiń. 安徽; pinyin "Ānhuī") – prowincja we wschodnich Chinach w dorzeczu Jangcy i Huang He.

Wikipedia


anhydraza

enzym zawierający jon cynku skoordynowany z grupami imidazolowymi trzech reszt histydyny


SJP.pl


anhydrobioza

obniżenie aktywności życiowej organizmu wywołane brakiem odpowiedniej ilości wody


SJP.pl


anhydron

nadchloran magnezu


SJP.pl


anhydronowy

przymiotnik od: anhydron


SJP.pl


anhydroza

brak lub ograniczenie zdolności pocenia się


SJP.pl

Anhydroza (łac. "anhidrosis") – znacznie zmniejszone lub całkowicie zanikłe wydzielanie potu. Przeciwnym objawem jest hyperhidrosis. Łagodniejsza forma jest określana jako hypohidrosis.

Anhidrosis jest zwykle ograniczona i symptomatyczna (wskazuje na występowanie choroby). Gruczoły potowe posiadają unerwienie sympatyczne. Możliwe przyczyny anhydrozy to:

Wikipedia


anhydryt

minerał, bezwodny siarczan wapnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał, siarczan wapnia (wzór chemiczny|CaSO4.);

 (1.2) geol. monomineralna skała osadowa, zbudowana niemal wyłącznie z anhydrytu (1.1)

Wiktionary

Anhydryt (gr. "an = bez i hydro = woda (anhydros = bezwodny)", nazywany czasem „gipsem bez wody”) – substancja krystaliczna o barwie niebieskoszarej, rzadziej białej lub kremowej. Łatwo wchłania wodę, co powoduje zwiększenie jej objętości o nawet 60% Może przy tym pękać i rozwarstwiać się. Anhydryt jest stosowany w budownictwie, jubilerstwie oraz przemyśle cementowym. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anhydryt krystalizuje w układzie rombowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈxɨdrɨt, AS: ãnχydryt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anhydrytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) anhydrytyt

Wiktionary


anhydrytowy

związany z anhydrytem, dotyczący anhydrytu


SJP.pl


ani

spójnik lub partykuła


SJP.pl

spójnik

 (1.1) …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego

 (1.2) …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

 (1.3) …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących

 (1.4) …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących

 (1.5) …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie

partykuła

 (2.1) …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

 (2.2) …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ani – spójnik
  • państwo Ani
  • miasto Ani
  • Ani – osada rzymska
  • papirus Ani
    • Aa-ma-cheru
  • ANI – plik kursora animowanego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mam sił ani ochoty.

 (1.2) Nie mam ani sił, ani ochoty.

 (1.3) Nie je ani nie pije.

 (1.4) Ani nie je, ani nie pije.

 (1.4) Ani ta lista mi się nie podoba, ani nie imponuje, ale nie zostawiasz mi wyboru.

 (1.5) Ani je, ani pije.

 (2.1) Nie mam ani grosza.

 (2.2) Ani za grosz rozsądku!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲi, AS: ãńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ni n.

 partyk. ni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ni

Wiktionary


ani-ani

związek frazeologiczny

 (1.1) zupełnie nic, zupełnie nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲi‿ˈãɲi, AS: ãńi‿ãńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ani trochę, ni w ząb, ni chu chu

Wiktionary


ania

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • zdrobnienie imienia kobiecego Anna
  • ania – rodzaj z rodziny storczykowatych
  • Ania – polski serial i film dokumentalny z 2022 roku, reż. Krystian Kuczkowski i Michał Bandurski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ania ma kota. To kot Ani.

 (1.1) Kupiłem Ani bukiecik fiołków.

 (1.1) Nie chciałam jednak, Aniu, aby mię uważał za trzpiotkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲa, AS: ãńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Anula ż., Andzia ż., Ana ż., Anna ż., Anka ż., Nula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Anna, Anusia, Anula, Anulka, Anuś

Wiktionary


aniana

imię żeńskie


SJP.pl


anianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aniany lub z nią związany


SJP.pl


aniby

1. nawet by nie
2. ani by nie


SJP.pl


aniceciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anicety lub z nią związany


SJP.pl


anicet

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Anicet – imię męskie pochodzące od "Anicetus", zlatynizowanej formy greckiego imienia "Aniketos". Wywodzi się ono od słowa oznaczającego „niezwyciężony, niepokonany”. Nosił je jeden z wczesnych papieży, św. Anicet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za pontyfikatu papieża Aniceta do Rzymu przybył święty Polikarp.

Wiktionary


aniceta

imię żeńskie


SJP.pl

Aniceta – żeński odpowiednik imienia Anicet, które z kolei jest zlatynizowaną formą greckiego imienia Aniketos (Ἀνίκητος) oznaczającego „niepokonany”. Jego patronem jest m.in. jeden z wczesnych papieży, św. Anicet.

Wikipedia


anicetostwo

Anicet z małżonką; Anicetowie


SJP.pl


anicetowie

Anicet z małżonką; Anicetostwo


SJP.pl


anicetowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aniceta lub z nim związany


SJP.pl


aniciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anity lub z nią związany


SJP.pl


anidulafungina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic;

Wiktionary

Anidulafungina ( anidulafunginum) – organiczny związek chemiczny, antybiotyk przeciwgrzybiczy z nowej grupy echinokandyn, stosowany w leczeniu grzybic układowych.

Wikipedia


aniela

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

– imię żeńskie, które jest spolszczoną formą łacińskiego imienia Angela, pochodzącego od greckiego słowa "ángelos" „posłaniec”. Imię trafiło do Polski z Włoch prawdopodobnie w XVIII wieku. W świecie chrześcijańskim upowszechniło się jako nawiązanie do aniołów i Anioła Stróża. Jest żeńskim odpowiednikiem imienia Anioł (Angel).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Główna bohaterka tragifarsy kołtuńskiej „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej ma na imię Aniela.

 (1.1) W Kościele katolickim na 4 stycznia przypada wspomnienie św. Anieli z Foligno, mistyczki, pokutnicy i pustelnicy.

 (1.1) Aniele dzień swej patronki, czyli imieniny, obchodzą 4 stycznia, a także 27 stycznia, 28 i 30 marca, 1 i 31 maja, 10 i 21 lipca, 7 października, 18, 20 i 30 listopada.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲɛla, AS: ãńela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mzw., anielątko n., anielica ż., anielenie n., rozanielenie n., anielość ż., anielskość ż., anielstwo n., aniołowość ż., aniołkowość ż., aniołkowatość ż., aniołowate nmos.

:: zdrobn. Anielka ż., Anielcia ż., Nela ż.

::: gwara. Janielcia ż.

:: gwara. Janiela ż.

:: fm. Anioł mos.

 czas. anielić ndk., anielić się ndk., anieleć ndk., rozanielać ndk., rozanielać się ndk., rozanielić dk., rozanielić się dk.

 przym. Anielin, Anielowy, Anielczyn, Anielkowy, Anielcin, Anielciowy, anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 zob. Angela, Angelika, Angelina, Janiela, Anioł.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Angela, Angelika, Angelina; zdrobn. Anielka, Anielcia, Nela; gwara. Janiela; zdrobn. gwara. Janielcia

Wiktionary


anielak

nazwisko


SJP.pl


anielcia

zdrobnienie od: Aniela (imię żeńskie)


SJP.pl


anielewicz

nazwisko


SJP.pl


anieleć

stawać się podobnym do anioła; szlachetnieć; łagodnieć


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zanieleć)

 (1.1) nabierać cech łagodności, stawać się bardziej subtelnym lub szlachetnym w usposobieniu

 (1.2) stawać się lub upodabniać się do anioła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrzy i anieleje — i niknie powoli — / — Czy tem oknem jest sztuka, czy mistyczne światy — / I odradza się, w złotej niosąc aureoli / Sny ku niebu, gdzie piękna rozkwitają kwiaty.

 (1.2) I ozwało się Alleluja w Galilei, i oboje anieleli po kolei, potem salwa rozległa się głucha… „Słuchaj, dzieweczko!… Ona nie słucha…”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anioł mos., Aniela ż., aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anioł mos., anielica ż., anielenie n., rozanielenie n.

 przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

 przysł. anielsko

 czas. rozanielić dk., rozanielić ndk., anielić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łagodnieć, szlachetnieć, subtelnieć

Wiktionary


anieli

przymiotnik

 (1.1) związany z aniołami

 (1.2) na wzór anioła

Wiktionary

Anieli – polski synth popowy zespół muzyczny, działający od 2020 roku. Tworzą go wokalistka Joanna Prykowska i multiinstrumentalista Paweł Krawczyk. W 2022 duet wydał swój debiutancki album studyjny, "Blask".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z daleka dolatywał anieli śpiew.

 (1.2) Jej anieli wygląd wprowadzał go w stan błogości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielski

Wiktionary


anielica

o kobiecie łagodnej, dobrej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. wyimaginowana żeńska forma anioła

 (1.2) przen. kobieta o cechach anioła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fruwały nad nim anielice.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary


anielicowaty

podobny do anielicy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy anielicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anielica ż.

Wiktionary


anielin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anieli lub z nią związany


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anielin – część miasta Karczew
  • Anielin – część miasta Otwock
  • Anielin – osada wsi Strzelewo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
  • Anielin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
  • Anielin – wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Annopol
  • Anielin – część wsi Kożuchówka w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Krzywda
  • Anielin – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
  • Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Łanięta
  • Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Łask
  • Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Poświętne
  • Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Wielgomłyny
  • Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Konopnica

Wikipedia


anieliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anieli lub z nią związany


SJP.pl

Anieliny – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Sadki.

Anieliny znajdują się w odległości 8,2 km od Sadek (siedziba gminy).

Okupację niemiecką Anielin zakończyło 27 stycznia 1945 roku zajęcie miejscowości przez wojska 47 Armii 1 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej.

Wikipedia


anielka

zdrobnienie od: Aniela (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) poufała forma żeńskiego imienia Aniela

Wiktionary

Anielka – powieść Bolesława Prusa. Powieść ta po raz pierwszy ukazała się w odcinkach w „Kurierze Warszawskim” (17 IV - 8 VII 1880) pod tytułem "Chybiona powieść". Wydanie książkowe w trochę zmienionej wersji ukazało się w 1885 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Powiedziałam ciotce Anielce, że przyjedziecie wieczorem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aniela ż., anioł mos./mzw.

Wiktionary


anielski

1. odnoszący się do anioła;
2. przenośnie: doskonały, dobry, łagodny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. związany z aniołami

 (1.2) przen. na wzór anioła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem zstąpił obłok wielki, a z niego słychać było głośny śpiew anielski.

 (1.2) Oj, jakżebym posłuchał znów Twego anielskiego głosu, skarbie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲɛlsʲci, AS: ãńelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anielskość ż., anioł m., aniołek m., Aniela ż., Anioł m., aniołeczek mzw., anielica ż., anielstwo n., anielątko n.

 przysł. anielsko

 przym. anieli, aniołowy, aniołkowaty, aniołkowy

 czas. anieleć

Wiktionary

Synonimy:

 daw. anjelski, jenielski, angelski, angielski

 (1.1) anieli, cherubinowy, niebiański, rajski, seraficzny

 (1.2) dobry, doskonały, łagodny, piękny, czysty, idealny, błogi, szlachetny, zniewalający

Wiktionary


anielsko

przysłówek

 (1.1) odprzym. → anielski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Barbara wydała mu się anielsko piękna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anielskość ż., anioł m., aniołek m., Aniela ż., Anioł m., aniołeczek mzw., anielica ż., anielstwo n., anielątko n.

 przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

 czas. anieleć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieziemsko

Wiktionary


anielskość

→ anielski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzymiotnikowy od|anielski.

Wiktionary

Patrz:

anielski

Przykłady

 (1.1) Już mnie więcej nie nabierze na tę swoją anielskość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielstwo n.

 czas. anieleć ndk., rozanielić dk.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielstwo

Wiktionary


anielstwo

1. wielka dobroć, nieskazitelność (typowa aniołom)
2. ogół aniołów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) bycie jak anioł, dobrym i pięknym

 (1.2) rub. grupa aniołów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co się tak naprawdę kryje za tym jego anielstwem?

 (1.2) Anielstwo rozsiadło się na obłokach i patrzy z góry na tę polską ziemię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielskość ż.

Wiktionary


anielątko

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. od: anioł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad betlejką umieścili anielątka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aniołek m., aniołeczek m., aniołeczek m.

Wiktionary


anihilacja

1. w fizyce: unicestwianie się cząstek i antycząstek przy spotkaniu;
2. całkowite zniszczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zniszczenie, unicestwienie

 (1.2) fiz. proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

Wiktionary

Zobacz też: Anihilacja (film).

Anihilacja (z łac. "annihilatio" – unicestwienie, zniweczenie, od "nihil" – nic) – w fizyce cząstek elementarnych to proces, który zachodzi, gdy cząstka subatomowa zderza się ze swoją antycząstką, wytwarzając inne cząstki, na przykład:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. anihilowanie n., anihilator mrz.

 czas. anihilować ndk.

Wiktionary


anihilacyjny

związany z anihilacją


SJP.pl


anihilator

1. w kwantowej teorii pola: operator usuwający stan kwantowy;
2. w literaturze fantastycznej, grach komputerowych: broń unicestwiająca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mat. istniejący dla wybranego elementu x zbiór elementów pewnego pierścienia, które dają zero w wyniku przemnożenia przez element x

 (1.2) sf. futurystyczna broń zdolna do unicestwiania celów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anihilator – operator anihilacji w mechanice kwantowej
  • anihilator (teoria pierścieni)
  • Annihilator – kanadyjska grupa muzyczna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grupę addytywną i obustronny anihilator pierścienia R oznaczamy odpowiednio przez R^+ oraz \mathfrak{a}(R).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anihilacja ż.

 czas. anihilować ndk.

 przym. anihilacyjny

Wiktionary


anihilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) fiz. uleganie procesowi anihilacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anihilacja ż., anihilator m.

 czas. anihilować ndk.

 przym. anihilacyjny

Wiktionary


anihilować

unicestwiać, poddawać całkowitej destrukcji


SJP.pl


anika

imię żeńskie


SJP.pl

Anika – imię żeńskie, jedna ze zdrobniałych form imienia Anna m.in. w jęz. duńskim i holenderskim.

Anika imieniny obchodzi razem z Anną, m.in. 26 lipca.

Wikipedia


anikoniczny

unikający wyobrażeń istot żywych z przyczyn religijnych; aikoniczny


SJP.pl


anikonizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi, zwierząt i bóstw

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anikoniczny

Wiktionary


anilacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie;

Wiktionary

Anilacja – proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie. Anilację stosuje się w:

Wikipedia


anilana

sztuczne włókno wełnopodobne; także włóczka lub materiał z tego włókna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polska nazwa handlowa syntetycznego włókna wełnopodobnego, produkowanego z poliakrylonitrylu;

Wiktionary

Anilana – polska nazwa włókien akrylowych; syntetyczne włókno wełnopodobne z poliakrylonitrylu (90%); używane, często w połączeniu z wełną, do wyrobu dzianin i tkanin.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anilanowy

Wiktionary


anilanowy

związany z anilaną


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anilaną, dotyczący anilany

 (1.2) wykonany z anilany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anilana ż.

Wiktionary


anilina

oleista ciecz służąca do wyrobu barwników syntetycznych, leków i innych związków; fenyloamina; aminobenzen


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. oleista ciecz trująca;

Wiktionary

Anilina – organiczny związek chemiczny, najprostsza amina aromatyczna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Badania nad chemicznymi własnościami aniliny odegrały dużą rolę w rozwoju syntez organicznych, zwłaszcza w dziedzinie barwników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲiˈlʲĩna, AS: ãńilʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anilinowy

Wiktionary


anilinowy

związany z aniliną


SJP.pl


anima

w teorii Karla Gustawa Junga: autonomiczny archetyp zawarty w zbiorowej nieświadomości człowieka, symbolizujący żeńską część jego natury, odziedziczone zbiorowe wyobrażenie kobiety


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. u Carla Gustava Junga: archetyp kobiecości;

Wiktionary


animacja

1. metoda robienia filmów (np. rysunkowych, kukiełkowych) polegająca na wykonywaniu serii zdjęć w różnych fazach ruchu; film zrobiony tą metodą,
2. poruszanie lalkami w teatrze lalkowym,
3. tworzenie ruchomych obrazów komputerowych;
4. obraz powstały w ten sposób


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Animacja z ruchomymi promieniami światła w tym programie jest bardzo obliczeniochłonnym efektem i komputer generuje ją przez dłuższy czas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩˈmat͡sʲja, AS: ãńĩmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animek m., animator m., animatorka ż., animowanie n.

 czas. animować ndk.

 przym. animowany

Wiktionary


animacyjny

związany z animacją


SJP.pl


animadwersja

dawniej: nagana, wyrzut, przestroga; protest


SJP.pl


animalista

artysta przedstawiający zwierzęta w sztuce (np. w rzeźbie, malarstwie, fotografii)


SJP.pl


animalistka

→ animalista


SJP.pl

Patrz:

animalista

animalistyczny

odnoszący się do zwierząt jako tematu sztuki, przedstawiający zwierzęta (np. animalistyczny obraz, animalistyczna rzeźba)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z animalizmem, dotyczący animalizmu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩmalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãńĩmalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animalizm m., animalista m., animalistka ż., animalistyka ż., animalizacja ż., animizacja ż.

 przym. animalny

Wiktionary


animalistyka

przedstawianie zwierząt w sztuce (np. w rzeźbie, malarstwie, fotografii)


SJP.pl

Animalistyka – przedstawienie zwierząt (pasące się bydło, konie, ptactwo domowe) lub scen ze zwierzętami (zwierzyna osaczana przez psy, walki zwierząt i tym podobne), głównie w malarstwie, grafice, rzeźbie i fotografii. Artystę specjalizującego się w tej tematyce nazywa się animalistą.

Wikipedia


animalizacja

przenośnia polegająca na przypisywaniu cech istot żywych przedmiotom, zjawiskom natury oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. nadzieja umarła, komórka mi zdycha, gryzło go sumienie; ożywienie, animizacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; nadawanie cech zwierzęcych rzeczom (w celu ich dynamizacji) lub ludziom (dla zdeprecjonowania wartości ludzkich, podkreślenia elementów biologicznych)

Wiktionary

Animalizacja, inaczej uzwierzęcenie – środek stylistyczny używany w celu nadania rzeczom lub osobom cech zwierzęcych. Przykład: „Moja teściowa szczeka”.

Środek ten służy deprecjacji, może także pełnić funkcję inwektywy, natomiast animizacja lub personifikacja często służą sublimacji podmiotu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩmalʲiˈzat͡sʲja, AS: ãńĩmalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizowanie, animizacja, animalizm, animalistyka, animalista

 czas. animalizować

 przym. animalistyczny

Wiktionary


animalizm

1. ogół cech właściwych zwierzętom; zwierzęcość;
2. kult zwierząt (zarówno konkretnych osobników, jak i całych gatunków) wyrastający z przekonania, że są one wcieleniami lub wysłannikami bogów, stanowiący element religii wielu ludów, np. Indii, starożytnego Egiptu; zoolatria


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ogół właściwości charakterystycznych dla zwierząt – zarówno biologicznych (instynkt, popędy, reakcje fizjologiczne), jak i behawioralnych (działanie kierowane impulsem, walką o przetrwanie, dominacją)

 (1.2) rel. oddawanie czci zwierzętom, uznawanie ich za istoty święte, boskie lub posiadające nadprzyrodzoną moc

Wiktionary

Animalizm (łac. "animal" „zwierzę”), inaczej zoolatria (gr. "zoo" „zwierzę” + "lateria" „służba”) – zespół wierzeń występujący w religiach pierwotnych, głównie Egiptu i Indii, którego przedmiotem jest kult zwierząt. Wynika on z idei, że pewni bogowie wcielają się w zwierzęta, a jej konsekwencją jest zoomorfizm, czyli praktyka przedstawiania tych bogów w postaci zwierząt lub z cechami zwierzęcymi. W starożytnym Egipcie wyobrażano sobie bogów pod postacią krokodyla, ibisa, kota, byka lub szakala.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. animalistyczny

 rzecz. animizacja ż., animalizowanie n., animalizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzęcość

 (1.2) zoolatria

Wiktionary


animalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) doszukiwanie się w czymś cech właściwych zwierzętom

 (1.2) szt. stosowanie motywów zwierzęcych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animalizm m.

 czas. animalizować

 przym. animalny

Wiktionary


animalizować

1. nadawać przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym cechy istot żywych; animizować;
2. posługiwać się motywami zwierzęcymi w sztukach plastycznych, fotografice itp.


SJP.pl


animalnie

przysłówek sposobu

 (1.1) rzad. jak zwierzę; na sposób zwierzęcy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzęco

Wiktionary


animalność

→ animalny


SJP.pl

Patrz:

animalny

animalny

właściwy zwierzętom, zwierzęcy, szczególnie w odniesieniu do cech człowieka (np. animalne instynkty, animalna strona czyjejś natury)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. właściwy zwierzętom, taki jak zwierzęta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. animalistyczny

 rzecz. animalizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzęcy

Wiktionary


animaloterapeuta

terapeuta leczący z pomocą zwierząt; zooterapeuta


SJP.pl


animaloterapeutyczny

dotyczący terapii z udziałem zwierząt; zooterapeutyczny


SJP.pl


animaloterapia

forma terapii z udziałem zwierząt; zooterapia


SJP.pl


animals

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Animals – album Pink Floyd
  • Animals – album TTNG
  • Animals – singiel promujący, album grupy Maroon 5 zatytułowany V
  • Animals – singel kanadyjskiej grupy rockowej Nickelback
  • Animals – instrumentalny utwór holenderskiego DJ-a i producenta muzycznego Martina Garrixa
  • Animals – czasopismo naukowe z zakresu zoologii i weterynarii
  • Animals – serial animowany dla dorosłych z lat 2016–2018
  • Animals – amerykański film z 1998 roku
  • Animals – brytyjski dramat romantyczny z 1998 roku
  • Animals – australijski komediodramat z 2019 roku
  • Animals – thriller psychologiczny z 2021 roku
  • The Animals

Wikipedia


animalsi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) pot. ogólnopolskie towarzystwo walczące o lepsze traktowanie zwierząt, OTOZ Animals

 (1.2) pot. spolszczona nazwa brytyjskiego zespołu muzycznego The Animals

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Animalsi w uwagach do rozporządzenia proponowali, aby łapanie zwierząt było humanitarne (…).

 (1.2) Kult zaśpiewał „Dom wschodzącego słońca”, piosenkę, którą w oryginale śpiewali Animalsi.

Wiktionary


animando

określenie wykonawcze: ożywiając


SJP.pl


animato

określenie wykonawcze: dość żywo, z ożywieniem


SJP.pl


animator

1. osoba pobudzająca do działania, do działalności w czymś, zachęcająca do czegoś, wzbudzająca zainteresowanie środowiska jakąś dziedziną;
2. osoba poruszająca kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
3. osoba rysująca lub wykonująca zdjęcia do filmu rysunkowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) film. osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego

 (1.2) człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska

 (1.3) teatr. osoba, która porusza kukiełkami w teatrze kukiełkowym

 (1.4) rel. w chrześcijaństwie leader mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Animator – Międzynarodowy Festiwal Filmów Animowanych w Poznaniu
  • animator – twórca filmu animowanego
  • animator – artysta zajmujący się animowaniem lalek w teatrze lalek
  • animator.ru – strona internetowa poświęcona radzieckim kreskówkom, dostęp w j. rosyjskim i angielskim
  • animator czasu wolnego – pracownik organizujący czas wolny gościom hotelowym
  • animator kultury
  • animator emitenta – członek giełdy wspomagający płynność instrumentu finansowego notowanego na giełdzie
  • animator rynku
  • animator – lider we wspólnocie chrześcijańskiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Na spotkaniu animatorów poruszono sprawę ewangelizacji ulicznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩˈmatɔr, AS: ãńĩmator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animacja ż., animowanie n.

:: fż. animatorka ż.

 czas. animować ndk.

 przym. animatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) formator

Wiktionary


animatorka

1. kobieta poruszająca kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
2. kobieta inicjująca jakieś działania, zachęcająca do czegoś, wzbudzająca zainteresowanie środowiska jakąś dziedziną;
3. kobieta rysująca lub wykonująca zdjęcia do filmu rysunkowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) film. kobieta wykonująca rysunki do filmu rysunkowego

 (1.2) kobieta zachęcająca do jakiegoś działania, pobudzająca działania, aktywna w danej dziedzinie i wzbudzająca nią zainteresowanie środowiska

 (1.3) teatr. kobieta, która porusza kukiełkami w teatrze kukiełkowym

 (1.4) rel. w chrześcijaństwie liderka mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Zuza była moją animatorką na oazie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animacja ż., animowanie n.

:: fm. animator m.

 czas. animować ndk.

 przym. animatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) formatorka

Wiktionary


animatorski

→ animator


SJP.pl

Patrz:

animator

animatroniczny

→ animatronika


SJP.pl

Patrz:

animatronika

animatronika

An

Wikipedia


animatyzm

An

Wikipedia


anime

1. japoński film animowany oparty najczęściej na mandze lub visual novel;
2. związany z anime (filmem)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) film. japoński film animowany;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój młodszy brat bardzo lubi oglądać anime.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmɛ, AS: ãńĩme

Wiktionary


animek

postać animowana, bohater filmu animowanego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) postać z filmu animowanego, kreskówki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tutaj widz po raz pierwszy widzi połączenie animków i planu aktorskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmɛk, AS: ãńĩmek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. animowany

 czas. animować

 rzecz. animacja

Wiktionary


animex

Centrala Importowo-Eksportowa Artykułów i Przetworów Pochodzenia Zwierzęcego; Animex


SJP.pl

Animex Foods – działające na polskim rynku przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji mięsa wieprzowego, drobiowego i przetworów mięsnych. Od lat przedsiębiorstwo zajmuje się produkcją na rynek krajowy oraz eksportem mięsa i jego przetworów na rynki zagraniczne.

Wikipedia


animista

zwolennik animizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩˈmʲista, AS: ãńĩmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizm m.

:: fż. animistka ż.

 przym. animistyczny

 przysł. animistycznie

Wiktionary


animistka

→ animista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyznawczyni animizmu

Wiktionary

Patrz:

animista

Powiązane:

 rzecz. animista mos., animizm mrz.

 przysł. animistycznie

 przym. animistyczny

Wiktionary


animistycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób właściwy animizmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielkiej, ogromnej namiętności bohaterów i sile ich doznań odpowiada wielkość ewokacji — ujętej animistycznie — natury, wykrzykującej i siebie, i ich w „wyciu", „skowycie" wiatru halnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizm mrz., animista mos., animistka ż.

 przym. animistyczny

Wiktionary


animistyczny

dotyczący animizmu lub animistów (np. wierzenia animistyczne, rytuały animistyczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z animizmem, właściwy animizmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przeciwieństwem postawy instrumentalnej, urzeczowiającej jest postawa animistyczna wobec otoczenia, która zespala jednostkę ze światem poprzez wspólny rodzaj przeżywania (anima).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizm m., animista m., animistka ż.

 przysł. animistycznie

Wiktionary


animizacja

przenośnia polegająca na przypisywaniu cech istot żywych przedmiotom, zjawiskom natury oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. nadzieja umarła, komórka mi zdycha, gryzło go sumienie; ożywienie, animalizacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech istot żywych

Wiktionary

Animizacja (łac. "anima" - dusza), inaczej ożywienie – literacki środek stylistyczny, polegający na nadaniu przedmiotom nieożywionym lub pojęciom abstrakcyjnym, cech istot żywych, np. „Morze ryczy”, „Chmura goni chmurę”, „Proch przyjął proch". Szczególnym przypadkiem animizacji jest antropomorfizacja w odniesieniu do przedmiotów nieożywionych, gdy przypisuje się im cechy ludzkie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyrażenie „samochód zdechł” to przykład animizacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩmʲiˈzat͡sʲja, AS: ãńĩmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. animizacyjny, animalistyczny

 rzecz. animizowanie, animalizacja, animalizm, animalistyka, animalista

 czas. animizować, animalizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywienie

Wiktionary


animizacyjny

→ animizacja


SJP.pl

Patrz:

animizacja

animizm

1. występujący najczęściej w pierwotnych wierzeniach pogląd, że zwierzęta, przedmioty i żywioły posiadają duszę;
2. traktowanie przedmiotów, zwierząt, roślin jako istoty czujące, rozumne, obdarzone wolną wolą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

 (1.2) psych. przekonanie, że przedmioty i zwierzęta zachowują się i odczuwają jak ludzie;

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmʲism̥, AS: ãńĩmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animista m., animistka ż.

 przym. animistyczny

 przysł. animistycznie

Wiktionary


animizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) liter. przypisywanie cech istoty żywej przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody i pojęciom abstrakcyjnym

Wiktionary

Powiązane:

 czas. animizować

 rzecz. animalizacja ż., animizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) animizacja

Wiktionary


animizować

nadawać przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym cechy istot żywych; animalizować


SJP.pl


animka

postać animowana, bohaterka filmu animowanego


SJP.pl


animowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|animować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. animować ndk.

 rzecz. animacja ż., animator mos., animatorka ż.

Wiktionary


animowany

ruchomy, przedstawiony w ruchu


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: animować

przymiotnik

 (2.1) wykonany z poklatkowych rysunków

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W dzieciństwie uwielbiałem oglądać filmy animowane o przygodach krecika.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animacja ż., animek mos./mzw.

Wiktionary


animować

1. pobudzać, pobudzić do działania, do działalności w czymś, zachęcać, zachęcić do czegoś, ożywiać, ożywić;
2. poruszać, poruszyć kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
3. rysować, narysować lub wykonywać, wykonać zdjęcia do filmu rysunkowego;
4. tworzyć, stworzyć ruchome obrazy za pomocą komputera


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) film. tworzyć film animowany, powodować ruch narysowanych postaci lub obiektów (np. komputerowo)

 (1.2) teatr. poruszać lalkami w teatrze lalkowym, użyczać lalce głosu i ruchu

 (1.3) książk. pobudzać do działania, organizować czas, nadawać dynamikę (np. spotkaniu, życiu kulturalnemu)

 (1.4) daw. ożywiać, dodawać ducha, zachęcać, zagrzewać do walki

czasownik zwrotny niedokonany animować się

 (2.1) daw. ożywiać się, nabierać chęci do czegoś, ekscytować się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sam pisałem scenariusze, sam je rysowałem, animowałem.

 (1.2) Aktorzy animują na stałe kilka lalek.

 (1.3) Stowarzyszenie zamierza (…) organizować wystawy zdjęć propagujących region i animować czas wolny młodzieży.

 (1.4) Muzyka doskonale animowała, jednak leniwo się to jakoś wlokło z początku.

 (2.1) Uważałem, że pędząc animowała się prawie do szału.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animek mzw./mos., animacja ż., animator mos., animatorka ż., animowanie n., zaanimowanie n.

 przym. animacyjny, animowany

 czas. zaanimować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywiać

 (1.3) aktywizować, inspirować, mobilizować, organizować, pobudzać, stymulować

 (1.4) ożywiać, zachęcać, zagrzewać, dodawać otuchy

Wiktionary


animozja

(zwykle w liczbie mnogiej) niechęć, uraza, antypatia; animozje


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niechęć lub niesnaska wywołana urazą

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antypatia

Wiktionary


animozje

(zwykle w liczbie mnogiej) niechęć, uraza, antypatia; animozje


SJP.pl


animus

w teorii Karla Gustawa Junga: autonomiczny archetyp zawarty w zbiorowej nieświadomości człowieka, symbolizujący męską część jego natury, odziedziczone zbiorowe wyobrażenie mężczyzny


SJP.pl


animusz

odwaga wraz z zapałem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. zapał, werwa, odwaga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmuʃ, AS: ãńĩmuš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojowość, brawura, energiczność, hart ducha, męstwo, odwaga, rezolutność, rezon, śmiałość, werwa, zapał

Wiktionary


anin

dzielnica Warszawy


SJP.pl

Anin – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Wawer w Warszawie.

Wikipedia


aniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ani lub z nią związany


SJP.pl


anion

jon o ładunku ujemnym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. chem. ujemnie naładowany jon;

Wiktionary

Anion – jon o ładunku ujemnym. Anion to każde indywiduum chemiczne, w którym występuje nadmiar elektronów w stosunku do protonów. Podczas elektrolizy anion podąża do elektrody dodatniej, zwanej anodą. Przeciwieństwem anionu jest jon dodatni, czyli kation.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jon hydroksylowy jest anionem, czyli ma ładunek ujemny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲjɔ̃n, AS: ãńi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anionit m.

 przym. anionowy

Wiktionary


anionit

związek chemiczny o charakterze zasady, rodzaj jonitu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. materiał jonowymienny, zawierający dodatnio naładowane grupy funkcyjne, które przyciągają i wymieniają aniony z roztworu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słaby anionit zawiera grupy aminowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anion mrz.

Wiktionary


anionitowy

→ anionit


SJP.pl

Patrz:

anionit

anionowy

dotyczący anionu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z anionami, dotyczący anionów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anion mrz.

Wiktionary


anioł

1. osoba nadprzyrodzona pośrednicząca pomiędzy Bogiem a ludźmi, uosabiająca dobroć i doskonałość;
2. przenośnie: osoba bardzo dobra, szlachetna, łagodna;
3. obrońca, opiekun


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;

 (1.2) pot. przen. szlachetny, dobry człowiek

 (1.3) pot. przen. ktoś, kto czuwa nad kimś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) icht. zob. raszpla, raszpla zwyczajna, anioł morski, skwat, ryna.;

 (2.2) pot. uczn. przen. piękna dziewczyna

Wiktionary

Anioł – rodzaj istoty duchowej występujący w różnych wierzeniach religijnych, m.in. w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie. Według tych religii aniołowie służą Bogu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Felicja twierdzi, że widziała anioła.

 (1.2) Nasz sąsiad jest prawdziwym aniołem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲɔw, AS: ãńou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anioł m., Aniela ż., Anielka ż., aniołowate nmos., anielskość ż., anielstwo n., anielenie n., rozanielenie n., rozanielanie n.

:: fż. anielica ż., anieliczka ż.

:: zdrobn. anielątko n., aniołek m., anielik m.

 czas. anieleć ndk., rozanielać ndk., rozanielić dk.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeologiczny

 przysł. anielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stróż, dobry duch, skrzydlaty, świetlisty; gw. Śląsk Cieszyński annioł, gw. Górny Śląsk angelus, aniół, anniół

 (1.2) samarytanin, altruista, dobra dusza, człowiek o gołębim sercu

 (1.3) anioł stróż

 (2.1) raszpla, raszpla zwyczajna, anioł morski, skwat, ryna

Wiktionary


anioła

1. osoba nadprzyrodzona pośrednicząca pomiędzy Bogiem a ludźmi, uosabiająca dobroć i doskonałość;
2. przenośnie: osoba bardzo dobra, szlachetna, łagodna;
3. obrońca, opiekun


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Anioła (1908–1997) – polski profesor zajmujący się mechaniką maszyn i urządzeń, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej.Anioły.
  • Rafał Anioła (ur. 1931) – polski piłkarz
  • Teodor Anioła (1925–1993) – polski piłkarz, zawodnik Lecha Poznań, reprezentant Polski

Wikipedia


aniołeczek

zdrobnienie od: aniołek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zdrobn. od: anioł

 (1.2) pieszcz. o dziecku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poproszę tego fajansowego aniołeczka.

 (1.2) Śliczny aniołeczek wyglądał z wózka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł m., aniołek m., anielątko n., anielenie n., zanielenie n., rozanielanie n., rozanielenie n., Aniela ż., Anioł mos., anielica ż., anielskość ż., anielstwo n.

 czas. anieleć ndk., zanieleć dk., rozanielać ndk., rozanielić dk.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko, anielicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aniołek m.

 (1.2) aniołek m.

Wiktionary


aniołek

zdrobnienie od: anioł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zdrobn. od: anioł

 (1.2) mała figurka, rzeźba z wyobrażeniem anioła

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pieszczotliwie o dziecku, szczególnie małym lub grzecznym

 (2.2) środ. uczn. osoba z kręconymi włosami

 (2.3) środ. uczn. policjant

 (2.4) eufem. zmarłe dziecko (lub jego dusza)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aniołek (oryg. Angel Baby) – australijski film z 1995
  • Aniołek (oryg. Engelchen) – niemiecki film z 1996
  • Aniołek (oryg. Undercover Angel) – kanadyjski film z 1999
  • Aniołek (oryg. The Angel Doll) – amerykański film z 2002
  • Aniołek przynoszący prezenty
  • Mysz aniołek
  • Mordechaj Anielewicz, pseud. „Aniołek”
  • Anioł

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Artysta zasłonił aniołkowi przyrodzenie popielatym obłoczkiem.

 (2.1) Ten nasz aniołek zdrów także, tylko się martwi, bo jej pan major powiedział, że pan Adolf pewnie dziś urlopu nie dostanie — i spojrzał z ukosa na mnie, a ja okrutnego spiekłem raka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲɔwɛk, AS: ãńou̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł m., anielica ż., Anioł mos.

:: zdrobn. aniołeczek m.

 czas. aniołować, rozanielić się

 przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

 przysł. anielsko

Wiktionary


aniołkowaty

podobny do aniołka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy aniołka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szopce stali też aniołkowaci pastuszkowie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, aniołowy, anieli, aniołowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary


aniołkowy

→ aniołek


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aniołkiem, dotyczący aniołka

Wiktionary

Patrz:

aniołek

Przykłady

 (1.1) Dziecina miała aniołkową buźkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, anieli, aniołowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary


aniołowo

wieś w województwie warmińsko-mazurskim


SJP.pl

An

Wikipedia


aniołowy

przymiotnik

 (1.1) związany z aniołami

 (1.2) na wzór anioła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z boku wystawały aniołowe skrzydła.

 (1.2) Jej aniołowy wygląd wprowadzał go w stan osłupienia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, anieli, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielski, anieli

 (1.2) anielski, anieli

Wiktionary


aniracetam

organiczny związek chemiczny, pochodna piracetamu


SJP.pl


anisette

rzeczownik

 (1.1) likier anyżkowy

Wiktionary

Anisette – likier pochodzenia francuskiego o zawartości alkoholu 25-40%. Jest produkowany z likierów korzennych na bazie anyżu, oliwki anyżowej z dodatkiem aromatu kopru, goździków, bądź kolendry. Alkohol jest często używany z barach jako składnik koktajli.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) anyżówka

Wiktionary


aniszewski

nazwisko


SJP.pl


anita

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Anita – imię żeńskie, które powstało z hiszpańskiej zdrobniałej formy imienia Anna (hiszp. Ana). Istnieje też teza, że Anita jest skróconą formą "Juanity" – hiszpańskiego odpowiednika Joanny.

Ponadto, Anita jest krótką formą Anahity, bogini wody, płodności i porządku społecznego[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Napisałem dzisiaj Anicie, co o niej myślę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲita, AS: ãńita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Anitka ż.

Wiktionary


anitka

zdrobnienie od: Anita (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. poufała forma żeńskiego imienia Anita

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie widziałem się z Anitką już ponad dwa lata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲitka, AS: ãńitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anita ż.

Wiktionary


aniuj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aniuj – dopływ Kołymy,
  • Aniuj – dopływ Amuru,
  • Mały Aniuj,
  • Wielki Aniuj.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aniujski

Wiktionary


aniujski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeką Aniuj

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aniuj mrz.

Wiktionary


aniusia

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)


SJP.pl


aniusiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anusi lub z nią związany


SJP.pl


aniwersarz

doroczne wspomnienie zmarłych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. rocznica

 (1.2) daw. kośc. nabożeństwo w rocznicę śmierci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jubileusz, rocznica

Wiktionary


aniza

rzeka w Austrii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju;

Wiktionary

Aniza (niem. "Enns") – rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju o długości 254 km i powierzchni zlewni ponad 6 000 km².

Rzeka wypływa ze źródeł w grupie górskiej Radstädter Tauern w Niskich Taurach, płynie przez Alpy Wschodnie i Północne Przedgórze Alp. W górnym biegu Aniza oddziela Alpy Salzburskie od Niskich Taurów, a w dolnym tworzy głęboki (do 1 500 m) i malowniczy przełom Gesäuse przez Alpy Ennstalskie. Do Dunaju rzeka uchodzi koło miejscowości Mauthausen i Enns.

Wikipedia


anizocytoza

patologiczne zjawisko występowania we krwi erytrocytów o nierównych wielkościach, występuje w niedokrwistościach


SJP.pl

Anizocytoza – występowanie we krwi erytrocytów, których średnica znacznie odbiega od normy, wynoszącej 6,7–7,7 μm. W przypadku niedokrwistości wywołanej niedoborem żelaza lub niedokrwistości hemolitycznej mikrosferocytowej obserwuje się pojawienie mikrocytów (tj. erytrocytów o zmniejszonym rozmiarze), natomiast w niedokrwistości Addisona-Biermera (niedokrwistości złośliwej) – tzw. makrocytów (tj. erytrocytów o zwiększonym rozmiarze).

Wikipedia


anizofilia

występowanie różnych liści u roślin tego samego gatunku


SJP.pl

An

Wikipedia


anizogameta

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. jedna z dwóch gamet w procesie rozmnażania płciowego, która różni się morfologicznie od drugiej komórki rozrodczej

Wiktionary


anizogamia

rozmnażanie się organizmów przy udziale komórek męskich i żeńskich, zróżnicowanych pod względem morfologicznym i fizjologicznym; heterogamia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. rozmnażanie się organizmów za pośrednictwem komórek płciowych, które różnią się wielkością i/lub budową

Wiktionary

Anizogamia, heterogamia – typ rozmnażania płciowego polegający na łączeniu się gamet zróżnicowanych wielkością (z powodu różnej ilości zgromadzonych w nich materiałów zapasowych), kształtem lub zdolnością ruchu (np. obecnością wici). Komórka żeńska ("makrogameta") jest zwykle większa niż męska ("mikrogameta"). Anizogamia jest jedną z dwóch rodzajów gametogamii lub gametangiogamii. Jej przeciwieństwem jest izogamia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U wielu roślin również występuje anizogamia, choćby w przypadku niektórych mszaków.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterogamia

Wiktionary


anizokoria

nierówność szerokości źrenic obu oczu będąca objawem choroby oczu lub uszkodzenia mózgu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

Wiktionary

Anizokoria – objaw polegający na różnej średnicy źrenic, będący wynikiem zaburzenia odruchu źrenicznego po jednej ze stron. Najczęstszą przyczyną jest nierównomierne pobudzenie nerwów współczulnych unerwiających mięśnie rozwierające źrenice.

Wikipedia


anizol

organiczny związek chemiczny z grupy eterów, używany w przemyśle perfumeryjnym jako rozpuszczalnik


SJP.pl

Anizol – organiczny związek chemiczny z grupy eterów. Jest to eter mieszany alifatyczno-aromatyczny i zarazem najprostszy eter aromatyczny.

Anizol jest cieczą o przyjemnym zapachu i o temperaturze wrzenia 154 °C, jest rozpuszczalny w alkoholu etylowym i eterze dietylowym, natomiast jest nierozpuszczalny w wodzie. Ma zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym jako rozpuszczalnik oraz jako półprodukt do syntezy organicznej w produkcji związków zapachowych.

Wikipedia


anizotropia

cecha charakterystyczna niektórych ciał, głównie krystalicznych, polegająca na tym, że wykazują one różne właściwości fizyczne w zależności od kierunku, w którym się je bada (np. rozchodzenie się dźwięku)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. zależność właściwości ciała od kierunku, z którego się je bada;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla próbki spolaryzowanej widać wyraźną anizotropię emisji, przejawiającą się jako różnica intensywności rejestrowanych przez liczniki A i B.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anizotropowość

 przym. anizotropowy

 przysł. anizotropowo

Wiktionary


anizotropowo

przysłówek

 (1.1) w sposób anizotropowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anizotropowość ż., anizotropia ż.

 przym. anizotropowy

Wiktionary


anizotropowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest anizotropowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anizotropowy

 przysł. anizotropowo

 rzecz. anizotropia ż.

Wiktionary


anizotropowy

odnoszący się do anizotropii, wykazujący anizotropię - zależność niektórych właściwości ciała krystalicznego od kierunku, w którym się tę właściwość bada


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anizotropia ż., anizotropowość ż.

 przysł. anizotropowo

Wiktionary


anizyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈɲizɨk, AS: ãńizyk

Wiktionary


aniół

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk angelus, anniół

Wiktionary


anińsk

dawne Anninskoje (wieś w Rosji); Annińsk


SJP.pl


aniński

1. przymiotnik od: Anin (osiedle Warszawy);
2. przymiotnik od: Anińsk (dawne Anninskoje); anniński


SJP.pl


aniżeli

przyimek lub spójnik przyłączający wyrażenie określające podstawę porównania; niż, niźli, niżeli


SJP.pl

spójnik

 (1.1) książk. niż, niźli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gotowi raczej zginąć, aniżeli przekroczyć ojczyste prawa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲiˈʒɛlʲi, AS: ãńiželʹi

Wiktionary


aniżeliby

spójnik "aniżeli" wraz z cząstką trybu przypuszczającego


SJP.pl


anjang

miasto w Chinach; Anyang


SJP.pl


anjeł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. anioł

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnʲjɛw, AS: ãnʹi ̯eu̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anjoł, anjał

Wiktionary


anjoł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. anioł

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnʲjɔw, AS: ãnʹi ̯ou̯

Wiktionary


anka

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż., poufała forma imienia Anna

 (1.2) pejor. zgrub. od imienia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młody, nieśmiały chłopak, przybywszy nad jeziora rowerem, spotyka na swojej drodze atrakcyjną, piękną Ankę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋka, AS: ãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneczka ż., Anuś ż., Anulka ż., Andzia ż., Ania ż., Anna ż., Hanna ż., Ania ż., Anusia ż., Anula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anusia, Anula

Wiktionary


ankajos

Zo

Wikipedia


ankap

zwolennik akapu; akapowiec, anarchokapitalista, akap


SJP.pl


ankara

(dawniej Angora) stolica Turcji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica Turcji;

 (1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 1457;

Wiktionary

Ankara (wcześniej "Angora", łac. "Ancyra", gr. "Ἄγκυρα", „kotwica”) – miasto w środkowej Turcji, będące jej stolicą od 1923 roku. Jest po Stambule drugim co do wielkości miastem Turcji. Położone na wysokości 938 m n.p.m.

Leżąca w środkowej Anatolii Ankara jest ważnym ośrodkiem handlowym i przemysłowym, siedzibą rządu państwa oraz wszystkich ambasad. W przeszłości znana była z hodowli kóz angora, kotów angora oraz białych królików angora, gruszek, miodu i winogron.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Matka i ja przenieśliśmy się do domu babci w Ankarze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkara, AS: ãŋkara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankarczyk mos., ankarka ż.

 przym. ankarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Angora

Wiktionary


ankarczyk

mieszkaniec Ankary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Ankary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkart͡ʃɨk, AS: ãŋkarčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankara ż.

:: fż. ankarka ż.

 przym. ankarski

Wiktionary


ankarka

mieszkanka Ankary, stolicy Turcji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Ankary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkarka, AS: ãŋkarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankara ż.

:: fm. ankarczyk mos.

 przym. ankarski

Wiktionary


ankarski

przymiotnik od: Ankara


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do miasta Ankara

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PKK występuje przeciwko wszystkim, którzy na terenie Kurdystanu wspierają rząd ankarski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkarsʲci, AS: ãŋkarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankara ż., ankarczyk mos., ankarka ż.

Wiktionary


anker

historyczna miara objętości równa 34-39 litrom, znana od XIV wieku w północnych Niemczech, Skandynawii i Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. bud. kotwa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anker – rzeka w Wielkiej Brytanii, w Anglii
  • Anker – imię
  • Anker – chiński producent elektroniki użytkowej

Wikipedia

Powiązane:

 czas. ankrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ankra

Wiktionary


ankeryt

minerał, węglan wapnia, żelaza, magnezu i manganu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał, węglan wapnia i żelaza;

Wiktionary

Ankeryt – pospolity minerał z grupy węglanów.

Nazwa minerału pochodzi od nazwiska austriackiego mineraloga Matthiasa Josepha Ankera żyjącego na przełomie XVIII-XIX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ankeryt stosowany jest w hutnictwie jako topnik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkɛrɨt, AS: ãŋkeryt

Wiktionary


ankh

[czytaj: ank] egipski krzyż, talizman powszechny w starożytnym Egipcie; anch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. anch.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anch − egipski hieroglif oraz oparty na nim symbol
  • Ankh − grupa muzyczna
  • Ankh − płyta zespołu Ankh
  • Ankh − seria gier komputerowych, których akcja toczy się w starożytnym Egipcie.

Wikipedia


ankier

1. przestarzałe:
a) wychwyt;
b) wiązanie drewniane albo stalowe wzmacniające budowlę; kotew;
2. zegarek o specjalnym mechanizmie regulującym równomierność ruchu;
3. dawne, ozdobne opasanie kobiece z bogatą klamrą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. wychwyt, element mocujący mechanizmu zegarów i regulujący ich miarowy chód

 (1.2) bud. zob. kotew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋʲcɛr, AS: ãŋʹḱer

Wiktionary


ankieta

1. kwestionariusz zawierający pytania na określony temat;
2. zbieranie opinii na określony temat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stat. zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

 (1.2) daw. urz. komisja śledcza, rzeczoznawcy

 (1.3) daw. urz. sprawozdanie

Wiktionary

Ankieta – metoda badawcza używana w naukach społecznych, polegająca na gromadzeniu informacji poprzez samodzielne wypełnienie kwestionariusza ankiety w obecności ankietera lub bez niego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wypełniłam dziś ankietę „Stan teraźniejszy i przyszłość mojej gminy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈcɛta, AS: ãŋʹḱeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieter m., ankieterka ż., ankietowanie n., ankietowany m., ankietowana ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietyzować, ankietować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankieter

osoba prowadząca wywiad kwestionariuszowy z respondentem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

Wiktionary

Ankieter – w ankietowych badaniach ilościowych osoba prowadząca wywiad kwestionariuszowy z respondentem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zamknąłem ankieterowi drzwi przed nosem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈcɛtɛr, AS: ãŋʹḱeter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankietowanie n., ankietyzowanie n., ankietowany m., ankietowana ż.

:: fż. ankieterka ż.

 czas. ankietować ndk., ankietyzować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankieterka

kobieta zbierająca informacje i opinie o czymś poprzez zadawanie pytań


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która zbiera informacje za pomocą ankiety

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ankieterka zaczepiała ludzi na ulicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲcɛˈtɛrka, AS: ãŋʹḱeterka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankietowanie n., ankietyzowanie n., ankietowany m. ankietowana ż.

:: fm. ankieter m.

 czas. ankietować ndk., ankietyzować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankieterski

→ ankieter


SJP.pl

Patrz:

ankieter

ankietka

zdrobnienie od: ankieta


SJP.pl


ankietkowy

pryzmiotnik od: ankietka


SJP.pl


ankietomania

żartobliwie: przesadna skłonność do stosowania ankiet


SJP.pl


ankietowana

ta, do której jest skierowana ankieta; respondentka


SJP.pl


ankietowanie

przeprowadzanie badań za pomocą ankiety; ankietyzacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kierowanie do jakiejś grupy ankiet

 (1.2) zadawanie komuś pytań według kwestionariusza ankietowego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankieter m., ankieterka ż.

 czas. ankietować

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankietowany

osoba, do której skierowana jest ankieta; respondent


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: ankietować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) osoba, do której skierowana jest ankieta, uczestnik ankiety

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Opinie o immunitecie poselskim są jasne. Z ostatnich badań CBOS-u wynika, że 57% ankietowanych opowiada się za jego zniesieniem w myśl zasady, że nie ma równych i równiejszych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieter m., ankieterka ż., ankietyzacja ż., ankieta ż.

 czas. ankietować ndk., ankietyzować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankietować

pozyskiwać opinie za pomocą ankiety; stawiać pytania i notować odpowiedzi


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zankietować)

 (1.1) przeprowadzać ankietę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Firma ankietuje klientów na temat jakości obsługi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankieter mos., ankieterka ż., ankietka ż., ankietomania ż., ankietowana ż., ankietowany mos., ankietowanie n., ankietowość ż., ankietyzacja ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietyzować, zankietować

 przym. ankietowany, ankietowy

Wiktionary


ankietowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest ankietowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ankietowy

 przysł. ankietowo

 czas. ankietować

Wiktionary


ankietowy

→ ankieta


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z ankietą, dotyczący ankiety; mający formę ankiety

Wiktionary

Patrz:

ankieta

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankieter mos., ankieterka ż., ankietowanie n., ankietowany mos., ankietowość ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietować, ankietyzować

Wiktionary


ankietyzacja

przeprowadzanie badań za pomocą ankiety; ankietowanie


SJP.pl


ankietyzacyjny

związany z ankietyzacją


SJP.pl


ankietyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zob. ankietowanie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankietyzacja ż., ankieter m., ankieterka ż.

 czas. ankietyzować, ankietować

 przym. ankietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ankietowanie

Wiktionary


ankietyzować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) przeprowadzać badanie ankietowe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankietowany mos., ankieta ż., ankieter mos., ankieterka ż., ankietyzacja ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ankietować

Wiktionary


ankiewicz

nazwisko


SJP.pl


ankiloza

zesztywnienie stawu w wyniku urazów; ankyloza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zesztywnienie stawu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ankyloza

Wiktionary


anko

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. półprodukt, słodka pasta z fasoli azuki stosowana w kuchni japońskiej i chińskiej jako składnik deserów i wypieków cukierniczych;

Wiktionary

Anko (jap. 餡こ, 餡子 anko; także: "an" 餡) − japońska słodka pasta wytworzona z jadalnych nasion roślin strączkowych. Najczęściej z czerwonej fasoli adzuki ("azuki", "Vigna angularis"), rzadziej z fasoli zwykłej ("ingen", "Phaseolus vulgaris") i cukru.

Anko jest używana jako nadzienie lub część wielu japońskich (np. "wagashi") i chińskich słodyczy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anko można przechowywać w lodówce (pod przykryciem) do tygodnia, a zapakowane w folię w zamrażalniku do miesiąca.

 (1.1) Zastosowanie anko w Japonii jest szerokie, zarówno w tradycyjnych japońskich słodyczach wagashi jak i w tych, które przybyły zza granicy.

Wiktionary


ankona

miasto we Włoszech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Wiktionary

(wł.) – miasto i gmina w środkowych Włoszech nad Morzem Adriatyckim. Nazwa wywodzi się od greckiego słowa ankon oznaczającego łokieć, ze względu na kształt cypla, na którym stoi miasto. Jest stolicą prowincji o tej samej nazwie i regionu Marche. Miasto położone jest amfiteatralnie na nadmorskich wzgórzach (m.in. "Monte Conero" 572 m n.p.m.), 180 km na wsch. od Florencji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sierpniu przybili do portu w Ankonie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankończyk mos., ankonka ż.

 przym. ankoński, ankonitański

Wiktionary


ankonitański

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Właśnie zwiedzamy ankonitańskie kościoły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankona ż., ankończyk mos., ankonka ż.

 przym. ankoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ankoński

Wiktionary


ankonka

mieszkanka Ankony (miasta we Włoszech)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Ankony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankona ż.

:: fm. ankończyk mos.

 przym. ankoński, ankonitański

Wiktionary


ankowski

nazwisko


SJP.pl


ankończyk

mieszkaniec Ankony (miasta we Włoszech)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Ankony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bolończycy, ferraryjczycy, ankończycy płacili tylko z odrazą podatki przeznaczone na wzbogacanie kardynałów i ich licznych domowników, tudzież cudzoziemskich wojsk na żołdzie papieskim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankona ż.

:: fż. ankonka ż.

 przym. ankoński, ankonitański

Wiktionary


ankoński

→ Ankona


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

Wiktionary

Patrz:

Ankona

Przykłady

 (1.1) Właśnie zwiedzamy ankońskie zabytki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankona ż., ankończyk mos., ankonka ż.

 przym. ankonitański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ankonitański

Wiktionary


ankra

1. klamra spinająca mury
2. dawniej: klamra u pasa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bud. zob. ankier.

 (1.2) daw. klamra u pasa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋkra, AS: ãŋkra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankrowanie n.

Wiktionary


ankrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) bud. zespalanie murów lub belek klamrami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankra ż.

 czas. ankrować

Wiktionary


ankrować

spajać, umacniać mury za pomocą przeznaczonych do tego klamer


SJP.pl


ankrowy

związany z ankrem


SJP.pl


anksjolityczny

lek anksjolityczny - lek zmniejszający lęk i niepokój


SJP.pl


anksjolityk

lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek przeciwlękowy, lek ataraktyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród leków, które Jolka spożyła, było kilka anksjolityków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋksʲjɔˈlʲitɨk, AS: ãŋksʹi ̯olʹityk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lek anksjolityczny, lek przeciwlękowy, (mały) trankwilizer

Wiktionary


ankudowicz

nazwisko


SJP.pl


ankus

przyrząd używany przy powożeniu słoniem, podobny kształtem do małego bosaka marynarskiego


SJP.pl

Ankus (sanskryt अङ्कुश, bir. "uzi") – oścień, bodziec, przyrząd którego używa kornak przy powożeniu słoniem. Przypomina on kształtem nadziak lub mały bosak marynarski. Wykonany w całości z metalu lub o żelaznym żeleźcu, a drewnianym trzonku długości 45–80 cm.

Wikipedia


ankwicz

nazwisko


SJP.pl

Ankwicz – polski herb szlachecki, nadany w zaborze austriackim.

Wikipedia


ankyloglosja

zaburzenie rozwojowe w jamie ustnej


SJP.pl


ankylostomiaza

pasożytnicza choroba człowieka i zwierząt wywoływana przez nicienie tęgoryjce, objawiająca się m.in. niedokrwistością; ancylostomatoza; anemia górników


SJP.pl


ankyloza

zesztywnienie stawu w wyniku urazów; ankiloza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;

Wiktionary

Ankyloza ( "agkýlos" ‘zakrzywiony’, ‘wygięty’) – włókniste zesztywnienie skutkujące unieruchomieniem stawu powstałe najczęściej w wyniku reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), urazu, zabiegu operacyjnego lub niektórych chorób kości i stawów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ankyloza daje złe rokowania, gdyż brak obecnie skutecznych procedur klinicznych dających pozytywne efekty jej leczenia […].

Wiktionary


ankylozaur

pancerny dinozaur z okresu kredy


SJP.pl

An

Wikipedia


ankylozaury

pancerny dinozaur z okresu kredy


SJP.pl

Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do końca kredy niemal na całym świecie. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem „dinozaurów pancernych”).

Wikipedia


anna

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) ofic. urz. imię|polski|ż.;

 (1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 265;

Wiktionary

, ( ‏חַנָּה‎ "hannāh" – „łaska”) – imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego, które tłumaczy się jako „pełna wdzięku, łaski”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Imię „Anna” nosiły córki pięciu królów Polski.

 (1.1) W Kościele katolickim na 26 lipca przypada wspomnienie św. Anny, patronki matek, wdów, małżeństw i żeglarzy.

 (1.1) Stefan Batory, książę siedmiogrodzki, poślubił Annę Jagiellonkę, królową polską i ostatnią przedstawicielkę rodu Jagiellonów w Polsce.

 (1.1) Anny dzień swej patronki, czyli imieniny, obchodzą 26 lipca, a także 27 lutego, 7 i 9 czerwca oraz 15 lipca.

 (1.2) Anna porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnːa, AS: ã•na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annów mrz., Anin mrz.

:: zdrobn. Ania ż., Anka ż., Aneczka ż., Anula ż., Anulka ż., Aniula ż., Anunia ż., Anusia ż., Anusza ż., Anuś ż., Annusza ż., Anuchna ż., Anica ż., Andzia ż., Andźka ż.

:: reg. śl. Ana ż.

 przym. Anin, Anczyn, Anusin, aniński

 zob. Hanna.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Hanna, Aneczka, Anula, Anulka, Aniula, Anunia, Anusia, Anusza, Annusza, Anuś, Anuchna, Anica, Andzia, Andźka; reg. śl. Ana

Wiktionary


annabergit

minerał, uwodniony arsenian niklu; kwiat niklowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

Wiktionary

Annabergit (kwiat niklowy) – bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów. Jego nazwa pochodzi od kopalni kruszców Annaberg znajdującej się w Saksonii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Annabergit powstaje jako minerał wtórny w strefie wietrzenia arsenowych złóż kruszcowych zawierających nikiel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːaˈbɛrʲɟit, AS: ã•naberʹǵit

Wiktionary


annalista

autor annałów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. piszący annały

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annały lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rocznikarz

Wiktionary


annalistka

→ annalista


SJP.pl

Patrz:

annalista

annalistowski

→ annalista; annalistyczny


SJP.pl


annalistyczny

→ annalistyka


SJP.pl

Patrz:

annalistyka

annalistyka

1. dział historii obejmujący badanie dawnych roczników i kronik;
2. ogół roczników i kronik, zwykle zawężony do określonego narodu i okresu historycznego


SJP.pl

Annalistyka ( annus „rok”) – nauka zajmująca się badaniem oraz porównywaniem roczników i kronik.

Wikipedia


annam

dawny protektorat Wietnamu


SJP.pl

Annam (chiń. 安南; pinyin "Ānnán"; dosł. „Uspokojone Południe”; An Nam) − historyczna nazwa związana z Wietnamem.

Wikipedia


annamaria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) rzad. imię|polski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja młodsza siostra ma na imię Annamaria.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːãˈmarʲja, AS: ã•nãmarʹi ̯a

Wiktionary


annamicki

→ Annamita


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Annamem, dotyczący Annamu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) hist. jęz. zob. wietnamski.

Wiktionary

Patrz:

Annamita

Powiązane:

 rzecz. Annam mrz.

 przym. annamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łaszak annamicki

Wiktionary


annamita

przedstawiciel ludności zamieszkującej dawny Annam


SJP.pl


annamitka

przedstawicielka ludności zamieszkującej dawny Annam


SJP.pl


annamski

1. → Annam;
2. kiściec annamski - gatunek dużego ptaka z rodziny kurowatych


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Annamem, dotyczący Annamu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annam mrz., annamicki mrz.

 przym. annamicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. wietnamski

Wiktionary


annan

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Annan – miasto w Szkocji
  • Annan – rzeka w Szkocji
  • Annan – rzeka w Australii, w stanie Queensland

Wikipedia


annapolis

[czytaj: enapolis] miasto w USA


SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica stanu Maryland w St. Zj.;

 (1.2) toponim, nazwa kilku miejscowości w krajach anglojęzycznych

Wiktionary

Annapolis – miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Maryland, siedziba hrabstwa Anne Arundel, port nad zatoką Chesapeake.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W roku 1845 założono w Annapolis Akademię Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.

Wiktionary


annapurna

jedna z najwyższych gór świata w Nepalu w paśmie Himalajów; pierwszy ośmiotysięcznik zdobyty przez człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. położony w Himalajach dziesiąty pod względem wysokości szczyt na Ziemi;

 (1.2) rel. imię hinduistycznej bogini

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z bazy pod Annapurną docierały do mediów sprzeczne informacje.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Durga, Parwati

Wiktionary


annasz

arcykapłan żydowski w Jerozolimie w 6-15 r. n.e.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) bibl. imię|polski|m.

Wiktionary

Annasz (hebr. Hananja) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebrajskiego słowa oznaczającego "Jahwe się zlitował". Pojawia się w polskich tłumaczeniach także w wersjach Ananos i Ananus.

Imię to nosiło dwóch arcykapłanów żydowskich:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãnːaʃ, AS: ã•naš

Wiktionary


annaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Annasza lub z nim związany


SJP.pl


annata

opłata z beneficjum kościelnego, składana dawniej papieżowi na utrzymanie misjonarzy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. opłata pobierana raz w roku od nowo mianowanych dostojników kościoła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈːata, AS: ã•nata

Wiktionary


annato

surowy wyciąg z nasion arnoty właściwej, pomarańczowoczerwony barwnik terpenowy; biksyna


SJP.pl

Annato ("E160b", CAS 1393-63-1) – pomarańczowoczerwony barwnik terpenowy, będący mieszaniną karotenoidów, otrzymywany naturalnie z nasion drzewa tropikalnego arnoty właściwej. Jest to nazwa surowego wyciągu, którego ekstraktami są biksyna (rozpuszczalna w tłuszczach) oraz norbiksyna (rozpuszczalna w wodzie).

Wikipedia


annaty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) hist. kośc. rodzaj opłaty składanej papieżowi do XVII wieku od dochodów pierwszorocznych z beneficjów kościelnych na utrzymanie misjonarzy

Wiktionary

An

Wikipedia


annał

chronologiczny zapis najważniejszych wydarzeń historycznych; kronika, rocznik


SJP.pl


annały

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

 (1.2) przen. historia, pamięć społeczna

Wiktionary

Annały ( annales) – inaczej roczniki, najwcześniejsza forma piśmiennictwa historiograficznego pod postacią mniej lub bardziej rozbudowanych zapisków rejestrujących w porządku chronologicznym najważniejsze dla danej społeczności czy kraju wydarzenia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Annały żarskie nie odnotowały jakichkolwiek ekscesów na tle wyznaniowym.

 (1.2) W historii spotkań gwiazd były takie pojedynki, które na stałe wpisały się w annały NBA i pamięć kibiców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annalistyka ż., annalista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rocznik

Wiktionary


anne

obce imię żeńskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anne – wieś
  • Anne – imię żeńskie i męskie
  • Anne – obszar chroniony w Estonii
  • Anne – amerykański zespół muzyczny
  • Ane
  • Sainte-Anne

Wikipedia


annemarie

[czytaj: anmaRI] obce imię żeńskie


SJP.pl


annette

[czytaj: Anet] obce imię żeńskie


SJP.pl


annie

imię żeńskie


SJP.pl

Annie, właśc. Anne Lilia Berge Strand (ur. 21 listopada 1977 w Trondheim) – norweska piosenkarka pop i didżejka z Bergen.

Wikipedia


annielski

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przen. kiepski, lichy (o pracowniku)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annioł m.

Wiktionary


annika

imię żeńskie


SJP.pl


annioł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. anioł

Wiktionary

Powiązane:

 przym. annielski

Wiktionary


anniół

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk angelus, aniół

Wiktionary


annińsk

dawne Anninskoje (wieś w Rosji); Anińsk


SJP.pl


anniński

przymiotnik od: Annińsk (dawne Anninskoje); aniński


SJP.pl


anno

anno = w roku


SJP.pl


annominacja

figura stylistyczna polegająca na zestawieniu podobnie brzmiących wyrazów o innym znaczeniu; paronomazja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. liter. zob. paronomazja.

Wiktionary

Annominacja – figura retoryczna polegająca na zestawieniu wyrazów o podobnym brzmieniu, lecz różnych znaczeniach. Wykorzystywana jako rodzaj aluzji wskazującej cechę obiektu poprzez użycie wyrazu o podobnym znaczeniu.

Wikipedia


annominacyjny

przymiotnik od: annominacja


SJP.pl


annopol

1. miasto w Polsce;
2. nazwa wielu wsi w Polsce;
3. wieś na Białorusi;
4. miejscowość na Ukrainie;
5. osiedle w Warszawie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Polsce;

Wiktionary

Annopol – miasto w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Annopol, w pobliżu Wisły, na skraju Małopolskiego Przełomu Wisły.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.

Annopol leży w dawnej ziemi lubelskiej na obszarze historycznej Małopolski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈːɔpɔl, AS: ã•nopol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annopolanin mos., annopolanka ż.

 przym. annopolański, annopolski

Wiktionary


annopolanin

mieszkaniec Annopola


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Annopola

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːɔpɔˈlãɲĩn, AS: ã•nopolãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annopol m.

:: fż. annopolanka ż.

 przym. annopolski

Wiktionary


annopolanka

mieszkanka Annopola


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Annopola

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːɔpɔˈlãnka, AS: ã•nopolãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annopol m.

:: fm. annopolanin m.

 przym. annopolski

Wiktionary


annopolański

przymiotnik od: Annopol, Annopol Duży, Annopol Mały, Annopole


SJP.pl


annopolski

→ Annopol


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Annopola, związany z Annopolem

Wiktionary

Patrz:

Annopol

Wymowa:

IPA: ˌãnːɔˈpɔlsʲci, AS: ã•nopolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annopol m., annopolanin m., annopolanka ż.

Wiktionary


annualizowany

przeliczony z krótszego okresu na skalę całego roku


SJP.pl


annuita

1. coroczna opłata wnoszone w stałych terminach, przeznaczone na utworzenie kapitału lub spłatę długu;
2. renta dożywotnia i wieczysta


SJP.pl

Annuita ( annuity) – forma spłaty kredytu, pożyczki lub leasingu, polegająca na tym, że klient spłaca swe zobowiązanie w równych płatnościach w każdym okresie spłaty raty.

Gdy oprocentowanie kredytu jest stałe przez cały okres umowy kredytowej, wysokość rat w trakcie trwania okresu kredytowania wyznaczana jest według wzoru:

Wikipedia


annuitet

stała, regularna płatność, np. przy spłacie kredytu albo wypłacie emerytury lub renty


SJP.pl

Annuitet − regularny strumień pieniężny o stałej wartości.

Metoda płatności annuitetowej ma zastosowanie m.in. w sektorze finansowym (np. regularne wpłaty na konto oszczędnościowe, miesięczne spłaty kredytu, pożyczki lub leasingu), ubezpieczeniowym (np. miesięczne płatności z tytułu ubezpieczenia) czy emerytalnym (np. dożywotnie emerytury/renty).

Wikipedia


annuitetowy

o płatnościach: stałe na przestrzeni danego okresu, np. raty annuitetowe


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) ekon. o płatnościach, zwłaszcza ratach kredytu: równy, w równej wysokości na przestrzeni danego okresu (przy danej stopie procentowej)

Wiktionary


annów

nazwa dwóch wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Annów – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Zakrzew
  • Annów – wieś w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Zadzim
  • Annów – wieś w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Czerniewice
  • Annów – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, w gminie Policzna

Wikipedia


ano

potocznie:
1. partykuła wzmacniająca, potwierdzająca czyjeś przypuszczenia lub akceptująca czyjeś stanowisko, często wraz z następującym po niej "tak", np.: Ano (tak) - przyznał ze śmiechem.; no tak, tak jest, właśnie (tak), nie inaczej;
2. partykuła wprowadzająca nawiązujące do kontekstu zhierarchizowane wyliczenie cech, czynności itp., np.: Ano wrócił, umył się i poszedł spać.; a więc, zatem, otóż;
3. partykuła wykrzyknikowa, np.: Ano, da Bóg, będzie jeszcze z ciebie pociecha; ha!, cóż!


SJP.pl

partykuła wzmacniająca

 (1.1) partykuła potwierdzająca lub akceptująca czyjeś stanowisko lub przypuszczenie

partykuła nawiązująca

 (2.1) partykuła wprowadzająca dłuższą wypowiedź, na przykład listę jakichś elementów

wykrzyknik

 (3.1) wykrzyknik o funkcji ekspresywnej, podkreślającej wyrażane uczucia

partykuła twierdząca

 (4.1) gw-pl|Nowy Sącz. takfakt.

Wiktionary

Ano – debiutancki album zespołu BiFF. Nagrany przy współpracy z Marcinem Borsem w studiu Fonoplastykon. Został wydany w 2009 roku przez wytwórnie Galapagos Music. Na krążku znajduje się 14 utworów w stylu pop rocka. Autorami muzyki tekstów są Brachaczek i Fochmann, z wyjątkiem utworu "Adela", którego tekst napisała Dorota Masłowska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — A co to tak na niebie śpiewa? — Skowronek, tata. — Ano widzisz, skowronek.

 (2.1) I co on tam robił? Ano przyszedł, popatrzył, poszperał, nic nie znalazł i poszedł.

 (3.1) Ano, może jeszcze będą z ciebie ludzie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɔ, AS: ãno

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zatem, a więc, cóż

 (3.1) cóż, ha

Wiktionary


anoa

najmniejszy i mało znany gatunek bawołu występujący w górskich lasach wyspy Celebes; gatunek zagrożony


SJP.pl


anoda

elektroda o potencjale dodatnim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. chem. elektr. elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

Wiktionary

Anoda (gr. "ana" „w górę”, "hodós" „ścieżka”) – elektroda, przez którą prąd elektryczny wpływa do urządzenia (co może polegać na dopływie ładunku dodatniego lub wypływie ładunku ujemnego). W odbiornikach prądu elektrycznego (np. lampach elektronowych) anoda jest elektrodą dodatnią, natomiast w źródłach prądu (np. ogniwach galwanicznych) – ujemną. Anoda występuje zawsze w parze z elektrodą, przez którą prąd wypływa z urządzenia, czyli katodą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kadłuby statków zabezpiecza się przed korozją przy pomocy anod cynkowych.

 (1.1) Anoda w urządzeniach generujących siłę elektromotoryczną, np. akumulatorach, jest elektrodą ujemną, w urządzeniach absorbujących siłę elektromotoryczną, np. elektrolizerach, jest elektrodą dodatnią, a w lampach elektronowych jest elektrodą dodatnią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔda, AS: ãnoda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anodyzowanie n.

 czas. anodować, anodyzować

 przym. anodowy

Wiktionary


anodoncja

Anodoncja (agenezja zębów, łac. "anodontia, anodontia congenita", ang. "tooth agenesis") – wada wrodzona polegająca na całkowitym braku zębów i ich zawiązków. Ma charakter malformacji i jest najrzadszą wadą powodującą zmniejszenie liczby zębów. Spowodowana jest uogólnionymi zmianami w tkankach pochodzenia ektodermalnego.

Wikipedia


anodowanie

dokonywać anodyzacji; anodyzować


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Warstwę tlenku wytworzoną przez anodowanie można zaimpregnować PTFE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔdɔˈvãɲɛ, AS: ãnodovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzowanie n., anoda

 przym. anodowy

 czas. anodować, anodyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodyzacja, eloksalacja

Wiktionary


anodować

dokonywać anodyzacji; anodyzować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanodować)

 (1.1) met. poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów

czasownik zwrotny niedokonany anodować się (dk. zanodować się)

 (2.1) met. być anodowanym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzeba anodować aluminium, żeby było odporne na rdzę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anoda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anodyzować

Wiktionary


anodowy

przymiotnik od: anoda


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anodą, dotyczący anody

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anoda ż.

Wiktionary


anodyna

preparat służący do leczenia stanów zapalnych


SJP.pl

Anodyna (z gr. "αν" + "οδυνη"; "anódynos" – "uśmierzający ból") – środek zmniejszający lub uśmierzający ból. Nazwa ta obejmuje przede wszystkim środki narkotyczne: opium i jego pochodne, belladonna, lulek itp., prócz tego środki odurzające, znieczulające ogólnie: eter i chloroform.

Wikipedia


anodyzacja

elektrolityczne wytwarzanie na powierzchni przedmiotów aluminiowych cienkiej powłoki tlenku aluminium, głównie w celu ochrony przed korozją; eloksalacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. anodowanie.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Warstwę tlenku wytworzoną przez anodyzację można zaimpregnować PTFE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔdɨˈzat͡sʲja, AS: ãnodyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzowanie n., anoda

 przym. anodowy

 czas. anodować, anodyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodowanie, eloksalacja

Wiktionary


anodyzowanie

dokonywać anodyzacji; anodować


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) techn. elektrolityczne wytwarzanie na powierzchni aluminium (lub jego stopów) warstwy tlenku glinu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoda ż., anodyzacja ż., anodowanie ż.

 czas. anodyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodyzacja, anodowanie, eloksalowanie

Wiktionary


anodyzować

dokonywać anodyzacji; anodować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanodyzować)

 (1.1) met. poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów

czasownik zwrotny niedokonany anodyzować się (dk. zanodyzować się)

 (2.1) met. być anodyzowanym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anodyzowanie n., anoda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anodować

Wiktionary


anodówka

potocznie: bateria anodowa


SJP.pl


anoetyczny

przedświadomy lub podświadomy


SJP.pl


anojkonim

nazwa własna miejsca lub obszaru niezamieszkałego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. nazwa własna terenu lub obiektu niezamieszkałego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa terenowa

Wiktionary


anoksemia

niedobór tlenu we krwi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. stan skrajnego niedoboru lub braku tlenu we krwi

Wiktionary

Anoksemia – niedobór tlenu we krwi w stosunku do zapotrzebowania.

Niektóre z możliwych przyczyn anoksemii:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pacjent z anoksemią wymaga natychmiastowej tlenoterapii.

Wiktionary


anoksemiczny

→ anoksemia


SJP.pl

Patrz:

anoksemia

anoksja

niedostatek tlenu w tkankach w wyniku zaburzeń krążenia krwi lub jej niedotlenienia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. med. stan całkowitego braku tlenu w tkankach organizmu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anoksję w ekologii
  • anoksję w medycynie (głód tlenowy, deficyt tlenowy)

Wikipedia


anoksybiont

organizm rozwijający się w środowisku czasowo lub trwale pozbawionym wolnego tlenu; beztlenowiec, anaerob, anaerobiont


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. organizm żyjący w środowisku pozbawionym tlenu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anoksybionty odgrywają ważną rolę w cyklu siarki i azotu w beztlenowych środowiskach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoksybioza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anaerob, beztlenowiec

Wiktionary


anoksybioza

anaerobioza; życie w środowisku pozbawionym tlenu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. stan życia organizmu w warunkach całkowitego braku tlenu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mikroorganizm przetrwał dzięki zdolności do anoksybiozy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoksybiont m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anaerobioza

Wiktionary


anolis

jaszczurka nadrzewna z Ameryki Północnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) herp. nieduża nadrzewna jaszczurka występująca w Ameryce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karol trzyma parę anolisów i karmi je świerszczami.

Wiktionary


anolit

część elektrolitu w bezpośrednim sąsiedztwie anody; ciecz anodowa


SJP.pl

Anolit – roztwór anodowy, część elektrolitu w bezpośrednim sąsiedztwie anody[]. Jeśli ogniwo wyposażone jest w membranę jonoprzepuszczalną, anolit jest częścią elektrolitu znajdującą się po tej samej stronie przepony co anoda. Przykładowo, w kulometrycznym oznaczaniu wody metodą Karla Fischera z diafragmą, anoda zanurzona jest w anolicie, a katoda w katolicie. Z kolei ustalenie składu anolitu po elektrolizie może być podstawą do opracowywania nowych technik elektrochemicznych.

Wikipedia


anomalia

odchylenie od normy; nieprawidłowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anomalia termiczna
  • anomalia chemiczna
  • anomalia fizyczna
  • anomalia (astronomia)
    • anomalia mimośrodowa
    • anomalia prawdziwa
    • anomalia średnia
  • anomalie w bazach danych
  • anomalia anatomiczna
  • anomalia magnetyczna
  • anomalia siły ciężkości
  • anomalia południowoatlantycka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) System wykrył anomalie w analizowanym fragmencie układu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ˈmalʲja, AS: ãnõmalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anomalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieprawidłowość, reg. śl. abfal

Wiktionary


anomalność

→ anomalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest anomalne; cecha tych, którzy są anomalni

Wiktionary

Patrz:

anomalny

Powiązane:

 przym. anomalny

 przysł. anomalnie

Wiktionary


anomalny

nieprawidłowy, anormalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anomalia ż., anomalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezwyczajny, niezwykły, nienormalny, nietypowy, nieprawidłowy

Wiktionary


anomer

węglowodan wyróżniający się położeniem przestrzennym grupy hydroksylowej przy atomie węgla


SJP.pl


anomeryczny

→ anomery


SJP.pl

Patrz:

anomery

anomia

stan społeczeństwa wynikający z rozpadu powszechnie przyjętych norm postępowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) socjol. załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;

 (1.2) med. jęz. afazyjne zaburzenie mowy, trudności w nazywaniu widzianych przedmiotów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anomia (stan społeczny)
  • anomia (zaburzenie mowy)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kryzys tożsamości jednostki związany ze zjawiskiem anomii może – jak wskazał Robert K. Merton […] – prowadzić do różnych reakcji, np. do wycofania, konformizmu, buntu, zachowań innowacyjnych, przeniesienia lojalności.

 (1.1) We współczesnych badaniach socjologicznych społeczeństwa poprzemysłowego oraz zjawiska migracji zarobkowej zwraca się uwagę na istotną rolę anomii społecznej w rozwijaniu się alienacji, a alienacji w powstawaniu zjawiska anomii indywidualnej.

 (1.2) Chorzy na anomię unikają precyzyjnych nazw i często posługują się opisami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔ̃mʲja, AS: ãnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) afazja nominalna, afazja amnestyczna

Wiktionary


anomiczny

→ anomia, np. anomiczne społeczeństwo


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący anomii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anomia ż.

Wiktionary


anon

potocznie: anonimowy użytkownik


SJP.pl


anonim

człowiek bezimienny, nieujawniający nazwiska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) autor nieznany z nazwiska;

Wiktionary

Anonim ( anonymos – „bezimienny”) – termin oznaczający nieznanego autora dzieła, jak również samo niepodpisane dzieło. W ujęciu bibliologicznym za anonim uważa się całkowity brak podpisu, który uniemożliwia rozpoznanie autora nawet poprzez porównanie do autorstwa innych dzieł. Nie jest nim więc osoba, która ukrywa się pod pseudonimem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przeczytaj-no, moje dziecko, jakie okropne skutki wynikły z tego koncertu — rzekła chora dama, podając Madzi anonim.

 (1.1) Postać prawdziwie oryginalna i całkowicie należąca do autora. Gdy dzięki jego anonimom, Henryka odepchnęła Michała, Anielewski przerzuca się znowu na jego stronę

 (1.1) Natychmiast przeprowadzone śledztwo, całkowicie potwierdziło zawarte w anonimie szczegóły i Krzysiak nie tylko raz na zawsze pozbawiony został trenerskich praw, ale i pociągnięty do surowej odpowiedzialności, choć zaklinał się, że padł ofiarą złośliwej intrygi.

 (1.1) Wysyłanie anonimów o charakterze obraźliwym, zastraszającym lub naruszającym godność osobistą innych osób może mieć poważne konsekwencje prawne.

 (2.1) Już pierwszy kronikarz polski w zaraniu XI wieku, tajemniczy anonim, nosi ogólnikowe imię «Gallus» […]

 (2.1) Symfroniusz Mykita jest to pseudonim owego anonima, co to napisał Pseudonima, i pogniewał się potem z dyrekcją teatru polskiego we Lwowie za to, że przedstawiła jego utwór.

 (2.1) Oprócz korrespondencyi, która stanowi podstawę togo studyum, użyliśmy pamiętników współczesnych, zwłaszcza Chrząszczewskiogo, któregośmy w części ogłosili, anonima ze Smotryczówki, zdaje się pana Cieszkowskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔ̃ɲĩm, AS: ãnõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonimowość ż., anonimizacja ż., anonimizowanie n.

 przym. anonimowy

 przysł. anonimowo

Wiktionary


anonimalny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. anonimowy

Wiktionary


anonimat

ogłaszanie swoich utworów bez podawania nazwiska lub pod pseudonimem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) anonimowość wskutek braku cech wyróżniających

 (1.2) wydawanie lub udostępnianie swoich utworów bez ujawniania prawdziwego nazwiska

Wiktionary


anonimizacja

działanie mające na celu ukrycie tożsamości i uniemożliwienie identyfikacji podmiotu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) inform. proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anonimizacja loginów ma za zadanie przede wszystkim ochronę prywatności i zwiększenie komfortu zakupów w serwisie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzat͡sʲja, AS: ãnõńĩmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonimizowanie n., anonimowość ż., anonim m.

 czas. anonimizować ndk.

 przym. anonimowy

 przysł. anonimowo

Wiktionary


anonimizator

program przekształcający informacje o czyichś danych osobowych w celu ukrycia tożsamości danej osoby i uniemożliwienia jej identyfikacji


SJP.pl


anonimizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) czynienie czegoś anonimowym, pozbawionym danych osobowych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonimizacja ż., anonim m.

 czas. anonimizować ndk.

 przym. anonimowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anonimizacja

Wiktionary


anonimizować

przekształcać informacje w celu ukrycia tożsamości i uniemożliwienia identyfikacji danej osoby


SJP.pl


anonimka

→ anonim


SJP.pl

Patrz:

anonim

anonimowo

przysłówek

 (1.1) w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonim m., anonimizacja ż., anonimowość ż.

 przym. anonimowy

Wiktionary


anonimowość

→ anonimowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, kto jest anonimowy;

Wiktionary

Anonimowość (gr. ἀνωνυμία ‘bezimienność’ z ἀνώνυμος ‘bezimienny’) – niemożność identyfikacji tożsamości jednostki pośród innych członków danej społeczności, wprost w odniesieniu do osoby albo do pochodzącego od niej przedmiotu (utworu). O anonimowości można mówić w różnych aspektach.

Wikipedia

Patrz:

anonimowy

Przykłady

 (1.1) Algorytmy rozpoznawania twarzy w portalach społecznościowych odebrały ludziom anonimowość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ, AS: ãnõńĩmovość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonim m., anonimizacja ż.

 czas. anonimizować

 przym. anonimowy

 przysł. anonimowo

Wiktionary


anonimowy

1. o człowieku: nieujawniający swego autorstwa, nieznany z nazwiska (np. anonimowy darczyńca, anonimowy malarz);
2. o tekście lub dziele sztuki: niepodpisany (np. anonimowy list, anonimowe obrazy)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o nieujawnionym nazwisku

 (1.2) nieznanego autorstwa

 (1.3) z udziałem nieznanych osób

 (1.4) taki, który się nie wyróżnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sponsorka postanowiła pozostać anonimowa.

 (1.4) Po sześciu latach nauki ten nikt z anonimowego przedmieścia jest ich ojcem chrzestnym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ, AS: ãnõńĩmovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. anonimowo

 rzecz. anonimowość ż., anonim m., anonimizacja ż., anonimizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezimienny, nieznany, nieokreślony, impersonalny

Wiktionary


anons

ogłoszenie zamieszczone w prasie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

 (1.2) przedstawienie wchodzącej osoby z nazwiska

 (1.3) teatr. zawiadomienie ze sceny o zmianie widowiska lub o zastępstwie w roli

 (1.4) łow. komunikowanie myśliwemu przez psa, że znalazł zwierzynę w niedostępnym terenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz portal randkowy nie przyjmuje anonsów towarzyskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɔ̃w̃s, AS: ãnõũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonsowanie n., anonser mzw.

 czas. anonsować

 przym. anonsowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogłoszenie, doniesienie, zawiadomienie, obwieszczenie, przest. inserat

Wiktionary


anonser

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) łow. pies myśliwski zawiadamiający myśliwego o zwierzynie po jej znalezieniu i prowadzący go do niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miałem wyżła, który był rewelacyjnym anonserem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons m.

 czas. anonsować

Wiktionary


anonsowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) podawanie nazwiska, funkcji, tytułu osoby wchodzącej

 (1.2) ogłaszanie czegoś, co za chwilę ma nastąpić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons m.

 czas. anonsować

 przym. anonsowy

Wiktionary


anonsować

1. zapowiadać czyjeś przybycie, wejście;
2. ogłaszać coś, powiadamiać o ważnym wydarzeniu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaanonsować)

 (1.1) zapowiadać czyjeś przybycie, wymieniać nazwisko wchodzącego

 (1.2) informować o tym, co ma nastąpić lub już się dzieje

 (1.3) łow. dawać znać szczekaniem o znalezieniu zwierzyny

czasownik zwrotny niedokonany anonsować się (dk. zaanonsować się)

 (2.1) zapowiadać własne przybycie

 (2.2) publicznie podawać informacje o swojej działalności

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons mrz., anonsowanie n., anonser mzw.

 czas. zaanonsować dk.

Wiktionary


anonsowy

związany z anonsem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anonsem, dotyczący anonsu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons m., anonsowanie n.

Wiktionary


anonymizer

[czytaj: anonimajzer] w informatyce: oprogramowanie ukrywające tożsamość użytkownika sieci; anonimizer


SJP.pl

An

Wikipedia


anoraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od anorak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anorak m.

Wiktionary


anorak

początkowo: skafander Eskimosów, dziś także: ciepły, nieprzemakalny skafander z kapturem wzorowany na eskimoskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) etn. eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

 (1.2) ciepła nieprzemakalna kurtka z kapturem uszyta na wzór anoraka (1.1)

Wiktionary

Anorak (kalaallisut: "annoraaq") – nieprzemakalna kurtka z kapturem i ściągaczem noszona przez Inuitów i polarników. Tradycyjnie anorak nie był rozpinany z przodu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Danusia miała na sobie błękitny anorak przywieziony z obozu na Krymie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔrak, AS: ãnorak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. anoraczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kangurka

Wiktionary


anorchia

wrodzony lub pooperacyjny brak obu jąder w mosznie


SJP.pl


anorchizm

wrodzony brak jednego lub obu jąder w mosznie


SJP.pl

Anorchizm ("anorchia") – zaburzenie rozwoju płci, w którym osoba o kariotypie XY, który zazwyczaj odpowiada płci męskiej, rodzi się bez jąder.

Wikipedia


anoreksja

brak łaknienia towarzyszący najczęściej chorobom przewodu pokarmowego, zatruciom, jak również chorobom o podłożu psychicznym, prowadzący do wyniszczenia organizmu, a w skrajnych przypadkach do śmierci; jadłowstręt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdaniem autorki teoria ta wyjaśnia dlaczego tradycyjna psychoterapia jest tak nieskuteczna w przypadku leczenia anoreksji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔˈrɛksʲja, AS: ãnoreksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anorektyk mos., anorektyczka ż.

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jadłowstręt

Wiktionary


anoreksyjny

związany z anoreksją, właściwy anoreksji, będący objawem anoreksji (np. anoreksyjny brak łaknienia, anoreksyjna postać); anorektyczny (częściej)


SJP.pl


anorektyczka

kobieta, dziewczyna cierpiąca na anoreksję


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. kobieta cierpiąca na anoreksję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podobnie jak anorektyczka, która myśli, że jest za gruba, tanorektyczka uważa, że jest za blada.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoreksja ż.

:: fm. anorektyk m.

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorektycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób charakteryzujący się anoreksją, w sposób właściwy anorektykom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoreksja ż., anorektyk m., anorektyczka ż., anorektyczność ż.

 przym. anorektyczny

Wiktionary


anorektyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest anorektyczne; cecha tych, którzy są anorektyczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorektyczny

związany z anoreksją, właściwy anoreksji, będący objawem anoreksji (np. anorektyczny brak łaknienia, anorektyczna postać); anoreksyjny (rzadziej)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z anoreksji; taki, jak w anoreksji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔrɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnorektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anorektyczność ż., anorektyczka ż., anorektyk, anoreksja ż.

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorektyk

mężczyzna cierpiący na jadłowstręt; manorektyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. człowiek cierpiący na anoreksję

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • osoba chora na jadłowstręt psychiczny
  • leki anorektyczne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anorektycy cierpią zwykle na brak apetytu oraz zaburzenia zmysłu smaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔˈrɛktɨk, AS: ãnorektyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoreksja ż.

:: fż. anorektyczka ż.

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorganiczny

przymiotnik

 (1.1) przest. nie pochodzący od organizmów żywych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieorganiczny

Wiktionary


anorgazmia

zaburzenie występujące głównie u kobiet polegające na niezdolności do przeżywania orgazmu; oziębłość płciowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

Wiktionary

Anorgazmia – dysfunkcja seksualna definiowana jako zaburzenia w występowaniu orgazmu, którego w czasie stosunku nie udaje się osiągnąć w ogóle, pomimo występowania typowych objawów podniecenia seksualnego.

Zaburzenie dzieli się na anorgazmie pierwotną (u kobiety lub mężczyzny nigdy nie występował orgazm), wtórną (u kobiety lub mężczyzny w przeszłości występował orgazm) oraz sytuacyjną, pojawiającą się w określonych momentach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orgazm mrz.

Wiktionary


anormalnie

przysłówek

 (1.1) w sposób anormalny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔrˈmalʲɲɛ, AS: ãnormalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anormalność ż.

 przym. anormalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienormalnie

Wiktionary


anormalność

→ anormalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

Wiktionary

Patrz:

anormalny

Powiązane:

 przym. anormalny

 przysł. anormalnie, normalnie

 czas. unormować, normować

 rzecz. normalność ż., norma ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienormalność

Wiktionary


anormalny

wykraczający poza normy; nienormalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odbiegający od normy, niezgodny z normą

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. anormalnie

 rzecz. anormalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienormalny

Wiktionary


anormatywność

→ anormatywny


SJP.pl

Patrz:

anormatywny

anorogeniczny

określenie okresu w historii Ziemi pozbawionego ruchów górotwórczych


SJP.pl


anortozyt

magmowa skała głębinowa składająca się z bogatego w wapń plagioklazu


SJP.pl

Anortozyt (plagioklazyt) – leukokratyczna skała magmowa (plutoniczna) grubokrystaliczna lub średniokrystaliczna, o barwie czarnej, szarej, brązowej lub zielonoszarej, składająca się w przewadze plagioklazów. Stanowią one ponad 90% objętości anortozytu. W niewielkich ilościach mogą występować pirokseny. Zawartość anortytu w plagioklazie może wynosić od 20 do 100%. Anortozyty zbudowane z labradoru noszą nazwę labradorytów. Szacuje się, że ziemskie anortozyty powstały na głębokości 15–20 km.

Wikipedia


anortyt

minerał z grupy skaleni, glinokrzemian wapnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

Wiktionary

Anortyt – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów; bardzo rzadki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anortytowy

Wiktionary


anortytowy

→ anortyt


SJP.pl

Patrz:

anortyt

anoskop

wziernik umieszczany wewnątrz odbytu i odbytnicy


SJP.pl


anoskopia

metoda badania diagnostycznego polegająca na wziernikowaniu kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy za pomocą wziernika - anoskopu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoskop m., anoskopista m., anoskopistka ż.

 przym. anoskopowy

Wiktionary


anoskopowy

→ anoskop


SJP.pl

Patrz:

anoskop

anosmia

całkowity brak zmysłu węchu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

Wiktionary

An

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) bezwęch

Wiktionary


anosmio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: anosmia

Wiktionary


anosognozja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja, AS: ãnosognozʹi ̯a

Wiktionary


anotacja

oznaczenie słów lub innych fragmentów w tekście etykietami, które dzielą na kategorie lub wnoszą dodatkowe informacje


SJP.pl


anotator

osoba oznaczająca słowa lub inne fragmenty w tekście etykietami, które dzielą na kategorie lub wnoszą dodatkowe informacje


SJP.pl


anotermia

proste uwarstwienie termiczne, w którym temperatura wody obniża się wraz z głębokością, gdy temperatura powietrza jest wyższa niż 4 stopnie Celsjusza; stratyfikacja termiczna prosta


SJP.pl


anotowany

przymiotnik

 (1.1) poddany anotacji

Wiktionary


anotować

oznaczać słowa lub inne fragmenty w tekście etykietami


SJP.pl


anouilh

[czytaj: aNUJ] nazwisko


SJP.pl


anova

An

Wikipedia


anozognozja

brak świadomości zaburzeń chorobowych lub niezdolność do uświadomienia sobie jakichś cech albo zaprzeczanie ich istnieniu


SJP.pl


anoć

partykuła

 (1.1) stpol. otóż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɔt͡ɕ, AS: ãnoć

Wiktionary


ansa

przestarzałe: niechęć, uraza, pretensja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niechęć do kogoś, pretensja

Wiktionary

L’Agenzia Nazionale Stampa Associata (ANSA) – włoska agencja prasowa założona 15 stycznia 1945 roku z siedzibą w Rzymie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czuję do ciebie ansę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃sa, AS: ãũ̯sa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pretensja, uraza, uraz, niechęć, animozja

Wiktionary


ansambl

ensemble;
1. scena zespołowa w utworze dramatycznym, operze, lub operetce;
2. trupa teatralna, zespół artystyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) teatr. scena zbiorowa w sztuce scenicznej

 (1.2) przest. grupa muzyczna bądź aktorska

 (1.3) daw. szt. harmonijna całość

Wiktionary

Ansambl (z fr. "ensemble" – razem, zespół) – utwór dla kilku instrumentalistów lub kilku śpiewaków solistów, a także zespół śpiewaków solistów o różnych barwach głosu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ansamblowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ensemble

 (1.2) ensemble

Wiktionary


ansamblowy

związany z ansamblem (ensemblem); ensemblowy


SJP.pl


ansarowie

An

Wikipedia


ansbachski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Ansbachem, dotyczący Ansbachu, pochodzący z Ansbachu (miasta w Niemczech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ansbach mrz.

Wiktionary


anschluss

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) hist. przyłączenie Austrii do III Rzeszy;

Wiktionary

Anschluss (również anszlus, z anschluss, "anschluß" – „przyłączenie”) – aneksja terytorium państwowego Federalnego Państwa Austriackiego przez Rzeszę Niemiecką, dokonana 12 marca 1938 z pogwałceniem traktatu wersalskiego z 1919 r.

Dążenia do przyłączenia po I wojnie światowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wyniku Anschlussu Niemcy przejęli wysokie jakościowo austriackie firmy i uzbrojenie.

Wiktionary


anshan

miasto w Chinach; Anszan


SJP.pl

Anshan (chiń. 鞍山; pinyin "Ānshān") – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, przy linii kolejowej Changchun-Dalian. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 192 903. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 3 402 643 mieszkańców. Wielki ośrodek hutnictwa żelaza, przemysłu maszynowego, metalowego i chemicznego; w pobliżu Anshan wydobywa się rudę żelaza oraz magnezu.

Wikipedia


ansi

[czytaj: ans-i] (skrót od: American National Standards Institute) Amerykański Narodowy Instytut Normalizacyjny, amerykańska organizacja zajmująca się opracowywaniem i rozpowszechnianiem norm technicznych; także oznaczenie norm akceptowanych przez tę organizację


SJP.pl

Ansi – wieś w Estonii, w prowincji Saare, w gminie Saaremaa. W 2004 roku wieś zamieszkiwały 42 osoby.

Wikipedia


anszan

miasto w Chinach; Anshan


SJP.pl

An

Wikipedia


anszlus

włączenie w 1938 roku terytorium Austrii do III Rzeszy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. pot. zob. Anschluss.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opuścił Austrię po anszlusie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃ʃlus, AS: ãũ̯šlus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anszlusowy

Wiktionary


anszlusowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anszlusem, dotyczący anszlusu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anszlus m.

Wiktionary


ansztalt

żartobliwie: zakład, lokal; instytucja


SJP.pl


anta

1. dekoracyjne zakończenie tworzących przedsionek bocznych ścian świątyni
2. gatunek tapira


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anta (Espinho) – sołectwo w Portugalii w powiecie Espinho
  • Anta – departament w Argentynie w prowincji Salta
  • Anta – miasto w Peru
  • Anta – prowincja Peru
  • anta – element architektoniczny
  • Anta Sports – chińskie przedsiębiorstwo
  • tapir anta (Tapirus terrestris)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãnta, AS: ãnta

Wiktionary


antab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bud. element wykonany z metalu służący do otwierania lub zamykania drzwi, skrzyń, bram

Wiktionary


antaba

1. sztaba wzmacniająca zamknięcie bramy lub drzwi;
2. metalowy uchwyt na bramach, drzwiach lub skrzyniach, służący także za kołatkę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sztaba z metalu zamykająca bramę lub drzwi

 (1.2) daw. ozdobny uchwyt na skrzyniach lub jako kołatka na drzwiach i bramach;

Wiktionary

Antaba lub hantaba (z niem. "die Handhabe – rękojeść") – stały lub ruchomy uchwyt z metalu umieszczany np. na skrzyni, kufrze, drzwiach, bramie.

Ruchomy uchwyt składa się z dwóch części. Antaba umieszczona na drzwiach lub bramach (furtach), najczęściej w postaci lwiej głowy z ruchomą obręczą, służyła często za kołatkę. Antaba występowała głównie w sztuce romańskiej i gotyckiej. Współcześnie używana jest jako element dekoracyjny. Stara polska nazwa antaby to "dzierżak".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈtaba, AS: ãntaba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kołatka

Wiktionary


antabka

zdrobnienie od: antaba


SJP.pl


antabus

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Esperal, Anticol, Antikol


SJP.pl


antagonista

osoba niezgadzająca się z kimś, występująca przeciw komuś, zwłaszcza przeciwnik w sporze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przeciwnik;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) farm. substancja obca (zwykle lek) blokująca działanie innej substancji lub pracę receptora;

 (2.2) anat. mięsień działający w kierunku przeciwnym w stosunku do innego mięśnia

 (2.3) anat. ząb położony naprzeciwko zęba drugiej szczęki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • antagonista (osoba)
  • antagonista (farmakologia)
  • protagonista
  • agonista

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ˈɲista, AS: ãntagõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizm mrz.

:: fż. antagonistka ż.

 przym. antagonistyczny

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary


antagonistka

→ antagonista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przeciwniczka w sporze, dyskusji

Wiktionary

Patrz:

antagonista

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ˈɲistka, AS: ãntagõńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizowanie n., antagonizm, antagonista

 przym. antagonistyczny

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adwersarka, oponentka, opozycjonistka, polemistka, przeciwniczka

Wiktionary


antagonistycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) wrogo, przeciwnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy chodzi nam o samorząd antagonistycznie nastawiony do władzy centralnej, czy o partnerskie współdziałanie tych dwóch rodzajów władz?

 (1.1) Na podstawie sprzedaży biletów będziemy mogli rozlokować antagonistycznie nastawione grupy po przeciwległych krańcach Stadionu Śląskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: ãntagõńistyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonista, antagonistka, antagonizm

 przym. antagonistyczny

Wiktionary


antagonistyczność

→ antagonistyczny


SJP.pl

Patrz:

antagonistyczny

antagonistyczny

związany z antagonizmami, oparty na antagonizmach, przeciwstawny, sprzeczny (np. antagonistyczne siły, antagonistyczne partie polityczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

 (1.2) mający przeciwne działanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konflikt między komunizmem a doktrynami demokratycznymi Zachodu wykazuje sprzeczności antagonistyczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntagõńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizm m., antagonista m., antagonistka ż., antagonizowanie n.

 czas. antagonizować

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antynomiczny, antytetyczny, kontradyktoryczny, kontradyktoryjny, niekompatybilny, nieprzystawalny, niezgodny, odwrotny, opozycyjny, przeciwny, przeciwstawny, rozbieżny, sprzeczny

Wiktionary


antagonizacja

doprowadzanie osób lub grup do wzajemnej wrogości


SJP.pl


antagonizm

1. wzajemna niechęć lub wrogość spowodowane sprzecznością interesów lub różnicą poglądów;
2. przeciwstawne działanie dwóch elementów (np. dwóch mięśni) lub dwóch układów organizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥, AS: ãntagõńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonista m., antagonistka ż., antagonizowanie n.

 przym. antagonistyczny

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary


antagonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wywoływanie między kimś wrogości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizm m., antagonista m., antagonistka ż.

 czas. antagonizować

 przym. antagonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konfliktowanie, skłócanie, poróżnianie; wsadzanie kija w mrowisko

Wiktionary


antagonizować

doprowadzać osoby lub grupy osób do wzajemnej wrogości; konfliktować, skłócać, poróżniać


SJP.pl


antagonizujący

taki, który wprowadza wzajemną wrogość, skłócający ludzi lub środowiska


SJP.pl


antakya

[czytaj: antakja] miasto w Turcji; Antiochia


SJP.pl


antall

[czytaj: ontol] nazwisko


SJP.pl


antalya

[czytaj: antalja] miasto w Turcji


SJP.pl

Antalya ( Αττάλεια – "Attália", Attalea) – miasto w południowo-zachodniej Turcji, nad zatoką Antalya na Morzu Śródziemnym, w starożytnej krainie Pamfilia, u południowych podnóży gór Taurus, ośrodek administracyjny prowincji Antalya. Kurort wypoczynkowy Riwiery Tureckiej.

Wikipedia


antananarywa

stolica Madagaskaru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Madagaskaru;

Wiktionary

Antananarywa ("Antananarivo", potocznie "Tana") – stolica Madagaskaru i prowincji Antananarywa. Położona jest w środkowej części wyspy, nad rzeką Ikopa, na wysokości ok. 1400 m n.p.m. Antananarywa jest największym miastem na wyspie, stanowiącym centrum administracyjne, gospodarcze, naukowe i komunikacyjne kraju. Rozwinął się tu przemysł spożywczy, tytoniowy i włókienniczy. Znajdują się tu wyższe uczelnie University of Madagascar oraz Collège Rural d'Ambatobe.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨva, AS: ãntãnãnaryva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antananarywczyk mos., antananarywka ż.

 przym. antananarywski

Wiktionary


antananarywczyk

mieszkaniec Antananarywy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antananarywy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨft͡ʃɨk, AS: ãntãnãnaryfčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antananarywa ż.

:: fż. antananarywka ż.

 przym. antananarywski

Wiktionary


antananarywka

mieszkanka Antananarywy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antananarywy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨfka, AS: ãntãnãnaryfka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antananarywa ż.

:: fm. antananarywczyk mos.

 przym. antananarywski

Wiktionary


antananarywski

→ Antananarywa (stolica Madagaskaru)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do miasta Antananarywa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨfsʲci, AS: ãntãnãnaryfsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antananarywa ż., antananarywczyk mos., antananarywka ż.

Wiktionary


antar

rodzaj ryb z rodziny nototeniowatych; kłykacz


SJP.pl


antares

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (1.1) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Wiktionary

Antares ("Alfa Scorpii", "α Sco") – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona. Jest oddalona od Słońca o około 550 lat świetlnych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈtarɛs, AS: ãntares

Wiktionary


antarktozaur

rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów


SJP.pl

Antarktozaur ("Antarctosaurus") – rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów.

Wikipedia


antarktyczny

→ Antarktyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) geogr. związany z Antarktyką

Wiktionary

Patrz:

Antarktyka

Przykłady

 (1.1) Skąd pochodzi czerwona woda na antarktycznym lodowcu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyka ż.

Wiktionary


antarktyda

kontynent w rejonie Antarktyki na półkuli południowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antarktydę odkrył w 1820 roku rosyjski admirał Fabian Bellingshausen.

 (1.1) Temperatura na Antarktydzie spada poniżej −90 °C.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntarkˈtɨda, AS: ãntarktyda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyka ż.

 przym. antarktydzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Biały Kontynent, biały kontynent, szósty kontynent

Wiktionary


antarktydzki

→ Antarktyda


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geogr. rzad. związany z Antarktydą

Wiktionary

Patrz:

Antarktyda

Powiązane:

 rzecz. Antarktyda ż.

Wiktionary


antarktyka

obszar na półkuli południowej, który obejmuje Antarktydę wraz z lądolodami oraz otaczającymi ją wodami i wyspami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sowy spotyka się na całym świecie z wyjątkiem Antarktyki, większej części Grenlandii i innych odległych wysp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtarktɨka, AS: ãntarktyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyda ż., Arktyka ż., Subantarktyka ż.

 przym. antarktyczny, arktyczny

Wiktionary


antas

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antas – miasto w Brazylii
  • Antas – postać z mitologii greckiej
  • Antas – miasto i gmina w Hiszpanii
  • Antas – miejscowość w gminie Esposende
  • Antas – miejscowość w gminie Penalva do Castelo
  • Antas – miejscowość w gminie Penedono
  • Antas – miejscowość w gminie Vila Nova de Famalicão

Wikipedia


antazolina

lek okulistyczny stosowany w alergii


SJP.pl

Antazolina ( antazolinum) – organiczny związek chemiczny, pochodna etylenodiaminy, należąca do grupy antagonistów receptora H1 I generacji.

Wikipedia


antał

dawna miara objętości płynów - około ćwierć dużej beczki; także beczka o takiej objętości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) beczka używana do przechowywania wina i innych trunków;

 (1.2) zawartość antała (1.1)

Wiktionary

Antał, inaczej nazywany ćwierćbeczką – dawna jednostka objętości stosowana na ziemiach polskich przed 1764 rokiem. 1 Antał odpowiadał 18 garncom. Połowę antału stanowił antałek (zwany też achtelem) - 9 garnców. Antał stanowił element systemu beczkowego, stosowanego na dawnych ziemiach polskich do mierzenia objętości płynów dla celów handlowych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobrano się wreszcie do podziemnych sklepów i tysiące flach i gąsiorów gasiło nienasycone gardziele. A gdy wytoczono smoliste beczki i antały, pijatyka stała się powszechna. Pito z flach i gąsiorów, pito kociołkami, pito prosto z beczek, pito z kałuż rozlanych – pito do ostatniego tchu, na śmierć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntaw, AS: ãntau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antałek

Wiktionary

Synonimy:

daw. ćwierćbeczek

Wiktionary


antałek

1. beczułka o pojemności połowy lub trzeciej części antała;
2. pół antała


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mała beczułka używana do przechowywania wina i innych trunków o objętości dwóch wiader lub połowy antała

 (1.2) zawartość antałka (1.1)

 (1.4) pot. grubas

 (1.5) daw. przen. żart. głowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Barabaszu, przynieś antałek i szklanki!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtawɛk, AS: ãntau̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antał m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) achtel

Wiktionary


antałkowy

przymiotnik od: antałek


SJP.pl


antałowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. żart. osoba nadużywająca alkoholu, „pilnująca antałów”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaˈwɔvʲit͡ʃ, AS: ãntau̯ovʹič

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kufel, pijak, moczymorda, dusikufel

Wiktionary


antałowy

przymiotnik od: antał


SJP.pl


antałówka

osiedle i wzgórze w Zakopanem


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antałówka – osiedle i wzgórze w Zakopanem
  • Antałówka – przysiółek Kościeliska w powiecie tatrzańskim

Wikipedia


antczak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni Antczak − polski dziennikarz, samorządowiec, poseł na Sejm
  • Bogumił Antczak − polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, lektor
  • Bronisław Antczak − polski marynarz, poseł na Sejm
  • Edmund Antczak − polski lekkoatleta
  • Henryk Antczak − polski ekonomista i samorządowiec
  • Henryk Antczak − polski siatkarz
  • Jacek Antczak − polski reporter
  • Jan Antczak − polski działacz opozycyjny i samorządowiec
  • Jerzy Antczak − polski reżyser teatralny i filmowy
  • Marian Antczak − poseł na Sejm
  • Piotr Antczak − polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, marketingowiec
  • Roman Antczak − polski bokser

Wikipedia


antecedencja

1. (wyraz zwykle używany w liczbie mnogiej) fakt poprzedzający stan obecny; antecedens;
2. erozyjne działanie rzeki, przecinającej grzbiet górski w czasie jego wypiętrzania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) książk. inaczej: antecedencje

 (1.2) liter. inaczej: antecedencje

Wiktionary

Antecendencja (łac. "antecedentia" – wyprzedzenie) – zjawisko przecięcia grzbietu górskiego przez rzekę do niego prostopadłą w trakcie jego wypiętrzania. Wskutek antecedencji rzeka nie zmienia swego koryta i tworzy przełomy w których jej bieg przypomina bieg rzeki nizinnej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɛt͡sɛˈdɛ̃nt͡sʲja, AS: ãntecedẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedencje nmos., antecedens m., antecesor m.

 przym. antecedentny

 przysł. antecedentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antecedencje, anteriora, antecedensy

Wiktionary


antecedencje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) książk. zdarzenia, okoliczności poprzedzające jakiś fakt, konieczny do jego zrozumienia

 (1.2) liter. w utworach dramatycznych i narracyjnych: wydarzenia poprzedzające właściwą akcję, bez których jej przebieg jest niezrozumiały; zawarte są w prologu lub też w wypowiedziach narratora czy postaci

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przykładem antecedencji w literaturze może być „Pamiętnik starego subiekta” w „Lalce” Bolesława Prusa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɛt͡sɛˈdɛ̃nt͡sʲjɛ, AS: ãntecedẽncʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedens m., antecesor m., antecedencja nmos.

 przym. antecedentny

 przysł. antecedentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antecedencja, anteriora, antecedensy

Wiktionary


antecedens

1. fakt poprzedzający stan obecny; antecedencja;
2. w logice: część zdania warunkowego rozpoczynająca się od "jeżeli"; poprzednik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) coś, co poprzedza coś innego; uprzednie zdarzenie; wcześniejszy element

 (1.2) log. poprzednik implikacji – część zdania warunkowego, która określa warunek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedencja nmos., antecedencje nmos.

Wiktionary


antecedentny

1. poprzedzający stan obecny; uprzedni;
2. antecedentny przełom rzeczny - przełom rzeczny powstały w wyniku powolnego wypiętrzenia się otoczenia spowodowanego ruchami górotwórczymi


SJP.pl


antecesor

przestarzale o antenacie (przodku jakiejś rodziny)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. ktoś, kto był wcześniej w linii genealogicznej lub urzędniczej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziad pani Glinkowej od antecesorów pana Kurdwanowskiego kupił tę wioskę, która go teraz tak mocno tentowała.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedencja nmos., antecedencje nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przodek, poprzednik

Wiktionary


antecesorka

→ antecesor


SJP.pl

Patrz:

antecesor

antecki

nazwisko


SJP.pl


antedatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. podpisywanie czegoś z wcześniejszą datą niż faktyczna data powstania dokumentu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. antedatować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antydatowanie

Wiktionary


antedatować

wpisywać (wpisać) na dokumencie datę wcześniejszą od faktycznej; antydatować (częściej)


SJP.pl


antefiks

element dekoracyjny, najczęściej w kształcie palmety, umieszczony wzdłuż okapu dachu, maskujący od frontu rząd dachówek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. dekoracyjny element architektoniczny końca dachówek wzdłuż okapu dachu, spotykany w architekturze antycznej

Wiktionary

Antefiks – element dekoracyjny, charakterystyczny dla antycznej architektury greckiej i rzymskiej, w postaci płytki z kamienia lub częściej z terakoty, ozdobiony płaskorzeźbą w kształcie palmety, głowy ludzkiej lub zwierzęcej itp. Płytkę ustawiano na gzymsie, wzdłuż okapu, w celu zasłonięcia widoku na pokrycie dachu, zamiast simy.

Wikipedia


antek

w języku potocznym: ulicznik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. psotny chłopak

Wiktionary

Zobacz też: Antek (ujednoznacznienie).

Antek – nowela Bolesława Prusa z roku 1880. Podejmuje tematykę trudnego życia na wsi w XIX wieku, a co za tym idzie niełatwego losu dzieci. Jako główne problemy XIX-wiecznej wsi zostały ukazane zacofanie ludności, wykorzystywanie dzieci do ciężkich prac oraz brak możliwości kształcenia i rozwijania talentów przez dzieci i młodzież.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Antoniewicz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) andrus, gawrosz, łobuziak, ulicznik

Wiktionary


antekliza

rozległe wypiętrzenie skorupy ziemskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. rozległe, bardzo łagodne wypiętrzenie struktur warstw skalnych w obrębie platformaatformy kontynentalnej

Wiktionary

W geologii antekliza to wypukła struktura tektoniczna o regionalnych rozmiarach w obrębie platformy kontynentalnej, obejmująca zarówno jej fundament jak i pokrywę osadową.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wyniesienie

Wiktionary


antemion

starożytny ornament ze stylizowanych liści, wici i kwiatów; anthemion


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. ornament roślinny w kształcie stylizowanych liści i kwiatów

Wiktionary

Antemion, anthemion (gr. "anthémion" - "kwiatek") – starożytny pasowy ornament składający się z zestawionych naprzemiennie motywów palmety i lotosu lub dwóch typów palmety (formy otwartej i zamkniętej). Występuje powszechnie w greckiej i rzymskiej dekoracji architektonicznej i malarstwie wazowym. Przejęty przez sztukę nowożytną, szczególnie popularny w klasycyzmie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. anthemion

Wiktionary


antemiusz

imię męskie


SJP.pl

Prokopiusz Antemiusz, "Procopius Anthemius" (ok. 415, zm. 11 lipca 472 w Rzymie) – cesarz zachodniorzymski od 12 kwietnia 467 do 11 lipca 472 roku n.e. Jego żoną była Eufemia – jedyna córka cesarza Marcjana.

Wikipedia


antena

urządzenie stanowiące element każdego nadajnika lub odbiornika, wysyłające albo odbierające fale radiowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

 (1.2) pot. uczn. więz. ucho (zazwyczaj w lm.)

Wiktionary

Antena – urządzenie zamieniające fale elektromagnetyczne na sygnał elektryczny i odwrotnie.

Jest niezbędnym elementem składowym każdego systemu radiokomunikacji. W XX wieku najbardziej rozpowszechnione były anteny odbiorników radiowych i telewizyjnych, natomiast w wieku XXI antena częściej kojarzona jest z elementem wyposażenia radia samochodowego, bezprzewodowych sieci komputerowych lub z odbiorem sygnałów TV z satelitów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mam kablówki, więc do telewizora podłączyłem antenę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɛ̃na, AS: ãntẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. antenka ż.

 przym. antenowy

Wiktionary


antenacki

przymiotnik od: antenat


SJP.pl


antenat

przodek jakiejś rodziny; antecesor (przestarzałe)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) podn. przodek, zarówno ze strony ojca, jak i matki; dziad, pradziad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie będę zagłębiała się w męczące szczegóły dotyczące moich antenatów. Okazało się to niefortunną przeszkodą później, gdy (…) musiałam zapamiętać dokładnie, jak każdy z dwudziestu osobliwych niemieckich domów panujących jest ze sobą spokrewniony (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. antenatka

 przym. antenacki

Wiktionary


antenatka

→ antenat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta należąca do wcześniejszego pokolenia danej rodziny

Wiktionary

Patrz:

antenat

Przykłady

 (1.1) Rodowe klejnoty należały kiedyś do antenatki, która przybyła tu z Prowansji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. antenat mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przodkini

Wiktionary


antenka

mała antena; zdrobnienie od: antena


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mała antena

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antena ż.

Wiktionary


antenkowaty

przypominający antenkę


SJP.pl


antenkowy

→ antenka


SJP.pl

Patrz:

antenka

antenor

w mitologii greckiej: Trojańczyk i doradca Priama


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antenor – postać z mitologii greckiej
  • Antenor z Aten – rzeźbiarz działający w starożytnej Grecji
  • Antenor – jeden z bohaterów Odprawy posłów greckich Jana Kochanowskiego

Wikipedia


antenorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antenora lub z nim związany


SJP.pl


antenowaty

przypominający antenę


SJP.pl


antenowy

1. przymiotnik od: antena; odnoszący się do anteny;
2. odnoszący się do programów radiowych lub telewizyjnych


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z anteną, dotyczący anteny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antena ż.

Wiktionary


anteny

urządzenie stanowiące element każdego nadajnika lub odbiornika, wysyłające albo odbierające fale radiowe


SJP.pl


antepedium

w średniowieczu: zasłona górnej części ołtarza; antependium; frontale


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szt. kośc. bogato zdobione zakrycie lub zasłona dolnej części (podstawy) stałego ołtarza chrześcijańskiego

Wiktionary

Antepedium (również antependium, frontale) – bogato zdobione zakrycie lub zasłona zakrywająca podstawę (stipes) stałego ołtarza chrześcijańskiego.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. antependium

Wiktionary


antependium

w średniowieczu: zasłona górnej części ołtarza; antepedium; frontale


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kośc. ozdobne zakrycie (tkanina albo rzadziej płyta z metalu lub drewna) przedniej części podstawy ołtarza chrześcijańskiego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antepedium

Wiktionary


antepozycja

pozycja wyrażenia poprzedzającego dane wyrażenie


SJP.pl


anteridium

męskie gametangium, miejsce wytwarzania plemników; anterydium, plemnia


SJP.pl


anteriora

wypadki poprzedzające jakieś zdarzenie; antecedencje


SJP.pl


anteros

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;

 (1.2) rzad. imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1943;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anteros (łac. Anterus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za zdradzoną miłość
  • Anteros (łac. Anterus) – papież, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej
  • Anteros – planetoida o numerze katalogowym 1943
  • Anter (Anteros, Anterus) – imię męskie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. Anterosowy

 zob. Anter.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) war. Anter

Wiktionary


anterozoid

plemnik plechowców


SJP.pl


anterydium

męskie gametangium, miejsce wytwarzania plemników; plemnia, anteridium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) biol. gametangium męskie, czyli narząd wytwarzający gamety męskie (plemniki / anterozoidy) u różnych grup organizmów zarodnikowych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plemnia

Wiktionary


anteusz

w mitologii greckiej: syn Posejdona i Gai


SJP.pl


anteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anteusza lub z nim związany


SJP.pl


anthem

nieliturgiczny utwór chóralny; rodzaj motetu lub kantaty


SJP.pl

Anthem ("ang. hymn") – anglikański nieliturgiczny utwór chóralny z tekstem angielskim. Odpowiednik motetu w muzyce katolickiej i protestanckiej, a po wprowadzeniu basso continuo i stylu "concertato" – kantaty. Teksty anthemów ograniczały się, w przeciwieństwie do kontynentalnych kantat, do psalmów.

Wikipedia


anthemion

starożytny ornament ze stylizowanych liści, wici i kwiatów; antemion


SJP.pl


anthony

[czytaj: ANtony] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni
  • Anthony – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Harper
  • Anthony – miasto w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Doña Ana
  • Anthony – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie El Paso
  • Anthony (ang. Anthony Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Norman
  • Anthony (ang. Anthony Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lycoming
  • Anthony (ang. Anthony Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Montour
  • Anthony Island – wyspa na Pacyfiku u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej, obiekt z listy UNESCO
  • HMS „Anthony” – nazwa brytyjskich okrętów
  • USS „Anthony” – nazwa amerykańskich okrętów

Wikipedia


anthotyro

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) spoż. tradycyjny grecki ser, rodzaj koziego lub owczego twarogu z dodatkiem serwatki i mleka, wytwarzany w dwóch rodzajach: świeżej i lekko dojrzewającej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świeże anthotyro smakuje mi na śniadanie z miodem i owocami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntxɔˈtɨrɔ, AS: ãntχotyro

Wiktionary


anti-aging

[czytaj: anti-ejdżing] o kosmetykach, zabiegach itp.: spowalniający proces starzenia; anti-agingowy


SJP.pl


anti-agingowy

[czytaj: anti-ejdżingowy] o kosmetykach, zabiegach itp.: spowalniający proces starzenia; anti-aging


SJP.pl


antibes

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) miejscowość i gmina we Francji

Wiktionary

Antibes (, Antíbol) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Alpy Nadmorskie. Znane kąpielisko i ośrodek wypoczynkowy nad Morzem Śródziemnym.

Według danych na rok 2018 gminę zamieszkiwało 74 047 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 2796,3 osoby/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże Antibes plasuje się na 6. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 385.).

Wikipedia


anticol

[czytaj: antikol] nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Esperal, Antabus, Antikol


SJP.pl


antidotum

odtrutka; antydotum;
1. substancja likwidująca lub antagonizująca działanie trucizny na organizm; antydot;
2. w przenośni: środek mogący zaradzić czemuś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przen. środek zaradczy

 (1.2) zob. odtrutka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie istnieje swoiste antidotum na zatrucie akonityną, ale przy natychmiastowej opiece przedszpitalnej można próbować ratować pacjenta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntʲiˈdɔtũm, AS: ãntʹidotũm

Wiktionary


antifa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) społ. polit. międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

Wiktionary

Ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Występ odwołano po protestach Antify, zarzucającej muzykom zespołów rasizm i antysemityzm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antifowiec m., antifiarz mos., antifiara ż.

 przym. antifowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Akcja Antyfaszystowska

Wiktionary


antifiarz

członek Antify - nieformalnego ruchu antyfaszystowskiego, uważanego również za subkulturę


SJP.pl


antigua

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

Wiktionary

Antigua – wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych. Wchodzi w skład państwa Antigua i Barbuda. Zajmuje powierzchnię 280 km². Na wyspie położona jest stolica kraju, Saint John’s.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Antiguańczyk mos., Antiguanka ż.

 przym. antiguański

Wiktionary


antiguanka

obywatelka Antigui i Barbudy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antigui, wyspy na Karaibach

 (1.2) obywatelka Antigui i Barbudy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antigua ż.

:: fm. Antiguańczyk mos.

 przym. antiguański

Wiktionary


antiguańczyk

obywatel Antigui i Barbudy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antigui

 (1.2) obywatel Antigui i Barbudy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antigua ż.

:: fż. Antiguanka ż.

 przym. antiguański

Wiktionary


antiguański

przymiotnik od:
1. Antigua (wyspa na Morzu Karaibskim lub miasto w Gwatemali);
2. Antigua i Barbuda (państwo)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

 (1.2) związany z Antiguą i Barbudą (państwem na Karaibach)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiguańczyk mos., Antiguanka ż., Antigua ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) antiguańsko-barbudzki

Wiktionary


antiguańsko-barbudzki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Antiguą i Barbudą, dotyczący Antigui i Barbudy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antigua i Barbuda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antiguański

Wiktionary


antihalo

1. warstwa substancji zapobiegająca odblaskowi na materiale fotograficznym;
2. film lub płyta pokryte taką substancją


SJP.pl

An

Wikipedia


antikol

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Antabus, Esperal, Anticol


SJP.pl


antinoos

An

Wikipedia


antioch

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) hist. imię|polski|m.;

Wiktionary

Antioch ( Ἀντίοχος Antíokhos) – imię męskie znane przede wszystkim jako imię królów z dynastii Seleucydów, władającej na obszarach Bliskiego i Środkowego Wschodu w okresie hellenistycznym. Imię Antioch nosili także władcy Kommageny, święci oraz inne postacie historyczne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żydzi kochali Antiocha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntʲjɔx, AS: ãntʹi ̯oχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., antiochenka ż., antiocheńczyk mos.

 przym. Antiochowy

Wiktionary


antiochenka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antiochii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miejscowy suk chętnie odwiedzają antiochenki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., Antioch mos.

:: forma męska antiocheńczyk m.

 przym. antiocheński, antiochijski

Wiktionary


antiocheńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antiochii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Delegacja antiocheńczyków przybyła o świcie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., Antioch mos.

:: forma żeńska antiochenka ż.

 przym. antiocheński, antiochijski

Wiktionary


antiocheński

→ Antiochia; antiochijski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryt antiocheński należy do rodziny wschodnich liturgii chrześcijańskich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., antiocheńczyk mos., antiochenka ż.

 przym. antiochijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antiochijski

Wiktionary


antiochia

1. historyczna nazwa położonego obecnie w Turcji miasta Antakya;
2. sławna stolica greckiego imperium Seleukidów (300-64 p.n.e.) i rzymskiej prowincji Syria, założona na cześć króla Antiocha Sotera nad rzeką Orontes


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

 (1.2) hist. geogr. starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

 (1.3) geogr. toponim, nazwa szeregu miast na świecie;

Wiktionary

Antiochia ( Antakya lub "Hatay"; hist. "Antiochia Syryjska", "Antiochia koło Dafne, Wielka Antiochia, Teopolis"; ‏أنطاكية‎, trl. "Anṭākiya", trb. "Antakija", Ἀντιόχεια, trl. "Antiocheia") – miasto położone w Turcji nad rzeką Orontes ("Asi"), 22 km od brzegu Morza Śródziemnego, u podnóża góry Silpius (ar. "Habib an-Nadżar"). W starożytności jedno z najważniejszych centrów kulturalnych, handlowych, politycznych i religijnych basenu śródziemnomorskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antiochia leży nad Orontesem.

 (1.2) Od 300 roku w Antiochii istniało biskupstwo.

 (1.2) Przez Antiochię przebiegał trakt handlowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antiocheńczyk m., antiochenka ż.; Antioch m.

 przym. antiocheński, antiochijski, Antiochowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hist. Antiochia Syryjska, Antiochia koło Dafne

Wiktionary


antiochijczyk

mieszkaniec Antiochii (księstwa)


SJP.pl


antiochijka

mieszkanka Antiochii (księstwa)


SJP.pl


antiochijski

przymiotnik od: Antiochia; antiocheński


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspólnota antiochijska rozwijała się prężnie w I i II wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., antiochenka ż., antiocheńczyk mos.

 przym. antiocheński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antiocheński

Wiktionary


antiochowy

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Antiocha, będący jego własnością

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tron wstąpił Antiochowy syn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antioch m., Antiochia ż.

Wiktionary


antipasto

zakąska, przystawka


SJP.pl


antisol

rodzaj szkła redukującego promieniowanie podczerwone, stosowanego w celu uniknięcia nadmiernego nagrzania i nasłonecznienia pomieszczenia


SJP.pl


antistina

nazwa handlowa leku okulistycznego stosowanego w alergii, zawierającego antazolinę; Fenazolina


SJP.pl


antkiewicz

nazwisko


SJP.pl


antkowiak

nazwisko


SJP.pl


antkowie

imię męskie


SJP.pl


antkowski

→ antek; łobuzerski, andrusowski, ulicznikowski


SJP.pl


antkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antka lub z nim związany


SJP.pl


antleryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

Wiktionary

Antleryt – bardzo rzadki minerał z grupy siarczanów.

Nazwany w 1889 roku przez Williama F. Hillebranda od miejsca występowania - kopalnia Antler w hrabstwie Mohave w Arizonie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antlerytowy

Wiktionary


antocyjan

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjanina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. związek chemiczny należący do grupy barwników roślinnych, odpowiedzialny za czerwone, fioletowe i niebieskie zabarwienie wielu owoców, warzyw i kwiatów, mający silne właściwości antyoksydacyjne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antocyjanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antocyjanina

Wiktionary


antocyjanina

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjan


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. naturalny barwnik roślinny z grupy flawonoidów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antocyjan

Wiktionary


antocyjaninowy

→ antocyjanina; antocyjanowy


SJP.pl


antocyjaniny

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjan


SJP.pl


antocyjanowy

→ antocyjan; antocyjaninowy


SJP.pl


antocyjany

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjanina


SJP.pl

An

Wikipedia


antofalla

Antofalla – stratowulkan, drugi pod względem wysokości czynny wulkan na Ziemi w północno-zachodniej Argentynie w Andach Środkowych na płaskowyżu Puna de Atacama. Wysokość 6450 m n.p.m. Szczyt pokrywają wieczne śniegi.

Wikipedia


antofyllit

minerał z grupy amfiboli, krzemian magnezu i żelaza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. miner. minerał z grupy krzemianów;

Wiktionary

Antofyllit (anthophyllit, antofyllin) – minerał z grupy krzemianów (amfiboli).

Nazwa pochodzi od "łac. Anthophyllum = goździk (goździkowiec korzenny)", używany jako przyprawa kuchenna, nawiązując do barwy tego minerału. Minerał rzadki.

Wikipedia


antoine

[czytaj: antuAN]
1. nazwisko, m.in. André Antoine (1843-1902) - francuski aktor i reżyser;
2. francuskie imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DJ Antoine − szwajcarski DJ
  • Antoine Clamaran − francuski DJ
  • Antoni „Antoine” Cierplikowski − fryzjer, stylista
  • Antoine – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Pike
  • Antoine (ang. Antoine Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Pike

Wikipedia


antolak

nazwisko


SJP.pl


antolczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antolki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antolka ż.

:: fż. antolczanka ż.

 przym. antolecki

Wiktionary


antolczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antolki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antolka ż.

:: fm. antolczanin m.

 przym. antolecki

Wiktionary


antolecki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Antolki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antolka ż., antolczanin m., antolczanka ż.

Wiktionary


antologia

publikacja zawierająca wybór utworów literackich różnych autorów, dokonany według wyraźnej myśli przewodniej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

Wiktionary

Antologia (gr. "ἀνθολογία") – pojedyncza publikacja albo seria wydawnicza wydana drukiem lub cykl audycji radiowych bądź kolekcja nagrań płytowych itp. będąca wyborem dzieł lub ich fragmentów, kilku autorów, powiązanych określoną tematyką, dokonana według określonych zasad, opatrzona tytułem. Dla publikacji dzieł jednego autora stosuje się termin zbiór opowiadań.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɔˈlɔɟja, AS: ãntoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antologista m.

 przym. antologiczny, antologijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) almanach

Wiktionary


antologiczny

→ antologia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z antologią, stanowiący antologię

Wiktionary

Patrz:

antologia

Powiązane:

 rzecz. antologia ż.

 przym. antologijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antologijny

Wiktionary


antologie

forma rzeczownika.

 (1.1) plural|antologia.

Wiktionary


antologijny

przymiotnik

 (1.1) związany z antologią, stanowiący antologię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antologia ż.

 przym. antologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antologiczny

Wiktionary


antologista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która tworzy lub opracowuje antologię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako antologista zebrał utwory kilkudziesięciu poetów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antologia ż.

Wiktionary


antologistka

→ antologista


SJP.pl

Patrz:

antologista

anton

obce imię męskie


SJP.pl

Anton (2001) – czesko-niemiecko-węgierski serial animowany dla dzieci w wieku 3–6 lat, którego bohaterem jest siedmioletni chłopiec imieniem Anton.

Wikipedia


antonescu

[czytaj: antoNESku] nazwisko


SJP.pl


antoni

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni – imię męskie pochodzenia łacińskiego
  • Antoni (1966–2021) – biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, następnie Kościoła Prawosławnego Ukrainy
  • Antoni (1887–1952) – duchowny Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, następnie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego
  • Antoni (1926–2005) – rumuński biskup prawosławny
  • Antoni (1867-1943) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego narodowości gruzińskiej, święty prawosławny
  • Antoni (1815-1878) – rosyjski biskup prawosławny
  • Antoni – duchowny Greckiego Kościoła Prawosławnego
  • Antoni (ur. 1979) – rosyjski biskup prawosławny
  • Antoni (1910-1993) – rosyjski biskup prawosławny
  • Antoni – biskup czernihowski. Sprawował urząd od 1158 do 1168
  • Antoni (?-1474) – polski duchowny rzymskokatolicki, franciszkanin
  • Antoni (?-1391 lub 1392) – duchowny rzymskokatolicki, dominikanin lub franciszkanin

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Antoni i jestem księdzem z Częstochowy.

 (1.1) 12 i 17 stycznia oraz 5 lipca przypadają imieniny Antoniego.

 (1.1) Panie Antoni, proszę nas jutro odwiedzić.

 (1.1) [...] Ojciec Święty Benedykt XVI wyznaczył Jego Ekscelencję Antoniego Dziemiankę Administratorem Apostolskim (…) Archidiecezji Mińsko-Mohylewskiej.

 (1.1) Jest to więc wystawa dwupokoleniowa — uczniów Antoniego Kenara i uczniów uczniów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɔ̃ɲi, AS: ãntõńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonin mrz., Antonina ż., Antoniowa ż., Antoniówna ż., Antoniostwo lm m., antoninka ż., reg. śl. Antonik mos., reg. śl. Antoniczek mos.

:: war. Antonin mos., Antoniusz mos.

:: zdrobn. Antek mos., Antoś mos., Tosiek mos., Tonek mos.

::: góry|kielce|Jantek {{mos.}}

:: fż. Antonia ż.

 przym.

:: gwara. przest. Antoniowy, Antoninowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antek, Antoś, Tosiek, Tonek; góry|kielce|Jantek.

Wiktionary


antonia

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antonia Hybryda – wnuczka Marka Antoniusza Oratora
  • Antonia – żona Lucjusza Kaniniusza Gallusa
  • Antonia – żona Pythodorosa
  • Antonia Starsza – babka cesarza Nerona.
  • Antonia Młodsza – matka cesarza Klaudiusza
  • Klaudia Antonia – córka cesarza Klaudiusza
  • Antonia – córka Marka Antoniusza Oratora
  • Antonia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Łyse
  • Antonia – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Rozogi
  • Antonia – twierdza w starożytnej Jerozolimie broniąca dostępu do Świątyni Jerozolimskiej.
  • Antonia – imię żeńskie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kolejnym punktem na liście przygotowanej przez Antonię, rodowitą zagrzebiankę, była pijalnia czekolady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɔ̃ɲja, AS: ãntõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni m., Tosia ż.

Wiktionary


antoniak

nazwisko


SJP.pl


antonianin

członek zgromadzenia, którego patronem jest św. Antoni, opartego na regule św. Franciszka z Asyżu


SJP.pl


antonianka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla III Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu


SJP.pl


antonianki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla III Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu


SJP.pl

Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla III Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu (Antonianki) (łac. "Congregatio Sororum Antoniarum a Christo Rege III Ordinis Reg. S. Francisci Assisiensis") – żeńskie katolickie zgromadzenie zakonne założone w 1936 przez bł. Anastazego Pankiewicza w Łodzi.

Wikipedia


antoniczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. święty Antoni (także. figurka świętego)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonik mos., Antoni mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Antonik

Wiktionary


antonietta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dlatego niespełna siedmioletnia Antonietta zaliczana jest do grona największych mistyków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniewicz mrz., Antosia ż., Tonia ż., Tosia ż., Tośka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antosia, Tonia, Tosia, Tośka

Wiktionary


antoniewicz

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) polski herb szlachecki używany przez ormiański ród Bołoz Antoniewiczów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bołoz Antoniewiczowie – rodzina szlachecka pochodzenia ormiańskiego
  • Antoniewiczowie herbu Hełm – litewska rodzina szlachecka
  • Wojsym Antoniewiczowie – rodzina szlachecka z Wielkopolski
  • Znane postacie
    • Bolesław Antoniewicz – ksiądz, działacz społeczny i niepodległościowy
    • Jan Bołoz Antoniewicz – polski historyk i teoretyk sztuki
    • Karol Bołoz Antoniewicz – duchowny katolicki, poeta
    • Katarzyna Antoniewicz – polska aktorka
    • Mikołaj Bołoz Antoniewicz – poeta, dramatopisarz i oficer kawalerii Wojsk Polskich w powstaniu listopadowym 1830–1831
    • Tomasz Antoniewicz – polski dyplomata i urzędnik państwowy
    • Włodzimierz Antoniewicz – polski archeolog, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN
    • Zdzisław Antoniewicz – dziennikarz, sportowiec, krajowy i międzynarodowy sędzia pływacki i motorowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza rodzina od XVII w. pieczętuje się Antoniewiczem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni m., Antek m., antek m., Antonin m., Antonina ż., Antonin m., Antoniusz m., Antonietta ż., Antonów m., antonówka ż.

 przym. Antkowy

Wiktionary


antoniewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Bądkowo
  • Antoniewo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
  • Antoniewo – część wsi Ruda w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rogowo
  • Antoniewo – część wsi Kuczwały w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Chełmża
  • Antoniewo – przysiółek wsi Lubicz Dolny w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Lubicz
  • Antoniewo – część wsi Dzikowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Obrowo
  • Antoniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
  • Antoniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Łabiszyn
  • Antoniewo – część wsi Zielona w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ojrzeń
  • Antoniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
  • Antoniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
  • Antoniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Siemiątkowo

Wikipedia


antoniewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Franciszek Antoniewski-Raczyński (1889-1981) – major geograf Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari
  • Paweł Antoniewski (ur. 1943) – ukraiński muzyk i pedagog, działacz mniejszości polskiej na Ukrainie
  • Rafał Antoniewski (ur. 1980) – polski szachista, arcymistrz
  • Wiktoria Czechowska-Antoniewska (ur. 1929) – polska rzeźbiarka i medalierka
  • Witold Antoniewski (ur. 1919-2007) – polski adwokat, działacz, major
  • Władysław Antoniewski (1862-1914) – polski aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów.
  • Antoniewicz
  • Antonowski

Wikipedia


antonik

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. święty Antoni (także. figurka świętego)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos., Antoniczek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Antoniczek

Wiktionary


antonim

jeden z pary wyrazów mających znaczenie przeciwstawne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

Wiktionary

Antonim (z gr. "anti" „naprzeciw”, "onoma" „imię, wyraz, tytuł”) – termin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową wyrazu; antonimy to określenia przeciwstawne. Dyscyplina zajmująca się m.in. antonimami to leksykologia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antonimem słowa „dobry” jest „zły”, a „zły” jest antonimem dla „dobry”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɔ̃ɲĩm, AS: ãntõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antonimia ż., antonimiczność ż.

 przym. antonimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwieństwo, antyfraza, wyraz przeciwstawny

Wiktionary


antonimia

przeciwstawność znaczeń wyrazów (np. ciepły - zimny)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. przeciwstawność znaczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W językoznawstwie antonimia jest jedną z podstawowych relacji leksykalnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antonim mrz.

 przym. antonimiczny

Wiktionary


antonimiczność

przeciwstawność znaczeń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antonimiczne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antonim m.

 przym. antonimiczny

 przysł. antonimicznie

Wiktionary


antonimiczny

→ antonim


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) jęz. o przeciwstawnym znaczeniu

Wiktionary

Patrz:

antonim

Powiązane:

 rzecz. antonimia ż., antonim m., antonimiczność ż.

 przysł. antonimicznie

Wiktionary


antonin

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (2.1) geogr. toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości w Polsce

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (3.1) D. lm. od: Antonina

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antonin – imię męskie
  • Antonin – część miasta Chełm
  • Antonin – część miasta Poznań, w delegaturze Poznań-Nowe Miasto
  • Antonin – osada w woj. dolnośląskim, w pow. milickim, w gminie Cieszków
  • Antonin – część wsi Srebrzyszcze w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
  • Antonin – część wsi Puszcza w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Żmudź
  • Antonin – część wsi Branica Radzyńska w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Radzyń Podlaski
  • Antonin – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Burzenin
  • Antonin – część wsi Nietuszyna w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Ostrówek
  • Antonin – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
  • Antonin – kolonia w woj. mazowieckim, w pow.garwolińskim, w gminie Górzno
  • Antonin – wieś w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku brat Antonin posadził na cmentarzu studentki.

 (2.1) Ci państwo zamieszkali po ślubie w Antoninie w Wielkopolsce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos., Antoniewicz mos./ż./mrz.

Wiktionary


antonina

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

 (1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Antonin

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Antonino, proszę nas jutro odwiedzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɔ̃ˈɲĩna, AS: ãntõńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antosia ż., Tonia ż., Tosia ż., Tośka ż., Nina ż., Antoni mos.

:: fm. Antonin m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antosia, Tonia, Tosia, Tośka, Nina

Wiktionary


antonininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antoniny lub z nią związany


SJP.pl


antoninka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Opieki Społecznej św. Antoniego


SJP.pl

Antoninka – potok, płynący na Mazowszu o długości około 8 km i powierzchni zlewni 42 km². Bierze swoje źródła na skraju Lasów Pilawskich na południowy zachód od Zabieżek. Płynie przez Kąty, Antoninek, Starą Wieś, by w okolicach Kołbieli ujść do Świdra.

Wikipedia


antoninki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Opieki Społecznej św. Antoniego


SJP.pl

Antoninki, Zgromadzenie Sióstr Opieki Społecznej św. Antoniego należy do rodziny franciszkańskiej. Jest oparte na regule Trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu i agregowane do Pierwszego Zakonu Braci Mniejszych. Od roku 1991 Zgromadzenie jest Instytutem Życia Konsekrowanego na prawie papieskim.

Wikipedia


antoninostwo

Antonin z małżonką; Antoninowie


SJP.pl


antoninowie

Antonin z małżonką; Antoninostwo


SJP.pl


antoninowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antonina lub z nim związany


SJP.pl


antonio

włoskie imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antonio – miejscowość
  • Antonio Santos Colonia – miejscowość
  • D’Antonio
  • San Antonio
  • Sant’Antonio
  • Santo António
  • Simeon Antonio

Wikipedia


antoniostwo

Antoni z małżonką; Antoniowie


SJP.pl


antoniowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) przest. żona Antoniego

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. od: Antoniów

forma przymiotnika.

 (3.1) ż. lp. od: Antoniowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kilka minut później Antoniowa znalazła ją wiszącą na strychu.

 (2.1) Jadę dziś do Antoniowa.

 (3.1) Sąsiadował z Antoniową zagrodą z jednej strony i z Maciejowym polem z drugiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɔ̃ˈɲɔva, AS: ãntõńova

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Antoni.

Wiktionary


antoniowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antoniowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniów m.

:: fż. antoniowianka ż.

 przym. antoniowski

Wiktionary


antoniowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antoniowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniów m.

:: fm. antoniowianin m.

 przym. antoniowski

Wiktionary


antoniowie

Antoni z małżonką; Antoniostwo


SJP.pl


antoniowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Antoniowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniów m., antoniowianin m., antoniowianka ż.

Wiktionary


antoniowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antoniego lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Antoniego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grubodziób schronił się w Antoniowym sadzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos.

Wiktionary


antoniuk

nazwisko


SJP.pl

Zobacz też: Antoniuk (rezerwat przyrody).

Antoniuk — osiedle w północnej części Białegostoku. W jego skład wchodzą osiedla mieszkaniowe: Przyjaźń (w XX w. istniało jako oddzielne osiedle) i Sady Antoniukowskie, niebędące jednostkami administracyjnymi.

Wikipedia


antoniusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni – imię męskie
  • Marek Antoniusz – wódz i polityk rzymski
  • Lucjusz Antoniusz – polityk rzymski
  • Jullus Antoniusz – polityk rzymski
  • Marek Antoniusz Kretyk – polityk rzymski
  • Gajusz Antoniusz – polityk rzymski
  • Marek Antoniusz Orator – polityk i znany mówca rzymski
  • Antoniusz Feliks – prokurator Judei
  • Gajusz Antoniusz Hybryda – polityk rzymski.
  • Marek Antoniusz Antyllus – najstarszy syn Marka Antoniusza
  • Marek Antoniusz Julianus – prokurator Judei
  • Marek Antoniusz Polemon I Eusebes Soter – król Pontu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brat Marka Antoniusza miał na imię Lucjusz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniuszek m., Antoni mos., Antoniewicz mrz.

 przym. Antoniuszowy

Wiktionary


antoniuszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Antoniusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antoniuszku, pomóż babci wnieść sprawunki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniusz m.

 przym. Antoniuszowy

Wiktionary


antoniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antoniusza lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Antoniusza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lodzia nazbierała poziomek w Antoniuszowym zagajniku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniusz mos., Antoniuszek mos.

Wiktionary


antoniówka

nazwa kilkunastu wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Gorzków
  • Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Ostrówek
  • Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Krzczonów
  • Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wysokie
  • Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Krynice
  • Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Komarów-Osada
  • Antoniówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Kleszczów
  • Antoniówka – przysiółek wsi Józefów Widawski w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Widawa
  • Antoniówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Sławno
  • Antoniówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Jedlnia-Letnisko
  • Antoniówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
  • Antoniówka – kolonia w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaklików

Wikipedia


antonomazja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

Wiktionary

Antonomazja (gr. ἀντονομασία "antonomasía", łac. "prōnōminātiō") – odmiana metonimii, zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą (najczęściej epitetem).

Wikipedia


antonow

typ radzieckiego lub ukraińskiego samolotu


SJP.pl

Państwowe Przedsiębiorstwo Antonow ( Державне підприємство «Антонов») – ukraińskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją, projektowaniem i serwisowaniem samolotów oraz przewozami lotniczymi. Jest następcą radzieckiego biura konstrukcyjnego Antonowa, specjalizującego się głównie w projektowaniu dużych samolotów transportowych, oraz zakładów lotniczych Awiant w Kijowie, działających obecnie jako Zakład Lotniczy Antonow.

Wikipedia


antonowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Woisim Antonowicz – polski szlachcic i dowódca wojskowy
  • Aleksander Antonowicz – polski oficer
  • Anja Antonowicz – polska i niemiecka aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna
  • Ignacy Antonowicz – Sługa Boży Kościoła katolickiego
  • Iwan Antanowicz – radziecki i białoruski językoznawca, filozof, wykładowca i polityk
  • Izabella Antonowicz-Szuszkiewicz – polska kajakarka, olimpijka
  • Jacek Antonowicz – polski polityk, poseł na Sejm
  • Jan Antonowicz – polski polityk, rolnik i senator
  • Kalina Skłodowska-Antonowicz – polska etnograf, polonistka i muzealnik
  • Kazimierz Antonowicz – polski fizyk
  • Lech Antonowicz – polski prawnik
  • Leonarda Antonowicz – polska polityk, posłanka na Sejm

Wikipedia


antonowo

wieś w województwie warmińsko-mazurskim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antonowo – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie baranowickim, w sielsowiecie Stołowicze
  • Antonowo – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie małoryckim, w sielsowiecie Wielkoryta
  • Antonowo – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie korelickim, w sielsowiecie Jeremicze
  • Antonowo – chutor w obwodzie grodzieńskim, w rejonie werenowskim, w sielsowiecie Pirogańce
  • Antonowo − wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Boruny.
  • Antonowo – dawna osada w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, w sielsowiecie Soły.
  • Antonowo – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Budsław
  • Antonowo – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Druja
  • Antonowo – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Ciecierki
  • Antonowo – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie dokszyckim, w sielsowiecie Królewszczyzna
  • Antonowo – dawna osada w obwodzie witebskim, w rejonie dokszyckim, w sielsowiecie Krupole
  • Antonowo – dawna kolonia w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Plisa

Wikipedia


antonowszczyzna

antybolszewicki ruch chłopski 1920-21 w guberni tambowskiej (od nazwiska przywódcy, eserowca A. Antonowa)


SJP.pl


antonów

wieś w województwie śląskim


SJP.pl

Antonów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim, w gminie Przystajń.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Wikipedia


antonówka

odmiana jabłoni; odmiana jabłek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. ogrod. mrozoodporna odmiana uprawna jabłoni domowej;

 (1.2) ogrod. spoż. owoc jabłoni antonówki (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antonówka – odmiana jabłoni domowej
  • Antonówka – część miasta Hrubieszów
  • Antonówka – część wsi Zakrzówek w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Żelechów
  • Antonówka – część wsi Brwilno w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Stara Biała
  • Antonówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Chodel
  • Antonówka – kolonia wsi Krężoły w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
  • Antonówka – osiedle w Kamiennej Górze
  • Antonówka – wzniesienie w Masywie Śnieżnika
  • Antonówka – wieś w obwodzie homelskim, w rejonie budzkim.
  • Antonówka – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie nowogródzkim, w sielsowiecie Worobiewicze Wielkie
  • Antonówka – dawna osada w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Ziabki
  • Antonówka – dawna kolonia w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Zalesie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wszystkich odmian jabłoni najbardziej lubię owoce antonówki.

 (1.2) Uwielbiam zapach dojrzałych antonówek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɔ̃ˈnufka, AS: ãntõnufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniewicz mrz.

Wiktionary


antopol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie rówieńskim obwodu rówieńskiego;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antopol – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Podedwórze
  • Antopol – część kolonii Bochotnica-Kolonia w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Nałęczów
  • Antopol – kolonia w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kodrąb
  • Antopol – osiedle typu miejskiego
    • Antopol – dawna gmina
  • Antopol - zaścianek w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Mieżany.
  • Antopol – wieś na Ukrainie w rejonie rówieńskim obwodu rówieńskiego
  • Antopol – wieś na Ukrainie w rejonie tomaszpilskim obwodu winnickiego
  • Antopol (Antopil) – wieś na Ukrainie w rejonie andruszowskim obwodu żytomierskiego
  • Antopol – przystanek kolejowy
  • Antopol – dawny folwark w okręgu uciańskim, w rejonie jeziorskim, w gminie Turmont
  • Wantopol

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antopolski

Wiktionary


antos

nazwisko


SJP.pl

Antos – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku ogółem w Polsce mieszkały 2293 osoby o tym nazwisku.

Nazwisko Antos (Antosz) wywodzi się od imienia Antoni, notowanego w Polsce od XIII wieku; pochodzącego od łacińskiego Antonius (Antoninowie) – znanego rodu rzymskiego i dynastii w cesarstwie rzymskim panującej w latach 96–192.

Wikipedia


antosia

zdrobnienie od: Antonina (imię żeńskie); Tosia, Tośka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż., zdrobn. od: Antonina

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Antoś

Wiktionary

Аntosia ( Aнтося) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie złoczowskim, w hromadzie Brody.

W latach 1940-2020 miejscowość należała do rejonu brodzkiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego żona ma na imię Antosia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonina ż., Antośka ż., Tosia ż., Tośka ż., Nina ż., Antoni mos., Antonin mos., Antonietta ż., Antoś mos., Tonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Antośka, Tosia, Tośka, Nina, Antoninka

Wiktionary


antosiak

nazwisko


SJP.pl


antosiewicz

nazwisko


SJP.pl


antosik

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Antosik – polski ekonomista i polityk
  • Krzysztof Antosik – polski siatkarz
  • Piotr Antosik – polski matematyk

Wikipedia


antosiowy

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) rzad. taki, który należy do Antosia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza kotka lubi sypiać w Antosiowym pokoju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoś mos.

Wiktionary


antosz

nazwisko


SJP.pl


antoszczyk

nazwisko


SJP.pl


antoszewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Antoszewski
  • Hubert Antoszewski
  • Zbigniew Edward Antoszewski

Wikipedia


antoszkiewicz

nazwisko


SJP.pl


antończak

nazwisko


SJP.pl


antończyk

nazwisko


SJP.pl


antoś

zdrobnienie od: Antoni, Antoniusz (imiona męskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m., zdrobn. od: Antoni

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od Antosia

Wiktionary

Zobacz też: Antoś (serial animowany).

Antoś – skocznia narciarska o punkcie konstrukcyjnym K-17 i rozmiarze HS-21, która znajdowała się w Szczyrku, wybudowana w 2001, zlikwidowana w 2012 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spotkałam Antosia na spacerze z psem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antek mos., Antoni mos., Antosia ż.

 przym. Antosiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antek, Tosiek

Wiktionary


antr.

skrót od: antropologia, antropologiczny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. antropologia

 (1.2) = nauk. eduk. antropologiczny

 (1.4) = bot. antropofit

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antrop., antropol.

Wiktionary


antracen

bezbarwny węglowodór ze smoły węglowej, używany do wytwarzania barwników


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. węglowodór aromatyczny z trzema połączonymi liniowo pierścieniami benzenowymi, obecny w smołach węglowych

Wiktionary

Antracen – organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny o trzech skondensowanych pierścieniach benzenowych. Jest głównym składnikiem tzw. oleju antracenowego (jedna z frakcji smoły węglowej).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antracenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C14H10.

Wiktionary


antracenowy

związany z antracenem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z antracenem; zawierający antracen

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antracen mrz.

Wiktionary


antrachinon

Antrachinon – organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, pochodna antracenu zawierająca dwie grupy karbonylowe w położeniach 9 i 10. Jest to żółta substancja nierozpuszczalna w wodzie, rozpuszczalna w benzenie. Tworzy krystaliczne igły. Służy jako półprodukt do produkcji wielu barwników, w tym m.in. alizaryny. Występuje w korze rośliny kruszyny pospolitej ("Frangula alnus") oraz ożanki czosnkowej ("Teucrium scordium").

Wikipedia


antrachinonowy

związany z antrachinonem


SJP.pl


antracyt

najbardziej przeobrażona postać węgla kamiennego, zawiera ponad 90% pierwiastka węgla; twardy węgiel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. odmiana węgla kamiennego;

 (1.2) szaro-czarny kolor antracytu (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • antracyt (barwa)
  • antracyt (węgiel)
  • Antracyt (miasto) – miasto na Ukrainie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W złożach natalskich jakość węgla zbliżona jest do antracytu, lecz w stosunku do całkowitych zasobów stanowią one zaledwie 2%.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtrat͡sɨt, AS: ãntracyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antracytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. węglobłysk, węglomień

Wiktionary


antracytowy

zbudowany z antracytu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geol. dotyczący antracytu, związany z antracytem

 (1.2) szaro-czarny kolor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrat͡sɨˈtɔvɨ, AS: ãntracytovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antracyt m.

Wiktionary


antrakcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od antrakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakt m.

Wiktionary


antraknoza

choroba roślin powodowana głównie przez grzyby


SJP.pl

Antraknoza lub zgorzel – grupa grzybowych chorób roślin, podczas których w tkankach roślin występują zgorzele. Są to choroby infekcyjne wywoływane przez grzyby. Porażają one głównie liście, łodygi i owoce, powodując powstawanie na nich drobnych plamistości i brunatnych, zapadniętych plam ze zdeformowaną powierzchnią. Silnie porażone liście przedwcześnie opadają. W niektórych przypadkach antraknoza obejmuje również podstawę łodygi i korzeń (antraknoza ziemniaka i pomidora).

Wikipedia


antrakologia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

Wiktionary

Antrakologia – to dyscyplina archeobotaniki, zajmuje się analizą roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka, na podstawie szczątków roślinnych ze stanowisk archeologicznych.

Analizie poddawane są elementy drewna np. węgiel drzewny. Wydzieliła się wskutek badań węgli drzewnych z wykopalisk archeologicznych w XIX w. Rozwój nastąpił w latach 30.–40. XX w. wskutek opracowania nowych technik obserwacji mikroskopowych A.C. Westerna.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antrakolog m.

 przym. antrakologiczny

Wiktionary


antrakologiczny

przymiotnik

 (1.1) nauk. dotyczący antrakologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakologia ż., antrakolog m.

Wiktionary


antrakozaur

przedstawiciel rzędu wymarłych płazów pierwotnych


SJP.pl


antrakozaury

rząd wymarłych płazów pierwotnych


SJP.pl

An

Wikipedia


antraks

ostra, zwykle śmiertelna choroba zakaźna zwierząt wywoływana przez bakterię - laseczkę wąglika, przenoszona na ludzi, objawiająca się m.in. czarnymi strupami w miejscu zakażenia, bólami głowy i gorączką; wąglik, czarna krosta, karbunkuł (dawniej)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. wet. zob. wąglik.

Wiktionary


antrakt

przerwa między częściami przedstawienia teatralnego, opery, koncertu itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) teatr. przerwa między aktami, w trakcie spektaklu

 (1.2) przerwa podczas wykonywania jakiejś czynności

Wiktionary

Antrakt (z fr. "entr'acte") – przerwa między aktami przedstawienia teatralnego, opery, częściami koncertu muzycznego; także epizod instrumentalny wykonywany między aktami opery czy baletu (muzyka antraktowa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wykwintny poczęstunek dla widzów Loży Prezydenckiej serwowany jest przed spektaklem bądź w antrakcie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntrakt, AS: ãntrakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakcik mrz., antraktowość ż.

 przym. antraktowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. międzyakt

Wiktionary


antraktowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antraktowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antraktowy

 przysł. antraktowo

 rzecz. antrakt mrz.

Wiktionary


antraktowy

związany z antraktem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) teatr. związany z antraktem; odbywający się podczas antraktu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakt mrz., antraktowość ż.

Wiktionary


antranoidowy

związany z antranoidem


SJP.pl


antrej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przedpokój

Wiktionary


antrejka

w gwarze poznańskiej: przedpokój, ganek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) reg-pl|Poznań. ganek, przedpokój, korytarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W antrejce na ryczce stały pyry w tytce.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antryjka

Wiktionary


antreprener

dawniej właściciel teatru lub cyrku, pełniący funkcję dyrektora


SJP.pl

An

Wikipedia


antreprenerka

dawniej: właścicielka teatru lub cyrku, pełniąca również funkcję dyrektora


SJP.pl


antrepryza

dawne przedsiębiorstwo teatralne lub cyrkowe; entrepryza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. prywatne przedsiębiorstwo teatralne lub cyrkowe

 (1.2) daw. przedsięwzięcie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Postanowiłem tedy wziąć Roda i wprowadziłem kilkaset muszkieterów kryjomo do zamku, ale antrepryza nie poszła, bo go chromy Szymelfenig ostrzegł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɛˈprɨza, AS: ãntrepryza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antreprener

Wiktionary


antresola

niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; półpiętro; mezanin; mezzanino


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

Wiktionary

An

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) półpiętro

Wiktionary


antretenowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|antretenować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. antretenować ndk.

Wiktionary


antretenować

czasownik

 (1.1) daw. zabawiać rozmową

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɛtɛ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ãntretẽnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antretenowanie n.

Wiktionary


antrop.

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. antropologia

 (1.2) = nauk. eduk. antropologiczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antropol., antr.

Wiktionary


antropo-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) antropo- + -logia = antropologia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtrɔpɔ, AS: ãntropo

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. andro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) humano-

Wiktionary


antropocen

obecna epoka geologiczna zdominowana działalnością człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) neol. geol. epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antropocenowy, antropoceński

Wiktionary


antropocentryczny

dotyczący antropocentryzmu, właściwy antropocentryzmowi (np. antropocentryczny światopogląd, antropocentryczny punkt widzenia)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naiwnością było tylko brać idiosynkrazję antropocentryczną za miarę rzeczy, za linię demarkacyjną między tym, co „realne” i „nierealne”: mówiąc krótko, zabsolutyzowanie tego, co jest względne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropocentryzm mrz.

Wiktionary


antropocentryzm

pogląd stawiający w centrum zainteresowań i badań człowieka, głoszący go miarą wszystkiego, występujący w różnych epokach jako część rozmaitych filozofii, charakterystyczny dla różnych odmian humanizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego

 (1.2) interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

Wiktionary

Antropocentryzm (z gr. "anthropos" – człowiek i gr. "kentron" – środek koła) – pogląd filozoficzny i religijny, według którego człowiek stanowi centrum i cel Wszechświata. Prekursorami antropocentryzmu poznawczego byli sofiści, od których pochodzi określenie – „człowiek jest miarą wszechrzeczy”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) w polskiej humanistyce zwierzęta były tak długo nieobecne, że wiele aspektów ufundowanego na antropocentryzmie stosunku ludzi do zwierząt nie zostało jeszcze opisanych i zrozumianych.

 (1.1) Antropocentryzm jest charakterystyczną cechą myślenia inspirowanego religią chrześcijańską.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropocentryczny

 przysł. antropocentrycznie

Wiktionary


antropochoria

celowe lub przypadkowe rozsiewanie diaspor (głównie nasion i owoców) przez człowieka


SJP.pl

An

Wikipedia


antropochoryczny

→ antropochoria


SJP.pl

Patrz:

antropochoria

antropofag

człowiek, zwykle członek pierwotnego plemienia, jedzący ludzkie mięso; kanibal, ludożerca, ludojad, androfag


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. człowiek zjadający innych ludzi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔˈpɔfak, AS: ãntropofak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofagia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kanibal, ludożerca

Wiktionary


antropofagia

zwyczaj rytualnego zjadania mięsa ludzkiego przez innych ludzi, do niedawna spotykany u niektórych ludów Afryki, Indonezji, Oceanii i wysp Morza Karaibskiego; kanibalizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. ludzki kanibalizm, ludożerstwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈfaɟja, AS: ãntropofaǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofag m.

 przym. antropofagiczny

Wiktionary


antropofagiczny

→ antropofagia


SJP.pl

Patrz:

antropofagia

antropofilny

przymiotnik

 (1.1) wykazujący szczególne upodobanie do człowieka; związany z człowiekiem jako gospodarzem lub środowiskiem życia

Wiktionary


antropofit

takson roślin obcego pochodzenia na danym terenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. ekol. gatunek roślin obcy florze naturalnej określonego terenu,

Wiktionary

An

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) skr. antr.

Wiktionary


antropofob

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bóbr jest wybitnym antropofobem, wymierającym wraz ze wzrostem gęstości zaludnienia.

 (1.1) I w ogóle nie jestem ani „człowiekolubem” czyli „antropofilem”, ani też ”człowiekonienawistnikiem” czyli „antropofobem” lub nawet ”człowiekożercą” czyli „antropofagiem”. Moimi sądami o sprawach ludzkich nie kieruje ani miłość, ani nienawiść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofobia ż.

Wiktionary


antropofobia

chorobliwy lęk przed ludźmi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

Wiktionary

Antropofobia – zaburzenie lękowe z grupy fobii oznaczające lęk przed ludźmi. W odróżnieniu od fobii społecznej, antropofobia oznacza lęk przed ludźmi w ogóle, natomiast fobia społeczna lęk przed relacjami interpersonalnymi i odrzuceniem oraz ośmieszeniem. W klasyfikacji ICD-10 antropofobia traktowana jest jako szczególny przypadek fobii społecznej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najbardziej istotne zmiany występują w grupach zwierząt wykazujących antropofobię lub ścisły związek ze środowiskami naturalnymi. Zmiany wywołane urbanizacją powodują w pierwszym rzędzie zmniejszanie się powierzchni terenów, na których mogą one żyć.

 (1.1) Miliony ludzi cierpią na antropofobię, czyli chorobliwy lęk przed innymi ludźmi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja, AS: ãntropofobʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofob m., antropofobik m.

Wiktionary


antropogenetyczny

związany z antropogenezą (np. badania antropogenetyczne, hipotezy antropogenetyczne)


SJP.pl


antropogeneza

powstanie i rozwój gatunku ludzkiego we wczesnych stadiach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) antrop. pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

Wiktionary

Ewolucja człowieka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Proces antropogenezy wciąż trwa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropogeniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filogeneza człowieka

Wiktionary


antropogenia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. nauka zajmująca się pochodzeniem i ewolucją człowieka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropogeniczny

Wiktionary


antropogenicznie

→ antropogeniczny


SJP.pl

Patrz:

antropogeniczny

antropogeniczny

przymiotnik

 (1.1) dotyczący powstania i rozwoju człowieka jako gatunku biologicznego

 (1.2) zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Obliczenia wykazują, że oceany wchłonęły ponad 90 procent antropogenicznych gazów cieplarnianych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropogenia ż., antropogeneza ż.

 przysł. antropogenicznie

Wiktionary


antropogeograf

osoba wyspecjalizowana w zakresie antropogeografii


SJP.pl


antropogeografia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. geogr. nauka badająca rozmieszczenie ludności, kultur, działalności gospodarczej oraz wpływ środowiska naturalnego na życie człowieka i odwrotnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Friedrich Ratzel uznawany jest za twórcę nowoczesnej antropogeografii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropogeograficzny

Wiktionary


antropogeograficzny

przymiotnik od: antropogeografia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) geogr. antrop. związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropogeografia ż., antropogeograf mos.

Wiktionary


antropografia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dział geografii zajmujący się opisem grup ludzkich, ich zróżnicowania rasowego, etnicznego i fizycznego w korelacji z miejscem ich zamieszkania

Wiktionary


antropograficzny

przymiotnik od: antropografia


SJP.pl


antropoid

1. małpa najbardziej pokrewna człowiekowi; małpa człekokształtna;
2. w fantastyce: istota mająca cechy człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. przedstawiciel małp człekokształtnych (Hominoidea)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropoidalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) małpa człekokształtna

Wiktionary


antropoidalny

mający cechy podobne do ludzkich (np. sarkofag antropoidalny, stwór antropoidalny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) podobny do człowieka; mający kształt człowieka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropoid mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człekopodobny, człekokształtny, antropomorficzny

Wiktionary


antropoidy

1. małpa najbardziej pokrewna człowiekowi; małpa człekokształtna;
2. w fantastyce: istota mająca cechy człowieka


SJP.pl


antropol.

skrót od: antropologia, antropologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. antropologia

 (1.2) = nauk. eduk. antropologiczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pomocnicy prac. nauki: Janina Kozikowska, mgr, asyst. do 30 9 1959 [...] Franciszek Rożnowski mgr antropol., asyst., Jerzy Woszczyk mgr antropol. [...]

 (1.2) Oprócz nielicznych artykułów umieszczonych w Zbiorze Wiadomości do Antropol. Kraj. i niektórych czasopismach, oraz kilku zbiorów pieśni dawniej wydanych, w literaturze naszej nie więcej odnaleźć nie można

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antrop., antr.

Wiktionary


antropolatria

oddawanie czci boskiej ludziom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. oddawanie czci boskiej ludziom

Wiktionary

Antropolatria – odmiana deifikacji, uprawienie kultu i oddawanie czci wobec ludzi.

Odmianą antropolatrii jest apoteoza odnosząca się do założycieli albo przywódców religijnych lub innych wybitnych osobistości czy autorytetów.

Wikipedia


antropolit

skamielina ciała ludzkiego lub jego części znajdowana w wykopaliskach archeologicznych


SJP.pl


antropolog

specjalista w dziedzinie antropologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) antrop. biol. badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Antropolodzy mają prawo twierdzić, że przyczynili się do zachowania kulturowego dziedzictwa społeczeństw, które badali, […]. Lecz prawdą jest również, iż mieli oni swój udział, czasem tylko pośredni, w utrzymywaniu struktur władzy reprezentowanych przez system kolonialny".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔˈpɔlɔk, AS: ãntropolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropologia ż., antropologizm mrz.

:: fż. antropolożka ż.

 przym. antropologiczny

 przysł. antropologicznie

Wiktionary


antropologa

forma rzeczownika.

 (1.1) D., B. lp. od: antropolog

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɡa, AS: ãntropologa

Wiktionary


antropologia

wiedza o człowieku (często jako dział jakiejś nauki, np. antropologia biblijna, antropologia biologiczna lub zespół pewnych nauk, np. antropologia kulturowa)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. nauka o człowieku;

Wiktionary

Antropologia (gr. ἄνθρωπος "anthropos" „człowiek”, λόγος "logos" „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjalno-ekonomiczne oraz kulturowe; poszukuje zrozumienia roli kultury i struktur władzy w życiu człowieka. Ma dwa podstawowe nurty:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wielu naukowców zajmuje się antropologią.

 (1.1) Głównymi dyscyplinami wchodzącymi w skład kognitywistyki są: neurobiologia, neuropsychologia, neurokognitywistyka, społeczna nauka poznawcza, psychologia poznawcza, informatyka, sztuczna inteligencja, robotyka kognitywna, językoznawstwo kognitywne, teoria obliczeń i teoria informacji, antropologia kulturowa, filozofia umysłu oraz wybrane działy logiki (zwłaszcza logika epistemiczna, doksastyczna, semantyka logiczna i teoria systemów dedukcyjnych z jej twierdzeniami limitacyjnymi).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropolog m., antropolożka ż., antropologizm m.

 przym. antropologiczny

Wiktionary


antropologiczno-archeologiczny

antropologiczny i archeologiczny


SJP.pl


antropologiczny

dotyczący antropologii (np. badania antropologiczne, typy antropologiczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z antropologią, dotyczący antropologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Esej to nie tylko gatunek literacki. To również zagadnienie psychologiczne, antropologiczne, egzystencjalne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ãntropoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropologia ż., antropolog m., antropolożka ż.

Wiktionary


antropologizm

pogląd filozoficzny według którego właściwym przedmiotem filozofii jest człowiek pojmowany jako "najwyższy wytwór" przyrody


SJP.pl


antropolożka

→ antropolog


SJP.pl

Patrz:

antropolog

antropometr

przyrząd służący do pomiarów ciała ludzkiego


SJP.pl

Antropometr – przyrząd wykorzystywany do pomiarów ciała człowieka. Może być użyty do pomiaru wysokości ciała, długości tułowia oraz długości kończyn górnych i dolnych.

Wykonany jest z rury o długości około 2 metrów. Z jednej strony jest ona spłaszczona i zaopatrzona w podziałkę milimetrową. Po rurze poruszany jest suwak z iglicą, za pomocą którego ustawia się mierzoną wysokości. W okienku suwaka jest odczytywany wynik pomiaru.

Wikipedia


antropometria

dział antropologii (nauki o powstaniu gatunku ludzkiego, jego rozwoju i zróżnicowaniu) zajmujący się pomiarami szkieletu i ciała ludzkiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego

Wiktionary

Antropometria – metoda badawcza stosowana w antropologii fizycznej, polegająca na pomiarach porównawczych części ciała ludzkiego np.: długości kości (osteometria), objętości i proporcji czaszki (kraniometria), głowy (kefalometria), proporcji ciała (karpometria), masa ciała, rozstawu oczu, określenie pigmentacji oczu, włosów i skóry itp. Do pomiarów wykorzystywane są przyrządy antropometryczne.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antropometryczny

Wiktionary


antropometryczny

związany z antropometrią (np. pomiary antropometryczne)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropometria ż., antropometr m.

Wiktionary


antropomorficzny

1. książkowo: dotyczący antropomorfizmu - przypisywania cech ludzkich przyrodzie żywej i martwej (zjawiskom przyrody, zwierzętom, roślinom i przedmiotom), np. cechy antropomorficzne;
2. w religii: dotyczący antropomorfizmu - wyobrażenia bóstwa na podobieństwo człowieka, przypisywania mu cech właściwych człowiekowi, np. bóstwo antropomorficzne


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przypominający wyglądem człowieka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilkaset kamiennych figurek antropomorficznych archeolodzy odkryli w tej części tellu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfizowanie n., antropomorfista mos., antropomorfizm mrz., antropomorfizacja ż.

 czas. antropomorfizować ndk., antropomorfizować się ndk.

 przym. antropomorfizacyjny

Wiktionary


antropomorfista

książkowo: ten, który uległ antropomorfizmowi, któremu przypisywano cechy ludzkie


SJP.pl


antropomorfizacja

w literaturze: odmiana animizacji, przenośnia polegająca na przypisywaniu cech ludzkich przedmiotom, zjawiskom natury, roślinom i zwierzętom oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. gwiazdy mówią mi..., nawet niebo płacze; antropomorfizm, uczłowieczenie; porównaj: animizacja (ożywienie), personifikacja (uosobienie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich

Wiktionary

Antropomorfizacja (gr. άνθρωπος "anthrōpos" – „człowiek”, μορφή "morphē" – „kształt, forma”) lub uczłowieczenie – zabieg językowy polegający na nadawaniu niebędącym ludźmi przedmiotom, pojęciom, zjawiskom, zwierzętom itp. cech ludzkich i ludzkich motywów postępowania. Konkretne zastosowanie antropomorfizacji nazywa się "antropomorfizmem".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyrażenie „niebo płacze” to przykład antropomorfizacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃mɔrfʲiˈzat͡sʲja, AS: ãntropõmorfʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfista, antropomorfizm

 przym. antropomorficzny, antropomorfizacyjny

 czas. antropomorfizować

Wiktionary


antropomorfizacyjny

związany z antropomorfizacją (rodzajem przenośni), np. przenośnia antropomorfizacyjna


SJP.pl


antropomorfizm

1. książkowo: przypisywanie cech ludzkich przyrodzie żywej i martwej (zjawiskom przyrody, zwierzętom, roślinom i przedmiotom), np. gwiazdy mówią mi..., nawet niebo płacze; antropomorfizacja, uczłowieczenie;
2. w religii: wyobrażenie bóstwa na podobieństwo człowieka, przypisywanie mu cech właściwych człowiekowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥, AS: ãntropõmorfʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfista m., antropomorfizacja ż., antropomorfizowanie n.

 czas. antropomorfizować

 przym. antropomorficzny, antropomorfizacyjny

Wiktionary


antropomorfizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przypisywanie cech ludzkich zjawiskom przyrody, zwierzętom i przedmiotom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfizm m., antropomorfista m.

 czas. antropomorfizować ndk.

 przym. antropomorfizacyjny, antropomorficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antropomorfizm

Wiktionary


antropomorfizować

przypisywać przedmiotom, zjawiskom natury, roślinom i zwierzętom oraz pojęciom abstrakcyjnym cechy fizyczne, psychiczne lub zachowania właściwe człowiekowi


SJP.pl


antroponim

w językoznawstwie: nazwa własna osoby, np. imię, nazwisko, pseudonim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. osobowa nazwa własna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nazwisko jest antroponimem dziedziczonym przez pokolenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔˈpɔ̃ɲĩm, AS: ãntropõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antroponimia

 przym. antroponimiczny

Wiktionary


antroponimia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. nauka o antroponimach, dział onomastyki;

 (1.2) jęz. nazewnictwo osobowe, będące przedmiotem badań antroponimii (1.1)

Wiktionary

Antroponimia, antroponomastyka – dział onomastyki zajmujący się badaniem nazewnictwa osobowego (zwanego antroponimią), nazw własnych przypisywanych istotom żywym (imion, przezwisk, nazwisk itd.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Profesor był znanym specjalistą w zakresie białoruskiej i ukraińskiej antroponimii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: ãntropõńĩmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antroponim m.

 przym. antroponimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antroponomastyka

Wiktionary


antroponimiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antroponimiczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antroponimiczny

 przysł. antroponimicznie

Wiktionary


antroponimiczny

przymiotnik od: antroponimia


SJP.pl


antroponomastyka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. nauka o antroponimach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie mogę dowiedzieć się czegoś o antroponomastyce?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka, AS: ãntropõnõmastyka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antroponimia

Wiktionary


antropopatyzm

Antropopatyzm (z gr. "anthropopathes", „mający ludzkie uczucia”, od "anthropos" – człowiek i "pathos" – doznawanie) – forma antropomorfizmu. Polega na przypisywaniu zwierzętom, roślinom lub przedmiotom nieożywionym uczuciowości ludzkiej. W innym znaczeniu jest to przypisywanie uczuć ludzkich bóstwu.

Wikipedia


antropopresja

wpływ człowieka na środowisko naturalne i zmiany w ekosystemie


SJP.pl

An

Wikipedia


antropornis

kopalna forma pingwina z miocenu


SJP.pl


antroposfera

część biosfery, obszar kuli ziemskiej zamieszkiwany przez człowieka


SJP.pl

Antroposfera – sfera kuli ziemskiej (obręb biosfery), w której działa człowiek. Jest to zazwyczaj obszar poddany silnej antropopresji, ulega on poszerzeniu wraz z rozwojem cywilizacji. Antroposfera obejmuje m.in. obszary zurbanizowane. Aktualnie w badaniach naukowych badany jest wpływ przekształceń środowiska przyrodniczego dokonywanych przez człowieka również na tę sferę.

Wikipedia


antroposkopia

dział antropologii, ściślej jedna z metod opisu cech jakościowych człowieka, przy użyciu schematycznych rysunków (np. profile nosa) lub skal wzorcowych, np. barwy włosów lub oczu


SJP.pl


antroposkopijny

→ antroposkopia


SJP.pl

Patrz:

antroposkopia

antropotechnik

nauka zajmująca się badaniem warunków pracy


SJP.pl


antropotechnika

nauka zajmująca się badaniem warunków pracy


SJP.pl


antropozof

osoba wyspecjalizowana w zakresie antropozofii


SJP.pl


antropozofia

odmiana teozofii, głosząca możliwość poznania świata pozamaterialnego za pomocą jasnowidztwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antropozoficzny

 rzecz. antropozoficzność ż.

Wiktionary


antropozoficzność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antropozoficzne; cecha tych, którzy są antropozoficzni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropozofia ż.

 przym. antropozoficzny

 przysł. antropozoficznie

Wiktionary


antropozoficzny

związany z antropozofią (np. antropozoficzne spojrzenie na świat, antropozoficzne ćwiczenia duchowe)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropozofia ż., antropozoficzność ż.

 przysł. antropozoficznie

Wiktionary


antropozoiczny

przymiotnik od: antropozoik


SJP.pl


antropozoik

okres w dziejach Ziemi, w którym pojawił się człowiek; czwartorzęd


SJP.pl


antrycharz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. górn. pomocnik kopacza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtrɨxaʃ, AS: ãntryχaš

Wiktionary


antryj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przedpokój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W antryju na byfyju stoła szolka tyju. → W przedpokoju na kredensie stała filiżanka herbaty.

Wiktionary


antrykot

mięso cielęce lub wołowe z kością z przedniej górnej części tuszy; także: kotlet z tego mięsa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. stek lub kawałek mięsa wołowego z części grzbietowej, między łopatką a częścią lędźwiową

Wiktionary

Antrykot (fr. "entrecôte", międzyżebrze) – mięso otrzymywane z tuszy wołowej (z tzw. górnicy) lub cielęcej (z tzw. górki) (część przednia ćwierćtuszy).

Antrykot oddzielony jest od rozbratla pomiędzy szóstym i siódmym kręgiem piersiowym i przyległymi do nich żebrami. Długi mięsień wzdłuż kręgosłupa przyrastający do kręgów piersiowych, a od dołu do żeber, z warstwą tłuszczu i powięzi; również kotlet z takiego mięsa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na obiad przygotowałem antrykot z grilla z ziołami.

Wiktionary


antuka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mączka ceglana

 (1.2) slang. sport. nawierzchnia pokryta mączką ceglaną

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antukowy

Wiktionary


antukowy

przymiotnik

 (1.1) pokryty mączką ceglaną (antuką)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antuka ż.

Wiktionary


anturaż

otoczenie, środowisko; entourage


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. otoczenie, środowisko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) entourage

Wiktionary


anturium

roślina z rodziny obrazkowatych; kitnia


SJP.pl

Anturium, kitnia ("Anthurium") – rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, obejmujący około 850 opisanych gatunków neotropikalnych (łączną ich liczbę szacuje się na około tysiąc). Rodzaj ten jest w obrębie rodziny obrazkowatych najbogatszym w gatunki i najbardziej zróżnicowanym morfologicznie. Wiele kultywarów tego rodzaju uprawianych jest na całym świecie, w tym w Polsce, przemysłowo na kwiaty cięte lub jako rośliny pokojowe.

Wikipedia


antwerpia

miasto w Belgii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Belgii;

 (1.2) geogr. adm. prowincja w Belgii, we Flandrii;

Wiktionary

Antwerpia ( Antwerpen, wym. []; Anvers, wym. []; hist. "Antorf", "Antorff") – miasto w północnej Belgii, w Regionie Flamandzkim, siedziba administracyjna prowincji Antwerpia oraz okręgu Antwerpia, położone nad Skaldą. Jest drugim co do wielkości ośrodkiem miejskim w Belgii, po Regionie Stołecznym Brukseli. Pod względem liczby mieszkańców jest największym miastem w kraju, a pod względem powierzchni największym we Flandrii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antwerpia leży w północnej Belgii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãntˈfɛrpʲja, AS: ãntferpʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antwerpijczyk mos., antwerpijka ż.

 przym. antwerpski, antwerpijski

Wiktionary


antwerpijczyk

mieszkaniec Antwerpii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antwerpii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antwerpijczycy zażądali zburzenia wszystkich murów, premier bez powodzenia szukał rozwiązania pośredniego, aż do upadku gabinetu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antwerpia ż.

:: fż. antwerpijka ż.

 przym. antwerpski, antwerpijski

Wiktionary


antwerpijka

mieszkanka Antwerpii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antwerpii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antwerpia ż.

:: fm. antwerpijczyk mos.

 przym. antwerpski, antwerpijski

Wiktionary


antwerpijski

→ Antwerpia; antwerpski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieło to pomyślnie poprowadził złotnik Mikołaja Zebrzydowskiego, Belg Paweł Baudarth, syn architekta antwerpijskiego.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antwerpski

 rzecz. antwerpijka ż., antwerpijczyk mos., Antwerpia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antwerpski

Wiktionary


antwerpski

→ Antwerpia; antwerpijski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczestniczyłam w nabożeństwie i pogrzebie na antwerpskim cmentarzu. Żegnałam go, dziękując za to, jakim był.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãntˈfɛrpsʲci, AS: ãntferpsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antwerpia ż., antwerpijczyk mos., antwerpijka ż.

 przym. antwerpijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antwerpijski

Wiktionary


anty

potocznie: być anty - być przeciw (czemuś)


SJP.pl

Anty – pierwsze wydawnictwo zespołu Nagły Atak Spawacza. Singel został sprzedany w nakładzie dziesięciu tysięcy sztuk w czasach, gdy polski rap nie był popularny. Tak ogromny sukces zawdzięcza nagraniu "Anty", w którym Spawacze wraz ze Slums Attack zaatakowali Liroya. W obu nagraniach głównie słychać Faziego, udział w demie Kaczmiego i Dzwona jest symboliczny w drugim nagraniu "Narkotyki".

Wikipedia


anty-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

 (1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwległy, skierowany w przeciwną stronę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntɨ, AS: ãnty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciw-, kontr-

Wiktionary


anty-lgbt

przymiotnik jakościowy

 (1.1) nastawiony wrogo wobec społeczności LGBT

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W umowie Polski z UE znalazł się zakaz finansowania stref anty-LGBT. Komisja Europejska wprowadziła do umowy partnerstwa z Polską zapis zakazujący finansowego wspierania samorządów, które przyjęły uchwały anty-LGBT - informuje Kampania Przeciw Homofobii.

Wiktionary


anty-ranking

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) klasyfikacja uporządkowana według negatywnego kryterium

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyranking

Wiktionary


antyabchaski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Abchazji i Abchazom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyabchaskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyabchaskość ż.

Wiktionary


antyabolicjonistyczny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia abolicjonizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec abolicjonizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyabolicjonistyczność ż.

Wiktionary


antyaborcja

stanowisko przeciwstawiające się aborcji, jako powszechnemu prawu


SJP.pl


antyaborcjonista

osoba przeciwstawiająca się aborcji, jako powszechnemu prawu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przeciwnik dopuszczalności aborcji

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyaborcyjny

Wiktionary


antyaborcjonistka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta sprzeciwiająca się prawu reprodukcyjnemu do przerywania ciąży

Wiktionary


antyaborcyjny

będący przeciwny aborcji, zakazujący aborcji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wymierzony przeciwko legalności aborcji, zakazujący aborcji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨabɔrˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntyaborcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaborcjonista m.

Wiktionary


antyadhezyjny

zmniejszający przyczepność (adhezję), np. środek antyadhezyjny


SJP.pl


antyafgański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Afganistanowi i Afgańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyafgańskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od początku siódmej zmiany PKW Afganistan ujęto już ponad sto osób podejrzanych o działalność antyafgańską i antykoalicyjną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyafgańskość ż.

Wiktionary


antyafrykański

niechętny lub wrogi Afryce, Afrykanom


SJP.pl


antyaidsowy

[czytaj: antyejtsowy lub antyejcsowy] zwalczający AIDS; przeciwaidsowy


SJP.pl


antyakustyczny

wykorzystywany do tłumienia dźwięków; przeciwakustyczny, przeciwdźwiękowy, przeciwhałasowy, antyhałasowy


SJP.pl


antyalbański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Albanii i Albańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyalbańskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na fali protestów antyalbańskich, w 1987 roku Slobodan Milosević po objęciu władzy prowadził politykę, w wyniku której usunięto Albańczyków ze wszystkich istotnych stanowisk - zastąpiono ich Serbami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyalbańskość ż.

Wiktionary


antyalergiczny

zapobiegający alergii; przeciwalergiczny, antyuczuleniowy, przeciwuczuleniowy


SJP.pl


antyaliancki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi aliantom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyalianckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyalianckość ż.

Wiktionary


antyaliasing

w grafice komputerowej: redukcja zniekształceń wizualnych poprzez wygładzanie krawędzi obiektów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. technika redukująca widoczność poszarpanych krawędzi na obrazach cyfrowych

Wiktionary

Antyaliasing ( anti-aliasing) – zespół technik służących zmniejszeniu liczby błędów zniekształceniowych (aliasing, schodkowanie obrazu), powstających przy reprezentacji obrazu (lub innego sygnału) o wysokiej rozdzielczości w rozdzielczości mniejszej.

W grafice komputerowej rezultatem antyaliasingu jest tworzenie wrażenia wygładzenia krawędzi obiektów wyświetlanych na ekranie komputera, który jest ekranem rastrowym.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aliasing mrz.

Wiktionary


antyaliasingowy

→ antyaliasing


SJP.pl

Patrz:

antyaliasing

antyalkoholik

osoba występująca przeciwko alkoholizmowi


SJP.pl


antyalkoholizm

postawa niechęci wobec alkoholu


SJP.pl


antyalkoholowy

skierowany przeciw alkoholizmowi; przeciwalkoholowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trybunał zbiera materiały do rozprawy nad zaskarżoną zmianą ustawy antyalkoholowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ, AS: ãntyalkoχolovy

Wiktionary


antyamerykanizm

wrogie nastawienie wobec narodu lub państwa amerykańskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

Wiktionary

Antyamerykanizm – stały, niezmienny, krytyczny stosunek do społecznych, ekonomicznych i politycznych instytucji, tradycji i wartości reprezentowanych przez Stany Zjednoczone.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Polityka Korei Północnej to czysty antyamerykanizm.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyamerykański

Wiktionary


antyamerykański

niechętny lub wrogi Ameryce, Amerykanom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

 (1.2) wymierzony przeciwko Stanom Zjednoczonym Ameryki i jej obywatelom, niechętny wobec Stanów Zjednoczonych Ameryki i jej obywateli

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Równie dobrze można by papieża oskarżyć, że jest antyrosyjski czy antyukraiński albo antyamerykański czy antykanadyjski. Czego się nie robi, by pognębić papieża „lewaka”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyamerykanizm m.

Wiktionary


antyamerykańskość

→ antyamerykański


SJP.pl

Patrz:

antyamerykański

antyanafilaksja

brak silnej reakcji alergicznej organizmu po wprowadzeniu do ustroju substancji, na którą organizm jest uczulony


SJP.pl


antyandorski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Andorze i Andorczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyandorskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyandorskość ż.

Wiktionary


antyandrogen

środek zmniejszający lub znoszący popęd płciowy i potencję mężczyzny przez blokadę receptorów testosteronu


SJP.pl


antyandrogenny

hamujący wydzielanie androgenów; antyandrogenowy


SJP.pl


antyandrogenowy

hamujący wydzielanie androgenów; antyandrogenny


SJP.pl


antyanemiczny

przymiotnik

 (1.1) zapobiegający anemii

Wiktionary


antyangielski

niechętny lub wrogi Anglii


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Anglii i Anglikom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyangielskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyangielskość ż.

Wiktionary


antyangolski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Angoli i Angolczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyangolskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., antyangolskość ż.

Wiktionary


antyanguilski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Anguilli i Anguilczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyanguilskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyanguilskość ż., Anguilla ż.

Wiktionary


antyapeks

punkt na sferze niebieskiej przeciwległy do apeksu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) astr. punkt na sferze niebieskiej, który znajduje się dokładnie po przeciwnej stronie niż apeks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apeks mrz.

Wiktionary


antyarabski

niechętny lub wrogi Arabii Saudyjskiej, Arabom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko Arabom, niechętny wobec Arabów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dość wcześnie formuje się aktywna organizacja antyarabska złożona z Irańczyków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż.

Wiktionary


antyargentyński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Argentynie i Argentyńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyargentyńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyargentyńskość ż.

Wiktionary


antyariański

przeciwstawiający się arianizmowi, doktrynie arian


SJP.pl


antyarmeński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Armenii i Ormianom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyarmeńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyarmeńskość ż.

Wiktionary


antyarubański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Arubie i Arubańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyarubańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyarubańskość ż.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


antyarystotelizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. opowiadanie się w dyskursie filozoficznym przeciwko poglądom Arystotelesa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prace tego myśliciela odznaczały się antyarystotelizmem.

Wiktionary


antyarytmicznie

→ antyarytmiczny


SJP.pl

Patrz:

antyarytmiczny

antyarytmiczny

stosowany przeciwko arytmii


SJP.pl


antyatlas

pasmo górskie w północno-zachodniej Afryce, na terenie Maroka, należące do Atlasu


SJP.pl

Antyatlas – pasmo górskie w Afryce Północnej. Stanowi południowo-zachodnią część Atlasu. Rozpościera się na długości ok. 600 km, w całości na terytorium Maroka. Jest zbudowane z prekambryjskich skał metamorficznych i skał paleozoicznych. Średnia wysokość gór wynosi 1500 m n.p.m.. Najwyższym szczytem jest Imkut o wysokości 2531 m n.p.m..

Wikipedia


antyatom

atom o ujemnie naładowanym jądrze, zbudowanym z antyprotonów i antyneutronów z powłoką zbudowaną z pozytonów (antyelektronów)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. atom zbudowany z antycząstek;

Wiktionary

Antyatom – atom antymaterii, składa się z antycząstek. Jego jądro atomowe składa się z antyprotonów i antyneutronów jest naładowane ujemnie. Natomiast wokoło jądra krążą dodatnie antyelektrony.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O ile atomy naszego świata są zbudowane z cząstek elementarnych (protonów, neutronów i elektronów), o tyle budulcem antyatomów są odpowiednie antycząstki (antyprotony, antyneutrony i pozytrony).

Wiktionary


antyatomowy

zabezpieczający przed bronią atomową; przeciwatomowy, antynuklearny, przeciwjądrowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwny broni atomowej

 (1.2) wojsk. chroniący przed działaniem broni atomowej

 (1.3) fiz. dotyczący antyatomu

Wiktionary


antyaustralijski

niechętny lub wrogi Australii, Australijczykom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Australii i Australijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyaustralijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaustralijskość ż.

Wiktionary


antyaustriacki

niechętny lub wrogi Austrii, Austriakom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Austrii i Austriakom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyaustriackiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W lutym 1918 r., na wiadomość o pokoju brzeskim, w którym Austria odstępowała Ukrainie ziemię chełmską, w Krakowie odbyły się kilkudniowe spontaniczne demonstracje antyniemieckie i antyaustriackie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaustriackość ż.

Wiktionary


antyautorytarny

zwalczający autorytaryzm, występujący przeciw autorytaryzmowi, np. wystąpienia antyautorytarne


SJP.pl


antyazerbejdżański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Azerbejdżanowi i Azerom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyazerbejdżańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyazerbejdżańskość ż., Azerbejdżan mrz.

 przym. proazerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antyazerski

Wiktionary


antyazerski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Azerbejdżanowi i Azerom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyazerskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raczej wątpię, by Turcja dała się nabrać Rosji, która w dodatku jest antyazerska w konflikcie z Armenią o Górski Karabach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyazerskość ż., Azerbejdżan mrz.

 przym. proazerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antyazerbejdżański

Wiktionary


antyazjatycki

niechętny lub wrogi Azji, Azjatom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Azjatom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyazjatyckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyazjatyckość ż.

Wiktionary


antybahamski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bahamom i Bahamczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybahamskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybahamskość ż.

Wiktionary


antybahrajński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bahrajnowi i Bahrajńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybahrajńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybahrajńskość ż.

Wiktionary


antybakch

antyczna trzysylabowa stopa wierszowa; antybakchej, palimbakch, palimbakchej


SJP.pl


antybakteryjnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób antybakteryjny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbaktɛˈrɨjɲɛ, AS: ãntybakteryi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antybakteryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyseptycznie, bakteriobójczo, odkażająco

Wiktionary


antybakteryjny

chroniący przed bakteriami, zwalczający bakterie; przeciwbakteryjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) farm. med. kosmet. chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecznicze, antybakteryjne właściwości olejku z drzewa herbacianego odkryli już dawno aborygeni zamieszkujący tereny północno-wschodniej Australii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ, AS: ãntybakteryi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antybakteryjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwbakteryjny, bakteriobójczy

Wiktionary


antybalistyczny

zaprojektowany do wykrywania, przechwytywania lub niszczenia pocisków balistycznych


SJP.pl


antybanderowski

sprzeciwiający się ideologii i działalności Stepana Bandery oraz organizacji OUN/UPA


SJP.pl


antybangladeski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bangladeszowi i Banglijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybangladeskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybangladeskość ż., Banglijczyk mos., Banglijka ż.

 przym. antybanglijski, bangladeski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybanglijski

Wiktionary


antybanglijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bangladeszowi i Banglijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybanglijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybanglijskość ż., Banglijczyk mos., Banglijka ż.

 przym. antybangladeski, bangladeski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybangladeski

Wiktionary


antybarbadyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Barbados i Barbadosyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybarbadyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybarbadyjskość ż.

Wiktionary


antybarion

cząstka antymaterii przeciwna do barionu


SJP.pl


antybaskijski

niechętny lub wrogi Baskonii, Baskom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Krajowi Basków i Baskom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybaskijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybaskijskość ż.

Wiktionary


antybaza

część balisty poprzeczna względem bazy, zapobiegająca przewracaniu się machiny ku przodowi


SJP.pl


antybelgijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Belgii i Belgom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybelgijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybelgijskość ż.

Wiktionary


antybelizeński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Belize i Belizeńczykomfakt.

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybelizeńskiej (1.1)fakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybelizeńskość ż., Belize n.

 przym. belizeński

Wiktionary


antybelkowy

przymiotnik

 (1.1) pot. mający na celu uniknięcie płacenia podatku od zysków kapitałowych, zwanego potocznie podatkiem Belki (zwykle o lokatach)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbɛlˈkɔvɨ, AS: ãntybelkovy

Wiktionary


antybeniński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Beninowi i Benińczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybenińskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybenińskość ż.

Wiktionary


antybermudzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bermudom i Bermudczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybermudzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybermudzkość ż.

Wiktionary


antybhutański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bhutanowi i Bhutańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybhutańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybhutańskość ż.

Wiktionary


antybiałoruski

przeciwny Białorusi, Białorusinom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Białorusi i Białorusinom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybiałoruskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybiałoruskość ż.

Wiktionary


antybiogram

opis wrażliwości lub oporności poszczególnych typów bakterii na działanie antybiotyków, sulfonamidów lub innych środków chemioterapeutycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

Wiktionary

Antybiogram – profil wrażliwości danego mikroorganizmu na działanie środków przeciwdrobnoustrojowych (np. danej bakterii chorobotwórczej na antybiotyki). Taka podatność różni się w zależności od szpitala, regionu i kraju. Antybiogramy pomagają decydować, które antybiotyki zastosować w leczeniu podejrzanych infekcji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W naszym laboratorium można wykonać antybiogramy wymazów z gardła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm, AS: ãntybʹi ̯ogrãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybiotykogram

Wiktionary


antybiotyczny

1. → antybiotyk; antybiotykowy;
2. → antybioza


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) biochem. farm. związany z antybiotykami

przymiotnik

 (2.1) biochem. farm. mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

Wiktionary

Patrz:

antybiotyk; antybiotykowy;
2. → antybioza

Powiązane:

 rzecz. antybioza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybiotykowy

Wiktionary


antybiotyk

naturalny, wytwarzany przez drobnoustroje związek chemiczny, stosowany w lecznictwie jako lek przeciw chorobom infekcyjnym wywoływanym przez drobnoustroje (bakterie, pierwotniaki)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Izraelski premier, Ariel Szaron, nabawił się obustronnego zapalenia płuc i jest leczony antybiotykami […]

 (1.1) Dopuszczono stosowanie antybiotyków w hodowli zwierząt, co pozwoliło zmniejszyć zachorowalność wynikającą z trzymania zbyt wielu zwierząt w za małych pomieszczeniach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈbʲjɔtɨk, AS: ãntybʹi ̯otyk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antybiotykowy

 rzecz. antybioza ż.

Wiktionary


antybiotykogram

wynik badania laboratoryjnego podający stopień wrażliwości na działanie antybiotyków, sulfonamidów itp. dla pobranej próbki; antybiogram


SJP.pl


antybiotykooporność

→ antybiotykooporny


SJP.pl

Patrz:

antybiotykooporny

antybiotykoterapia

leczenie antybiotykami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. terapia antybiotykiem

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przedawkowanie w antybiotykoterapii może prowadzić do zachwiania równowagi biologicznej i pojawienia się różnego rodzaju grzybic, drożdżyc itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbʲjɔtɨkɔtɛˈrapʲja, AS: ãntybʹi ̯otykoterapʹi ̯a

Wiktionary


antybiotykowrażliwość

o drobnoustrojach: wrażliwość na działanie antybiotyku


SJP.pl


antybiotykowy

→ antybiotyk; antybiotyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. farm. związany z antybiotykami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybiotyk m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybiotyczny

Wiktionary


antybioza

zahamowanie rozwoju jednych organizmów żywych przez inne, rozwijające się w tym samym środowisku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekol. współzależność między organizmami, polegająca na wytwarzaniu przez jeden z nich substancji hamujących rozwój lub niszczących drugi organizm

Wiktionary

Antybioza – szczególny rodzaj antagonizmu, powszechny wśród mikroorganizmów, polegający na wydzielaniu przez nie toksycznych związków chemicznych, które hamują rozwój innych mikroorganizmów lub działają na nie zabójczo. Przykładem tego typu zjawiska jest produkcja antybiotyków przez niektóre grzyby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zjawisko antybiozy stanowiło podstawę odkrycia antybiotyków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybiotyk mrz.

 przym. antybiotyczny

Wiktionary


antyblackoutowy

chroniący przed blackoutem (awarią zasilania)


SJP.pl


antybodziec

przeciwbodziec;
1. bodziec przeciwdziałający innemu bodźcowi;
2. czynnik o działaniu hamującym, powstrzymującym


SJP.pl


antybodźcowy

→ antybodziec; przeciwbodźcowy


SJP.pl


antybohater

1. postać literacka, filmowa lub teatralna mająca cechy negatywne, będące przeciwieństwem typowych cech bohatera;
2. osoba, która swoim działaniem lub wyglądem wzbudziła negatywne zainteresowanie, np. antybohater meczu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) liter. film. fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera

 (1.2) liter. film. postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

Wiktionary

Antybohater – pierwszoplanowa postać literacka lub filmowa, niemająca cech bohatera lub mająca je w niewielkim stopniu. Antybohater może mieć cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech heroicznych bądź może być tych ostatnich pozbawiony albo posiadać je w bardzo ograniczonym stopniu (może być fajtłapą, tchórzem, nieudacznikiem, leniem). Antybohater dokonuje czasem czynów heroicznych, jednak sposób, w jaki to robi bądź jego intencje niekoniecznie są heroiczne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tamtemu antybohaterowi przytrafiały się same nieszczęścia, co było wywołane głównie przez jego tchórzostwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbɔˈxatɛr, AS: ãntyboχater

Wiktionary


antybohaterka

→ antybohater


SJP.pl

Patrz:

antybohater

antyboliwijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Boliwii i Boliwijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyboliwijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyboliwijskość ż.

Wiktionary


antybolszewicki

skierowany przeciwko bolszewikom, bolszewizmowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) hist. polit. nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Później wstąpił do Armii Czerwonej i walczył przeciwko oddziałom antybolszewickim w rejonie Moskwy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲit͡sʲci, AS: ãntybolševʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybolszewik mos.

 przysł. antybolszewicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwbolszewicki

Wiktionary


antybolszewik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. polit. przeciwnik bolszewizmu, bolszewików

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziadek, będąc zagorzałym antybolszewikiem, w 1920 zgłosił się do wojska.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antybolszewicki

Wiktionary


antybotswański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Botswanie i Botswańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybotswańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybotswańskość ż.

Wiktionary


antybośniacki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bośni i Bośniakom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybośniackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybośniackość ż.

Wiktionary


antybrazylijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Brazylii i Brazylijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybrazylijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybrazylijskość ż.

Wiktionary


antybrexitowy

przymiotnik

 (1.1) polit. taki, który sprzeciwia się opuszczeniu Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

 (1.2) polit. taki, który świadczy o lub jest wyrazem sprzeciwu wobec opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Partia — prezentująca prounijny, antybrexitowy, centrystyczny program — powstała w wyniku odejścia grupy posłów z Partii Pracy; dołączyło do niej także kilkoro posłów z Partii Konserwatywnej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybrexitowski

 (1.2) antybrexitowski

Wiktionary


antybroń

broń służąca do zwalczania innej broni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. broń używana do zwalczania innej broni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do antybroni zalicza się np. antyrakiety.

Wiktionary


antybrunejski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Brunei i Brunejczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybrunejskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybrunejskość ż.

Wiktionary


antybrytyjski

niechętny lub wrogi Wielkiej Brytanii, Brytyjczykom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Wielkiej Brytanii i Brytyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybrytyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. brytol mzw./mos., antybrytyjskość ż.

Wiktionary


antyburundyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Burundi i Burundyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyburundyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyburundyjskość ż.

Wiktionary


antybutelka

zwijana butelka wielokrotnego użytku


SJP.pl


antybułgarski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bułgarii i Bułgarom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antybułgarskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybułgarskość ż.

Wiktionary


antycarski

skierowany przeciwko carowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) hist. polit. występujący przeciwko carowi, sprzeciwiający się rządom cara

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antycarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwcarski

Wiktionary


antycejloński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Cejlończykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antycejlońskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycejlońskość ż.

Wiktionary


antycellulitisowy

przeciwdziałający powstawaniu cellulitu, likwidujący cellulit; antycellulitowy, przeciwcellulitowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) kosmet. zapobiegający lub redukujący cellulitis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Polecam preparaty antycellulitisowe naszej produkcji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycellulitowy

Wiktionary


antycellulitowy

przeciwdziałający powstawaniu cellulitu, likwidujący cellulit; antycellulitisowy, przeciwcellulitowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) kosmet. zapobiegający lub redukujący cellulit

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Polecamy Państwu preparaty antycellulitowe naszej produkcji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycellulitisowy

Wiktionary


antycentrum

punkt leżący po przeciwnej stronie Ziemi niż epicentrum


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geol. punkt na powierzchni skorupy ziemskiej położony symetrycznie względem epicentrum na przeciwnej półkuli

Wiktionary


antycerkiewny

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko, wrogi cerkwi prawosławnej jako organizacji

Wiktionary


antycesarski

wrogi cesarzowi, krytyczny wobec cesarza


SJP.pl


antycesarz

cesarz będący antagonistą panującego lub legalnie powołanego cesarza, uznany i koronowany przez opozycję


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. osoba roszcząca sobie tytuł cesarza wbrew prawom lub tradycji, przeciwnik legalnie panującego cesarza

Wiktionary

Antycesarz – kontrkandydat do władzy wobec legalnie panującego cesarza, często sprawujący władzę na części terytorium państwa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos.

Wiktionary


antychadecki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia politycznej chadecji

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec chadecji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychadeckość ż.

Wiktionary


antychilijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Chile i Chilijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antychilijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychilijskość ż.

Wiktionary


antychiński

niechętny lub wrogi Chinom, Chińczykom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Chinom i Chińczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antychińskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Australijska policja użyła pałek i gazu, by rozpędzić antychińską demonstrację w Sydney.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychińskość ż.

Wiktionary


antychlor

związek chemiczny, tiosiarczan sodowy mający zdolność wiązania chloru, stosowany w fotografii jako składnik utrwalacza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. tiosiarczan sodu

Wiktionary


antycholesterolowy

zapobiegający nadmiarowi cholesterolu w tkankach; przeciwcholesterolowy


SJP.pl


antycholinergiczny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) biochem. blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Większość trójpierścieniowych leków antydepresyjnych ma silne działanie antycholinergiczne, dlatego ich ordynowanie ludziom starszym cierpiącym także z powodu demencji okazuje się mało użyteczne, a wręcz szkodliwe [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycholinergik m.

 przysł. antycholinergicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholinolityczny, przeciwcholinergiczny

Wiktionary


antychorwacki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Chorwacji i Chorwatom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antychorwackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychorwackość ż.

Wiktionary


antychryst

1. przenośnie o przeciwniku religii chrześcijańskiej będącym winnym nieszczęść na świecie;
2. przenośnie o osobie potępianej przez otoczenie za swą postawę sprzeczną z nauką Kościoła;
3. przenośnie: człowiek zły, nieuczciwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. bibl. eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

 (1.2) rel. diabeł, zły duch

 (1.3) przen. nikczemnik, zły człowiek

 (1.4) pogard. osoba, której światopogląd religijny jest niezgodny z religią chrześcijańską i która jest jej wrogiem

Wiktionary

Antychryst (gr. "antichristos") – przeciwnik, oponent Chrystusa (anti – przeciw, zamiast; christos – pomazaniec); duch będący zaprzeczeniem Chrystusa, jego antytezą. Szatan; anioł upadły, zły duch, czart, władca, który rządzi w powietrzu (Biblia: "List do Efezjan", 2,2), kusiciel, książę ciemności, w wierzeniach judeo-chrześcijańskich główny duch zła we wszechświecie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzieci, jest już ostatnia godzina, / i tak, jak słyszeliście, Antychryst nadchodzi, / bo oto teraz właśnie pojawiło się wielu Antychrystów; / stąd poznajemy, że już jest ostatnia godzina.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antychryst mos.

 przym. antychrystowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Antychryst

 (1.2) war. Antychryst; gw. Górny Śląsk ancykryst, jancykryst

 (1.3) diabeł; gw. Górny Śląsk ancykryst, jancykryst

 (1.4) ateista; przest. ateusz, bezbożnik

Wiktionary


antychrystowy

→ antychryst


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący antychrysta, związany z antychrystem

Wiktionary

Patrz:

antychryst

Powiązane:

 rzecz. Antychryst mos., antychryst mos.

Wiktionary


antychrześcijański

występujący, skierowany przeciwko chrześcijaństwu, chrześcijanom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko chrześcijaństwu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci, AS: ãntyχšeśćii ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychrześcijańskość ż.

Wiktionary


antychłopski

skierowany, wymierzony przeciwko chłopom


SJP.pl


antyciało

białko osocza wytwarzane przez limfocyty, broniące organizm przed atakującymi drobnoustrojami chorobotwórczymi; przeciwciało


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zob. przeciwciało.

Wiktionary


antyciemnogrodzki

przeciwstawny, przeciwny ciemnogrodzkiemu; światowy, światły


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwny mentalnemu zacofaniu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨt͡ɕɛ̃mnɔˈɡrɔt͡sʲci, AS: ãntyćẽmnogrocʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) światowy, światły

Wiktionary


antycovidowiec

[czytaj: antykowidowiec] osoba przekonana, że epidemia choroby COVID-19 nie istnieje i została wymyślona w ramach międzynarodowego spisku


SJP.pl


antycovidowy

[czytaj: antykowidowy] przeciwdziałający rozprzestrzenianiu się koronawirusa wywołującego chorobę COVID-19


SJP.pl


antycyganizm

Antycyganizm – uprzedzenie w stosunku do Romów, niekiedy także do innych narodów, zaliczanych do zbiorczej kategorii Cyganów, wiążące się z okazywaniem wobec nich postaw i zachowań antyspołecznych.

Wikipedia


antycygański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Cyganom, Romom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antycygańskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wypadek samochodowy, jakich wiele na polskich ulicach, wywołuje antycygańskie zamieszki w Mławie. Dlaczego? Bo sprawcą nie był Polak, tylko… Rom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycyganizm m., antycygańskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antyromski

Wiktionary


antycyklon

układ wiatrów wiejących wokół ośrodka wysokiego ciśnienia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. wyż (atmosferyczny);

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antycyklonowy, antycyklonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyż, układ wyżowy

Wiktionary


antycyklonalny

→ antycyklon; antycyklonowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) meteorol. związany z antycyklonem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycyklon mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycyklonowy

Wiktionary


antycyklonowy

→ antycyklon; antycyklonalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) meteorol. związany z antycyklonem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycyklon mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycyklonalny

Wiktionary


antycypacja

1. przewidywanie tego, co może nastąpić;
2. zapowiedź przyszłych wydarzeń;
3. w muzyce: wprowadzenie do akordu dźwięków akordu kolejnego; wyprzedzenie;
4. w językoznawstwie: dostosowanie wymowy głoski do wymowy następującej po niej głoski (np. ubezdźwięcznienie głoski "w" do "f" pod wpływem "k" w wyrazie "ławka"); upodobnienie wsteczne;
5. w literaturze: niezgodna z porządkiem logicznym lub czasowym kolejność pojawiania się elementów w wypowiedzi; prolepsis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

 (1.2) wyprzedzanie, przedwczesne występowanie czegoś, realizacja części jakiegoś większego procesu przed jego rozpoczęciem

 (1.3) pogląd jeszcze nieudowodniony, ale słuszny i znajdujący później swoje potwierdzenie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • antycypacja (genetyka) – antycypacja genetyczna
  • antycypacja (językoznawstwo) – upodobnienie wsteczne
  • antycypacja (muzyka) – wyprzedzenie akordu
  • antycypacja (psychologia) – przewidywanie zdarzenia
  • antycypacja – presupozycja (logika)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨt͡sɨˈpat͡sʲja, AS: ãntycypacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycypowanie n.

 czas. antycypować

 przym. antycypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewidywanie

 (1.2) wyprzedzanie, uprzedzanie

Wiktionary


antycypacyjny

→ antycypacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z antycypacją; przewidujący coś i uwzględniający to wcześniej

Wiktionary

Patrz:

antycypacja

Powiązane:

 rzecz. antycypacja ż.

 czas. antycypować ndk.

Wiktionary


antycypowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przewidywanie tego, co ma nastąpić i podejmowanie zawczasu działań, wyprzedzanie biegu wypadków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycypacja ż.

 czas. antycypować

 przym. antycypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewidywanie

Wiktionary


antycypować

1. przewidywać, przypuszczać, przedwcześnie wykonywać
2. w filozofii: przyjmować jakiś pogląd z góry, nie licząc się z doświadczeniem


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) książk. kierując się wiedzą lub przeczuciem, domyślać się, co się wydarzy lub jaki coś będzie miało przebieg

 (1.2) książk. być zapowiedzią czegoś, co nastąpi lub zaistnieje w przyszłości

 (1.3) książk. przyjmować jakiś pogląd bez dowodzenia jako słuszny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pod tym względem pałac Watykański wybudowany za pontyfikatu Mikołaja III z długimi ceremonialnymi przejściami, mnogością wielkich reprezentacyjnych pomieszczeń antycypował koncepcję rezydencji awiniońskiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycypacja ż., antycypowanie n.

 czas. pot. zantycypować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewidywać

 (1.2) zapowiadać

Wiktionary


antycypryjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Cyprowi i Cypryjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antycypryjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz., antycypryjskość ż.

Wiktionary


antycywilizacja

zaprzeczenie cywilizacji; stan rozwoju państwa cechujący się brakiem istotnych cech właściwych cywilizacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przeciwieństwo cywilizacji, stan rozwoju państwowości niewykazujący oznak nowoczesnej cywilizacji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: ãntycyvʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antycywilizacyjny

Wiktionary


antycywilizacyjny

przeciwstawiający się cywilizacji, wrogo nastawiony do cywilizacji


SJP.pl


antyczadyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Czadowi i Czadyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczadyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczadyjskość ż., Czad mrz.

Wiktionary


antyczarnogórski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Czarnogórze i Czarnogórzanom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczarnogórskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczarnogórskość ż.

Wiktionary


antyczechosłowacki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Czechosłowacji i Czechosłowakom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczechosłowackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczechosłowackość ż.

Wiktionary


antyczeski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi państwu czeskiemu lub Czechom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczeskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przemysł II zawarł z Władysławem Łokietkiem pakt antyczeski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczeskość ż., czeski mrz.

 przym. czeski

Wiktionary


antyczność

1. wszystko co odnosi się do epoki starożytnej; starożytność;
2. staroświeckość; zabytkowość


SJP.pl


antyczny

1. właściwy światu starożytnej Grecji i Rzymu (np. antyczne pojęcie piękna);
2. dotyczący antyku jako okresu historycznego, tyle co: starożytny (np. okres antyczny);
3. potocznie o czymś przestarzałym i niemodnym (np. antyczne ubranie)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) hist. odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

 (1.2) pochodzący z dawnych czasów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kulturze renesansu ogromną rolę odegrało odrodzenie i przyswojenie kultury antycznej.

 (1.2) Dnia 16 sierpnia 1986 r. zmarł pod Londynem prof. Ignacy Wieniewski, wybitny znawca i tłumacz literatury antycznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyk m., antykizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starożytny

 (1.2) dawny

Wiktionary


antycząsteczka

cząsteczka antymaterii


SJP.pl


antycząstka

cząstka elementarna o właściwościach przeciwnych do danej cząstki (pary antycząstek to np. pozyton i negaton, proton i antyproton)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. cząstka antymaterii;

Wiktionary


antydaktyl

stopa wierszowa złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej; daktyl odwrócony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wiersz złożony z dwóch sylab długich oraz jednej krótkiej (w starożytnej liryce)

Wiktionary


antydatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) podpisywanie czegoś z wcześniejszą datą niż faktyczna data powstania dokumentu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kontrola ujawniła też, że zaniżano pracownikom wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz antydatowanie umów o pracę dla zarządu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdatɔˈvãɲɛ, AS: ãntydatovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. antydatować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. antedatowanie

Wiktionary


antydatować

wpisywać (wpisać) na dokumencie datę wcześniejszą od faktycznej; antedatować (rzadko)


SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Listonosz antydatował awizo włożone do naszej skrzynki pocztowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ, AS: ãntydatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydatowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. antedatować

Wiktionary


antydemokrata

przeciwnik demokracji


SJP.pl


antydemokratyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antydemokratyczne; cecha tych, którzy są antydemokratyczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydemokratyczny

 przysł. antydemokratycznie

Wiktionary


antydemokratyczny

zwalczający demokrację, występujący przeciwko demokracji (np. wystąpienia antydemokratyczne, antydemokratyczne ograniczenia reżimowe)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cały kraj demonstruje przeciwko antydemokratycznej polityce rządu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydemokratyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedemokratyczny, rzad. przeciwdemokratyczny

Wiktionary


antydemokratyzm

1. wrogi, krytyczny stosunek do demokracji;
2. cecha czegoś sprzecznego z zasadami demokracji


SJP.pl

Antydemokratyzm – światopogląd odrzucający ideę demokracji, opierający się na przeświadczeniu, że w zróżnicowanym społeczeństwie, w którym największą część stanowią osoby niewykształcone i niezamożne, demokracja jest "dyktaturą ciemniaków". Przeciwnicy demokracji często uznają za lepsze rządy monarchiczno-absolutne albo despotyczne lub autorytarne.

Wikipedia


antydepresant

lek przeciwdepresyjny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. lek przeciwdziałający objawom depresji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziurawiec jest zaliczany do łagodnie działających, ziołowych antydepresantów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydepresyjny

 rzecz. depresant mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymoleptyk, lek antydepresyjny, lek przeciwdepresyjny

Wiktionary


antydepresyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antydepresyjne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydepresyjny

 przysł. antydepresyjnie

Wiktionary


antydepresyjny

stosowany przeciwko depresji, leczący depresję; przeciwdepresyjny, psychodepresyjny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) med. zwalczający objawy depresji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Połączenie terapii i pigułek antydepresyjnych może wyleczyć do jednej trzeciej tych, którzy wmawiają sobie, że są chorzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydepresyjność ż., antydepresant mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwdepresyjny

Wiktionary


antydesma

drzewo owocowe z rodziny liściokwiatowatych, występujące w tropikalnych obszarach Azji, Chinach i Australii


SJP.pl


antydespotyczny

zwalczający despotyzm, występujący przeciwko despotyzmowi


SJP.pl


antydeuteron

antyjądro ciężkiego wodoru


SJP.pl


antydialog

żartobliwie: dialog pozbawiony cech dialogu, przeciwieństwo dialogu


SJP.pl


antydiuretyczny

hamujący wytwarzanie moczu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. hamujący diurezę, nadmierne wydzielanie moczu

Wiktionary


antydiuretyna

hormon powodujący zmniejszenie wydalania wody z organizmu przez nerki


SJP.pl


antydogmatyczny

nieuznający dogmatów


SJP.pl


antydogmatyzm

krytyczny stosunek do dogmatów, zwalczanie dogmatyzmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) postawa filozoficzna lub intelektualna polegająca na odrzucaniu dogmatów

Wiktionary


antydominicki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi państwu Dominika

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antydominickiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydominickość ż.

Wiktionary


antydominikański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Dominikanie

 (1.2) taki, który jest przeciwny lub wrogi zakonowi dominikanów

 (1.3) taki, który jest przejawem postawy antydominikańskiej (1.1-2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydominikańskość ż.

Wiktionary


antydominikańskość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co antydominikańskie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydominikański

Wiktionary


antydoping

ogólna nazwa działań, które mają zapobiegać lub zwalczać stosowanie środków dopingowych przez sportowców; kontrola antydopingowa


SJP.pl


antydopingowy

zwalczający doping, przeciwdziałający dopingowi (w znaczeniu niedozwolonego wspomagania organizmu), np. komisja antydopingowa, kontrola antydopingowa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tej grupy należą również hormony, których stosowanie w świetle przepisów antydopingowych jest zwykle zakazane.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ, AS: ãntydopʹĩŋgovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doping mrz.

Wiktionary


antydostępowy

utrudniający lub uniemożliwiający dostęp do określonego obszaru, najczęściej w kontekście militarnym


SJP.pl


antydot

substancja likwidująca lub antagonizująca działanie trucizny na organizm; antidotum, odtrutka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. antidotum

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨdɔt, AS: ãntydot

Wiktionary


antydotum

odtrutka; antidotum;
1. substancja likwidująca lub antagonizująca działanie trucizny na organizm; antydot;
2. w przenośni: środek mogący zaradzić czemuś


SJP.pl


antydramat

współczesna odmiana dramatu (utworu scenicznego), niezachowująca tradycyjnej formy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. teatr. współczesna odmiana dramatu, w której brak tradycyjnych konwencji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Określenie „teatr absurdu” wyparło wcześniejsze, funkcjonujące wśród krytyków terminy, takie jak: antydramat, czarna literatura, awangarda paryska lat pięćdziesiątych, nowy teatr, teatr logik modalnych, dramat kreacyjny, teatr szyderczy.

Wiktionary


antydrgawkowy

zapobiegający drgawkom, leczący drgawki; przeciwdrgawkowy


SJP.pl


antydrobnoustrojowy

przymiotnik

 (1.1) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów

Wiktionary


antydronowy

skierowany przeciwko dronom; przeciwdronowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) służący do zwalczania dronów i obrony przed atakami z ich strony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) System antydronowy od APS to interesujące rozwiązanie przydatne np. do ochrony większych systemów przeciwlotniczych czy infrastruktury krytycznej.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antydronowo

Wiktionary


antydumpingowy

[czytaj: antydampingowy] przeciwdziałający sprzedaży towarów po cenach niższych od kosztów produkcji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) ekon. zapobiegający, przeciwdziałający dumpingowi, niszczeniu konkurencji przez zaniżanie cen

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdãmpʲĩŋˈɡɔvɨ, AS: ãntydãmpʹĩŋgovy

Wiktionary


antyduński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Danii i Duńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyduńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyduńskość ż.

Wiktionary


antydynastyczny

zwalczający dynastię, występujący przeciwko dynastii


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

Wiktionary


antydyskryminacja

przeciwdziałanie dyskryminacji i nierównemu traktowaniu


SJP.pl


antydyskryminacyjny

przeciwdziałający dyskryminacji lub służący jej zapobieganiu


SJP.pl


antydżibutyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Dżibuti i Dżibutyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antydżibutyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydżibutyjskość ż.

Wiktionary


antyedukacyjny

→ antyedukacja


SJP.pl

Patrz:

antyedukacja

antyegipski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Egiptowi i Egipcjanom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyegipskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż., antyegipskość ż.

Wiktionary


antyekologiczny

niesprzyjający zachowaniu równowagi w przyrodzie


SJP.pl


antyeksportowy

przeciwdziałający eksportowi, mający za zadanie zmniejszenie eksportu


SJP.pl


antyekwadorski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ekwadorowi i Ekwadorczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyekwadorskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyekwadorskość ż.

Wiktionary


antyelektron

krótko trwająca cząstka elementarna, elektron o ładunku elektrycznym dodatnim; pozytron; pozyton


SJP.pl


antyelektrostatyczny

przeciwdziałający elektryzowaniu się materiałów; antystatyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antystatyczny

Wiktionary


antyelitarny

występujący przeciwko elitom


SJP.pl


antyelitaryzm

postawa kwestionująca zasadność istnienia elit i ich uprzywilejowanej pozycji w społeczeństwie


SJP.pl


antyemancypacyjny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia jakiejś emancypacji

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec emancypacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyemancypacyjność ż.

Wiktionary


antyemigracyjny

przeciwdziałający emigracji - wyjeżdżaniu obywateli poza granice państwa


SJP.pl


antyemigrancki

występujący, skierowany przeciwko emigracji, emigrantom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi emigrantom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyemigranckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyemigranckość ż.

Wiktionary


antyemiracki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Zjednoczonym Emiratom Arabskim

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyemirackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyemirackość ż.

Wiktionary


antyempiryzm

pogląd głoszący, że źródłem poznania jest rozum, a nie doświadczenie zmysłowe


SJP.pl


antyenerdowski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi NRD

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyenerdowskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyenerdowskość ż.

Wiktionary


antyenzym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. substancja, która hamuje, opóźnia lub całkowicie zatrzymuje aktywność enzymu

Wiktionary


antyerytrejski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Erytrei i Erytrejczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyerytrejskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyerytrejskość ż., Erytrea ż.

 przym. erytrejski

Wiktionary


antyestetyczny

preferujący brzydotę, przeciwstawiający się estetyzmowi


SJP.pl


antyestetyka

estetyka sprzeczna z podstawowymi wartościami w tej dziedzinie, np. harmonią; charakterystyczna dla twórczości wielu grup awangardowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szt. liter. pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A idąc dalej — czy na tle dotychczasowych kanonów estetyki wyrasta coś w rodzaju antyestetyki?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyestetyzm

Wiktionary


antyestetyzm

wprowadzenie do utworu brzydkich elementów w celu wywołania szoku estetycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. liter. celowe łamanie kanonów piękna i harmonii w sztuce lub wypowiedzi artystycznej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antyestetyka

Wiktionary


antyestoński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Estonii i Estończykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyestońskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyestońskość ż.

Wiktionary


antyestrogenny

hamujący wydzielanie estrogenów; antyestrogenowy


SJP.pl


antyestrogenowy

hamujący wydzielanie estrogenów; antyestrogenny


SJP.pl


antyetiopski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Etiopii i Etiopczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyetiopskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyetiopskość ż.

Wiktionary


antyeuropejski

1. występujący, skierowany przeciwko Unii Europejskiej, sprzeczny z interesem Unii Europejskiej; antyunijny;
2. wrogo nastawiony do Europy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Europie i Europejczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyeuropejskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tych obawach robią kampanię partie antyeuropejskie – skrajna prawica i skrajna lewica.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyeuropejskość ż.

Wiktionary


antyeuropejskość

1. postawa kogoś przeciwnego Unii Europejskiej;
2. postawa kogoś wrogo nastawionego do Europy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest skierowane przeciwko Europie, sprzeczne z wartościami europejskimi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zapewne w zachodniej Europie nastroje antyamerykańskie są wciąż bardziej powszechne niż antyeuropejskość w Stanach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyeuropejski

Wiktionary


antyewangeliczny

przymiotnik

 (1.1) przeciwny ewangelii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ewangeliczny

Wiktionary


antyewangelizacja

sprzeciwianie się ewangelii, zjawisko odwrotne do ewangelizacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przeciwieństwo ewangelizacji, działalność mająca na celu wykorzenienie zasad wiary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨɛvãŋɡɛlʲiˈzat͡sʲja, AS: ãntyevãŋgelʹizacʹi ̯a

Wiktionary


antyfan

osoba publicznie okazująca swoją niechęć wobec kogoś lub czegoś, często w sposób napastliwy


SJP.pl


antyfanka

kobieta publicznie okazująca swoją niechęć wobec kogoś lub czegoś, często w sposób napastliwy


SJP.pl


antyfaszysta

przeciwnik ideologii faszyzmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. przeciwnik faszyzmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród antyfaszystów są komuniści, socjaliści, liberałowie, konserwatyści oraz ludzie wszelkich światopoglądów i ideologii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfaˈʃɨsta, AS: ãntyfašysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfaszyzm m.

:: fż. antyfaszystka ż.

 przym. antyfaszystowski

Wiktionary


antyfaszystka

przeciwniczka ideologii faszyzmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. przeciwniczka faszyzmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ravensbrück tylko międzynarodowa solidarność uratowała życie żonie E. Thälmanna, gdy polska antyfaszystka, starsza bloku 23, w porę dowiedziała się, że nazwisko Rosy Thälmann znajduje się na liście przeznaczonych do selekcji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfaszyzm m.

:: fm. antyfaszysta m.

 przym. antyfaszystowski

Wiktionary


antyfaszystowski

zwalczający faszyzm, przeciwny faszyzmowi (np. działacze antyfaszystowscy, ruch antyfaszystowski)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W młodości Seweryn naprawiał świat wypisując na murach antyfaszystowskie hasła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci, AS: ãntyfašystofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. faszyzm mrz., faszołek mzw., antyfaszysta mos., antyfaszystka ż., antyfaszyzm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwfaszystowski

Wiktionary


antyfaszyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈfaʃɨsm̥, AS: ãntyfašysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. faszyzm mrz., faszołek mzw., antyfaszysta m., antyfaszystka m., antyfaszystowskość ż.

 przym. antyfaszystowski

Wiktionary


antyfaza

1. figura stylistyczna, przeciwieństwo hiperboli; zastąpienie określenia jego zaprzeczonym przeciwstawieniem; litotes, litota, meiosis;
2. warstwa wewnątrz stopu


SJP.pl


antyfederalista

1. przeciwnik federalizmu;
2. członek grupy politycznej w USA z końca XVIII wieku, przeciwnej ratyfikacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych z 1787 roku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. przeciwnik federalizmu

 (1.2) hist. polit. członek ruchu politycznego w Stanach Zjednoczonych sprzeciwiającego się ratyfikacji konstytucji z 1789 r.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Aby uniknąć posądzeń o to, że faworyzuje któreś ze stronnictw politycznych, do rządu powołał zarówno federalistów, jak i antyfederalistów, przedstawicieli różnych regionów młodej republiki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfederalizm m.

 przym. antyfederalistyczny

Wiktionary


antyfederalistka

1. przeciwniczka federalizmu;
2. członkini grupy politycznej w USA z końca XVIII wieku, przeciwnej ratyfikacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych z 1787 roku


SJP.pl


antyfederalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. koncepcja ustrojowa polegająca na sprzeciwie wobec tworzenia państwa złożonego lub federalnego

 (1.2) polit. ruch społeczno-polityczny opowiadający się przeciwko ustrojowi federalnemu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyfederalny

 rzecz. antyfederalista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) republikanizm

Wiktionary


antyfeminista

mężczyzna niechętny feminizmowi lub ogólniej mężczyzna niechętny wobec kobiet i ich równouprawnienia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. przeciwnik feminizmu

 (1.2) mężczyzna wrogo nastawiony do kobiet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm mrz., feminizm mrz., feminista mos.

:: fż. antyfeministka ż.

 przym. antyfeministyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) męski szowinista, mizogin

Wiktionary


antyfeministka

→ antyfeminista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu

Wiktionary

Patrz:

antyfeminista

Przykłady

 (1.1) Wśród wrogów idei wystawy byli naturalnie antyfeminiści (i antyfeministki), dla których podział ról w społeczeństwie na damskie i męskie jest niepodważalny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm m.

:: fm. antyfeminista

 przym. antyfeministyczny

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyfeministycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób antyfeministyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm mrz., antyfeministyczność ż., antyfeministka ż.

 przym. antyfeministyczny

Wiktionary


antyfeministyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antyfeministyczne; cecha tych, którzy są antyfeministyczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyfeministyczny

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyfeministyczny

mający niechętny lub wrogi stosunek do kobiet, zwalczający równouprawnienie kobiet


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który opiera się na antyfeminizmie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeżeli przedstawicielka klasy średniej angażuje się w ruch antyfeministyczny poprzez zatrudnienie pani do pomocy w domu, to w takim razie przedstawiciel klasy średniej zatrudniający hydraulika dopuszcza się wyzysku i ucisku klasowego.

 (1.1) To rzeczywiście tragedia, jeśli nie uda nam się znaleźć tej drugiej połówki, której wciąż bezustannie szukamy, czy tylko staromodna, antyfeministyczna gadka? A może miłość jest przereklamowana? Albo lepiej: zanadto ją upraszczamy?

 (1.1) Wyjechała z mężem do Ameryki, gdzie panowały wówczas silne nastroje antyfeministyczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyfẽmʹĩńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm m., antyfeminista m., antyfeministka ż., antyfeministyczność ż.

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyfeminizm

postawa niechęci wobec idei feminizmu i nieuznawanie równouprawnienia kobiet


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

 (1.2) pot. wrogi stosunek do kobiet i/lub nieakceptowanie ich równości wobec prawa

Wiktionary

Antyfeminizm – stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu. Antyfeminizm jest pojęciem nieostrym i istnieje wiele jego odmian.

Antyfeminizm nie jest tym samym co mizoginia czy seksizm. Mizoginia to niechęć wobec kobiet, a seksizm to ich dyskryminacja ze względu na płeć. Mogą więc istnieć bez odniesienia do feminizmu i są znacznie od niego starsze. Antyfeminizm jest natomiast sprzeciwem wobec idei i ruchu feministycznego i dlatego jego początki datowane są na epokę oświecenia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antyfeminizm faszyzmu, sprzeciwiający się liberalnej idei powszechnej równości ludzi, szczególnie płci, był wręcz ostentacyjny

 (1.1) Również „antyfeminizm" jest jednak w języku polskim czymś pejoratywnym, jeśli w ten sposób określimy czyjeś poglądy, to jasne jest, że się z nimi nie utożsamiamy.

 (1.2) Zdecydowany antyfeminizm cechuje wielu moralistów, m.in. głośnego Szymona Starowolskiego. Uzasadniając swą niechęć do kobiet powoływał się na prawa natury.

 (1.2) Naukowy antyfeminizm przybrał w tekstach XV-wiecznych inkwizytorów Jakuba Sprengera i Henryka Instytora postać krańcowej nienawiści, tworząc jeden z najgorszych w historii systemów represji wobec kobiet.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminista m., antyfeministka ż.

 przym. antyfeministyczny

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyferroelektryczność

→ antyferroelektryczny


SJP.pl

Patrz:

antyferroelektryczny

antyferroelektryk

Antyferroelektryk – dielektryk niewykazujący spontanicznej polaryzacji przy braku zewnętrznego pola elektrycznego, ale posiadający wewnętrzne uporządkowanie elektrycznych momentów dipolowych: wypadkowe momenty sąsiednich komórek elementarnych są ułożone przeciwrównolegle.

Wikipedia


antyferromagnetyzm

Antyferromagnetyzm – właściwość magnetyczna materiału; zjawisko polegające na antyrównoległym uporządkowaniu elementarnych momentów magnetycznych w podsieciach sieci krystalicznej. Typowym przykładem pierwiastka o silnych właściwościach magnetycznych jest mangan. Antyferromagnetyzm występuje np. w CuO (znajdujących się w większości badanych nadprzewodników wysokotemperaturowych), CuMnAs oraz w MnTe.

Wikipedia


antyfertylizyna

u zwierząt: substancja wydzielana przez plemniki, ułatwiająca zapłodnienie


SJP.pl

Antyfertylizyna ("anty" + gr. "fertós" ‘znośny’, "lýsis" ‘rozwiązanie’) – wydzielina występująca na powierzchni główki plemnika, która reaguje ze znajdującą się na powierzchni komórki jajowej, swoiście dopasowaną przestrzennie fertylizyną, w wyniku czego możliwe jest zapłodnienie plemnikami wyłącznie własnego gatunku.

Wikipedia


antyfestiwalowy

→ antyfestiwal


SJP.pl

Patrz:

antyfestiwal

antyfeudalny

zwalczający feudalizm, występujący przeciwko feudalizmowi i feudałom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadna z powieści Mostowskiej nie zawiera charakterystycznych dla angielskiego romansu grozy akcentów antyfeudalnych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwfeudalny

Wiktionary


antyfidżyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Fidżi i Fidżyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfidżyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfidżyjskość ż.

Wiktionary


antyfilipiński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Filipinom i Filipińczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfilipińskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfilipińskość ż.

Wiktionary


antyfilm

film przeciwstawiający się tradycyjnym schematom i konwencjom sztuki filmowej


SJP.pl


antyfiński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Finlandii i Finom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfińskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Finka ż., antyfińskość ż.

Wiktionary


antyfon

środek ochrony słuchu, zwykle w postaci zatyczek do uszu lub słuchawek ochronnych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • antyfon – indywidualny środek ochrony słuchu, ochronnik słuchu, artykuł BHP
    • wewnętrzny – wkładany do przewodu słuchowego, wkładka przeciwhałasowa, np. Stoper (zatyczka)
    • zewnętrzny – zasłaniający małżowinę uszną, np. nauszniki
  • Antyfon – kwartalnik diecezji przemysko-nowosądeckiej
  • Antyfont (znany także jako Antyfon) – filozof grecki, sofista
  • Antyfona

Wikipedia


antyfona

krótkie modlitwy śpiewane lub recytowane przez dwa chóry kolejno po jednym wersie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;

 (1.2) muz. w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;

 (1.3) muz. w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zapomnieliśmy o antyfonie na końcu kantyku.

 (1.2) Po Komplecie kantor zaintonował antyfonę maryjną.

 (1.3) Za śpiew antyfon na roratach odpowiada schola parafialna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfonarz mrz., antyfonał mrz.

 przym. antyfonalny

Wiktionary


antyfonalny

→ antyfona


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. wykonywany jako antyfona na początku i na końcu psalmu lub kantyku

Wiktionary

Patrz:

antyfona

Przykłady

 (1.1) Kantor rozpoczął śpiew wersetu antyfonalnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfona ż.

Wiktionary


antyfonarz

księga zawierająca zbiór śpiewów liturgicznych, głównie antyfon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. księga liturgiczna zawierająca antyfony

Wiktionary

Antyfonarz (z łac.średn. "antiphonarium") – księga liturgiczna Kościoła rzymskokatolickiego zawierająca zbiór antyfon (najstarszych śpiewów liturgicznych); w czasach późniejszych w skład antyfonarza weszły również śpiewy używane w liturgii poza mszą świętą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kantor otworzył antyfonarz i zaintonował antyfonę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfona ż., antyfonał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. antyfonał

Wiktionary


antyfonarzowy

→ antyfonarz


SJP.pl

Patrz:

antyfonarz

antyfonał

dawniej: antyfonarz - księga zawierająca zbiór śpiewów liturgicznych, głównie antyfon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. rel. księga liturgiczna zawierająca antyfony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pulpicie w oratorium leżał oprawiony w skórę antyfonał z XVII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfonarz mrz., antyfona ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfonarz

Wiktionary


antyfrancuski

niechętny lub wrogi Francuzom, Francji


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Francji i Francuzom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfrancuskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfrancuskość ż.

Wiktionary


antyfrankistowski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia frankizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec frankizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfrankistowskość ż.

Wiktionary


antyfraudowy

służący do zapobiegania oszustwom i wyłudzeniom


SJP.pl


antyfraza

figura retoryczna polegająca na ironicznym użyciu wyrazu, zmieniającym jego sens na przeciwny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. jęz. środek stylistyczny, polegający na ironicznej zmianie znaczenia wyrazu na przeciwny (np. ale jesteś mądry = jesteś głupi) bądź też na użyciu zaprzeczonego antonimu zamiast nazwania wprost jakiejś cechy (np. niepiękny = brzydki)

Wiktionary


antyfrykcyjny

zapobiegający tarciu, powodujący zmniejszenie tarcia; przeciwcierny


SJP.pl


antyfutbol

gra przecząca zasadom dobrego futbolu


SJP.pl


antyfutrzarski

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko przemysłowi futrzarskiemu, wrogi produkcji i noszeniu naturalnych futer przez ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dołączyła do innych znanych i pięknych kobiet, które wspierają kampanie antyfutrzarskie (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfuˈṭʃarsʲci, AS: ãntyfuṭšarsʹḱi

Wiktionary


antygaboński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gabonowi i Gabończykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygabońskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygabońskość ż.

Wiktionary


antygambijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gambii i Gambijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygambijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygambijskość ż.

Wiktionary


antygangowy

przeznaczony do walki z gangami


SJP.pl


antygaz

mechanizm zapobiegający nadmiernemu zużyciu sprzęgła


SJP.pl


antygejowski

skierowany przeciwko gejom, nastawiony przeciw homoseksualizmowi


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) przeciwny gejom, zwalczający gejów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gej mos., gejostwo n.

Wiktionary


antygen

wielocząsteczkowa substancja wywołująca powstanie (wytwarzanie) przeciwciał


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

Wiktionary

Antygen (źródłosłów niejasny: ἀντί "anti", przeciw, γένος "genos", ród, rodzaj; przytaczane także antigen = "antibody generator", generator przeciwciał) – substancja, która wykazuje antygenowość (właściwość wiązania się ze swoistymi przeciwciałami) oraz immunogenność (właściwość wywołania przeciw sobie odpowiedzi odpornościowej), przy czym znane są antygeny, tzw. hapteny, które stają się immunogenne dopiero po związaniu się z nośnikiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W badanych błonach erytrocytów występują antygeny dwóch rodzajów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨɡɛ̃n, AS: ãntygẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antygenowy

 przysł. antygenowo

Wiktionary


antygenowo

przysłówek

 (1.1) w sposób antygenowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygen mrz.

 przym. antygenowy

Wiktionary


antygenowy

→ antygen


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z antygenem, dotyczący antygenów

Wiktionary

Patrz:

antygen

Powiązane:

 rzecz. antygen mrz.

 przysł. antygenowo

Wiktionary


antyghański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ghanie i Ghańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyghańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyghańskość ż.

Wiktionary


antygibraltarski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gibraltarowi i Gibraltarczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygibraltarskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygibraltarskość ż.

Wiktionary


antyglobalista

członek ruchu antyglobalistycznego; alterglobalista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. ktoś, kto sprzeciwia się globalizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyglobalizm mrz.

:: fż. antyglobalistka ż.

 przym. antyglobalistyczny

Wiktionary


antyglobalistka

→ antyglobalista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. kobieta sprzeciwiająca się globalizacji

Wiktionary

Patrz:

antyglobalista

Powiązane:

 rzecz. antyglobalizacja ż., antyglobalizm mrz.

:: fm. antyglobalista mos.

 przym. antyglobalistyczny

Wiktionary


antyglobalistyczny

przeciwny globalizacji, mający na celu jej zahamowanie; alterglobalistyczny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia globalizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec globalizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyglobalistka ż., antyglobalista mos., antyglobalizm mrz., antyglobalistyczność ż.

Wiktionary


antyglobalizacja

ideologia przeciwna globalizacji, mająca na celu jej zahamowanie


SJP.pl


antyglobalizm

ruch społeczno-polityczny sprzeciwiający się korzyściom płynącym z procesów globalizacji; alterglobalizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. pogląd lub postawa sprzeciwiająca się globalizmowi

Wiktionary

Antyglobalizm (również ruch antyglobalizacyjny) – ruch społeczny krytycznie nastawiony do globalizacji. Ruch ten jest powszechnie nazywany również ruchem na rzecz globalnej sprawiedliwości, ruchem alterglobalizacyjnym, ruchem antyglobalistycznym, ruchem antykorporacyjnym na rzecz globalizacji lub ruchem przeciwko neoliberalnej globalizacji. Istnieje wiele definicji ruchu antyglobalizacyjnego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antyglobalista mos., antyglobalistka ż.

 przym. antyglobalistyczny

 przysł. antyglobalistycznie

Wiktionary


antygona

mit. gr. córka Edypa i Jokasty


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antygona – dramat Sofoklesa
  • Antygona (gr. i łac. Antigone) – królowa Epiru, córka Filipa i Bereniki
  • Antygona (gr. i łac. Antigone) – w mitologii greckiej córka Edypa, królewna tebańska
  • Antygona (gr. i łac. Antigone) – w mitologii greckiej córka Eurytiona
  • Antygona (gr. i łac. Antigone) – w mitologii greckiej córka Laomedona
  • Antygona – powieść Kazimierza Brandysa z 1948 r.
  • antygona indyjska (żuraw indyjski, Grus antigone) – gatunek ptaka z rodziny żurawi
  • Antygona w Nowym Jorku – dramat Janusza Głowackiego
  • Antigone – planetoida o numerze katalogowym 129
  • AntiGone – album niemieckiej grupy muzycznej Heaven Shall Burn
  • „Antigone” – nazwa francuskich okrętów

Wikipedia


antygoryt

minerał barwy zielonej, odmiana serpentynu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

Wiktionary

Antygoryt – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów. Należy do minerałów pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa wywodzi się od "Antigoro" (nazwa doliny we włoskim Piemoncie) – miejsca pozyskiwania czystego antygorytu. Znane w gemmologii odmiany: "bowenit" i "williamsyt".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antygorytowy

Wiktionary


antygorytowy

→ antygoryt


SJP.pl

Patrz:

antygoryt

antygradacja

opozycyjne zestawienie stopniowania wzmacniającego i osłabiającego cechy, np. "Atak wroga był coraz silniejszy, gwałtowniejszy, a garstka obrońców malała, słabła."; antyklimaks


SJP.pl

Antygradacja (antyklimaks, gradacja opadająca) – figura retoryczna, odmiana gradacji, w której składniki uszeregowane są w taki sposób, że ich wartość znaczeniowa lub emocjonalna stopniowo maleje.

Termin odnosi się także do nieoczekiwanego obniżenia tonu, przejścia od podniosłości do trywialności, pospolitości.

Wikipedia


antygraffiti

1. preparat do pokrywania powierzchni obiektów umożliwiający łatwe usunięcie z nich napisów i rysunków;
2. umożliwiający łatwe usunięcie napisów i rysunków z powierzchni obiektów; antygraffitowy


SJP.pl


antygraffitowy

umożliwiający łatwe usunięcie napisów i rysunków z powierzchni obiektów; antygraffiti


SJP.pl


antygrawitacyjny

przeciwdziałający grawitacji


SJP.pl


antygrecki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Grecji i Grekom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygreckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Grecja ż., antygreckość ż.

Wiktionary


antygrenadyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Grenadzie i Grenadyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygrenadyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygrenadyjskość ż.

Wiktionary


antygromowy

zabezpieczający przed uderzeniem pioruna


SJP.pl


antygruziński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gruzji i Gruzinom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygruzińskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygruzińskość ż.

Wiktionary


antygrypowy

zwalczający grypę, zapobiegający grypie; przeciwgrypowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. przeciwgrypowy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwgrypowy

Wiktionary


antygrzybiczny

zapobiegający grzybicy; antygrzybiczy, przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybiczy


SJP.pl


antygrzybiczy

zapobiegający grzybicy; antygrzybiczny, przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybiczy


SJP.pl


antyguamski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Guamowi i Guamczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyguamskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyguamskość ż.

Wiktionary


antygujański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gujanie i Gujańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygujańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygujańskość ż.

Wiktionary


antygwatemalski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gwatemali i Gwatemalczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygwatemalskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygwatemalskość ż.

Wiktionary


antygwałty

potocznie: damska odzież mająca na celu odstraszenie potencjalnego gwałciciela


SJP.pl


antygwinejski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gwinei i Gwinejczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antygwinejskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygwinejskość ż.

Wiktionary


antyhabsburski

skierowany przeciwko Habsburgom


SJP.pl


antyhaitański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Haiti i Haitańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhaitańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhaitańskość ż.

Wiktionary


antyhaker

osoba zabezpieczająca sieci, systemy komputerowe itp. przed włamaniem


SJP.pl


antyhakerski

zabezpieczający przed atakami hakerów


SJP.pl


antyhazardowy

działający przeciwko hazardowi


SJP.pl


antyhałasowy

przeciwhałasowy;
1. zmniejszający, likwidujący hałas; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwdźwiękowy;
2. mający na celu walkę z hałasem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony do zmniejszania hałasu; chroniący przed hałasem

Wiktionary


antyhierarchiczność

→ antyhierarchiczny


SJP.pl

Patrz:

antyhierarchiczny

antyhinduski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indiom i Hindusom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhinduskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zyskał też sympatię za swój sprzeciw wobec antyhinduskiej polityki imigracyjnej władz Południowej Afryki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Indus mos./mrz., antyhinduskość ż., antyindyjskość ż.

 przym. antyindyjski

Wiktionary


antyhistaminik

potocznie: lek antyhistaminowy


SJP.pl


antyhistaminowy

zapobiegający przedostawaniu się histaminy z krwi do tkanek; przeciwhistaminowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. zob. przeciwhistaminowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. histamina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwhistaminowy

Wiktionary


antyhiszpański

niechętny lub wrogi Hiszpanii, Hiszpanom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Hiszpanii i Hiszpanom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhiszpańskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Amerykańska prasa, tzw. żółta, czyli brukowa, wszczęła gwałtowną kampanię antyhiszpańską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhiszpańskość ż.

Wiktionary


antyhitlerowiec

przeciwnik polityki Adolfa Hitlera


SJP.pl


antyhitlerowski

przeciwny hitleryzmowi, zwalczający hitleryzm (np. koalicja antyhitlerowska)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi hitleryzmowi i hitlerowcom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhitlerowskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Polska dla Polaków – jak to pogodzić z postawą obcoplemieńca, który po opuszczeniu getta działał w konspiracji, pisał antyhitlerowskie satyry, przeszedł przez obozy i łagrową poniewierkę, by wreszcie po andersowskim epizodzie znaleźć się w Londynie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhitlerowiec m., antyhitlerowskość ż.

 przym. hitlerowski

Wiktionary


antyhitleryzm

wrogie nastawienie do hitleryzmu, zwalczanie hitleryzmu


SJP.pl


antyholenderski

niechętny lub wrogi Holandii, Holendrom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Holandii i Holendrom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyholenderskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Z tego, co wiem, to do dzisiaj Holendrzy kupili ośmiokrotnie więcej ziemi w Polsce niż Niemcy. A nieznany mi jest antyholenderski ruch w Polsce!

 (1.1) W latach 1943-49 aktywnie uczestniczył w antyholenderskim ruchu oporu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyholenderskość ż.

Wiktionary


antyhonduraski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Hondurasowi i Honduranom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhonduraskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhonduraskość ż.

Wiktionary


antyhormon

substancja blokująca lub znosząca działanie hormonów


SJP.pl


antyhormonalny

→ antyhormon


SJP.pl

Patrz:

antyhormon

antyhumanistyczny

wrogi prądom humanistycznym


SJP.pl


antyhumanitarny

sprzeczny z zasadami humanitaryzmu; nieludzki, okrutny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwny, wrogi zasadom humanitarnym

Wiktionary


antyhumanizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. stanowisko filozoficzne lub światopoglądowe odrzucające centralną rolę człowieka oraz jego wyjątkową wartość jako punktu odniesienia

Wiktionary


antyimigracyjny

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko imigracji lub imigrantom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) jak patrzę na scenę polityczną wielu państw, w których imigranci stanowią duży odsetek, mam wrażenie, że dziś wygrywa się wybory tylko i wyłącznie na antyimigracyjnej retoryce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩmʲiɡraˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntyi ̯ĩmʹigracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyimigrancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyimigrancki

Wiktionary


antyimigrancki

występujący, skierowany przeciwko imigracji, imigrantom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko imigrantom, wrogi imigrantom

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyimigracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyimigracyjny

Wiktionary


antyimperialistka

→ antyimperialista


SJP.pl

Patrz:

antyimperialista

antyimperialistyczny

walczący z imperializmem, wrogi imperializmowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moskwa widziała w Hawanie sojusznika antyimperialistycznego i klasowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyi ̯ĩmperʹi ̯alʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyimperialista m., antyimperializm m.

Wiktionary


antyimperializm

kierunek w polityce przeciwstawiający się imperializmowi


SJP.pl

Antyimperializm – idea sprzeciwiająca się imperializmowi, kolonializmowi, imperiom kolonialnym i ich dążeniom do hegemonii oraz ich ekspansji terytorialnej poza swoje ustalone granice. Do idei antyimperializmu odwoływały się głównie ruchy nacjonalistyczne oraz komunistyczne.

Wikipedia


antyimplozyjny

1. zabezpieczający przed implozją;
2. zabezpieczony przed implozją


SJP.pl


antyimport

Antyimport – polityka handlu zagranicznego polegająca na ograniczaniu przywozu z zagranicy towarów, które na większą skalę mogą być wytwarzane w kraju, nazywana również polityką ograniczonej autarkii.

Do końca lat 80. XX wieku polityka antyimportowa stosowana była także w krajach o gospodarce centralnie sterowanej, w tym w Polsce.

Wikipedia


antyimportowy

przeciwdziałający importowi, zwłaszcza przewyższającemu eksport (np. antyimportowe regulacje rządu)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający na celu zmniejszanie lub zlikwidowanie importu, przeciwdziałający importowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PSL bił się też z SLD o podatek antyimportowy, którym chciał chronić polskich producentów przed zagraniczną konkurencją, która w opinii chłopskich działaczy z zasady była nieuczciwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩmpɔrˈtɔvɨ, AS: ãntyi ̯ĩmportovy

Wiktionary


antyindiański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indianom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyindiańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyindiańskość ż.

Wiktionary


antyindonezyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indonezji i Indonezyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyindonezyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyindonezyjskość ż., Indonezja ż.

Wiktionary


antyindyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indiom i Hindusom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyindyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Indus mos./mrz., antyindyjskość ż., antyhinduskość ż.

 przym. antyhinduski, indyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyhinduski

Wiktionary


antyindywidualizm

sprzeciwianie się poczuciu niezależności i odrębności osobistej


SJP.pl


antyinflacyjny

przeciwdziałający, zapobiegający inflacji; przeciwinflacyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający na celu zmniejszenie lub przeciwdziałanie inflacji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩnflaˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntyi ̯ĩnflacyi ̯ny

Wiktionary


antyintelektualistka

→ antyintelektualista


SJP.pl

Patrz:

antyintelektualista

antyintelektualizm

Antyintelektualizm – termin oznaczający sprzeciw wobec intelektualizmu albo postawę wrogą wobec intelektualistów i ich roli w społeczeństwie. Antyintelektualista jest więc przeciwieństwem tak zwanych „jajogłowych” rozumianych jako naukowcy, historycy i filozofowie oraz racjonaliści i empirycy. Według Hofstadtera można wyróżnić trzy typy antyintelektualizmu: antyracjonalizm religijny, populistyczny antyelitaryzm i bezrefleksyjny instrumentalizm.

Wikipedia


antyintelektualny

wyrażający sprzeciw wobec wartości poznania intelektualnego; występujący przeciwko intelektualistom


SJP.pl


antyinteligencki

występujący przeciwko inteligencji; przeciwny inteligencji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nastawiony wrogo do inteligencji jako warstwy społecznej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wzniecona przez partię pomarcowa kampania antysemicka i antyinteligencka pobudziła polityczną świadomość inteligencji i stała się punktem odniesienia jej politycznych poglądów i preferencji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲci, AS: ãntyi ̯ĩntelʹigẽncʹḱi

Wiktionary


antyinteligenckość

→ antyinteligencki


SJP.pl

Patrz:

antyinteligencki

antyinternetowy

1. ograniczający korzystanie z internetu;
2. niechętny do korzystania z internetu


SJP.pl


antyiracki

niechętny lub wrogi Irakowi, Irakijczykom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Irakowi i Irakijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyirackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyirackość ż.

Wiktionary


antyirański

przeciwstawiający się Iranowi lub Irańczykom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Iranowi i Irańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyirańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyirańskość ż.

Wiktionary


antyirlandzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Irlandii i Irlandczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyirlandzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyirlandzkość ż.

Wiktionary


antyironia

specyficzna forma wypowiedzi, pozorna ironia wykazująca w rzeczywistości bezsensowność lub szkodliwość czegoś


SJP.pl


antyislamski

występujący, skierowany przeciwko islamowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko islamowi, niechętny wobec islamu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. islamski

Wiktionary


antyislandzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Islandii i Islandczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyislandzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyislandzkość ż., Islandia ż.

Wiktionary


antyizraelizm

niechęć lub wrogość wobec Izraela


SJP.pl


antyizraelski

niechętny lub wrogi Izraelowi, Izraelczykom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko Izraelowi, niechętny wobec Izraela

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komunistyczne władze prowadziły politykę antyizraelską, a może i antysemicką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjizraˈɛlsʲci, AS: ãntyi ̯izraelsʹḱi

Wiktionary


antyjakobiński

przymiotnik

 (1.1) przeciwny jakobinom, zwalczający jakobinów

Wiktionary


antyjamajski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jamajce i Jamajczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjamajskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjamajskość ż.

Wiktionary


antyjapoński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Japonii i Japończykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjapońskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjapońskość ż.

Wiktionary


antyjemeński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jemenowi i Jemeńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjemeńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjemeńskość ż., Jemen mrz.

Wiktionary


antyjezuicki

występujący, skierowany przeciwko jezuitom


SJP.pl


antyjordański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jordanii i Jordańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjordańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjordańskość ż.

Wiktionary


antyjudaistyczny

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko judaizmowi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjudajiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyi ̯udai ̯istyčny

Wiktionary


antyjudaizm

wrogie nastawienie wobec Żydów, mające źródło w błędnej interpretacji Nowego Testamentu


SJP.pl


antyjugosłowiański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jugosławii i Jugosłowianom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjugosłowiańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjugosłowiańskość ż.

Wiktionary


antyjądro

w fizyce: jądro zbudowane z antyprotonów i antyneutronów


SJP.pl


antyjądrowy

skierowany przeciw wytwarzaniu i stosowaniu broni jądrowej; antyatomowy, przeciwatomowy, przeciwjądrowy, antynuklearny


SJP.pl


antyk

1. świat starożytnej Grecji i Rzymu;
2. okres historyczny od początku czasów historycznych do przełomu IV i V wieku naszej ery (przyjmuje się rok 476 jako jego kres); starożytność;
3. stary, zabytkowy przedmiot


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) hist. świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej;

 (1.2) pot. przedmiot stary, zabytkowy

 (1.3) przen. człowiek staroświecki, dawnej daty

 (1.4) łódź. stary człowiek

 (1.5) uczn. rodzic

 (1.6) uczn. nauczyciel (zwłaszcza starej daty)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • antyk (z – „dawny”) – określenie świata starożytnego, głównie okresu rozkwitu cywilizacji i kultury starożytnej Grecji i Rzymu, mniej więcej od I tysiąclecia p.n.e. do końca starożytności w V wieku n...
  • antyk – zabytkowy przedmiot sztuki dawnej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zawsze interesował mnie świat antyku.

 (1.2) W jego mieszkaniu jest dużo pięknych antyków.

 (1.4) Nie chce mi się iść na te imieniny, same antyki tam będą siedzieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntɨk, AS: ãntyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykizowanie n., antyczność

 przym. antyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starożytność

 (1.2) staroć, zabytek

Wiktionary


antykadencja

w językoznawstwie: intonacja rosnąca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. intonacja rosnąca, tj. przebieg melodii wypowiedzi, w którym ton głosu podnosi się ku końcowi zdania lub wyrażenia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ton wznoszący

Wiktionary


antykadencyjny

→ antykadencja


SJP.pl

Patrz:

antykadencja

antykambodżański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kambodży i Kambodżanom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykambodżańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykambodżańskość ż.

Wiktionary


antykamera

komnata poprzedzająca sypialnię lub pokój paradny, pełniąca funkcję poczekalni dla dworzan i służby w pałacach królewskich i magnackich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. rodzaj formalnego przedpokoju, poczekalni poprzedzającego reprezentacyjne wnętrze, salon

Wiktionary

An

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) antyszambr

Wiktionary


antykameruński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kamerunowi i Kameruńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykameruńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykameruńskość ż.

Wiktionary


antykanadyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kanadzie i Kanadyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykanadyjskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Równie dobrze można by papieża oskarżyć, że jest antyrosyjski czy antyukraiński albo antyamerykański czy antykanadyjski. Czego się nie robi, by pognębić papieża „lewaka”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kanadystyka ż., kanadyjka ż., Kanada ż., antykanadyjskość ż.

Wiktionary


antykandydat

kandydat strony przeciwnej rywalizujący w ubieganiu się o to samo stanowisko


SJP.pl


antykapitalista

przeciwnik kapitalizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przeciwnik kapitalizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykapitalizm mrz.

:: fż. antykapitalistka ż.

 przym. antykapitalistyczny

Wiktionary


antykapitalistka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fż. od: antykapitalista

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkapʲitaˈlʲistka, AS: ãntykapʹitalʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. antykapitalista m.

 przym. antykapitalistyczny

Wiktionary


antykapitalistyczny

zwalczający kapitalizm, wrogi kapitalizmowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi wobec kapitalizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykapitalizm mrz., antykapitalista m., antykapitalistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przeciwkapitalistyczny

Wiktionary


antykapitalizm

sprzeciw wobec kapitalizmu


SJP.pl

Ta strona dotyczy ruchu politycznego przeciwnego kapitalizmowi. Zobacz też: krytyka kapitalizmu.Antykapitalizm – termin oznaczający sprzeciw wobec kapitalizmu. Ściślej, odnosi się do osób i organizacji zabiegających o zastąpienie go innym systemem. Pojęcie antykapitalizmu związane jest z wieloma ideologiami bądź ruchami, nierzadko walczących również między sobą. Pewne postawy ideologiczne dążą jedynie do częściowego zniesienia kapitalizmu, inne do jego całkowitej likwidacji.

Wikipedia


antykataloński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Katalonii i Katalończykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykatalońskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykatalońskość ż.

Wiktionary


antykataralny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. med. przeciwdziałający katarowi lub go łagodzący

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sporo ludzi wierzy, zdaje się, że antykataralne i antygrypowe tampony, które tak często widuje się na nosach tokijczyków, to rodzaj masek przeciwgazowych.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antykataralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkatarowy, przeciwkataralny

Wiktionary


antykatarski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Katarowi i Katarczykom

 (1.2) taki, który jest przeciwny lub wrogi katarom

 (1.3) taki, który jest przejawem postawy antykatarskiej (1.1-2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykatarskość ż.

Wiktionary


antykatoda

anoda w lampie rentgenowskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) elektr. elektroda, na którą padają elektrony emitowane z katody, miejsce ich hamowania i powstawania promieniowania (np. rentgenowskiego)

Wiktionary


antykatolicki

przeciwny katolicyzmowi, zwalczający katolicyzm (np. antykatolickie wystąpienia, antykatolickie wydawnictwo)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkatɔˈlʲit͡sʲci, AS: ãntykatolʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykatolicyzm m., antykatolik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkatolicki

Wiktionary


antykatolickość

→ antykatolicki


SJP.pl

Patrz:

antykatolicki

antykatolicyzm

postawa niechęci wobec katolicyzmu


SJP.pl

Antykatolicyzm – ogólne pojęcie obejmujące wrogość lub uprzedzenia skierowane przeciwko chrześcijaństwu katolickiemu, a szczególnie przeciwko Kościołowi katolickiemu, jego duchowieństwu i jego zwolennikom. Termin odnosi się również do prześladowań religijnych katolików.

Wikipedia


antykatoliczka

→ antykatolik


SJP.pl

Patrz:

antykatolik

antykawiarnia

kawiarnia, w której płaci się wyłącznie za spędzany w niej czas


SJP.pl


antykazachski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kazachstanowi i Kazachom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykazachskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykazachskość ż.

 przym. kazachstański

Wiktionary


antykidnapingowy

przeciwdziałający porwaniom


SJP.pl


antykino

nurt w kinematografii, będący zaprzeczeniem kina tradycyjnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kierunek w kinematografii stanowiący zaprzeczenie kina tradycyjnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jestem zażenowana i chcę jak najszybciej o tym antykinie zapomnieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈcĩnɔ, AS: ãntyḱĩno

Wiktionary


antykirgiski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kirgistanowi i Kirgizom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykirgiskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykirgiskość ż.

 przym. kirgistański

Wiktionary


antykiribacki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kiribati i Kiribatyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykiribackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykiribackość ż.

Wiktionary


antykizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szt. naśladowanie stylu dzieł antycznych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyk m., antyczność ż.

 czas. antykizować

 przym. antyczny

Wiktionary


antykizować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) szt. nadawać czemuś charakter antyczny; stylizować na starożytność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykizowanie n.

Wiktionary


antyklerykalizm

postawa niechęci wobec kleru, występowanie przeciwko odgrywaniu przez duchowieństwo znaczącej roli w życiu społecznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

Wiktionary

Antyklerykalizm (od „anty” i gr. klerikos, „mający władzę religijną”) – ideologia społeczno-polityczna i postawa życiowa wyrażająca się w niechętnym lub wrogim stosunku do udziału kleru w życiu społecznym i politycznym. Antyklerykalizm często mylnie utożsamiany jest z ateizmem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antyklerykalizm często mylnie utożsamiany jest z ateizmem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥, AS: ãntyklerykalʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalność ż., antyklerykał m., antyklerykałka ż.

 przym. antyklerykalny

Wiktionary


antyklerykalność

→ antyklerykalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antyklerykalne; cecha tych, którzy są antyklerykalni

Wiktionary

Patrz:

antyklerykalny

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalizm m., antyklerykał m.

 przym. antyklerykalny

 przysł. antyklerykalnie

Wiktionary


antyklerykalny

zwalczający kler, występujący przeciwko klerowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ, AS: ãntyklerykalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalizm m., antyklerykał m., antyklerykalność ż.

Wiktionary


antyklerykał

ktoś przeciwny klerowi; zwolennik antyklerykalizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczywiście, antyklerykałowie i niewierzący to nie są zbiory tożsame. Są wierzący antyklerykałowie i niewierzący, którzy nie przejawiają wrogich uczuć do Kościoła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalność ż., antyklerykalizm m.

:: fż. antyklerykałka ż.

 przym. antyklerykalny

 przysł. antyklerykalnie

Wiktionary


antyklerykałka

→ antyklerykał


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przeciwniczka klerykalizmu

Wiktionary

Patrz:

antyklerykał

Przykłady

 (1.1) Opowiadanie to dotknęło Michalinę z Dziekońskich Zaleską, zwaną w Grodnie „hrabiną", tę samą panią Zaleską, w której salonie pani Orzeszkowa, rozwódka i antyklerykałka, pozytywistka i demokratka, nieraz była krytykowana i potępiana (…).

 (1.1) Pewna dziennikarka, antyklerykałka i „permisywistka", pojechała do pewnego miasta, by sprawdzić pogłoskę, że zakonnice załatwiają nielegalne adopcje zagraniczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalizm m.

:: fm. antyklerykał m.

Wiktionary


antykleszczowy

chroniący przed kleszczami; przeciwkleszczowy


SJP.pl


antyklimaks

opozycyjne zestawienie stopniowania wzmacniającego i osłabiającego cechy, np. "Atak wroga był coraz silniejszy, gwałtowniejszy, a garstka obrońców malała, słabła."; antygradacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zabieg stylistyczny polegający na nagłym osłabieniu napięcia lub znaczenia wypowiedzi po wcześniejszym stopniowym jego wzmacnianiu; rozczarowujące zakończenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antygradacja

Wiktionary


antyklina

wypukły fałd skalny, którego część centralna zbudowana jest ze skał starszych niż boczne skrzydła; siodło


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. wypukły fragment fałdu skalnego, w którym najstarsze warstwy znajdują się w centrum fałdu

Wiktionary

Antyklina, siodło (gr. "anti" – przeciw i "klinein" – nachylać) – w geologii wypukły fałd, którego wnętrze zbudowane jest ze skał starszych, na zewnątrz zaś (na tzw. "skrzydłach") występują skały coraz młodsze. Proste normalne w stosunku do płaszczyzn odpowiadających poszczególnym warstwom skalnym tworzą w antyklinie wiązkę rozbieżną.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antyklinalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siodło

Wiktionary


antyklinalny

przymiotnik od: antyklina


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący anykliny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklina ż.

Wiktionary


antyklinorium

rozległy zespół fałdów wypiętrzony względem otoczenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geol. wielkie, złożone wypiętrzenie warstw skalnych zbudowane z wielu mniejszych fałdów

Wiktionary

Antyklinorium − rozległy zespół fałdów, których obwiednia, przynajmniej górna, jest wypukła ku górze, przeciwieństwo synklinorium.

W Polsce uważa się za antyklinorium m.in. cały element wypukły biegnący przez obszar kraju z północnego zachodu na południowy wschód − antyklinorium środkowopolskie, lub tylko jego południowy odcinek − antyklinorium świętokrzyskie i antyklinorium dolnego Sanu.

Wikipedia


antykoagulant

substancja hamująca proces krzepnięcia krwi, w medycynie używana jako lek; lek przeciwzakrzepowy; lek przeciwkrzepliwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. środek zmniejszający krzepliwość krwi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarz i chory mają jedną z 3 możliwości: kontynuować leczenie doustnym antykoagulantem, zatrzymać terapię na okres okołozabiegowy lub zatrzymać leczenie doustnym antykoagulantem, stosując jednocześnie leczenie pomostowe heparyną niefrakcjonowaną lub drobnocząsteczkową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔaˈɡulãnt, AS: ãntykoagulãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykoagulacja ż.

Wiktionary


antykobiecość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antykobiece; cecha tych, którzy są antykobiecy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykobiecy

 przysł. antykobieco

Wiktionary


antykobiecy

wrogi wobec kobiet, skierowany przeciw kobietom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko kobietom, wrogi wobec nich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔˈbʲjɛt͡sɨ, AS: ãntykobʹi ̯ecy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykobiecość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfeministyczny

Wiktionary


antykodon

trzy nukleotydy w tRNA parujące z mRNA w czasie translacji


SJP.pl

Antykodon – sekwencja trzech kolejnych nukleotydów, występujących w pozycji 34–36, w cząsteczce tRNA, których zasady są komplementarne do zasad kodonu danego aminokwasu na mRNA. Bierze udział w translacji, zachodzącej na rybosomach, podczas której przyłącza się do komplementarnej trójki zasad w mRNA (zgodnie z kodem genetycznym) wraz ze znajdującym się na przeciwnym końcu cząsteczki tRNA aminokwasem.

Wikipedia


antykognitywizm

pogląd etyczny zakładający nieistnienie obiektywnych wartości etycznych i moralnych, uznający je za wynikające z jednostkowego bądź zbiorowego przeświadczenia; akognitywizm, nonkognitywizm


SJP.pl


antykoincydencyjny

→ antykoincydencja


SJP.pl

Patrz:

antykoincydencja

antykolizyjny

zapobiegający kolizji pojazdów; przeciwkolizyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) techn. mający zmniejszyć prawdopodobieństwo zajścia kolizji (zwłaszcza między pojazdami)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwzderzeniowy

Wiktionary


antykolkowy

zapobiegający lub przeciwdziałający kolce; przeciwkolkowy


SJP.pl


antykolonialistyczny

przymiotnik

 (1.1) przeciwny kolonializmowi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykolonialny

Wiktionary


antykolonializm

ideologia i ruch mający na celu zniesienie kolonializmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykolonialny

Wiktionary


antykolonialność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antykolonialne; cecha tych, którzy są antykolonialni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykolonialny

 przysł. antykolonialnie

Wiktionary


antykolonialny

przeciwny kolonializmowi, dążący do jego likwidacji (np. ruch antykolonialny, wystąpienia antykolonialne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwny kolonializmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komuniści zawsze głosili, że chcą poprawy sytuacji społecznej ludzi biednych, wysuwali hasła antykolonialne i antysyjonistyczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ, AS: ãntykolõńalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykolonializm m., antykolonialność ż.

Wiktionary


antykolumbijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kolumbii i Kolumbijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykolumbijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykolumbijskość ż.

Wiktionary


antykomania

żartobliwie: przesadny kult antyku (kultury i sztuki starożytnej)


SJP.pl


antykomarowy

stosowany w celu odstraszania komarów; przeciwkomarowy


SJP.pl


antykominternowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. wrogi Kominternowi, zwalczający Komintern

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Komintern mrz.

 przym. kominternowski, prokominternowski

Wiktionary


antykomoryjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Komorom i Komoryjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykomoryjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomoryjskość ż.

Wiktionary


antykomunikatywność

→ antykomunikatywny


SJP.pl

Patrz:

antykomunikatywny

antykomunista

osoba przeciwna komunizmowi, zwalczająca komunizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój dziadek był antykomunistą, działał w PRL-u w opozycji demokratycznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista, AS: ãntykõmũńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunizm m.

:: fż. antykomunistka ż.

 przym. antykomunistyczny

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary


antykomunistka

→ antykomunista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm

Wiktionary

Patrz:

antykomunista

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃mũˈɲistka, AS: ãntykõmũńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunizm m.

:: fm. antykomunista m.

 przym. antykomunistyczny

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary


antykomunistyczny

zwalczający komunizm, występujący przeciwko komunizmowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antykomunistyczna opozycja w Polsce działała przez cały okres istnienia PRL.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntykõmũńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunizm m., antykomunista m., antykomunistka ż.

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przeciwkomunistyczny

Wiktionary


antykomunizm

ideologia i ruch przeciwny komunizmowi, zwalczający komunizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. wroga postawa wobec komunizmu

Wiktionary

An

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥, AS: ãntykõmũńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunista m., antykomunistka ż., antykomunistyczność ż.

 przym. antykomunistyczny

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybolszewizm

Wiktionary


antykomutator

operator w fizyce kwantowej


SJP.pl


antykoncentracyjny

działający przeciwko koncentracji czegoś


SJP.pl


antykoncepcja

zapobieganie zajściu w ciążę; także: środki i metody temu służące


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. seks. działania zapobiegające zapłodnieniu

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stosowanie antykoncepcji ma na celu zapobieganie niechcianej ciąży z powodów wiekowych, ekonomicznych, zdrowotnych, genetycznych lub światopoglądowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja, AS: ãntykõncepcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykoncepcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. kontracepcja

Wiktionary


antykoncepcyjny

zapobiegający zajściu w ciążę; przeciwciążowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. farm. zapobiegający zajściu w ciążę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo inną sprawą jest aborcja, inną środki antykoncepcyjne, a jeszcze inną kwestia celibatu księży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃nt͡sɛpˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntykõncepcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykoncepcja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwciążowy

Wiktionary


antykonformista

osoba sprzeciwiająca się postawie społecznej nakazującej bezkrytyczne akceptowanie ogólnie przyjętych norm i wzorów postępowania


SJP.pl


antykonformizm

postawa społeczna nakazująca kwestionowanie ogólnie przyjętych norm i wzorów postępowania, radykalna forma nonkonformizmu


SJP.pl

Antykonformizm – postawa społeczna, charakteryzująca się bezkrytycznym odrzucaniem ogólnie przyjętych reguł i wzorów postępowania. Stoi w opozycji do konformizmu i jest bezrefleksyjną formą nonkonformizmu. Antykonformizm może być rozumiany jako specyficzna forma konformizmu – dana osoba również jest pod wpływem grupy i nacisku grupy, nie jest niezależna. Niezależność rozumiana jest jako nonkonformizm.

Wikipedia


antykonserwatywny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który sprzeciwia się politycznemu konserwatyzmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec konserwatyzmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykonserwatywność ż.

Wiktionary


antykonstytucyjny

wymierzony przeciw konstytucji, dążący do obalenia konstytucji; przeciwkonstytucyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) sprzeczny z konstytucją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak, decyzja sądu okazała się antykonstytucyjna.

Wiktionary


antykonsumencki

niesprzyjający konsumentom


SJP.pl


antykonsumpcjonizm

sprzeciw wobec nadmiernej konsumpcji i materializmu


SJP.pl


antykonsumpcyjny

sprzeciwiający się spożywaniu lub użytkowaniu czegoś


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do antykonsumpcjonizmu, związany z antykonsumpcjonizmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moi kochani, freeganizm jest antykonsumpcyjnym stylem życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykonsumpcjonizm mrz.

Wiktionary


antykopernikowski

przymiotnik

 (1.1) przeciwny kopernikanizmowi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kopernikowski

Wiktionary


antykoreański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Korei i Koreańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykoreańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykoreańskość ż.

Wiktionary


antykorodal

Antykorodal (anticorodal) – antykorozyjny stop glinu z dodatkami krzemu, magnezu, manganu lub tytanu. Przykładowy skład chemiczny (97% Al, 1% Mg, 1% Mn, 1% Si); Posiada dużą odporność na korozję w stanie po utwardzeniu wydzieleniowym. Daje się polerować. Stosowany w przemyśle lotniczym, okrętowym i samochodowym.

Wikipedia


antykorowski

występujący przeciwko KOR (Komitetowi Obrony Robotników)


SJP.pl


antykorozyjność

→ antykorozyjny; przeciwkorozyjność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antykorozyjne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykorozyjny

 przysł. antykorozyjnie

Wiktionary


antykorozyjny

chroniący przed niszczeniem metali lub ich stopów pod wpływem otaczającego środowiska; przeciwkorozyjny, przeciwerozyjny, przeciwrdzewny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) techn. mot. zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ, AS: ãntykorozyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykorozyjność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkorozyjny, przeciwrdzewny

Wiktionary


antykorporacyjny

skierowany przeciwko interesom korporacji


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) przeciwny lub wrogi działalności korporacji

 (1.2) zwalczający korporacje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A czy istnieje antykorporacyjny, lewicowy nurt w literaturze?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykorporacyjność ż.

Wiktionary


antykorupcja

działania mające na celu zwalczanie korupcji


SJP.pl


antykorupcyjny

przeciwny korupcji, zwalczający korupcję (np. przepisy antykorupcyjne, procedury antykorupcyjne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający na celu przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tę piętnastkę uzupełnia informacja (bez podania nazwisk), że ustawę antykorupcyjną złamało sześciu urzędników administracji terenowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔrupˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntykorupcyi ̯ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkorupcyjny

Wiktionary


antykostarykański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kostaryce lub Kostarykanom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykostarykańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykostarykańskość ż.

Wiktionary


antykować

sztucznie postarzać przedmiot, aby nadać mu wygląd antyku


SJP.pl


antykościelność

→ antykościelny


SJP.pl

Patrz:

antykościelny

antykościelny

występujący, skierowany przeciw Kościołowi; antyklerykalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko Kościołowi, niechętny wobec Kościoła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chciałby scenę polityczną podzielić wyraźnie na dwa bieguny: antykościelny, postkomunistyczny oraz prokościelny, postsolidarnościowy.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antykościelnie

 rzecz. kościółek mrz.

Wiktionary


antykościół

coś, co przeznaczeniem i funkcją przypomina Kościół, lecz w istocie jest jego przeciwieństwem


SJP.pl


antykradzieżowy

zapobiegający kradzieży, chroniący przed kradzieżą; przeciwkradzieżowy


SJP.pl


antykrajowy

skierowany przeciwko interesom państwa; przeciwpaństwowy, antypaństwowy, antyrządowy, przeciwrządowy


SJP.pl


antykremlowski

przeciwstawiający się władzy rosyjskiej


SJP.pl


antykrytycyzm

przyjmowanie poglądu bez dowodu, na zasadzie ślepej wiary; dogmatyzm


SJP.pl


antykryzysowy

przeciwdziałający kryzysowi, służący wyjściu z kryzysu; przeciwkryzysowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niemcy i Francja zakładają u siebie fundusze antykryzysowe, powstające z przymusowych potrąceń ze środków banków i wzywają partnerów do pójścia w ich ślady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ, AS: ãntykryzysovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkryzysowy

Wiktionary


antykról

kontrkandydat do władzy wobec aktualnego króla


SJP.pl

Antykról – kontrkandydat do władzy wobec legalnie panującego króla.

Wikipedia


antykseryczny

niemożliwy do skopiowania za pomocą skanera lub kserokopiarki


SJP.pl


antykubański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kubie i Kubańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykubańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykubańskość ż.

Wiktionary


antykultura

kontrkultura;
1. grupa społeczna odrzucająca normy i zachowania kultury oficjalnej, propagująca nowe wartości;
2. kultura tej grupy społecznej


SJP.pl


antykulturowy

1. przeciwstawiający się jakiejś kulturze, wrogo nastawiony do jakiejś kultury;
2. → antykultura


SJP.pl

Patrz:

antykultura

antykurdyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kurdom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykurdyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kurd mos., kurdologia ż., antykurdyjskość ż.

Wiktionary


antykuwejcki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kuwejtowi i Kuwejtczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antykuwejckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykuwejckość ż.

Wiktionary


antykwa

znajdujący się w powszechnym użyciu rodzaj czcionki drukarskiej o kroju nawiązującym do pisma rzymskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) druk. krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach;

 (1.2) druk. pismo drukowane niepochylone (w przeciwieństwie do kursywy)

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W przypisie imię i nazwisko autora piszemy antykwą, a tytuł książki kursywą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨkfa, AS: ãntykfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariusz mos., antykwarnia ż.

Wiktionary


antykwariacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od antykwariat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie antykwariat, lecz tylko mały antykwariacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariat m., antykwarnia ż.

Wiktionary


antykwariacki

→ antykwariat, np. rynek antykwariacki


SJP.pl


antykwariat

1. sklep sprzedający stare pisma, książki, druki itp., niedostępne już w księgarniach;
2. sklep sprzedający antyki i wyroby rzemiosła artystycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sklep z antykami;

 (1.2) sklep z używanymi książkami;

 (1.3) uczn. szkoła

Wiktionary

Antykwariat (od łac. "antiquarius" – zajmujący się starożytnością) – przedsiębiorstwo zajmujące się handlem starymi przedmiotami, mającymi wartość historyczną, estetyczną lub materialną; sklep oferujący antyki bądź książki (głównie używane).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mirek był zawziętym bibliofilem, czytał godzinami, znał wszystkie antykwariaty w mieście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈkfarʲjat, AS: ãntykfarʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariusz m., antykwariuszka ż., antykwarz m., antykwarnia ż., antykwariacik mrz.

 przym. antykwaryczny, antykwarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwarnia

Wiktionary


antykwariusz

osoba prowadząca antykwariat - sklep sprzedający stare pisma, książki, druki itp., niedostępne już w księgarniach lub sklep sprzedający antyki i wyroby rzemiosła artystycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba handlująca antykami, dziełami sztuki, starodrukami, monetami, także używanymi książkami;

 (1.2) przest. kolekcjoner, znawca, badacz starożytności

Wiktionary

Zobacz też: Antykwariusz (powieść).

Antykwariusz (z łac. "antiquarius") – osoba zajmująca się skupowaniem i sprzedażą antyków, między innymi dzieł sztuki (mebli, rzeźb, obrazów), monet, rękopisów i starodruków, książek itp. Miejscem jego działalności jest antykwariat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli kocha się książki, czy lepiej zostać antykwariuszem, czy bibliotekarzem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈkfarʲjuʃ, AS: ãntykfarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwarstwo n., antykwariat m., antykwarnia ż., antykwa ż.

:: fż. antykwariuszka ż.

 przym. antykwaryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwarysta, antykwarz

 (1.2) antykwarysta

Wiktionary


antykwariuszka

→ antykwariusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta handlująca antykami, dziełami sztuki, starodrukami, monetami, także używanymi książkami

Wiktionary

Patrz:

antykwariusz

Powiązane:

 rzecz. antykwariat mrz., antykwariusz mos., antykwarnia ż.

Wiktionary


antykwariuszowski

→ antykwariusz


SJP.pl

Patrz:

antykwariusz

antykwark

antycząstka kwarka


SJP.pl

Antykwark – antycząstka kwarka.

Wikipedia


antykwarnia

przestarzale: antykwariat - sklep z antykami i używanymi książkami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. antykwariat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ostry umysł naukowca, ale żyłka zbieracza, kolekcjonera, amatora białych kruków, magazynów starożytności, gabinetów figur woskowych, antykwarni, wszystkiego, co rzadkie, dziwne, tajemnicze, a przez to niepokojące i kuszące – ta żyłka była bodźcem ku wydaniu tej niesamowitej książki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈkfarʲɲa, AS: ãntykfarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariacik mrz., antykwariusz mos., antykwariuszka ż., antykwarysta m., antykwarz mos., antykwariat mrz., antykwa ż., antykwarystyka ż.

 przym. antykwaryczny, antykwarystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwariat

Wiktionary


antykwarski

przestarzale: dotyczący antyków i dzieł sztuki sprzedawanych w antykwariatach; antykwaryczny


SJP.pl


antykwarstwo

działalność antykwariusza polegająca na zbieraniu antyków


SJP.pl


antykwaryczny

dotyczący antyków i dzieł sztuki sprzedawanych w antykwariatach; antykwarski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jednocześnie narasta pasja antykwaryczna, dotycząca zarówno przedmiotów, jak i języka.

 (1.1) – Proszę pana, wartość antykwaryczna i muzealna tych dokumentów jest żadna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkfaˈrɨt͡ʃnɨ, AS: ãntykfaryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwarenka, antykwariat, antykwariusz, antykwarnia, antykwarstwo, antykwarz

 przym. antykwariacki, antykwariuszowski, antykwarniany, antykwarski

 przysł. antykwarycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwarski

Wiktionary


antykwarz

dawniej: antykwariusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. antykwariusz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨkfaʃ, AS: ãntykfaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariusz m., antykwariat m., antykwarnia ż.

 przym. antykwaryczny

Wiktionary


antykwowy

przymiotnik od: antykwa


SJP.pl


antykłusowniczy

skierowany przeciwko kłusownictwu


SJP.pl


antyla

rodzaj ptaków śpiewających


SJP.pl


antylaba

część wersu w wierszowanym dialogu utworu dramatycznego, będąca wypowiedzią jednej z osób


SJP.pl


antylaotański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Laosowi i Laotańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antylaotańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylaotańskość ż.

Wiktionary


antylczyk

mieszkaniec Antyli, Antyli Holenderskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Antyli

 (1.2) mieszkaniec Antyli Holenderskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alan jest jedynym Antylczykiem, którego znam osobiście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antyle nmos.

:: fż. Antylka ż.

 przym. antylski

Wiktionary


antyle

rodzaj ptaków śpiewających


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

Wiktionary

Antyle (hiszp. "Antillas", ang. i fr. "Antilles", niderl. "Antillen") – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp jest górzysta, a ich klimat jest wilgotny, równikowy i podrównikowy. Znajdują się na nich plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antylski mrz., Antylczyk mos., Antylka ż.

 przym. antylski

Wiktionary


antylechicki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Lechistanowi i Lechitom (Lachom)

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antylechickiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylechickość ż.

Wiktionary


antylekcja

nauka przynosząca zamiast pożytku szkodę


SJP.pl


antylesotyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Lesotho i Lesotyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antylesotyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylesotyjskość ż.

Wiktionary


antylewicowość

→ antylewicowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antylewicowe; cecha tych, którzy są antylewicowi

Wiktionary

Patrz:

antylewicowy

Powiązane:

 przym. antylewicowy

 przysł. antylewicowo

Wiktionary


antylewicowy

występujący przeciwko lewicy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który sprzeciwia się politycznej lewicy

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec lewicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylewicowość ż.

Wiktionary


antyliban

pasmo górskie na granicy Libanu i Syrii


SJP.pl

An

Wikipedia


antylibański

→ Antyliban


SJP.pl

Patrz:

Antyliban

antyliberalizm

wroga postawa wobec liberalizmu


SJP.pl


antyliberalny

zwalczający liberalizm, występujący przeciwko liberalizmowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który sprzeciwia się politycznemu liberalizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec liberalizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyliberalność ż., antyliberyjskość ż.

 przym. antyliberyjski

Wiktionary


antyliberyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Liberii i Liberyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyliberyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyliberyjskość ż.

 przym. antyliberalny

Wiktionary


antylibijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Libii i Libijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antylibijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylibijskość ż.

Wiktionary


antylichtensztajński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Liechtensteinowi

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antylichtensztajńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylichtensztajńskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyliechtensteiński

Wiktionary


antylichwiarski

wystepujący przeciwko stosowaniu lichwy


SJP.pl


antyliniowy

przekształcenie antyliniowe - rodzaj przekształcenia między zespolonymi przestrzeniami liniowymi


SJP.pl


antylitewski

przeciwny Litwie, Litwinom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Litwie i Litwinom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antylitewskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W środę w poznańskim sądzie ruszył proces za wywieszenie antylitewskiego transparentu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylitewskość ż.

Wiktionary


antylka

mieszkanka Antyli, Antyli Holenderskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Antyli

 (1.2) mieszkanka Antyli Holenderskich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antyle nmos.

:: fm. Antylczyk mos.

 przym. antylski

Wiktionary


antylogarytm

liczba logarytmowana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. mat. liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x

Wiktionary

Zasugerowano, aby "Funkcja wykładnicza"

Antylogarytm liczby – liczba, której logarytm jest równy danej liczbie. Formalnie: niech formula_1 gdzie formula_2 Antylogarytmem liczby c jest formula_3. Innymi słowy antylogarytm to funkcja odwrotna do logarytmicznej – synonim funkcji wykładniczej.

Wikipedia


antylogia

w językoznawstwie: przenośne zestawienie pojęć o przeciwstawnym, wykluczającym się wzajemnie znaczeniu, np. spieszyć się powoli, sucha woda; oksymoron, epitet sprzeczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. zestawienie przeciwieństw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈlɔɟja, AS: ãntyloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oksymoron

Wiktionary


antylogizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) log. specyficzny układ trzech zdań (dwóch przesłanek i wniosku), w którym z dowolnej pary tych zdań wynika zdanie sprzeczne z trzecim

Wiktionary

Antylogizm – układ trzech zdań, takich że z każdej pary zdań tej trójki wynika zdanie sprzeczne z pozostałym. Antylogizm można otrzymać z sylogizmu zastępując konkluzję zdaniem z nią sprzecznym.

Wikipedia


antylopa

ssak rodziny krętorogich, zamieszkujący rejony Afryki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. pot. nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

 (1.2) zool. nazwa systematyczna|Antilope|ref=tak., monotypowy rodzaj zwierząt z rodziny wołowatych

 (1.3) zool. zwierzę z rodzaju antylopa (1.2) i jedynego gatunku antylopa indyjska

 (1.4) zool. zwierzę z rodzaju antylopy (nazwa systematyczna|Antilopinae|ref=tak.)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • antylopa (Antilope) – rodzaj ssaków kopytnych z rodziny wołowatych i podrodziny antylop, jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju jest antylopa indyjska (Antilope cervicapra),
  • antylopy (Antilopinae) – podrodzina ssaków wołowatych,
  • antylopa – potoczna nazwa członka grupy kilkudziesięciu gatunków parzystokopytnych ssaków z rodziny wołowatych (Bovidae) oraz jednego gatunku z rodziny widłorogowatych (widłoróg amerykański, Antilocap...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pasły się one czasem osobno, czasem pomieszane razem: gnu, pufu, ariele, antylopy, krowy, bubale, kozły skaczące i wielkie kudu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈlɔpa, AS: ãntylopa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylopik m.

 przym. antylopi

Wiktionary


antylopi

przymiotnik od: antylopa


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z antylopą

przymiotnik jakościowy

 (2.1) taki jak u antylopy, mający cechy antylopy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylopa ż.

Wiktionary


antylopka

zdrobnienie od: antylopa


SJP.pl


antylopowce

rodzaj ssaków z podrodziny antylop


SJP.pl

Antylopowce (Hippotragini) – plemię ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia


antylopowiec

rodzaj ssaków z podrodziny antylop


SJP.pl

Antylopowiec ("Hippotragus") – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia


antylopy

podrodzina ssaków wołowatych z rzędu parzystokopytnych


SJP.pl

Antylopy (Antilopinae) – podrodzina ssaków z rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia


antylski

→ Antyle, → Antyle Holenderskie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z archipelagiem Antyli, dotyczący archipelagu Antyli

 (1.2) związany z Antylami Holenderskimi, dotyczący Antyli Holenderskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język antylski;

Wiktionary

Patrz:

Antyle, → Antyle Holenderskie

Powiązane:

 rzecz. Antyle nmos., Antylczyk mos., Antylka ż.

Wiktionary


antyludowy

wrogi lub niechętny ludowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwny lub wrogi ludowi; działający na szkodę ludu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) pisze się mianowicie, że idee demokratyzacji są listkiem figowym, którym imperialiści i reakcja wszelkiej maści osłaniają swe niecne, antyludowe i antyradzieckie cele.

Wiktionary


antyluksemburski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Luksemburgowi i Luksemburczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyluksemburskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyluksemburskość ż.

Wiktionary


antylustracja

w krajach postkomunistycznych: przeciwdziałanie kontroli w zakresie współpracy z tajnymi służbami totalitarnego państwa


SJP.pl


antylustracyjny

przeciwny lustracji (np. antylustracyjny artykuł, antylustracyjna propaganda)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwstawiający się lustracji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨlustraˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntylustracyi ̯ny

Wiktionary


antylustrator

osoba przeciwna przeprowadzaniu lustracji


SJP.pl


antylękowy

zmniejszający lub likwidujący lęk; przeciwlękowy


SJP.pl


antymacedoński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Macedonii i Macedończykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymacedońskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymacedońskość ż.

Wiktionary


antymadagaskarski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Madagaskarowi i Madagaskarczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymadagaskarskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymadagaskarskość ż.

Wiktionary


antymafijny

zwalczający mafię, właściwy do walki z mafią (np. antymafijne oddziały policji, antymafijny telefon zaufania)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zwalczający mafię, prowadzący walkę z mafią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W niedzielę ujawniono szczegóły tajnej operacji antymafijnej przeprowadzonej przez jednostki policji włoskiej, która udaremniła przemyt 105 tysięcy karabinów automatycznych do Iraku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃maˈfʲijnɨ, AS: ãntỹmafʹii ̯ny

Wiktionary


antymagnetyczny

nieulegający działaniu magnesu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który nie podlega działaniu pola magnetycznego

Wiktionary


antymalajski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malezji i Malajom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymalajskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymalajskość ż., antymalezyjskość ż.

 przym. antymalezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymalezyjski

Wiktionary


antymalaryczny

zapobiegający malarii, leczący malarię; przeciwmalaryczny


SJP.pl


antymalediwski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malediwom i Malediwczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymalediwskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymalediwskość ż.

Wiktionary


antymalezyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malezji i Malajom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymalezyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymalezyjskość ż., antymalajskość ż.

 przym. antymalajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymalajski

Wiktionary


antymaltański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malcie i Maltańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymaltańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaltańskość ż., maltańczyk mzw./mos.

Wiktionary


antymaoryski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Maorysom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymaoryskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaoryskość ż.

Wiktionary


antymarksistka

→ antymarksista


SJP.pl

Patrz:

antymarksista

antymarksistowski

sprzeczny ze światopoglądem marksizmu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który sprzeciwia się marksizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec marksizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymarksistowskość ż.

Wiktionary


antymarokański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Maroku i Marokańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymarokańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymarokańskość ż.

Wiktionary


antymaseczkowiec

osoba, która uważa, że choroba COVID-19 nie jest groźna, a wymóg noszenia maseczki niepotrzebny i szkodliwy, dlatego odmawia jej zakładania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przeciwnik obostrzeń związanych z epidemią koronawirusa, szczególnie noszenia maseczek w miejscach publicznych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antymaseczkowcy uważają, że epidemia koronawirusa jest zmyślona, a wszystkie możliwe środki zaradcze mocno przesadzone.

 (1.1) Antymaseczkowcy działali także w trakcie epidemii grypy hiszpanki.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycovidowiec, koronasceptyk, plandemista, covidiota

Wiktionary


antymaseczkowy

przeciwstawiający się wymogowi noszenia maseczki ochronnej


SJP.pl


antymaskulinista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wróg mężczyzn

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃maskulʲĩˈɲista, AS: ãntỹmaskulʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaskulinizm m.

:: fż. antymaskulinistka ż.

Wiktionary


antymasoński

niechętny lub wrogi masonom, masonerii


SJP.pl


antymateria

substancja zbudowana z antycząstek, niewystępująca w warunkach naturalnych na Ziemi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

Wiktionary

Antymateria – układ antycząstek. Antycząstki to cząstki elementarne podobne do występujących w „zwykłej” materii (koinomaterii), ale o przeciwnym znaku ładunku elektrycznego oraz wszystkich addytywnych liczb kwantowych (np. izospinu, dziwności, liczby barionowej itp).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naukowcom z genewskiego CERN udało się uwięzić antymaterię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja, AS: ãntỹmaterʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaterializm m., materia ż., materialność ż., materializm m.

 przym. antymateryjny, antymaterialny, materialny, materialistyczny

Wiktionary


antymauritiuski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mauritiusowi i Maurytyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymauritiuskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymauritiuskość ż.

Wiktionary


antymeksykański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Meksykowi i Meksykanom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymeksykańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymeksykańskość ż., Meksyk mrz.

Wiktionary


antymer

u zwierząt z symetrią dwuboczną: jedna z dwóch lustrzanych, równowartościowych części, między którymi przechodzi prostopadła do osi głównej ciała płaszczyzna symetrii


SJP.pl


antymetabola

powtórzenie tych samych składników wyrażenia w innym porządku i w zmienionych związkach gramatycznych, tworzące w rezultacie konstrukcję o dwóch członach zróżnicowanych znaczeniowo, choć wypełnionych jednakowymi słowami; antymetateza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) figura retoryczna polegająca na powtórzeniu tych samych słów w odwróconym szyku składniowym, często z lekką zmianą sensu

Wiktionary

Antymetabola (gr. ἀντιμεταβολή "antimetabolḗ") lub antymetateza (gr. ἀντιμετάθεσις "antimetáthesis"), lub antymetalepsja (gr. ἀντιμετάληψις "antimetálēpsis"), commutatio (łac. "commūtātiō") – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu członu wypowiedzi w odwrotnym szyku, np. "Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie"; "Nie po to się żyje, aby jeść, lecz po to się je, aby żyć", "Siłę argumentu zawsze można zastąpić argumentem siły".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) antymetalepsja, antymetateza

Wiktionary


antymetaboliczny

1. przeciwdziałający metabolizmowi;
2. dotyczący antymetaboli


SJP.pl


antymetabolit

związek chemiczny zastępujący właściwe metabolity w procesach biochemicznych, stosowany jako środek owadobójczy i chwastobójczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fizj. związek chemiczny, który w procesach biochemicznych wchodzi w miejsce naturalnego metabolitu, ale zakłóca jego funkcję

Wiktionary

An

Wikipedia


antymetateza

powtórzenie tych samych składników wyrażenia w innym porządku i w zmienionych związkach gramatycznych, tworzące w rezultacie konstrukcję o dwóch członach zróżnicowanych znaczeniowo, choć wypełnionych jednakowymi słowami; antymetabola


SJP.pl


antymiażdżycowy

przeciwdziałający miażdżycy


SJP.pl


antymieszczański

1. zwalczający, piętnujący prostactwo, ciasnotę umysłową i małostkowość; przeciwkołtuński;
2. wymierzony przeciwko zamożnym mieszkańcom miast


SJP.pl


antymieszczańskość

→ antymieszczańsky


SJP.pl

Patrz:

antymieszczańsky

antymigracyjny

przeciwny migracji lub napływowi imigrantów


SJP.pl


antymikronezyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mikronezji i Mikronezyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymikronezyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymikronezyjskość ż.

Wiktionary


antymilitarysta

osoba postulująca zaprzestanie zbrojeń i zlikwidowanie stałej armii


SJP.pl


antymilitarystyczny

występujący przeciwko militaryzmowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Istotną rolę w antywojennej i antymilitarystycznej propagandzie odgrywała również prasa anarchistyczna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntỹmʹilʹitarystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymilitaryzm m., antymilitarysta m.

Wiktionary


antymilitaryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną

Wiktionary

Antymilitaryzm, ruch antywojenny – doktryna zwykle znajdowana wśród ruchów lewicowych. Opiera się na krytycznej ocenie polityki imperializmu i państw narodowych. Kojarzona z ruchami komunistycznymi, będących częścią I i II Międzynarodówki, nie jest jednak domeną tylko tych ruchów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antymilitarystyczny

Wiktionary


antymitotyczny

hamujący podział komórek na drodze mitozy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biol. hamujący mitozę

Wiktionary


antymitotyk

lek hamujący podział komórek, używany głównie w leczeniu chorób nowotworowych; cytostatyk, lek antymitotyczny, lek cytostatyczny, lek onkostatyczny


SJP.pl


antymjanmarski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi państwu Myanmar i Myanmarczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymjanmarskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymjanmarskość ż.

Wiktionary


antymobbingowy

przeciwdziałający mobbingowi


SJP.pl


antymolowy

chroniący przed molami, stosowany przeciwko molom; przeciwmolowy


SJP.pl


antymon

pierwiastek chemiczny o symbolu Sb, kruchy metal, składnik czcionek i stopów używanych do produkcji łożysk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

Wiktionary

Antymon (Sb, stibium) – pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów.

Występuje w czterech odmianach alotropowych: żółtej, srebrzystobiałej (antymon metaliczny), czarnej i wybuchowej. Znany od starożytności.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma antymon?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨ̃mɔ̃n, AS: ãntỹmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonian m., antymonit m., antymonowodór m., antymonyl m., antymonowanie n., antymonek mrz.

 przym. antymonowy

Wiktionary


antymonakijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Monako i Monakijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymonakijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonakijskość ż., Monako n.

Wiktionary


antymonarchistyczny

występujący przeciwko monarchii, zwalczający monarchię


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który sprzeciwia się politycznemu monarchizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec monarchizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonarchistyczność ż.

Wiktionary


antymonek

związek antymonu; np. dyskrazyt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny nieorganiczny, w którym antymon (Sb) występuje jako anion połączony z bardziej elektrododatnim metalem; pochodna antymonowodoru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymon mrz., antymonit mrz., antymonowanie n.

 przym. antymonowy

Wiktionary


antymongolski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mongolii i Mongołom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymongolskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymongolskość ż., Mongolia ż.

Wiktionary


antymonian

sól kwasu antymonowego


SJP.pl


antymonit

minerał, siarczek antymonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

Wiktionary

Antymonit – pospolity minerał z grupy siarczków.

Nazwa pochodzi z gr. "anthemon" – kwiat; i z późnogrec. "antimonion" – wykwit, nawiązując do tworzonych przez niego przypominających kwiaty szczotek krystalicznych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antymonitowy

 rzecz. antymon mrz., antymonowanie n., antymonek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błyszcz antymonu, błyszcz antymonowy, stibnit

Wiktionary


antymonitowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący antymonitu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonit mrz.

Wiktionary


antymonopolistyczny

skierowany do zwalczania praktyk monopolistycznych, występujący przeciwko takim praktykom (np. przepisy antymonopolistyczne, działania antymonopolistyczne); antymonopolowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. antymonopolowy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymonopolowy

Wiktionary


antymonopolowy

skierowany do zwalczania praktyk monopolistycznych, występujący przeciwko takim praktykom (np. urząd antymonopolowy, działania antymonopolowe); antymonopolistyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymonopolistyczny, przeciwmonopolowy

Wiktionary


antymonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) techn. met. nanoszenie na powierzchnię metali warstwy antymonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymon m., antymonek m., antymonian m., antymonit m.

 czas. antymonować

 przym. antymonowy

Wiktionary


antymonowodór

bezbarwny, silnie trujący gaz o nieprzyjemnym zapachu; podczas ogrzewania rozkłada się wybuchowo na antymon i wodór; stybina


SJP.pl

Antymonowodór, – nieorganiczny związek chemiczny antymonu i wodoru. Bezbarwny, toksyczny gaz o nieprzyjemnym zapachu. Ogrzewany rozkłada się na pierwiastki składowe:

Wikipedia


antymonowy

przymiotnik od: antymon


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. dotyczący antymonu, zawierający antymon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃mɔ̃ˈnɔvɨ, AS: ãntỹmõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymon m., antymonowanie n., antymonek mrz.

Wiktionary


antymonyl

nieorganiczny rodnik złożony z antymonu i tlenu


SJP.pl


antymotywacyjny

zniechęcający do działania


SJP.pl


antymozambicki

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko Mozambikowi, niechętny wobec Mozambiku

Wiktionary


antymozambijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mozambikowi i Mozambijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymozambijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymozambijskość ż.

Wiktionary


antymołdawski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mołdawii i Mołdawianom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymołdawskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymołdawskość ż.

Wiktionary


antymurzyński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Murzynom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antymurzyńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymurzyńskość ż.

Wiktionary


antymuzułmański

przeciwstawiający się muzułmanom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko islamowi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci, AS: ãntỹmuzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) islamofobiczny

Wiktionary


antynacjonalista

przeciwnik nacjonalizmu


SJP.pl


antynagroda

rodzaj wyróżnienia dla najsłabszych wytworów sztuki, np. Złota Malina dla najgorszego filmu


SJP.pl


antynamibijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Namibii i Namibijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynamibijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynamibijskość ż.

Wiktionary


antynapadowy

zapobiegający napadom rabunkowym lub padaczkowym; przeciwnapadowy


SJP.pl


antynarkotykowy

przeciwdziałający handlowi i rozprzestrzenianiu się narkotyków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami

Wiktionary


antynarodowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antynarodowe; cecha tych, którzy są antynarodowi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antynarodowy

 przysł. antynarodowo

Wiktionary


antynarodowy

sprzeczny z interesami narodu, wrogi narodowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynarodowość ż.

Wiktionary


antynatalista

zwolennik antynatalizmu (stanowiska filozoficznego przypisującego negatywną wartość ludzkiej prokreacji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. zwolennik antynatalizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niektórzy antynataliści uważają, że większość ludzi nie ocenia rzeczywistości w sposób realny (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm m.

:: fż. antynatalistka

 przym. antynatalistyczny

 przysł. antynatalistycznie

Wiktionary


antynatalistka

→ antynatalista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. zwolenniczka antynatalizmu

Wiktionary

Patrz:

antynatalista

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm m.

:: fm. antynatalista

 przym. antynatalistyczny

 przysł. antynatalistycznie

Wiktionary


antynatalistycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób antynatalistyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm m., antynatalista m., antynatalistka ż.

 przym. antynatalistyczny

Wiktionary


antynatalistyczny

przymiotnik

 (1.1) filoz. dotyczący antynatalizmu, właściwy antynatalizmowi

 (1.2) polit. socjol. związany z dążeniem do zmniejszenia tempa przyrostu naturalnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zdecydowana większość demografów i ekonomistów uważa jednak, że polityka antynatalistyczna jest konieczna. Różnice ich poglądów dotyczą stopnia ograniczania przyrostu naturalnego oraz sposobu osiągania tego celu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm m., antynatalista m., antynatalistka ż.

 przysł. antynatalistycznie

Wiktionary


antynatalizm

stanowisko filozoficzne przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) za antynatalizmem przemawiają te same argumenty, które są stosowane w rozważaniach o teodycei. To nie jest najlepszy ze światów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalista m., antynatalistka ż., natalizm m., pronatalizm m.

 przym. antynatalistyczny, natalistyczny, pronatalistyczny

 przysł. antynatalistycznie, natalistycznie, pronatalistycznie

Wiktionary


antynatalny

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciw rodzeniu się dzieci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Deficyt budżetowy rzędu 10 proc. PKB albo rozpad systemów zabezpieczenia społecznego i zdrowotnego - przed takim dylematem już za dwadzieścia lat stanie Polska za sprawą antynatalnej i depopulacyjnej polityki prowadzonej przez kolejne rządy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃naˈtalnɨ, AS: ãntỹnatalny

Wiktionary


antynatowski

przeciwny organizacji NATO


SJP.pl


antynaturalistyczny

zwalczający naturalizm, występujący przeciwko naturalizmowi


SJP.pl


antynaturalizm

kierunek przeciwstawiający się naturalizmowi, reprezentowanemu poprzez myśl pozytywistyczną


SJP.pl

Antynaturalizm – kierunek w metodologii nauki przeciwstawiający się charakterystycznemu dla pozytywizmu naturalizmowi.

Antynaturalizm głosi postulat odmienności metod badań w naukach społecznych i humanistycznych od metod stosowanych na gruncie nauk przyrodniczych, które zostały przejęte od nauk ścisłych.

Wikipedia


antynaukowość

→ antynaukowy


SJP.pl

Patrz:

antynaukowy

antynaukowy

sprzeczny z nauką


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) sprzeczny ze stanowiskiem nauki

 (1.2) odrzucający metodę naukową

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przeciwnaukowy

Wiktionary


antynaurański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nauru i Nauruańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynaurańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynaurańskość ż.

Wiktionary


antynazistka

→ antynazista


SJP.pl

Patrz:

antynazista

antynazistowski

zwalczający nazizm, przeciwny nazizmowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi nazizmowi i nazistom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynazistowskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynazista m., antynazistowskość ż.

Wiktionary


antynepalski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nepalowi i Nepalczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynepalskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynepalskość ż.

Wiktionary


antyneuralgina

nazwa handlowa leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, zawierającego kwas acetylosalicylowy, fenacetynę i karbromal


SJP.pl


antyneutrino

cząstka mająca wszystkie właściwości takie jak neutrino, z wyjątkiem liczby leptonowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) fiz. cząstka elementarna, będąca antycząstką neutrina (posiada taką samą masę jak neutrino, ale przeciwny ładunek leptonowy)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W eksperymentach wykryto emisję antyneutrin podczas rozpadu beta.

Wiktionary


antyneutron

antycząstka neutronu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

Wiktionary

Antyneutron – antycząstka neutronu.

Wikipedia


antyniemiecki

przeciwny Niemcom; przeciwniemiecki


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Niemcom

 (1.2) taki, który jest przejawem wrogości wobec Niemców

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od początku 1918 r. można zauważyć coraz wyraźniej antypolski, a później antywęgierski i antyniemiecki kurs w polityce Masaryka prowokującego napięcia i niepokoje w Sudetach oraz na południowej granicy Polski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyniemieckość ż.

Wiktionary


antyniemieckość

→ antyniemiecki


SJP.pl

Patrz:

antyniemiecki

antyniewolniczy

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Działaczka stanęła na czele komitetów antyniewolniczych w Austro-Węgrzech.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwniewolniczy

Wiktionary


antynigerski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nigrowi i Nigerczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynigerskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Niger mrz., Nigerczyk mos., Nigerka ż., antynigerskość ż., pronigerskość ż.

 przym. nigerski, pronigerski

Wiktionary


antynigeryjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nigerii i Nigeryjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynigeryjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynigeryjskość ż.

Wiktionary


antynikaraguański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nikaragui i Nikaraguańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynikaraguańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynikaraguańskość ż.

Wiktionary


antynikotynowy

pomagający w walce z nałogiem palenia papierosów ze względu na szkodliwość nikotyny; przeciwnikotynowy, przeciwtytoniowy, antytytoniowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃ɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: ãntỹńikotỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antynikotynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwnikotynowy

Wiktionary


antyniuański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Niue i Niueńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyniuańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyniuańskość ż.

Wiktionary


antynomia

1. sprzeczność;
2. w logice: rozumowanie pozornie uzasadniające parę zdań sprzecznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) log. filoz. sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

Wiktionary

Antynomia (gr. "antinomia" – sprzeczność praw) – logiczna sprzeczność, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antynomiczny, antynomijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzeczność

Wiktionary


antynomiczność

→ antynomiczny


SJP.pl

Patrz:

antynomiczny

antynomiczny

→ antynomia; antynomijny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wewnętrznie sprzeczny, przeciwstawny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antynomiczna, paradoksalna, zmienna i iluzoryczna Rosja, skrywająca swą tajemną, nieuchwytną dla intelektu istotę pozostaje nieprzewidywalna w swym bycie i myśleniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ãntỹnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynomia ż., antynomiczność ż.

 przym. antynomijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niespójny, antynomijny

Wiktionary


antynomijny

→ antynomia; antynomiczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. antynomiczny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynomia ż., antynomiczność ż.

 przym. antynomiczny

Wiktionary


antynomistyczny

→ antynomizm


SJP.pl

Patrz:

antynomizm

antynomizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filozofia mówiąca, że wierzący nie potrzebuje praw jeśli kieruje się chrześcijańską miłością

Wiktionary

Antynomizm (gr. "αντι" 'przeciwko' i "νομος" 'reguła, zasada, prawo') to pojęcie filozoficzne oznaczające wewnętrzną sprzeczność.

W teologii antynomizm naucza, że Dekalog nie powinien być normą dla chrześcijan, gdyż skoro jedynym motywem postępowania chrześcijanina ma być miłość do Chrystusa, wobec tego prawo jest niepotrzebne.

Wikipedia


antynorweski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Norwegii i Norwegom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynorweskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynorweskość ż.

Wiktionary


antynowotworowo

→ antynowotworowy


SJP.pl

Patrz:

antynowotworowy

antynowotworowy

zapobiegający nowotworom, stosowany przeciw nowotworom; przeciwnowotworowy


SJP.pl


antynowozelandzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nowej Zelandii i Nowozelandczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antynowozelandzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynowozelandzkość ż.

Wiktionary


antynudziarski

rzadko: przeciwdziałający nudzie


SJP.pl


antynuklearny

przeciwny produkcji i rozprzestrzenianiu broni nuklearnej (np. demonstracje antynuklearne, konwencja antynuklearna)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. skierowany przeciwko wykorzystaniu energii jądrowej

 (1.2) polit. skierowany przeciwko wykorzystaniu, badaniu czy rozmieszczaniu broni jądrowej

Wiktionary


antyoblodzeniowy

chroniący przed oblodzeniem; przeciwoblodzeniowy


SJP.pl


antyobywatelski

niechętny lub wrogi obywatelom


SJP.pl


antyodblaskowy

zapobiegający powstawaniu odblasków; antyrefleksowy


SJP.pl


antyodleżynowy

zapobiegający odleżynom, leczący odleżyny; przeciwodleżynowy


SJP.pl


antyodorowy

przeciwdziałający odorowi, smrodowi


SJP.pl


antyodpryskowy

eliminujący powstawanie odprysków; przeciwodpryskowy


SJP.pl


antyodprężeniowy

przeciwdziałający odprężeniu psychicznemu, relaksacji


SJP.pl


antyokrętowy

służący do niszczenia okrętów wojskowych; przeciwokrętowy


SJP.pl


antyoksydacyjnie

→ antyoksydacyjny


SJP.pl

Patrz:

antyoksydacyjny

antyoksydacyjny

przeciwdziałający utlenianiu się pierwiastków i związków chemicznych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Selen, cynk, miedź i mangan wchodzą w skład enzymów antyoksydacyjnych, które chronią komórki przed negatywnymi skutkami utleniania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyoksydant m.

Wiktionary


antyoksydant

związek chemiczny łatwo ulegający utlenianiu i chroniący inne substancje przed utlenianiem; antyutleniacz, przeciwutleniacz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. przeciwutleniacz.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owoce i warzywa zawierają naturalne antyoksydanty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨɔˈksɨdãnt, AS: ãntyoksydãnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyoksydacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwutleniacz, antyutleniacz

Wiktionary


antyolśnieniowy

zapobiegający oślepianiu; przeciwolśnieniowy


SJP.pl


antyomański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Omanowi i Omańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyomańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyomańskość ż., Oman mrz.

Wiktionary


antyonkogen

gen działający hamująco na procesy namnażania komórek przez organizmy, uniemożliwiający powstawanie niektórych nowotworów; gen supresorowy


SJP.pl

Antyonkogen, inaczej gen supresorowy – gen działający hamująco na procesy proliferacji komórkowej (geny bramkowe) bądź stabilizująco na procesy utrzymujące stabilność genetyczną komórki (geny opiekuńcze).

Czasem geny tej grupy są określane jako recesywne onkogeny, gdyż ich rola w procesie karcynogenezy ujawni się dopiero po inaktywacji obu alleli danego antyonkogenu.

Wikipedia


antyopozycyjny

przeciwstawiający się opozycji


SJP.pl


antyormiański

niechętny lub wrogi Ormianom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ormianom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyormiańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyormiańskość ż.

Wiktionary


antyosetyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Osetii i Osetyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyosetyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyosetyjskość ż.

Wiktionary


antyosmański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Imperium Osmańskiemu i Osmańczykom

 (1.2) taki, który jest przeciwny dynastii Osmanów

 (1.3) taki, który jest przejawem postawy antyosmańskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Persja, odwieczny wróg Turcji, od XV w. usiłowała zmontować wielki sojusz antyosmański z udziałem ówczesnych potęg: Rzeczypospolitej i imperium Habsburgów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyosmańskość ż.

Wiktionary


antypakistański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Pakistanowi i Pakistańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypakistańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypakistańskość ż.

Wiktionary


antypalacz

przeciwnik palenia papierosów


SJP.pl


antypalauski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Palau i Palauańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypalauskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypalauskość ż.

Wiktionary


antypalestyński

przeciwstawiający się Palestynie lub Palestyńczykom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Palestynie i Palestyńczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypalestyńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypalestyńskość ż.

Wiktionary


antypanamski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Panamie i Panamczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypanamskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypanamskość ż.

Wiktionary


antypandemiczny

przeciwdziałający pandemii


SJP.pl


antypaniczny

zapobiegający lub przeciwdziałający panice


SJP.pl


antypapa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. kośc. zob. antypapież.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Papież zajął się procesem, który konstatował, że go uznają książęta rakuscy, a gdyby Jagiełło przeszedł na stronę antypapy — jak się tego prawdopodobnie obawiano — kto wie, jakie stanowisko byłby zajął Urban VI.

Wiktionary


antypapierosowy

pomagający w walce z nałogiem palenia papierosów; antynikotynowy, przeciwnikotynowy, przeciwtytoniowy, antytytoniowy


SJP.pl


antypapieski

skierowany przeciwko papieżowi; przeciwpapieski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. skierowany przeciwko papiestwu lub papieżowi i ich polityce, poglądom, nauczaniu itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Rzymie poselstwo zastało sytuację dramatyczną, bo właśnie wybuchło powstanie antypapieskie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpaˈpʲjɛsʲci, AS: ãntypapʹi ̯esʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypapież m., antypapieskość ż.

Wiktionary


antypapież

papież wybrany przez grono skupione wokół biskupów nieuznających tego, który został już wybrany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) kośc. osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

Wiktionary

An

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednym z pierwszych antypapieży był Feliks II.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpapʲjɛʃ, AS: ãntypapʹi ̯eš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antypapieski

Wiktionary


antypapista

przeciwnik papieża


SJP.pl


antypapuański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Papui-Nowej Gwinei

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypapuańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypapuańskość ż.

Wiktionary


antyparagwajski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Paragwajowi i Paragwajczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyparagwajskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyparagwajskość ż.

Wiktionary


antyparlamentaryzm

wroga postawa wobec parlamentaryzmu


SJP.pl


antypartyjny

występujący, skierowany przeciwko partii (organizacji politycznej)


SJP.pl


antypartyzancki

występujący przeciwko partyzantce, partyzantom; przeciwpartyzancki


SJP.pl


antypas

Antypas – imię męskie pochodzenia greckiego, stanowiące skróconą formę imienia Antypater, oznaczającego „podobny do ojca”. Patronem tego imienia jest św. Antypas, zm. w Azji Mniejszej.

Wikipedia


antypasat

prąd powietrzny płynący w wysokich warstwach atmosfery w strefie zwrotnikowej, ponad pasatem, w przeciwnym do niego kierunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) meteorol. geogr. ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;

Wiktionary

Antypasat – umiarkowanie ciepły, stały prąd powietrza o kierunku zachodnim, wiejący w strefie "równikowej" na wysokości 2000-3000 metrów, transportujący gorące powietrze od równika w kierunku "zwrotników", gdzie na skutek obrotowego ruchu "Ziemi" zmienia kierunek na wschodni i spływa w dół, po czym jako "pasat" wraca w kierunku równika.

Wikipedia


antypasatowy

związany z wiatrem strefy międzyzwrotnikowej - antypasatem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący antypasatu

Wiktionary


antypasożytniczy

działający przeciwko pasożytom


SJP.pl


antypast

dawniej: przekąska podawana przed daniem głównym; przystawka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. napój lub potrawa podawane przed daniem głównym dla zaostrzenia apetytu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨpast, AS: ãntypast

Wiktionary


antypater

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antypater – imię męskie
  • Antypater (wódz macedoński)
  • Antypater z Cyreny – grecki filozof, uczeń Arystypa z Cyreny
  • Antypater z Sydonu – grecki poeta
  • Antypater z Tarsu – grecki filozof
  • Antypater z Miletu – grecki olimpijczyk
  • Antypater z Tessaloniki – grecki poeta
  • Antypater z Tyru – grecki filozof
  • Antypater I – ojciec Heroda Wielkiego
  • Antypater II – syn Heroda Wielkiego
  • Antypater III – siostrzeniec Heroda Wielkiego
  • Antypater IV – wnuk (po kądzieli) Heroda Wielkiego

Wikipedia


antypatia

1. uczucie wstrętu, niechęci, odrazy do kogoś lub czegoś;
2. osoba, do której się czuje niechęć


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niechęć do kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do niektórych osób czuję antypatię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpatʲja, AS: ãntypatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypatyczność ż.

 przym. antypatyczny

 przysł. antypatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awersja

Wiktionary


antypatriotyczny

przymiotnik

 (1.1) sprzeciwiający się patriotyzmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Plugawy motłoch wykrzykiwał antypatriotyczne hasła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepatriotyczny

Wiktionary


antypatriotyzm

Antypatriotyzm – postawa etyczna lub polityczna odrzucająca patriotyzm.

Wikipedia


antypatyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: antypatyczny; bardziej antypatyczny


SJP.pl


antypatyczność

cecha osoby wywołującej u innych uczucie niechęci, wstrętu, odrazy; niesympatyczność, nieprzyjemność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co antypatyczne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypatia ż.

 przym. antypatyczny

 przysł. antypatycznie

Wiktionary


antypatyczny

budzący uczucie wstrętu, odrazy, niechęci, np. antypatyczna osoba, antypatyczny wygląd; odpychający, niesympatyczny, nieprzyjemny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) budzący odrazę, niechęć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co do tego nowego gimnazjum, to się rozczarowałam - koleżanki i koledzy dosyć antypatyczni - poziom średni, rzadko kto się uczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntypatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypatia ż., antypatyczność ż.

 przysł. antypatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przykry, gburowaty, oschły, niemiły, nieprzyjemny, niesympatyczny

Wiktionary


antypatyjka

zdrobnienie od: antypatia


SJP.pl


antypaństwowiec

osoba występująca przeciw panującemu systemowi władzy lub interesom państwa; antysystemowiec


SJP.pl


antypaństwowość

→ antypaństwowy


SJP.pl

Patrz:

antypaństwowy

antypaństwowy

skierowany przeciwko interesom państwa; przeciwpaństwowy, antykrajowy, antyrządowy, przeciwrządowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec państwa i państwowości

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wystąpienia jej przedstawicieli w parlamencie, podobnie jak zgromadzenia w terenie, przybierały niemal z reguły charakter demonstracji antypaństwowych, które z kolei pociągały za sobą reakcję władz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypaństwowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpaństwowy

 (1.2) przeciwpaństwowy

Wiktionary


antypedagogika

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nurt myślenia o wychowaniu, który krytykuje tradycyjną pedagogikę i odrzuca ideę wychowywania dzieci przez dorosłych w sposób narzucający normy i autorytet

Wiktionary

Antypedagogika – nurt we współczesnej pedagogice negujący formę wychowania opierającą się na zasadzie „sterowania” życiem dziecka.

Wikipedia


antypeerelowski

skierowany przeciwko zasadom i siłom partyjnym PRL-u


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko zasadom ustrojowym PRL-u oraz ówczesnej władzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzisiaj oczywiście, jak każdy, kto pełnymi garściami czerpał z PRL-u, stał się nad wyraz antypeerelowski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɛːrɛˈlɔfsʲci, AS: ãntyp•erelofsʹḱi

Wiktionary


antyperski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Persji i Persom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyperskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyperskość ż.

Wiktionary


antyperspiracyjny

hamujący wydzielanie potu


SJP.pl


antyperspirant

kosmetyk hamujący wydzielanie potu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. kosmet. środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;

Wiktionary

Antyperspirant ( perspirare – „przewiewać, oddychać przez coś”) – kosmetyk mający na celu zmniejszanie wydzielania potu i w ten sposób zwalczanie nieprzyjemnego zapachu ciała poprzez naniesienie go bezpośrednio na pocące się części ciała. Działanie antyperspirantów opiera się na zawartości soli glinu. Dostępne na rynku preparaty różnią się ich stężeniem i w związku z tym skutecznością i częstotliwością stosowania.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɛrˈspʲirãnt, AS: ãntyperspʹirãnt

Wiktionary


antyperuwiański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Peru i Peruwiańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyperuwiańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyperuwiańskość ż.

Wiktionary


antyperystaltyka

Antyperystaltyka – aktywność motoryczna w przewodzie pokarmowym, która powoduje wsteczne (odwrotnie niż w perystaltyce) przesuwanie pokarmu ku jamie ustnej (np. podczas wymiotów). Fizjologiczna antyperystaltyka dwunastnicy ułatwia mieszanie się treści pokarmowej.

Wikipedia


antyperz

płynny preparat chemiczny stosowany przeciw chwastom


SJP.pl


antypierwiastek

odpowiednik pierwiastka chemicznego złożony z antymaterii


SJP.pl

Antypierwiastek – pierwiastek składający się z antyatomów (atomów antymaterii). Obecnie jedynym uzyskanym na znaczącą skalę antypierwiastkiem jest antywodór. Antyhel-3 uzyskany został już w latach 1970. na terenie ZSRR, zaś 24 kwietnia 2011 r. w wielkim zderzaczu hadronów po raz pierwszy zaobserwowano antyhel-4.

Wikipedia


antypiracki

skierowany przeciwko piratom (komputerowym)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwdziałający piractwu – nielegalnemu kopiowaniu i rozpowszechnianiu nagrań muzycznych, filmów itp.; zwalczający piracką działalność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adrian Chmielarz z People Can Fly powiedział, że jedynym zabezpieczeniem antypirackim będzie stały dostęp do Internetu podczas instalacji gry (aby zweryfikować klucz rejestracyjny).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpʲiˈrat͡sʲci, AS: ãntypʹiracʹḱi

Wiktionary


antypiren

substancja zmniejszająca palność (np. gumy); opóźniacz palenia


SJP.pl


antypiryna

syntetyczny środek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i przeciwzapalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. farm. organiczny związek chemiczny stosowany jako syntetyczny środek o właściwościach przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych, zaliczany do grupy pirazolonów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie będziesz miał antypiryny na twoje bóle głowy. Bodaj to! Nie będziesz miał aspiryny. Nie mamy tej walizki!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fenazon

Wiktionary


antypisowiec

osoba wyrażająca sprzeciw wobec PiS-u, jej polityki, ideologii lub stylu rządzenia


SJP.pl


antypisowski

przeciwny Prawu i Sprawiedliwości, niepopierający Prawa i Sprawiedliwości


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia PiS-owi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec PiS-u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypisowskość ż.

Wiktionary


antypka

1. krzew rosnący w Europie i zachodniej Azji, uprawiany jako roślina ozdobna, żywopłotowa a także do wyrobu lasek i fajek; wiśnia wonna,
2. przedmiot zrobiony z drewna tego krzewu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. wiśnia wonna, nazwa systematyczna|Cerasus mahaleb|L.|ref=tak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antypki nadają się na żywopłoty.

Wiktionary


antypkowy

przymiotnik od: antypka


SJP.pl


antyplatformiany

przymiotnik jakościowy

 (1.1) pot. taki, który się sprzeciwia Platformie Obywatelskiej

 (1.2) pot. taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec Platformy Obywatelskiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyplatformianość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyplatformerski

Wiktionary


antyplazmina

białkowy inhibitor plazminy, znajdujący się m.in. w osoczu


SJP.pl


antypocisk

pocisk przeznaczony do zwalczania pocisków nieprzyjaciela; przeciwpocisk, antyrakieta, przeciwrakieta


SJP.pl


antypoda

1. mieszkaniec antypodów (przeciwległych krańców Ziemi)
2. przenośnie o człowieku o skrajnie odmiennych poglądach w stosunku do porównywanej osoby


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec przeciwległych obszarów na kuli ziemskiej

 (1.2) przen. człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Australijczycy to nasi antypodzi, ponieważ mieszkają na przeciwnym krańcu Ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypody lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mieszkaniec antypodów

 (1.2) antagonista, oponent, przeciwnik

Wiktionary


antypodalny

dotyczący antypodów; znajdujący się po przeciwnej stronie kuli ziemskiej


SJP.pl


antypodatkowy

występujący przeciwko podatkom


SJP.pl


antypody

1. przeciwległe krańce Ziemi;
2. przenośnie o skrajnie odmiennych poglądach, postawach, kierunkach politycznych, artystycznych itp.;
3. komórki powstające w woreczku zalążkowym u roślin okrytonasiennych na biegunie przeciwnym do bieguna zawierającego komórkę jajową i synergidy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) geogr. obszar położony po przeciwnej stronie kuli ziemskiej;

Wiktionary

Antypody (gr. αντίποδες ("antipodes") – „naprzeciw stopy”) – punkt na powierzchni Ziemi, który w stosunku do określonego punktu jest położony dokładnie po drugiej stronie planety, tj. na drugim końcu jej średnicy. Potocznie termin ten używany jest w szerszym znaczeniu i używany jest w stosunku do wszystkich obszarów na półkuli południowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) odkrycie Nowego Świata potwierdziło istnienie antypodów, ponieważ znajduje się on „po przeciwnej stronie Indii Gangeskich".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpɔdɨ, AS: ãntypody

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypoda mos.

Wiktionary


antypodyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antypodyczne; cecha tych, którzy są antypodyczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antypodyczny

 przysł. antypodycznie

Wiktionary


antypodyczny

1. skrajnie odmienny, krańcowo różny, np. antypodyczne tendencje w sztuce;
2. znajdujący się po przeciwnej stronie kuli ziemskiej


SJP.pl


antypoetka

→ antypoeta


SJP.pl

Patrz:

antypoeta

antypoetyka

poetyka nowej literatury postulująca odrzucenie poetyki tradycyjnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. poetyka stanowiąca zaprzeczenie tradycyjnej poetyki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Autor wprowadził nawet terminy najnowsze, proponowane w ostatnich latach, jak np. antydramat, antyliteratura, antypoetyka, antypowieść, turpizm etc., starając się je zdefiniować; nie zawsze jednak określenia jego mogą nas zadowolić.

Wiktionary


antypokojowy

pragnący wojny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) stanowiący zagrożenie dla pokoju, zmierzający do zachwiania pokoju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɔkɔˈjɔvɨ, AS: ãntypokoi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pokój mrz.

Wiktionary


antypolicyjny

skierowany przeciwko policji, policjantom


SJP.pl


antypolityk

przeciwnik władz państwowych, zwłaszcza rządu


SJP.pl


antypolonizm

wrogość wobec narodu lub państwa polskiego; polonofobia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) niechętny stosunek do Polaków i polszczyzny

Wiktionary

Antypolonizm (także: polonofobia) – termin określający zbiorowo wszelkie uprzedzenia, dyskryminację, niechęć i postawy wrogości wobec Polaków. Historycznym odpowiednikiem "antypolonizmu" jest polakożerstwo, określenie używane w XIX w. wobec antypolskiej polityki Ottona von Bismarcka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie posądzałbym tego włoskiego polityka o antypolonizm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polonofobia, polakożerstwo

Wiktionary


antypolski

niechętny lub wrogi Polakom, Polsce


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny polsko-rosyjskiej w 1609 roku było zawiązanie koalicji antypolskiej między Szwecją a Rosją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpɔlsʲci, AS: ãntypolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. polski mrz., Polska ż., Polak mos., antypolskość ż.

 przysł. antypolsko

 przym. polski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polakożerczy, antypolonistyczny, przeciwpolski

Wiktionary


antypolsko

przysłówek

 (1.1) na sposób antypolski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na murach pojawiły się antypolsko brzmiące napisy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypolskość ż.

 przym. antypolski

Wiktionary


antypolskość

→ antypolski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest antypolskie; cecha tych, którzy są antypolscy

Wiktionary

Patrz:

antypolski

Powiązane:

 przym. antypolski, polski

 przysł. antypolsko

 rzecz. polski mrz., Polska ż.

Wiktionary


antyport

Antyport – forma transportu aktywnego wtórnego przez błony biologiczne. W antyporcie przemieszczenie jednej substancji (jonu lub cząsteczki, np. metabolitu) do wnętrza określonego przedziału zachodzi równocześnie z usuwaniem drugiej substancji z tego przedziału.

Wikipedia


antyportorykański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Portoryku lub Portorykańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyportorykańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Portorykańczyk mos., antyportorykańskość ż.

 przym. portorykański

Wiktionary


antyportugalski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Portugalii i Portugalczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyportugalskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. portugalski mrz., antyportugalskość ż.

 przym. portugalski

Wiktionary


antypowieść

odmiana powieści zrywająca z tradycyjnymi regułami tego gatunku, zwłaszcza z ciągłością czasową fabuły; nouveau roman, nowa powieść


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Autor wprowadził nawet terminy najnowsze, proponowane w ostatnich latach, jak np. antydramat, antyliteratura, antypoetyka, antypowieść, turpizm etc., starając się je zdefiniować; nie zawsze jednak określenia jego mogą nas zadowolić.

Wiktionary


antypowstańczy

przeciwny zbrojnemu wystąpieniu w imię wolności


SJP.pl


antypozytywizm

zespół doktryn filozoficznych odrzucających pozytywistyczne zasady uprawiania nauk


SJP.pl


antypołudniowoafrykański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi RPA

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypołudniowoafrykańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypołudniowoafrykańskość ż.

Wiktionary


antypoślizgowo

→ antypoślizgowy


SJP.pl

Patrz:

antypoślizgowy

antypoślizgowość

→ antypoślizgowo


SJP.pl

Patrz:

antypoślizgowo

antypoślizgowy

chroniący przed poślizgiem; przeciwpoślizgowy, przeciwślizgowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeciwdziałający ślizganiu, zabezpieczający przed poślizgiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɔɕlʲizˈɡɔvɨ, AS: ãntypoślʹizgovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpoślizgowy

Wiktionary


antypożarowy

przeciwpożarowy


SJP.pl


antyprawicowy

występujący przeciwko prawicy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia politycznej prawicy

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec prawicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyprawicowość ż., prawica ż.

Wiktionary


antyprezydencki

występujący przeciwko prezydentowi; przeciwny prezydentowi


SJP.pl


antyproletariacki

nieprzyjaźnie nastawiony do klasy społecznej złożonej z robotników


SJP.pl


antypropagandowy

przeczący oficjalnej propagandzie


SJP.pl


antyproteaza

substancja hamująca aktywność proteaz; inhibitor proteazy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) substancja hamująca proteazę

Wiktionary


antyprotekcjonistyczny

skierowany, wymierzony przeciwko polityce ochrony produkcji i handlu krajowego


SJP.pl


antyproton

antycząstka protonu, cząstka elementarna przeciwstawna do protonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

Wiktionary

An

Wikipedia


antyprotrombina

pochodna kumaryny, związek powstający w zgniłej koniczynie; melitoksyna, dikumarol, antywitamina K


SJP.pl


antyproza

proza przeciwstawiająca się tradycyjnym schematom i konwencjom


SJP.pl


antyprzemocowy

przeciwstawiający się przemocy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) neol. polit. mający na celu ukrócenie przemocy w rodzinie, mający nieść pomoc ofiarom przemocy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Polsce jednak informacje i działania antyprzemocowe zaczęły się pojawiać już we wczesnych latach 90. natomiast w Hiszpanii dopiero pod koniec lat 90-tych. Oba kraje w podobnym okresie uchwaliły prawo antyprzemocowe […]

Wiktionary


antyprzepięciowo

→ antyprzepięciowy


SJP.pl

Patrz:

antyprzepięciowy

antyprzepięciowy

przeciwdziałający powstawaniu przepięć; przeciwprzepięciowy


SJP.pl


antyprzykład

zły przykład


SJP.pl


antypsychiatria

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ruch społeczny i intelektualny skierowany przeciwko psychiatrii, jej założeniom i metodom

Wiktionary

Ten artykuł opisuje teorie, metody lub czynności niezgodne ze współczesną wiedzą medyczną.

Antypsychiatria – ruch społeczny i intelektualny oparty na poglądzie, że leczenie psychiatryczne jest częściej szkodliwe niż pomocne pacjentom. Wśród zastrzeżeń do psychiatrii wymieniane są m.in. stosowanie technik o małej skuteczności a dużej szkodliwości. Częściej jednak aktywiści skupiają się na filozoficznych i etycznych obawach dotyczących zarówno natury psychiatrii, jak i jej praktyk.

Wikipedia


antypsychologistyczny

przeciwstawny psychologizmowi


SJP.pl


antypsychologizm

kierunek w filozofii, naukach społecznych i literaturze przeciwstawiający się psychologizmowi


SJP.pl

Antypsychologizm (z gr. "anti" – przeciw, "psyche" – dusza, "logos" – nauka) – stanowisko opozycyjne wobec psychologizmu, zapoczątkowane z końcem XIX wieku, a upowszechnione w XX wieku.

Wikipedia


antyptak

1. kolce przeciwko ptakom, montowane na parapetach, gzymsach itp.;
2. sztuczny ptak drapieżny na szybach, ekranach itp., odstraszający inne ptaki


SJP.pl


antyputinowski

niechętny, wrogi Władimirowi Putinowi


SJP.pl


antypyłowy

przeciwdziałający pyłowi


SJP.pl


antypółnocnokoreański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Korei Północnej

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antypółnocnokoreańskiej (1.1)

Wiktionary


antypłytkowy

zmniejszający agregację płytek krwi i przeciwdziałający powstawaniu zakrzepów; przeciwpłytkowy


SJP.pl


antyradar

radar ustawiony na zakłócanie pracy innego radaru


SJP.pl

Antyradar – urządzenie służące do informowania kierowcy o tym, że na jego drodze znajduje się radar lub fotoradar.

Urządzenie to posiada wbudowany wykrywacz fal wysyłanych przez radary oraz fotoradary w pasmach: X, K, Ka, Ku, SWKa. Nowoczesne antyradary informują również o pomiarze dokonywanym z fotoradarów ukrytych w samochodach znajdujących się przed samochodem wyposażonym w antyradar (lub przy bardziej zaawansowanych urządzeniach nawet za samochodem).

Wikipedia


antyradarowy

zakłócający działanie radaru, niszczący radar albo ostrzegający o obecności radaru; przeciwradarowy


SJP.pl


antyradiacyjny

chroniący przed promieniowaniem; przeciwradiacyjny


SJP.pl


antyradio

rozgłośnia radiowa


SJP.pl

An

Wikipedia


antyradziecki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyradzieckiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) I podobno ktoś z władz, pragnąc tych nastrojów, wydrukował antyradzieckie ulotki, ale ich nie rozkolportowano (chodzi o rzekome ulotki KPN o Katyniu).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyradzieckość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antysowiecki

Wiktionary


antyradzieckość

→ antyradziecki


SJP.pl

Patrz:

antyradziecki

antyrakieta

rakieta służąca do zestrzeliwania innych rakiet; przeciwrakieta, przeciwpocisk, antypocisk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. rakieta przystosowana do zwalczania innych rakiet, głównie rakiet balistycznych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do antybroni zalicza się np. antyrakiety.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyrakietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwrakieta, rakietowy pocisk antybalistyczny

Wiktionary


antyrakietowy

zwalczający rakiety, chroniący przed rakietami nieprzyjaciela; przeciwrakietowy


SJP.pl


antyrakowo

→ antyrakowy


SJP.pl

Patrz:

antyrakowy

antyrakowy

przeciwdziałający rozwojowi raka; przeciwrakowy


SJP.pl


antyrama

oprawa rysunku, zdjęcia itp. składająca się z szyby i tekturowej podkładki połączonych zaciskami


SJP.pl

Antyrama (gr. "anti" – przeciw, odwrotny) – rodzaj oprawy służący do umieszczania w niej płaskich obrazków, zdjęć itp. Nazwa odnosi się do wyglądu, przypominającego pozostałość po usunięciu ramy z obrazu. Antyrama usztywnia dzieło, chroni je przed zniszczeniem i nadaje schludny, estetyczny wygląd. Umożliwia również zawieszenie na ścianie.

Wikipedia


antyranking

ranking negatywny


SJP.pl


antyrasistka

→ antyrasista


SJP.pl

Patrz:

antyrasista

antyrasistowski

przeciwny rasizmowi, zwalczający rasizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko rasizmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drugim etapem polityki antyrasistowskiej był okres po wojnie domowej, zwany okresem Rekonstrukcji Południa (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrasizm m., antyrasista m., antyrasistka ż.

Wiktionary


antyrasizm

postawa lub pogląd przeciwstawiający się rasizmowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

Wiktionary

An

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antyrasista m., antyrasistka ż.

 przym. antyrasistowski

Wiktionary


antyrealistyczny

→ antyrealizm


SJP.pl

Patrz:

antyrealizm

antyrealizm

kierunek w literaturze i sztuce przeciwstawiający się realizmowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. pogląd przeciwstawny realizmowi, tj. odrzucający istnienie obiektywnej rzeczywistości

Wiktionary

Antyrealizm – przeciwieństwo realizmu epistemologicznego. Przekonanie, że świat zewnętrzny niezależny od podmiotu poznającego nie istnieje, a przynajmniej jest zupełnie inny niż podmiotowi poznającemu się wydaje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antyrealizm twierdzi, że rzeczywistość zależy od świadomości człowieka.

Wiktionary


antyrecesyjny

przeciwdziałający recesji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. ekon. mający zlikwidować albo złagodzić skutki recesji

Wiktionary


antyrefleks

specjalna, cienka powłoka na soczewkach (szkłach) okularowych, redukująca powstające na nich odblaski i odbicia; powłoka antyrefleksyjna


SJP.pl


antyrefleksowy

przeciwdziałający powstawaniu refleksów; antyodblaskowy


SJP.pl


antyrefleksyjny

redukujący odblaski, odbicia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) antyodblaskowy

Wiktionary


antyreformator

osoba hamująca reformy, przeciwnik reform


SJP.pl


antyreformatorski

przeciwny wprowadzeniu reform


SJP.pl


antyreformistyczny

sprzeciwiający się wprowadzaniu reform ustrojowych, społecznych i gospodarczych


SJP.pl


antyrekord

najgorszy wynik


SJP.pl


antyreligia

to, co godzi w podstawowe wartości religijne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. to, co jest wrogie religii

Wiktionary

Antyreligia – "1." w religioznawstwie: pojęcie bliskoznaczne terminowi "pseudoreligia" – przedrostek "anty-" (z gr. "przeciw") wskazuje występowanie cech, które stoją w jawnej opozycji do religii, w zasadzie wykluczając spełnianie jej kryteriów; "2." postawa społeczna polegająca na sprzeciwie wobec wszelkiej religii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta nowa nauka antywartości – antyreligia – próbuje narzucić człowiekowi nowe myślenie, które kreuje nowy sposób życia i nową kulturę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. religia ż., antyreligijność ż.

 przym. antyreligijny

Wiktionary


antyreligijnie

→ antyreligijny


SJP.pl

przysłówek sposobu

 (1.1) wyrażając wrogość wobec religii

Wiktionary

Patrz:

antyreligijny

Przykłady

 (1.1) Najbardziej antyreligijnie zareagowały władze w Phenianie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyreligijność ż.

 przym. antyreligijny

Wiktionary


antyreligijność

→ antyreligijny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) postawa, ideologia, polityka itp. wrogie względem religii

Wiktionary

Patrz:

antyreligijny

Przykłady

 (1.1) Sekularyzacja i nastroje zinstytucjonalizowanej antyreligijności w okresie Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) spowodowały, że wschodnia część kraju stała się jednym z najbardziej ateistycznych regionów świata.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyreligijny

 rzecz. antyreligia ż.

 przysł. antyreligijnie

Wiktionary


antyreligijny

skierowany przeciwko religii


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Utopijna piosenka napisana przez Lennona jest antyreligijna, antynacjonalistyczna, niekonwencjonalna i antykapitalistyczna, jednak została zaakceptowana z powodu wartości artystycznych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ, AS: ãntyrelʹiǵii ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyreligia ż., antyreligijność ż.

 przysł. antyreligijnie

Wiktionary


antyrepublikański

występujący przeciw rządom republikańskim, zwalczający republikę


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia politycznemu republikanizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec republikanizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrepublikańskość ż.

Wiktionary


antyreumatyczny

stosowany przeciw reumatyzmowi, leczący reumatyzm; przeciwreumatyczny, przeciwgośćcowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. przeciwreumatyczny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwreumatyczny

Wiktionary


antyrewolucyjny

przeciwny rewolucji (np. działania antyrewolucyjne, wiersz antyrewolucyjny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrrewolucyjny, reakcyjny

Wiktionary


antyreżimowy

przeciwny reżimowi, zwalczający reżim (np. front antyreżimowy); antyreżymowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi, nieprzyjazny rządowi (reżimowi), walczący przeciw rządowi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyreżymowy, antyrządowy, przeciwrządowy

Wiktionary


antyreżymowy

przeciwny reżymowi, zwalczający reżym (np. front antyreżymowy); antyreżimowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. antyreżimowy.

Wiktionary


antyrobotniczy

skierowany przeciwko robotnikom


SJP.pl


antyrodzinność

zachowanie antyrodzinne


SJP.pl


antyrodzinny

skierowany przeciwko rodzinie i jej interesom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wymierzony przeciwko rodzinie, skierowany przeciwko interesom rodziny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨrɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ãntyroʒ́ĩ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrodzinność

Wiktionary


antyrojalista

przeciwnik rojalizmu


SJP.pl


antyrojalistka

→ antyrojalista


SJP.pl

Patrz:

antyrojalista

antyrojalistyczny

przeciwstawiający się rządom monarchicznym, występujący przeciwko rojalistom i rojalizmowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który się sprzeciwia rojalizmowi

 (1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec rojalizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wyborach stało się jasne, że na riksdagu nastąpi gwałtowny atak na dotychczasowy kurs polityczny rządu. Szlachta była zdominowana przez antyrojalistycznych patriotów (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrojalistyczność ż.

Wiktionary


antyromantyczny

zwalczający romantyzm, przeciwstawiający się romantyzmowi


SJP.pl


antyromantyk

przeciwnik romantyzmu


SJP.pl


antyromski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Romom, Cyganom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyromskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W sobotę, w czasie Dni Andrychowa ma dojść do antyromskiej manifestacji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyromskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antycygański

Wiktionary


antyrost

hydrazyd kwasu maleinowego; regulator wzrostu roślin, stosowany w przechowalnictwie warzyw i do hamowania wzrostu drzew


SJP.pl


antyrosyjski

przeciwny Rosji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wymierzony przeciwko Rosji i Rosjanom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Uważamy, że trzeba skończyć z szydzeniem z historii i dochodzeniem w antyrosyjskiej histerii do braku szacunku dla pamięci tych, którzy nie szczędzili życia dla wyzwolenia Europy.”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rosyjski mrz., antyrosyjskość ż.

 przym. antyrusiński, antyruski, rosyjski

Wiktionary


antyrosyjskość

→ antyrosyjski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co antyrosyjskie; cecha tego, kto antyrosyjski

Wiktionary

Patrz:

antyrosyjski

Powiązane:

 przym. antyrosyjski, antyrusiński, antyruski

Wiktionary


antyrozwojowy

przeciwdziałający rozwojowi


SJP.pl


antyrumuński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Rumunii i Rumunom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyrumuńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrumuńskość ż.

Wiktionary


antyrusiński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Rusi i Rusinom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyrusińskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrusińskość ż., antyruskość ż., antyrosyjskość ż.

 przym. antyruski, antyrosyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyruski

Wiktionary


antyruski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Rusi i Rusinom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyruskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyruskość ż., antyrusińskość ż., antyrosyjskość ż.

 przym. antyrusiński, antyrosyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyrusiński

Wiktionary


antyrynkowy

ograniczający swobodę handlową


SJP.pl


antyrząd

nowy rząd, będący w opozycji do dawnego


SJP.pl


antyrządowiec

osoba negatywnie nastawiona do rządu - naczelnego organu wykonawczego w państwie


SJP.pl


antyrządowość

negatywne nastawienie do rządu (rady ministrów)


SJP.pl


antyrządowy

nastawiony negatywnie do rządu, przeciwny rządowi; przeciwrządowy, opozycyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. skierowany przeciwko rządowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Izrael zwrócił się poufnie do Stanów Zjednoczonych i krajów europejskich o wsparcie stabilności władzy prezydenta Hosniego Mubaraka w Egipcie, który zmaga się od tygodnia z falą antyrządowych protestów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: ãntyžõndovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwrządowy

Wiktionary


antyrównościowy

przeciwstawiający się równości społecznej


SJP.pl


antysalwadorski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Salwadorowi i Salwadorczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysalwadorskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysalwadorskość ż.

Wiktionary


antysamoański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Samoa i Samoańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysamoańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysamoańskość ż.

Wiktionary


antysamochodowy

występujący przeciwko samochodom


SJP.pl


antysamorządowy

skierowany przeciwko samorządom i samorządności


SJP.pl


antysanitarny

niezgodny z przepisami sanitarnymi; niehigieniczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) sprzeczny z wymogami sanitarnymi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niehigieniczny

Wiktionary


antysatelitarny

dotyczący broni lub technologii przeznaczonej do niszczenia lub unieszkodliwiania satelitów


SJP.pl


antysaudyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Arabii Saudyjskiej i Saudyjczykom

 (1.2) taki, który jest przeciwny lub wrogi dynastii Saudów

 (1.3) taki, który jest przejawem postawy antysaudyjskiej (1.1-2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysaudyjskość ż.

Wiktionary


antyseksualizm

ogół poglądów sprzeciwiających się seksualności, zaspokajaniu popędu płciowego


SJP.pl

Antyseksualizm − termin odnoszący się do poglądów sprzeciwiających się seksualności.

Wikipedia


antysemicki

cechujący się niechęcią, wrogością wobec Żydów, skierowany przeciw narodowi żydowskiemu; antyżydowski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wzniecona przez partię pomarcowa kampania antysemicka i antyinteligencka pobudziła polityczną świadomość inteligencji i stała się punktem odniesienia jej politycznych poglądów i preferencji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci, AS: ãntysẽmʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemityzm m., antysemita m., antysemitka ż.

 przysł. antysemicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyżydowski, przeciwżydowski, antysyjonistyczny, żydożerczy

Wiktionary


antysemickość

→ antysemicki


SJP.pl

Patrz:

antysemicki

antysemita

osoba wrogo nastawiona wobec narodu żydowskiego; judeosceptyk, judeofob, judofob


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antysemitami byli członkowie partii Adolfa Hitlera.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita, AS: ãntysẽmʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemityzm m.

:: fż. antysemitka ż.

 przym. antysemicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) judofob, żydożerca; eufem. judeosceptyk

Wiktionary


antysemitka

kobieta wrogo nastawiona wobec narodu żydowskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alicja jest antysemitką, zawsze źle się wyraża o Żydach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitka, AS: ãntysẽmʹitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemityzm m.

:: fm. antysemita m.

 przym. antysemicki

Wiktionary


antysemityzm

nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związane z nietolerancją i rasizmem; judeosceptycyzm, judofobia, judeofobia, żydofobia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

Wiktionary

Antysemityzm – postawa niechęci, wrogości wobec Żydów i osób pochodzenia żydowskiego wynikająca z różnego rodzaju uprzedzeń; prześladowania i dyskryminacja Żydów jako grupy wyznaniowej, etnicznej lub rasowej oraz poglądy uzasadniające takie działania. Zwana także, jest przeciwieństwem filosemityzmu. Ekstremalny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w okupowanej Europie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zostały w nią wymierzone brutalne hejterskie kampanie po tym, jak skrytykowała rosnącą w Polsce ksenofobię, antysemityzm i nacjonalistyczny zwrot na prawo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥, AS: ãntysẽmʹitysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemita m., antysemitka ż.

 przym. antysemicki

 przysł. antysemicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. żydożerstwo

Wiktionary


antysenegalski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Senegalowi i Senegalczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysenegalskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysenegalskość ż., Senegal mrz.

Wiktionary


antysensowny

antysensowny RNA - odcinek RNA powstały w wyniku wykorzystania nici sensownej jako matrycy w procesie transkrypcji


SJP.pl


antysepsja

rzadko: postępowanie zapewniające wykluczenie dostępu drobnoustrojów chorobotwórczych do jakiegoś środowiska; antyseptyka


SJP.pl


antyseptycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób antyseptyczny; odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Olejek eteryczny z drzewa herbacianego działa antyseptycznie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: ãntyseptyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyseptyczny

 rzecz. antyseptyk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

Wiktionary


antyseptyczność

→ antyseptyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mikrobiol. zdolność przeciwdziałania rozwojowi drobnoustrojów

Wiktionary

Patrz:

antyseptyczny

Powiązane:

 rzecz. antyseptyk mrz., antyseptyka ż.

 przym. antyseptyczny

Wiktionary


antyseptyczny

niszczący drobnoustroje, zapobiegający zakażeniom; odkażający


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przedmiotem zamówienia jest dostawa […] leków, środków dezynfekcyjnych i antyseptycznych […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyseptyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyseptyczność ż., antyseptyka ż., antyseptyk m.

 przysł. antyseptycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkażający, dezynfekcyjny

Wiktionary


antyseptyk

środek do niszczenia drobnoustrojów; dezynfektyk, środek dezynfekcyjny (odkażający)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. środek służący do niszczenia drobnoustrojów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈsɛptɨk, AS: ãntyseptyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyseptyka ż., antyseptyczność ż.

 przym. antyseptyczny

 przysł. antyseptycznie

Wiktionary


antyseptyka

w medycynie: postępowanie mające na celu zniszczenie drobnoustrojów na narzędziach chirurgicznych, w salach operacyjnych, w ranach itp. w celu uniknięcia zakażeń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hig. mikrobiol. zespół czynności mających na celu niszczenie lub hamowanie wzrostu mikroorganizmów na żywych tkankach;

 (1.2) środki służące do antyseptyki (1.1)

Wiktionary

Nie mylić z: Aseptyka.

Antyseptyka ( "anti" – przeciw "sepsis" – gniciu, dosłownie: "zapobieganie gniciu") – postępowanie odkażające, mające na celu niszczenie drobnoustrojów na skórze, błonach śluzowych, w zakażonych ranach.

W przeciwieństwie do dezynfekcji, antyseptyka nie dotyczy odkażania przedmiotów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przeciwieństwie do aseptyki, antyseptyka działa już na obecne drobnoustroje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyseptyk mrz., antyseptyczność ż.

 przym. antyseptyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) antyseptyki

Wiktionary


antyserbski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Serbii i Serbom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyserbskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyserbskość ż., serbski mrz.

 przym. serbski

Wiktionary


antyserum

surowica ze swoistymi przeciwciałami skierowanymi przeciw określonemu antygenowi; surowica odpornościowa


SJP.pl


antysingapurski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Singapurowi i Singapurczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysingapurskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysingapurskość ż.

Wiktionary


antyskandynawski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Skandynawii i Skandynawom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyskandynawskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyskandynawskość ż.

Wiktionary


antysklerotyczny

zapobiegający sklerozie


SJP.pl


antysmogowy

związany z przeciwdziałaniem smogowi; przeciwsmogowy


SJP.pl


antysocjalistyczny

przeciwny socjalizmowi, zwalczający socjalizm


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi socjalizmowi i socjalistom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysocjalistycznej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szeregu przypadkach uczestnicy działalności antysocjalistycznej ukarani zostali przez Kolegia do Spraw Wykroczeń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysocjalistyczność ż.

Wiktionary


antysocjalizm

wrogie nastawienie do socjalizmu, zwalczanie socjalizmu


SJP.pl

Antysocjalizm – postawa, ideologia i nurt polityczny charakteryzujący się wyraźnym sprzeciwem wobec socjalizmu, wrogością wobec jego założeń teoretycznych oraz aktywnym zwalczaniem systemów, partii i ruchów socjalistycznych.

Wikipedia


antysocjalny

nieprzychylny ludziom, społeczeństwu


SJP.pl


antysolidarnościowy

skierowany przeciwko "Solidarności" (związkowi zawodowemu i w latach 80. XX wieku szerzej: ruchowi społecznemu), zwalczający "Solidarność" (np. antysolidarnościowe działania rządu, antysolidarnościowa postawa)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko Solidarności

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɔlʲidarnɔɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: ãntysolʹidarnośćovy

Wiktionary


antysowiecki

przymiotnik

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Sowietom albo Związkowi Radzieckiemu

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysowieckiej (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwsowiecki, antyradziecki, przeciwradziecki

 (1.2) przeciwsowiecki, antyradziecki, przeciwradziecki

Wiktionary


antyspalinowy

przeciwdziałający wydobywaniu się spalin


SJP.pl


antyspamowy

zapobiegający spamowaniu, likwidujący spam (np. filtr antyspamowy)


SJP.pl


antyspast

stopa wierszowa złożona z sylaby krótkiej, dwóch długich i znowu krótkiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. czterosylabowa stopa metryczna w poezji antycznej, w której układ iloczasowy ma postać: krótka–długa–długa–krótka (˘ ¯ ¯ ˘)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stopa odwrotnie ściągnięta

Wiktionary


antyspastyczny

przeciwdziałający spazmom, łagodzący spazmy; przeciwspastyczny, przeciwkurczowy, przeciwskurczowy


SJP.pl


antyspazmatyczny

działający łagodząco na układ nerwowy, przeciwdziałający kurczom, drgawkom, konwulsjom


SJP.pl


antyspołeczność

→ antyspołeczny


SJP.pl

Patrz:

antyspołeczny

antyspołeczny

sprzeczny z interesami społeczeństwa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antyspołecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwspołeczny

Wiktionary


antystalinowski

występujący, skierowany przeciwko stalinizmowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) hist. polit. nastawiony na walkę ze stalinizmem, zwalczający stalinizm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam przyjął postawę antybolszewicką i antystalinowską i zadeklarował Niemcom współpracę w walce ze wspólnym wrogiem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. stalinowski

Wiktionary


antystarzeniowy

spowalniający procesy starzenia; przeciwstarzeniowy


SJP.pl


antystat

urządzenie neutralizujące nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny


SJP.pl


antystatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co antystatyczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antystatyczny

Wiktionary


antystatyczny

zapobiegający elektryzowaniu się czegoś; antyelektrostatyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. zob. antyelektrostatyczny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W warsztacie obowiązkowe jest noszenie obuwia ochronnego z antystatyczną podeszwą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antystatyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyelektrostatyczny

Wiktionary


antystatyk

środek lub materiał zapobiegający gromadzeniu się ładunków elektrostatycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny

Wiktionary

Antystatyk – substancja zmniejszające lub całkowicie eliminujące elektryzowanie się ciał nieprzewodzących prądu elektrycznego, szczególnie tworzyw sztucznych. Stosuje się je jako dodatki do materiału oraz jako środki nanoszone na powierzchnię.

Antystatyki zewnętrzne stosuje się głównie w tekstyliach, na które mogą być nanoszone w trakcie produkcji, prania, konserwacji oraz użytkowania.

Wikipedia


antystatyzacja

nadanie materiałom właściwości antystatycznych


SJP.pl


antystatyzować

sprawiać, aby jakiś materiał nie elektryzował się


SJP.pl


antystenes

Antystenes z Aten - filozof grecki, twórca cynizmu


SJP.pl

Antystenes z Aten (gr. Ἀντισθένης Ἀθηναῖος "Antisthenes Athenaios", ur. ok. 445 p.n.e., zm. ok. 365 p.n.e.) – filozof grecki, twórca cynizmu. Jego najbardziej znanym uczniem był Diogenes z Synopy.

Początkowo był uczniem Gorgiasza i obracał się wśród sofistów, lecz w późnym wieku dołączył do uczniów Sokratesa – należał do grupy tzw. sokratyków mniejszych.

Wikipedia


antystreptolizyna

(ASO) przeciwciało, które wytwarza się w organizmie po kontakcie z toksyną produkowaną przez paciorkowca


SJP.pl


antystresowy

przeciwdziałający stresowi, łagodzący stres; przeciwstresowy, odprężający, relaksowy, relaksujący


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) działający przeciw stresowi, używany przy leczeniu stresu, zapobiegający stresowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) na biurku koło laptopa leżała antystresowa piłeczka do ściskania.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwstresowy

Wiktionary


antystrofa

strofa konstrukcją odpowiadająca strofie poprzedzającej ją


SJP.pl


antystroficzny

przymiotnik od: antystrofa


SJP.pl


antystyl

sposób wyrażania myśli unikający wszelkiej literackości, nieliczący się z regułami i wzorcami stylistycznymi, a niekiedy z wymaganiami składni i interpunkcji


SJP.pl


antysuazyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Suazi i Suazyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysuazyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysuazyjskość ż.

Wiktionary


antysudański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Sudanowi i Sudańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysudańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysudańskość ż.

Wiktionary


antysurinamski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Surinamowi i Surinamczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysurinamskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysurinamskość ż., Surinam mrz., Surinamczyk mos., Surinamka ż.

 przym. surinamski

Wiktionary


antysvalbardzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Svalbardowi i Swalbardczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysvalbardzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysvalbardzkość ż.

Wiktionary


antysyjonista

osoba wyrażająca sprzeciw wobec ideologii i praktyki syjonizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polit. przeciwnik syjonizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyjonizm mrz.

:: fż. antysyjonistka ż.

 przym. antysyjonistyczny

Wiktionary


antysyjonistka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. przeciwniczka syjonizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyjonizm mrz.

:: fm. antysyjonista mos.

 przym. antysyjonistyczny

Wiktionary


antysyjonistyczny

skierowany przeciwko syjonizmowi i syjonistom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komuniści zawsze głosili, że chcą poprawy sytuacji społecznej ludzi biednych, wysuwali hasła antykolonialne i antysyjonistyczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntysyi ̯o̊̃ńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyjonizm mrz., antysyjonista mos., antysyjonistka ż.

Wiktionary


antysyjonizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. ideologia oraz postawa polityczna wyrażająca sprzeciw wobec syjonizmu;

Wiktionary

Antysyjonizm – postawa sprzeciwu wobec ideologii i praktyki syjonizmu, często wyrażająca się w sprzeciwie wobec samego istnienia Państwa Izrael.

Ten punkt widzenia charakteryzuje różne grupy o zróżnicowanych motywach, zarówno środowiska lewicowe (marksiści, anarchiści), pojedyncze organizacje żydowskie i większość organizacji palestyńskich, a także środowiska antysemickie, grupy arabskich nacjonalistów i fundamentalistów islamskich.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antysyjonista mos., antysyjonistka ż.

 przym. antysyjonistyczny

Wiktionary


antysylwester

sylwester w atmosferze ciszy i skupienia, organizowany zwykle przez środowiska zakonne


SJP.pl


antysymetria

przekształcenie towarzyszące przekształceniu symetrycznemu figury (np. zmieniające znak plus na minus)


SJP.pl


antysymetryczny

→ antysymetria


SJP.pl

Patrz:

antysymetria

antysyryjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Syrii i Syryjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysyryjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyryjskość ż.

Wiktionary


antysystem

potocznie: ogół osób o poglądach antysystemowych


SJP.pl


antysystemowiec

osoba występująca przeciw panującemu systemowi władzy lub interesom państwa; antypaństwowiec


SJP.pl


antysystemowość

bycie przeciwko wiodącemu systemowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co antysystemowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antysystemowy

Wiktionary


antysystemowy

przeciwstawiający się jakiemuś systemowi, np. politycznemu


SJP.pl


antyszachowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) polit. przeciwny szachowi, zwalczający szacha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szach mos.

 wykrz. szach

Wiktionary


antyszambr

rzadko: niewielki pokój przed salą lub salonem; przedpokój


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. rodzaj formalnego przedpokoju, poczekalni, poprzedzającego reprezentacyjne wnętrze, salon

Wiktionary

Antyszambr, antyszambra – sąsiadujące z apartamentem lub biurem pomieszczenie, w którym osoby ubiegające się, proszące, czy starające się o coś, oczekują na posłuchanie u urzędnika. Oznacza również rodzaj formalnego przedpokoju poprzedzającego oficjalne wnętrze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antyszambrowanie n.

 czas. antyszambrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykamera

Wiktionary


antyszambrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. żart. wyczekiwanie w przedpokojach lub w poczekalniach na posłuchanie u kogoś ważnego lub wpływowego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszambr m.

 czas. antyszambrować ndk.

Wiktionary


antyszambrować

przestarzałe: długo wyczekiwać w przedpokojach, poczekalniach na audiencję, posłuchanie, rozmowę z osobami ustosunkowanymi, wpływowymi


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) przest. wyczekiwać w przedpokojach lub w poczekalniach na posłuchanie u kogoś ważnego lub wpływowego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pomagałem mu, jak mogłem, wykonując całą papierkową robotę, jeżdżąc na kontrole i antyszambrując w przerozmaitych urzędach, które rosły jak grzyby po deszczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨʃãmˈbrɔvat͡ɕ, AS: ãntyšãmbrovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszambr m., antyszambrowanie n.

Wiktionary


antyszambrownik

przestarzałe: osoba wyczekująca w przedpokojach w celu dotarcia do wpływowych osób


SJP.pl


antyszczekacz

urządzenie oduczające psa częstego szczekania przy pomocy ultradźwięków


SJP.pl


antyszczekowy

zapobiegający szczekaniu psa


SJP.pl


antyszczep

lekceważąco: przeciwnik szczepień; antyszczepionkowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. pogard. przeciwnik szczepień ochronnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja przestałem już łudzić się, że takim bardzo gorliwym antyszczepom da się cokolwiek wytłumaczyć – to zazwyczaj ludzie albo mało inteligentni i na bakier z logiką, albo czymś mocno sfrustrowani, albo działający z innych dziwnych pobudek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczepionkowiec m., szczep mrz., szczepionka ż., szczepienie n., wyszczepienie n., zaszczepienie n., proszczepionkowiec m.

 czas. szczepić ndk., zaszczepić dk., wyszczepić dk.

 przym. antyszczepionkowy, szczepionkowy, proszczepionkowy, szczepowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyszczepionkowiec; pejor. proepidemik

Wiktionary


antyszczepionkowiec

potocznie: przeciwnik szczepień; antyszczep


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zagorzały przeciwnik szczepień ochronnych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po szczepionkach ludzie głupieją, można zapaść na autyzm, alzheimera, astmę, katar sienny – przekonują antyszczepionkowcy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczep mos., szczep mrz.

 przym. antyszczepionkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyszczep m., proepidemik m.

Wiktionary


antyszczepionkowy

sprzeciwiający się szczepieniom lub podważający ich zasadność i bezpieczeństwo


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) skierowany przeciwko obowiązkowi szczepień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rosyjskie trolle karmią ruch antyszczepionkowy.

 (1.1) Czy to przypadek, zwykła korelacja, że antyszczepionkowe szury wierzą również w teorie spiskowe na temat WTC?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczepionkowiec m., antyszczep mos., szczep mrz.

Wiktionary


antyszkocki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Szkocji i Szkotom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyszkockiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostatnia zwrotka mająca zdecydowany wydźwięk antyszkocki nie jest wykonywana.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkocki mrz., antyszkockość ż.

 przym. szkocki

Wiktionary


antyszlachecki

niechętny lub wrogi szlachcie


SJP.pl


antyszpiegowski

występujący przeciwko działaniom szpiegowskim


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zwalczający szpiegów, utrudniający lub uniemożliwiający szpiegowanie

Wiktionary


antyszronowy

chroniący przed szronem


SJP.pl


antysztuka

sztuka pozbawiona typowych cech tradycyjnie jej przypisywanych, pozbawiona klasycznych walorów artystycznych


SJP.pl


antyszwajcarski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Szwajcarii i Szwajcarom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyszwajcarskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwajcar mos., antyszwajcarskość ż.

 przym. szwajcarski

Wiktionary


antyszwedzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Szwecji i Szwedom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyszwedzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszwedzkość ż.

Wiktionary


antysłowacki

niechętny lub wrogi Słowacji


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Słowacji i Słowakom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysłowackiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opozycyjni politycy tłumaczą, że Mecziar już straszy wyborców Węgrami i będzie opowiadał historie o tajnych umowach „antysłowackiej” opozycji z Węgrami.

 (1.2) Podobnie jak w ub. tygodniu demonstracja miała wyraźnie antysłowacki charakter.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysłowackość ż.

Wiktionary


antysłoweński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Słowenii i Słoweńcom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysłoweńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysłoweńskość ż., słoweński mrz.

 przym. słoweński

Wiktionary


antysłowiański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi słowiańszczyźnie i Słowianom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antysłowiańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysłowiańskość ż.

Wiktionary


antytadżycki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tadżykistanowi i Tadżykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytadżyckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytadżyckość ż.

 przym. tadżykistański

Wiktionary


antytajlandzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tajlandii i Tajom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytajlandzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytajlandzkość ż., antytajskość ż.

 przym. antytajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytajski

Wiktionary


antytajski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tajlandii i Tajom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytajskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytajskość ż., antytajlandzkość ż.

 przym. antytajlandzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytajlandzki

Wiktionary


antytajwański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tajwanowi i Tajwańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytajwańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytajwańskość ż.

Wiktionary


antytalent

brak uzdolnienia w jakimś kierunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) całkowity lub niemal zupełny brak zdolności w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) osoba z brakiem talentu w jakimś kierunku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój antytalent do śpiewu jest już legendarny.

 (2.1) Paweł to antytalent sportowy — zawsze ostatni na mecie.

Wiktionary


antytanzański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tanzanii i Tanzańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytanzańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytanzańskość ż.

Wiktionary


antytaon

antycząstka, przeciwieństwo taonu


SJP.pl

Antytaon ("T+") – antycząstka, przeciwieństwo cząstki Taon. Należy do leptonów.

Wikipedia


antyteatr

sztuka teatralna zrywająca z tradycyjnymi konwencjami zarówno w zakresie twórczości dramatycznej, jak i inscenizacji


SJP.pl


antytechniczny

niechętny do korzystania z najnowszych osiągnięć techniki


SJP.pl


antyteista

osoba wrogo nastawiona do religii teistycznych, opowiadająca się przeciwko teizmowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: także. osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jestem jednak antyteistą – dlatego że dla człowieka oszołomionego tajemnicą istnienia każde rozwiązanie jest możliwe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyteizm m.

:: fż. antyteistka ż.

 przym. antyteistyczny

 przysł. antyteistycznie

Wiktionary


antyteistka

kobieta wrogo nastawiona do religii teistycznych, opowiadająca się przeciwko teizmowi


SJP.pl


antyteistyczny

→ antyteizm


SJP.pl

Patrz:

antyteizm

antyteizm

wrogie nastawienie do religii teistycznych, opowiadanie się przeciwko teizmowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

Wiktionary

Antyteizm – postawa polegająca na negatywnym nastawieniu wobec instytucjonalnych religii teistycznych; w wąskim znaczeniu, negatywne nastawienie wobec wiary w boga lub bogów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Używany zarówno potocznie, jak i przez osoby duchowe termin «ateizm» jest rozumiany właściwie jako antyteizm; tak też jest przedstawiany. Niekiedy odróżnia się ateizm umiarkowany od ateizmu radykalnego bądź «wojującego».

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈtɛjism̥, AS: ãntytei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyteista m., antyteistka ż.

 przym. antyteistyczny

Wiktionary


antyterrorka

potocznie: policyjna jednostka antyterrorystyczna


SJP.pl


antyterrorysta

funkcjonariusz jednostek wyspecjalizowanych w walce z terrorystami i uzbrojonymi gangsterami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) krym. osoba specjalnie wyszkolona i wyposażona do zwalczania terroryzmu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyterrorystyczny

Wiktionary


antyterrorystka

→ antyterrorysta


SJP.pl

Patrz:

antyterrorysta

antyterrorystyczny

nastawiony na zwalczanie terroryzmu, związany ze zwalczaniem terrorystów (np. oddział antyterrorystyczny, akcja antyterrorystyczna)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nazajutrz nad ranem specjalna grupa antyterrorystyczna z Krakowa aresztowała w Szaflarach Marka B. Miał przy sobie znaczone banknoty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyte•rorystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyterrorysta mos., antyterroryzm mrz.

Wiktionary


antyterroryzm

działania mające na celu zapobiegnięcie wystąpienia zamachu terrorystycznego i minimalizację jego skutków


SJP.pl

An

Wikipedia


antytetyczność

→ antytetyczny


SJP.pl

Patrz:

antytetyczny

antytetyczny

tyle co: przeciwstawny (np. antytetyczne zdania, antytetyczne elementy dzieła sztuki)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) przeciwstawnie różny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntytetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyteza ż., antytetyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. sprzeczny.

Wiktionary


antyteza

1. twierdzenie przeciwne do tezy,
2. kontrast, przeciwieństwo,
3. w literaturze zabieg stylistyczny, polegający na zestawieniu dwóch przeciwnych znaczeniowo segmentów wypowiedzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego

 (1.2) filoz. wg Kanta jeden z dwóch sprzecznych, równorzędnych sądów odnoszących się do tego samego metafizycznego zagadnienia

 (1.3) filoz. wg Hegla drugie stadium dialektycznego rozwoju rzeczywistości przez triady

 (1.4) liter. środek stylistyczny polegający na zestawieniu obok siebie w utworze dwóch przeciwstawnych znaczeniowo wyrażeń w jedną całość treściową, celem wywołania silniejszej ekspresji

Wiktionary

Antyteza (gr. ἀντίθεσις "antíthesis" – „przeciwstawienie”, inna nazwa: "contrapositum") – figura retoryczna polegająca na zestawieniu dwóch elementów znaczeniowo przeciwstawnych w jedną całość treściową dla uzyskania wyższej ekspresji (np. „jest czas rodzenia i czas umierania”). Często mylona z oksymoronem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antytetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrast, przeciwieństwo

Wiktionary


antytimorski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Timorowi i Timorczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytimorskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytimorskość ż.

 przym. timorski

Wiktionary


antytogijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Togo i Togijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytogijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytogijskość ż.

Wiktionary


antytokelauański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tokelau i Tokelauańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytokelauańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytokelauańskość ż.

Wiktionary


antytoksyczny

neutralizujący działanie toksyn; przeciwjadowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biochem. med. wet. neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɔˈksɨt͡ʃnɨ, AS: ãntytoksyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytoksyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwjadowy

Wiktionary


antytoksykacja

neutralizowanie działania toksyn; odtruwanie, detoksykacja


SJP.pl


antytoksyna

substancja neutralizująca działanie toksyn, wytwarzana w organizmie po wpływem antygenów; przeciwjad


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. med. biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn

Wiktionary

Nie mylić z: surowica krwi.

Antytoksyna (pot. "surowica") – preparat leczniczy zawierający swoiste przeciwciała skierowane przeciwko egzotoksynom wytwarzanym przez niektóre drobnoustroje (np. laseczkę tężca czy maczugowca błonicy) lub zawartym w jadach węży.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Surowica zawierająca antytoksyny może uratować życie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytoksyczny

Wiktionary


antytotalitarny

wrogo nastawiony do totalitaryzmu, zwalczający totalitaryzm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nastawiony na walkę z totalitaryzmem, potępiający totalitaryzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W oficjalnej retoryce to krzewienie demokracji i wsparcie tendencji antytotalitarnych, zaś w sensie pragmatycznym — tworzenie „kordonu izolującego” od Rosji.

 (1.1) W okresie przedwojennym i w czasie wojny działa przeciwko nazizmowi, pisząc książki antytotalitarne i wspierając norweski ruch oporu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɔtalʲiˈtarnɨ, AS: ãntytotalʹitarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytotalitaryzm m.

Wiktionary


antytotalitaryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. poglądy i postawa przeciwna totalitaryzmowi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytotalitarny

Wiktionary


antytradycjonalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. przeciwnik tradycji, osoba sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różewicz uchodzi za antytradycjonalistę, burzyciela wzorów i obowiązujących norm. I tak, i nie. Nie ogłasza on rocznicowych czy nawet autentycznych pochwał tradycji, to jasne.

 (1.1) Nash określa owo zjawisko jako pewien rodzaj kulturowej wojny pomiędzy tymi, którzy są religijni i wyznają tradycyjne wartości oraz niewierzącymi, którzy są antytradycjonalistami i zwolennikami światopoglądu w duchu modernistycznym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalizm m.

:: fż. antytradycjonalistka ż.

 przym. antytradycjonalistyczny

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytradycjonalistka

→ antytradycjonalista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. przeciwniczka tradycji, kobieta sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

Wiktionary

Patrz:

antytradycjonalista

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalizm m.

:: fm. antytradycjonalista m.

 przym. antytradycjonalistyczny

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytradycjonalistyczny

→ antytradycjonalizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. przeciwny tradycjonalizmowi

Wiktionary

Patrz:

antytradycjonalizm

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalizm m., antytradycjonalista m., antytradycjonalistka ż.

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytradycjonalizm

postawa przeciwna tradycjonalizmowi, przeciwstawianie się tradycji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok bowiem nowatorstwa (określanego też mianem pionierstwa) pojawia się w funkcji charakteryzowania awangardy antytradycjonalizm, to jest postawa dystansowania się wobec dotychczasowej sztuki i zastanej rzeczywistości (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalista m., antytradycjonalistka ż.

 przym. antytradycjonalistyczny

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytrenerski

skierowany, występujący przeciwko trenerowi


SJP.pl


antytrombina

białko osocza zapobiegające zlepianiu się krwi i tworzeniu niebezpiecznych dla życia zakrzepów


SJP.pl

Antytrombina, antytrombina III (ATIII) – główny inhibitor trombiny, czynnika Xa oraz czynnika IXa, występujący naturalnie w osoczu krwi. Wspólnie z heparyną (która wzmacnia jego działanie) odpowiada za hamowanie krzepnięcia krwi (poprzez uniemożliwienie przekształcania fibrynogenu w fibrynę). Jego niedobór bywa przyczyną zakrzepicy wewnątrznaczyniowej.

Wikipedia


antytrumpowski

przeciwny Donaldowi Trumpowi, jego polityce lub poglądom


SJP.pl


antytrynidadzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Trynidadowi i Tobago i Trynidadczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytrynidadzkiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynidadzkość ż.

Wiktionary


antytrynitariusz

osoba odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, zwolennik antytrynitaryzmu; antytrynitarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. wyznawca antytrynitaryzmu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtrɨ̃ɲiˈtarʲjuʃ, AS: ãntytrỹńitarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynitaryzm

 przym. antytrynitarski, antytrynitarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytrynitarz

Wiktionary


antytrynitarka

→ antytrynitarz


SJP.pl

Patrz:

antytrynitarz

antytrynitarny

przeciwny dogmatowi Trójcy Świętej


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) teol. taki, którego cechuje antytrynitaryzm

przymiotnik relacyjny

 (2.1) związany z antytrynitaryzmem, dotyczący antytrynitaryzmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1553 r. Servet opublikował anonimowo traktat antytrynitarny (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytrynitarski, trynitarny

 rzecz. antytrynitaryzm mrz., antytrynitariusz mos., antytrynitarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 2.1) war. antytrynitarski

Wiktionary


antytrynitarski

→ antytrynitaryzm, → antytrynitarz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. związany z antytrynitarzami, antytrynitaryzmem lub odrzuceniem dogmatu o Trójcy Świętej

Wiktionary

Patrz:

antytrynitaryzm, → antytrynitarz

Powiązane:

 rzecz. antytrynitariusz mos., antytrynitarz mos., antytrynitaryzm mrz.

 przym. antytrynitarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antytrynitarny

Wiktionary


antytrynitaryzm

doktryna religijna odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, polegająca najczęściej na uznawaniu Ducha Świętego za część Boga Ojca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) teol. doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

Wiktionary

Antytrynitaryzm (gr. "anty" + trinitas – przeciw Trójcy) – nurt doktrynalny występujący w wielu różnych wyznaniach chrześcijańskich, nieuznający doktryny o Trójcy Świętej i nieuznający boskości Jezusa Chrystusa. Zapoczątkowany został w I wieku n.e. Głównym założeniem antytrynitaryzmu jest wiara w Boga w jednej osobie w postaci, w jakiej ich zdaniem występował u pierwszych chrześcijan, a wcześniej w judaizmie. W tym zakresie występują różnice z wyznawcami dogmatu o Trójcy Świętej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potomkowie księcia skłaniali się ku antytrynitaryzmowi, przez co weszli w konflikt z teologami z dworu kardynalskiego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynitarz mos., antytrynitariusz mos.

 przym. antytrynitarski, antytrynitarny

Wiktionary


antytrynitarz

osoba odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, zwolennik antytrynitaryzmu; antytrynitariusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. wyznawca antytrynitaryzmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opłaciła się Rzeczypospolitej tolerancja okazywana przedstawicielom mniejszości religijnych, najbardziej skrajnych sekt wyznaniowych, takich jak anabaptyści niemieccy i holenderscy (menonici) czy antytrynitarze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtrɨ̃ˈɲitaʃ, AS: ãntytrỹńitaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynitaryzm mrz.

 przym. antytrynitarski, antytrynitarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytrynitariusz

Wiktionary


antytrynitarze

osoba odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, zwolennik antytrynitaryzmu; antytrynitariusz


SJP.pl


antytrypsyna

inhibitor osocza


SJP.pl


antytunezyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tunezji i Tunezyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytunezyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytunezyjskość ż.

Wiktionary


antyturecki

niechętny lub wrogi Turcji, Turkom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Turcji i Turkom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytureckiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Antyturecka wyprawa Zygmunta Luksemburczyka w 1396 r. zakończyła się sromotną klęską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz., panturkizm mrz., antytureckość ż.

 przym. turecki

Wiktionary


antyturkmeński

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Turkmenii i Turkmenom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyturkmeńskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyturkmeńskość ż.

 przym. turkmenistański

Wiktionary


antytybetański

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tybetowi i Tybetańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antytybetańskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytybetańskość ż.

Wiktionary


antytytoniowy

zwalczający nałóg palenia tytoniu; przeciwtytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwtytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

Wiktionary


antyuchodźczy

występujący przeciwko uchodźcom


SJP.pl


antyuczuleniowy

zapobiegający uczuleniu, leczący uczulenie; przeciwuczuleniowy, przeciwalergiczny, antyalergiczny


SJP.pl


antyugandyjski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ugandzie i Ugandyjczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyugandyjskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyugandyjskość ż., Uganda ż.

Wiktionary


antyukraiński

niechętny, wrogi Ukrainie, Ukraińcom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ukrainie i Ukraińcom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyukraińskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Równie dobrze można by papieża oskarżyć, że jest antyrosyjski czy antyukraiński albo antyamerykański czy antykanadyjski. Czego się nie robi, by pognębić papieża „lewaka”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ukrainizacja ż., antyukraińskość ż.

 przym. ukrainny

Wiktionary


antyukraińskość

→ antyukraiński


SJP.pl

Patrz:

antyukraiński

antyunijność

→ antyunijny


SJP.pl

Patrz:

antyunijny

antyunijny

występujący, skierowany przeciwko Unii Europejskiej, sprzeczny z interesem Unii Europejskiej; antyeuropejski


SJP.pl


antyurbanistka

→ antyurbanista


SJP.pl

Patrz:

antyurbanista

antyurugwajski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Urugwajowi i Urugwajczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyurugwajskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyurugwajskość ż.

Wiktionary


antyustrojowy

przeciwstawiający się panującemu ustrojowi politycznemu


SJP.pl


antyutleniacz

substancja hamująca utlenianie, dodawana do rozmaitych wyrobów, np. w celu przedłużenia ich przydatności do spożycia; przeciwutleniacz, antyoksydant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. przeciwutleniacz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨwuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ, AS: ãntyu̯utlẽńač

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyoksydant

Wiktionary


antyutleniający

zapobiegający utlenianiu związków chemicznych; przeciwutleniający


SJP.pl


antyutopia

utopia negatywna, ukazująca, zazwyczaj w formie powieściowej, społeczeństwo przyszłości, nad którym rządy sprawuje dyktatorska władza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

 (1.2) utwór fabularny przedstawiający antyutopię (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dystopia

 (1.2) dystopia

Wiktionary


antyutopijny

→ antyutopia; dystopijny, dystopiczny


SJP.pl


antyuzbecki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Uzbekistanowi i Uzbekom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyuzbeckiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyuzbeckość ż.

Wiktionary


antyvanuacki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Vanuatu

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyvanuackiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyvanuackość ż.

Wiktionary


antywalijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Walii i Walijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antywalijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywalijskość ż.

Wiktionary


antywartość

1. w filozofii: wartość przeciwstawna wobec danej wartości;
2. przenośnie: coś mylnie brane za wartość, wartość pozorna


SJP.pl

Antywartość – przeciwieństwo wartości: suma win lub krzywd wynikających z czyjejś decyzji, postępowania lub cechy charakteru.

Wikipedia


antywatykański

niechętny lub wrogi Watykanowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Watykanowi i Watykańczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antywatykańskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szkocja zawsze była bardzo antywatykańska i nadal taka pozostaje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywatykańskość ż.

Wiktionary


antywenezuelski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Wenezueli i Wenezuelczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antywenezuelskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywenezuelskość ż.

Wiktionary


antywermina

środek przeciwpasożytniczy; adipinian piperazyny


SJP.pl


antywestern

[czytaj: antyłestern] gatunek filmu fabularnego, odmiana westernu odrzucająca tradycyjne schematy fabularne typowe dla klasycznych westernów


SJP.pl


antywibracyjny

zapobiegający wibracji, chroniący przed wibracją


SJP.pl


antywietnamski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Wietnamowi i Wietnamczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antywietnamskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywietnamskość ż.

Wiktionary


antywirus

potocznie:
1. w informatyce: program wykrywający i usuwający wirusy komputerowe;
2. lek zwalczający wirusy


SJP.pl


antywirusowy

1. w medycynie: zwalczający wirusy; przeciwwirusowy;
2. w informatyce: wykrywający i usuwający wirusy komputerowe


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) inform. służący do wykrywania i pozbywania się szkodliwego oprogramowania

 (1.2) med. zwalczający wirusy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konieczny jest program antywirusowy, który trzeba systematycznie uaktualniać.

 (1.2) Eukaliptus - "sprzyja dobrym snom". Teraz wiadomo, że jest antyseptyczny, antywirusowy, obniża gorączkę, wzmacnia układ obronny organizmu i serce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨvʲiruˈsɔvɨ, AS: ãntyvʹirusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywirus m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeciwwirusowy

Wiktionary


antywitamina

związek chemiczny podobny do witaminy pod względem składu i struktury, nie spełniający jej funkcji, blokujący jej biologiczne wykorzystanie przez organizm


SJP.pl

Antywitamina – antymetabolit, który poprzez podobieństwo strukturalne do określonej witaminy blokuje jej szlak metaboliczny (np. poprzez łączenie się z koenzymami), nie oddziałując bezpośrednio na nią samą. Związki te są stosowane w medycynie (np. jako środki przeciwbakteryjne czy leki przeciwnowotworowe) oraz w badaniach nad metabolizmem witamin.

Wikipedia


antywiążący

orbital antywiążący - orbital molekularny mający energię wyższą od orbitalu atomowego


SJP.pl


antywodór

pierwiastek antymaterii będący odpowiednikiem wodoru; atom, cząsteczka tegoż pierwiastka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. odpowiednik zwykłego wodoru w antymaterii, składający się z antyprotonu i pozytonu (czyli antyelektronu)

Wiktionary

Antywodór – pierwiastek antymaterii (antypierwiastek), odpowiednik wodoru w materii. Atom antywodoru składa się z pozytonu (antyelektronu) i antyprotonu, analogicznie do atomu wodoru, składającego się z elektronu i protonu. Symbolem używanym na oznaczenie antywodoru jest H.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli antywodór zetknie się z materią (np. z powietrzem), dochodzi do anihilacji.

Wiktionary


antywojenność

→ antywojenny


SJP.pl

Patrz:

antywojenny

antywojenny

skierowany przeciw wojnie; pacyfistyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Antywojennymi mediami zawładnął populistyczny instynkt stadny: elity to kanalie, rozprawa z Husajnem to zasłona dymna dla ich knowań, raport Huttona to problairowska propaganda.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ, AS: ãntyvoi ̯ẽ•ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pacyfistyczny, przeciwwojenny

Wiktionary


antywolnościowy

występujący przeciwko liberalnej polityce


SJP.pl


antywschodni

wrogi Wschodowi, krytyczny wobec Wschodu


SJP.pl


antywstrząsowy

przeciwwstrząsowy;
1. zabezpieczający przed wstrząsami;
2. odporny na negatywne skutki wstrząsów;
3. używany w celu wyprowadzenia pacjenta z szoku


SJP.pl


antywychowawczy

sprzeczny z celami wychowawczymi


SJP.pl


antywynalazczy

przeciwdziałający wynalazczości


SJP.pl


antywyważeniowy

chroniący przed wyważeniem drzwi; przeciwwyważeniowy


SJP.pl


antywzorzec

przeciwieństwo tradycyjnych wzorców, norm, wartości


SJP.pl


antywęgierski

niechętny lub wrogi Węgrom


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Węgrom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antywęgierskiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od początku 1918 r. można zauważyć coraz wyraźniej antypolski, a później antywęgierski i antyniemiecki kurs w polityce Masaryka prowokującego napięcia i niepokoje w Sudetach oraz na południowej granicy Polski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywęgierskość ż.

Wiktionary


antywłamaniowy

chroniący przed włamaniem; przeciwwłamaniowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zapobiegający włamaniu, chroniący przed włamaniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Standard wykończenia obejmował również parapety oraz antywłamaniowe drzwi wejściowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨvwãmãˈɲɔvɨ, AS: ãntyvu̯ãmãńovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwwłamaniowy, antykradzieżowy

Wiktionary


antywłoski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Włochom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antywłoskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywłoskość ż.

Wiktionary


antyzachodni

wrogi lub niechętny wobec krajów Europy Zachodniej i Ameryki Północnej


SJP.pl


antyzambijski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Zambii i Zambijczykom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyzambijskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyzambijskość ż.

Wiktionary


antyzapalny

zwalczający zapalenie lub zapobiegający jego powstawaniu; przeciwzapalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zwalczający zapalenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwzapalny

Wiktionary


antyzatorowy

zapobiegający powstawaniu zatorów


SJP.pl


antyzbrylacz

dodatek do sypkich substancji zapobiegający ich zbrylaniu


SJP.pl


antyzdrowotny

negatywny dla zdrowia


SJP.pl


antyzwarciowy

zabezpieczający przewody prądu elektrycznego przed zwarciem; przeciwzwarciowy


SJP.pl


antyzwiązkowiec

przeciwnik związków zawodowych, kwestionujący ich pozytywną rolę


SJP.pl


antyłańcuch

termin w kilku dziedzinach matematyki na określenie obiektów o własnościach związanych z pewnymi praporządkami


SJP.pl

Antyłańcuch to termin w kilku dziedzinach matematyki na określenie obiektów o własnościach związanych z pewnymi praporządkami.

Antyłańcuchy w teorii porządków częściowych.

Wikipedia


antyłotewski

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Łotwie i Łotyszom

 (1.2) taki, który jest przejawem postawy antyłotewskiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyłotewskość ż., Łotwa ż.

Wiktionary


antyłowiecki

sprzeciwiający się łowiectwu (myślistwu)


SJP.pl


antyścierny

zapobiegający ścieraniu się; przeciwścierny


SJP.pl


antyświadectwo

świadectwo zadające kłam bronionym wartościom


SJP.pl


antyżydowski

cechujący się niechęcią, wrogością wobec Żydów, skierowany przeciw narodowi żydowskiemu; antysemicki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany przeciwko Żydom, działający na szkodę Żydów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Występni podżegacze wojenni, imperialiści robią swoją brudną robotę i jak dawniej łączy się front antykomunistyczny z antyżydowskim.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwżydowski, antysemicki

Wiktionary


antyżydowskość

→ antyżydowski


SJP.pl

Patrz:

antyżydowski

anubis

w mitologii egipskiej: bóg zmarłych przedstawiany zwykle jako człowiek z głową szakala


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitegip. bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1912;

Wiktionary

Anubis ( ’Άνουβις) – w egipskiej mitologii bóg o głowie szakala, ściśle łączony z mumifikacją i życiem pozagrobowym. W języku Starożytnego Egiptu był znany jako "Inpw". Najstarsza znana wzmianka o nim pochodzi z tekstów piramid z okresu Starego Państwa, gdzie łączony jest z pogrzebem faraona.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anubis był jednym z najważniejszych bóstw starożytnego Egiptu.

 (2.1) Anubis porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnubʲis, AS: ãnubʹis

Wiktionary


anula

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|ż. poufała forma imienia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taka z ciebie na wierzchu grzeczna Anula, ale to nie jest twoje prawdziwe oblicze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Anna ż., Ania ż., Anka ż., Hanna ż., Nula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Nula

Wiktionary


anulacja

uznanie czegoś za nieważne; unieważnienie, anulowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odwołanie zamówienia lub rezerwacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzwonię w sprawie anulacji zamówienia na tort weselny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anulować dk./ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anulowanie, odwołanie, skasowanie, unieważnienie

Wiktionary


anulacyjny

→ anulacja


SJP.pl

Patrz:

anulacja

anulewicz

nazwisko


SJP.pl


anulka

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poufała forma żeńskiego imienia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Posprzątałyśmy z Anulką na pierwszym piętrze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneczka ż., Ania ż., Anka ż., Anna ż., Anula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula

Wiktionary


anulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) unieważnianie, odwoływanie czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zadzwoniłam i poprosiłam o anulowanie zamówienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnulɔˈvãɲɛ, AS: ãnulovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anulować ndk./dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unieważnianie

Wiktionary


anulować

uznać (uznawać) coś za nieważne, unieważniać (unieważnić)


SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

 (1.2) inform. unieważnić czynność w programie komputerowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 13 grudnia 2005 r. Sąd Najwyższy Republiki Litewskiej anulował decyzję Sądu Apelacyjnego i oczyścił R. Paksasa z zarzutów złamania tajemnicy państwowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnuˈlɔvat͡ɕ, AS: ãnulovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anulacja ż., anulowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwoływać, znosić

Wiktionary


anulus

szereg komórek ułożonych w zarodni paprotkowców pierścieniowo, rozrywający zarodnię przy dojrzewaniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. pierścień pomiędzy trzonem kolumny a kapitelem;

Wiktionary

Anulus (łac. pierścień, l.mn. anuli) – pierścień kamienny lub kilka pierścieni, zdobiących górną część trzonu kolumny, znajdował się pod kapitelem. Stosowany w starożytnych porządkach architektonicznych oraz innych, późniejszych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈnulus, AS: ãnulus

Wiktionary


anunnaki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mit. bóstwo z mitologii sumeryjskiej z grupy tzw. „wielkich bogów” powiązanych ze stwarzaniem świata oraz wyznaczaniem losów ludzi i innych bogów;

 (1.2) ezot. sf. przedstawiciel rzekomej cywilizacji pozaziemskiej, która stworzyła pierwszą cywilizację ziemską

Wiktionary

Anun(n)a, Anun(n)aki (sum. "Anun(n)a", akad. "Anunnakū", "Anunnaki") – określenie grupy „wielkich bogów” występujących w wierzeniach ludów Mezopotamii. Sumeryjscy Anunna powiązani byli ze stwarzaniem świata i wyznaczaniem losów ludzi i bogów. Akadyjscy Anunnaki posiadali więcej cech chtonicznych i występowali w roli sędziów świata podziemnego.

Wikipedia


anuria

niewytwarzanie się moczu na skutek schorzenia nerek lub niemożność wydalania go; bezmocz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. bezmocz.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] u mężczyzny miało miejsce "uogólnione zakażenie bakteryjne zakończone wstrząsem z obrazem uszkodzeń wielonarządowych — układ krążenia, oddechowy, nerek z anurią".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnurʲja, AS: ãnurʹi ̯a

Wiktionary


anus

w medycynie: odbyt


SJP.pl


anusia

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja córka ma na imię Anusia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anna ż., Ania ż., Anka ż., Aneczka ż., Anula ż., Hanusia ż., Nula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula

Wiktionary


anusiewicz

nazwisko


SJP.pl


anusz

nazwisko


SJP.pl


anuszewski

nazwisko


SJP.pl


anuszkiewicz

nazwisko


SJP.pl


anuś

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem, czy Anuś wiedziała o chorobie Tomka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneczka ż., Ania ż., Anka ż., Anna ż., Anula ż.

 przym. Anusin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula

Wiktionary


anwajong

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oblewanie nowego mieszkania

Wiktionary


anwil

drużyna sportowa z Włocławka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anwil – gmina w kantonie Bazylea-Okręg, w okręgu Sissach
  • Fritz Jakob von Anwil – niemiecki rycerz
  • Anwil – firma transportowa z Poznania
  • Anwil S.A. – przedsiębiorstwo chemiczne z siedzibą we Włocławku
  • Anwil Włocławek – polski klub koszykarski
  • Andwil
  • Anvil

Wikipedia


anyang

miasto w Chinach; Anjang


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anyang – miasto w Chinach
  • Anyang – miasto w Korei Południowej

Wikipedia


anyż

anyżek;
1. roślina zielna o białych kwiatach, ceniona ze względu na owoce; biedrzeniec anyżu;
2. wysuszone owoce tej rośliny, przyprawa korzenna o słodkawo-piekącym smaku;
3. olej z nasion tej rośliny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Pimpinella anisum|L.|ref=tak., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

 (1.2) kulin. przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

 (1.3) uczn. język angielski

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • anyż gwiazdkowy
  • biedrzeniec anyż

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten napój smakuje jak anyż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɨʃ, AS: ãnyš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyżówka ż., anyżek m.

 przym. anyżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. hanyż

 (1.3) angol

Wiktionary


anyżek

1. roślina zielna o białych kwiatach, ceniona ze względu na owoce; anyż, biedrzeniec anyżu;
2. wysuszone owoce tej rośliny, przyprawa korzenna o słodkawo-piekącym smaku; anyż;
3. olej z nasion tej rośliny; anyż;
4. ciastko lub cukierek z dodatkiem anyżu (przyprawy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten napój smakuje jak anyżek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɨʒɛk, AS: ãnyžek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyż m., anyżówka ż.

 przym. anyżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anyż

Wiktionary


anyżkowy

mający smak, zapach anyżku; zrobiony z anyżku, zawierający anyżek (np. cukierki anyżkowe); anyżowy


SJP.pl


anyżowy

mający smak, zapach anyżu; zrobiony z anyżu, zawierający anyż (np. ciasto anyżowe); anyżkowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. spoż. dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komary nie znoszą zapachu olejku kamforowego, goździkowego, eukaliptusowego, anyżowego i kwiatu dzikiego bzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyż m., anyżek mrz., anyżówka ż.

Wiktionary


anyżówka

wódka zaprawiana anyżkiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. likier o zapachu i smaku anyżku;

Wiktionary

Anyżówka – słodki likier o wyraźnym zapachu i smaku anyżku, zazwyczaj bezbarwny. W oryginalnej formie produkowany najczęściej we Francji lub Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Napiłbym się babcinej anyżówki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyż mrz., anyżek mrz., anyżowość ż., anyżkowość ż.

 przym. anyżowy, anyżkowy

Wiktionary


anzelm

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anzelm – imię
  • Św. Anzelm z Canterbury (1033–1109) – arcybiskup Canterbury
  • Św. Anzelm (?–805) – opat Nonantoli i książę Friuli
  • Św. Anzelm z Lukki (młodszy, Baduarius) – biskup Lukki, bratanek papieża Aleksandra II
  • bp Anzelm OT (ok. 1210–1278) – biskup warmiński
  • Anzelm (zm. przed 1016) – burgundzki szlachcic
  • Anzelm (zm. ok. 1141) – kardynał

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wtem u ogrodzenia z desek rozdzielającego zagrody Anzelma i Fabiana coś zaszeleściło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃zɛlm, AS: ãũ̯zelm

Wiktionary


anzelma

imię żeńskie


SJP.pl

Anzelma (znane też w formie "Selma") – żeński odpowiednik imienia Anzelm. W niektórych krajach jako zdrobnienie od tego imienia funkcjonuje forma Selma.

Wikipedia


anzelminy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anzelmy lub z nią związany


SJP.pl


anzelmostwo

Anzelm z małżonką; Anzelmowie


SJP.pl


anzelmowie

Anzelm z małżonką; Anzelmostwo


SJP.pl


anzelmowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anzelma lub z nim związany


SJP.pl


anzus

[czytaj: anzus] (skrót od angielskich nazw państw założycielskich: Australia, New Zealand, United States) sojusz polityczno-wojskowy pomiędzy Australią, Nową Zelandią i Stanami Zjednoczonymi; Pakt Bezpieczeństwa Pacyfiku


SJP.pl


anżelika

1. korzeń arcydzięgla litworu, zawierający olejki eteryczne;
2. usmażone w cukrze części zielone arcydzięgla litworu, wykorzystywane przy dekorowaniu wyrobów cukierniczych


SJP.pl


anżero-sudżeńsk

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Anżero-Sudżensk

Wiktionary


aoida

wędrowny albo nadworny pieśniarz w Grecji przedhomeryckiej, opiewający czyny bogów; aojda


SJP.pl


aojda

w starożytnej Grecji, w czasach przedhomerowych wędrowny śpiewak, który w pieśniach epickich opiewał czyny bogów i herosów; aoida


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. muz. nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

Wiktionary

Aojda ( ἀοιδός "aoidos"; od „oda” – pieśń) – w starożytnej Grecji śpiewak odwiedzający dwory arystokratów, gdzie umilał czas zgromadzonym na ucztach biesiadnikom. W tworzonych przez siebie pieśniach epickich opiewał czyny bogów, herosów i bohaterów. Swoje utwory najczęściej wykonywał przy akompaniamencie formingi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aojdowie opiewali czyny bogów i herosów, akompaniując sobie na kitarze lub formindze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɔjda, AS: aoi ̯da

Wiktionary


aojdowski

→ aojda; aojdyczny


SJP.pl


aojdowy

→ aojda


SJP.pl

Patrz:

aojda

aojdyczny

→ aojda; aojdowski


SJP.pl


aol

[czytaj: aol] część korporacji medialnej AOL Time Warner, dostawca usług internetowych


SJP.pl

AOL (dawniej America Online) – jeden z głównych dostawców usług internetowych, powstały w 1983 roku jako "Quantum Computer Services", później posługujący się nazwą "America Online". W latach 90. AOL był utożsamiany przez wielu Amerykanów z Internetem; w najlepszych latach obsługiwał 30 milionów subskrybentów, chociaż później liczba ta znacząco spadła. Do 2009 roku AOL był spółką korporacji medialnej Time Warner. Spółka publiczna notowana na Giełdzie Nowojorskiej (NYSE)

Wikipedia


aon

[czytaj: a-o-EN lub Aon] skrót od: Akademia Obrony Narodowej - uczelnia wojskowa w Warszawie


SJP.pl


aor.

skrót w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

 (1.1) = gram. aoryst

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɔrɨst, AS: aoryst

Wiktionary


aorta

główna tętnica, rozprowadzająca krew z serca do całego organizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. główna i największa tętnica człowieka;

Wiktionary

Aorta, tętnica główna – największa tętnica odprowadzająca utlenowaną krew z części komorowej serca występująca u niektórych zwierząt, w tym kręgowców. Od niej odchodzą naczynia zaopatrujące w krew cały organizm poza płucami.

U stawonogów wychodzi z serca ku przodowi ciała i rozdziela się na tętnice. U mięczaków krew z aorty wylewać się może prosto do szczelin blastocelu. U ślimaków aorta jest krótka i rozgałęziona na dwie części: jedna prowadzi do głowy i nogi, a druga do trzewi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɔrta, AS: aorta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aortalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tętnica główna

Wiktionary


aortalgia

ból aorty spowodowany zmianami zapalnymi lub zwyrodnieniowymi


SJP.pl


aortalno-wieńcowy

związany z aortą i naczyniami wieńcowymi (np. pomosty aortalno-wieńcowe)


SJP.pl


aortalny

związany z aortą, dotyczący aorty


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) anat. związany z aortą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aorta ż.

 przym. aortowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aortowy

Wiktionary


aortografia

badanie rentgenowskie aorty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. med. badanie diagnostyczne polegające na uzyskaniu obrazu aorty przy użyciu kontrastu i promieni rentgenowskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chirurg zlecił aortografię, aby sprawdzić stan tętnicy głównej po przebytym urazie.

Wiktionary


aortograficzny

przymiotnik od: aortografia


SJP.pl


aortowy

→ aorta


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) anat. związany z aortą

Wiktionary

Patrz:

aorta

Powiązane:

 przym. aortalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aortalny

Wiktionary


aoryst

czas przeszły dokonany, głównie w gramatyce greckiej i sanskryckiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gram. czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

Wiktionary

Aoryst ( ἀόριστος – „nierozgraniczony, nieokreślony”; aoristus) – czas lub aspekt gramatyczny, występujący w niektórych językach. W wielu językach pełni przede wszystkim funkcję czasu przeszłego dokonanego (często przeciwstawionego jednak "perfectum", mogącemu także wyrażać czynności dokonane, ale o bliższym niż aoryst związku z teraźniejszością), znane są jednak również użycia aorystu jako aspektu czasu przyszłego, trybu przypuszczającego lub życzącego ("optativus").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W językach łużyckich formy aorystu tworzy się jedynie od czasowników dokonanych, zaś formy imperfectum tylko od czasowników niedokonanych.

 (1.1) W języku tureckim aoryst służy przede wszystkim do wyrażania czynności ogólnych, powtarzających się oraz mogących nastąpić w bardzo bliskiej przyszłości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɔrɨst, AS: aoryst

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aorystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. aor.

Wiktionary


aorystyczny

→ aoryst


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający związek z aorystem

Wiktionary

Patrz:

aoryst

Wymowa:

IPA: ˌaɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: aorystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aoryst mrz.

Wiktionary


aosta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Wiktionary

Aosta (wł., Aoste, franko-prow. "Aoûta", gwara Walser "Augschtal") – miasto i gmina we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty. Według danych na styczeń 2009 gminę zamieszkiwało 34 979 osób przy gęstości zaludnienia 1637 os./km².

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɔsta, AS: aosta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aostański

Wiktionary


aostański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Aostą, dotyczący Aosty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aosta ż.

Wiktionary


aowiec

członek klubu Anonimowych Alkoholików; AA-owiec


SJP.pl


aoński

1. → Aonia;
2. w mitologii rzymskiej: siostry aońskie - muzy mieszkające wraz z Apollinem na Helikonie; Aonidy


SJP.pl


ap

1. [czytaj: a pe lub ej pi] skrót od: Associated Press - amerykańska agencja prasowa;
2. skrót od: Adobe Photoshop - program graficzny;
3. skrót od: Aeroklub Polski - stowarzyszenie zrzeszające ludzi uprawiających sport i rekreację polegającą na różnych formach latania w powietrzu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Apokalipsa świętego Jana

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adobe Photoshop
  • Aeroklub Polski
  • Akademia Pedagogiczna
  • Akademia Podlaska w Siedlcach
  • AP – rodzina polskich analizatorów pola
  • AP – polska organizacja konspiracyjną pod okupacją niemiecką
  • Apostolinki – żeńskie zgromadzenie zakonne
  • Ascoli Piceno – miasto we Włoszech
  • Associated Press – amerykańska agencja prasowa
  • choroba niedokrwienna serca (Angina pectoris) – dusznica bolesna
  • chór Alla Polacca przy Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie
  • fosfataza alkaliczna

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔkaˈlʲipsa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈjãna, AS: apokalʹipsa śfʹi ̯ẽntego i ̯ãna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Obj

Wiktionary


ap.

skrót od: apostoł; apost.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. apostoł

 (1.2) = apelatyw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apost.

Wiktionary


apach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) reg-pl|Poznań. przest. opryszek, oprych, zbój

Wiktionary

Apach – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Mozela.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 798 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 238 osób/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Apach plasuje się na 441. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1148.).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) apaj

Wiktionary


apache

[czytaj: apacz] marka helikopterów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Apacze – plemię Indian północnoamerykańskich
  • Apache (polski tytuł: Ostatnia walka Apacza) – amerykański western z 1954 roku
  • Boeing AH-64 Apache – amerykański śmigłowiec szturmowy
  • North American A-36 Apache – amerykański samolot myśliwsko-szturmowy
  • Apache – serwer HTTP
  • Apache Software Foundation – fundacja oprogramowania
  • Apache License – licencja wolnego oprogramowania
  • Apache – gra komputerowa pod system MS-DOS
  • skala APACHE
  • Apache – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Caddo
  • hrabstwo Apache (ang. Apache County) – w stanie Arizona

Wikipedia


apacki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z Apaczami, dotyczący Apaczów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podobnie jak w metaforze europejskiej celem apackich słów mądrości jest wskazanie ukrytych podobieństw.

 (1.1) Najbardziej fascynujące są przyjaźnie między zupełnie niepasującymi do siebie ludźmi, jak chociażby historia Toma Jeffordsa, właściciela spółki dyliżansowej, działającej w czasie wojen apackich w latach 60. XIX w. na terenie Arizony.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apacz mos., Apaczka ż.

Wiktionary


apacz

Indianin należący do zespołu grup etnicznych Ameryki Północnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Winnetou był wodzem Apaczów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apasz mos., apaszka ż.

:: fż. Apaczka ż.

 przym. apacki

Wiktionary


apacze

Indianie Ameryki Północnej dawniej prowadzący koczowniczy tryb życia, współcześnie rolnicy i hodowcy w rezerwatach Nowego Meksyku i Arizony


SJP.pl

Ap

Wikipedia


apaczka

Indianka należąca do zespołu grup etnicznych Ameryki Północnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. członkini indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarz podał młodej Apaczce lek dostarczony z Santa Fe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apasz mos., apaszka ż.

:: fm. Apacz mos.

 przym. apacki

Wiktionary


apadana

w starożytnej Persji: monumentalna sala audiencyjna o stropie wspartym na kolumnach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. główna, monumentalna sala audiencyjna w pałacu perskiego władcy; hala tronowa w starożytnej Persji

Wiktionary

Ap

Wikipedia


apage

z greki: idź precz, oddal się!


SJP.pl


apagoge

dowód nie wprost, polegający na udowodnieniu, że fałszywe jest negowanie twierdzenia, które trzeba udowodnić; dowód apagogiczny


SJP.pl


apaj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) reg-pl|Poznań. przest. opryszek, oprych, zbój

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apach

Wiktionary


apanasewicz

nazwisko


SJP.pl


apanaż

1. w monarchii: pensja dla członków rodu panującego
2. dawniej: zasiłek, środki na utrzymanie, zwykle niezbyt zasłużone i nadmierne


SJP.pl


apanaże

1. dochody, zwłaszcza za pracę wykonywaną nieregularnie (na zlecenie) lub w formie wolnego zawodu;
2. w historii: ziemia przyznawana dla członków dynastii niezasiadających na tronie, jako źródło utrzymania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) urz. pieniądze przeznaczane na utrzymanie członków panującego rodu

 (1.2) hist. fragment królewskich posiadłości, które panujący wydzielił dla młodszych członków rodu

 (1.3) przen. książk. zyski wynikające z pełnienia wysokich funkcji

 (1.4) przen. książk. pieniądze przeznaczane na czyjeś utrzymanie

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Jan jest płatnym prowokatorem na usługach policji i pobiera za to regularne apanaże zupełnie bez skrupułów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapãˈnaʒɛ, AS: apãnaže

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apanażowy

Wiktionary


apanażowy

przymiotnik od: apanaż


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z apanażem, apanażami, dotyczący apanażu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apanaż mrz., apanaże nmos.

Wiktionary


apanowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Franciszek Apanowicz
  • Jerzy Apanowicz
  • Magda Apanowicz

Wikipedia


apap

nazwa handlowa leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, zawierającego paracetamol; Acenol, Panadol


SJP.pl


aparacik

zdrobnienie od: aparat (przyrząd)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od aparat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aparat, lecz tylko mały aparacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat m., aparatczyk mos., aparatka ż.

Wiktionary


aparacikowy

przymiotnik od: aparacik


SJP.pl


aparat

1. urządzenie do wykonywania określonych czynności lub funkcji;
2. system powiązanych ze sobą urzędów, organów funkcyjnych, działających w jakiejś sferze życia publicznego (np. aparat władzy);
3. całość metod i środków służących weryfikacji hipotez naukowych (np. aparat pojęciowy);
4. zespół narządów organizmu pełniący daną funkcję (np. aparat ruchowy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

 (1.2) med. przyrząd do korekcji wad

 (1.3) anat. grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania

 (1.4) instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pot. uczn. zabawny lub szokujący człowiek

 (2.2) gwara więzienna cwaniak

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aparat Eutaliusza
  • aparat gębowy
  • aparat Golgiego
  • aparat gnykowy
  • aparat mowy
  • aparat szparkowy
  • aparat Webera
  • aparat absorpcyjny
  • aparat Deana-Starka
  • aparat destylacyjny – destylator
  • aparat Graefego
  • aparat Kippa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Telegrafista cofnął się, zmieszany nieco, do telegrafu, usiadł przy aparacie, zatopił długie, chude, nerwowe palce w jasnych jak len włosach i zapatrzył się przez okno w zamglony jesienny dzień.

 (1.2) Dziadek bez aparatu prawie nic nie słyszy.

 (1.4) Stworzenie na gruzach dawnego aparatu państwowego, który był aparatem kapitalistycznej przemocy w stosunku do mas ludowych, nowego aparatu państwowego, złożonego w swych zasadniczych ogniwach z nowych, ludowych kadr, aparatu, który stał się orężem walki z wszelkimi próbami przywrócenia panowania burżuazji oraz dźwignią podstawowych przeobrażeń ustrojowych w kierunku socjalizmu; ścisłe powiązanie wojska z ludem i demokratyzacja korpusu oficerskiego; coraz szerszy i aktywniejszy udział mas w rządzeniu państwem.

 (2.1) Niezły z niego aparat!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈparat, AS: aparat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparatura ż., aparatczyk mos.

:: zdrobn. aparacik m.

:: fż. aparatka ż.

 przym. aparatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) agregat, model, numer, numerant

 (2.2) gwara. więz. model, agregat

Wiktionary


aparatczyk

pogardliwie o działaczu i urzędniku aparatu partyjnego, kiedyś zwłaszcza w odniesieniu do urzędników partii komunistycznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. polit. członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zakrojone na szeroką skalę dechrystianizowanie społeczeństwa cieszyło aparatczyków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat m., aparacik m., aparatura ż., aparatka ż.

 przym. aparatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bonzo partyjny; funkcjonariusz partyjny

Wiktionary


aparatczykowy

przymiotnik od: aparatczyk; aparatczykowski


SJP.pl


aparatka

→ aparat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: aparat; pot. uczn. kobieta zabawna lub szokująca

Wiktionary

Aparatka (tyt. oryg. "Braceface") – kanadyjsko-amerykańsko-chiński serial animowany dla nastolatków, nadawany w latach 2001–2004. Był produkowany dla studia Nelvana przez amerykańską aktorkę Alicię Silverstone, która również użyczyła głosu głównej bohaterce. W polskiej wersji językowej dubbinguje ją Małgorzata Kożuchowska.

Wikipedia

Patrz:

aparat

Przykłady

 (1.1) Ale z tej Maryśki aparatka, przyszła do biura w czapce kucharza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈratka, AS: aparatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat m., aparacik m., aparatura ż., aparatczyk mos.

 przym. aparatowy

Wiktionary


aparatownia

pomieszczenie, w którym umieszczone są aparaty wylęgowe piskląt


SJP.pl


aparatowy

przymiotnik od: aparat


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z aparatem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) specjalista obsługujący dany rodzaj aparatów, maszyn lub procesów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat mos./mrz.

Wiktionary


aparatura

ogół aparatów zestawionych razem dla wykonania pewnego zadania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do produkcji bimbru potrzebna jest specjalistyczna aparatura.

 (1.1) Nowa aparatura umożliwia pomiar z dokładnością do jednego mikrograma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaparaˈtura, AS: aparatura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat mrz. / mos., aparatczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maszyneria

Wiktionary


aparaturowy

przymiotnik od: aparatura


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aparaturą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparatura ż.

Wiktionary


aparencja

dawniej:
1. pozór;
2. okazałość, blask


SJP.pl


apart

wypowiedź "na stronie" postaci teatralnej, skierowana do pozornie nieistniejącej publiczności


SJP.pl

Apart Sp. z o.o. – polskie przedsiębiorstwo jubilerskie z siedzibą w Suchym Lesie koło Poznania.

Wikipedia


apartamencik

zdrobnienie od: apartament


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: apartament

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wynajęliśmy milutki apartamencik w samym centrum miasta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapartãˈmɛ̃ɲt͡ɕik, AS: apartãmẽńćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apartament m., apartamentowiec m.

 przym. apartamentowy

Wiktionary


apartament

wygodne, elegancko urządzone, luksusowe mieszkanie lub pokój w hotelu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) reprezentacyjne wnętrze pałacu, ambasady itp.;

 (1.2) wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

 (1.3) hotel. komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu

Wiktionary

Apartament – wielopokojowe mieszkanie w wysokim standardzie lub zespół pomieszczeń przeznaczonych dla potrzeb jednego użytkownika np. w hotelu. Nazwa pochodzi od francuskiego "appartement" oznaczającego większe mieszkanie, które z kolei wywodzi się z włoskiego "appartare" (oddzielić).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) "PENSJONAT" posiada dwa apartamenty dwupoziomowe dla trzech osób i trzy pokoje dwuosobowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaparˈtãmɛ̃nt, AS: apartãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apartamentowiec m.

:: zdrobn. apartamencik m.

 przym. apartamentowy

Wiktionary


apartamentowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nowoczesny budynek z drogimi ekskluzywnymi mieszkaniami

Wiktionary

Apartamentowiec – budynek mieszkalny składający się z apartamentów, zaprojektowany zgodnie z wysokimi standardami, usytuowany najczęściej w prestiżowej lokalizacji oraz wykonany z materiałów wysokiej jakości.

Z zasady apartamentowiec ma jedno wyróżniające się przeszklone wejście, zamiast kilku klatek, jakie mają bloki. Na parterze znajduje się recepcja, obsługiwana przez portiera.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok lasu postawili trzy nieduże apartamentowce.

 (1.1) W owym czasie w całym Manhattanie wznosiły się już pięcio- i sześciopiętrowe eleganckie apartamentowce – nazywane czasem „mieszkaniami w stylu francuskim”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apartament m., apartamencik mrz.

Wiktionary


apartamentowy

przymiotnik od: apartament


SJP.pl


apartheid

[czytaj: aparthejd] koncepcja "prawa do osobnego rozwoju", stanowiąca od roku 1948 podstawę rasistowskiej dyskryminacji ludności niebiałej; stworzona przez burskich nacjonalistów w Afryce Południowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. hist. ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

 (1.2) polit. (w szerszym rozumieniu) polityka segregacji rasowej połączona z dyskryminacją

Wiktionary

Apartheid (z afr. „oddzielność”) – ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Południowej Afryce do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej. System segregacji był oparty na przekonaniu o wyższości rasy białej i dyskryminował ludność czarną i kolorową. W 1968 został uznany przez Organizację Narodów Zjednoczonych za zbrodnię przeciwko ludzkości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwieńczeniem tego systemu segregacji – wyprzedzającego apartheid, a nawet rasowe ustawy w hitlerowskich Niemczech – było wprowadzenie przez Belgów specjalnych paszportów, zawierających informację o przynależności do Tutsi lub Hutu.

 (1.1) Symbolem walki z apartheidem w Republice Południowej Afryki jest Nelson Mandela. Dla swej działalności zyskał on poparcie społeczności międzynarodowej.

 (1.2) Kiedy jedna grupa kontroluje drugą grupę i używa niehumanitarnych środków, by podtrzymać tę dominację, mamy do czynienia z apartheidem (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpartxajt, AS: apartχai ̯t

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apartheidowy

Wiktionary


aparthotel

hotel składający się z apartamentów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) samodzielna jednostka mieszkalna o podwyższonym standardzie wynajmowana jak w hotelu

Wiktionary


apartnie

przysłówek sposobu

 (1.1) gw-pl|Poznań. osobno

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apartny

Wiktionary


apartny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Poznań. osobny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. apartnie

Wiktionary


apartyjność

deklarowanie nieprzynależenia do żadnej partii politycznej; bezpartyjność


SJP.pl


apartyjny

nienależący do żadnej partii politycznej; bezpartyjny


SJP.pl


aparycja

wygląd zewnętrzny; prezencja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. wygląd zewnętrzny (powierzchowny)

 (1.2) przest. ukazanie się, pokazanie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ważną rzeczą jest to, żeby podręcznik szkolny miał aparycję podręcznika, a nie słownika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈrɨt͡sʲja, AS: aparycʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezencja, powierzchowność, wygląd

Wiktionary


aparycyjny

rzadko: dotyczący wyglądu zewnętrznego


SJP.pl


apastron

punkt orbity okołogwiazdowej ciała niebieskiego najbardziej oddalony od gwiazdy obieganej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) astr. punkt na orbicie, w którym ciało niebieskie znajduje się najdalej od gwiazdy, wokół której krąży

Wiktionary


apasz

człowiek należący do świata przestępczego; opryszek, rzezimieszek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. ktoś należący do przestępczego półświatka, w szczególności paryskiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syn ulicy przeklęty, apasz zbój, który od najmłodszych lat postrach siał, rabował, kradł, aż w urocze sidła pięknej ulicznicy wpadł.

 (1.1) Apaszem Stasiek był; w krąg znały go ulice / W spelunkach, tam gdzie podłe życie wre. / Kochanką jego była zwykła ulicznica, / Co gdzieś na rogu sprzedaje ciało swe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈa.paʃ, AS: a.paš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apaszka ż., Apacz m.

 przym. apaszowski, apaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestępca, rabuś, zbir, łotr, bandzior, oprych, łotrzyk, rzezimieszek, bandyta, zbój, baciar, ulicznik, gangster, mafiozo, chuligan

Wiktionary


apaszka

trójkątna lub kwadratowa chustka noszona na szyi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

Wiktionary

Apaszka – rodzaj kwadratowej chusty (najczęściej jedwabnej), składanej w trójkąt i zawiązywanej na szyi.

Pierwotnie element stroju apasza, czyli ulicznego chuligana, bandyty – stąd jej nazwa. W drugiej połowie XIX wieku noszona przez paryskich robotników. Później, w latach 20. XX wieku stała się popularna w sportowym stroju kobiecym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczoraj założyłam swoją ulubioną apaszkę.

 (1.1) Agata ma nową apaszkę i podoba się wszystkim chłopakom, także mnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a.ˈpaʃ.ka, AS: a.paš.ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apaczka ż., apasz, Apacz

 przym. paszowski, apaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bandytka, gawroszka, chustka

Wiktionary


apaszkowy

→ apaszka


SJP.pl

Patrz:

apaszka

apaszowski

łobuzerski; przymiotnik od: apasz (łobuz, włóczęga, huligan z fantazją)


SJP.pl


apaszowy

przymiotnik od: apasz


SJP.pl


apate

iluzja sztuki, zwłaszcza teatru, mająca na celu wywołanie u widza prawdziwych uczuć za pomocą pozorowanych sytuacji


SJP.pl

Apate (także Zdrada; gr. Ἀπάτη Apátē) – w mitologii greckiej uosobienie zdrady; córka Nyks; jedno z nieszczęść zawartych w puszce Pandory

Wikipedia


apateista

zwolennik poglądu, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. neol. zwolennik apateizmu, człowiek obojętny na kwestię istnienia lub nieistnienia Boga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wersji bardziej świadomej apateista pozostałby sobą, nawet gdyby udowodniono mu istnienie Boga — bo on ma to po prostu gdzieś. Ale czy to rzeczywiście możliwe?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateizm mrz.

:: fż. apateistka ż.

 przym. apateistyczny

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apateistka

zwolenniczka poglądu, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwolenniczka apateizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale jako apateistka traktuję te rozważania jako grę intelektualną i idę dalej, starając się być dobrym człowiekiem, bo tak chcę, a nie myśląc o wszelkich formach życia po życiu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateizm mrz.

:: fm. apateista mos.

 przym. apateistyczny

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apateistyczny

taki, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. neol. rzad. związany z apateizmem i/lub apateistami; obojętny na kwestie religijne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A kto czytał „Balladyny i romanse”, ten wie, że to chyba pierwsza polska ostentacyjnie apateistyczna powieść. Kiedy w jej trzeciej części bogowie (…) zstępują na Ziemię i osiadają w Polsce, między Polakami, nie ma to dla nikogo znaczenia. Nie oni wpływają na polskie życie, ale ono na nich – pochłania ich, wciąga i pozbawia boskości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateizm mrz., apateista mos., apateistka ż.

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apateizm

pogląd, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. neol. założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

Wiktionary

Apateizm ( apatheism) – postawa obojętności wobec religii i problemu, czy istnieje Bóg.

Jest to neologizm powstały poprzez połączenie słów apatia i teizm. Stworzenie tego terminu często przypisuje się Jonathanowi Rauchowi w artykule z 2003 w "The Atlantic Monthly" pt. "Let It Be". Sam Rauch nigdy tak nie twierdził. Termin ten został już wcześniej użyty przez kanadyjskiego socjologa Stuarta Johnsona w 1972, który łączył tę postawę z tendencjami sekularyzacyjnymi we współczesnych społeczeństwach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apateizm — to postawa indyferentyzmu wobec samej kwestii istnienia/nieistnienia Boga, także wobec teizmu i ateizmu jako zdeklarowanej wiary/niewiary.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateista mos., apateistka ż.

 przym. apateistyczny

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apatetyczny

polegający na stwarzaniu złudzenia, zwodniczy


SJP.pl


apatheia

ideał stoickiej doskonałości: brak uczuć, niedoznawanie żadnych emocji


SJP.pl

Apatheia ( ἀπάθεια, "apátheia", od "a" 'brak' i "páthos" 'doświadczenie) – w filozofii starożytnej stan lub postawa nieczułości, beznamiętności, niewzruszoności osiągany przez mędrca i któremu przypisywano wartość etyczną.

W językach nowożytnych ze starożytnej "apathei" powstało pojęcie psychologiczne (apatia), mające jednak negatywne znaczenie i oznaczającę nieczułość i otępienie.

Wikipedia


apatia

nieczułość na bodźce zewnętrzne, brak zaangażowania w cokolwiek, niezdolność do odczuwania i okazywania wzruszeń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

 (1.2) filoz. u stoików stan spokoju wewnętrznego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Apatheia (filozofia)
  • Apatia (psychopatologia)
  • Apatia (grupa muzyczna)
  • Apatia – album studyjny polskiego zespołu Pneuma
  • Apatia seksualna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Melancholia objawia się apatią i niechęcią do życia.

 (1.1) Trzeba otrząsnąć się z apatii i podnieść głowę, jak przystało na kobietę samodzielną…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpatʲja, AS: apatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatyk mos., apatyczność ż., apatycznienie n.

 czas. apatycznieć ndk.

 przym. apatyczny

 przysł. apatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marazm, bezruch, bezwład, drętwota, osowiałość, otępienie, zblazowanie, splin, przest. indyferencja

Wiktionary


apator

klub sportowy


SJP.pl

Ap

Wikipedia


apatozaur

rodzaj dużego zauropoda z rodziny diplodoków


SJP.pl

Ap

Wikipedia


apatriotyczny

przymiotnik od: apatriotyzm


SJP.pl


apatryda

osoba nie posiadająca obywatelstwa żadnego państwa; bezpaństwowiec; apolita


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która nie posiada żadnego obywatelstwa państwowego;

Wiktionary

Apatryda ( άπατρις „pozbawiony ojczyzny”), bezpaństwowiec ( stateless person) – osoba, której żadne państwo nie uznaje za swojego obywatela, czyli osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa.

Konwencja o statusie bezpaństwowców z 1954 definiuje w art. 1 bezpaństwowca jako "osobę, która nie jest uznawana za obywatela żadnego państwa w zakresie obowiązywania jego prawa".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy każdy apatryda może ubiegać się o polskie obywatelstwo?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈtrɨda, AS: apatryda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. patriarcha mos., patria ż., patriota m., patriotka ż., patriotyzm m.

:: fż. apatrydka ż.

 przym. patriarchalny, patriotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apolita, bezpaństwowiec

Wiktionary


apatyczka

→ apatyk


SJP.pl

Patrz:

apatyk

apatycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób apatyczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrzyła przed siebie apatycznie, widać było, że jest zupełnie zrezygnowana.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatyk m., apatyczność ż.

 przym. apatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bez oznak życia, bez życia

Wiktionary


apatycznienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|apatycznieć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż.

 czas. apatycznieć

 przym. apatyczny

Wiktionary


apatycznieć

czasownik

 (1.1) obojętnieć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatycznienie n.

 przym. apatyczny

Wiktionary


apatyczność

obojętność na to, co się wokół dzieje, niewrażliwość na bodźce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co apatyczne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O ile piérwsza energiczna jest i żywa, o tyle temperament drugiéj przedstawia najpiękniejszy exemplarz flegmy i apatyczności.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatyk m.

 przym. apatyczny

 przysł. apatycznie

Wiktionary


apatyczny

przymiotnik od: apatia; zobojętniały, nieczuły na bodźce zewnętrzne, niezdolny do odczuwania i okazywania wzruszeń (np. apatyczne spojrzenie, apatyczny chłopak)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

 (1.2) będący przejawem stanu niewrażliwości na otoczenie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatyczność ż., apatycznienie n.

 przysł. apatycznie

 czas. apatycznieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bez oznak życia, bez życia, odrętwiały, osowiały, otępiały, przyćmiony, przygasły, przygaszony, tępy, zgasły, zgaszony, zobojętniały, zrezygnowany

Wiktionary


apatyk

osoba apatyczna


SJP.pl


apatyt

minerał, fosforan wapnia zawierający fluor, chlor lub grupę wodorotlenową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z gromady fosforanów;

Wiktionary

Apatyt (gr. "apatao" – „oszukiwać, zwodzić, łudzić”, gdyż często bywa mylony z innymi minerałami jak beryl, nefelin, diopsyd, turmalin czy diaspor) – minerał z gromady fosforanów. Należy do minerałów szeroko rozpowszechnionych występujących we wszystkich typach skał.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apatyt jest częstym składnikiem pegmatytów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpatɨt, AS: apatyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apatyty nmos.

 przym. apatytowy

Wiktionary


apatytowy

przymiotnik od: apatyt


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) miner. dotyczący apatytu, wykonany z apatytu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatyt mrz.

Wiktionary


apatyty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim;

Wiktionary

Apatyty ( Апатиты) – miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim, nad jeziorem Imandra. Czwarte co do wielkości miasto za północnym kołem biegunowym. Liczy około 53,8 tys. mieszkańców (2021). Tworzy miejski okręg, do którego oprócz miasta wchodzi osiedle Drelich-warga i stacja Chibiny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apatyt mrz.

Wiktionary


apałonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Podlasie,Augustów. łyżka wazowa

 (1.2) gw-pl|Augustów,Węgorzewo,Sokółka. warząchew

Wiktionary


apedagogiczny

niezgodny z zasadami pedagogiki; niepedagogiczny, szkodliwy wychowawczo


SJP.pl


apeiron

[czytaj: apejron] w greckiej filozofii przyrody: bezgraniczna, bezkształtna pramateria, będąca elementarnym tworzywem przyrody; apejron


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • apeiron – pojęcie filozoficzne
  • Apeiron – wydawnictwo prezentujące alternatywne teorie fizyki
  • Apeiron – Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego w Krakowie

Wikipedia


apejron

bezgraniczna, bezkształtna pramateria, będąca elementarnym tworzywem przyrody - wg Anaksymandra z Miletu; apeiron


SJP.pl


apeks

1. punkt na sferze niebieskiej określający kierunek ruchu Słońca lub innego obiektu względem wybranej grupy gwiazd;
2. koniec języka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) astr. punkt, w kierunku którego Słońce porusza się względem innych jasnych gwiazd w otoczeniu;

 (1.2) daw. szczyt, wierzchołek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyapeks mrz.

Wiktionary


apeksowy

przymiotnik od: apeks


SJP.pl


apel

1. zbiórka (w celu sprawdzenia obecności itp.);
2. odezwa, wezwanie;
3. karność psa myśliwskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. zbiórka wszystkich żołnierzy w jednostce

 (1.2) eduk. zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)

 (1.3) sygnał ogłaszający zbiórkę na apel (1.1)

 (1.4) publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś

 (1.5) publiczna wypowiedź skierowana do jakiejś osoby

 (1.6) łow. karność psa myśliwskiego

 (1.7) łow. sygnał do rozpoczęcia polowania

 (1.8) utwór literacki, bezpośrednie wezwanie do adresata

Wiktionary

Apel (fr. "appel" wezwanie, odwołanie) – bezpośrednie wezwanie, żądanie wysłuchania i odezwy – działania mającego na celu zastosowania się do treści niesionej słowami, kierowane przez autora ku czytelnikom lub ku słuchaczom apelu. Treść apelu często jest wyrazem uczuć mających łączyć nadawcę i jego odbiorców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Major rozkazał sierżantowi zebrać podwładnych na apel.

 (1.2) Na apelu nie obyło się bez oracji dyrektorki.

 (1.4) Lokalne media opublikowały apel policji o pomoc w znalezieniu zaginionego dziecka.

 (1.6) Apel mojej suczki jest bardzo słaby, bo lubi ona biegać po lesie i pływać rzeką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapɛl, AS: apel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelacja ż., apelowanie n., apelant m.

:: zdrobn. apelik m.

 czas. apelować

 przym. apelowy, apelacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) odezwa, orędzie

 (1.5) list otwarty

Wiktionary


apelacja

w prawie procesowym: środek odwoławczy, przysługujący od nieprawomocnego wyroku sądu I instancji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

 (1.2) środ. praw. wyższa instancja sądownicza

 (1.3) roln. region uprawy winorośli, gdzie wytwarza się wino określonego gatunku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • apelacja – odwołanie się od wyroku
  • apelacja – termin stosowany w winiarstwie
    • apelacja – appellation d’origine contrôlée
  • Apelacja – powieść Johna Grishama
  • Apelacja – film radziecki z 1987 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wywód apelacji składa się w sądzie, który wydał wyrok, bądź na piśmie, bądź ustnie do protokołu sekretarza sądowego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelant mos., apel mrz.

 przym. apelacyjny, bezapelacyjny

 czas. apelować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwołanie, rewizja

Wiktionary


apelacyjny

związany z apelacją (np. procedura apelacyjna, sąd apelacyjny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z apelacją, dotyczący apelacji

 (1.2) praw. związany z odwołaniami od wyroków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przykład w federalnych sądach apelacyjnych zasiada około dwustu sędziów, a w sądach rejonowych około sześciuset.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelacja ż., apelant mos., apel mrz.

 czas. apelować

 przym. bezapelacyjny

Wiktionary


apelant

osoba lub instytucja wnosząca apelację


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. osoba składająca apelację, czyli odwołująca się od wyroku sądu niższej instancji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apel mrz., apelacja ż.

 przym. apelacyjny

 czas. apelować

Wiktionary


apelantka

→ apelant


SJP.pl

Patrz:

apelant

apelatiwum

w językoznawstwie: rzeczownik będący nazwą całej klasy desygnatów, niebędący nazwą własną, np. "człowiek", "zwierzę", "roślina"; apelatyw, appellativum, rzeczownik pospolity


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zob. apelatyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛlaˈtʲivũm, AS: apelatʹivũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apelatywny

Wiktionary


apelatyw

w językoznawstwie: rzeczownik będący nazwą całej klasy desygnatów, niebędący nazwą własną, np. "człowiek", "zwierzę", "roślina"; apelatiwum, appellativum, rzeczownik pospolity


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈlatɨf, AS: apelatyf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apelatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) appellativum, nazwa pospolita, imię pospolite, skr. ap.

Wiktionary


apelatywizacja

przekształcanie się nazwy własnej w rzeczownik pospolity; pospolicenie nazwy własnej


SJP.pl


apelatywny

1. mający charakter rzeczownika pospolitego, apelatywu;
2. mający charakter nawoływania, wezwania do czegoś


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) jęz. mający charakter rzeczownika pospolitego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelatiwum n., apelatyw mrz., appellativum n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pospolity

Wiktionary


apeldoorn

Apeldoorn – miasto w prowincji Geldria ("Gelderland"), około 40 km na wschód od Amersfoort, w środkowej części Holandii.

Miasto jest regionalnym centrum. Najstarsze wzmianki o mieście, niegdyś zwanym "Appoldro", pochodzą z VIII wieku. Miasto powstało jako osada na skrzyżowaniu dróg z Amersfoort do Deventer i drogi z Arnhem do Zwolle. Mapa z 1740 pokazuje miasto jako A"p"eldoorn.

Wikipedia


apelik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od apel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apel m.

Wiktionary


apeliotes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apeliotes uosabiał porywisty wiatr, wiejący ze wschodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈlʲjɔtɛs, AS: apelʹi ̯otes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Apeliotesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Solanus

Wiktionary


apella

w starożytnej Sparcie: zgromadzenie ludowe spartiatów, które bez dyskusji przyjmowało lub odrzucało wnioski geruzji oraz wybierało gerontów i eforów; apella nie miała inicjatywy ustawodawczej


SJP.pl

Ap

Wikipedia


apelles

Zobacz też: Apelles (postać biblijna).

Apelles (ur. ok. 370 p.n.e. w Kolofonie lub na Kos, zm. ok. 300 p.n.e. na Kos) – największy w opinii starożytnych malarz grecki, syn Pytheosa z Kolofonu.

Wikipedia


apelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zwracanie się z apelem

 (1.2) praw. składanie apelacji od wyroku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛlɔˈvãɲɛ, AS: apelovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. apel mrz.

 czas. apelować

 przym. apelowy

 (1.2)

 rzecz. apelacja ż.

 czas. apelować

 przym. apelacyjny

Wiktionary


apelować

1. wzywać kogoś do czegoś, zwracać się z apelem;
2. w prawie: odwoływać się od wyroku, wnosić apelację


SJP.pl

czasownik nieprzechodni

 (1.1) książk. wzywać kogoś do czegoś, zwracać się z apelem

 (1.2) praw. odwoływać się od wyroku, wnosić apelację

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Organizacje pozarządowe apelują do premiera, aby nie obcinał im wpływów z 1 procenta.

 (1.2) Adwokat w sądzie często apeluje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈlɔvat͡ɕ, AS: apelovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelowanie n., apel m., apelacja ż., apelant m.

 przym. apelacyjny, bezapelacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawoływać, wzywać, prosić

Wiktionary


apelowy

dotyczący apelu (w znaczeniu zbiórki), np. plac apelowy, przepisy apelowe


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z apelem, dotyczący apelu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apel m.

Wiktionary


apelsyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Bukowina. pomarańcza

Wiktionary


apendyks

przestarzałe: dodatek, uzupełnienie, załącznik do książki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dodatek, załącznik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɛ̃ndɨks, AS: apẽndyks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. appendix

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) appendix

Wiktionary


apenin

1. Apenin Kalabryjski, góry w pd. części Płw. Apenińskiego;
2. nazwa wielu pasm, łańcuchów górskich i innych części Apenin


SJP.pl


apeniny

łańcuch górski na Półwyspie Apenińskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. łańcuch górski we Włoszech;

Wiktionary

Apeniny (wł. "Appennini") – łańcuch górski we Włoszech, rozciągający się na długości 1350 km z północy na południe wzdłuż całego Półwyspu Apenińskiego i na szerokość od 40 do 200 km. Wyróżnia się Apeniny Północne (w tym Apenin Liguryjski, Toskański i Umbryjski), Środkowe i Południowe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dali widać błękitne Apeniny, góry spalone od słońca – jednobarwną smugę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ, AS: apẽńĩny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apenin m.

 przym. apeniński

Wiktionary


apeniński

przymiotnik od: Apeniny (łańcuch górski), Apenin (część Apeninów)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geogr. związany z Apeninami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Św. Benedykt urodził się około 480 roku w apenińskiej miejscowości Nursja, położonej na północ od Rzymu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci, AS: apẽńĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apeniny nmos.

Wiktionary


apepsja

niemożność trawienia wskutek braku wydzielania soków trawiennych


SJP.pl


apercepcja

1. w filozofii: samoświadomość, zdolność do postrzegania przez umysł swych własnych stanów;
2. w psychologii: zdolność postrzegania i rozumienia, prowadząca w konsekwencji do przyswajania nowych wiadomości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;

Wiktionary

Apercepcja – termin filozoficzny oznaczający postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów.

Leibniz wprowadzając to pojęcie odróżniał percepcję – przedstawianie sobie rzeczy – od apercepcji, która oznacza zdawanie sobie sprawy z tego przedstawiania. Krok dalej uczynił Kant, który odróżnił apercepcję empiryczną, czyli introspekcję od transcendentalnej jedności apercepcji, czyli warunku umożliwiającego samo doświadczanie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɛrˈt͡sɛpt͡sʲja, AS: apercepcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apercepcyjny

 rzecz. apercypowanie n.

Wiktionary


apercepcjonistka

→ apercepcjonista


SJP.pl

Patrz:

apercepcjonista

apercepcyjny

związany z apercepcją (np. procesy apercepcyjne)


SJP.pl


apercypowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) psych. spostrzeganie ze zrozumieniem poprzez wiązanie treści nowych spostrzeżeń z zasobem posiadanych wyobrażeń, pojęć, sądów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apercepcja ż., apercepcjonizm m., apercepcjonista m.

 czas. apercypować

 przym. apercepcyjny

Wiktionary


apercypować

w psychologii: postrzegać coś i rozumieć, a w konsekwencji przyswajać wiadomości dotyczące tego


SJP.pl


aperiodyczny

nieokresowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. niepowtarzający się okresowo

 (1.2) występujący, pojawiający się w zmiennych odstępach czasu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieokresowy

 (1.2) nieregularny

Wiktionary


aperiodyk

czasopismo ukazujące się nieregularnie


SJP.pl

Aperiodyk – czasopismo ukazujące się w nieregularnych odstępach czasu (w przeciwieństwie do periodyku). Szczególnym przykładem aperiodyku jest jednodniówka.

Wikipedia


aperitif

[czytaj: aperiTIF] napój alkoholowy podawany przed posiłkami, mający na celu pobudzenie apetytu; apéritif


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

 (1.2) uczn. zob. jabol.

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɛrʲiˈtʲif, AS: aperʹitʹif

Wiktionary


aperol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. czerwony, wytrawny aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 11%, składający się z wyciągu z goryczki, gorzkiej pomarańczy i rabarbaru;

Wiktionary

Aperol – aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 11%.

Napój ma jasnoczerwony kolor. Jego podstawowymi składnikami są goryczka, gorzka pomarańcza, rabarbar. Alkohol sprzedawali od 1919 r. bracia Barbieri. Obecnie trunek produkuje firma Campari Group.

Wikipedia


apersonalny

niepowiązany z osobą lub osobami


SJP.pl


aperto

z włoskiego: jawny, otwarty, szczery


SJP.pl


apertometr

przyrząd do pomiaru apertury numerycznej układów optycznych


SJP.pl


apertura

rozwartość układu optycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) opt. otwór ograniczający wiązkę światła;

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɛrˈtura, AS: apertura

Wiktionary


aperturowy

→ apertura


SJP.pl

Patrz:

apertura

apertyzacja

metoda konserwacji żywności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;

Wiktionary

Apertyzacja – metoda sterylizacji polegająca na utrwalaniu żywności w opakowaniach hermetycznie zamkniętych, przeprowadzana w urządzeniach zwanych autoklawami. Parametry sterylizacji konserw oprócz temperatury i czasu sterylizacji, obejmują również – ze względu na proces wymiany ciepła – czas podgrzania konserwy do temperatury sterylizacji oraz czas ochładzania konserwy po sterylizacji. Parametry sterylizacji konserw zapisuje się umownie według formuły:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apertyzowanie n.

 czas. apertyzować ndk.

Wiktionary


apertyzacyjny

przymiotnik od: apertyzacja


SJP.pl


apetizer

[czytaj: apetajzer] potrawa jedzona przed daniem głównym; starter, przystawka


SJP.pl


apetycik

zdrobnienie od: apetyt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od apetyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyt m., apetyczność ż.

 przym. apetyczny

Wiktionary


apetycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób apetyczny, zachęcający do jedzenia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyczność ż., apetyt mrz.

 przym. apetyczny

Wiktionary


apetyczniej

stopień wyższy od przysłówka: apetycznie


SJP.pl


apetyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: apetyczny


SJP.pl


apetyczność

→ apetyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co apetyczne

Wiktionary

Patrz:

apetyczny

Powiązane:

 rzecz. apetyt m., apetycik m.

 przym. apetyczny

 przysł. apetycznie

Wiktionary


apetyczny

1. wzbudzający apetyt, zachęcający do jedzenia; smaczny;
2. ładny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) zachęcający do jedzenia

 (1.2) przen. atrakcyjny pod względem seksualnym

 (1.3) o dziecku: mający ładne, gładkie ciało

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Apetyczny swąd ulatniał się z kuchennych okien i gęsto wisiał w podwórzach, gdyż skrzętnie i gospodarnie przetapiano masło i słoninę, suszono jabłka i gruszki, jak na długą i ciężką zimę.

 (1.2) Kobieta chce mieć u swego boku apetycznego mężczyznę, z którego może być dumna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyt m., apetycik m., apetyczność ż.

 przysł. apetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) smakowity, smaczny

 (1.2) atrakcyjny, ponętny, powabny, pociągający

 (1.3) gładki, pulchny

Wiktionary


apetyt

1. chęć do jedzenia; łaknienie;
2. chęć posiadania czegoś, ochota na coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chęć jedzenia, łaknienie;

 (1.2) przen. pragnienie, chęć na coś

Wiktionary

Apetyt ( appetitus ‘pożądanie’), łaknienie – pragnienie spożycia (najczęściej określonego) pokarmu, zazwyczaj zawierającego konkretny składnik odżywczy, potrzebny w danej chwili organizmowi. Bardzo często, mylnie, utożsamiany z głodem, który jest fizjologiczną potrzebą przyjęcia pokarmu, nie zaś, jak apetyt – psychologiczną. Za regulację apetytu odpowiada układ limbiczny. Hormonem regulującym apetyt jest serotonina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Myślę, że najlepiej byłoby zacząć od jakiejś niewinnej przekąski w rodzaju sardynek w oliwie, które ubłożywszy z lekka podniebienie nie odebrałyby apetytu do dań następnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɛtɨt, AS: apetyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyczność ż.

:: zdrobn. apetycik m.

 przym. apetyczny

 przysł. apetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łaknienie

Wiktionary


apetytniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: apetytny


SJP.pl


apetytny

regionalnie: apetyczny;
1. wzbudzający apetyt, zachęcający do jedzenia; smaczny;
2. ładny


SJP.pl


apfal

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. abfal.

Wiktionary


apfelbaum

[czytaj: afelbałm] nazwisko


SJP.pl


apfelmus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. mus jabłkowy

Wiktionary


apfelzina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pomarańcza

Wiktionary


apg

[czytaj: ej-pi-DŻI albo a-pe-GIE] skrót angielskiego: Angiosperm Phylogeny Group - międzynarodowa grupa, która opracowała nowoczesny system klasyfikacji roślin okrytonasiennych, zwany systemem APG


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Angiosperm Phylogeny Group – międzynarodowa grupa systematyków roślin
  • System APG – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych, opracowany przez grupę APG
    • System APG I
    • System APG II
    • System APG III
  • Atlas of Peculiar Galaxies – atlas osobliwych galaktyk

Wikipedia


aphanisis

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) seks. lęk przed utratą własnej seksualności;

Wiktionary

Aphanisis – lęk przed utratą własnej seksualności. U mężczyzn przejawia się ono lękiem przed kastracją lub utratą członka, natomiast u kobiet przejawia się lękiem przed porzuceniem lub odrzuceniem.

Wikipedia


apheliczny

→ aphelium [czytaj: afeliczny]


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) astr. związany z aphelium, dotyczący aphelium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aphelium n.

Wiktionary


aphelium

[czytaj: afelium] najbardziej oddalony od Słońca punkt orbity okołosłonecznej ciała niebieskiego; afelium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) astr. punkt orbity okołosłonecznej planetaanety, planeta karłowataanety karłowatej, planetoidaanetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

Wiktionary

Aphelium (polska nazwa – punkt odsłoneczny; zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. "apo" – „od” i "helios" – „słońce”) – punkt na orbicie ciała niebieskiego krążącego wokół Słońca, znajdujący się w miejscu największego oddalenia (apocentrum) tego ciała od Słońca. Aphelium posiadają orbity okołosłoneczne ciał poruszających się po orbitach eliptycznych (nie kołowych), jak planety, planetoidy czy komety.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Helios mos.

 temsłow. helio-

 przym. apheliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) punkt odsłoneczny

Wiktionary


aphodos

[czytaj: afodos] w starożytnym teatrze greckim: zejście chóru ze sceny po zakończeniu dramatu; afodos


SJP.pl


api

[czytaj: api]
1. skrót od: Agencja Prasowo-Informacyjna;
2. skrót od: Application Programming Interface - interfejs programowania aplikacji


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

 (1.1) inform. = Application Programming Interface → interfejs programowania aplikacji, zbiór reguł ściśle opisujący, w jaki sposób programy lub podprogramy komunikują się ze sobą;

 (1.2) hist. = Agencja Prasowo-Informacyjna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – interfejs programistyczny aplikacji
  • – test biochemiczny, mający na celu identyfikację gatunku organizmu
  • – aktywny składnik farmaceutyczny
  • – międzynarodowy alfabet fonetyczny
  • – Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne
  • – Amerykański Instytut Naftowy
  • – wskaźnik jakości ropy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) API ułatwia tworzenie oprogramowania, dostarczając gotowe bloki uprzednio napisanego, przetestowanego i udokumentowanego kodu programu.

 (1.2) Poprosiłam o wywiad dla agencji API.

Wiktionary


apia

dwuletnia roślina warzywna z rodziny baldaszkowatych, o pierzastych liściach zawierających olejki eteryczne i zgrubiałym, jadalnym korzeniu; seler


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Samoa;

Wiktionary

Apia – stolica i jedyne miasto Samoa. Położone na północnym brzegu wyspy Upolu, jest także największym portem Samoa. Według danych z 2016 roku miasto liczy ponad 35 tys. mieszkańców. Na półwyspie Mulinuu znajduje się siedziba Rady Ustawodawczej, rozgłośnia radiowa i obserwatorium. Siedziba dystryktu Tuamasaga.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈapʲja, AS: apʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apijczyk mos., apijka ż.

 przym. apijski

Wiktionary


apiać

[czytaj: aPIAĆ] potocznie: jeszcze raz, od początku, ponownie, znowu


SJP.pl

przysłówek sposobu

 (1.1) pot. znowu, znów, powtórnie, ponownie, jeszcze raz, od początku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wróciłem po 12 (= dwunastu) godzinach z roboty, zjadłem, umyłem się, a jutro apiać to samo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲjät͡ɕ, AS: apʹi ̯äć

Wiktionary


apifobia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed pszczołami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kazik cierpi na apifobię, lepiej nie zabieraj go do pasieki.

Wiktionary


apigenina

związek chemiczny, przeciwutleniacz z grupy flawonoidów, występujący naturalnie w wielu roślinach, otrzymywany również syntetycznie


SJP.pl


apijczyk

mieszkaniec Apii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Apii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲijt͡ʃɨk, AS: apʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apia ż.

:: fż. apijka ż.

 przym. apijski

Wiktionary


apijka

mieszkanka Apii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Apii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲijka, AS: apʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apia ż.

:: fm. apijczyk mos.

 przym. apijski

Wiktionary


apijski

→ Apia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Apia

Wiktionary

Patrz:

Apia

Wymowa:

IPA: aˈpʲijsʲci, AS: apʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apia ż., apijczyk mos., apijka ż.

Wiktionary


apikalny

spółgłoska apikalna - spółgłoska, podczas wymawiania której czubek języka styka się z przednią częścią podniebienia twardego


SJP.pl


apiol

związek chemiczny występujący w korzeniu pietruszki


SJP.pl

Apiol – organiczny, aromatyczny związek chemiczny. Występuje naturalnie w nasionach pietruszki. Dawniej apiol, w formie olejku z nasion pietruszki był używany w medycynie do leczenia zaburzeń menstruacji a także do aborcji.

Wikipedia


apiolog

entomolog badający pszczoły


SJP.pl


apiologia

dział entomologii zajmujący się badaniem pszczół


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ent. dział entomologii, nauka o pszczołach;

Wiktionary

Apiologia ("apis" – pszczoła i "logos" – nauka; także: apidologia, melitologia) – nauka o pszczołach, dział entomologii.

Nauka zajmująca się badaniem wszystkich pszczół "Apiformes", z uwzględnieniem taksonomii, biologii "Apis", zwłaszcza w warunkach naturalnych, określana jest mianem melitologii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapʲjɔˈlɔɟja, AS: apʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apiolog m., apiolożka ż.

 przym. apiologiczny

Wiktionary


apioterapia

leczenie różnych schorzeń produktami pszczelimi (m.in. miodem, woskiem i mleczkiem pszczelim); apiterapia


SJP.pl


apis

nazwa handlowa leku homeopatycznego


SJP.pl


apiterapeuta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba wykorzystująca produkty pszczele w celach terapeutycznych

Wiktionary


apiterapeutka

→ apiterapeuta


SJP.pl

Patrz:

apiterapeuta

apiterapeutyk

środek leczniczy w postaci produktu pszczelego


SJP.pl


apiterapia

leczenie różnych schorzeń produktami pszczelimi (m.in. miodem, woskiem i mleczkiem pszczelim); apioterapia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. metoda leczenia i profilaktyki, w której wykorzystuje się produkty pszczele

Wiktionary

Te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U osób uczulonych na jad pszczeli apiterapia może być niebezpieczna.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. apioterapia

Wiktionary


apitoksynoterapeutka

specjalistka w zakresie apitoksynoterapii (leczenie jadem pszczelim)


SJP.pl


apium

dwuletnia roślina warzywna z rodziny baldaszkowatych, o pierzastych liściach zawierających olejki eteryczne i zgrubiałym, jadalnym korzeniu; seler


SJP.pl


apka

potocznie: aplikacja na urządzenie mobilne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. inform. aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ściągnąłem bardzo przydatną apkę do edycji fotek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapka, AS: apka

Wiktionary


apkowy

→ apka


SJP.pl

Patrz:

apka

apl

skrót od: A Programming Language - jeden z języków programowania


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • APL – język programowania
  • APL – licencja Adaptive Public License
  • APL – licencja Apple Public License
  • ostra białaczka promielocytowa
  • (132524) APL – planetoida pasa głównego

Wikipedia


apl.

skrót

 (1.1) = aplikant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obsługę mobilnego urządzenia do kontroli pojazdów stanowią st. apl. Rafał Szulc oraz mł. rew. Karol Ziółkowski z Referatu Grupy Mobilnej w Olsztynie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikant mos.

Wiktionary


apla

płaszczyzna zadrukowana w stu procentach jednym kolorem, bez punktów rastrowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poligr. jednolite tło, bez użycia rastru, będące podkładem pod tekst lub ilustracje

 (1.2) poligr. blacha cynkowa służąca jako forma do druku wypukłego

 (1.3) poligr. ilość farby użytej do druku

Wiktionary

Apla – pojęcie z zakresu poligrafii, może oznaczać:

W przypadku zastosowania apli o jasnych barwach, na którą będą nanoszone elementy o barwach ciemniejszych określa się ją mianem tinty.

Nanoszenie apli z wykorzystaniem starszego bądź zużytego sprzętu drukarskiego może nieść ryzyko wystąpienia wad druku, takich jak nierównomierne rozłożenie koloru na arkuszu, pasy, czy powtarzające się rozjaśnienia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. haploid m.

Wiktionary


aplanat

układ optyczny, w którym usunięto prawie wszystkie aberracje


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) układ optyczny stosowany w obiektywach fotograficznych, urządzeniach oświetlających itd., korygujący większość wad optycznych;

Wiktionary

Aplanat – obiektyw fotograficzny opracowany w 1866 roku w zakładach Carl August Steinheil & Söhne w Monachium, składał się z dwóch dubletów achromatycznych ustawionych symetrycznie wobec apertury. Jego projektantem był Hugo Adolf Steinheil.

Użycie dwóch symetrycznych dubletów pozwoliło na wyeliminowanie większości wad optycznych – aberracji sferycznej, aberracji chromatycznej, komy i dystorsji).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈplãnat, AS: aplãnat

Wiktionary


aplanatyczny

→ aplanat


SJP.pl

Patrz:

aplanat

aplanospora

zarodnik niezdolny do ruchu


SJP.pl

Aplanospora – nieruchliwy zarodnik wytwarzany m.in. przez niektóre grzyby lub glony. Charakteryzuje się cienką ścianą komórkową. Aplanospory są wytwarzane w aplanosporangiach i uwalniane po pęknięciu ścianki na wierzchołku. U sprzężnic aplanospory mają charakter przetrwalny (w odróżnieniu od partenospor i zygospor). Powstają przez obkurczenie protoplastu wewnątrz komórki macierzystej i są otoczone nową, własną błoną.

Wikipedia


aplastyczny

niedokrwistość aplastyczna - choroba szpiku kostnego


SJP.pl


aplauz

oznaka uznania, aprobaty, brawo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

Wiktionary

Aplauz (ang. "applause", łac. "applaudere") – ekspresja zadowolenia lub przyznania racji, otrzymywana głównie poprzez klaskanie i wytwarzania hałasu przez grupę ludzi. Aplauz jest często oczekiwany od publiczności po występach takich, jak koncerty, sztuki czy przemówienia; może również pojawiać się w środku występu, np. po udanym żarcie powiedzianym przez komika, czy też po opisaniu ważnej kwestii przez polityka podczas przemowy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wykład inauguracyjny poświęcam voodoo haitańskiemu, żeby mocno rąbnąć na samym początku – zapowiedział przy aplauzie widowni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaplaws, AS: aplau̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oklaski, poklask

Wiktionary


aplauzować

wznosić aplauz


SJP.pl


aplazja

zahamowanie rozwoju jakiejś tkanki lub narządu; zanik


SJP.pl

Aplazja – niewykształcenie się narządu, mimo że wykształcony jest zawiązek tego narządu. Termin może oznaczać również zanik funkcji wywołany chorobą – np. aplazja szpiku kostnego.

Wikipedia


aplegier

1. w ogrodnictwie: odkład, sadzonka powstała przez ukorzenienie bocznego pędu; ablegier;
2. przenośnie o nowym osobniku, potomku, latorośli;
3. żartobliwie: guz, siniak


SJP.pl


aplet

applet;
1. w informatyce: niewielki program, przeznaczony do wykonywania ściśle określonej funkcji;
2. potocznie: osadzona na stronie WWW aplikacja w języku Java


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. niewielki program webowy działający po stronie klienta;

Wiktionary

Aplet (z ang. "applet", zdrobnienie od "application") – niewielki (zwykle) program napisany w taki sposób, by:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dowcipy internetowe można spotkać na dedykowanych im stronach w postaci preparowanych tekstów, zdjęć, animacji, gier w postaci apletów Java i Flash oraz w poczcie elektronicznej.

Wiktionary


aplika

1. świecznik przyścienny z okresu empiru;
2. element dekoracyjny z odmiennego materiału przymocowany do zdobionego przedmiotu;
3. małe lustro przyścienne, oprawione w drewniane, złocone lub malowane ramki


SJP.pl

Aplika (z franc. "applique" – nakładanie, od łac. "applico" – przytwierdzam) – element dekoracyjny nakładany na odmienną powierzchnię; określenie mające kilka specyficznych znaczeń.

Apliką jest każdy element dekoracyjny z odmiennego materiału przymocowany do zdobionego obiektu. Stosowany w złotnictwie, stolarstwie (np. zdobienie mebli aplikami z brązu, szylkretu itp.), ślusarstwie i hafciarstwie (koronkarstwie).

Wikipedia


aplikacja

1. praktyka przygotowująca do zawodu prawniczego (np. aplikacja adwokacka); aplikantura;
2. użytkowy program komputerowy służący wykonywaniu określonych zadań;
3. ozdobny wzór naszywany na tło z innego materiału;
4. w środowisku biznesowym: podanie, zwłaszcza w sprawie zatrudnienia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) inform. konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

 (1.2) praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;

 (1.3) zastosowanie

 (1.4) przyszyta ozdoba tkaniny

 (1.5) wniosek, podanie np. o pracę

 (1.6) śrpol. przyłożenie się do czegoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aplikacja (informatyka)
    • aplikacja komputerowa
    • aplikacja mobilna – oprogramowanie dla urządzeń przenośnych
    • aplikacja internetowa – program komputerowy, który pracuje na serwerze i komunikuje się poprzez sieć komputerową z hostem użytkownika komputera
  • aplikacja prawnicza
  • aplikacja – przygotowanie urzędnicze (a. administracyjna, dyplomatyczno-konsularna lub legislacyjna)
  • aplikacja – synonim słowa wniosek, podanie (np. podanie o pracę), zapożyczenie z ang. przez poradnię językową PWN uznane za pretensjonalne
  • aplikacja (zdobnictwo) – technika zdobnicza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aplikacjami są m.in. menedżery plików i oprogramowanie biurowe.

 (1.4) Mam po mamie stare dżinsy z hipisowską aplikacją w kwiaty.

 (1.6) Gdyby aplikacja do talentów była dodana, ledwoby się mógł który naród z naszym mierzyć w naukach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaplʲiˈkat͡sʲja, AS: aplʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikant m., aplikantka ż., aplikantura ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) program

 (1.2) aplikantura

 (1.3) zastosowanie

 (1.4) naszywka

Wiktionary


aplikacyjny

związany z aplikacją (np. obowiązki aplikacyjne, ikona aplikacyjna)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) praw. związany z aplikacją

 (1.2) inform. związany z aplikacją komputerową

 (1.3) związany z aplikacją, podaniem, wnioskiem lub z aplikowaniem, wnioskowaniem o coś

 (1.4) związany z aplikowaniem, wdrażaniem czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikant mos., aplikantka ż., aplikator mrz., aplikatura ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować

Wiktionary


aplikancki

odnoszący się do aplikanta, właściwy aplikantom


SJP.pl


aplikant

osoba odbywająca praktykę przygotowującą do zawodu prawniczego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. absolwent prawa odbywający praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych

 (1.2) pierwszy stopień służbowy w Służbie Celnej a następnie w Służbie Celno-Skarbowej

 (1.3) osoba posiadająca stopień aplikanta (1.2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aplikant powoli odczytał zaznaczony ustęp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikantura ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

:: fż. aplikantka ż.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikancki, aplikacyjny

 skr. apl.

Wiktionary


aplikantka

→ aplikant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. absolwentka prawa odbywająca praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych

Wiktionary

Patrz:

aplikant

Przykłady

 (1.1) Przewieziono go do Warszawy i tam właśnie sędzia śledczy miał go skonfrontować z ludźmi, którzy go wcześniej znali; ten jednak to ważne i odpowiedzialne zadanie zlecił aplikantce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikantura ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

:: fm. aplikant m.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikancki, aplikacyjny

Wiktionary


aplikantura

praktyka przygotowująca do zawodu prawniczego (np. aplikantura adwokacka); aplikacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. praktyka przygotowująca do zawodu prawniczego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikowanie n., aplikatura ż., aplikator mrz., aplikantka ż., aplikant mos., zaaplikowanie n., aplikacja ż.

 czas. aplikować

Wiktionary


aplikator

przyrząd do aplikowania leku lub kosmetyku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. farm. kosmet. przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Umieścić uchwyt z aplikatorem pianki w otworze na szczycie nakrywki, tak aby aplikator pianki był niewidoczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaplʲiˈkatɔr, AS: aplʹikator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikatura ż., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż., aplika ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary


aplikatorek

zdrobnienie od: aplikator


SJP.pl


aplikatura

1. optymalny układ palców w grze na instrumencie muzycznym; palcowanie;
2. zapis tego układu za pomocą cyfr przy nutach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. zalecany układ palców podczas gry na instrumencie;

Wiktionary

Aplikatura, palcowanie – w grze na instrumentach muzycznych optymalny ze względu na fizjologię ręki sposób układania palców. Także zapis kolejności użycia palców podczas gry. Podczas opracowywania aplikatury bierze się również pod uwagę dynamikę, artykulację i frazowanie utworu. Podstawy współczesnej aplikatury w zakresie gry fortepianowej stworzył na początku XIX wieku Muzio Clementi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaplʲikaˈtura, AS: aplʹikatura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikator m., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż., aplika ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palcowanie

Wiktionary


aplikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|aplikować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaplikowanie n., aplikacja ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary


aplikowany

taki, który ma naszyte wzory zdobnicze


SJP.pl


aplikować

1. odbywać praktykę przygotowującą do zawodu prawniczego;
2. zdobić tkaninę, ubranie przez naszywanie na nim ozdobnego wzoru z innego materiału;
3. podawać, zalecać, przepisywać coś komuś, zwłaszcza jako środek leczniczy


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaaplikować)

 (1.1) med. kosmet. podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

 (1.2) ozdabiać naszywając aplikacje

 (1.3) przen. przekazywać, stosować, narzucać coś

 (1.4) praw. odbywać aplikację w celu praktycznego przygotowania do zawodu prawniczego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ, AS: aplʹikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż., aplika ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepisywać

Wiktionary


aplit

magmowa skała drobnoziarnista występująca w postaci żył


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. jasna, drobnoziarnista skała magmowa występująca w formie żył w innych skałach, najczęściej granitowych

Wiktionary

Aplit – głębinowa, najczęściej kwaśna skała magmowa, tworząca żyły, czasem gniazda, o składzie granitoidu, ale uboższa w minerały maficzne. Występuje w granitoidach oraz skałach ich osłony.

Wikipedia


aplitowy

→ aplit


SJP.pl

Patrz:

aplit

aplomb

przestarzałe: śmiałość, tupet


SJP.pl


apluzina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pomarańcza

Wiktionary


apluzyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pomarańcza

Wiktionary


apoastron

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego dany obiekt, w którym jest ono najdalej od tego obiektu


SJP.pl


apocentrum

punkt na orbicie wokół jakiegoś ciała niebieskiego, najbardziej od niego oddalony


SJP.pl


apochromat

układ optyczny, z którego została usunięta aberracja chromatyczna (dla trzech podstawowych barw światła) oraz sferyczna


SJP.pl

Apochromat (z gr. "apó" – od, "chrōma" – barwa, "chrōmatos" – dopełniacz barwy, "apochrōmatos" – odbarwiony) – układ soczewek (np. obiektyw) złożony z co najmniej dwóch soczewek ze szkła optycznego różnych gatunków, o różnych współczynnikach załamania i różnych dyspersjach – zależnościach współczynnika załamania światła od długości fali. W tym jednej ze szkła niskodyspersyjnego.

Wikipedia


apochromatyczny

→ apochromat


SJP.pl

Patrz:

apochromat

apodema

Apodema (ang. "apodeme") – element anatomiczny ciała stawonogów.

Apodema to wpuklenie (inwaginacja) oskórka (kutykuli) służąca za punkt przyczepu mięśni, wzmocnienie ściany ciała, ochrona lub podpora dla narządów wewnętrznych.

Apodema zwykle tworzona jest przez macierz wielokomórkową, ale może być też tworem jednokomórkowym.

Wikipedia


apodyktycznie

przysłówek

 (1.1) nie zważając na zdanie innych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apodyktyczność ż.

 przym. apodyktyczny

Wiktionary


apodyktyczniej

stopień wyższy od przysłówka: apodyktycznie


SJP.pl


apodyktyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: apodyktyczny; bardziej apodyktyczny


SJP.pl


apodyktyczność

niezłomność w przekonaniu o jedynej słuszności swojego zdania, czasem wręcz despotyczne narzucanie go innym


SJP.pl


apodyktyczny

1. taki, który narzuca swoją wolę innym i nie znosi sprzeciwu; bezwzględny, arbitralny, despotyczny, bardzo stanowczy (np. apodyktyczny szef);
2. taki, który jest wyrazem tych cech (np. apodyktyczne spojrzenie);
3. w logice: stwierdzający, wyrażający konieczność;
4. w logice: zdanie lub sąd apodyktyczny - zdanie, w którym występuje np. słowo "musi", stwierdzające konieczność istnienia jakiegoś stanu rzeczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego

 (1.2) log. oczywisty, konieczny, definitywny, wypływający z przesłanek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prześledźmy taki przypadek: w pewnej rodzinie urodziły się kolejno dwie córeczki, jako jedyne dzieci. Na rodziców wybrały sobie małżeństwo, gdzie matka była apodyktyczna, bezwzględna, karząca i karcąca, niezdolna do negocjacji, wymuszająca, a nie prosząca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔdɨkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apodyktyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apodyktyczność ż.

 przysł. apodyktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stanowczy, zaborczy, arbitralny, despotyczny

 (1.2) konieczny

Wiktionary


apodyktyzm

sposób postępowania polegający na nieznoszeniu sprzeciwu i narzucaniu innym swojego zdania; apodyktyczność, arbitralność, arbitralizm


SJP.pl


apoenzym

białkowa część enzymu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. białkowa składowa enzymu; cząsteczka enzymu w formie nieaktywnej

Wiktionary


apoetyckość

→ apoetycki


SJP.pl

Patrz:

apoetycki

apofatyczny

teologia apofatyczna - nurt teologii kładący nacisk na niemożność wyrażenia Boga ludzkimi pojęciami i podkreślający, że wszystko, co o Bogu orzeka człowiek, może być z tej racji zanegowane; teologia negatywna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) filoz. teol. przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest

Wiktionary


apofenia

zjawisko subiektywnego dostrzegania związków i ukrytych sensów w przypadkowych, niepowiązanych zjawiskach, zdarzeniach


SJP.pl

Apofenia (gr. ἀποφαίνω – pojawiać się, podkreślać, sprawiać, że staje się) – doświadczenie odnajdywania związków i ukrytych sensów w przypadkowych oraz nic nieznaczących zjawiskach, faktach, zdarzeniach. Pojęcie to zostało po raz pierwszy użyte w 1958 roku przez Klausa Conrada w pracy o wstępnych etapach schizofrenii, który określił apofenię jako „nieumotywowane dostrzeganie związków”, któremu towarzyszy „specyficzne doświadczanie nienormalnej znaczeniowości”.

Wikipedia


apoferrytyna

cząsteczka białka o średnicy dwunastu nanometrów


SJP.pl


apofit

roślina rodzima dla flory danego obszaru, występująca na siedliskach powstałych w wyniku działalności człowieka, np. perz, pokrzywa, podbiał pospolity


SJP.pl

Ap

Wikipedia


apofiza

boczne odgałęzienie większej intruzji magmowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. zgrubienie na grzbietowej stronie łuski nasiennej szyszki sosnowej;

 (1.2) mykol. trzonek zarodnionośny u podstawy zarodni;

 (1.3) mykol. pierścieniowate zgrubienie na dolnej stronie osłonki otaczającej owocnik;

 (1.4) geol. rozgałęzienie masy głębinowej wypełnione magmą;

 (1.5) geol. rodzaj żyły skalnej;

Wiktionary

Apofiza, apofyza (gr. "apo" ‘od’, ‘z dala’; "physis" ‘natura’, ‘wzrost’) – termin w naukach przyrodniczych stosowany do określenia różnych elementów odstających, odróżniających się od struktury podstawowej:

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) apofyza

 (1.2) apofyza

 (1.3) apofyza

 (1.4) apofyza

 (1.5) apofyza

Wiktionary


apofonia

wymiana samogłosek w morfemach wyrazów, np. pienić - piana, plotą - pleść


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. regularna, systematyczna zmiana samogłoski w rdzeniu wyrazu, służąca do wyrażania różnic gramatycznych lub słowotwórczych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne formy tego czasownika powstały dzięki apofonii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apofoniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ablaut, przegłos

Wiktionary


apoftegmat

krótka, dowcipna anegdota lub zwięzłe, trafne powiedzenie zręcznie dostosowane do okoliczności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zwięzła anegdotka lub zbliżone do przysłowia powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Powiązane:

 przym. apoftegmatyczny

Wiktionary


apoftegmatyczny

przymiotnik od: apoftegmat


SJP.pl


apofyllit

minerał, krzemian wapnia i potasu


SJP.pl

Apofyllit – rzadki minerał z grupy krzemianów. Nazwę tego minerału (od gr. "apophyllein" = łuszczyć) wprowadził René-Just Haüy.

Wikipedia


apogamia

typ rozmnażania bezpłciowego u roślin, polegający na rozwoju zarodka i nasienia z komórki woreczka zalążkowego; rodzaj apomiksji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. wytwarzanie zarodków bez udziału gamet, bez zapłodnienia

Wiktionary

Apogamia – jeden z rodzajów rozmnażania bezpłciowego – apomiksji. Charakteryzuje się tym, że zarodek nie powstaje z jaja, lecz z synergidy, lub innej komórki woreczka zalążkowego. Liczba chromosomów w zarodku powstałym w wyniku apogamii jest taka sama, jak w komórkach woreczka zalążkowego, z których powstał. Może więc wynosić n chromosomów (jest to apomiksja haploidalna), gdy zaszła mejoza, lub 2 n chromosomów (apomiksja diploidalna), gdy nie doszło do mejozy w woreczku zalążkowym.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. apogamiczny

Wiktionary


apogamiczny

→ apogamia


SJP.pl

Patrz:

apogamia

apogeum

1. punkt orbity Księżyca lub sztucznego satelity najbardziej odległy od Ziemi;
2. najwyższy stopień, szczytowy punkt (np. rozwoju)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) astr. punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi

 (1.2) moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • apogeum – określenie osiągnięcia wartości maksymalnej, np. apogeum wzrostu ekonomicznego,
  • apogeum – antonim perygeum, jedna z apsyd, punkt na orbicie eliptycznej ciała okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
  • apogeum – określenie momentu szczytowego fabuły
  • Apogeum – grupa muzyczna Jana Skrzeka
  • Apogeum – grupa muzyczna Moniki Rzeźniczek
  • Apogeum – czwarty album grupy Ascetoholix

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Artystyczne apogeum muzułmańska ceramika prawdopodobnie osiągnęła w osmańskim İzniku, gdzie w XVI wieku stworzono ornamentalny język, który stał się archetypiczny.

Wiktionary


apogon

rodzaj morskich ryb z rodziny apogonowatych


SJP.pl

Apogon – rodzaj morskich ryb z rodziny apogonowatych (Apogonidae). Hodowane w akwariach morskich. W języku polskim nazwą "apogon" określany jest również jeden z gatunków tego rodzaju – "Apogon imberbis".

Wikipedia


apogonowate

o cechach apogonowatych (rodzina ryb)


SJP.pl

Apogonowate, kardynałkowate (Apogonidae) – rodzina małych, drapieżnych ryb okoniokształtnych (Perciformes).

Niektóre gatunki spotykane są w hodowlach akwariowych. [] (nie mylić z kardynałkiem chińskim z rodziny karpiowatych).

Wikipedia


apogonowaty

o cechach apogonowatych (rodzina ryb)


SJP.pl


apograf

przestarzałe:
1. kopia oryginału;
2. przyrząd do kopiowania rysunków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. liter. odręczna kopia tekstu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔɡraf, AS: apograf

Wiktionary


apokalipsa

1. koniec świata przepowiedziany w Biblii;
2. katastroficzna przepowiednia;
3. dzieło sztuki lub utwór przedstawiający groźną wizję przyszłości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. bibl. dzień ostateczny

 (1.2) pot. zniszczenie, zagłada świata

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie wiadomo kiedy zdarzy się apokalipsa.

 (1.2) „Niedługo nastąpi apokalipsa!” – powiedział przechodniom obłąkany mężczyzna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔkaˈlʲipsa, AS: apokalʹipsa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apokaliptyczny

 rzecz. apokaliptyka ż.

Wiktionary


apokaliptyczność

→ apokaliptyczny


SJP.pl

Patrz:

apokaliptyczny

apokaliptyczny

1. dotyczący Apokalipsy św. Jana (np. apokaliptyczna liczba 666);
2. wieszczący zagładę, związany z przerażającymi wydarzeniami (np. apokaliptyczne wieści)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący apokalipsy, końca świata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cyberpunkowy świat jest wizją, wizją przyszłości, apokaliptyczną, ponurą i przerażającą. W tym świecie rządzonym przez rywalizujące ze sobą korporacje, bohaterem jest zwykle „zbuntowany młody człowiek walczący z systemem lub żyjący na krawędzi marginesu drobny przestępca, uwikłany na skutek zbiegu okoliczności w konflikt z potężną organizacją”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokaliptyka ż., apokalipsa ż., apokaliptyczność ż.

 przysł. apokaliptycznie

Wiktionary


apokaliptyka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) piśmiennictwo o tematyce apokaliptycznej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokalipsa, Apokalipsa

 przym. apokaliptyczny

Wiktionary


apokarpia

Ap

Wikipedia


apokatastasis

[czytaj: apokatastas-is] teoria "wiecznego powrotu", w myśl której świat ma się odrodzić po pewnym okresie nieistnienia; apokatastaza


SJP.pl


apokatastaza

teoria "wiecznego powrotu", w myśl której świat ma się odrodzić po pewnym okresie nieistnienia; apokatastasis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. filoz. koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;

Wiktionary

Apokatastaza (od gr. "apokatastasis" czyli „ponowne włączenie, odnowienie” z Dz 3, 21) – końcowa i ostateczna odnowa całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności lub nawet przewyższenie tego pierwotnego stanu. Potocznie "apokatastaza" nazywana jest ideą "pustego piekła".

Wikipedia


apokopa

zanik jednej lub kilku głosek na końcu wyrazu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fonet. skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

 (1.2) muz. maniera muzyczna podczas śpiewu polegająca na opuszczaniu lub ściszaniu ostatniej głoski lub sylaby słowa;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • apokopa – proces fonetyczny
  • apokopa – figura retoryczna w muzyce

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈkɔpa, AS: apokopa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apokopowy

Wiktionary


apokopiczny

przymiotnik od: apokopa


SJP.pl


apokryf

1. tekst związany tematycznie z Nowym lub Starym Testamentem, lecz nieuznany przez Kościół chrześcijański za kanoniczny;
2. przenośnie o utworze przypisywanemu nieżyjącemu lub wymyślonemu twórcy, często w celu wprowadzenia odbiorcy w błąd i nadania utworowi wyższej rangi, wartości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. pierwotnie teksty ukryte dotyczące religii, do których dostęp tylko posiadali nieliczni, posiadający określoną wiedzę

 (1.2) rel. bibl. teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;

 (1.3) przen. utwór rzekomo autentyczny, np. podrobione dzieło wielkiego pisarza lub recenzja nienieistniejącej książki

Wiktionary

Apokryf ( ἀπόκρυφος, "ápókryphos" – ukryty, tajemny) – określenie używane obecnie głównie w kontekście religijnym wobec ksiąg o tematyce biblijnej, uważanych za nienatchnione i co za tym idzie niewchodzących w skład kanonu Biblii.

W szerszym zakresie oznacza dzieło o niepewnej, podejrzanej autentyczności, np. przypisywany Plutarchowi traktat „O wychowaniu dzieci”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dawniej za apokryfy uznano pisma niepewnego pochodzenia, które nie zostały przyjęte do kanonu pism świętych.

 (1.3) Apokryfy Lema to zbiór recenzji i wstępów nieistniejących książek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔkrɨf, AS: apokryf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokryfista m., apokryficzność ż.

 przym. apokryficzny

 przysł. apokryficznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pseudoepigraf

Wiktionary


apokryficzno-satyryczny

o cechach apokryfu i satyry


SJP.pl


apokryficzność

→ apokryficzny


SJP.pl

Patrz:

apokryficzny

apokryficzny

mający charakter apokryfu:
a) biblijnego (np. elementy apokryficzne w kazaniach);
b) literackiego (np. teksty apokryficzne w historii literatury)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) liter. rel. mający charakter apokryfu

 (1.2) przen. o wątpliwej autentyczności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zanim przejdziemy do przedstawienia literatury apokryficznej, musimy sprecyzować pojęcie "apokryfu".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔkrɨˈfʲit͡ʃnɨ, AS: apokryfʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokryf mrz., apokryficzność ż.

 przym. apokryfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apokryfowy, fałszywy, podrobiony, udawany

Wiktionary


apokryfowy

przymiotnik od: apokryf; apokryficzny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający charakter apokryfu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apokryficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apokryficzny, fałszywy, podrobiony, udawany

Wiktionary


apokrynowy

wydzielanie apokrynowe - rodzaj wydzielania zewnątrzkomórkowego polegające na oderwaniu szczytowej części komórki zawierającej wydzielaną substancję


SJP.pl


apolinariusz

imię męskie


SJP.pl


apolinarski

nazwisko


SJP.pl


apolinary

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Apolinary – męskie imię pochodzenia greckiego, powstałe od imienia boga Apollina.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔlʲĩˈnarɨ, AS: apolʹĩnary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw.

Wiktionary


apolinaryzm

pogląd z filozofii chrześcijańskiej odnoszący się do boskiej natury Chrystusa


SJP.pl

Ap

Wikipedia


apolipoproteina

białkowa część lipoproteiny, wiążąca lipidy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. białko wchodzące w skład lipoprotein;

Wiktionary

Apolipoproteina – białkowa część lipoproteiny, która odpowiedzialna jest za wiązanie lipidów. W zależności od klasy lipoprotein mogą stanowić od 1% składu cząsteczki lipoproteiny (chylomikrony) po 45 – 55% w przypadku lipoprotein o dużej gęstości.

Różnią się one między sobą budową cząsteczkową, składem aminokwasowym oraz właściwościami przeciwmiażdżycowymi, właściwościami immunologicznymi, ruchliwością elektroforetyczną oraz funkcjami klinicznymi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cząsteczki HDL nigdy nie zawierają apoliporoteiny B.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈjĩna, AS: apolʹipoprotei ̯ĩna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apo

Wiktionary


apolita

osoba nie posiadająca obywatelstwa żadnego państwa; bezpaństwowiec; apatryda


SJP.pl


apolitycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób apolityczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apolityczność ż.

 przym. apolityczny

Wiktionary


apolityczność

→ apolityczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

Wiktionary

Apolityczność – odnosi się do dwóch podobnych pojęć.

Wikipedia

Patrz:

apolityczny

Powiązane:

 przym. apolityczny

 przysł. apolitycznie

Wiktionary


apolityczny

nieangażujący się w politykę, stroniący od polityki (np. apolityczna postawa, apolityczna osoba)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) niezwiązany z polityką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apolityczność ż.

 przysł. apolitycznie

Wiktionary


apoliński

apolliński;
1. dotyczący Apolla (mitologicznego greckiego boga), np. apolińskie atrybuty - łuk i lira;
2. niesamowicie piękny, harmonijny (np. apolińska budowa ciała);
3. apoliński pierwiastek - w filozofii Nietzschego: jeden z dwóch głównych pierwiastków kultury i natury człowieka, jasny, rozumowy, związany z ładem i porządkiem, przeciwstawny pierwiastkowi dionizyjskiemu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. apolliński.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mzw./mos.

Wiktionary


apolińskość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest apolińskie; cecha tych, którzy są apolińscy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apoliński

 przysł. apolińskie

Wiktionary


apollin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. grecki bóg piękna i sztuki;

 (1.2) rzad. imię|polski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oby Apollin z łuku tak na pewne mierzył, / Lub Telemach na zamku uśmiercon, dziś nieżył, / Jak to pewna, że Odyss dawno leży w ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apollinowy, apolliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Apollo, Feb, Febus, Fojbos

 (1.2) Apollo; war. Apollon

Wiktionary


apollinaire

[czytaj: apoliNE:R] nazwisko


SJP.pl


apollinowy

przymiotnik

 (1.1) daw. poetycki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos., apollo mzw./mos.

 przym. apolliński

Wiktionary


apolliński

apoliński;
1. dotyczący Apolla (mitologicznego greckiego boga), np. apollińskie atrybuty - łuk i lira;
2. niesamowicie piękny, harmonijny (np. apollińska budowa ciała);
3. apolliński pierwiastek - w filozofii Nietzschego: jeden z dwóch głównych pierwiastków kultury i natury człowieka, jasny, rozumowy, związany z ładem i porządkiem, przeciwstawny pierwiastkowi dionizyjskiemu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Apollem, dotyczący Apolla

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do Apolla, będący jego własnością

przymiotnik jakościowy

 (3.1) taki jak u Apolla, charakterystyczny dla Apolla

 (3.2) filoz. w filozofii nietzscheańskiej związany z nurtem harmonijnym, umiarkowanym, racjonalnym w sztuce greckiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos., apollo mzw./mos.

 przym. apollinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apoliński

 (2.1) apoliński

 (3.1) apoliński

 (3.2) apoliński

Wiktionary


apollo

przenośne określenie mężczyzny o wybitnej urodzie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przen. poet. piękny, przystojny mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ent. zob. niepylak apollo.

Wiktionary

Apollo ( Ἀπόλλων Apóllōn, także jako Febus Φοῖβος Phoibos ‘Jaśniejący’, łac. "Apollo") – grecki bóg piękna, poezji i sztuki. Syn Zeusa i Leto, bliźniaczy brat Artemidy urodzony na wyspie Delos. Należał do dwunastu najważniejszych bogów Olimpu. Swoją siedzibę miał na szczycie góry Parnas w Delfach, skąd zsyłał natchnienie. Mury okalające dom Apollina okalały też miejsce słynnej wyroczni delfickiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw., Apollon mos., apollinowość ż., apollińskość ż., Apollonia ż., Apolonia ż., Apollina ż., Apolina ż., Apoloniusz mos., Apolinary mos., Apolinaria ż.

 przym. apollinowy, apolliński, apoliński

 przysł. apollińsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przystojniak, adonis

 (2.1) niepylak apollo

Wiktionary


apollon

mit. gr. bóg obrzędów oczyszczających, wróżbiarstwa i muzyki; od VI w. p.n.e. uważany za boga światła słonecznego; syn Zeusa i Leto, bliźniaczy brat Artemidy; Apollo


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Apollon – konstruktor i zespół Formuły 1
  • Apollon Limassol – klub piłkarski z Cypru
  • Apollon (Apollo) – imię męskie
  • Apollon (Apollo) – w mitologii greckiej bóg sztuki i wróżbiarstwa
  • Apollon – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Apollo – strona ujednoznaczniająca
  • Apollonia – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia


apollonikon

dawny rodzaj wielkich organów z cylindrem


SJP.pl


apollonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Apollona lub z nim związany


SJP.pl


apollos

Ap

Wikipedia


apolog

opowieść dydaktyczna bliska bajce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;

Wiktionary

Apolog (gr. "apólogos" = opowieść) – krótki, dydaktyczno-moralizatorski utwór pisany prozą lub wierszem, często alegoryczny. Bohaterami takich utworów są postacie o schematycznych cechach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈpɔlɔk, AS: apolok

Wiktionary


apologeta

1. osoba broniąca określonej idei, postawy itp.; apologetyk;
2. pisarz chrześcijański z II i III wieku, którego twórczość miała na celu obronę religii chrześcijańskiej przed zarzutami niewiernych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba broniąca określonej idei, postawy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔlɔˈɡɛta, AS: apologeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologia ż., apologetyka ż., apologetyk m., apologizowanie n.

:: fż. apologetka ż.

 przym. apologetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apologetyk

Wiktionary


apologetka

→ apologeta


SJP.pl

Patrz:

apologeta

apologetyczny

1. broniący jakiejś idei, sprawy (np. apologetyczne artykuły);
2. dotyczący apologetyki (np. pisma apologetyczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z apologią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłoby błędem przyjąć to, co głoszą niekiedy apologetyczni historycy amerykańscy, że były to lata bezkonfliktowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologizowanie n., apologeta mos., apologia ż.

Wiktionary


apologetyk

przemowa (wygłoszona lub napisana) zawierająca apologię


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pismo lub mowa zawierające apologię

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) obrońca, rzecznik jakiejś sprawy lub teorii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologeta mos., apologetyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) list obronny

 (2.1) war. apologeta

Wiktionary


apologetyka

1. twórczość chrześcijańskich autorów (zwłaszcza w pierwszych wiekach naszej ery) odpierających zarzuty stawiane ich religii;
2. dział teologii obejmujący uzasadnianie i obronę podstawowych prawd wiary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. rel. dziedzina teologii i filozofii zajmująca się racjonalnym uzasadnianiem oraz obroną prawd wiary lub określonego światopoglądu przed zarzutami i krytyką

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apologizowanie n., apologeta mos., apologetyk mos., apologia ż.

Wiktionary


apologetyzm

bezkrytyczny i bezrefleksyjny stosunek do prawd religijnych


SJP.pl


apologia

obrona przed zarzutami i zarazem pochwała danej osoby, dzieła, instytucji; w użyciu codziennym: obrona, pochwała, usprawiedliwienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

Wiktionary

Apologia (gr. ἀπολογία = „obrona”, „mowa obrończa”) – gatunek literacki będący tekstem mówionym lub pisanym, poświęconym obronie jakiejś osoby, idei, sprawy lub dzieła, zawierającym jawną lub ukrytą ich pochwałę oraz odparcie zarzutów przeciwników. Apologia była gatunkiem częstym zwłaszcza w antycznej literaturze chrześcijańskiej. Znane są jednak również apologie żydowskie (np. Józef Flawiusz – "Przeciw Apionowi"). Apologia wywodzi się ze sztuki oratorskiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niesłychany sukces Nowej Heloizy, apologia miłości, kobiecości, uczuć, nie mogą jednak przesłonić przesłania innego z dzieł wielkiego genewczyka - Emila, traktatu w pięciu księgach, poświęconego wychowaniu dzieci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔɟja, AS: apoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologeta m., apologetka ż., apologetyka ż., apologizowanie n.

 przym. apologetyczny

Wiktionary


apologiczny

→ apologia


SJP.pl

Patrz:

apologia

apologie

forma rzeczownika.

 (1.1) M. plural|apologia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔɟjɛ, AS: apoloǵi ̯e

Wiktionary


apologizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. występowanie w obronie kogoś lub czegoś, usprawiedliwianie kogoś lub czegoś, a zarazem głoszenie pochwał kogoś lub czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologia ż., apologetyka ż., apologeta m., apologetka ż.

 czas. apologizować

 przym. apologetyczny

Wiktionary


apologizować

występować z apologią; bronić kogoś lub czegoś przed oskarżeniami albo/i wychwalać kogoś lub coś


SJP.pl


apolonia

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Apolonia – imię żeńskie pochodzenia greckiego, oznaczające osobę należącą do boga Apolla. W starożytności mogło także pochodzić od nazwy miasta (dotyczy wyzwoleńców).

Zdrabniane jako Pola, Polka, Polonia, Polonka, Polunia, Polusia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔ̃ɲja, AS: apolõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw.

Wiktionary


apoloniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Apolonii lub z nią związany


SJP.pl


apoloniusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Apoloniusz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od imienia greckiego boga Apollina. Nosili je między innymi grecki poeta żyjący w III wieku p.n.e. i matematyk Apoloniusz z Pergi. Istnieją liczni święci o tym imieniu (m.in. Ojcowie Kościoła Apoloniusz z Efezu i Apoloniusz senator). Jego żeńskim odpowiednikiem jest Apolonia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wizyta Apoloniusza Tajnera w zielonkowskim gimnazjum była bardzo ciepła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ, AS: apolõńuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw.

Wiktionary


apoloniuszostwo

Apoloniusz z małżonką; Apoloniuszowie


SJP.pl


apoloniuszowie

imię męskie


SJP.pl


apoloniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Apoloniusza lub z nim związany


SJP.pl


apomiksja

rozmnażanie bez procesu zapłodnienia, występujące u wielu roślin i niektórych zwierząt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. powstawanie zarodków, nasion bez zapłodnienia; rozmnażanie bez zapłodnienia

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Powiązane:

 przym. apomiktyczny

Wiktionary


apomorfia

Ap

Wikipedia


apomorfina

substancja używana w leczeniu choroby Parkinsona oraz zaburzeń erekcji


SJP.pl

Apomorfina ( apomorphinum) – organiczny związek chemiczny, agonista receptorów dopaminergicznych D1 i D2 z silniejszym wpływem na te drugie. Stosowana w diagnostyce i leczeniu choroby Parkinsona oraz w mniejszych dawkach w leczeniu zaburzeń erekcji.

Wikipedia


aponeurologia

nauka o wiązadłach


SJP.pl


aponeuroza

błona utworzona z tkanki łącznej ścięgnistej, przymocowująca mięśnie do kości; powięź; rozcięgno


SJP.pl


apoplast

zespół ścian komórkowych, wnętrz martwych komórek i przestworów międzykomórkowych w organizmie roślinnym


SJP.pl

Apoplast – zespół ścian komórkowych, wnętrz martwych komórek i przestworów międzykomórkowych w organizmie roślinnym. Połączone ze sobą i wysycone wodą ściany komórkowe razem z wypełnionymi wodą wnętrzami martwych komórek przewodzących są głównymi drogami transportu wody w roślinie. W ścianach komórkowych ruch wody możliwy jest dzięki zjawisku imbibicji. Wypełnione powietrzem przestwory międzykomórkowe stanowią rezerwuary gazów i umożliwiają roślinie prowadzenie wymiany gazowej z otoczeniem.

Wikipedia


apopleksja

uszkodzenie tkanki mózgowej spowodowane niedokrwieniem pewnego obszaru mózgu lub pęknięciem naczynia krwionośnego (wylew); udar mózgu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. med. udar mózgu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) wpadł w taki stan, że lada chwila oczekiwałem ataku apopleksji lub anewryzmu (…)

 (1.1) Uszkodzenie ośrodka oddechowego, np. na skutek apopleksji, może powodować objawy podobne do letargu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈplɛksʲja, AS: apopleksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoplektyk m., apoplektyczka ż.

 przym. apoplektyczny

 przysł. apoplektycznie

Wiktionary


apoplektyczka

kobieta zagrożona apopleksją (udarem mózgu)


SJP.pl


apoplektyczny

będący wynikiem apopleksji, skłonny do apopleksji (np. atak apoplektyczny, osobnik apoplektyczny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) będący przejawem / następstwem apopleksji

 (1.2) skłonny do apopleksji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał on atak apoplektyczny i od tego czasu miewał kłopoty z operowaniem lewą ręką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apoplektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoplektyk mos., apopleksja ż.

Wiktionary


apoplektyk

osoba zagrożona apopleksją (udarem mózgu)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apopleksja ż.

:: fż. apoplektyczka ż.

 przym. apoplektyczny

Wiktionary


apoptotyczny

→ apoptoza


SJP.pl

Patrz:

apoptoza

apoptoza

genetycznie zaplanowana śmierć komórki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

Wiktionary

Apoptoza (z starogr. ἀπό [apó, „od”] + πτῶσις [ptôsis, „padanie”]) – jeden z naturalnych procesów biologicznych zaprogramowanej i podlegającej kontroli destrukcji własnych komórek w organizmie wielokomórkowym.

Ten mechanizm jest potrzebny i wpływa korzystnie na prawidłowy rozwój, homeostazę i zapobieganie nadmiernej, szkodliwej proliferacji komórek organizmu. Stale usuwane są zużyte, uszkodzone lub niepotrzebne komórki, a w ich miejsce powstają nowe.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈptɔza, AS: apoptoza

Wiktionary


aporcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od aport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aport m.

 wykrz. aport

Wiktionary


apordekiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pokrywa sedesu

Wiktionary


aporema

kwestia sporna dopuszczająca dwa przeciwne sobie rozstrzygnięcia


SJP.pl


aporetyczny

→ aporetyka


SJP.pl

Patrz:

aporetyka

aporetyk

osoba zajmująca się aporetyką, wynajdywaniem i analizowaniem aporii


SJP.pl


aporetyka

wyszukiwanie i analiza aporii, zagadnień filozoficznych wciąż aktualnych, analizowanych wciąż przez kolejne pokolenia filozofów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. działanie polegające na wynajdywaniu i analizie aporii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈrɛtɨka, AS: aporetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aporia ż., aporetyk m.

 przym. aporetyczny

Wiktionary


aporia

trudność logiczna pozornie niedająca się przezwyciężyć (np. paradoksy starożytnych filozofów)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aporia w filozofii i logice
  • aporia – figura retoryczna
  • Aporia – polski zespół emo-core

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈpɔrʲja, AS: aporʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aporetyka ż.

Wiktionary


aporogamia

wnikanie łagiewki pyłkowej do woreczka zalążkowego rośliny


SJP.pl


aporokaktus

roślina z rodziny kaktusowatych, pochodząca z Meksyku


SJP.pl


aport

komenda wydawana do psa w znaczeniu: "przynieś", "podaj"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ekon. praw. wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;

 (1.2) rzekome, paranormalne zjawisko przenoszenia rzeczy przez duchy;

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Zaolzie. wychodek, ubikacja

wykrzyknik

 (2.1) kynol. łow. komenda dla psa, aby coś przyniósł;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aport (prawo)
  • aport (pseudonauka)
  • aport (tresura)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aportowanie n., aporcik mrz., aporter mzw.

 czas. aportować ndk.

Wiktionary


aportacja

zdolność teleportacji obiektów do siebie


SJP.pl


aporter

pies myśliwski zbierający i przynoszący postrzeloną zwierzynę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pies myśliwski przynoszący myśliwemu upolowaną zwierzynę

Wiktionary

Aporter – typ psa utworzony w XIX wieku w Wielkiej Brytanii, używany w myślistwie do aportu drobnej zwierzyny – ptaków (w Polsce głównie kaczek i bażantów) oraz królików i zajęcy. Aportery to psy stosunkowo duże i silne, o szacie chroniącej przed zimnem i przemakaniem, wytrwałe w poszukiwaniu zastrzelonej zwierzyny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Setery są bardzo dobrymi aporterami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aport m.

 czas. aportować ndk.

 wykrz. aport

Wiktionary


aportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|aportować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aportować ndk.

 rzecz. zaaportowanie n., aport mrz.

 wykrz. aport

Wiktionary


aportować

o psie: przynosić panu określoną rzecz


SJP.pl

czasownik

 (1.1) o psie: przynosić rzucony przedmiot

 (1.2) łow. o psie: przynosić ustrzeloną zwierzynę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔrˈtɔvat͡ɕ, AS: aportovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aportowanie n., aport m., aporter m., zaaportowanie n.

 przym. aportowy

 wykrz. aport

Wiktionary


aportowy

przymiotnik od: aport


SJP.pl


aposelenium

punkt orbity satelity Księżyca najbardziej oddalony od niego


SJP.pl


aposematyczny

ubarwienie aposematyczne - jaskrawe, często kontrastowe ubarwienie ciała charakterystyczne dla organizmów dysponujących silną i skuteczną bronią (np. trucizną, żądłem), dobrze widoczne dla potencjalnych wrogów, będące dla nich sygnałem ostrzegawczym; ubarwienie ostrzegawcze


SJP.pl


aposiopeza

[czytaj: aposjopeza] figura stylistyczna polegająca na przerwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza; zamilknięcie, niedopowiedzenie, retycencja, apozjopeza, aposjopeza


SJP.pl


aposjopeza

figura stylistyczna polegająca na przerwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza; zamilknięcie, niedopowiedzenie, retycencja, apozjopeza, aposiopeza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. środek stylistyczny, który polega na nagłym przerwaniu wypowiedzi przed jej pełnym spodziewanym zakończeniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przykład aposjopezy: „A gdybym ci powiedział, iż ja… ech, nieważne.”.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedopowiedzenie

Wiktionary


aposporia

Ap

Wikipedia


apost.

skrót od: apostoł; ap.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. apostoł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ap.

Wiktionary


apostata

osoba, która odstąpiła od ważnych idei, zasad, zwłaszcza odstępca od wiary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • synonim rodzaju ryb z rodziny luszczowatych – conodon
  • człowiek, który dokonał aktu porzucenia wiary religijnej (apostazji)
  • Julian Apostata

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostatecznie uznano go za apostatę i wykluczono ze wspólnoty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈstata, AS: apostata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostazja ż.

:: fż. apostatka ż.

 przym. apostatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odstępca, odszczepieniec

Wiktionary


apostatka

→ apostata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

Wiktionary

Patrz:

apostata

Powiązane:

 rzecz. apostazja ż.

:: fm. apostata mos.

 przym. apostacki, apostatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odstępczyni

Wiktionary


apostatyczny

→ apostazja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) oparty na odstępstwie od dogmatu

 (1.2) związany z apostazją, dotyczący apostazji

Wiktionary

Patrz:

apostazja

Powiązane:

 rzecz. apostazja ż., apostata mos., apostatka ż.

Wiktionary


apostazja

rezygnacja wyznawcy z wiary, zakonnika z zakonu itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. porzucenie jakiejś wiary religijnej;

 (1.2) przen. porzucenie swoich idei, przekonań

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „apostata”. Zobacz też: Julian Apostata.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współcześnie apostazja rozumiana jest jako świadome, dobrowolne i publiczne odejście od wiary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈstazʲja, AS: apostazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostata mos., apostatka ż.

 przym. apostacki, apostatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) książk. odstępstwo, odszczepieństwo; przest. zaprzaństwo

Wiktionary


apostel

nazwisko


SJP.pl


aposterioryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aposterioryczne; cecha tych, którzy są aposterioryczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aposterioryczny

 przysł. aposteriorycznie

Wiktionary


aposterioryczny

dotyczący aposterioryzmu; nabyty przez doświadczenie, oparty na doświadczeniu lub uzasadniony za pomocą doświadczenia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. taki, który opiera, bazuje się na doświadczeniu; jest udowodniony za pomocą doświadczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Argumenty kosmologiczne wychodzą od pewnego oczywistego i ogólnego, ale aposteriorycznego faktu dotyczącego wszechświata, na przykład tego, że istnieją byty przygodne, albo tego, że rzeczy się poruszają lub zmieniają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔstɛrʲjɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: aposterʹi ̯oryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aposterioryczność ż.

 przysł. aposteriorycznie, a posteriori

 przym. a posteriori

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) empiryczny

Wiktionary


aposteriorysta

zwolennik aposterioryzmu


SJP.pl


aposteriorystka

→ aposteriorysta


SJP.pl

Patrz:

aposteriorysta

aposteriorystyczny

przymiotnik od: aposterioryzm


SJP.pl


aposterioryzm

w filozofii: pogląd epistemologiczny głoszący, że prawdziwe poznanie może nastąpić wyłącznie przez doświadczenie; empiryzm metodologiczny


SJP.pl


apostilb

dawna jednostka luminancji


SJP.pl

Apostilb (także: blondel; z gr. "stilbei" – błyszczeć, lśnić) – jednostka luminancji źródła światła pochodząca od stilba, oznaczana asb.

Wikipedia


apostille

[czytaj: apostij] poświadczenie dokumentu sporządzonego w jednym państwie (np. aktu notarialnego) umożliwiające legalne użycie go w innym państwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ofic. urz. praw. klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)

Wiktionary

Apostille (z apostille, wym. [apostij]), w spolszczeniu apostylla lub apostyl – poświadczenie dokumentu sporządzonego w jednym państwie (np. aktu notarialnego, tłumaczenia przysięgłego, dyplomu ukończenia studiów wyższych lub odpisu aktu stanu cywilnego) umożliwiające legalne użycie go w innym państwie. Poświadczenie to wydawane jest przez właściwy organ państwa, z którego dokument pochodzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apostille wydawana jest na wniosek posiadacza dokumentu.

Wiktionary


apostolat

1. godność, funkcja biskupa; biskupstwo;
2. krzewienie wiary chrześcijańskiej; apostolstwo;
3. przenośnie: misja krzewienia jakiejś idei


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. godność biskupia

 (1.2) rel. działalność apostolska, krzewienie wiary

 (1.3) rel. grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji

 (1.4) przen. upowszechnianie ideologii, nauki

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bożena wzięła udział w sympozjum na temat apostolatu świeckich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostoł m., apostołka ż., apostołowanie n.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary


apostolski

1. dotyczący apostoła lub apostołów (np. duch apostolski, listy apostolskie);
2. dotyczący papieża jako następcy św. Piotra, pochodzący od papieża (np. błogosławieństwo apostolskie, nuncjusz apostolski)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący apostołów

 (1.2) dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈstɔlsʲci, AS: apostolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostołowanie n., apostolat mrz., apostoł mos., apostołka ż., apostolstwo n.

 czas. apostołować

Wiktionary


apostolskość

→ apostolski


SJP.pl

Patrz:

apostolski

apostolstwo

1. działalność apostolska; apostołowanie; apostolat;
2. upowszechnianie, krzewienie jakiejś idei, nauki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. propagowanie wiary chrześcijańskiej;

 (1.2) misja głoszenia jakiś idei lub poglądów

Wiktionary

Apostolstwo (gr. "apostolos" = wysłannik) – w chrześcijaństwie przybliżanie przez ludzi wierzących innych osób do Boga i wiary.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy wierzący powinien zaangażować się w jakąś formę apostolstwa.

 (1.3) Stowarzyszenie Matki Bożej, Patronki Dobrej Śmierci, zwane także Apostolstwem Dobrej Śmierci, jest zrzeszeniem modlitewnym, które ma przygotować do godnego, chrześcijańskiego umierania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostoł m., apostołka ż., apostołowanie n.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apostołowanie, apostolat, krzewienie, propagowanie

 (1.2) propagowanie

 (1.3) apostołowanie, apostolat

Wiktionary


apostoł

1. jeden z dwunastu uczniów Chrystusa;
2. propagator chrześcijaństwa;
3. przenośnie: krzewiciel jakiejś idei, nauki, jakichś poglądów itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

 (1.2) rel. ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

 (1.3) przen. ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki

 (1.4) uczn. przen. nauczyciel

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ornit. nazwa systematyczna|Struthidea cinerea|ref=tak., żyjący w Australii szarobrązowawy ptak z długim ogonem należący do rodziny skałowronów (Corcoracidae)

Wiktionary

Apostoł (gr. "apostolos" – wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i wysłanych do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najstarsze na świecie portrety apostołów Piotra, Pawła, Andrzeja i Jana znaleźli archeolodzy w rzymskich katakumbach świętej Tekli.

 (1.3) Co tydzień pukają do mnie apostołowie świadków Jehowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔstɔw, AS: apostou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostolat m., apostołka ż., apostolstwo n., apostołowanie n.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczeń

 (1.2) misjonarz, krzewiciel

 (1.3) propagator, krzewiciel

Wiktionary


apostołka

1. zwolenniczka, krzewicielka jakiegoś poglądu; propagatorka;
2. dawniej: apostolstwo; apostołowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przen. kobieta propagująca jakieś idee

 (1.2) daw. rel. głoszenie wiary chrześcijańskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Nina była zawsze apostołką zdrowego odżywiania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostolat mrz., apostolstwo n., apostołowanie n.

:: fm. apostoł mos.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głosicielka, krzewicielka, propagatorka, zwolenniczka; książk. szerzycielka

 (1.2) apostolstwo, apostołowanie

Wiktionary


apostołowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. głoszenie wiary chrześcijańskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obowiązek świadomego apostołowania powierzony zostaje również bierzmowanym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostoł m., apostołka ż., apostolat m., apostolstwo n.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ewangelizowanie, apostolat

Wiktionary


apostołować

1. krzewić wiarę chrześcijańską;
2. przenośnie: propagować jakieś idee, zasady


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) wypełniać obowiązki apostoła, głosić chrześcijaństwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Święty Paweł apostołował na terenie dzisiejszej Turcji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostołka ż., apostoł m., aspostołka ż., apostolat m., apostołowanie n.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ewangelizować

Wiktionary


apostołowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie dniepropietrowskim;

Wiktionary

Apostołowo (ukr. Апостолове) – miasto na Ukrainie w rejonie krzyworoskim obwodu dniepropietrowskiego, była siedziba władz rejonu apostołowskiego, zlikwidowanego w 2020 roku w wyniku reformy terytorialnej.

Centrum administracyjne hromady miejskiej Apostołowo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: a.pɔs.tɔˈwɔ.vɔ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apostołowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Pokrowsk (do 1923)

Wiktionary


apostrof

znak graficzny w kształcie przecinka umieszczany nad wierszem, używany m.in. do oddzielania końcówek fleksyjnych przy odmianie wyrazów obcych (np. hardware'u)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

Wiktionary

Nie mylić z: apostrofą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apostrof jest znakiem interpunkcyjnym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔstrɔf, AS: apostrof

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostrofa ż.

Wiktionary


apostrofa

1. w literaturze: bezpośredni, podniosły zwrot do adresata (osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu), np.: Litwo, Ojczyzno moja!; metabaza;
2. dawniej:
a) ustne lub pisemne zwrócenie się do kogoś lub przeciwko komuś;
b) apostrof


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

 (1.2) zwrócenie się do kogoś ustnie lub pisemnie

 (1.3) daw. apostrof

Wiktionary

Nie mylić z: apostrofem.

Apostrofa (gr. ἀποστροφή "apostrophḗ" – zwrot) – składniowa figura retoryczna, charakteryzująca się bezpośrednim zwrotem do osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu (dochodzi wówczas do personifikacji adresata wypowiedzi). Dominuje styl podniosły, czasami patetyczny. Apostrofa zazwyczaj jest skierowana do osób, przedmiotów, zjawisk itd., które nie pełnią roli tematu utworu. Dzięki temu można ją wyraźnie wyodrębnić z tekstu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apostrof mrz.

Wiktionary


apostroficzny

→ apostrofa


SJP.pl

Patrz:

apostrofa

apotecjum

owocnik workowców i niektórych porostów; miseczka


SJP.pl

Apotecjum, w l.mn. apotecja ( apothecium) – rodzaj askokarpu (owocnika) u workowców. Używana jest też polska nazwa "miseczka". Apotecjum ma wygląd mniej lub bardziej wklęsłej miseczki o mięsistych ścianach i zbudowany jest z dwóch rodzajów strzępek:

Wikipedia


apoteka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. med. farm. apteka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈtɛka, AS: apoteka

Wiktionary


apotema

1. promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny
2. w ostrosłupie prawidłowym: wysokość ściany bocznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geom. promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny

 (1.2) geom. wysokość ściany bocznej ostrosłupa prawidłowego

Wiktionary

Apotema – odcinek geometryczny określający odległość środka figury od jej boku lub cięciwy. W zależności od kontekstu pojęcie to stosuje się do okręgów, wielokątów foremnych oraz ostrosłupów prawidłowych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈtɛ̃ma, AS: apotẽma

Wiktionary


apoteoza

1. wychwalanie, uwielbienie kogoś lub czegoś; adoracja, deifikacja, gloryfikacja;
2. ukazanie postaci, idei lub wydarzenia w sposób wyidealizowany;
3. patetyczny utwór pochwalny;
4. w starożytności: obrzęd oddawania czci boskiej cesarzom lub bohaterom; ubóstwianie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;

 (1.2) szt. przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący

 (1.3) szt. pełen patosu utwór pochwalny

 (1.4) teatr. scena finalna w niektórych przedstawieniach dziewiętnastowiecznych

 (1.5) staroż. rel. urzędowa deifikacja człowieka lub zwierzęcia

Wiktionary

Apoteoza ( ἀποθέωσις – ubóstwienie) – pochwała osób, rzeczy, wydarzeń, idei bądź wartości (np. apoteoza życia, bohaterstwa, religijna), osądzenie istoty ludzkiej jako idealnej, godnej dokonanych czynów (np. bohaterstwo Polaków).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są one apoteozą majestatu i wszechpotęgi Jahwe, który otacza miłością ludzkość i potrafi wybaczyć jej najcięższe grzechy, ale także bywa nieubłagany w gniewie i wymierzaniu kar.

 (1.2) Artysta wykonał „Apoteozę Wenecji” po pożarze w 1577 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔtɛˈɔza, AS: apoteoza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoteozowanie n.

 czas. apoteozować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealizacja, wybielenie, gloryfikacja

Wiktionary


apoteozowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. przypisywanie komuś lub czemuś znacznie lepszych cech niż w rzeczywistości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoteoza ż.

 czas. apoteozować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealizowanie, brązowanie, brązowienie, gloryfikowanie

Wiktionary


apoteozować

wychwalać coś do granic uwielbienia, poddawać apoteozie, idealizować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) książk. nadawać bardzo szczególne znaczenie

 (1.2) książk. uznawać za boga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie apoteozuj zbytnio jej dokonań!

 (1.2) Imperator apoteozował własnego konia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoteoza ż., apoteozowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealizować

 (1.2) ubóstwiać

Wiktionary


apotome

półton diatoniczny (muzyka)


SJP.pl


apotropaiczny

→ apotropaizm; apotropeiczny


SJP.pl


apotropaizm

w wierzeniach ludów prymitywnych: magia obronna zabezpieczająca przed złymi duchami, chorobami, klęskami


SJP.pl


apotropeiczny

→ apotropaizm; apotropaiczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. etn. taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) apotropaizm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apotropaiczny

Wiktionary


apozjopeza

figura stylistyczna polegająca na przerwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza; zamilknięcie, niedopowiedzenie, retycencja, aposjopeza, aposiopeza


SJP.pl


apozycja

1. dopowiedzenie, przydawka rzeczownikowa;
2. w botanice: mechanizm wzrostu pierwotnej ściany komórkowej polegający na tym, że nowe łańcuchy celulozy wbudowywane są pomiędzy już istniejące; intususcepcja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. określenie rzeczownikowe (przydawka rzeczowna) pozostające w związku zgody z wyrazem określanym (rzeczownikiem lub zaimkiem osobowym) co do przypadka i liczby;

 (1.2) biol. proces przyrostu błony komórkowej polegający na odkładaniu się nowych warstw na jej powierzchni;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • apozycja w biologii
  • apozycja w językoznawstwie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szczególnym typem postpozycji jest tzw. apozycja — przydawka rzeczowna występująca zawsze po rzeczowniku (lub zaimku osobowym).

 (1.2) Powiększanie błony przez apozycję może odbywać się we wszystkich lub tylko w niektórych komórkach, co zmienia kształt komórki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozycja ż., prepozycja ż., postpozycja ż., opozycja ż., kompozycja ż.

 przym. apozycyjny, pozycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopowiedzenie

Wiktionary


apozycyjny

związany z apozycją


SJP.pl


appalachijski

1. → Appalachy;
2. królak appalachijski - gatunek ssaka z rodziny zającowatych; orogeneza appalachijska


SJP.pl


appalachy

łańcuch górski we wschodniej części Ameryki Północnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. system górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie;

Wiktionary

Appalachy ( Appalachian Mountains, Appalaches) – łańcuch górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie.

Rozciągają się od Niziny Zatokowej w kierunku północno-wschodnim do Nowej Fundlandii, na długości 2600 km (szerokość od 300 do 500 km). Najwyższym szczytem jest Mount Mitchell – 2037 m n.p.m.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapːaˈlaxɨ, AS: a•palaχy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. appalaski

Wiktionary


appalaski

→ Appalachy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Appalachów

Wiktionary

Patrz:

Appalachy

Powiązane:

 rzecz. Appalachy nmos.

Wiktionary


appaloosa

[czytaj: apalusa] rasa koni gorącokrwistych wyhodowana w Ameryce Północnej przez Indian


SJP.pl

Koń Appaloosa – rasa koni gorącokrwistych.

Rasa została wyhodowana w Ameryce Północnej przez Indian Nez Percé zamieszkujących w XVIII wieku północno-wschodnie obszary stanu Oregon, między innymi nad rzeką Palouse, od której wywodzi się nazwa rasy. Appaloosa są maści tarantowatej we wszystkich jej wariantach.

Wikipedia


appassionata

[czytaj: apasjonata] utwór Ludwiga van Beethovena


SJP.pl


appassionato

[czytaj: apas-ionato] muzyczne określenie wykonawcze: namiętnie, z pasją; passionato


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) choreogr. muz. z pasją, uczuciem

Wiktionary


appeasement

[czytaj: ePIZment] ustępstwa polityczne czynione wobec agresywnego państwa w imię pokoju


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

Wiktionary

Appeasement (ang.), zaspokajanie, uspokajanie, łagodzenie – polityka ustępstw prowadzona przez rząd Wielkiej Brytanii premiera Neville’a Chamberlaina, a później także rząd francuski premiera Édouarda Daladiera w latach 1935–1939 wobec państw Osi: III Rzeszy i faszystowskich Włoch. W znaczeniu szerszym – pejoratywny termin oznaczający ugodowe postawy polityczne wobec państw agresywnych.

Wikipedia


appellativum

[czytaj: apelatiwum] w językoznawstwie: rzeczownik będący nazwą całej klasy desygnatów, niebędący nazwą własną, np. "człowiek", "zwierzę", "roślina"; apelatyw, apelatiwum, rzeczownik pospolity


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. zob. apelatyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛlaˈtʲivũm, AS: apelatʹivũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apelatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apelatyw, nazwa pospolita, imię pospolite

Wiktionary


appena

określenie wykonawcze: ledwie, zaledwie


SJP.pl


appendektomia

chirurgiczne wycięcie wyrostka robaczkowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;

Wiktionary

Appendektomia – chirurgiczne usunięcie wyrostka robaczkowego. Wskazaniem do operacji jest najczęściej rozpoznanie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, jak również ropnia okołowyrostkowego (po odpowiednim leczeniu nieoperacyjnym). Zabieg ten jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od tego czasu w wielu ośrodkach na świecie wykonuje się rutynowo laparoskopową appendektomię w ramach ostrego dyżuru chirurgicznego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja, AS: a•pẽndektõmʹi ̯a

Wiktionary


appendicitis

[czytaj: appendic-itis] z łaciny: zapalenie wyrostka robaczkowego


SJP.pl


appendix

1. dodatek do książki; suplement, aneks;
2. w medycynie: wyrostek robaczkowy


SJP.pl


appenzeller

[czytaj: Apenceler] rasa niewielkich psów pasterskich pochodzących ze Szwajcarii


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Benedictus Appenzeller – holenderski kompozytor
  • Bernd Appenzeller – belgijski muzyk
  • Immo Appenzeller – niemiecki astronom
  • Stanisław Appenzeller – polski malarz
  • Appenzeller – ser szwajcarski
  • Appenzeller – rasa kur
  • Appenzeller – rasa psów
  • Appenzell
  • Appenzeller Alpenbitter
  • Appenzeller Biber

Wikipedia


applause

[czytaj: aploz] model samochodu marki Daihatsu


SJP.pl

Applause – pierwszy singiel amerykańskiej piosenkarki Lady Gagi pochodzący z jej trzeciego albumu studyjnego Artpop. Piosenka wydana została 12 sierpnia 2013 roku jako pierwszy singiel promujący najnowszą płytę artystki. Applause odniósł wielki sukces komercyjny, singiel zadebiutował na 4 pozycji Billboardu Hot 100. Utwór stał się numerem jeden m.in. w Grecji, Hiszpanii oraz na Węgrzech.

Wikipedia


applet

[czytaj: aplet] aplet;
1. w informatyce: niewielki program, przeznaczony do wykonywania ściśle określonej funkcji;
2. potocznie: osadzona na stronie WWW aplikacja w języku Java


SJP.pl


appletini

[czytaj: aplTIni] owocowy koktajl alkoholowy z wódki, wermutu i napoju o smaku jabłka


SJP.pl

Appletini (apple martini) – owocowy koktajl alkoholowy przyrządzany z wódki i soku jabłkowego lub likieru jabłkowego.

Koktajl powstaje po rozgnieceniu połówki jabłka moździerzem barmańskim, zmieszaniu z wódką i likierem jabłkowym wg określonej proporcji, po przecedzeniu i dodaniu kostek lodu.

Wikipedia


applowski

przymiotnik

 (1.1) (neologizm) związany z amerykańską korporacją Apple zajmującą się projektowaniem i produkcją elektroniki użytkowej, oprogramowania i komputerów osobistych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Utworzenie przymiotnika applowski jest dowodem na to, że mamy do czynienia z coraz powszechniejszą tendencją spolszczania wyrazów obcych. Tendencja ta jest bardziej widoczna, zwłaszcza w wyrazach zapożyczonych z języka angielskiego w dziedzinie elektroniki i informatyki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈlɔfsʲci, AS: aplofsʹḱi

Wiktionary


appoggiando

określenie artykulacyjne oznaczające ścisłe legato


SJP.pl


appoggiatura

[czytaj: apodżiatura] nutka przejmująca akcent nuty głównej; przednutka długa


SJP.pl


appogiatura

w muzyce: rodzaj ozdobnika, drobna nutka, odbierająca nucie głównej, przed którą stoi, tę część wartości rytmicznej, jaką ma sama i przejmująca akcent nuty głównej; przednutka długa


SJP.pl


apraksja

niezdolność wykonywania celowych czynności ruchowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. upośledzenie zdolności do wykonywania wcześniej wyuczonych, celowych ruchów, które nie wynika z niedowładów, ataksji ani zaburzeń czucia, lecz z uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w obrębie kory mózgowej

Wiktionary

Apraksja – upośledzenie precyzyjnych, celowych ruchów przy braku niedowładu, objawów móżdżkowych i zaburzeń czucia. Zaburzenia apraktyczne są często wynikiem udarów, guzów, spotyka się je również w chorobie Alzheimera.

Wikipedia


aprecjacja

wzrost siły nabywczej pieniądza danego państwa, czemu zwykle towarzyszy wzrost jego wartości w stosunku do walut innych państw


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

Wiktionary

Aprecjacja – wzrost wartości towaru lub dobra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzrost popytu na polskie towary spowodował aprecjację złotego, przez co kurs euro spadł z 4,20 zł do 3,80 zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɛˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: aprecʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aprecjacyjny

Wiktionary


aprecjacyjny

→ aprecjacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od aprecjacja

Wiktionary

Patrz:

aprecjacja

Wymowa:

IPA: ˌaprɛt͡sʲjaˈt͡sɨjnɨ, AS: aprecʹi ̯acyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprecjacja ż.

Wiktionary


aprecjonować

1. zwiększać siłę nabywczą pieniądza danego państwa;
2. zyskiwać na wartości


SJP.pl


aprehensja

dawniej: niepokój, lęk, zmartwienie, rozpacz


SJP.pl


apresjan

nazwisko


SJP.pl


apreska

środowiskowo:
1. ubiór zakładany po nartach lub jego część;
2. wieczorna zabawa, impreza, zwłaszcza po nartach


SJP.pl


apreski

środowiskowo: ciepłe obuwie noszone po jeździe na nartach


SJP.pl


apret

substancja chemiczna, wykorzystywana jako środek wykończeniowy, posiadający właściwości antystatyczne i ochronne


SJP.pl


apretowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) nasycanie tkanin, drewna, papierów lub skór apreturą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretura ż., apreturowanie n.

 czas. apretować ndk., apreturować ndk.

Wiktionary


apretować

nasycać apreturą wyroby włókiennicze, skórę, papier lub drewno; apreturować


SJP.pl


apretura

1. substancja służąca do wykańczania wyrobów włókienniczych, drewna, papierów i skór
2. wykańczanie wyrobów włókienniczych, drewna, papierów lub skór przez nasycanie ich apreturą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. proces chemicznego lub mechanicznego utrwalania i wykańczania materiałów, np. tkanin, drewna, papierów

 (1.2) techn. substancja utrwalająca, używana na koniec procesu obróbki do poprawienia właściwości użytkowych

Wiktionary

Ap

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaprɛˈtura, AS: apretura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apreturowanie n., apretowanie n., apreturnik mos.

 czas. apreturować ndk., apretować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apreturowanie

Wiktionary


apreturnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pracownik, który dobiera apreturę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɛˈturʲɲik, AS: apreturʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretura ż.

Wiktionary


apreturowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zob. apretowanie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretura ż., apretowanie n.

 czas. apreturować ndk., apretować ndk.

Wiktionary


apreturować

nasycać apreturą wyroby włókiennicze, skórę, papier lub drewno; apretować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaapreturować)

 (1.1) poddawać materiał apreturze w celu nadania mu określonych walorów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak otrzymaną warstwę wierzchnią można deseniować, barwić, apreturować czy lakierować polepszając w ten sposób wygląd tworzywa skóropodobnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretowanie n., apretura ż., apreturowanie n.

 przym. apreturowy

Wiktionary


apreturowy

dotyczący apretury


SJP.pl


aprikoza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. bot. nazwa systematyczna|Prunus armeniaca|L.|ref=tak., morela zwyczajna

 (1.2) reg-pl|Poznań. bot. morela

 (1.3) reg-pl|Poznań. bot. brzoskwinia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. morela pospolita, morela zwyczajna

 (1.2) aprykoza

 (1.3) aprykoza

Wiktionary


aprikółza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. morela

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. brzoskwinia

Wiktionary


aprioryczność

→ aprioryczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aprioryczne; cecha tych, którzy są aprioryczni

Wiktionary

Patrz:

aprioryczny

Powiązane:

 przym. aprioryczny

 przysł. apriorycznie, a priori

Wiktionary


aprioryczny

oparty na z góry przyjętych założeniach, zależny nie od doświadczenia, lecz od rozumu (np. sądy aprioryczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprʲjɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: aprʹi ̯oryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprioryczność ż.

 przysł. a priori

Wiktionary


apriorysta

zwolennik aprioryzmu


SJP.pl


apriorystka

→ apriorysta


SJP.pl

Patrz:

apriorysta

apriorystyczny

→ aprioryzm


SJP.pl

Patrz:

aprioryzm

aprioryzm

w filozofii: pogląd uznający poznanie ludzkie za częściowo lub całkowicie niezależne od doświadczenia; racjonalizm metodologiczny


SJP.pl


aprobacja

dawniej: aprobata


SJP.pl


aprobacyjny

→ aprobacja


SJP.pl

Patrz:

aprobacja

aprobata

zgoda na coś, uznanie czegoś za dobre, prawidłowe; akceptacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dubbing do tego filmu zyskał aprobatę krytyków.

 (1.1) Rozciągnął szeroko wargi we właściwym sobie dziwnym grymasie, wyrażającym ironiczną aprobatę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔˈbata, AS: aprobata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprobacja ż., zaaprobowanie n., aprobowanie n., dezaprobata ż.

 czas. aprobować ndk., zaaprobować dk., dezaprobować ndk.

 przym. aprobatywny, aprobacyjny

 przysł. aprobatywnie, aprobująco, dezaprobująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afirmacja, akcept; przest. aprobacja

Wiktionary


aprobatywnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób wyrażający aprobatę; z uznaniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spojrzała na mnie aprobatywnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaprobowanie n., aprobowanie n., aprobatywność ż., aprobata ż.

 przym. aprobatywny

 czas. aprobować, zaaprobować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochwalnie, przychylnie, war. aprobująco

Wiktionary


aprobatywność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aprobatywne; cecha tych, którzy są aprobatywni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aprobatywny

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary


aprobatywny

przyzwalający, wyrażający aprobatę (np. aprobatywny ton, aprobatywny stosunek do czegoś)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) książk. wyrażający zgodę, poparcie, aprobatę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprobata ż., aprobatywność ż., aprobowanie n., zaaprobowanie n.

 czas. aprobować ndk., zaaprobować dk.

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary


aprobowalny

dający się aprobować


SJP.pl


aprobowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wyrażanie zgody, akceptacji, aprobaty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔbɔˈvãɲɛ, AS: aprobovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaprobowanie n., aprobata ż., aprobacja ż.

 czas. aprobować ndk., zaaprobować dk.

 przym. aprobatywny, aprobacyjny

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary


aprobować

uznawać (uznać) coś za słuszne, godne poparcia, wyrażać (wyrazić) aprobatę


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaaprobować)

 (1.1) uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie aprobuję twego zachowania.

 (1.1) Basia poważnie kiwała głową i uśmiechała się enigmatycznie, widocznie aprobowała wszystkie uwagi Żorżika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ, AS: aprobovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaprobowanie n., aprobowanie n., aprobata ż., aprobacja ż.

 czas. zaaprobować dk.

 przym. aprobatywny, aprobacyjny

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akceptować

Wiktionary


aprobujący

wyrażający aprobatę


SJP.pl


aproksymacja

1. książkowo: ujęcie czegoś w sposób niezupełnie ścisły; przybliżenie;
2. w matematyce: zastąpienie wielkości matematycznych innymi, o przybliżonych własnościach, łatwiejszymi do badania i zastosowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. ujęcie czegoś w sposób przybliżony; zbliżenie się do czegoś

 (1.2) mat. przybliżenie wartości, funkcji lub wielkości, gdy dokładny wynik jest trudny lub niemożliwy do uzyskania

Wiktionary

Aproksymacja (łac. "approximare" – przybliżać) – budowanie rozwiązań przybliżonych; zwłaszcza wtedy, gdy ścisłego rozwiązania nie da się przedstawić dokładnie w postaci analitycznej.

Przykład to zastąpienie pewnej funkcji formula_1 inną, zazwyczaj prostszą formula_2, umożliwiającą efektywne rozwiązanie postawionego problemu. Przykłady takich sytuacji to:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. aproksymować ndk., zaproksymować dk.

 przym. aproksymacyjny, aproksymatywny

 rzecz. aproksymowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przybliżenie

 (1.2) przybliżenie, zaokrąglenie

Wiktionary


aproksymacyjny

→ aproksymacja; aproksymatywny


SJP.pl


aproksymatywny

→ aproksymacja; aproksymacyjny


SJP.pl


aproksymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. ujmowanie czegoś w sposób przybliżony, niezupełnie ścisły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aproksymacja ż.

 czas. aproksymować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aproksymacja, przybliżenie

Wiktionary


aproksymować

w matematyce: przybliżać wartość, zaokrąglać


SJP.pl


apropriacja

Ap

Wikipedia


aprosdoketon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu

 (1.2) jęz. dowolne zaskakujące użycie środków językowych

Wiktionary


aprosza

zwykle w liczbie mnogiej: aprosze - kręte rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym dojście do obleganej twierdzy; przykopy


SJP.pl


aprotonowy

o rozpuszczalniku: niezdolny do oddawania lub przyłączania protonu (wodoru); aprotyczny


SJP.pl


aprotyczny

o rozpuszczalniku: niezdolny do oddawania lub przyłączania protonu (wodoru); aprotonowy


SJP.pl


aprowidowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) urz. zaopatrywanie w żywność i inne artykuły pierwszej potrzeby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprowizacja ż.

 czas. aprowidować

 przym. aprowizacyjny

Wiktionary


aprowidować

aprowizować; przestarzałe:
1. zajmować się aprowizacją (zaopatrywaniem ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie);
2. aprowidować się - zaopatrywać się w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność


SJP.pl


aprowizacja

1. zaopatrywanie ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie;
2. artykuły spożywcze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

 (1.2) pot. żywność

Wiktionary

Aprowizacja – zaopatrywanie ludności w towary pierwszej potrzeby, m.in. w żywność, w tych miejscach, gdzie występuje ich brak lub niedobór.

Deficyt aprowizacyjny zmusza władze danego państwa lub terytorium m.in. do wykorzystania odgórnych mechanizmów ograniczenia popytu na określone dobra, zwłaszcza żywność. W takich sytuacjach stosuje się np. aprowizację reglamentowaną, czyli system kartkowy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Panie poruczniku — rzekł głosem krzykliwym z zakłopotania — melduję posłusznie, że nie jedliśmy śniadania ani obiadu i że w ogóle z aprowizacją jest całkiem źle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔvʲiˈzat͡sʲja, AS: aprovʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprowizowanie n., aprowidowanie n., aprowizator m., aprowizatorka ż.

 przym. aprowizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaopatrzenie

Wiktionary


aprowizacyjny

związany z aprowizacją (np. trudności aprowizacyjne)


SJP.pl


aprowizator

osoba zajmująca się aprowizacją (zaopatrywaniem ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie)


SJP.pl


aprowizatorka

→ aprowizator


SJP.pl

Patrz:

aprowizator

aprowizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) organizowanie aprowizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprowizacja ż.

 czas. aprowizować

 przym. aprowizacyjny

Wiktionary


aprowizować

aprowidować; przestarzałe:
1. zajmować się aprowizacją (zaopatrywaniem ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie);
2. aprowidować się - zaopatrywać się w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność


SJP.pl


aprykoza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Poznań. morela

 (1.2) gw-pl|Poznań. rzad. brzoskwinia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aprikoza

 (1.2) aprikoza

Wiktionary


apryl

dawniej: kwiecień


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. (dziś gw-pl|Górny Śląsk.) kwiecień

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aprylowy

Wiktionary


apryl-apryl

wykrzyknik

 (1.1) gw-pl|Poznań. okrzyk po udanym żarcie primaaprilisowym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prima aprilis

Wiktionary


aprylowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. kwietniowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apryl m.

Wiktionary


aps

skrót od:
1. American Physical Society – amerykańskie stowarzyszenie naukowe fizyków;
2. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie – uczelnia pedagogiczna;
3. Awtomat Podwodnyj Specjalnyj - radziecki karabin automatyczny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • American Physical Society – Amerykańskie Stowarzyszenie Naukowe Fizyków
  • American Phytopathological Society – Amerykańskie Towarzystwo Fitopatologiczne
  • American Philatelic Society – Amerykańskie Towarzystwo Filatelistyczne
  • American Philosophical Society – Amerykańskie Towarzystwo Filozoficzne
  • Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie – uczelnia pedagogiczna
  • nadsiarczan amonu (z ang. ammonium persulfate) – związek chemiczny
  • advanced planning system – rodzaj systemu informatycznego
  • karabin APS – karabin automatyczny
  • zespół antyfosfolipidowy (z ang. antiphospholipid syndrome) – choroba tkanki łącznej
  • pistolet APS – pistolet automatyczny
  • Advanced Protection Systems – polska spółka technologiczna

Wikipedia


apsar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. monet. w Abchazji;

Wiktionary

Apsar (abch. "аҧсар, āpsār") – jednostka monetarna Abchazji.

Apsar nie jest walutą wymienialną, nie posiada podjednostki ani kodu ISO 4217. Monety (z metali nieszlachetnych, srebra i złota) oraz banknoty są emitowane wyłącznie w celach kolekcjonerskich i promocji regionu.

Wikipedia


apsara

w mitologii indyjskiej: półboska istota płci żeńskiej o niezwykłej urodzie; apsaras


SJP.pl

Apsara (sanskryt: अप्सरा: trl. apsarāḥ, pāli: accharā) – w mitologii indyjskiej boginki wody, mgieł i chmur (nazwa "ap-sara" dosłownie znaczy "która wyszła z wody"). Mogły być istotami zarówno niebiańskimi (daiwika), jak i ziemskimi (laukika). W literaturze staroindyjskiej najbardziej znane apsary to m.in. Urwaśi, Menaka i Rambha.

Wikipedia


apsaras

w mitologii indyjskiej: półboska istota płci żeńskiej o niezwykłej urodzie; apsara


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mit. indyjska nimfa wodna pochodzenia niebiańskiego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apsara

Wiktionary


apsel

rodzaj żagla


SJP.pl

Apsel, bezansztaksel – żagiel należący do grupy sztaksli o kształcie trójkątnym. Zawieszany jest między grotmasztem i bezanmasztem na (zwykle wypinanym) sztagu bezanmasztu. Zastosowanie go w zwykłym takielunku dwumasztowym wymaga na ogół zrzucenia grota i wypięcia bomu na stałe, lub tylko na czas zwrotu, tzn. apsel praktycznie uniemożliwia halsowanie przy pełnym ożaglowaniu.

Wikipedia


apsik

a psik, psik;
1. wykrzyknik wyrażający kichnięcie;
2. wykrzyknik używany przy przepędzaniu kota


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) …naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania

 (1.2) …służący do przeganiania kota

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O zmężniał już i dojrzał mój duch! • Zamiast zapachu róż • Wolę tabaki niuch! • Apsik! Apsik!

 (1.2) Skąd tu koty — krzyknęła staruszka, bała się śmiertelnie kotów. — Wynoś się! Idź stąd! Apsik, apsik!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲɕik, AS: apʹśik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. psik mrz., psikawka ż., psikacz m.

 czas. psikać ndk., psiknąć dk.

 wykrz. psik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) psik!, a psik!

 (1.2) psik!, a psik!

Wiktionary


apsyda

absyda;
1. kościelne pomieszczenie zamykające prezbiterium lub nawę
2. punkt minimalnej lub maksymalnej odległości ciał niebieskich względem siebie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; Gloger|Absyda|absyda.

 (1.2) astr. każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Apsyda (architektura) – termin architektoniczny
  • Apsyda (astronomia) – nazwa skrajnego punktu orbity

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię.

 (1.2) Linia prosta łącząca apsydy orbity – perycentrum z apocentrum – nazywa się linią apsyd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɨda, AS: apsyda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absyda ż., apsydiola ż.

 przym. apsydalny, apsydialny, apsydowy

 przysł. apsydalnie

Wiktionary


apsydalny

→ apsyda; apsydowy, apsydialny, absydowy, absydalny


SJP.pl


apsydialny

→ apsyda; apsydowy, apsydalny, absydowy, absydalny


SJP.pl


apsydiola

mała apsyda


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. niewielka apsyda przylegająca do większej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apsyda ż.

Wiktionary


apsydowy

→ apsyda; apsydialny, apsydalny, absydowy, absydalny


SJP.pl


apt

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = adm. agencja pracy tymczasowej

 (1.2) = inform. ang. advanced persistent threat → skoordynowane i długotrwałe zagrożenie cybernetyczne ze strony wyspecjalizowanej grupy przestępczej, mającej na celu infiltrację sieci i systemów w sposób trudny do wykrycia i otrzymującej wsparcie od służb państwowych lub dużych organizacji

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niebagatelną zaletą APT jest to, iż proponują one pracę w różnych branżach, od niewymagających jakichkolwiek predyspozycji aż po stanowiska bardzo oblegane.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿pɛ‿ˈtɛ, AS: a‿pe‿te

Wiktionary


aptacja

w biologii: cecha organizmu, która w określonych warunkach środowiska umożliwia temu organizmowi trwanie i reprodukcję


SJP.pl


apteczka

komplet lekarstw i narzędzi potrzebnych do udzielenia choremu pierwszej pomocy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: apteka

 (1.2) med. torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

Wiktionary

Apteczka – pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy.

Powinien być wyraźnie oznakowany, trwały i czysty (opakowanie apteczki może być wodoodporne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na szczęście Natasza już rozkładała na kocu podręczną apteczkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈtɛt͡ʃka, AS: aptečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., aptekarz m., aptekarzyna m., aptekarka ż., aptekarzowa ż., aptekarstwo n., aptekarszczyzna ż.

 przym. apteczny, aptekarski, apteczkowy

Wiktionary


apteczkowy

→ apteczka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z apteczką, dotyczący apteczki

Wiktionary

Patrz:

apteczka

Powiązane:

 rzecz. apteczka ż.

Wiktionary


apteczny

dotyczący apteki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z apteką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Matka wyjęła z szafki kredensu dwie ciemnobrązowe butelki apteczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., apteczka ż., aptekarz mos., aptekarzowa ż.

 przym. aptekarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aptekarski

Wiktionary


aptek

forma rzeczownika.

 (1.1) D. lm. od: apteka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaptɛk, AS: aptek

Wiktionary


apteka

miejsce sprzedaży leków; czasem także ich wyrobu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. farm. miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

 (1.2) przen. bardzo dokładne obliczenia

Wiktionary

Apteka – placówka ochrony zdrowia publicznego zajmująca się wydawaniem leków i innych produktów medycznych (np. opatrunków, środków higienicznych). Apteki recepturowe zajmują się także przygotowywaniem leków recepturowych zgodnie z przepisaną przez lekarza receptą. Pacjenci mogą skorzystać w aptekach także z konsultacji medycznych w sprawie stosowania poszczególnych leków w przypadku konkretnych dolegliwości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W aptece jest dużo leków.

 (1.2) Taka apteka, żeby liczyć moment skręcający do dziesiątego miejsca po przecinku, nie jest konieczna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈtɛka, AS: apteka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarszczyzna ż., apteczka ż., aptekarz mos., aptekarka ż., aptekarzowa ż., aptekarzówna ż., aptekarstwo n.

 przym. apteczny, aptekarski

 przysł. aptekarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk aptyka

Wiktionary


aptekarczyk

dawniej: pomocnik aptekarski; puer


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. uczeń, praktykant aptekarza, czeladnik aptekarski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był on (…) początkowo aptekarczykiem, lecz po dwóch latach (…) złożył maturę, słuchał medycyny w Lipsku i Berlinie i ledwo co był naukę swoją ukończył, gdy zaszły wypadki listopadowe.

Wiktionary


aptekareczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: aptekarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarka ż.

Wiktionary


aptekarka

1. farmaceutka pracująca w aptece;
2. właścicielka apteki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. farm. kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aptekarka doradziła mi ten syrop na kaszel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛˈkarka, AS: aptekarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż.

:: fm. aptekarz m.

 przym. aptekarski

Wiktionary


aptekarski

1. → aptekarz;
2. → aptekarstwo


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

Wiktionary

Patrz:

aptekarz;
2. → aptekarstwo

Przykłady

 (1.1) Policjanci zabezpieczyli osiemnaście torebek z 30 gramami kokainy oraz wagę aptekarską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛˈkarsʲci, AS: aptekarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarszczyzna ż., apteka ż., apteczka ż., aptekarz mos., aptekarka ż., aptekarstwo n., aptekarzowa ż.

 przym. apteczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) farmaceutyczny

Wiktionary


aptekarstwo

zawód aptekarza; farmacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) profesja aptekarza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do intratnych zajęć należało korzennictwo i aptekarstwo łączone z wyrobem świec i handlem różnorodnym towarem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛˈkarstfɔ, AS: aptekarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka, aptekarz, apteczka, aptekarszczyzna

 przym. aptekarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) farmacja

Wiktionary


aptekarszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środki albo materiały aptekarskie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛkarˈʃt͡ʃɨzna, AS: aptekarščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarz, aptekarka, aptekarstwo, apteka, apteczka, aptekarzowa, aptekarzyna

 przym. aptekarski

Wiktionary


aptekarz

1. farmaceuta będący pracownikiem apteki;
2. właściciel apteki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. farm. osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aptekarz ustawiał lekarstwa na półkach.

 (1.1) […] składał uroczyście życzenia księdzu plebanowi wraz z aptekarzem, poczciarzem i sędzią […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈtɛkaʃ, AS: aptekaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., aptekarstwo n., aptekarszczyzna ż., apteczka ż., aptekarzowa ż., aptekarzyna ż.

:: fż. aptekarka ż.

 przym. aptekarski, apteczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) farmaceuta, żart. pigularz, pot. magister, daw. farmakopola

Wiktionary


aptekarzostwo

przestarzałe: aptekarz z żoną


SJP.pl


aptekarzowa

przestarzałe określenie na żonę aptekarza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. żona aptekarza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., aptekarz mos., apteczka ż., aptekarszczyzna ż.

 przym. aptekarski, apteczny

Wiktionary


aptekarzowy

→ aptekarz (dawniej); aptekarski


SJP.pl


aptekarzyna

(r. męski) pogardliwie o aptekarzu


SJP.pl


aptekarzówna

dawniej: córka aptekarza


SJP.pl


aptekomat

automat do wydawania leków w określonych dawkach


SJP.pl


aptyka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Bukowina. med. farm. apteka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptykorz mos.

Wiktionary


aptykorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. aptekarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptyka ż.

Wiktionary


apud

AP

Wikipedia


apulejusz

pisarz rzymski, ok. 125-170


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Apulejusz (pisarz) – Apulejusz z Madaury (Lucius Apuleius), rzymski pisarz, filozof i retor z II wieku
  • Apulejusz (imię)

Wikipedia


apulia

region we Włoszech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Wiktionary

Apulia (wł. "Puglia") – region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 19348 km², z ok. 4 milionami mieszkańców i stolicą w Bari (362,5 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 208 osób na km². Graniczy z Molise, Kampanią i Basilicatą.

Linia brzegowa liczy 784 km, jest najdłuższa spośród regionów administracyjnych Włoch.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Profesor spędza Boże Narodzenie w Apulii, gdzie mieszka jego brat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulijczyk mos., Apulijka ż.

 przym. apulijski, apulski

Wiktionary


apulijczyk

mieszkaniec Apulii (regionu we Włoszech)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Apulii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż.

:: fż. Apulijka ż.

 przym. apulijski, apulski

Wiktionary


apulijka

mieszkanka Apulii (regionu we Włoszech)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Apulii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż.

:: fm. Apulijczyk mos.

 przym. apulski, apulijski

Wiktionary


apulijski

→ Apulia; apulski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Apulią, dotyczący Apulii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż., Apulijczyk mos., Apulijka ż., apulijskość ż.

 przym. apulski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apulski

Wiktionary


apulski

→ Apulia; apulijski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Apulią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż., Apulijczyk mos., Apulijka ż.

 przym. apulijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apulijski

Wiktionary


apure

1. rzeka w Wenezueli;
2. stan w Wenezueli;
3. San Fernando de Apure, miasto w Wenezueli


SJP.pl

Apure ( Estado Apure) – jest jednym z 23 stanów Wenezueli. Stolicą stanu Apure jest miasto San Fernando de Apure.

Stan Apure zajmuje powierzchnię 76 500 km² i liczy 459 025 mieszkańców (2011); dla porównania, w roku 1970, mieszkańców było 177,5 tys.

Stan leży na Nizinie Orinoko, przy granicy z Kolumbią. Gęsta sieć rzek (m.in. Apure, Meta – rzeka graniczna). Rozwinięte rybołówstwo i transport wodny (stan na lata 70. XX w.). Ekstensywna hodowla bydła.

Wikipedia


apurimac

[czytaj: apuRImak] rzeka w Peru


SJP.pl


apéritif

[czytaj: aperiTIF] napój alkoholowy podawany przed posiłkami, mający na celu pobudzenie apetytu; apéritif


SJP.pl


apś

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = wet. afrykański pomór świń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ASF

Wiktionary


aquafaba

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek;

Wiktionary

Aquafaba – woda po gotowaniu ciecierzycy lub zalewa pozostała po ciecierzycy konserwowej.

Ma zastosowanie w kuchni wegetariańskiej i wegańskiej, ponieważ zachowuje się podobnie jak jajko:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aquafabę zastosować można w musach, wypiekach, daniach gorących oraz np. w hummusie, gdzie dodaje ona konsystencji i puszystości.

Wiktionary


aquafitness

rzeczownik

 (1.1) aerobik w wodzie, który nie obciąża stawów

Wiktionary


aquapark

[czytaj: akfapark] obiekt rekreacyjny złożony z wielu wodnych atrakcji, np. zjeżdżalni, sauny, trampoliny, sztucznej rzeki; akwapark, aqua park, park wodny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

Wiktionary

Aq

Wikipedia

Wymowa:

IPA: akˈfapark, AS: akfapark

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) park wodny

Wiktionary


aquaparkowy

→ aquapark [czytaj: akwaparkowy]; akwaparkowy


SJP.pl


aquaplaning

[czytaj: akwaplaning] sytuacja, gdy w miejscu styku opony z podłożem tworzy się wodny klin, pogarszający przyczepność opon


SJP.pl


aquarius

Aquarius – rodzaj pluskwiaków różnoskrzydłych z rodziny nartnikowatych i podrodziny Gerrinae.

Wikipedia


aquaterapia

ogół zabiegów leczniczych z użyciem wody w różnych stanach skupienia; wodolecznictwo, hydroterapia, hydropatia


SJP.pl


aquavibron

[czytaj: akwawibron] akwawibron;
1. urządzenie do leczniczego lub rehabilitacyjnego hydromasażu;
2. zabieg takiego masażu


SJP.pl


aquila

Aquila – rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi (Accipitrinae) w obrębie rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Wikipedia


ar

jednostka miary powierzchni ziemi równa 100 metrom kwadratowym; powierzchnia równa tej jednostce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miar. jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

 (1.2) ziemia, grunt o powierzchni jednego ara (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ar – miasto biblijne w Moabie
  • .ar – krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych z Argentyny
  • ar – jednostka powierzchni
  • Ar – komputerowe narzędzie do archiwizacji danych
  • Ar – symbol chemiczny pierwiastka argon
  • Ar – we wzorach chemicznych symbol oznaczający grupę arylową
  • AR (Adventure Racing) – rajdy przygodowe
  • Grupa „a.r.” – awangardowa grupa artystyczno-literacka
  • Ahr
  • AR

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupiłem działkę o powierzchni 26,3 ara.

 (1.2) Mój sąsiad ma sto arów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ar, AS: ar

Wiktionary


ar-rijad

stolica Arabii Saudyjskiej; Rijad, Al-Rijad


SJP.pl


ar.

skrót od: arabski; arab.


SJP.pl


ara

rodzaj dużej papugi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Ara|ref=tak., rodzaj ptaków z podrodziny papug neotropikalnych;

 (1.2) ornit. duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

 (1.3) ornit. nazwa niektórych papug z podrodziny papug neotropikalnych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ara – rodzaj ptaków z rodziny papugowatych
  • ara – architektura
  • ARA – zespół muzyczny
  • ARA – zespół portów morskich Amsterdam – Rotterdam – Antwerpia
  • ARA – dolarowy indeks cen węgla w EU. Loco w portach Amsterdam–Rotterdam–Antwerpia
  • Ara – polski radioodbiornik
  • Tiendas Ara – sieć handlowa w Kolumbii
  • ARA – kod ISO Austral
  • ARA – skrótowiec przed nazwami okrętów Armada de la República Argentina
  • Ara – miasto w Indiach w stanie Bihar
  • Ara – dawna izraelska wieś
  • Ara – miejscowość w Syrii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przepisach celnych papużki długoogonowe wymieniane są obok ary i kakadu, mimo że nie figurują jako takson w systematyce.

 (1.2) Gdzież jesteś, ma aro czerwonopióra!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈara, AS: ara

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.2) zobacz też: Indeks:Polski - Ptaki

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ara; (1.2) macaw; (1.3) macaw

* białoruski: (1.1) ара ż.

* bułgarski: (1.2) ара m.

* duński: (1.1) ara w.; (1.2) ara w.

* esperanto: (1.2) arao

* estoński: (1.2) aara

* francuski: (1.2) ara m.

* hiszpański: (1.2) guacamayo m.

* łaciński: (1.1) Ara

* nahuatl klasyczny: (1.2) alotl

* rosyjski: (1.1) а́ра m.; (1.2) а́ра m.; (1.3) а́ра m.

* szwedzki: (1.2) ara w.

* ukraiński: (1.1) а́ра m./ż.; (1.2) а́ра m./ż.; (1.3) а́ра m./ż.

* włoski: (1.2) ara ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

 (1.1) rodzaj

 (1.2) ptak, papuga

 (1.3) ptak, papuga

hiponimy.

 (1.2) ara ararauna / ararauna, ara czerwona / ara żółtoskrzydła, ara kasztanowoczelna, ara oliwkowa, ara różowooka, ara szafirowa, ara trójbarwna, ara zielona

 (1.3) ara błękitna, ara epoletowa, ara hiacyntowa / modroara hiacyntowa, ara marakana, ara modra, ara niebieskogłowa, ara turkusowa, ara żółtolica, ara żółtoszyja

holonimy.

 (1.1) papugi neotropikalne

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.2) zobacz też: Indeks:Polski - Ptaki

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ara; (1.2) macaw; (1.3) macaw

* białoruski: (1.1) ара ż.

* bułgarski: (1.2) ара m.

* duński: (1.1) ara w.; (1.2) ara w.

* esperanto: (1.2) arao

* estoński: (1.2) aara

* francuski: (1.2) ara m.

* hiszpański: (1.2) guacamayo m.

* łaciński: (1.1) Ara

* nahuatl klasyczny: (1.2) alotl

* rosyjski: (1.1) а́ра m.; (1.2) а́ра m.; (1.3) а́ра m.

* szwedzki: (1.2) ara w.

* ukraiński: (1.1) а́ра m./ż.; (1.2) а́ра m./ż.; (1.3) а́ра m./ż.

* włoski: (1.2) ara ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


arab

koń czystej krwi arabskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) hipol. jeźdz. koń czystej krwi arabskiej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) uczn. policjant

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arab – miasto w stanie Alabama, w hrabstwie Cullman
  • Arab – miejscowość w południowej części stanu Missouri
  • Arabowie – naród pierwotnie zamieszkujący Półwysep Arabski
  • Arab – jedna z ras koni gorącokrwistych
  • Arab – poemat Juliusza Słowackiego
  • Gabriel „Arab” Al-Sulwi – polski raper
  • HMS „Arab” – nazwa brytyjskich okrętów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najdroższe na licytacji są araby czystej krwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarap, AS: arap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabczyk mzw., arabus mos., arabszczyzna ż., arabizm mrz., arabskość ż., Arab mos., Arabia ż., arabka ż., Arabka ż., arabeska ż., arabistyka ż., arabista mos., arabizacja ż., arabika ż., arabizowanie n.

 czas. arabizować ndk.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koń arabski, koń czystej krwi arabskiej, arabczyk, bedew

 (2.1) aniołek, glina, gliniarz

Wiktionary


arab.

skrót od: arabski; ar.


SJP.pl


araba

forma rzeczownika.

 (1.1) D. lp. od arab

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Araba – prowincja w Hiszpanii
  • Ha-Arawa (Arabah) – dolina na Bliskim Wschodzie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oh! bo kto nie zna konia araba czystej krwi, kto nie badał przyrody jego i cnót jego, ten nigdy nie poczuje czemu po człowieku, w rzędzie stworzeń ziemskich najpiękniejszym jest koń piękny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈraba, AS: araba

Wiktionary


araban

wielocukier, polimer cząsteczek arabinozy


SJP.pl


arabczyk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) daw. jeźdz. zdrobn. arab

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arab mos., arab mzw., Arabczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arab, koń arabski, koń czystej krwi arabskiej, bedew

Wiktionary


arabela

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arabela – imię
  • Arabela (serial telewizyjny) – serial telewizyjny
  • Arabella

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbɛla, AS: arabela

Wiktionary


araber

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Arab

Wiktionary


arabeska

1. antyczny ozdobnik roślinny;
2. utwór muzyczny z wieloma ozdobnikami;
3. poza w balecie polegająca na pochyleniu tułowia w przód i wyprostowaniu jednej nogi poziomo w tył; arabesque;
4. utwór ironiczno-humorystyczny charakterystyczny przede wszystkim dla romantyzmu niemieckiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szt. archit. ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;

 (1.2) muz. miniatura na fortepian;

 (1.3) choreogr. poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi

 (1.4) choreogr. sport. figura w łyżwiarstwie figurowym wzorowana na arabesce (1.3)

 (1.5) liter. gatunek prozy, drobny utwór zawierający wiele motywów fantastyki baśniowej

 (1.6) pot. prostytutka, której klientami są Arabowie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • arabeska – forma muzyczna
  • arabeska – ornament
  • arabeska – pozycja w balecie
  • arabeska – gatunek literacki
  • Arabeska – film z 1966
  • Arabesque

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale i renesans Florencji czy Rzymu, albo złote, a rękami niewiernych haftowane arabeski Palerma i Monreale, to także miejsca, w których stosunkowo najłatwiej budzi się coś w rodzaju estetyczno-religijnej ekstazy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbɛska, AS: arabeska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., Arab mos., arab mos./mzw., Arabka ż., arabus mos., arabskość ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizm mrz., arabizacja ż., arabika ż., arabka ż., arabizowanie n.

 czas. arabizować ndk.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabesko

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od arabeska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbɛskɔ, AS: arabesko

Wiktionary


arabeskowość

wzorzystość taka jak w arabesce, ornamencie w stylu arabskim; styl arabeskowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest arabeskowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arabeskowy

 przysł. arabeskowo

Wiktionary


arabeskowy

przymiotnik od: arabeska


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arabeską, arabeskami

 (1.2) szt. pokryty arabeskami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabeskowość ż.

Wiktionary


arabesque

[czytaj: araBESK] poza w balecie polegająca na pochyleniu tułowia w przód i wyprostowaniu jednej nogi poziomo w tył; arabeska


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arabesque – film Donena
  • Arabesque – amerykański gejowski film pornograficzny, z 2005 roku
  • Arabesque – niemiecka grupa grająca muzykę dyskotekową
  • Arabesque – album Jane Birkin
  • Arabesque – singel zespołu Coldplay
  • arabeska – forma muzyczna
  • arabeska – ornament
  • arabeska – pozycja w balecie

Wikipedia


arabia

1. prowincja rzymska, dawne królestwo Nabatejczyków;
2. przestarzale: Półwysep Arabski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

 (1.2) pot. geogr. Arabia Saudyjska

 (1.3) astr. planetoida z pasa głównego asteroid o numerze 1157;

Wiktionary

Arabia (pochodzi od słowa ‏عرب‎ "’Arab" – w pierwotnym znaczeniu: „koczownik”) – kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji Zachodniej leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu. Sam Półwysep Arabski określano także jako "Dżazirat al-Arab" (Wyspa Arabów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest bardzo prawdopodobne, że ludy semickie wyruszyły z Arabii na podbój Mezopotamii i Palestyny.

 (1.2) Przyjechało też kilku szejków z Arabii, by kupić nasze ogiery.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabʲja, AS: arabʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabika ż., arabizowanie n., arabka ż., Arab mos., Arabka ż., arab mzw., arabizacja ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizm mrz., arabszczyzna ż., arabskość ż., arabus mzw., arabuska ż., Arabistan m., panarabizm m., panarabskość ż.

 czas. arabizować ndk.

 przym. arabski, arabistyczny, arabskojęzyczny, panarabski, proarabski, antyarabski

 przysł. arabsko, po arabsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Arabia Saudyjska

Wiktionary


arabica

[czytaj: arabika] rodzaj kawy; arabika


SJP.pl


arabika

rodzaj kawy; arabica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. kawa arabska.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • arabika – kawa arabska
  • Arabika – masyw górski w Wielkim Kaukazie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szlachetna arabika to najbardziej popularny gatunek kawowca, z którego uzyskuje się wysokiej jakości kawę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabʲika, AS: arabʹika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabus m., arabka ż., arab m., Arab m., Arabka ż., Arabia ż., arabista m., arabistka ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arabizm m., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabizowanie n., zarabizowanie n.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabinoza

monosacharyd, aldopentoza


SJP.pl

Arabinoza – organiczny związek chemiczny, pięciowęglowy monosacharyd (cukier prosty) zaliczany do aldoz (aldopentoza). W przyrodzie występuje najczęściej w postaci enancjomeru. Wykazuje czynność optyczną (konfiguracja (–)). -Arabinoza jest rzadko spotykana w przyrodzie. Występuje jako składnik niektórych glikozydów. Otrzymuje się ją głównie przez degradację -glukozy.

Wikipedia


arabio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: Arabia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabʲjɔ, AS: arabʹi ̯o

Wiktionary


arabista

naukowiec badający język, kulturę i dzieje Arabów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był jednym z najbardziej znanych polskich arabistów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbʲista, AS: arabʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arab mos., Arabia ż., arabistyka ż., arabizm mrz., arabskość ż.

:: fż. arabistka ż.

 przym. arabistyczny, arabski

 czas. arabizować

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabistka

→ arabista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) specjalistka w zakresie arabistyki

Wiktionary

Patrz:

arabista

Przykłady

 (1.1) Francja: Polska arabistka otrzymała prestiżową nagrodę UNESCO.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbʲistka, AS: arabʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabistyka ż.

:: fm. arabista mos.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabistyczny

→ arabistyka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący arabistyki

Wiktionary

Patrz:

arabistyka

Wymowa:

IPA: ˌarabʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: arabʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabizowanie n., arabka ż., arabika ż., arabizacja ż., Arabia ż., Arab mos., arabistyka ż., arabista mos., arabistka ż., arabizm mrz.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabistyka

dział literaturoznawstwa zajmujący się literaturą arabską


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka o języku, kulturze i historii Arabów;

 (1.2) kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie arabistyki (1.1)

Wiktionary

Arabistyka – jedna z dziedzin orientalistyki, zajmująca się badaniem języka arabskiego i jego dialektów, kultury, historii obszarów arabskojęzycznych, systemów religijnych i filozoficznych, literatury arabskiej, a także polityki, gospodarki oraz ekonomii. Dziedziny powiązane ściśle z arabistyką to islamistyka i semitystyka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyrażając swoje zainteresowanie arabistyką spotykałam się z wieloma komentarzami dotyczącymi sytuacji i pozycji kobiet w świecie arabskim (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbʲistɨka, AS: arabʹistyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arab mos./mzw., arabeska ż., Arabka ż., arabizacja ż., arabus mos., arabszczyzna ż., arabskość ż., Arabia ż., Arab mos., arabista mos., arabistka ż., arabizm mrz.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. po arabsku

Wiktionary


arabizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

 (1.2) nadawanie czemuś lub komuś cech arabskich

 (1.3) rozpowszechnienie języka arabskiego, dostosowywanie czegoś do języka arabskiego

Wiktionary

Arabizacja – proces często przymusowego przyswajania arabskiego języka oraz kultury. W zależności od kraju arabizacja przybierała różne formy, m.in. po otrzymaniu niepodległości przez Algierię prowadzono działania mające na celu ponownie upowszechnienie języka arabskiego, natomiast w Iraku w jej ramach wysiedlano z północnej części kraju ludność niearabską celem zastąpienia jej arabskimi osadnikami.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przeciwieństwie do Egiptu czy Syrii, w Iranie ostatecznie islamizacja nie została jednak połączona z arabizacją.

 (1.1) Berberzy i chrześcijanie zostali poddani przymusowej islamizacji oraz arabizacji, od której obecnie wielu próbuje się uwolnić.

 (1.2) Tam z łatwością znajdują pracę jako nauczyciele języka arabskiego, gdyż kraj ten zaraz po wyzwoleniu się spod mandatu Francji rozpoczyna arabizację szkolnictwa oraz państwowych urzędów, dlatego szczególnie poszukiwani są arabiści.

 (1.3) Arabscy literaturoznawcy rozróżniają trzy określenia: ta'rib (arabizacja), tamsir (egipcjanizacja) i targama (tłumaczenie), dla form adaptacji dzieł literatury obcej w Egipcie.

 (1.3) Rok 1966 przyniósł wypowiedź ministra Benhimy, który na konferencji prasowej stwierdził, że należy zarzucić rozpoczęty projekt całkowitej arabizacji i przywrócić nauczanie przedmiotów ścisłych w języku francuskim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arab mos., Arabka ż., arabus mos., arabuska ż., arabika ż., arab mos./mzw., arabka ż., Arabia ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizowanie n., zarabizowanie n., arabizm mrz., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabski mrz.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski, arabizacyjny

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabizm

1. wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku arabskim albo z niego przejęte;
2. element typowy dla Arabii Saudyjskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

 (1.2) grupa cech charakterystycznych dla Arabów, kultury bądź świata arabskiego

Wiktionary

Arabizm – wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka arabskiego.

Arabizmami jest wiele terminów związanych z islamem i całą kulturą arabską, a także terminy naukowe zapożyczone w średniowieczu, gdy nauka w krajach arabskich stała na wyższym poziomie w porównaniu z nauką europejską.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈrabʲism̥, AS: arabʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż., Arab mos., Arabka ż., arabistyka ż., arabista mos., arabistka ż., arabskość ż., arabizacja ż., arabeska ż., arab mos./mzw.

 przym. arabski, arabistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) arabskość

Wiktionary


arabizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) narzucanie kultury i języka arabskiego

 (1.2) nadawanie czemuś charakteru arabskiego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., Arabia ż., Arab m., Arabka ż., arab m., arabka ż., arabus m., arabistyka ż., arabista m., arabistka ż., arabizacja ż., arabizm m., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabika ż., zarabizowanie n.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabski, arabistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) arabizacja

Wiktionary


arabizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarabizować)

 (1.1) kult. narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie

czasownik zwrotny niedokonany arabizować się (dk. zarabizować się)

 (2.1) stawać się Arabem, nabierać cech arabskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najeźdźcy dosyć szybko arabizowali podbijane państewka.

 (2.1) Plemiona na północy zaczęły arabizować się w VIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arab mzw./mos., Arabka ż., Arab mos., Arabia ż., arabizowanie n., zarabizowanie n.

 czas. zarabizować dk.

Wiktionary


arabka

klacz czystej krwi arabskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jeźdz. klacz czystej krwi arabskiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapka, AS: arapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabus mos., arabika ż., arab mos./mzw., Arab mos., Arabka ż., Arabia ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arabizm mrz., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabizowanie n., arabski mrz.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabokonik

mieszaniec konia czystej krwi arabskiej z kucem


SJP.pl


arabski

dotyczący Arabów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

przymiotnik relacyjny

 (2.1) dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Językoznawstwo:
    • Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego
    • Język arabski – język należący do południowej grupy języków semickich
  • Geografia:
    • Półwysep Arabski – półwysep w Azji Południowo-Zachodniej
  • Osoby:
    • Tomasz Arabski – dziennikarz i polityk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arabski jest językiem urzędowym ponad dwudziestu krajów.

 (2.1) Rozwój takich ośrodków handlowych, jak Neapol, Gaeta, Amalfi, czy nawet Bari lub Brindisi, wiązał się z ich położeniem w miejscu przecinania się trzech wielkich kręgów ekonomicznych obszaru śródziemnomorskiego: bizantyjskiego, arabskiego i zachodnioeuropejskiego.

 (2.1) Po arabskim brzegu ciągnęła się, jak okiem sięgnąć, płowa piaszczysta pustynia – głucha, złowroga, martwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapsʲci, AS: arapsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabka ż., arabus mos., arabika ż., arabizm mrz., arabeska ż., Arab mos., Arabka ż., Arabia ż., arab mos./mzw., arabistyka ż., arabista mos., arabistka ż., arabskość ż., arabszczyzna ż., arabizacja ż., arabizowanie n., zarabizowanie n., arabina ż.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny

 przysł. arabsko, po arabsku

Wiktionary


arabsko

przysłówek

 (1.1) na sposób arabski, po arabsku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., Arab mos., Arabka ż., arabus m., arabika ż., arab m., arabka ż., Arabia ż., arabista m., arabistka ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arabizm m., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski

Wiktionary


arabsko-muzułmański

przymiotnik

 (1.1) dotyczący jednocześnie Arabów, kultury arabskiej i muzułmanów, islamu; dotyczący arabskich muzułmanów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W niecały wiek muzułmańscy Arabowie zbudowali imperium, które było niekwestionowaną potęgą aż do XI w. Upadło politycznie, ale zostawiło bogaty spadek w postaci cywilizacji arabsko-muzułmańskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarapskɔ‿muzuwˈmãj̃sʲci, AS: arapsko‿muzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


arabskojęzyczny

1. posługujący się językiem arabskim;
2. napisany w języku arabskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem arabskim


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posługujący się językiem arabskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem arabskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku arabskim

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) W podobnym tonie wypowiada się niemal cała prasa arabskojęzyczna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: arapskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż., arabskojęzyczność ż.

 przysł. arabskojęzycznie

Wiktionary


arabskość

→ arabski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co typowo arabskie; zbiór cech, pojęć, rzeczy, zjawisk wywodzących się ze świata arabskiego / charakterystycznych dla świata arabskiego i Arabów

Wiktionary

Patrz:

arabski

Przykłady

 (1.1) W świecie arabskim funkcjonuje stereotyp Tunezyjczyka jako osoby uparcie odżegnującej się od swojej arabskości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapskɔɕt͡ɕ, AS: arapskość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arab mos./mzw., arabeska ż., arabizacja ż., arabista mos., Arab mos., Arabka ż., Arabia ż., arabistyka ż., arabizm mrz.

 przym. arabski

Wiktionary


arabszczyzna

1. język arabski;
2. cechy charakterystyczne kultury arabskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. język arabski

 (1.2) przest. zbiór cech typowych dla kultury i obyczajów arabskich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarapˈʃt͡ʃɨzna, AS: arapščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabika ż., arabizowanie n., arabka ż., arabizacja ż., Arab mos., arab mrz./mzw., Arabka ż., Arabia ż., arabistyka ż.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabus

pogardliwie: Arab; Arabus, szmatogłowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) lekcew. Arab

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arabusy otwierają największe lotnisko na świecie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabus, AS: arabus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż., Arab mos., Arabka ż., arabeska ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arab mos./mzw.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabuska

→ arabus


SJP.pl

Patrz:

arabus

araby

rasa gorącokrwistych koni wierzchowych wywodząca się z rejonu Półwyspu Arabskiego; konie osiągające wysokość w kłębie do 155 cm, o maści w zależności od typu siwej, gniadej albo kasztanowatej; arabskie konie czystej krwi


SJP.pl

forma rzeczownika.

 (1.1) forma depr. M. i W. lm. od Arab

Wiktionary

Araby – czarno-biały polski krótkometrażowy film dokumentalny Zbigniewa Raplewskiego z roku 1963, podejmujący tematykę koni czystej krwi arabskiej ukazanych na tle pięknych krajobrazów, zrealizowany w Janowie Podlaskim.

Wikipedia


arachid

fistaszek, orzeszek ziemny, orzeszek arachidowy;
a) owoc orzecha ziemnego zawierający jadalne nasiona;
b) jadalne nasiono owocu orzecha ziemnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. roln. nazwa systematyczna|Arachis hypogaea|L.|ref=tak., roślina z rodziny bobowatych, pochodząca z Ameryki Południowej, uprawiana dla jadalnych nasion rozwijających się pod ziemią;

 (1.2) kulin. spoż. jadalne nasiono orzachy podziemnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubodzy rolnicy zaczęli sadzić maniok, arachidy i dynie.

 (1.2) Na stole stała miseczka z arachidami i talerz z biszkoptami.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arachidowy

 przysł. arachidowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orzacha podziemna, orzech ziemny, orzech arachidowy

 (1.2) fistaszek, orzech ziemny, orzeszek arachidowy, pot. żydek

Wiktionary


arachidonowy

kwas arachidonowy - ważny składnik pokarmu człowieka, odpowiednik nasyconego kwasu arachidowego, występującego w orzeszkach ziemnych


SJP.pl


arachidowo

przysłówek

 (1.1) tak jak arachidy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciasteczka pachniały arachidowo i zrobiło się świątecznie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachid mrz.

 przym. arachidowy

Wiktionary


arachidowy

zrobiony z arachidów, zawierający arachidy, mający smak arachidów (np. orzechy arachidowe, olej arachidowy)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) spoż. zrobiony z arachidów, zawierający arachidy

przymiotnik relacyjny

 (2.1) związany z arachidami, odnoszący się do arachidów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachid mrz.

 przysł. arachidowo

Wiktionary


arachina

lekarstwo


SJP.pl


arachne

w mitologii greckiej: tkaczka lidyjska słynąca z maestrii swych dzieł, uczennica Ateny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arachne – postać z mitologii greckiej
  • Arachne – przeglądarka internetowa
  • (407) Arachne – planetoida
  • Arachne – album studyjny polskiej grupy muzycznej Hunter
  • HMS „Arachne” – nazwa brytyjskich okrętów

Wikipedia


arachnofob

osoba przejawiająca chorobliwy lęk przed pająkami


SJP.pl


arachnofobia

chorobliwy lęk przed pająkami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed pająkami;

Wiktionary

Arachnofobia ( αράχνη, "arachne" – pająk, φοβία "phobia" – strach) – fobia, objawiająca się bardzo silnym lękiem przed pająkami lub innymi bezkręgowcami zbliżonymi do nich wyglądem. Jest to jedna z najczęściej występujących fobii.

Teoretycznie przyczyny tego lęku mogą być różnorodne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaraxnɔˈfɔbʲja, AS: araχnofobʹi ̯a

Wiktionary


arachnofobka

→ arachnofob


SJP.pl

Patrz:

arachnofob

arachnolog

specjalista w zakresie arachnologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) arachn. zoolog badający pajęczaki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiego pająka nazwano na cześć tego brazylijskiego arachnologa w 2017 roku?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachnologia ż.

 przym. arachnologiczny

 skr. arach.

Wiktionary


arachnologia

nauka biologiczna z zakresu zoologii zajmująca się badaniem różnych gatunków pajęczaków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. dział zoologii, nauka o pajęczakach;

Wiktionary

Arachnologia (gr. "aráchnē" = pająk, "lógos" = nauka) – dziedzina zoologii zajmująca się badaniem pajęczaków (Arachnida).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaraxnɔˈlɔɟja, AS: araχnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachnolog m., arachnolożka ż.

 przym. arachnologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót arach.

Wiktionary


arachnologiczny

dotyczący arachnologii lub arachnologów (np. badania arachnologiczne)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z arachnologią, dotyczący arachnologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachnolog mos., arachnologia ż.

Wiktionary


araczek

zdrobnienie od: arak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od arak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arak m.

Wiktionary


arad

miasto w Rumunii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

 (1.2) geogr. miasto w Dystrykcie Południowym w Izraelu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arad – miasto w Bahrajnie
  • Arad – miasto w Izraelu
  • Arad – miasto w Rumunii
  • Arad – okręg administracyjny w Rumunii
  • Arad – stacja kolejowa
  • Arad – biskupstwo tytularne

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aradzki

Wiktionary


aradzki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Aradem, dotyczący Aradu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arad mrz.

Wiktionary


arafat

nazwisko, np. Jaser Arafat (1929-2004), polityk palestyński, przywódca Palestyny


SJP.pl


arafatka

chusta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. arabskie nakrycie głowy, także chusta wzorowana na tym nakryciu, w biało-czarny wzór, zakończona frędzlami

 (1.2) uczn. chustka noszona na szyi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy na ciemne, długie, spięte w kok włosy zakłada przywiezioną z Bliskiego Wschodu arafatkę, wygląda jak prawdziwy Arab.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈfatka, AS: arafatka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kefija

Wiktionary


arafura

Morze Arafura - część Oceanu Spokojnego


SJP.pl


arago

[czytaj: araGO] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • François Arago (1786–1853) – francuski matematyk, fizyk, astronom i polityk
  • Jacques Arago (1790–1855) – francuski podróżnik, rysownik i literat
  • (1005) Arago – planetoida
  • Arago – jaskinia we Francji
  • Arago de Sète – francuski klub siatkarski
  • „Arago” – nazwa francuskich okrętów
    • „Arago” – francuski okręt

Wikipedia


aragon

[czytaj: araGĄ] nazwisko, np. Louis Aragon (1897-1982), francuski pisarz i uczestnik ruchu oporu podczas II wojny światowej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aragonia – region w Hiszpanii
  • Aragon – miasto we Francji
  • Aragon – miasto w USA, w stanie Georgia
  • Aragon – jednostka osadnicza w USA, w stanie Nowy Meksyk
  • Louis Aragon – francuski powieściopisarz i poeta
  • Aragón

Wikipedia


aragonia

region autonomiczny i kraina historyczna w Hiszpanii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. region autonomiczny w północnej Hiszpanii

 (1.2) hist. dawne państwo obejmujące ten region

Wiktionary

Aragonia (hiszp. i arag. "Aragón", kat. "Aragó") – wspólnota autonomiczna i region historyczny w północno-wschodniej Hiszpanii. Region historyczny Aragonii obejmuje środkową część biegu Ebro. Pełna hiszpańska nazwa wspólnoty brzmi: "Comunidad Autónoma de Aragón".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stolicą Aragonii jest Saragossa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃ɲja, AS: aragõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aragoński mrz., Aragończyk mos., Aragonka ż., aragonit mrz.

 przym. aragoński, aragonitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Aragon

Wiktionary


aragonit

minerał, rombowa odmiana węglanu wapnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z gromady węglanów, polimorficzna, rombowa odmiana węglanu wapnia;

Wiktionary

Aragonit – minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia, druga co do powszechności występowania na Ziemi (na pierwszym miejscu jest kalcyt). M. in. stanowi 90% masy perłowej.

Jego nazwa wiąże się z miejscem występowania – okolic miasta Molina de Aragón (Hiszpania). Została ona nadana minerałowi w roku 1797 przez Abrahama Gottloba Wernera.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pospolita w przyrodzie substancja – węglan wapnia wzór chemiczny|CaCO3. tworzy trzy polimorfy: trygonalny kalcyt, rombowy aragonit oraz znacznie rzadziej występujący heksagonalny vateryt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃ɲit, AS: aragõńit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aragonitowy

 rzecz. Aragończyk mos., Aragonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węglan wapnia

Wiktionary


aragonitowy

przymiotnik od: aragonit


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zrobiony z aragonitu, składający się z aragonitu, zawierający aragonit

 (1.2) związany z aragonitem, dotyczący aragonitu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraɡɔ̃ɲiˈtɔvɨ, AS: aragõńitovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragończyk mos., aragonit m., Aragonia ż.

Wiktionary


aragonka

mieszkanka Aragonii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Aragonii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cudna Aragonka rzuciła się do góry najgwałtowniejszym z ruchów dziewiczych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragon mrz., Aragonia ż.

:: fm. Aragończyk mos.

 przym. aragoński

Wiktionary


aragorn

Imię bohatera powieści J.R.R.Tolkiena - "Władca Pierścieni"; człowiek, potomek Isildura, syn Arathorna, znany jako Obieżyświat


SJP.pl

Aragorn (ur. 1 marca 2931 Trzeciej Ery, zm. 1 marca 120 Czwartej Ery) – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia, jeden z głównych bohaterów powieści Tolkiena "Władca Pierścieni". W filmowej trylogii Petera Jacksona wcielił się w niego Viggo Mortensen.

Wikipedia


aragończyk

mieszkaniec Aragonii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Aragonii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do papieża, Aragończyka z urodzenia, cesarz nie dotarł, bo ten schronił się w górskiej twierdzy i do końca w niej przebywał, tronu papieskiego się nie zrzekając.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragon mrz., Aragonia ż., aragonit mrz.

:: fż. Aragonka ż.

 przym. aragoński, aragonitowy

Wiktionary


aragoński

przymiotnik od:
1. Aragon (miasto we Francji);
2. Aragona (miasto we Włoszech);
3. Aragonia (kraina historyczna i region autonomiczny w Hiszpanii)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język aragoński;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miałem po szpitalu iść na komisję lekarską, ale pojechałem na front aragoński.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci, AS: aragõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragończyk mos., Aragonia ż., Aragonka ż.

Wiktionary


aragońskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem aragońskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem aragońskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku aragońskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: aragõĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


araguaia

rzeka w Brazylii


SJP.pl

Araguaia – rzeka w środkowej Brazylii o długości 2640 km i powierzchni dorzecza 370 tys. km². Źródła rzeki znajdują się na Wyżynie Brazylijskiej.

Głównym dopływem jest lewy dopływ Rio das Mortes (nazywana także Manso). W środkowym biegu rzeka dzieli się na dwa ramiona tworząc Wyspę Bananową. W środkowym biegu żeglowna na odcinku około 1000 km.

Wikipedia


aragwi

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Wiktionary

Ar

Wikipedia


arai

Arai Ken, znany również jako 18degrees. lub a la i. – japoński kompozytor, gitarzysta, producent muzyczny, dj. Debiutował w 2003 roku w zespole transluv. W 2008 jako 18degrees. wydał album solowy „Tokyo Boy, Tokyo Girl”. Ogólnojapońską sławę zyskał za muzykę do serialu „Kagi no kakatta heya”. Jako dj koncentruje się na muzyce electro house.

Wikipedia


arak

gatunek alkoholu, napój otrzymywany z ryżu, trzciny cukrowej i soku palmowego, niegdyś dodawany do kawy i herbaty (jak dziś rum), obecnie głównie składnik niektórych koktajli


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • arak – napój alkoholowy
  • Arak – miasto w Iranie
  • Arak – miejscowość w Syrii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan kasjer upił trochę herbaty, dolał araku, znowu upił i znowu dolał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarak, AS: arak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. araczek m.

 przym. arakowy

Wiktionary


arakanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. przedstawicielka grupy etnicznej zamieszkującej zachodnie wybrzeże Mjanmy i pogranicze Bangladeszu;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arakan mrz.

:: fm. Arakanin mos.

 przym. arakański

Wiktionary


arakański

związany z Górami Arakańskimi, górami na Półwyspie Indochińskim


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arakanem lub Arakanami, dotyczący Arakanu lub Arakanów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język arakański;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arakan mrz., Arakanin mos., Arakanka ż.

Wiktionary


arakowy

przymiotnik od: arak


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) od: arak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po upieczeniu trzeba pozwolić babie odpocząć w formie przez 15 minut, następnie wyłożyć na talerz i posypać cukrem pudrem lub polukrować polewą cytrynową, rumową czy arakową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈkɔvɨ, AS: arakovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arak m.

Wiktionary


araks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Wiktionary

Araks (pers. ارس, orm. Արաքս, tur. "Araz", starogr. Ἀράξης "Aráxēs") – rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie (Zakaukazie).

Długość – 1072 km, powierzchnia dorzecza – 102 tys. km². Źródła w Turcji na Wyżynie Armeńskiej na zboczach Bingöl Dağları. Uchodzi do Kury jako jej prawobrzeżny dopływ.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arakski

Wiktionary


arakski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Araksem, dotyczący Araksu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Araks mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. araksyjski

Wiktionary


aralia

drzewo, krzew lub roślina zielna z rodziny araliowatych; dzięgława


SJP.pl

Aralia, dzięgława ("Aralia" L.) – rodzaj roślin z rodziny araliowatych ("Araliaceae"). Zalicza się do niego co najmniej 73 gatunki. Występują one w Azji i w obu Amerykach. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w południowo-wschodniej Azji. W Chinach występuje 29 gatunków, z czego 17 to endemity tego kraju. Rośliny te rosną w lasach, często w lukach i na porębach, także w formacjach zaroślowych.

Wikipedia


araliowate

rodzina drzew, krzewów lub pnączy o zdrewniałych łodygach, rosnących przeważnie w strefach tropikalnych i subtropikalnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Araliaceae|Juss.|ref=tak., rodzina drzew, krzewów i pnączy o zdrewniałych łodygach należąca do rzędu selerowców;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niektóre zaliczane dawniej do araliowatych rodzaje przeniesione zostały do innych rodzin, gdy odkryto ich rzeczywiste relacje filogenetyczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aralia ż.

 przym. araliowaty

Wiktionary


araliowaty

o cechach araliowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny araliowatych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. araliowate nmos.

Wiktionary


araliowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych; baldachokwiatowiec


SJP.pl


aralsk

miasto w Kazachstanie


SJP.pl

Aralsk ( Арал, "Arał"; Аральск, "Aralsk") – miasto położone w południowo-zachodnim Kazachstanie, w obwodzie kyzyłordyńskim. Liczy około 33 tys. mieszkańców (2021).

Wikipedia


aralski

→ Aralsk (miasto w Kazachstanie)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Jeziorem Aralskim

 (1.2) związany z Aralskiem (miastem w Kazachstanie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Arał

Wiktionary


aram

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aram – imię męskie
  • Aram – postać biblijna, syn Sema
  • Aram – król Urartu w latach 859–844 p.n.e.
  • Aram Chaczaturian – ormiański kompozytor
  • Aram I Kesziszjan – duchowny Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego
  • Aram Yengoyan – armejski profesor antropologii
  • Aram – pseudonim Arkadiusza Rybickiego, polityka i działacza społecznego
  • Aram – aramejskie państwo (X–VIII w. p.n.e.)
  • Aram-Naharaim – według Biblii obszar między rzekami Eufrat i Tygrys w Mezopotamii lub rzekami Eufrat i Orontes
  • Paddan-Aram – biblijna nazwa na tereny położone pomiędzy górnym biegami Tygrysu i Eufratu.

Wikipedia


aram.

skrót od: aramejski


SJP.pl


arame

wodorosty używane w niektórych kuchniach azjatyckich jako przyprawa


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arameizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przejęte z języka aramejskiego lub na nim wzorowane


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. cecha fonetyczna, wyraz, forma, konstrukcja wyrazowa charakterystyczne dla języka aramejskiego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjism̥, AS: arãmei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aramejski mrz., Aramejczyk m., Aramejka ż.

 przym. aramejski

Wiktionary


aramejczycy

członek jednego plemion semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii


SJP.pl

Ar

Wikipedia


aramejczyk

członek jednego plemion semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jezus Chrystus był Aramejczykiem czy Żydem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjt͡ʃɨk, AS: arãmei ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arameizm m.

:: fż. Aramejka ż.

 przym. aramejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Semita

Wiktionary


aramejka

członkini jednego plemion semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przedstawicielka ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjka, AS: arãmei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arameizm m.

:: fm. Aramejczyk ż.

 przym. aramejski

Wiktionary


aramejski

związany z Aramejczykami


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W żadnym wypadku satrapa nie urzędował w Samarii, jakkolwiek Transeufratea w aramejskim dokumencie uchodzi za kraj należący do Samarii.

 (2.1) Językiem liturgicznym Kościoła chaldejskiego pozostał aramejski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjsʲci, AS: arãmei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arameizm mrz., Aramejczyk mos., Aramejka ż.

Wiktionary


aramejskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem aramejskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem aramejskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku aramejskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: arãmei ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


aramid

włókno, rodzaj poliamidu, np. kevlar


SJP.pl


aramidowy

→ aramid


SJP.pl

Patrz:

aramid

aramis

jeden z głównych bohaterów powieści "Trzej muszkieterowie" Aleksandra Dumasa


SJP.pl

Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: "Trzej muszkieterowie", "W dwadzieścia lat później", "Wicehrabia de Bragelonne". Występuje również w powieści "D’Artagnan" autora Henry'ego Bedford-Jonesa. Właściwie nazywa się kawaler Rene d'Herblay, później opat d'Herblay ("Dwadzieścia lat później"), później biskup d'Herblay ("Wicehrabia de Bragelonne"). Postać wzorowana na księdzu Henri d’Aramitz.

Wikipedia


aranjaki

zespół tekstów staroindyjskich, przeznaczonych do studiowania w pustelniach


SJP.pl

Aranjaki (sanskryt आरण्यक "āraṇyaka", teksty pustkowi) – część kanonicznej literatury wedyjskiej, spisana w sanskrycie, stanowiąca zbiór tekstów fazy przejściowej, pomiędzy zawierającymi opisy obrzędów ofiarnych "Brahmanami", a spekulacjami filozoficznymi "Upaniszad".

Wikipedia


aranjueski

[czytaj: aranhueski] przymiotnik od: Aranjuez (miasto w Hiszpanii)


SJP.pl


aranjuez

[czytaj: aranHŁES] miasto w Hiszpanii


SJP.pl

Ar

Wikipedia


aranowski

nazwisko


SJP.pl


aranż

opracowanie utworu muzycznego na inny niż przewidziano w oryginale; aranżacja


SJP.pl


aranżacja

1. w muzyce poważnej: opracowanie utworu muzycznego na inny niż przewidziany w oryginale instrument, głos itp.;
2. w muzyce rozrywkowej: rytmiczne, harmoniczne i artykulacyjno-dynamiczne opracowanie zarysu melodycznego kompozycji (piosenki) i przydzielenie określonych jego partii do poszczególnych instrumentów (wykonawców); aranż;
3. zaprojektowanie wystroju pomieszczenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dostosowanie przestrzeni lub wnętrza pod względem funkcjonalnym albo estetycznym

 (1.2) muz. zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aranżowanie n.

 czas. aranżować ndk., zaaranżować dk.

 przym. aranżowany

Wiktionary


aranżacyjny

związany z aranżacją


SJP.pl


aranżer

1. osoba dokonująca aranżacji;
2. ten, kto coś organizuje, urządza


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aranżer – osoba tworząca aranżację
  • aranżer – inaczej keyboard

Wikipedia


aranżerka

1. kobieta dokonująca aranżacji;
2. kobieta, która coś organizuje, urządza


SJP.pl


aranżowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|aranżować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aranżować

 rzecz. aranżacja ż.

Wiktionary


aranżować

1. dokonywać aranżacji;
2. urządzać, organizować coś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaaranżować)

 (1.1) organizować, urządzać

 (1.2) daw. porządkować, układać

 (1.3) muz. dostosować kompozycję do użycia innych instrumentów czy śpiewu

 (1.4) daw. przewodzić, wodzić rej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aranżacja ż., aranżowanie rzecz. odczas.

 czas. zaaranżować dk.

Wiktionary


arapaima

ryba kostnoszkieletowa z podrzędu kostnojęzycznych, największa wśród słodkowodnych


SJP.pl

Arapaima ("Arapaima gigas") – gatunek ryby kostnojęzykokształtnej z rodziny Arapaimidae. Znana także jako piraruku ("ryba czerwona") lub paiche. Jedna z największych słodkowodnych ryb świata.

Wikipedia


arapaimokształtne

rząd ryb promieniopłetwych; kostnojęzykokształtne


SJP.pl


arar

gatunek dużego ptaka z podrodziny kakadu; kakadu palmowa, kakadu wielka, żałobnica palmowa


SJP.pl

Arar (arab. عرعر) – miasto w północno-wschodniej Arabii Saudyjskiej, położone 60 kilometrów od granicy z Irakiem; stolica Północnej Prowincji Granicznej. Według spisu ludności z 2010 roku liczyło 167 057 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy. W mieście znajduje się port lotniczy Arar.

Wikipedia


arara

gatunek dużego ptaka z podrodziny kakadu; kakadu palmowa, kakadu wielka, żałobnica palmowa


SJP.pl

Zobacz też: Arara (Izrael).

Arara – miasto w środkowej Brazylii, w stanie Paraíba.

Wikipedia


araracki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Araratem, dotyczący Araratu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ararat mrz.

Wiktionary


ararat

masyw wulkaniczny w Turcji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. górski masyw wulkaniczny w Turcji;

 (1.2) geogr. adm. prowincja w Armenii, w południowej części kraju;

 (1.3) geogr. miasto w Armenii, w prowincji Ararat (1.2);

 (1.4) geogr. miejscowość w Australii, w stanie Wiktoria;

 (1.5) geogr. hist. starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na Wyżyny Armeńskiej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Góra Ararat ( Արարատ, ‏אררט‎, Ağrı "dağı" ‏آرارات‎) – masyw wulkaniczny leżący w centrum Wyżyny Armeńskiej między jeziorami Wan i Sewan, na terytorium Turcji, 32 km od granicy z Armenią i 16 km od granicy z Iranem.

Masyw górski zajmuje powierzchnię ok. 1000 km² i składa się z dwóch szczytów: Wielkiego – 5137 m n.p.m. i Małego Araratu 3896 m n.p.m. Na obydwu wierzchołkach zalegają lodowce. Wyższy wierzchołek wznosi się ponad 3000–4400 metrów względem otaczających górę równin []

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ararat jest widoczny z Erywania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrarat, AS: ararat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. araracki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) Urartu, Biajnili, Królestwo Wan

Wiktionary


ararauna

gatunek dużego ptaka z rodziny papugowatych, o żółtych i jaskrawoniebieskich piórach; ara ararauna


SJP.pl


arasari

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów


SJP.pl


araszkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Araszkiewicz – polskie nazwisko. Na początku XXI wieku noszone w Polsce przez 749 osób.

Wikipedia


arat

pasterz bydła w Mongolii


SJP.pl


araukana

rasa kur ozdobnych z Chile, znoszących jaja barwy jasnozielonkawej lub jasnoniebieskawej


SJP.pl

Zobacz też: Araukana (rasa kury).

Araukana (hiszp. "La Araucana") – szesnastowieczny hiszpański epos bohaterski autorstwa Alonsa de Ercilla y Zúñiga. Dzieło powstawało w latach 1569–89. Utwór opowiada o podboju Chile przez hiszpańskich konkwistadorów. Poemat składa się z trzech części. Został napisany oktawą (po hiszpańsku octava real).

Wikipedia


araukanie

rasa kur ozdobnych z Chile, znoszących jaja barwy jasnozielonkawej lub jasnoniebieskawej


SJP.pl


araukanin

Indianin Ameryki Południowej zamieszkujący środkowe Chile i północno-zachodnią Argentynę


SJP.pl


araukanka

Indianka Ameryki Południowej zamieszkująca środkowe Chile i północno-zachodnią Argentynę


SJP.pl


araukaria

wiecznie zielone drzewo iglaste; igława


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. rodzaj drzew iglastych z rodziny araukariowatych

Wiktionary

Araukaria, igława ("Araucaria" Juss.) – rodzaj drzew iglastych z rodziny araukariowatych. Obejmuje 19 gatunków. Dwa gatunki rosną w południowej części Ameryki Południowej, pozostałe we wschodniej Australii, na Nowej Gwinei i Nowej Kaledonii. Drzewa są wiecznozielone, dwupienne (rzadko jednopienne) i wyróżniają się regularnym pokrojem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyróżniamy dziewiętnaście gatunków araukarii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarawˈkarʲja, AS: arau̯karʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. araukariowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) igława

Wiktionary


araukariowate

rodzina roślin nagonasiennych; igławowate


SJP.pl

Ar

Wikipedia


araukariowaty

o cechach araukariowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny araukariowatych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. araukariowate nmos.

Wiktionary


araukariowy

związany z araukarią


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z araukarii

 (1.2) wykonany z drewna lub innej części araukarii

 (1.3) będący częścią araukarii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najchętniej przebywa w rzadkich, krzewiastych lasach, ale spotyka się ją również w wysokich lasach araukariowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarawkarʲˈjɔvɨ, AS: arau̯karʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. araukaria

Wiktionary


araukański

dotyczący Araukanów, właściwy Araukanom


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Araukanią, dotyczący Araukanii

 (1.2) jęz. związany z językami araukańskimi, dotyczący języków araukańskich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Araukania ż.

Wiktionary


arawacki

1. → Arawak;
2. języki arawackie - grupa językowa ludów indiańskich Ameryki Południowej i Środkowej


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arawakami, dotyczący Arawaków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arawakowie lm m.

Wiktionary


arawak

Indianin Ameryki Południowej posługujący się językami z rodziny arawackiej


SJP.pl

Arawak, Arawakowie – grupy etniczne Indian Ameryki Południowej, posługujące się językami z rodziny arawackiej ( Arawakan).

Wikipedia


arawakowie

grupy etniczne Indian Ameryki Południowej, posługujące się językami z rodziny arawackiej


SJP.pl


arański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z wyspami Aran (na północno-zachodnim wybrzeżu Irlandii)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Założyłam deszczową sukienkę, pulower z wełny arańskich owiec oraz różowe kaszmirowe skarpetki – pulower i skarpety dostałam na Boże Narodzenie od Helen.

 (1.1) Zwierzenia jego z pobytu na wyspach arańskich (Aranmor, Iuishere, Inishmaan), zawarte w tomie »Aran Islands«, przepojone są dziką poezją, pierwotnego życia i słonym zapachem morza (…) sic..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aran mrz.

Wiktionary


arba

1. dwukołowy wózek używany w krajach Orientu;
2. czterokołowy wóz na Ukrainie i Kaukazie, głównie do przewozu zboża


SJP.pl

Zobacz też: Arba (stolica tytularna).

Arba – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska, w prowincji Pordenone.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 1228 osób, 87,7 os./km².

Wikipedia


arbaj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubranie robocze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk arbajtancug

Wiktionary


arbajclozy

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Jastrzębie-Zdrój,Rydułtowy,Gliwice,Pilchowice,Roszków (powiat raciborski),Kielcza,Biestrzynnik,Bogacica. bezrobotny

Wiktionary


arbajtancug

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubranie robocze, kombinezon roboczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Justa, podej mi arbajtancug, bo ida na szychta.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk arbaj

Wiktionary


arbajter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kolej. pociąg pracowniczy

Wiktionary


arbalet

kusza, która zamiast bełtów wyrzuca kamienne lub ołowiane kule; arbaleta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. łow. broń miotająca kamienie lub kule ołowiane, rodzaj kuszy, zwykle z metalowym łęczyskiem i mechanizmem spustowym, używana w średniowieczu i później w oblężeniach i do polowań

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. arbaleta

Wiktionary


arbaleta

kusza, która zamiast bełtów wyrzuca kamienne lub ołowiane kule; arbalet


SJP.pl


arbaletowy

przymiotnik od: arbalet


SJP.pl


arbata

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Poznań. herbata

Wiktionary


arbek

czeczeński żołnierz lub ochotnik walczący w oddziałach partyzanckich przeciwko Rosjanom


SJP.pl


arbela

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. staroż. miasto w Iraku;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arbela to jedno z najstarszych miast na świecie, zamieszkiwane nieprzerwanie od ponad 8000 lat. Prawdopodobnie jest to najstarsza osada ludzka, gdyż w pobliżu odkryto także ślady neandertalczyków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈbɛla, AS: arbela

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arbil, współcz. Irbil

Wiktionary


arbiter

1. osoba decydująca o czymś, rozstrzygająca coś; znawca, autorytet;
2. książkowo: rozjemca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

 (1.2) sport. sędzia sportowy

 (1.3) książk. osoba, którą uznaje się za autorytet w jakiejś dziedzinie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Decyzje tego arbitra są sprawiedliwe.

 (1.2) Arbiter dał mu sygnał, że może wykonać rzut karny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈbʲitɛr, AS: arbʹiter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitraż m., arbitralność ż., arbitrażowanie n.

 przym. arbitrażowy, arbitralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozjemca, sędzia polubowny

 (1.2) sędzia

 (1.3) autorytet

Wiktionary


arbitralizm

sposób postępowania polegający na nieznoszeniu sprzeciwu i narzucaniu innym swojego zdania; apodyktyzm, apodyktyczność, arbitralność


SJP.pl


arbitralnie

przysłówek sposobu

 (1.1) narzucając komuś, w sposób bezwzględny, bez przestrzegania reguł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitralność ż.

 przym. arbitralny

Wiktionary


arbitralność

narzucanie komuś własnego zdania w sposób nieprzyjmujący sprzeciwu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. cecha tego, co jest arbitralne

 (1.2) książk. cecha tych, którzy są arbitralni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczywiście nie należy się bać słowa arbitralność z powodu jego odcienia moralnego (woluntaryzm, bezpodstawność); arbitralność konwencji społecznych jest tak silna, jak większości instytucji ukształtowanych w praktyce historycznej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arbitralny, arbitrażowy

 przysł. arbitralnie

 rzecz. arbiter mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apodyktyczność, samowolność

 (1.2) apodyktyczność, autokratyczność, despotyczność

Wiktionary


arbitralny

1. opierający się na własnym uznaniu, bez ustalonych zasad czy konsultacji;
2. narzucający swoje opinie lub decyzje, nie uznający sprzeciwu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

 (1.2) taki (np. wniosek), którego postulowana słuszność nie opiera się na pozytywnej weryfikacji przez szereg spójnych i/lub sprawdzonych kryteriów, ale na jednym kryterium, jakim jest wygłoszenie go przez konkretną osobę

 (1.3) jęz. konwencjonalny, umowny, dowolny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi arbitralnym tonem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbʲiˈtralnɨ, AS: arbʹitralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitralność ż., arbiter mos.

 przysł. arbitralnie

 przym. arbitrażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apodyktyczny

Wiktionary


arbitraż

rozstrzyganie sporów przed bezstronnym arbitrem (arbitrami); sąd polubowny, postępowanie rozjemcze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arbitraż (psychologia)
  • Arbitraż (ekonomia)
  • Arbitraż (sport)
  • Arbitraż (prawo)
  • Arbitraż międzynarodowy
  • Arbitraż (politologia)
  • Arbitraż – amerykański film z 2012 roku

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. arbiter mos., arbitrażysta mos., arbitrażowanie n.

 przym. arbitrażowy

Wiktionary


arbitrażowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) praw. rozstrzyganie sporu w drodze arbitrażu

 (1.2) praw. branie udziału w arbitrażu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbiter m., arbitraż m.

 czas. arbitrażować

 przym. arbitrażowy

Wiktionary


arbitrażować

rozstrzygać konflikt za pomocą arbitrażu


SJP.pl


arbitrażowy

związany z arbitrażem (np. postępowanie arbitrażowe)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) praw. związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitraż mrz., arbiter mos., arbitralność ż., arbitrażysta mos., arbitrażowanie n.

 przym. arbitralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozjemczy

Wiktionary


arbitrażysta

osoba zajmująca się arbitrażem walutowym lub dewizowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ekon. podmiot zajmujący się stosowaniem arbitrażu na rynku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostatnim dniu notowania kontraktów serii lipcowej arbitrażysta zamyka swoje pozycje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbʲitraˈʒɨsta, AS: arbʹitražysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitraż m.

 przym. arbitrażowy

Wiktionary


arboret

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. arboretum.

Wiktionary


arboretum

powierzchnia uprawna drzew i krzewów dla celów hodowlanych i badawczych; dendrarium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ekol. wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naukowcy przeprowadzają badania w naszym arboretum.

 (1.1) Dodatkowe atrakcje to imponująca kolekcja drzew w przyzamkowym arboretum, zbiory Biblioteki Kórnickiej, tereny rekreacyjne, bogactwo lasów.

 (1.1) Wierzby, które rodzą gruszki znaleźć można w Szczawnicy nad Dunajcem oraz w arboretum w Kórniku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbɔˈrɛtũm, AS: arboretũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dendrarium, park dendrologiczny, ogród dendrologiczny

Wiktionary


arborio

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) spoż. odmiana ryżu o zaokrąglonych ziarnach, używana m.in. do risotto

Wiktionary

Arborio – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Vercelli.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 1033 osoby, 44,9 os./km².

Bezpośrednio od nazwy miejscowości wywodzi się nazwa ryżu Arborio, którego uprawę rozpoczęto tam w XX wieku.

Wikipedia


arborycyd

środek chemiczny do niszczenia krzewów i drzew


SJP.pl


arborycydowy

przymiotnik od: arborycyd


SJP.pl


arborysta

osoba zajmująca się uprawą i pielęgnacją roślin drzewiastych


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arborystka

→ arborysta


SJP.pl

Patrz:

arborysta

arborystyczny

przymiotnik

 (1.1) dotyczący arborystyki

Wiktionary


arborystyka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka zajmująca się pielęgnacją, badaniemi oraz uprawą roślin drzewiastych i drzew

Wiktionary

Arborystyka (z arbor – drzewo) – dyscyplina praktyczna o podstawach naukowych rozwijająca się dynamicznie w Stanach Zjednoczonych oraz Europie Zachodniej i Środkowej, zajmująca się uprawą, pielęgnacją, a także badaniami drzew, krzewów, pnączy i innych wieloletnich roślin drzewiastych. Za ojca współczesnej arborystki uważany jest amerykański biolog i fitopatolog Alex Shigo.

Wikipedia


arbuskularny

mikoryza arbuskularna - rodzaj mikoryzy, w którym grzybnia wnika do środka korzenia roślin


SJP.pl


arbutyna

glikozyd występujący głównie w liściach borówki brusznicy, mający właściwości antyseptyczne; stosowany jako lek odkażający drogi moczowe


SJP.pl

Arbutyna (β-glukozyd hydrochinonu) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów fenolowych.

Występuje w wielu roślinach, np. w majeranku, lebiodce i liściach drzew. Jej utlenianie jest przyczyną czernienia zawierających ją liści.

Ma działanie dezynfekujące drogi moczowe dzięki hydrolizie w środowisku zasadowym do hydrochinonu, będącym właściwym środkiem aktywnym. Reakcja ta nie zachodzi w środowisku obojętnym i kwasowym, jest też hamowana przez pochodne kwasu galusowego.

Wikipedia


arbuz

1. jednoroczna, afrykańska roślina warzywna z rodziny dyniowatych, uprawiana w ciepłych krajach na całym świecie ze względu na smaczne owoce; kawon;
2. owoc tej rośliny w kształcie dużej kuli (o masie nawet do 16 kg), z grubym, wodnistym i słodkim miąższem barwy czerwonej, różowej lub żółtej; kawon;
3. potocznie, żartobliwie: głowa;
4. dawniej: dynia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) ogrod. bot. nazwa systematyczna|Citrullus|Schrad.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

 (1.2) spoż. owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku

 (1.3) pot. uczn. stud. więz. głowa

 (1.4) uczn. ktoś otyły

 (1.5) uczn. ktoś nieatrakcyjny

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arbuz jest uprawiany w wielu krajach.

 (1.2) Arbuzy są bardzo soczyste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarbus, AS: arbus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbuzówka ż., arbuziarz m.

:: zdrobn. arbuzik m.

 przym. arbuzowy, arbuzowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kawon

 (1.4) arbuziarz

Wiktionary


arbuziarz

1. w gwarze uczniowskiej: osoba dobrze zbudowana i wysportowana;
2. w gwarze złodziejskiej: bandyta bijący ofiary w głowę


SJP.pl


arbuzik

zdrobnienie od: arbuz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: arbuz

Wiktionary


arbuzowaty

mający kształt arbuza, przypominający arbuz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o kształcie arbuza, przypominający arbuz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbuz mrz.

Wiktionary


arbuzowy

→ arbuz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący arbuza, związany z arbuzami

 (1.2) o jasnoczerwonym kolorze

 (1.3) zawierający arbuz, mający smak arbuza

Wiktionary

Patrz:

arbuz

Przykłady

 (1.1) W Stanach Zjednoczonych nazywany jest również śniegiem arbuzowym, ponieważ nie tylko ma barwę miąższu arbuza, ale może również wydzielać delikatną arbuzową woń ujawniającą się podczas jego zgniatania (np. deptania).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbuˈzɔvɨ, AS: arbuzovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbuz m.

Wiktionary


arbuzy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. uczn. duży biust

forma rzeczownika.

 (2.1) M. i B. lm. od: arbuz

Wiktionary


arcach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Karabach, Górski Karabach

Wiktionary


arcana

[czytaj: arkana] polskie wydawnictwo


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arcana – dwumiesięcznik
  • Arcana – wydawnictwo
  • Arcana – zespół muzyczny

Wikipedia


arcaski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arcachem, dotyczący Arcachu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arcach mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karabaski • górnokarabaski • górskokarabaski

Wiktionary


arcato

[czytaj: arkato] określenie wykonawcze: smyczkując


SJP.pl


arcelor

koncern hutniczy


SJP.pl

Arcelor S.A. – były luksemburski koncern hutniczy.

Przedsiębiorstwo obecnie należy do koncernu ArcelorMittal, największego na świecie producenta stali z siedzibą główną w Luksemburgu.

Wikipedia


arch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. arkusz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arch – gmina w kantonie Berno, w okręgu Seeland
  • „Arch” – polskie czasopismo wydawane w latach 2010-2020
  • Arch Linux – dystrybucja Linuksa
  • GNU Arch – system kontroli wersji
  • Model ARCH – model ekonometryczny służący do analizy szeregów czasowych

Wikipedia


arch.

skrót od:
1. architekt;
2. architektura;
3. archiwum;
4. archidiecezja;
5. archeologiczny;
6. architektoniczny;
7. archaiczny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = architekt; rzad. architektka

 (1.2) = architektura

 (1.3) = archidiecezja

 (1.4) = archiwum

 (1.5) = archeologiczny

 (1.6) = architektoniczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Budynek wzniesiony w 1875 wg proj. krakowskiego arch. Teofila Żebrowskiego (1800—1887).

 (1.1) W bezpośrednim sąsiedztwie placu znajduje się kościół św. Barbary zbudowany w 1927–[19]29 wg proj. arch. Mariana Andrzejewskiego — jeden z pierwszych w Polsce kościołów o konstrukcji żelbetowej.

 (1.1) O godz. 12 przewidziano spacer po pałacu w towarzystwie arch. W[aldemara]. Niewalda, który przedstawi wyniki ostatnich badań architektonicznych w Willi Decjusza.

 (1.2) Instalacje CO i wentylacji nie wchodzą w zakres projektu budowlanego (arch. i konstrukcja).

 (1.2) Piotr Wróbel Dr arch. Piotr Wróbel, współautor, z prof. arch. Tomaszem Mańkowskim, projektu konkursowego nowej siedziby Radia Kraków [Małopolska], adiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej [im. Tadeusza Kościuszki].

 (1.3) Homilię wygłosił bp senior arch. wrocławskiej Józef Pazdur.

 (1.4) Jan Knapik z rodziną — żoną Haliną i dwoma synami. Fot. arch[.&rsqb. prywatne[.] Poseł w stroju myśliwskim. Fot. Edward WresiŁo

 (1.4) W małżeństwie z Krystyną Lange (od 1943 r.) pozostawił czworo dzieci: Rafał (ur. 1946), Agnieszka (ur. 1948), Krzysztof (ur. 1951, Anna (ur. 1956) — akta osob. w arch. KUL, akta d-ratu w arch. UMCS; informacje od rodziny; wspomnienia osobiste.

 (1.5) Również znaleziska arch. „chrześcijańskie” są nieliczne.

 (1.6) [...] jego projekty arch. i urb. wywarły duży wpływ na współcz. architekturę, zwłaszcza Bauhausu; [...].

 (1.6) Samodzielne dzieła Leonarda da Vinci z pierwszego okresu florenckiego: Pokłon Trzech Króli, Św. Hieronim [na pustyni] [...] oraz model brązowego pomnika konnego F[ranciszka I]. Sforzy i projekty arch. (model kopuły katedry, plany pałacu); [...].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲitɛkt, AS: arχʹitekt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archit.

 (1.5) archeol.

 (1.6) archit.

Wiktionary


archa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. śrpol. arka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarxa, AS: arχa

Wiktionary


archacki

nazwisko


SJP.pl


archaeus

[czytaj: archeus] w filozofii przyrody: zasada życia; pojęcie wprowadzone do alchemii przez Paracelsusa


SJP.pl


archaicznie

przysłówek

 (1.1) w sposób typowy dla minionych czasów

 (1.2) w sposób niepasujący do nowych czasów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na archaicznie wystylizowanych szyldach pojawiają się starożytne daty sugerujące długoletnią tradycję firmy.

 (1.2) Stosunki społeczne układały się zgoła archaicznie, nie było tu żadnego bardziej prężnego i dynamicznego przemysłu, rolnictwo wegetowało w warunkach niemal feudalnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizm mrz., archaiczność ż.

 przym. archaiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) anachronicznie, przestarzale, przeżytkowo

Wiktionary


archaiczniej

stopień wyższy od przysłówka: archaicznie


SJP.pl


archaiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: archaiczny


SJP.pl


archaiczność

przestarzałość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest archaiczne; cecha tych, którzy są archaiczni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym, co odróżnia język sakralny od języka świeckiego jest archaiczność tego pierwszego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizm mrz., archaizowanie n.

 przym. archaiczny

 przysł. archaicznie

Wiktionary


archaiczny

1. dotyczący bardzo odległych czasów, różniący się wyraźnie od tego, co występuje obecnie, np. archaiczny język, archaiczna kultura;
2. przestarzały, np. archaiczne poglądy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) będący typowym dla dawnych czasów

 (1.2) pejor. niezgodny z nowoczesnością lub postępem

 (1.3) geol. związany z archaikiem, dotyczący archaiku

 (1.4) dotyczący najwcześniejszych okresów powstawania albo kształtowania się czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przeczytać taką dyskietkę może tylko bardzo archaiczny komputer.

 (1.1) Przykładane na prasie obciążenie odczytywaliśmy na archaicznym wskaźniku wyskalowanym w kilogramach.

 (1.2) Szef partii politycznej przedstawił archaiczne poglądy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxaˈjit͡ʃnɨ, AS: arχai ̯ičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaik m., archeozoik m., archaiczność ż., archaika m., archaizm m., archaizowanie n.

 przysł. archaicznie

 czas. archaizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestarzały, staromodny, staroświecki

 (1.2) przestarzały

Wiktionary


archaik

w geologii: najstarsza era w dziejach Ziemi, która trwała od początków geologicznych dziejów Ziemi do około 2,5 miliarda lat temu; archeozoik, azoik, era archaiczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. najstarszy eon w dziejach Ziemi;

Wiktionary

Archaik ( Archean, od "arche" ‛na przedzie’), "archeozoik" (z "dzoe" ‛życie’), "azoik" (z gr. ‛bez życia’)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Archaik stanowi najstarszy etap dziejów litosfery.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxajik, AS: arχai ̯ik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archaiczny

 rzecz. archaizm mrz., archaizowanie n.

Wiktionary


archaika

rzadko: to, co jest właściwe odległym czasom; archaiczność, pradawność, prastarość, starodawność


SJP.pl


archaista

przestarzale: zwolennik archaizacji - nadawania czemuś (np. dziełu sztuki, językowi) form właściwych epoce minionej


SJP.pl


archaistyczny

mający cechy minionej epoki; archaizujący


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy epok minionych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizowanie n.

 czas. archaizować

Wiktionary


archaizacja

odmiana stylizacji, polegająca na użyciu w wypowiedzi wyrazów, zwrotów lub szyku zdania, charakterystycznych dla dawnych epok


SJP.pl

Archaizacja (stylizacja archaiczna) – rodzaj stylizacji językowej polegającej na wprowadzeniu do utworu literackiego archaicznych elementów słownictwa, rzadziej form gramatycznych lub konstrukcji składniowych. W wypadku braku zabytków dokumentujących dawne formy (np. dla polszczyzny sprzed XII wieku) celom stylizacji archaicznej mogą służyć elementy gwarowe lub pochodzące z języka dawnych epok.

Wikipedia


archaizacyjny

→ archaizacja


SJP.pl

Patrz:

archaizacja

archaizator

osoba propagująca stary ład jak również osoba przeciwna postępowi technicznemu


SJP.pl


archaizatorski

→ archaizator


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z archaizatorem, archaizatorami, dotyczący archaizatorów; charakterystyczny dla archaizatora

Wiktionary

Patrz:

archaizator

Powiązane:

 rzecz. archaizator mos.

Wiktionary


archaizm

wyraz, zwrot bądź konstrukcja składniowa, które już wyszły z użycia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. forma językowa, która wyszła z użycia

 (1.2) rzecz przestarzała

Wiktionary

Archaizm (gr. "archaíos" „dawny” od "archē" „początek”) – wyraz, konstrukcja składniowa lub związek frazeologiczny, który wyszedł z użycia w danej formie języka. Archaizmy to także wyrazy w formie przestarzałej, które są jeszcze w pewnym stopniu używane, lecz postrzegane jako dawne. Te z kolei nazywa się anachronicznymi. Termin używany jest również w znaczeniu ogólniejszym na nazwanie rzeczy przestarzałych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. archaiczność ż., archaik mrz., archaika ż., archaizacja ż., archaizowanie n.

 czas. archaizować ndk.

 przym. archaiczny

 przysł. archaicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) archaika, archaiczność, przeżytek

Wiktionary


archaizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. szt. naśladowanie stylu lub języka epok minionych, nadawanie czemuś cech archaicznych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaik m., archaizm m., archaiczność ż., archaizacja ż.

 czas. archaizować ndk.

 przym. archaiczny, archaistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archaizacja

Wiktionary


archaizować

dokonywać archaizacji, wprowadzać do dzieła elementy (wyrazy, zwroty, szyk zdania) charakterystyczne dla dawnych epok


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarchaizować)

 (1.1) nadawać utworowi cechy charakterystyczne dla dzieł dawnych epok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W oryginale książka była tak pisana, jakby pisarz delikatnie archaizował tekst, lekko szkicował odniesienia do hiszpańszczyzny XVIII wieku [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizowanie n., archaizacja ż., archaizm m., archaista m.

 czas. zarchaizować dk.

 przym. archaiczny, archaistyczny

Wiktionary


archaizujący

odznaczający się archaizacją


SJP.pl


archalaksa

zmiana w początkowym etapie embriogenezy


SJP.pl


archandia

dawniej: tłum, gawiedź, orszak; archandria


SJP.pl


archandria

dawniej: tłum, gawiedź, orszak; archandia


SJP.pl


archangielczyk

mieszkaniec Archangielska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Archangielska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Archangielsk mrz.

:: fż. archangielka ż.

 przym. archangielski

Wiktionary


archangielka

mieszkanka Archangielska (miasta w Rosji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Archangielska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Archangielsk mrz.

:: fm. archangielczyk mos.

 przym. archangielski

Wiktionary


archangielsk

rosyjskie miasto portowe położone nad Morzem Białym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Wiktionary

Archangielsk (ros. Арха́нгельск; do 1613 Nowochołmogory, ros. Новохолмого́ры) – miasto w północnej części europejskiej Rosji, stolica obwodu archangielskiego i rejonu primorskiego. Miasto leży na dwóch brzegach rzeki Dwiny, 40–45 km od miejsca, gdzie wpada do Morza Białego. Terytorium okręgu miejskiego (rejonu) miasto Archangielsk obejmuje 29 442 ha. Miejskie nabrzeża przeciągnięte są wzdłuż rzeki na 35 km. Archangielsk był głównym portem Rosji do roku 1703.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈxãŋʲɟɛlsk, AS: arχãŋʹǵelsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archangielczyk mos., archangielka ż.

 przym. archangielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Nowochołmogory (do 1613)

Wiktionary


archangielski

→ Archangielsk (miasto w Rosji)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Archangielska, związany z Archangielskiem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksandr Archangielski − radziecki konstruktor samolotów
  • Aleksandr Archangielski − rosyjski kompozytor i dyrygent
  • Boris Archangielski − rosyjski szachista i sędzia szachowy
  • Jonasz (Archangielski) − biskup prawosławny
  • Sławomir Archangielski − polski muzyk, kompozytor i instrumentalista
  • Stefan (Archangielski) − biskup prawosławny
  • Ewangeliarz Archangielski − manuskrypt
  • obwód archangielski − jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej
  • rejon archangielski − rejon w Baszkirii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Archangielsk mrz., archangielczyk mos., archangielka ż.

Wiktionary


archanielika

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. bot. lud. dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor (nazwa systematyczna|Angelica archangelica|L.|ref=tak., nazwa systematyczna|Archangelica officinalis|Hoffm.|ref=tak.)

Wiktionary


archanielski

dotyczący archanioła


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rel. związany z archaniołem, dotyczący archanioła

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do archanioła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archanioł m., archanielskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archaniołowy

 (2.1) archaniołowy

Wiktionary


archanielskość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha czegoś, co jest związane z archaniołem, dotyczy archanioła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxãˈɲɛlskɔɕt͡ɕ, AS: arχãńelskość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archanioł m.

 przym. archanielski

Wiktionary


archanioł

w religii chrześcijańskiej i żydowskiej, anioł najwyższy "rangą"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) rel. każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ty czasem dzierżysz i miecz archanioła.

 (1.1) Święty Michale Archaniele, wspomagaj nas w walce, a przeciw niegodziwości i zasadzkom złego ducha bądź naszą obroną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxãɲɔw, AS: arχãńou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archanielstwo n., archanielskość ż.

:: zdrobn. archaniołek mos./mzw.

:: fż. archanielica ż.

 przym. archanielski, archaniołowy

 przysł. archanielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. archaniołek

Wiktionary


archar

podgatunek dzikiej owcy (argali); owca kaszgarska, owca pamirska, owca Marco Polo


SJP.pl


arche

według starożytnych filozofów greckich: praelement materialny, z którego rozwinęła się przyroda


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arché – w filozofii przedsokratejskiej termin oznaczający praprzyczynę wszystkich bytów
  • Arche (przedsiębiorstwo)
  • Arche (księżyc)
  • L’Arche – międzynarodowa federacja wspólnot o orientacji religijnej
  • – film niemy z 1919 r. w reżyserii Richarda Oswalda
  • Grande Arche

Wikipedia


archean

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeobakteria, archeowiec, archeon, prabakteria


SJP.pl


archeany

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeobakteria, archeowiec, archeon, prabakteria


SJP.pl


archebakteria

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archeobakteria, archeowiec, archean, archeon, prabakteria


SJP.pl


archegonium

żeński organ rozmnażania u paprotników, mszaków i roślin nagozalążkowych; rodnia


SJP.pl


archelaus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) staroż. imię|polski|m.;

Wiktionary

Archelaus – zlatynizowana forma greckiego imienia męskiego "Αρχελαος (Archelaos)", które oznacza „przywódca ludu”, od "αρχος (archos)" – "mistrz, władca, przywódca" i "λαος (laos)" – „lud, ludzie”. Patronem tego imienia jest św. Archelaus, wspominany razem ze św. Cyriakiem (III wiek).

Wikipedia


archelon

kopalny żółw żyjący w późnej kredzie; największy znany gatunek żółwia


SJP.pl

Ar

Wikipedia


archenteron

wewnętrzna jama gastruli mająca postać worka, którego ściany tworzy endoderma; gastrocel, prajelito, jelito pierwotne


SJP.pl


archeo-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxɛɔ, AS: arχeo

Wiktionary


archeobakteria

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeowiec, archean, archeon, prabakteria


SJP.pl


archeocjat

przedstawiciel wymarłej gromady gąbek żyjących w kambrze


SJP.pl


archeocjaty

przedstawiciel wymarłej gromady gąbek żyjących w kambrze


SJP.pl

Archeocjaty (Archaeocyatha) - wymarła gromada gąbek, żyjąca w kambrze, ważne skamieniałości przewodnie w kambrze dolnym. Były to organizmy osobnicze lub kolonijne, kolonie tworzyły rafy wymagające wód morskich, płytkich i ciepłych.

Wikipedia


archeoetnografia

dyscyplina naukowa wykorzystująca studia nad żyjącymi społecznościami do rekonstrukcji starożytnych kultur; etnoarcheologia, etnografia archeologiczna


SJP.pl


archeofit

roślina obcego pochodzenia, która znalazła się i trwale zadomowiła na nowym obszarze przed końcem XV wieku


SJP.pl

Archeofit (z gr. ἀρχή "początek", φυτόν "roślina") – gatunek rośliny obcego pochodzenia (antropofit), który przybył na dany obszar z innych rejonów geograficznych w czasach wczesnohistorycznych lub przedhistorycznych i występuje najczęściej w siedliskach synantropijnych.

Wikipedia


archeofity

roślina obcego pochodzenia, która znalazła się i trwale zadomowiła na nowym obszarze przed końcem XV wieku


SJP.pl


archeograf

osoba wyspecjalizowana w archeografii


SJP.pl


archeograficzny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z archeografią, dotyczący archeografii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeografia ż., archeograf mos.

Wiktionary


archeol.

skrót od: archeologia, archeologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl


archeolog

specjalista, naukowiec zajmujący się badaniem, rekonstruowaniem dziejów prahistorycznych na podstawie niebezpośrednich dowodów rzeczowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

 (1.2) daw. pot. zbieracz starożytności (przedmiotów dawnych) zajmujący się ich studiowaniem, kolekcjoner i badacz antyków, obiektów zabytkowych

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

Wiktionary

Archeolog − osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami, która wyspecjalizowana jest w dziedzinie archeologii, zajmuje się badaniem minionych kultur i cywilizacji oraz ich relacjami z otaczającym środowiskiem.

Archeolodzy gromadzą, dokumentują i analizują materiał pochodzący z wykopalisk lub odnaleziony w inny sposób (elementy architektoniczne, rękodzieło, pozostałości biologiczne oraz szczątki ludzkie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Znano go jako pełnego nadziei poczynającego archeologa, zaprzątnionego historią guzików herbowych.

 (2.1) Moja córka marzy, aby zostać archeologiem śródziemnomorskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxɛˈɔlɔk, AS: arχeolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeologia ż.

:: fż. archeolożka ż.

 przym. archeologiczny

 przysł. archeologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. lub środ. archeolożka

Wiktionary


archeologia

nauka zajmująca się badaniem, rekonstruowaniem dziejów prahistorycznych na podstawie niebezpośrednich dowodów rzeczowych; paleologia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

Wiktionary

Zobacz też: czasopismo „Archeologia”.

Archeologia (z gr. ἀρχαῖος "archaīos" – dawny, stary i -λογία "-logiā" – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Archeologia jest fascynującą nauką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxɛɔˈlɔɟja, AS: arχeoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeolog m., archeolożka ż.

 przym. archeologiczny

 przysł. archeologicznie

Wiktionary


archeologicznie

przysłówek sposobu

 (1.1) według kryteriów lub wyników archeologicznych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obiekt archeologicznie był datowany na okres neolitu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeolog mos./ż.

Wiktionary


archeologiczno-architektoniczny

związany z archeologią i architekturą (np. badania archeologiczno-architektoniczne)


SJP.pl


archeologiczno-historyczny

związany z archeologią i historią (np. muzeum archeologiczno-historyczne)


SJP.pl


archeologiczny

→ archeologia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z archeologią, dotyczący archeologii

Wiktionary

Patrz:

archeologia

Przykłady

 (1.1) W lipcu pojadę na wykopaliska archeologiczne do Izraela.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: arχeoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeologia ż., archeolog m., archeolożka ż.

 przysł. archeologicznie

Wiktionary


archeolożka

→ archeolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. specjalistka w zakresie archeologii

Wiktionary

Patrz:

archeolog

Powiązane:

 rzecz. archeologia ż., archeologiczność ż.

:: fm. archeolog mos.

 przym. archeologiczny

 przysł. archeologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archeolog

Wiktionary


archeometria

Archeometria (gr. "archaíos" – dawny, "archē" – początek, przyczyna, zasada, pierwiastek, "metria" – miara) – dziedzina badań archeologicznych mająca na celu potwierdzenie autentyczności, wieku, pochodzenia wykopalisk i obiektów archeologicznych oraz określenie technologii ich uzyskania na podstawie składu chemicznego.

Wikipedia


archeometryczny

→ archeometria


SJP.pl

Patrz:

archeometria

archeon

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeobakteria, archeowiec, archean, prabakteria


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • archeony – drobne jednokomórkowce zaliczane do prokariontów lub uznawane za osobną domenę
  • Archeon – muzeum tematyczne w Alphen aan den Rijn w Holandii

Wikipedia


archeopteryks

kopalne zwierzę z okresu jury, posiadające cechy gadzie i ptasie; praptak, gadoptak


SJP.pl


archeoteczny

przymiotnik od: archeoteka


SJP.pl


archeoteka

dawniej: muzeum, galeria starożytności


SJP.pl


archeozoiczny

przymiotnik od: archeozoik


SJP.pl


archeozoik

w geologii: najstarsza era w dziejach Ziemi, która trwała od początków geologicznych dziejów Ziemi do około 2,5 miliarda lat temu; archaik, azoik, era archaiczna


SJP.pl


archeozoolog

zoolog zajmujący się wymarłymi gatunkami zwierząt


SJP.pl


archeozoologia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

Wiktionary

Archeozoologia – dziedzina nauki z pogranicza humanistyki i zoologii. Jest pomocniczą dziedziną archeologii zajmującą się badaniem szczątków zwierzęcych odkrytych w czasie wykopalisk. Dostarcza wiedzy m.in. na temat pochodzenia zwierząt domowych oraz procesu domestykacji, czyli początków procesu oswajania dzikich zwierząt, ich udomowienia i hodowli. Jest też źródłem wiedzy o eksploatacji środowiska naturalnego przez człowieka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja, AS: arχeoz•oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeozoolog m., archeozoolożka ż.

 przym. archeozoologiczny

Wiktionary


archeozoologiczny

przymiotnik od: archeozoologia


SJP.pl


archespor

Merystem archesporialny, archespor – roślinna tkanka zarodnikotwórcza.

Wikipedia


archetyp

1. pierwotny wzór postaci, obiektu lub zjawiska;
2. postać, obiekt lub zjawisko odzwierciedlające taki wzór;
3. schemat zachowania i postrzegania świata nieświadomie powielany przez ludność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. pierwowzór postaci

 (1.2) psych. pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

 (1.3) hist. jęz. najmłodszy kodeks będący wspólnym źródłem zbioru kodeksów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • archetyp (filologia)
  • archetyp (psychologia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jung dowodził istnienia archetypów w oparciu o fakt występowania u ludzi i w dziełach, typowych i powtarzających się motywów (tzw. obrazów archetypowych).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxɛtɨp, AS: arχetyp

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archetypowy, archetypiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) daw. arcytyp

Wiktionary


archetypiczny

→ archetyp; archetypowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany ze archetypem, odnoszący się do archetypu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Artystyczne apogeum muzułmańska ceramika prawdopodobnie osiągnęła w osmańskim İzniku, gdzie w XVI wieku stworzono ornamentalny język, który stał się archetypiczny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archetyp mrz.

 przym. archetypowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archetypowy

Wiktionary


archetypowy

→ archetyp archetypiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany ze archetypem, odnoszący się do archetypu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jung dowodził istnienia archetypów w oparciu o fakt występowania u ludzi i w dziełach, typowych i powtarzających się motywów (tzw. obrazów archetypowych).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archetyp mrz.

 przym. archetypiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archetypiczny

Wiktionary


archi

[czytaj: arki] grupa instrumentów smyczkowych w orkiestrze symfonicznej


SJP.pl

Archi – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Abruzja, w prowincji Chieti.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 2336 osób, 83,4 os./km².

Wikipedia


archi-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: główny, naczelny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarxʲi, AS: arχʹi

Wiktionary


archibald

nazwisko lub imię męskie


SJP.pl

Archibald – forma oboczna imienia Erchembod – imię męskie pochodzenia germańskiego, złożone z członów "ercan" („prawdziwy, autentyczny”) i "bald" („śmiały, odważny”). Inną formą oboczną jest imię "Erchembald", a w Polsce występowało w formie "Archibald", "Archambałt", "Archambuł", "Erkinbold" i "Erkambaldus". Według stanu na 17 stycznia 2015 r. imię to miało w Polsce 5 nadań.

Wikipedia


archidiakon

arcydiakon;
1. w Kościele katolickim: duchowny będący członkiem kapituły katedralnej lub kolegiackiej;
2. w niektórych kościołach prawosławnych: najważniejszy diakon służący przy biskupie prawosławnym;
3. w dawnej Polsce: zwierzchnik części diecezji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) kośc. duchowny katolicki lub prawosławny, pełniący funkcję przełożonego diakonów, a niekiedy także pomocnika biskupa w zarządzaniu częścią diecezji

Wiktionary

Archidiakon (gr. "archi" „naczelny” + "diákonos" „diakon”) – delegat biskupa do spraw administracji i dyscypliny na terenie diecezji lub na terenie okręgu kościelnego zwanego archidiakonatem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W średniowieczu archidiakoni byli bardzo wpływowi, zarządzali de facto częścią diecezji.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archidiakoński

Wiktionary


archidiakonat

1. godność archidiakona;
2. w historii: część diecezji podległa archidiakonowi


SJP.pl

Archidiakonat ( archidiaconatus) – dawna jednostka administracyjna w Kościele katolickim, część diecezji zarządzana przez archidiakona.

Wikipedia


archidiakonka

→ archidiakon


SJP.pl

Archidiakonka – jezioro w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie miejskiej Chełmża.

Wikipedia

Patrz:

archidiakon

archidiakoński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) kośc. związany z archidiakonem, dotyczący archidiakona

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archidiakon mos.

Wiktionary


archidiec.

skrót

 (1.1) = kośc. archidiecezja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W archidiec. gdańskiej w 2019 r. odbyło się 11 236 sakramentów chrztu, a w 2020 – 8 762.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abpstwo

Wiktionary


archidiecezja

kościelna jednostka administracyjna obejmująca zwykle kilka diecezji i zarządzana przez arcybiskupa (metropolitę)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

Wiktionary

Archidiecezja (z gr. "arche" – pierwszeństwo), arcybiskupstwo – jednostka terytorialna wyższej administracji kościelnej. Istnieją ich cztery rodzaje:

Archidiecezje są tworzone zazwyczaj jako planowane (aczkolwiek nie zawsze zrealizowane) metropolie. Czasami są to również byłe metropolie, które zachowały tytuł, choć utraciły sufraganie lub też otrzymują go honorowo w nawiązaniu do byłego statusu metropolii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan Paweł II podniósł diecezję katowicką do rangi archidiecezji.

 (1.1) Główną świątynią archidiecezji jest archikatedra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja, AS: arχʹidʹi ̯ecezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archidiecezjalny

 rzecz. diecezja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcybiskupstwo, metropolia, prowincja

Wiktionary


archidiecezjalny

dotyczący archidiecezji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z archidiecezją, odnoszący się do archidiecezji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radio archidiecezjalne ma swoją siedzibę w budynku kurialnym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż., archidiecezja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcybiskupi

Wiktionary


archieparchia

we wschodnim chrześcijaństwie: jednostka terytorialna Kościoła wyższa rangą od eparchii, podległa metropolicie


SJP.pl

Archieparchia (z gr. "arche" - pierwszeństwo) – jednostka terytorialna administracji kościelnej we wschodnim chrześcijaństwie, wyższej rangi niż eparchia, podległa metropolicie (odpowiednik zachodniej archidiecezji).

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny.

Wikipedia


archifonem

niezależna jednostka fonologiczna pojawiająca się w miejscu neutralizacji opozycji fonologicznych


SJP.pl

Archifonem – głoska występująca w miejscu, w którym doszło do neutralizacji (zaniku) jakiejś opozycji fonologicznej. Jest to zatem element, który obejmuje cechy dystynktywne wspólne dla dwu członów opozycji fonologicznej, nie obejmuje zaś cechy zneutralizowanej, różniącej te fonemy. Innymi słowy archifonem nie jest w pełni scharakteryzowany pod względem cech dystynktywnych danego języka.

Wikipedia


archijerej

wyższy duchowny w kościołach Wschodu; archirej


SJP.pl


archijerejski

przymiotnik od: archijerej


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) kośc. związany z osobą lub funkcją archijereja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archijerej mos., archirej mos.

Wiktionary


archikatedra

najważniejszy kościół archidiecezji, katedra arcybiskupa; arcykatedra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. główny kościół archidiecezji

Wiktionary

Archikatedra, kościół archikatedralny – główny kościół archidiecezji i metropolii, zazwyczaj siedziba arcybiskupa metropolity.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Robotnicy czyszczą właśnie fasadę największej archikatedry w Polsce.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archikatedralny

 rzecz. katedra ż.

Wiktionary


archikatedralny

dotyczący archikatedry, będący archikatedrą (np. mury archikatedralne, kościół archikatedralny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do archikatedry, związany z archikatedrą

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archikatedra ż.

 rzecz. archikatedra ż.

Wiktionary


archikolegiata

archikolegiata łęczycka (archikolegiata NMP i Świętego Aleksego) - kościół będący jednym z najstarszych zabytków w województwie łódzkim


SJP.pl


archikonfraternia

stowarzyszenie religijne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzymskokatolickie stowarzyszenie religijne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcybractwo religijne

Wiktionary


archiloch

Archiloch ( Ἀρχίλοχος "Archilochos") – poeta grecki z Paros, żyjący w I połowie VII wieku p.n.e., jeden z najwybitniejszych (obok Safony i Alkajosa) przedstawicieli greckiej poezji lirycznej.

Wikipedia


archimandria

klasztor (lub zespół klasztorów) podległy archimandrycie


SJP.pl

Archimandria – określenie zespołu monasterów, nad którymi władzę sprawuje archimandryta. Pojęcie to jest też używane jako synonim siedziby archimandryty.

Wikipedia


archimandrycki

przymiotnik od: archimandria


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) kośc. związany z osobą lub funkcją archimandryty

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do archimandryty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archimandryta mos.

Wiktionary


archimandryta

1. przełożony klasztoru w Kościele obrządku wschodniego;
2. tytuł honorowy bardzo zasłużonych i poważanych duchownych w Kościele obrządku wschodniego; także: osoba nosząca ten tytuł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

 (1.2) kośc. przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich

Wiktionary

Archimandryta ( ἀρχιμανδρίτης, "archimandrites" – „przełożony owczarni” od ἀρχι- "archi-" – „pierwszy"”" oraz μάνδρα "mándra" – „zagroda, owczarnia”) – w okresie wczesnego chrześcijaństwa opiekun klasztorów na terenie danej diecezji. Obecnie tytułu tego używa się w Cerkwi prawosławnej i w niektórych wschodnich Kościołach katolickich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W liście do mnichów i archimandrytów Jerozolimy cesarz Marcjan obiecał śledztwo w sprawie czynów, których mieli się dopuścić Samarytanie przeciwko chrześcijanom, w tym plądrowanieądrowania kościołów i majątków chrześcijan, a także zabójstw.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archimandrycki

Wiktionary


archimedes

Archimedes (ok. 287-212 p.n.e.), grecki uczony: matematyk, fizyk, wynalazca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) hist. grecki matematyk;

 (1.2) staroż. imię|polski|m.

Wiktionary

Archimedes z Syrakuz (gr. Ἀρχιμήδης ὁ Συρακόσιος "Archimedes ho Syrakosios"; ok. 287–212 p.n.e.) – grecki matematyk, fizyk i inżynier. Uznawany za jednego z najwybitniejszych matematyków starożytności.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Archimedes studiował w ówczesnym centrum nauki, Aleksandrii, a po powrocie do rodzinnych Syrakuz utrzymywał bliskie kontakty z uczonymi aleksandryjskimi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲĩˈmɛdɛs, AS: arχʹĩmedes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Archimedesowy, archimedesowy

Wiktionary


archimedesowski

taki jak u Archimedesa, charakterystyczny dla Archimedesa; archimedesowy


SJP.pl


archimedesowy

taki jak u Archimedesa, charakterystyczny dla Archimedesa; archimedesowski


SJP.pl


archiopactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. najstarsze opactwo na danym terytorium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Historia archiopactwa cystersów w Jędrzejowie sięga XII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opactwo m.

Wiktionary


archip

imię męskie


SJP.pl

Archip – imię męskie pochodzenia greckiego, złożone z członów: "αρχος (archos)", oznaczającego "mistrz" oraz "‘ιππος (híppos)" – „koń”.

Archip imieniny obchodzi 20 marca, w dzień wspomnienia św. Archipa, ucznia św. Pawła, wymienianego w liście do Kolosan i do Filemona.

Wikipedia


archip.

skrót od: archipelag


SJP.pl


archipelag

grupa wysp leżących blisko siebie, jednorodnych pod względem pochodzenia i struktury geologicznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. grupa wysp położonych blisko siebie;

Wiktionary

Archipelag – grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić "roje wysp" – archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz "łańcuchy wysp", w których wyspy rozmieszczone są rzędem jedna obok drugiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeglarz odkrył nieznany do tej pory archipelag.

 (1.1) Timor Wschodni zajmuje połowę wyspy Timor, na wschodnim krańcu Archipelagu Malajskiego.

 (1.1) Największymi wyspami w archipelagu Wysp Kanaryjskich są Teneryfa i Gran Canaria.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈpɛlak, AS: arχʹipelak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archipelagowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. archip.

Wiktionary


archipelagowy

→ archipelag


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z archipelagiem; taki jak archipelag

Wiktionary

Patrz:

archipelag

Powiązane:

 rzecz. archipelag mrz.

Wiktionary


archiprezbiter

duchowny posiadający tytuł starszego kanonika katedralnego


SJP.pl

Archiprezbiter – urząd lub tytuł honorowy w Kościele katolickim.

Wikipedia


archiprezbiterialny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) kośc. związany z archiprezbiterem, dotyczący archiprezbitera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiprezbiter mos.

Wiktionary


archiprezbiterski

przymiotnik od: archiprezbiter


SJP.pl


archirej

wyższy duchowny w kościołach Wschodu; archijerej


SJP.pl

Ar

Wikipedia


archirejski

przymiotnik od: archirej


SJP.pl


archit.

skrót od: architektura (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl


architekt

1. specjalista w zakresie architektury (dziedzina wiedzy i umiejętności obejmująca projektowanie i wznoszenie budowli);
2. osoba będąca inicjatorem i organizatorem czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) bud. archit. osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

 (1.2) przen. inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) bud. archit. specjalistka w dziedzinie architektury (żeński odpowiednik znaczenia 1.1)

 (2.2) przen. inicjatorka i organizatorka jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

Wiktionary

Architekt ( architectus, "arkhitekton") – zawód zaufania publicznego w dziedzinie projektowania i wznoszenia budowli, także inicjator i organizator czegoś.

Architektami określa się także osoby biegłe lub uczone w dziedzinie architektury, architektury krajobrazu, architektury wnętrz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przyszłości chciałabym zostać architektem.

 (1.1) W zeszłą niedzielę odbył się w Poznaniu coroczny zjazd architektów.

 (1.1) W procesie projektowania architekt musi współpracować z konstruktorami i instalatorami.

 (1.2) Uważam, że Bóg jest architektem wszechświata.

 (2.1) Córka chce zostać architektem.

 (2.1) Mój dom zaprojektowała pani architekt z Łodzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲitɛkt, AS: arχʹitekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektura ż., architektonika ż.

:: fż. architektka

 przym. architektoniczny, architektoński, architekturalny

 przysł. architektonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1-2) architektka

Wiktionary


architektka

→ architekt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury

 (1.2) przen. pot. kobieta będąca twórczynią, kreatorką czegoś

Wiktionary

Patrz:

architekt

Przykłady

 (1.1) Za pierwszą amerykańską architektkę należy uznać Louise Blanchard Bethune.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈtɛktka, AS: arχʹitektka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektura ż., architektonika ż.

:: fm. architekt m.

 przym. architektoniczny

 przysł. architektonicznie

Wiktionary


architektonicznie

przysłówek

 (1.1) zgodnie z zasadami architektury

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architekt mos./ż.

Wiktionary


architektoniczny

związany z architekturą, odnoszący się do wyglądu, formy jakiejś budowli (np. koncepcje architektoniczne, wystrój architektoniczny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) archit. związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzisiejsze Zakopane przedstawia sobą konglomerat najrozmaitszych stylów architektonicznych – tradycyjnych i nowoczesnych, ludowych i przemysłowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: arχʹitektõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektonika ż., architektura ż., architekt m., architektka ż.

 przym. architektoński

 przysł. architektonicznie

Wiktionary


architektonika

forma budowli: jej kompozycja, konstrukcja i układ części; architektura


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. architektura

 (1.2) ład, układ wedle określonych zasad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grupa zrzeszała członków zainteresowanych zagadnieniami formy i jej architektoniki, rozumianej przez każdego z artystów na swój sposób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛkˈtɔ̃ɲika, AS: arχʹitektõńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektka ż., architekt, architektura

 przym. architektoniczny, architektoński

Wiktionary


architektoński

dawniej: architektoniczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) daw. architektoniczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛkˈtɔ̃j̃sʲci, AS: arχʹitektõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architekt, architektonika, architektura

 przym. architektoniczny

Wiktionary


architektura

1. dziedzina wiedzy i umiejętności obejmująca projektowanie i wznoszenie budowli;
2. wydział szkoły wyższej kształcący w tej dziedzinie wiedzy;
3. forma budowli: jej kompozycja, konstrukcja i układ części; architektonika;
4. budowa komputera: wewnętrzna organizacja jego części i powiązań logicznych między nimi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

 (1.2) archit. ogół dzieł architektury (1.1) posiadających pewną wspólną cechę, będących dorobkiem określonej grupy lub spuścizną jakiejś epoki

 (1.3) budowa, sposób skonstruowania czegoś, np. komputera, oprogramowania itp.

Wiktionary

Architektura ( architectura, od architector „buduję” z gr. "archi" „naczelny” i "tekton" „budowniczy”) – ogół obiektów materialnych, tworzonych przez człowieka, trwale związanych z określonym punktem powierzchni Ziemi służących zaspokojeniu jego potrzeb osobistych, jak i społecznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Postmodernizm to taki kierunek w literaturze, architekturze, muzyce i kulturze, który wywodzi się z modernizmu.

 (1.2) Ta katedra jest przykładem architektury barokowej.

 (1.3) Klient/serwer to architektura oprogramowania umożliwiająca rozdzielenie pewnych funkcjonalności w celu zwiększenia jego elastyczności i ułatwienia wprowadzania zmian w każdej z części.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛkˈtura, AS: arχʹitektura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architekt m., architektonika ż., architektka ż.

 przym. architektoniczny, architektoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. archit.

Wiktionary


architekturalny

→ architektura


SJP.pl

Patrz:

architektura

architraw

w architekturze antycznej: dolna część belkowania wsparta bezpośrednio na kolumnach; epistyl; nadsłupie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skład klasycznego belkowania wchodzi architraw, fryz i gzyms.

 (1.1) Na architrawie świątyni delfickiej starożytni napisali: "Poznaj samego siebie", i za Platonem sądzili, że prawda jest przypomnieniem, anamnezą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲitraf, AS: arχʹitraf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. architrawowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epistyl, nadsłupie

Wiktionary


archiwalia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) dokumenty o wartości historycznej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) będą dążyć w takim samym duchu do rozwiązywania problemów związanych z dobrami kultury i archiwaliami (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈvalʲja, AS: arχʹivalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwista m., archiwistka ż., archiwistyka ż.

 czas. archiwizować ndk.

 przym. archiwalny, archiwistyczny, archiwizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źródła

Wiktionary


archiwalium

rzadko: dokument przechowywany w archiwum


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dokument o wartości historycznej, kwalifikujący się do przechowywania w archiwum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Państwo Marzenna i Zbigniew Burczakowie, dzieci śp. pułkownika Kazimierza Burczaka, przekazali do zbiorów Muzeum Katyńskiego kolekcję fotografii i archiwaliów dotyczących ich Ojca. [...] Innym cennym archiwalium jest Karta Legitymacyjna Oficerska 5. Pułku Piechoty Legionów, należąca do płk Burczaka.

 (1.1) Książka Rozkazów oddziału partyzanckiego "Bug" [...], obejmująca okres od 04.10.1943 do 08.07.1944 roku. [...] Archiwalium to pochodzi ze zbiorów prywatnych pana Władysława Tołysza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈvalʲjũm, AS: arχʹivalʹi ̯ũm

Wiktionary


archiwalność

→ archiwalny


SJP.pl

Patrz:

archiwalny

archiwalny

dotyczący archiwum, pochodzący z archiwum, informujący o przeszłości (np. poszukiwania archiwalne, dokumenty archiwalne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwalistyka ż., archiwista m., archiwistka ż., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwizowanie n.

Wiktionary


archiwariusz

kustosz archiwum; osoba zarządzająca materiałami archiwalnymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. archiwista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwizacja ż., archiwum n., archiwista mos.

:: fż. archiwariuszka ż.

Wiktionary


archiwariuszka

kustoszka archiwum; kobieta zarządzająca materiałami archiwalnymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zarządzająca, kustoszka archiwum, mająca pieczę nad materiałami archiwalnymi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwariusz mos., archiwizacja ż.

Wiktionary


archiwista

specjalista z zakresu archiwistyki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pracownik archiwum

 (1.2) nauk. specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów

 (1.3) pot. student lub absolwent archiwistyki

 (1.4) pot. żart. przen. złomiarz

Wiktionary

Archiwista, archiwariusz, archiwistka ( archi(v)um „archiwum”, gr. "archeíon" „gmach rządowy”, l.mn. "archeía" „archiwa”, archē „przyczyna”) – pracownik archiwum, znawca zbiorów archiwalnych. Jest to zawód wiążący się z działaniami mającymi na celu przechowywanie dokumentów dla ich późniejszego udostępniania. Archiwistę zatrudniają m.in. urzędy państwowe, instytucje, zakłady pracy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwariusz m., archiwiścina ż., archiwiścianka ż., archiwiścin m., archiwiścianek m., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwizowanie n.

:: fż. archiwistka ż.

 czas. archiwizować

 przym. archiwalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. archiwariusz

 (1.2) archiwistyk

Wiktionary


archiwistka

→ archiwista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pracowniczka archiwum

 (1.2) nauk. specjalistka z zakresu archiwistyki, badaczka archiwaliów

Wiktionary

Patrz:

archiwista

Powiązane:

 rzecz. archiwista m., archiwum n., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwizowanie n.

 przym. archiwalny

Wiktionary


archiwistyczny

→ archiwistyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z archiwistyką, dotyczący archiwistyki

Wiktionary

Patrz:

archiwistyka

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwizowanie n., archiwalia nmos., archiwistyka ż.

Wiktionary


archiwistyka

dziedzina wiedzy obejmująca organizację archiwów, metody gromadzenia w nich danych, konserwację zbiorów itp.


SJP.pl

Archiwistyka – humanistyczna dyscyplina naukowa, wywodząca się z historii, powiązana również z bibliotekoznawstwem i informacją naukową. Przedmiotem badań archiwistyki są archiwa i dokumentacja.

Wikipedia


archiwizacja

zbieranie oraz porządkowanie materiałów archiwalnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwista m., archiwistka ż., archiwizowanie n., archiwariusz m., archiwariuszka ż.

 czas. archiwizować

 przym. archiwalny

Wiktionary


archiwizacyjny

związany z archiwizacją


SJP.pl


archiwizator

1. program komputerowy do zmniejszania wielkości plików poprzez kompresję danych; archiwizer, kompresor, paker;
2. system umożliwiający archiwizację danych


SJP.pl


archiwizer

program komputerowy do zmniejszania wielkości plików poprzez kompresję danych; archiwizator, kompresor, paker


SJP.pl


archiwizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dokonywanie archiwizacji, porządkowanie i przekazywanie czegoś już nieaktualnego do archiwum

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zarchiwizowanie n., archiwum n., archiwizacja ż., archiwista m., archiwistka ż.

 czas. archiwizować ndk., zarchiwizować dk.

 przym. archiwalny, archiwistyczny

Wiktionary


archiwizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarchiwizować)

 (1.1) zbierać, gromadzić do archiwum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wielu przypadkach znaleziono także programy działające w tle bez wiedzy użytkownika. Archiwizowały one informacje o jego działaniach […].

 (1.1) Nie każdy jednak wie, że grupy dyskusyjne są archiwizowane. Jest to konieczne, ponieważ czas „życia” listów w grupach dyskusyjnych jest ściśle określony i nie przekracza tygodnia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwizowanie n., archiwista mos., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwum n.

Wiktionary


archiwolta

element dekoracyjny w kształcie łuku, umieszczony nad drzwiami lub oknami, stanowiący część składową arkady; nałęcz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Archiwoltę stosowano w architekturze wszystkich okresów i kierunków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈvɔlta, AS: arχʹivolta

Wiktionary


archiwoznawczy

związany z działem archiwistyki zajmującym się historią tworzenia zasobów archiwalnych oraz gromadzącym wiadomości o zbiorach archiwalnych


SJP.pl


archiwoznawstwo

dział archiwistyki zajmujący się historią tworzenia zasobów archiwalnych oraz gromadzący wiadomości o zbiorach archiwalnych


SJP.pl


archiwum

1. uporządkowany zbiór dokumentów, akt lub informacji zapisanych na innych nośnikach (np. kasetach, dyskach), niesłużących bieżącemu użytkowi, ale mogących okazać się ważne współcześnie;
2. budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się taki zbiór


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne

 (1.2) budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

 (1.3) instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów

Wiktionary

Archiwum (łac. "archīvum" od gr. "ἀρχεῖον" „gmach urzędowy” od "ἀρχή" „na czele”, por. archont) – instytucja lub miejsce przechowywania i udostępniania dokumentów historycznych i współczesnych, które nie są używane na bieżąco. Jako archiwum określa się również uporządkowany zbiór tego typu dokumentów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W archiwum było sporo dokumentów na temat naszej miejscowości, niestety większość pisana cyrylicą.

 (1.2) Z archiwum wywieziono tajne dokumenty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲivũm, AS: arχʹivũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwalia nmos., archiwariusz m., archiwista m., archiwistka ż., archiwistyka ż., archiwizowanie n., zarchiwizowanie n., archiwizacja ż.

 czas. archiwizować ndk., zarchiwizować dk.

 przym. archiwalny, archiwistyczny

 przym. archiwalnie

Wiktionary


archont

1. w starożytnych Atenach: jeden z dziewięciu najwyższych urzędników wybieranych raz do roku;
2. w cesarstwie bizantyjskim: wysoki urzędnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) hist. adm. w starożytnych Atenach jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis w VIII–VI wieku p.n.e.;

 (1.2) hist. analogiczny urząd w niektórych polis starożytnej Grecji

 (1.3) hist. w Bizancjum tytuł arystokratyczny, przysługujący m.in. zarządcy prowincji lub namiestnikom plemięemion słowiańskich

Wiktionary

Archont (gr. ἄρχων archon – rządzący, imiesłów od gr. ἄρχω – być na czele) – najwyższy urzędnik polis w starożytnych Atenach, który przewodniczył radzie areopagu i zajmował się najważniejszymi sprawami państwa ateńskiego. Tytułu tego używano też w innych miastach-państwach greckich (Sparta, Delfy, Delos) dla własnych urzędników polis. W odmiennym i szerszym znaczeniu tytuł archonta był stosowany również w Bizancjum.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. archontia

 przym. archoncki

Wiktionary


archontat

urząd archonta


SJP.pl


archozaur

przedstawiciel gadów naczelnych, np. krokodyl, dinozaur, pterozaur


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Archosauria|Cope|ref=tak., diapsydalny gad;

Wiktionary

Archozaur ("Archosaurus") – rodzaj archozauromorfa należącego do grupy Archosauriformes i rodziny Proterosuchidae. Obejmuje jeden gatunek – "Archosaurus rossicus", opisany w 1960 przez Tatarinowa. Nazwa "Archosaurus" pochodzi od greckich słów "archos" oraz "sauros" i oznacza „władczy jaszczur”. Archozaur żył w późnym permie, około 255 mln lat temu, na terenie dzisiejszej Europy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współcześnie żyjącymi przedstawicielami archozaurów są krokodyle oraz jedna z linii rozwojowych dinozaurów – ptaki.

Wiktionary


archozaury

przedstawiciel gadów naczelnych, np. krokodyl, dinozaur, pterozaur


SJP.pl

Ar

Wikipedia


archutowski

nazwisko


SJP.pl


archutówecki

→ Archutówko


SJP.pl

Patrz:

Archutówko

archutówko

wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płockim


SJP.pl

Archutówko – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Bodzanów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia


arcimowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Arcimowicz – polski i rosyjski polityk
  • Wiktor Arcimowicz − polski i rosyjski polityk

Wikipedia


arciszewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arciszewski – polskie nazwisko,
  • Dorota Arciszewska-Mielewczyk (ur. 1968) – polska polityk, posłanka III i IV kadencji, senator VI i VII kadencji,
  • Andrzej Arciszewski (ur. 1951) – polski lalkarz i aktor dubbingowy,
  • Eliasz Arciszewski (zm. ok. 1630) – polski teolog ariański, pastor ariański w Śmiglu (do 1610 roku),
  • Eliasz Arciszewski (ok. 1590–po 1655) – polski wojskowy, komornik królewski, komendant Smoleńska,
  • Eugeniusz Arciszewski (zm. 1997) – kapitan żeglugi wielkiej,
  • Franciszek Arciszewski (1890–1969) – generał brygady Wojska Polskiego,
  • Jakób Arciszewski (zm. 1533) – profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego,
  • Jan Arciszewski (1911–1996) – polski polityk emigracyjny,
  • Krzysztof Arciszewski (1592–1656) – generał artylerii koronnej, admirał sił morskich holenderskich w Brazylii,
  • Krzysztof Arciszewski – kompozytor, reżyser,
  • Mirosław Arciszewski – polski dyplomata

Wikipedia


arco

[czytaj: arko] muzyka: użycie smyczka po pizzicato; coll'arco


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arco – sposób wydobycia dźwięku na instrumentach smyczkowych za pomocą smyczka.
  • Arco – ród
  • Arco – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent.
  • Arco – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Butte.
  • Arco – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Lincoln.
  • Georg Graf von Arco – niemiecki naukowiec i wynalazca z dziedziny radiotelegrafii i radiofonii.
  • Joseph Adam von Arco – austriacki duchowny katolicki.

Wikipedia


arcopal

[czytaj: arkopal] białe borokrzemowe szkło opalowe


SJP.pl


arcoroc

[czytaj: arkorok] typ szkła


SJP.pl


arcosolium

[czytaj: arkosolium] grób w katakumbach wmurowany w półokrągłą niszę; arkosolium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) archit. wczesnochrześcijańska nisza grobowa o łukowym sklepieniu;

Wiktionary

Arcosolium (łac. "arcus" - łuk + "solium" - miejsce wywyższone) – rodzaj grobu spotykany w okresie wczesnego chrześcijaństwa. Grób miał formę niszy z łukowym obramowaniem. Nisze wykuwano w katakumbach, umieszczano w przedsionkach cel lub portykach bazylik. Płyta nagrobna umieszczana była w pozycji poziomej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zidentyfikowano rozległy cmentarz z przełomu starej i nowej ery, wyposażony w grobowce typu kokhim, w grobowe nisze grzebalne arcosolia.

Wiktionary


arct

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bohdan Arct – pilot myśliwski i pisarz
  • Marian Arct – nauczyciel i żołnierz AK
  • Michał Arct – księgarz i wydawca
  • Michał Arct (junior) – księgarz i pisarz
  • Stanisław Arct – księgarz i wydawca
  • Maria Arct-Golczewska, córka Michała Arcta, popularyzatorka przyrody

Wikipedia


arctic

[czytaj: arktik]
1. marka wody mineralnej;
2. marka chłodzeń komputerowych i firma


SJP.pl


arctowski

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arctowski – polskie nazwisko
  • Henryk Arctowski – polski geofizyk, geograf i badacz polarny
  • Arctowski – skrócona nazwa Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego
  • Arctowski – kamień na Marsie
  • Latarnia Morska Arctowski,
  • ORP Arctowski – polski okręt hydrograficzny,
  • Kopuła Arctowskiego – lodowiec na Wyspie Króla Jerzego,
  • Zatoka Arctowskiego – mała zatoka u wybrzeży Wyspy Króla Jerzego w Antarktyce,
  • Półwysep Arctowskiego – niewielki skalisty półwysep znajdujący się w Antarktydzie Zachodniej,
  • Nunatak Arctowskiego – nunatak zlokalizowany w grupie 16 nunataków na wschodnim wybrzeżu Półwyspu Antarktycznego w Antarktydzie Zachodniej,
  • Góra Arctowskiego – góra na wschodnim wybrzeżu Ziemi Palmera w południowej części Półwyspu Antarktycznego w Antarktydzie Zachodniej.

Wikipedia


arcy

dawniej:
1. bardzo, szczególnie, ogromnie;
2. bardzo dobrze, znakomicie


SJP.pl

Arcy (kiedyś Aristocracy) – polska organizacja e-sportowa, która została założona w 2002 roku. Sekcję posiada w grze.

Wikipedia


arcy-

przedrostek w wyrazach złożonych…

 (1.1) …wskazujący na zwierzchnictwo, pierwszeństwo czegoś

 (1.2) …potęgujący znaczenie, nasilenie czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) arcy- + biskup = arcybiskup

 (1.2) arcy- + ciekawy = arcyciekawy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈart͡sɨ, AS: arcy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nad-

 (1.2) prze-, super-, hiper-

Wiktionary


arcy-polak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) Polak o wielkich zasługach dla narodu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Większość arcy-Polaków miało jakiś problem z polskością: Kopernik był tak naprawdę Niemcem, Mickiewicz i Piłsudski uważali się za Litwinów, a Wojtyła miał obywatelstwo obcego państwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨ‿ˈpɔlak, AS: arcy‿polak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. arcy-Polka ż.

 przym. arcypolski

Wiktionary


arcy-polka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) Polka o wielkich zasługach dla narodu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy o takiej królowej Jadwidze można powiedzieć, że była arcy-Polką?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. arcy-Polak m.

 przym. arcypolski

Wiktionary


arcybanalny

wybitnie, bardzo banalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu banalny, prosty

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. arcybanalnie

Wiktionary


arcybazylika

arcybazylika Najświętszego Zbawiciela, Świętego Jana Chrzciciela i Świętego Jana Ewangelisty na Lateranie - główna bazylika, do której udaje się każdy nowo wybrany biskup Rzymu


SJP.pl


arcybibosz

żartobliwie: wyróżniający się wśród biboszów


SJP.pl


arcybiskup

duchowny wysoki rangą, zarządzający archidiecezją


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Abp”. Zobacz też: ABP.

Arcybiskup (gr. "αρχή, arché" – pierwszeństwo, gr. "επίσκοπος, epískopos" – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do Krakowa przybył wierny współpracownik zmarłego króla, arcybiskup gnieźnieński, Wojciech Jastrzębiec.

 (1.1) 3 czerwca – papież przyjmuje rezygnację kard. Franciszka Macharskiego z urzędu arcybiskupa metropolity krakowskiego.

 (1.1) Kaplicę przedpogrzebową oraz samą nekropolię uroczyście poświęcił arcybiskup częstochowski Stanisław Nowak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈbʲiskup, AS: arcybʹiskup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcybiskupstwo n.

:: fż. arcybiskupka ż.

 przym. arcybiskupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. abp

Wiktionary


arcybiskupi

dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem (np. stolica arcybiskupia, urząd arcybiskupi)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

 (2.1) M. i W. lm. od: arcybiskup

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zakonnice zobaczyły z okna arcybiskupi orszak.

 (2.1) Zakonnice zobaczyły, jak w oknach pojawili się dwaj arcybiskupi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biskupa ż., arcybiskup mos., arcybiskupstwo n., biskup mos., biskupka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archidiecezjalny

Wiktionary


arcybiskupka

w Kościele protestanckim i starokatolickim: biskupka wyższa rangą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biskupka wyższa rangą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcybiskup mos., arcybiskupstwo n.

Wiktionary


arcybiskupstwo

1. jednostka podziału terytorialnego w Kościele; archidiecezja
2. urząd, godność arcybiskupa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) adm. biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;

 (1.2) godność arcybiskupa, jego urząd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W którym wieku ustanowiono arcybiskupstwo wrocławskie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biskupa ż., biskupka ż., biskup mos., arcybiskup mos., arcybiskupka ż.

 przym. arcybiskupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archidiecezja, metropolia

Wiktionary


arcybogato

przysłówek

 (1.1) książk. bardzo, nadzwyczaj bogato

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ufamy, że ciepła wiosna pozwoli kominki wygasić i okna otworzyć szeroko… na… na te jabłonie mazowieckie, kwitnące podobno arcybogato… chyba na przekór tej ziemi i temu błotu…

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcybogaty

Wiktionary


arcybogaty

przebogaty;
1. bardzo bogaty, zamożny;
2. obfitujący w coś


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo, nadzwyczaj bogaty, zamożny

 (1.2) bardzo, nadzwyczaj strojny, kosztowny, wystawny

 (1.3) książk. bardzo, nadzwyczaj urozmaicony, obfitujący w co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raymond Roussel urodził się 20 stycznia 1877 roku w Paryżu[,] w rodzinie arcybogatego bankiera.

 (1.1) W XVIII wieku wieś była posiadłością arcybogatej rodziny von Magnis, która była w posiadaniu wielu majątków w hrabstwie kłodzkim.

 (1.1) Napisała z dumą — w zachowanym liście — do przebywającego na froncie syna z poprzedniego małżeństwa Haralda Quandta (tak, tak — z tej potężnej, arcybogatej rodziny, do której należy m.in. koncern BMW): „…Wczoraj wieczorem führer zdjął swoją odznakę partyjną i przypiął ją mnie. Jestem dumna i szczęśliwa… Mamy jeden tylko cel: wierność führerowi aż do śmierci…”.

 (1.1) Spektakularnych niezwykłości mamy w „Domu dusz” co niemiara. Jest ambitny biedak, który zmienia się w arcybogatego ranczera gnębiącego chłopów.

 (1.1) Poszczególne — duże — firmy korzystają z dotacji liczonych w miliardach. Pomoc trafia do arcybogatych do niedawna banków i do firm motoryzacyjnych.

 (1.1) Teraz kobiety chcą się najpierw zabezpieczyć materialnie na przyszłość, zanim zdecydują się na posiadanie dzieci — dotyczy to przede wszystkim tych kobiet, które nie mają szans na znalezienie arcybogatych mężów.

 (1.2) Poniżej Sala Kominkowa — z jej arcybogatego wnętrza zachował się dziś jedynie kominek

 (1.2) Arcybogata dekoracja wykonana została z płytek ceramicznych, mozaik, szkliwionej cegły, marmuru[,] i granitu. Złocone i emaliowane, cebulaste kopuły błyszczą w słońcu i nie ma wątpliwości, że to budowla imperialna.

 (1.2) Rocznie w Europie sprzedaje się około miliona takich samochodów. Prym wprawdzie wiodą modele niemieckie, ale Lancia ma w nim swoje trwałe miejsce. [Lancia] Thesis wnosi do tej nieco konserwatywnej grupy sporo świeżości. Odnosi się to nie tyle do arcybogatego wyposażenia[,] ale przede wszystkim wyglądu.

 (1.3) Wspaniałe to wydawnictwo, zalecające się szczególnie arcybogatym materiałem ilustracyjnym i pięknymi barwnymi planszami, zawiera pewną liczbę portretów polskich, wyszczególnienie których zbytecznym może nie będzie.

 (1.3) Japonia to stara, potężna, arcybogata kultura.

 (1.3) Concerto grosso to typ koncertu barokowego, który także w arcybogatym dorobku [[:w:de:Georg Friedrich Händel|Georga Fried[e]richa Häendla]] (1685–1759) znalazł swoje miejsce i to miejsce wcale niepoślednie.

 (1.3) Poza wszystkim, Krzysztof otworzył przede mną nie tylko arcybogatą bibliotekę, ale całe liberalne królestwo wolności.

 (1.3) Istna mikrodżungla roślinek i żyjątek, których nazw nie znam, świat arcybogaty, najróżniejszy i dla mnie najczęściej — anonimowy.

 (1.3) Ponieważ pierwsza sala to rodzaj pizzerii—spaghetterii, a ja koniecznie chciałem raczyć się czymś rdzennie śląskim, udaliśmy się ze Sławkiem Sierzputowskim (mistrzem o•biek•ty•wu) — do tej drugiej, gdzie wśród arcybogatego jadłospisu potraw z całego świata figuruje wiele spe•cja•łów lokalnych.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. arcybogato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebogaty

 (1.2) przebogaty

 (1.3) przebogaty

Wiktionary


arcybp

skrót od: arcybiskup (odczytywany jako cały, odmienny wyraz); abp


SJP.pl


arcybystry

przymiotnik

 (1.1) nadzwyczajnie bystry

Wiktionary


arcychrześcijański

wyjątkowo wierny chrześcijaństwu, ortodoksyjnie chrześcijański


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) szczególnie oddany chrześcijaństwu

 (1.2) hist. tytuł królów francuskich

Wiktionary


arcyciasny

bardzo ciasny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo ciasny

Wiktionary


arcyciekawy

bardzo interesujący, przykuwający uwagę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo ciekawy

Wiktionary


arcydelikatny

1. wymagający ogromnego taktu;
2. bardzo wrażliwy;
3. bardzo cienki i łamliwy


SJP.pl


arcydiakon

archidiakon;
1. w Kościele katolickim: duchowny będący członkiem kapituły katedralnej lub kolegiackiej;
2. w niektórych kościołach prawosławnych: najważniejszy diakon służący przy biskupie prawosławnym;
3. w dawnej Polsce: zwierzchnik części diecezji


SJP.pl


arcydobry

1. bardzo życzliwy, czuły;
2. bardzo pozytywny;
3. bardzo pomyślny;
4. wyjątkowo sprawny, staranny;
5. bardzo smaczny;
6. bardzo korzystny;
7. doskonały, bez wad


SJP.pl


arcydowcipny

bardzo dowcipny


SJP.pl


arcydramat

dramat będący arcydziełem


SJP.pl


arcydrogi

bardzo, szczególnie drogi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o ogromnej wartości materialnej

 (1.2) o ogromnej wartości emocjonalnej dla kogoś

Wiktionary


arcydurny

bardzo głupi


SJP.pl


arcydzielny

1. → arcydzieło;
2. bardzo dzielny, odważny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu dzielny

 (1.2) daw. niezwykle skuteczny

 (1.3) daw. mający charakter arcydzieła

Wiktionary


arcydziełko

zdrobnienie od: arcydzieło


SJP.pl


arcydzieło

1. bardzo cenne, wybitne dzieło sztuki;
2. przenośnie: szczególne osiągnięcie w dziedzinie innej niż sztuka; także: czynność lub postępowanie poza dziedziną sztuki odznaczające się szczególną biegłością


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

 (1.2) przen. dobrze wykonana praca

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez badaczy ta część „Dziadów” jest uważana za arcydzieło polskiego dramatu romantycznego, m.in. ze względu na połączenie w jednym utworze problematyki polityczno-historycznej z metafizyczną.

 (1.2) To przestępstwo to było prawdziwe arcydzieło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈd͡ʑɛwɔ, AS: arcyʒ́eu̯o

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1,2) majstersztyk

Wiktionary


arcydziwny

bardzo dziwny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu dziwny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedziwny

Wiktionary


arcydzięgiel

1. rodzaj roślin z rodziny baldaszkowatych; dzięgiel;
2. arcydzięgiel litwor - gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, dzięgiel litwor, angelika, dzięgiel lekarski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. gatunek rośliny z rodziny selerowatych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl, AS: arcyʒ́ẽŋʹǵel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcydzięgielówka ż.

 przym. arcydzięglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor

Wiktionary


arcydzięglowy

związany z arcydzięglem


SJP.pl


arcydługi

przymiotnik

 (1.1) niezwykle długi

Wiktionary


arcyegocentryk

wielki egocentryk


SJP.pl


arcygroźny

bardzo groźny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu groźny

Wiktionary


arcygłupi

bardzo głupi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skrajnie głupi, w najwyższym stopniu głupi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyjaźnił się z margrabią Aleksandrem Wielopolskim, który później mawiał, że Ramsay „jako wojskowy był arcygłupi”.

Wiktionary


arcykapłan

1. w hierarchii kapłańskiej w religiach starożytnego Wschodu: kapłan sprawujący najwyższą władzę;
2. kapłan świątyni jerozolimskiej odgrywający szczególną rolę w judaizmie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;

 (1.2) rel. żyd. najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;

 (1.3) teol. w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arcykapłan (w Biblii i judaizmie)
  • Arcykapłan (starożytny Egipt)
  • Arcykapłan - karta Tarota

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W starożytnym Egipcie faraon zostawał jednocześnie arcykapłanem.

 (1.2) Do stroju arcykapłana należały: efod, choszen i diadem.

 (1.3) Chrystus jako jedyny arcykapłan zasiada po prawicy tronu Boga w niebiosach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcykapłaństwo n.

:: fż. arcykapłanka ż.

 przym. arcykapłański

Wiktionary


arcykapłanka

1. zwierzchniczka Kościoła Katolickiego Mariawitów, odpowiedniczka arcybiskupa w innych Kościołach chrześcijańskich;
2. główna kapłanka w religiach pogańskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) główna kapłanka w religiach pogańskich

Wiktionary

Arcykapłanka, także arcybiskupka – zwierzchniczka Kościoła Katolickiego Mariawitów w Polsce, odpowiedniczka arcybiskupa w innych Kościołach chrześcijańskich.

Jedyną arcykapłanką w Kościele Mariawickim była Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska. Aktualnie Kościołem Katolickim Mariawitów zarządza siostra biskupka Damiana Maria Beatrycze Szulgowicz, która nie przyjęła tytułu arcykapłanki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. arcykapłan mos., arcykapłaństwo n.

Wiktionary


arcykapłański

dotyczący arcykapłana


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) rel. należący do arcykapłana

przymiotnik relacyjny

 (2.1) rel. dotyczący arcykapłana, określający arcykapłana

przymiotnik jakościowy

 (3.1) rel. charakterystyczny dla arcykapłana, mający cechy arcykapłana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był on bowiem teściem Kajfasza, który owego roku pełnił urząd arcykapłański.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcykapłan mos., arcykapłaństwo n.

Wiktionary


arcykapłaństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. godność lub urząd arcykapłana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ten sposób arcykapłaństwo zostało wciągnięte w pełną zamieszania politykę owej epoki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcykapłan mos., arcykapłanka ż.

 przym. arcykapłański

Wiktionary


arcykatedra

najważniejszy kościół archidiecezji, katedra arcybiskupa; archikatedra


SJP.pl


arcykatolicki

wyjątkowo wierny katolicyzmowi, ortodoksyjnie katolicki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) szczególnie oddany katolicyzmowi

 (1.2) hist. tytuł monarchów hiszpańskich

Wiktionary

Powiązane:

 przym. katolicki

Wiktionary


arcykomtur

komtur na zamku krzyżackim, odpowiedzialny za odprawę obrządków religijnych, posiadający władzę zwierzchnią zaraz po wielkim komturze


SJP.pl


arcykomturowy

przymiotnik od: arcykomtur


SJP.pl


arcykosztowny

bardzo kosztowny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo kosztowny

Wiktionary


arcyks.

skrót od: arcyksiążę


SJP.pl

skrót

 (1.1) = arcyksiążę

Wiktionary


arcyksiążę

tytuł książąt austriackich z dynastii Habsburgów; osoba odznaczona tym tytułem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) austriacki tytuł książęcy

 (1.2) osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

Wiktionary

Arcyksiążę ( Erzherzog, archidux), forma żeńska arcyksiężna (niem. "Erzherzogin") – od 1356 do 1918 roku tytuł władców Arcyksięstwa Austriackiego. Od roku 1438 tytuł arystokratyczny książąt i księżniczek austriackich domu Habsburgów, od XVI wieku nadawany wszystkim członkom dynastii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chodziło o uwolnienie więzionego w Polsce arcyksięcia Maksymiliana, niefortunnego rywala Zygmunta III podczas wolnej elekcji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyksięstwo n.

:: fż. arcyksiężna ż.

 przym. arcyksiążęcy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) skr. arcyks.

Wiktionary


arcyksiążęcy

dotyczący arcyksięcia, związany z godnością arcyksięcia i osobami przy nim (np. tytuł arcyksiążęcy, para arcyksiążęca)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z arcyksięciem, dotyczący do arcyksięcia

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do arcyksięcia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyksiążę m., arcyksiężna ż., arcyksięstwo n.

 przym. książęcy

Wiktionary


arcyksięstwo

tytuł, godność arcyksięcia


SJP.pl

Arcyksięstwo – państwo, którego panujący monarcha nosi tytuł arcyksięcia lub arcyksiężnej. Określenie pojawiło się w średniowieczu, gdy Rudolf IV uzurpował tytuł arcyksięcia Palatynatu. Od 1453 tytuł arcyksięcia zarezerwowany był dla władców Austrii.

Wikipedia


arcyksiężna

małżonka arcyksięcia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żona arcyksięcia

 (1.2) córka cesarza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyksiążę mos.

 przym. arcyksiążęcy

Wiktionary


arcyksiężniczka

tytuł księżniczek z dynastii Habsburgów


SJP.pl


arcykłamca

wielki kłamca


SJP.pl


arcykłamstwo

szczególnie wyszukane, "wiarygodne" kłamstwo


SJP.pl


arcyleniwy

bardzo leniwy


SJP.pl


arcyleń

próżniak do kwadratu, leń jakich mało, nierób nad nieroby


SJP.pl


arcylichy

przymiotnik

 (1.1) odznaczający się bardzo niską jakością, bardzo zły

Wiktionary


arcylojalny

bardzo, przesadnie lojalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo lojalny

Wiktionary


arcyludzki

przymiotnik jakościowy

 (1.1) ludzki, humanitarny w sposób wyjątkowy, wręcz doskonały

Wiktionary


arcylutnia

instrument muzyczny z grupy chordofonów szarpanych, basowa odmiana lutni


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arcymag

potężny, doświadczony mag, który opanował do perfekcji dziedzinę magii


SJP.pl


arcymagini

potężna, doświadczona magini, która opanowała do perfekcji dziedzinę magii


SJP.pl


arcymistrz

1. mistrz nad mistrze; najlepsza osoba w danym fachu;
2. najwyższy tytuł przyznawany w szachach sportowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba przewyższająca wszystkich swoimi umiejętnościami w danej dziedzinie

 (1.2) szach. szachista posiadający najwyższy tytuł przyznawany w szachach sportowych;

Wiktionary

Arcymistrz – tytuł nadawany szachistom przez Międzynarodową Federację Szachową (FIDE) za wyniki sportowe. Wyróżniony szachista ma prawo dożywotnio posługiwać się tym tytułem. Na oznaczenie tytułu używa się polskiego skrótu "am" lub międzynarodowego "GM" (ang. "grandmaster").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W relacjach z mało mu dotąd znanym światem polityki raz po raz iskrzyło i dochodziło nawet do bardzo ostrych konfliktów, ale Rowecki, choć nie stał się arcymistrzem gry politycznej, szybko uczył się jej reguł.

 (1.2) Trzy lata później w Rzymie Sofia doprowadziła do rozpaczy grupę arcymistrzów radzieckich — tylko jednemu z nich „podarowała” remis i osiągnęła jeden z najwspanialszych wyników rankingowych w historii szachów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcymistrzostwo n.

:: fż. arcymistrzyni

 przym. arcymistrzowski

Wiktionary


arcymistrzowski

→ arcymistrz


SJP.pl

Patrz:

arcymistrz

arcymistrzyni

1. kobieta wyróżniająca się wśród mistrzów, niedościgniona w jakiejś dziedzinie;
2. najwyższy tytuł przyznawany kobietom w szachach sportowych; kobieta nosząca ten tytuł


SJP.pl


arcymiły

szczególnie miły


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. nadzwyczaj miły

Wiktionary


arcymonotonny

przymiotnik

 (1.1) książk. ponad wszelką miarę monotonny, niezmieniający się

Wiktionary


arcymądrze

wyjątkowo mądrze, bardzo mądrze


SJP.pl


arcynaiwny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) bardzo naiwny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzeba przecież zobaczyć, arcynaiwny Sokratesie, że człowiek sprawiedliwy wszędzie ma mniej niż niesprawiedliwy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcynaiwność ż.

 przysł. arcynaiwnie

Wiktionary


arcyniemiły

przymiotnik

 (1.1) zupełnie niemiły

Wiktionary


arcyniepospolity

przymiotnik

 (1.1) wyjątkowy, bardzo rzadko spotykany

Wiktionary


arcynowy

przymiotnik

 (1.1) zupełnie nowy, nieznany jeszcze przed chwilą

Wiktionary


arcynudny

bardzo nudny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu nudny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzisiaj zamiast arcynudnych akcji buraczanych, kolejnych spustów surówki, mamy kronikę kryminalną.

Wiktionary


arcyoddany

wyjątkowo oddany


SJP.pl


arcyosioł

potocznie: wielki osioł, osoba bardzo uparta i głupia


SJP.pl


arcypasterski

→ arcypasterz


SJP.pl

Patrz:

arcypasterz

arcypasterz

tytuł używany niekiedy przez katolików w stosunku do biskupa i arcybiskupa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. biskup, arcybiskup, papież

Wiktionary


arcypies

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pejor. wyjątkowy szubrawiec, oszust (wzmocniona obelga „pies”)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli łżę, jestem arcypies, nie szlachcic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pies m., psowate nmos., psiarnia ż., psiarczyk m., psiarz m., psica ż., psina ż., psiara ż., psiak m., psioczenie n., napsioczenie n.

:: zdrobn. piesek m., psiaczek m., psiątko n., psinka ż., pieseczek m., piesunio m.

:: zgrub. psisko n.

 czas. psioczyć ndk., napsioczyć dk.

 przym. psi, psowaty, pieski, arcypsi

 przysł. psio, piesko

Wiktionary


arcypiękny

niesamowicie piękny, przepiękny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nadzwyczajnej urody

Wiktionary


arcypocieszny

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu wzbudzający wesołość, śmiech

Wiktionary


arcypolski

przymiotnik

 (1.1) odznaczający się w szczególny sposób cechą polskości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poeta ojczyzny, „poeta arcypolski” (…) był zarazem poetą, w którego utworach biły zawsze uczucia internacjonalistyczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcy-Polak m., arcy-Polka ż.

Wiktionary


arcypolskość

→ arcypolski


SJP.pl

Patrz:

arcypolski

arcypoważny

bardzo poważny


SJP.pl


arcypożyteczny

przymiotnik

 (1.1) niezwykle pożyteczny

Wiktionary


arcyprosty

bardzo prosty


SJP.pl


arcyprzedni

przymiotnik

 (1.1) doskonały, świetny

Wiktionary


arcyrywal

największy przeciwnik


SJP.pl


arcyrywalka

największa przeciwniczka


SJP.pl


arcyskomplikowany

bardzo mocno skomplikowany


SJP.pl


arcyskromnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób arcyskromny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co kilka dni się do mnie / Ktoś nowy z prośbą zgłasza / Zaczyna arcyskromnie / I bardzo mnie przeprasza (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcyskromny

Wiktionary


arcyskromny

bardzo skromny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zupełnie niewyszukany, nieokazały

 (1.2) zupełnie nie podkreślający własnych zalet, nie wywyższający się

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. arcyskromnie

Wiktionary


arcysmaczny

przymiotnik

 (1.1) bardzo smaczny

Wiktionary


arcystaroświecki

bardzo, wybitnie staroświecki


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) zupełnie nienowoczesny; całkowicie taki jak w dawnych czasach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. staroświeckość ż.

 przysł. staroświecko

Wiktionary


arcysugestywny

bardzo sugestywny


SJP.pl


arcyswobodny

do przesady swobodny


SJP.pl


arcyswojski

bardzo, wybitnie swojski


SJP.pl


arcyszelma

(r. męski) mężczyzna nadzwyczaj sprytny, umiejący sobie radzić w różnych sytuacjach, niekoniecznie w uczciwy sposób


SJP.pl


arcytrudność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest arcytrudne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcytrudny

 przysł. arcytrudno

Wiktionary


arcytrudny

bardzo trudny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo trudny, niezwykle skomplikowany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcytrudność ż.

Wiktionary


arcytwór

wybitny, znakomity twór


SJP.pl


arcytyp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. liter. pierwowzór postaci

 (1.2) daw. psych. pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) współcz. archetyp

Wiktionary


arcyucieszny

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu wzbudzający wesołość, śmiech

Wiktionary


arcyważny

niesłychanie ważny, ważny ponad wszelką miarę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bardzo ważny, znaczący, od którego wszystko zależy

 (1.2) bardzo ważny, mający ogromne wpływy albo władzę

Wiktionary


arcywieszcz

żartobliwie: wieszcz wyróżniający się wśród pozostałych wieszczów


SJP.pl


arcywiza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. środ. przestęp. i więz. woda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miałem z sobą mokre [= płyn], juści [= ale] nie arcywizę [= wodę], jeno kawalerską naszą ćmagę [= wódkę], com na błogosławieństwo od mojej bini [= dziewczyny] dostał. Golnąłem [= wypiłem] sobie ze cztery kirusy [= kieliszki] i knaję [= idę] dalej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. woda.; war. arcewiza; daw. środ. przestęp. i więz. delka

Wiktionary


arcywróg

największy, główny wróg


SJP.pl


arcywspaniałość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest arcywspaniałe; cecha tych, którzy są arcywspaniali

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcywspaniały

 przysł. arcywspaniale

Wiktionary


arcywspaniały

przymiotnik

 (1.1) odznaczający się bardzo pozytywnymi cechami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcywspaniałość ż.

Wiktionary


arcywyborny

najdoskonalszy, najwyśmienitszy, najznamienitszy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) jeszcze bardziej wyborny, wyśmienity

Wiktionary


arcyzabawny

bardzo zabawny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w najwyższym stopniu zabawny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zabawa ż., arcyzabawność ż.

 przysł. arcyzabawnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przezabawny, arcyśmieszny, prześmieszny

Wiktionary


arcyłgarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wielki kłamca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łgarz mos.

Wiktionary


arcyłobuzerski

bardzo łobuzerski


SJP.pl


arcyłotr

wielki łajdak, niegodziwiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ekspr. pejor. osoba postępująca nikczemnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już mnie nie zdumieje, nawet gdyby hetmanem wielkim koronnym został sam arcyłotr i rakarz Lubowidzki.

Wiktionary


arcyłotrostwo

wielkie łotrostwo


SJP.pl


arcyśmieszność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest arcyśmieszne; cecha tych, którzy są arcyśmieszni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcyśmieszny

 przysł. arcyśmiesznie

Wiktionary


arcyśmieszny

bardzo śmieszny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nadzwyczaj śmieszny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyśmieszność ż.

Wiktionary


arczewski

nazwisko


SJP.pl


arczyński

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arczynami, dotyczący Arczynów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język arczyński;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arczynowie lm m.

Wiktionary


ardanowski

nazwisko


SJP.pl


ardej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Bukowina. papryka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Bukowina kiperusza

Wiktionary


arden

zimnokrwisty koń pociągowy; koń ardeński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zootechn. rasa konia pochodząca z Ardenów

 (1.2) zootechn. koń rasy arden (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • koń ardeński
  • Arden International
  • Arden – miejscowość w Danii
    • Arden – stacja kolejowa
  • Arden – historyczna gmina w Danii
  • Arden – wieś w stanie Delaware, w hrabstwie New Castle, USA
  • Arden (ang. Arden Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Little River, USA
  • Las Arden – fikcyjny las w powieściach Rogera Zelazny’ego
  • Arden - obszar głównie w Warwickshire, w którym znajdują się miejscowości:
  • Hampton-in-Arden – wieś w Anglii
  • Henley-in-Arden – miasto w Anglii
  • Tanworth-in-Arden – wieś w Anglii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nie można mówić, że ardeny są końmi płochliwymi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeny lm. nmos.

 przym. ardeński

Wiktionary


ardenka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Arden; kobieta z tego obszaru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeny nmos.

:: fm. Ardeńczyk mos.

 przym. ardeński

Wiktionary


ardente

określenie wykonawcze: żarliwie, płomiennie


SJP.pl

„Ardente” – nazwa noszona na przestrzeni dziejów przez okręty Regia Marina:

Wikipedia


ardeny

zimnokrwisty koń pociągowy; koń ardeński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;

 (1.2) geogr. adm. francuski departament, położony w regionie Grand Est;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Powierzchnia Ardenów wynosi 11 200 km².

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeńczyk mos., Ardenka ż., arden mzw.

 przym. ardeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Las Ardeński

Wiktionary


ardeńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Arden; osoba z tego obszaru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raz on tam w czasie turnieju chwycił, po skruszeniu kopii, pewnego rycerza ardeńskiego wpół, wywlókł go z kulbaki i wyrzucił na wysokość kopii w górę, chociaż Ardeńczyk cały był w żelazo zakuty.

 (1.1) Wydaje się, że ucieczka Rimbauda od cywilizacji (…) była konsekwentną drogą rozwoju poetyckiego. Dwa poematy prozą tego niespełna dwudziestoletniego Ardeńczyka to wykładnia nowej literatury, szczytowe osiągnięcie epoki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeny nmos., ardeńczyk mzw.

:: fż. Ardenka ż.

 przym. ardeński

Wiktionary


ardeński

→ Ardeny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Ardenami, pochodzący z obszaru Ardenów

 (1.2) związany z francuskim departamentem Ardeny

Wiktionary

Patrz:

Ardeny

Przykłady

 (1.1) Raz on tam w czasie turnieju chwycił, po skruszeniu kopii, pewnego rycerza ardeńskiego wpół, wywlókł go z kulbaki i wyrzucił na wysokość kopii w górę, chociaż Ardeńczyk cały był w żelazo zakuty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arden mzw., Ardeny nmos., Ardeńczyk mos., Ardenka ż.

Wiktionary


ardipitek

prawdopodobny wczesny hominid z pliocenu, pochodzący ze wschodniej Afryki, podobny do szympansa, lecz dwunożny


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arditamente

określenie wykonawcze: śmiało, odważnie; ardito


SJP.pl


arditi

oddziały ochotnicze w armii włoskiej podczas I wojny światowej, przeznaczone do zadań specjalnych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arditi (zespół muzyczny)
  • Arditi (jednostki wojskowe)

Wikipedia


ardito

określenie wykonawcze: śmiało, odważnie; arditamente


SJP.pl

„Ardito” – nazwa noszona na przestrzeni dziejów przez okręty Regia Marina:

Wikipedia


ardizja

ardizja karbowana - roślina doniczkowa z rodziny pierwiosnkowatych


SJP.pl

Ardizja ("Ardisia" Sw.) – rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych ("Primulaceae"). Należy tu od 200 do 500 gatunków (w zależności od ujęcia systematycznego). Występują w tropikalnych i subtropikalnych rejonach Azji oraz Ameryki Południowej, Środkowej i Północnej.

Wikipedia


ardo

marka sprzętu AGD i firma


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ardo (król Wizygotów)
  • Ardo (przedsiębiorstwo)
  • Ardo Kreek

Wikipedia


ardżesz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

 (1.2) geogr. okręg w Rumunii, położony na Wołoszczyźnie;

Wiktionary

Ar

Wikipedia


arealistka

→ arealista


SJP.pl

Patrz:

arealista

arealizm

1. niewierne, ubarwione, niezgodne z obserwacją odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim, w dziele sztuki;
2. kierunek w literaturze i w sztuce posługujący się takim opisem


SJP.pl


arealność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest arealne; cecha tych, którzy są arealni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arealny

 przysł. arealnie

Wiktionary


arealny

nierealny


SJP.pl


areał

pewna powierzchnia ziemi, zwłaszcza przeznaczona pod uprawę lub hodowlę albo będąca miejscem występowania pewnego gatunku roślin czy zwierząt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) roln. leśn. powierzchnia gruntu

 (1.2) zool. bot. obszar występowania określonego gatunku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • w rolnictwie i leśnictwie powierzchnia gruntów zajętych pod uprawę oraz wód zamkniętych, mierzona w hektarach lub m².
  • w biologii zasięg występowania określonego gatunku lub zjawiska przyrodniczego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W areale upraw przeważają kultury zbożowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛaw, AS: areau̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. areałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) powierzchnia, teren

Wiktionary


arecibo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w północnej części Portoryka, w aglomeracji San Juan

 (1.2) astr. asteroida o numerze 4337

Wiktionary

Arecibo – miasto w północnej części Portoryko; nad Atlantykiem; w aglomeracji San Juan; 44 191 mieszkańców (2019). Słynne z powodu znajdującego się obok niego Obserwatorium Arecibo, posiadającego największy (do 2016 roku) na świecie radioteleskop.

W mieście rozwinął się przemysł odzieżowy, drzewny, maszynowy. W Arecibo produkuje się cukier oraz rum. Ośrodek turystyczny.

Wikipedia


areciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arety lub z nią związany


SJP.pl


arecki

nazwisko


SJP.pl


arefleksja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. całkowity lub znaczny zanik odruchu (odruchów)

Wiktionary

Arefleksja – całkowite zniesienie odruchów; częściowe zniesienie odruchów nazywa się hiporefleksją. Arefleksja odruchów skórnych występuje w przebiegu uszkodzenia ośrodkowego neuronu ruchowego, arefleksja odruchów głębokich typowa jest dla obrazu uszkodzenia dolnego neuronu ruchowego.

Wikipedia


arejon

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. postać mitologiczna, boski koń, syn bogini Demeter ukrywającej się jako klacz, spłodzony przez Posejdona pod postacią ogiera

Wiktionary


arek

1. statek Noego, wielkich rozmiarów łódź, korab
2. skrzynia, kufer


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. Arkadiusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idę dzisiaj do Arka na imieniny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɛk, AS: arek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadiusz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arkadiusz, Areczek, Aruś

Wiktionary


areka

drzewo do 20 m wysokości, z rodziny arekowatych; najbardziej znany gatunek to areka katechu zwana też żuwipalmą lub pinangiem albo palmą betelową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Areca|L.|ref=tak., palma z rodziny arekowatych;

Wiktionary

Areka ("Areca" L.) – rodzaj palm z rodziny arekowatych. Należy do niej około 50 gatunków rosnących głównie w południowo-wschodniej Azji. Gatunkiem typowym jest "Areca catechu" L..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze szczytów pni arek wyrastają pierzaste liście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arekowate lm nm., arekowce lm nm., arekowe lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary


arekolina

silnie toksyczny alkaloid zawarty w orzechu arekowym, pobudzający układ przywspółczulny, obecnie stosowany wyłącznie w weterynarii


SJP.pl

Arekolina – organiczny związek chemiczny, substancja psychoaktywna z grupy alkaloidów pirydynowych, zawarta w orzechach palmy arekowej.

Arekolina otrzymywana jest też syntetycznie z kwasu nikotynowego. Jest silną trucizną, powodującą skurcze mięśni gładkich. [].

Wikipedia


arekowate

rodzina roślin drzewiastych występująca głównie w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej; palmy, palmowate


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Arecaceae|ref=tak., rodzina roślin zaliczana do jednoliściennych;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Specyficzny pień arekowatych nazywany jest kłodziną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areka ż., arekowce lm nm., arekowe lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palmy

Wiktionary


arekowaty

o cechach arekowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny arekowatych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arekowe nmos., arekowce nmos., arekowate nmos., areka ż.

Wiktionary


arekowce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Arecales|Bromhead|ref=tak., rząd roślin zaliczanych do jednoliściennych;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Liczne arekowce posiadają znaczenie użytkowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areka ż., arekowate lm nm., arekowe lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palmowce

Wiktionary


arekowe

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Arecidae|Takht.|ref=tak., podklasa roślin należących do klasy jednoliściennych;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwiaty arekowych zazwyczaj są wiatropylne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areka ż., arekowce lm nm., arekowate lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palmowe

Wiktionary


arekowy

przymiotnik od: areka (rodzaj palmy), np. orzech arekowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. związany z areką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arekowe nmos., arekowce nmos., arekowate nmos., areka ż.

Wiktionary


areligijnie

przysłówek

 (1.1) obojętnie wobec religii, w sposób areligijny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areligijność ż.

 przym. areligijny

Wiktionary


areligijność

→ areligijny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obojętność wobec spraw religii

Wiktionary

Patrz:

areligijny

Przykłady

 (1.1) Należy natomiast zająć się socjologią areligijności, wynikającej z przewartościowania znaczenia religii w życiu społecznym.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. areligijny

 przysł. areligijnie

Wiktionary


areligijny

niereligijny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) obojętny wobec kwestii religii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areligijność ż.

 przysł. areligijnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świecki, laicki, niereligijny

Wiktionary


aren

węglowodór aromatyczny (np. benzen, toluen) otrzymywany z ropy naftowej i gazu ziemnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. węglowodór aromatyczny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aren – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Akwitania, w departamencie Pyrénées-Atlantiques.
  • Węglowodory aromatyczne lub areny – cykliczne węglowodory, w których istnieje układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla.

Wikipedia


arena

1. centralne miejsce w cyrku, na którym odbywają się popisy cyrkowe;
2. teren działania, widownia jakichś wydarzeń, konfliktów;
3. w starożytnym amfiteatrze: miejsce walk gladiatorów lub zapaśników;
4. miejsce, gdzie odbywają się corridy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

 (1.2) przen. miejsce jakichś wydarzeń, działań

Wiktionary

Arena (z łac. "harena", "arena" - piasek) – usytuowany w centrum obiektu i wysypany piaskiem plac w kształcie koła lub elipsy. Miejsce walk, turniejów, popisów, igrzysk i widowisk. Wywodzi się ze starożytnego teatru greckiego i rzymskiego oraz cyrku rzymskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na arenę wyszedł clown.

 (1.2) Polityk ośmieszył się na arenie międzynarodowej swoimi działaniami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛ̃na, AS: arẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arenosole nmos.

:: zdrobn. arenka ż.

 przym. arenowy

Wiktionary


arenal

wilgotne piaski strefy brzegowej mórz, jezior i rzek, będące środowiskiem życia drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych (np. glonów, pierwotniaków i okrzemek)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arenal – wulkan w Kostaryce
  • Arenal – jezioro w Kostaryce
  • arenal – pojęcie ekologiczne
  • Parque Nacional Arenal – park narodowy w Kostaryce, obejmujący swoim obszarem masyw wulkaniczny Arenal

Wikipedia


arenawirusy

Arenawirusy (łac. "Arenaviridae", z łac. "arenosus" - piaszczysty) - rodzina wirusów, charakteryzujących się następującymi cechami:

Systematyka arenawirusów obejmuje następujące grupy:

Największe znaczenie medyczne mają arenawirusy starego świata (głównie wirus gorączki Lassa) oraz arenawirusy nowego świata, które wywołują charakterystyczne dla danego regionu gorączki krwotoczne. HDV natomiast może brać udział w patogenezie zapaleń wątroby, ale jest on zależny w rozwoju od HBV.

Wikipedia


arenda

dawniej:
1. najem, dzierżawa; pacht;
2. opłata za dzierżawę; pacht;
3. karczma, szynk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. obecnie także gw-pl|Bukowina. dzierżawa

 (1.2) przest. czynsz dzierżawny

 (1.3) daw. gospoda, karczma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛ̃nda, AS: arẽnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arendarz m., arendowanie n.

 czas. arendować ndk.

 przym. arendarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) reg-pl|Śląsk|arynda., reg-pl|Śląsk|harynda.

Wiktionary


arendarczyk

nazwisko


SJP.pl


arendarka

→ arendarz; dzierżawczyni, pachciarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. kobieta, która coś dzierżawi

 (1.2) przest. żona arendarza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzierżawczyni

Wiktionary


arendarski

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arendarzem, dotyczący arendarza; taki jak u arendarza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arenda ż., arendarz m., arendowanie n.

 czas. arendować ndk.

Wiktionary


arendarz

dawniej: osoba dzierżawiąca od kogoś gospodę, trzodę itp.; pachciarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. dzierżawca budynków gospodarczych, karczem, szynków i gruntów rolnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No, już to wybaczcie, panie arendarzu – wtrącił się z powagą wójt ryczychowski – z bliska go podobno jeszcze nikt nie widział prócz starego klucznika, Kostia Bulija, który z nim jakieś nieczyste utrzymuje konszachty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛ̃ndaʃ, AS: arẽndaš

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arendować

 rzecz. arenda ż.

 przym. arendarski

Wiktionary


arendarzowy

przymiotnik od: arendarz


SJP.pl


arendowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|arendować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arendować

 rzecz. arenda ż.

 przym. arendarski

Wiktionary


arendować

wynajmować, wydzierżawiać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) przest. dzierżawić, wynajmować

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɛ̃nˈdɔvat͡ɕ, AS: arẽndovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arenda ż., arendarz m., arendowanie n.

 przym. arendarski

Wiktionary


arends

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aaron Arends – szwajcarski aktor
  • Leopold Arends – polski pisarz
  • Sander Arends – niderlandzki tenisista
  • Arentz

Wikipedia


arendt

[czytaj: erent] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Arendt (1912–2002) – oficer, działacz kaszubski
  • Anton Arendt (1804–1886) – niemiecki ksiądz katolicki, pedagog, autor podręczników szkolnych, dyrektor Seminarium Nauczycielskiego w Braniewie, filantrop
  • Hannah Arendt (1906–1975) – filozof
  • Helga Arendt (ur. 1964) – sprinterka niemiecka
  • Nicole Arendt (ur. 1969) – tenisistka amerykańska
  • Walter Arendt (1925–2005) – polityk niemiecki

Wikipedia


arenga

1. drzewo azjatyckie, z którego soku otrzymuje się cukier i wino palmowe, zaś z rdzenia - sago; słocza cukrowa; palma cukrowa;
2. wstęp do aktu prawnego; preambuła;
3. jedna z formuł średniowiecznego dokumentu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. rodzaj palmy, która rośnie w Azji Południowo-Wschodniej;

 (1.2) praw. pot. zob. preambuła.;

 (1.3) hist. rel. dokument motywów rozpowszechnianych przez Kościół;

Wiktionary

Arenga – część dokumentu zawierająca ogólne powody jego wystawienia.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) winosław, słocza, palma cukrowa

 (1.2) preambuła

Wiktionary


arenikola

gatunek wieloszczeta; piaskówka, piasecznica, piasecznik, nalepian


SJP.pl


arenit

skała osadowa


SJP.pl


arenowy

związany z areną


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z areną, dotyczący areny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arena ż.

Wiktionary


arent

nazwisko


SJP.pl


areobioza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. zespół populacji różnych gatunków, których życie podtrzymywane jest przez obecność powietrza lub tlenu

Wiktionary


areografia

dziedzina astronomii zajmująca się badaniami planety Mars


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) astr. dział astronomii, nauka zajmująca się badaniami planetaanety Mars

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areograf mos., areografka ż., areograficzność ż.

 przym. areograficzny

Wiktionary


areograficzny

przymiotnik od: areografia


SJP.pl


areola

u kaktusów: pęd skrócony z wiązką przewodzącą odchodzącą od wiązki centralnej, na którym wyrastają m.in. ciernie


SJP.pl

Areola – z łaciny ‘mały obszar’; termin o różnym znaczeniu w biologii:

Z areoli wyrastają ciernie (u niektórych gatunków łamliwe glochidy), pędy i u większości kaktusów również kwiaty i owoce. Wyjątek to m.in. rodzaj mamilaria ("Mammillaria"), u którego przedstawicieli kwiaty wyrastają z aksilli (powstających w wyniku rozdzielenia areoli) oraz niektóre gatunki, u których pąki kwiatowe rozwijają się w pewnej odległości od areoli, w podłużnej bruździe zwanej „korytkiem”.

Wikipedia


areolog

inżynier powierzchni


SJP.pl


areometr

przyrząd do mierzenia gęstości cieczy lub stężenia roztworu (używany m.in. do pomiaru gęstości elektrolitu w akumulatorach samochodowych); densymetr; gęstościomierz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. techn. przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

Wiktionary

Areometr – urządzenie służące do mierzenia gęstości cieczy, w którym wykorzystuje się siłę wyporu, z jaką ciecz działa na zanurzone w niej ciało stałe.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gęstościomierz, densymetr

Wiktionary


areometrowy

→ areometr; areometryczny


SJP.pl


areometryczny

→ areometr; areometrowy


SJP.pl


areopag

1. w starożytnych Atenach: główny organ ustawodawczy i sądowy
2. grono osób decydujące arbitralnie o czymś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;

 (1.2) książk. przen. grono osób rozstrzygających o czymś w sposób autorytatywny

Wiktionary

Areopag ( ὁ Ἄρειος πάγος "ho Areios pagos" – „wzgórze Aresa”) – w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z byłych archontów.

Nazwa rady pochodzi od miejsca obrad – wzgórza Aresa, które poświęcone było bogu wojny i Eryniom; ich świątynia u stóp wzgórza była azylem dla zabójców. Nie jest znany dokładny czas powstania rady areopagu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarɛˈɔpak, AS: areopak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areopagita m.

 przym. areopagiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) elita

Wiktionary


areopagiczny

→ areopag (grono osób rozstrzygających autorytatywnie jakieś sprawy)


SJP.pl


areopagita

członek areopagu ateńskiego


SJP.pl


arepa

placek z mąki kukurydzianej, danie kuchni kolumbijskiej i wenezuelskiej


SJP.pl

Arepa – rodzaj małej tortilli przygotowanej z mąki kukurydzianej. Ma okrągłą, spłaszczoną formę i od 10 do 20 cm średnicy.

Wikipedia


arequipa

miasto w Peru


SJP.pl

Arequipa − miasto w Peru, położone na wysokości 2325 m n.p.m. w otoczeniu gór Cordillera Volcanica. Jest stolicą regionu Arequipa i drugim co do wielkości miastem w Peru – zaraz po stolicy Limie – liczącym obecnie ok. 762 tys. mieszkańców.

W pobliżu miejscowości znajdują się wulkany Chachani i El Misti.

Wikipedia


ares

mit. gr. bóg krwawej wojny i amoku wojennego ogarniającego ludzi podczas bitwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bóg wojny;

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (2.1) geogr. miasto w Hiszpanii, w prowincji A Coruña;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (3.1) zoonim imię dla psa

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fobos uchodził za syna Aresa i Afrodyty oraz brata Dejmosa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɛs, AS: ares

Wiktionary


areszcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od areszt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie areszt, lecz tylko mały areszcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt m.

Wiktionary


areszt

1. pozbawienie wolności;
2. pomieszczenie, gdzie trzymane są osoby aresztowane;
3. zajęcie wyrokiem sądu lub decyzją władz rzeczy lub wierzytelności dłużnika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) tymczasowe pozbawienie wolności;

 (1.2) miejsce, gdzie wykonywany jest areszt (1.1)

 (1.3) zajęcie przedmiotów na poczet wierzytelności

 (1.4) pot. uczn. zakaz wychodzenia z domu w czasie wolnym nałożony przez rodzica lub opiekuna na dziecko

Wiktionary

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Areszt – tymczasowe pozbawienie wolności.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Areszt i tymczasowe zatrzymanie są zawsze dopuszczalne, jeśli zachodzi podejrzenie, że istnieje zamiar dokonania przestępstwa.

 (1.3) […] namawiali mego nieszczęśliwego męża, ażeby położył mi areszt na majątku […]

 (1.4) Nie mogę iść na imprezę, mam areszt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɛʃt, AS: arešt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aresztowany mos., aresztant m., aresztowanie n., areszcik mrz., aresztantka ż.

 czas. aresztować ndk.

 przym. aresztancki

Wiktionary

Synonimy:

 reg. harest

 (1.2) przest. koza, wojsk. odwach; gw. Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński hareszt

 (1.4) szlaban

Wiktionary


aresztancki

odnoszący się do aresztanta lub aresztu, właściwy aresztantom


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aresztantem, dotyczący aresztanta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aresztant mrz., aresztantka ż., areszt m., aresztowany m., aresztowana ż.

 czas. aresztować ndk./dk.

Wiktionary


aresztant

osoba aresztowana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zatrzymana w areszcie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak tobie nie wstyd nawet, takiemu staremu, porządnemu aresztantowi, co już trzeci raz tu siedzi i przykładem dla innych być powinien, za łby się z frajerami wodzić!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛʃtãnt, AS: areštãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt mrz., aresztowanie n.

:: fż. aresztantka ż.

 czas. aresztować

 przym. aresztancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aresztowany, zatrzymany

Wiktionary


aresztantka

→ aresztant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) osoba płci żeńskiej osadzona w areszcie

Wiktionary

Patrz:

aresztant

Powiązane:

 rzecz. areszt mrz., aresztowanie n.

:: fm. aresztant mos.

 czas. aresztować

 przym. aresztancki

Wiktionary


aresztowana

kobieta aresztowana; aresztantka


SJP.pl


aresztowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) osadzenie kogoś w areszcie

 (1.2) zajęcie mienia w celu zabezpieczenia czyichś roszczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój kolega zaciągnął się do legii cudzoziemskiej, aby uniknąć aresztowania za popełnione przestępstwo.

 (1.1) Było to po głośnej aferze aresztowania posłów opozycji i w uszach dźwięczały mi jeszcze tak wyraźnie gorzkie słowa ojca, rozczarowanego boleśnie dyktatorskim posunięciem Piłsudskiego, że odmówiłem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ, AS: areštovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt m., aresztowany m., aresztowana ż., aresztant m., aresztantka ż.

 czas. aresztować ndk./dk.

 przym. aresztancki

Wiktionary


aresztowany

człowiek aresztowany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba pozbawiona wolności ze względu na podejrzenie popełnienia przez nią przestępstwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W początkowej fazie przesłuchań aresztowani nie mieli możliwości kontaktowania się między sobą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt m.

:: fż. aresztowana ż.

 czas. aresztować dk./ndk., wyaresztować dk., wyaresztowywać ndk., zaaresztować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aresztant

Wiktionary


aresztować

1. pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa; osadzić (osadzać) w areszcie; uwięzić (więzić);
2. w prawie: zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń


SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

 (1.2) praw. zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niemcy aresztowali nowosolanina, który wczoraj miał stanąć przed sądem za oszustwo na ponad milion zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ, AS: areštovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aresztowany mos., areszt m., aresztant m., aresztantka ż., aresztowanie n.

 przym. aresztancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. capnąć, osadzić w więzieniu, posadzić za kratki, pot. przyskrzynić, schwytać, pot. ucapić, ująć, pot. zapuszkować, zatrzymać

Wiktionary


aresztowy

→ areszt


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) praw. związany z aresztem

Wiktionary

Patrz:

areszt

areta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Areta obchodzi imieniny 18 września i 24 października.

Wiktionary


aretalogia

opowieść o nadzwyczajnych zdarzeniach związanych z działaniem bogów i ich proroków


SJP.pl


aretas

Aretas – zhellenizowane aramejskie imię Haretat, którego żeńskim odpowiednikiem jest Areta. Istnieje kilku świętych patronów tego imienia jest św. Aretas, zm. w 523 roku.

Aretas imieniny obchodzi 18 września i 24 października.

Wikipedia


arete

w filozofii greckiej: cnota, moralna doskonałość


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Areté – cnota
  • Arete w mitologii
  • Arete z Cyreny – Greczynka, filozof

Wikipedia


aretha

[czytaj: areta] obce imię żeńskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Areta – imię żeńskie
  • Aretha – album muzyczny Arethy Franklin z 1961 roku
  • Aretha – album muzyczny Arethy Franklin z 1980 roku
  • Aretha – album muzyczny Arethy Franklin z 1986 roku

Wikipedia


aretino

nazwisko


SJP.pl


aretolog

filozof zajmujący się cnotami i wadami w etyce arystotelesowskiej i tomistycznej


SJP.pl


aretologia

nauka o zaletach i wadach


SJP.pl

Aretologia, aretalogia ( ἀρετή "areté" – cnota + λόγος "logos" – słowo, myśl, rozum) – w starożytności gatunek literacki obejmujący opowieści o cnotach i cudownych czynach bóstwa lub wybitnej postaci; w filozofii także teoretyczne rozważania nad cnotami i wadami.

Wikipedia


aretologiczny

→ aretologia


SJP.pl

Patrz:

aretologia

aretuza

jamochłon z gromady stułbiopławów żyjący w większości mórz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aretuza (gr. Arethousa, łac. Arethusa) – w mitologii greckiej nimfa z Achai i Syrakuz, przemieniona w źródło Aretuzy
  • aretuza (żeglarz portugalski, bąbelnica bąbelcowa, żywłoga, Physalia physalis) – gatunek parzydełkowca z rodziny Physaliidae
  • Aretuza – w świecie wiedźmina szkoła kształcąca czarodziejki
  • Aretuza – dawna marka wody mineralnej
  • Polar PDG385 Aretuza – model pralki firmy Polar S.A. produkowany w latach 1992-1996
  • Aretuza Zachodu (Hesperetuza, Hesperaretuza) – w mitologii greckiej jedna z Hesperyd
  • Arethusa – planetoida o numerze katalogowym 95
  • Hamadryas arethusa – gatunek motyla z rodziny rusałkowatych
  • HMS „Arethusa” – brytyjski krążownik lekki
  • USS „Arethusa” – nazwa okrętów US Navy
  • „Aréthuse” – nazwa francuskich okrętów
  • „Aretusa” – nazwa francuskich okrętów

Wikipedia


aretyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec miasta Arezzo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Problemy moralne stanowią treść najobszerniejszych i najbardziej znamiennych traktatów aretyńczyka.

 (1.1) A przecież ta przemiła florentyńska Toskania długo i zajadle walczyła ze wszystkimi sąsiadami: z aretyńczykami, ze Sieną i z Pizą (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arezzo n.

Wiktionary


aretyński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arezzo, dotyczący Arezzo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za najbardziej oryginalne dzieło Piera della Francesca uważany jest aretyński «Sen Konstantyna» — pierwszy nowożytny nokturn, w którym dowiódł, jak bardzo problem formy wiąże się u niego z problemem koloru, światła i cienia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arezzo n.

Wiktionary


arezzo

[czytaj: aRECco] miasto we Włoszech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Arezzo (1.2);

 (1.2) geogr. adm. włoska prowincja, położona w Toskanii;

Wiktionary

– miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, stolica prowincji Arezzo. Według danych na styczeń 2010 gminę zamieszkiwały 99 503 osoby przy gęstości zaludnienia 257,6 os./km². Arezzo jest także jedną z prowincji Toskanii o powierzchni 3232 km², liczącą 318,8 tys. mieszkańców i podzieloną na 39 gmin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okolice Arezzo są piękne, dorównują otoczeniu Sieny i Florencji: zieleń wydała mi się tu bardziej intensywna, powietrze mniej przejrzyste.

 (1.1) Mieszkańcy Arezza wolny czas spędzają zazwyczaj w starej zabytkowej części miasta pełnej kościołów, placów i restauracji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aretyńczyk mos.

 przym. aretyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroż. Arrecjum

Wiktionary


arfa

1. druciana siatka rozpięta na ramie używana jako przesiewacz rolniczy
2. przestarzałe: harfa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pochylona druciana siatka na ramie używana do przesiewania

 (1.2) muz. przest. harfa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arfa – miejscowość w Hiszpanii
  • Arfa – miejscowość w Syrii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) (…) w ręce swe weź arfę prostą (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarfa, AS: arfa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arfować ndk.

 rzecz. harfa ż., harfistka ż., arfowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesiewacz, harfa, rafa

Wiktionary


arfiarka

→ arfiarz


SJP.pl

Patrz:

arfiarz

arfiarz

1. człowiek pracujący przy arfowaniu;
2. dawniej: harfiarz


SJP.pl


arfowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|arfować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arfa ż.

 czas. arfować ndk.

Wiktionary


arfować

przesiewać coś przez arfę


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) przesiewać coś przez arfę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈfɔvat͡ɕ, AS: arfovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arfa ż., arfowanie n.

Wiktionary


argali

dzika owca żyjąca w wysokich górach centralnej Azji


SJP.pl


argania

roślina użytkowa z rodziny sączyńcowatych, z nasion której otrzymuje się olej jadalny; olejara żelazna, tłuścianka żelazna, żelazodrzew


SJP.pl


arganowy

olej arganowy - olej z arganii, używany w kosmetykach


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wytworzony z owoców arganii żelaznej, związany z arganią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Olej arganowy jest doskonały do pielęgnacji skóry i włosów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡãˈnɔvɨ, AS: argãnovy

Wiktionary


arged

nazwa przedsiębiorstwa handlowego (Artykuły Gospodarstwa Domowego)


SJP.pl

skrótowiec grupowo-literowo-głoskowy w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

 (1.1) = rzad. artykuły gospodarstwa domowego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) AGD, agd.

Wiktionary


argejski

przymiotnik

 (1.1) grecki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡɛjsʲci, AS: argei ̯sʹḱi

Wiktionary


argental

dawniej: stop miedzi, niklu i cynku; mosiądz wysokoniklowy, alpaka, argentan


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Argental – rzeka, dopływ Deume
  • Argental – wspólnota administracyjna w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Lindau (Bodensee)
  • Charles-Augustin de Ferriol d'Argental – francuski dyplomata
  • Argen

Wikipedia


argentan

mosiądz wysokoniklowy; alpaka, argental


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • argentan – handlowa nazwa stopu: nowe srebro
  • Argentan – miejscowość we Francji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈɡɛ̃ntãn, AS: argẽntãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowe srebro

Wiktionary


argentawis

Argentavis magnificens („ogromny ptak z Argentyny”) – wymarły gatunek znany z trzech stanowisk późnego miocenu, z centralnej i północno-zachodniej Argentyny (Ameryka Południowa). Jeden z największych znanych nauce ptaków latających, jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi (większą rozpiętość skrzydeł mógł osiągać "Pelagornis sandersi"). Do tej samej rodziny należały inne wielkie ptaki drapieżne, takie jak podobny do niego, młodszy "Teratornis".

Wikipedia


argenteuil

Zobacz też: Argenteuil (regionalna gmina hrabstwa).

Argenteuil () – miasto we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Dolina Oise, usytuowane w północno-zachodniej części aglomeracji paryskiej. Jest oddalone o 12,3 km od centrum Paryża. Leży nad Sekwaną, jest portem rzecznym Paryża. Argenteuil jest podprefekturą departamentu Dolina Oise.

Wikipedia


argentino

[czytaj: arhentino] jezioro polodowcowe w południowej Argentynie


SJP.pl

Argentino ( Lago Argentino) – największe jezioro w Argentynie, w prowincji Santa Cruz.

Położone w Andach Patagońskich (Patagonia), w Parku Narodowym Los Glaciares.

Jezioro zasilają w wodę lodowce m.in. Upsala, Perito Moreno i Spegazzini.

Wikipedia


argentometria

metoda chemicznej analizy objętościowej, polegająca na dodawaniu mianowanego roztworu soli srebra (głównie azotanu srebra) do roztworu substancji badanej w celu jej ilościowego oznaczenia


SJP.pl

Argentometria – rodzaj precypitometrii (analizy strąceniowej), w której wykorzystuje się strącanie trudno rozpuszczalnych związków srebra.

Wikipedia


argentometryczny

przymiotnik od: argentometria


SJP.pl


argentopiryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z grupy siarczków, zbliżony wyglądem do sternbergitu;

Wiktionary

Argentopiryt – stosunkowo rzadki minerał z grupy siarczków. Wyglądem zbliżony do sternbergitu, od którego można go rozróżnić tylko przy pomocy metod rentgenowskich.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. argentopirytowy

Wiktionary


argentotypia

dawna metoda kopiowania fotograficznego, wynaleziona w 1842 roku przez J. F. Herschela


SJP.pl


argentum

łacińska nazwa srebra (pierwiastka chemicznego)


SJP.pl


argentyna

państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Buenos Aires; Republika Argentyńska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Południowej;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stolicą Argentyny jest Buenos Aires.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na, AS: argẽntỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyńczyk mos., Argentynka ż.

 przym. argentyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Republika Argentyńska

Wiktionary


argentynka

potocznie: system argentyński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Argentyny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok Hiszpanek grają dwie Argentynki, Brazylijki, Ukrainka, Holenderka, reprezentantka Kazachstanu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka, AS: argẽntỹŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyna ż.

:: fm. Argentyńczyk mos.

 przym. argentyński

Wiktionary


argentyt

minerał, siarczek srebra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) minerał z grupy siarczków, siarczek srebra wzór chemiczny|Ag2S.;

Wiktionary

Argentyt ( argentum ‘srebro’) – rzadki minerał z grupy siarczków, rozpowszechniony tylko w niektórych rejonach Ziemi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. argentyński

Wiktionary


argentyńczyk

obywatel Argentyny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Argentyny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Argentyna wysuwa roszczenia wobec Falklandów (które Argentyńczycy nazywają Malwinami), do Georgii Południowej i Sandwicha Południowego oraz do części Antarktydy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: argẽntỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyna ż.

:: fż. Argentynka ż.

 przym. argentyński

Wiktionary


argentyński

→ Argentyna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

Wiktionary

Patrz:

Argentyna

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci, AS: argẽntỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyna ż., Argentyńczyk mos., Argentynka ż., argentyt mrz., argentyńskość ż.

Wiktionary


argentyńskość

→ argentyński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest argentyńskie; cecha tych, którzy są argentyńsccy

Wiktionary

Patrz:

argentyński

Przykłady

 (1.1) Zaprzeczać argentyńskości tanga jest aktem tak patetycznie samobójczym jak zaprzeczać istnieniu Buenos Aires.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argentyński

 przysł. argentyńsko

Wiktionary


argerich

[czytaj: ARczericz albo ARgericz] nazwisko


SJP.pl


argh

środowiskowo: wykrzyknienie wyrażające frustrację, przerażenie lub inne silne uczucie


SJP.pl


argilit

skała ilasta skonsolidowana pod wpływem procesów diagenezy, lecz nieposiadająca łupkowatości, używana do wyrobów ceramicznych


SJP.pl

Argilit – ogólna nazwa skał ilastych (iłów, iłowców, łupków ilastych) znajdowanych w formie obrobionej głównie w Historycznym Parku Narodowym Kultury Chaco w Stanach Zjednoczonych.

Zawiera ponad 50% frakcji pelitowej o ziarnach poniżej 0,01 mm.

Wikipedia


arginina

aminokwas zasadowy wchodzący w skład wielu białek zwierzęcych i roślinnych i biorący udział w przemianach azotowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. aminokwas zasadowy, który uczestniczy w wielu przemianach azotowych;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla dzieci arginina to aminokwas egzogenny – muszą go otrzymywać z pożywieniem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwas 2-amino-5-guanidynowalerianowy, wzór chemiczny: wzór chemiczny|C6H14N4O2., symbol. Arg, R

Wiktionary


argininowy

→ arginina


SJP.pl

Patrz:

arginina

argiwowie

mieszkańcy miasta Argos


SJP.pl

Argiwowie – mieszkańcy starożytnego Argos. Określenie Greków spotykane w starożytnej literaturze, zwłaszcza u Homera.

W czasie wojny trojańskiej odgrywali Argiwowie pod królem Agamemnonem główną rolę w wojsku greckim, tak, że od nich nazwa przeszła na wszystkich Greków.

Wikipedia


argiwski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Argos, dotyczący Argos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argos n., argiw mos.

Wiktionary


argo

1. w mitologii greckiej: statek wiosłowo-żaglowy zbudowany przy pomocy bogini Ateny, służący do wyprawy po złote runo;
2. nazwa kilku firm


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Argo – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Jefferson, w Stanach Zjednoczonych
  • Argo – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Brookings, w Stanach Zjednoczonych
  • Argo – opuszczone miasto w stanie Georgia, w Stanach Zjednoczonych
  • Argos – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie Rzymskim
  • Argo – w mitologii greckiej okręt Argonautów
  • Argo – były gwiazdozbiór nieba południowego
  • Argo – system sond oceanograficznych
  • Argo Döderlein, 1883 – synonim rodzaju ryb Taractichthys
  • Argo – wahadłowiec transportowy uniwersum Star Treka
  • Argo – polska spółka specjalizująca się w produkcji słodyczy, w Łańcucie
  • „Argo” – nazwa okrętów
    • „Argo” – włoski okręt podwodny

Wikipedia


argolida

mieszkaniec Argolidy (nomosu w Grecji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skład Peloponezu wchodzą mniejsze krainy: Achaja, Arkadia, Argolida, Elida, Mesenia i Lakonia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argos n.

 przym. argolidzki

Wiktionary


argolidzki

przymiotnik od: Argolida


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Argolidą, dotyczący Argolidy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argolida ż.

Wiktionary


argon

pierwiastek chemiczny o symbolu Ar, bezbarwny gaz szlachetny używany m.in. do wypełniania lamp elektronicznych i przy spawaniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

Wiktionary

Argon (Ar, argon) – pierwiastek chemiczny będący gazem szlachetnym. Jest praktycznie niereaktywny i nie ma żadnego znaczenia biologicznego, jest także jednym ze składników powietrza. Argon wyodrębnili i zidentyfikowali Lord Rayleigh i sir William Ramsay w 1894 roku, usuwając z powietrza tlen, azot, dwutlenek węgla i parę wodną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma argon?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɡɔ̃n, AS: argõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argonowiec m.

 przym. argonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ar

Wiktionary


argona

sztuczne włókno wiskozowe podobne do wełny


SJP.pl


argonaucki

przymiotnik

 (1.1) rzad. związany z Argonautami, dotyczący Argonautów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad dniem ostatnim stawiasz mi długie, woskowe
świec rzędy,
które są stare drzewa, kiedy w portów brzegach
rżą argonauckie okręty
.

 (1.1) (…) Czarny dym argonauckich okrętów opływa gościnne wybrzeża Itaki (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argonauta ż., Argo

Wiktionary


argonauta

przenośnie o śmiałym żeglarzu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mitgr. każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • argonauta (żeglarek) – rodzaj ośmiornic z rodziny Argonautidae
  • Argonauta (Argonauci) – w mitologii greckiej każdy z pięćdziesięciu uczestników wyprawy do Kolchidy po złote runo
  • „Argonauta” – nazwa noszona przez okręty Regia Marina
    • „Argonauta” – włoski okręt podwodny
  • HMS „Argonaut” – nazwa okrętów Royal Navy
  • USS „Argonaut” – nazwa okrętów US Navy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. argonauta mos./mzw.

 przym. argonaucki

Wiktionary


argonny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. pasmo wzgórz w północno-wschodniej Francji, stanowiące wschodnią granicę Basenu Paryskiego;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wojska nieprzyjaciela znajdowały się znacznie bliżej lasu argońskiego niż Francuzi. Chcąc więc wyprzedzić wroga i obsadzić przejścia przez Argonny, Dumouriez musiał rozwiązać nie lada problem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Las Argoński

Wiktionary


argonowce

każdy z sześciu pierwiastków chemicznych (hel, neon, argon, krypton, ksenon, radon) tworzących 18. grupę układu okresowego; helowiec


SJP.pl


argonowiec

każdy z sześciu pierwiastków chemicznych (hel, neon, argon, krypton, ksenon, radon) tworzących 18. grupę układu okresowego; helowiec


SJP.pl


argonowy

przymiotnik od: argon, argona


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący argonu, związany z argonem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W latarkach zazwyczaj stosuje się żarówki kryptonowe, które z racji małej objętości bańki, zazwyczaj nie są droższe od gorszych argonowych, zaś świecą jaśniej bielszym światłem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argon m.

Wiktionary


argos

w mitologii greckiej: olbrzym o stu wiecznie czuwających oczach; Argus


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) mitgr. budowniczy okrętu Argo i jeden z jego załogi (Argonauta)

 (2.2) mitgr. olbrzym o stu wiecznie czuwających oczach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Argos – miasto na Peloponezie, w Grecji
  • Argos – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie Rzymskim (prowincja Peloponez)
  • Argos – miasto w Stanach Zjednoczonych
  • Argos – w mitologii greckiej budowniczy okrętu Argo, jeden z Argonautów, syn Arestora
  • Argos – w mitologii greckiej olbrzym o stu wiecznie czuwających oczach
  • Argos – w mitologii greckiej syn Zeusa i Niobe, eponim Argolidy
  • Argos – w mitologii greckiej pies Odyseusza
  • Argos – przedsiębiorstwo handlowe w Wielkiej Brytanii i Irlandii
  • Argo – strona ujednoznaczniająca
  • Argus – strona ujednoznaczniająca
  • Chazé-sur-Argos – miejscowość we Francji

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. argiw mos., argiwczyk mos., Argolida ż.

 przym. argiwski, argijski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1-2) war. Argus

Wiktionary


argot

w językoznawstwie: język jakiejś grupy społecznej (środowiskowej, zawodowej, ale nie terytorialnej), różniący się od języka ogólnego (narodowego) zasobem słów, wyrażeń i wymową; żargon, slang, gwara, wiech, język specjalistyczny (środowiskowy, zawodowy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. przest. odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową

Wiktionary

Argot – odmiana języka właściwa dla jakiejś grupy społecznej, niekiedy kojarzona z mową środowisk dewiacyjnych lub młodzieżowych o silnie zaznaczonej funkcji ekspresywno-ezoterycznej. Termin wywodzi się od francuskiego wyrazu argot, określającego pierwotnie mowę przestępców, która służyła im do izolacji społecznej i tajnego komunikowania się. Jako argot rozumiano sposób komunikacji wyraźnie odrębny od języka potocznego, slangu czy żargonu technicznego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈɡɔ, AS: argo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argotyzm mrz.

Wiktionary


argotyzm

wyraz lub zwrot, który trafił do języka ogólnego z gwary zawodowej lub środowiskowej (np. glina, trefny)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz albo wyrażenie potoczne, pochodzące z gwary środowiskowej lub zawodowej;

Wiktionary

Argotyzm ( argotisme) – element językowy (połączenie wyrazowe, pojedynczy wyraz) o ograniczonym zasięgu społecznym, powstały na gruncie gwary środowiskowej bądź zawodowej i użyty w innej formie języka (np. w stylu literackim) lub dobrze utrwalony w słownictwie ogólnym (języku standardowym), zwłaszcza w mowie potocznej. Do polskich argotyzmów należą np. wyrazy "buda" – szkoła, internat (z gwary uczniowskiej), "chała" – rzecz bezwartościowa, licha, tandetna (z gwary aktorskiej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Melina czy glina to przykłady argotyzmów ze slangu młodzieżowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡɔtɨsm̥, AS: argotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argot mrz.

Wiktionary


argowia

kanton w Szwajcarii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. kanton w północnej Szwajcarii

Wiktionary

Argowia ( Aargau, Argovie, Argovia, Argovia) – kanton w północnej Szwajcarii, na Wyżynie Szwajcarskiej, w górach Jura. Siedziba kantonu znajduje się w mieście Aarau. 31 grudnia 2022 kanton liczył 711 232 mieszkańców

Na terenie kantonu występują złoża soli. Ziemie są urodzajne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aarau jest stolicą kantonu Argowia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡɔvʲja, AS: argovʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argowijski

Wiktionary


argowijski

przymiotnik

 (1.1) związany z Argowią; dotyczący Argowii; pochodzący z Argowii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I rzeczywiście, dumny napis łaciński mówi, że główna rampa drogi argowijskiej zbudowana została w latach 1752 — 1758.

 (1.1) Po niewielkich sukcesach, 12 listopada, zostały one [wojska Dofoura] odrzucone przez zuryskie i argowijskie oddziały.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argowia ż.

Wiktionary


argoński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Argonnami, dotyczący Argonnach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wojska nieprzyjaciela znajdowały się znacznie bliżej lasu argońskiego niż Francuzi. Chcąc więc wyprzedzić wroga i obsadzić przejścia przez Argonny, Dumouriez musiał rozwiązać nie lada problem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argonny nmos.

Wiktionary


argumencik

zdrobnienie od: argument


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od argument

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie argument, lecz tylko mały argumencik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argument m., argumentacja ż., argumentowanie n.

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary


argument

wypowiedź potwierdzająca lub obalająca czyjś sąd o czymś, zdanie uzasadniające tezę, dowód


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

 (1.2) inform. wartość podawana danej funkcji

 (1.3) mat. zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik

 (1.4) mat. miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • argument (w retoryce) – mający uzasadnić pewną tezę
  • w matematyce termin ma co najmniej dwa znaczenia:
    • argument funkcji
    • argument liczby zespolonej
  • w informatyce:
    • argument (informatyka)
    • argument domyślny
    • argument nazwany
    • argument opcjonalny
  • argument (w językoznawstwie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie wygrasz dyskusji argumentem „Bo tak!”.

 (1.2) Ta funkcja oczekuje argumentów liczbowych.

 (1.3) Argument funkcji arcus sinus musi zawierać się w przedziale od minus do plus jeden.

 (1.4) Zero ma nieokreślony argument, bo leży w środku płaszczyzny zespolonej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡũmɛ̃nt, AS: argũmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argumentacja ż., argumentator m., argumentowanie n.

:: zdrobn. argumencik m.

 czas. argumentować ndk.

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowód

Wiktionary


argumentacja

zbiór argumentów; uzasadnienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uzasadnianie za pomocą argumentów

Wiktionary

Argumentacja lub argumentowanie, dowodzenie ( argumentatio, probatio; ἀπόδειξις, πίστις) – trzecia, główna część wypowiedzi, której zadaniem jest przedstawienie tezy głoszonej przez autora oraz udowodnienie jej za pomocą argumentów. Teorią argumentacji zajmuje się retoryka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po pierwsze – i to właściwie już powinno argumentację wyczerpać – poprawka ta byłaby sprzeczna z konwencją berneńską, której Polska zobowiązała się przestrzegać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argument m., argumencik m., argumentator m., argumentowanie n.

 czas. argumentować

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary


argumentacyjny

związany z argumentacją


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z argumentacją, dotyczący argumentacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argumentacja ż., argument mrz., argumencik mrz., argumentowanie n., argumentator mos.

 czas. argumentować ndk.

 przym. argumentowy

Wiktionary


argumentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) używanie, przytaczanie argumentów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Argumentowanie nieistnienia Boga brakiem dowodu na jego istnienie jest typowym przykładem argumentum ad ignorantiam.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argument m., argumencik m., argumentacja ż., argumentator m.

 czas. argumentować

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzasadnianie

Wiktionary


argumentować

przedstawiać argumenty; uzasadniać


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duńscy politycy podnoszą, że syryjscy uchodźcy w Danii spędzają wakacje w Syrii – i w ten sposób argumentują, że kraj ten jest bezpieczny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argumentowanie n., argument m., argumentacja ż.

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzasadniać

Wiktionary


argumentowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest argumentowe

Wiktionary

Argumentowość, arność, członowość[] – liczba argumentów:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. argumentowy

 przysł. argumentowo

Wiktionary


argumentowy

→ argument


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z argumentem, dotyczący argumentu

Wiktionary

Patrz:

argument

Powiązane:

 rzecz. argumentowość ż., argumentacja ż., argument mrz., argumencik mrz., argumentowanie n., argumentator mos.

 czas. argumentować ndk.

 przym. argumentacyjny

Wiktionary


argumentu

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

 (1.1) D. lp. od: argument

Wiktionary


argun

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Chinach i Rosji, łącząc się z Szyłką tworzy Amur;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Argun – miasto w Federacji Rosyjskiej
  • Argun – rzeka w Chinach i Rosji, dopływ Amuru
  • Argun – rzeka w Rosji, dopływ Sunży
  • Argungu – miasto w północno-zachodniej Nigerii

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. Arguń

Wiktionary


argus

ptak z rodziny bażantów o długich lotkach i barwnym upierzeniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mit. w mitologii greckiej budowniczy okrętu Argo, jeden z Argonautów;

 (1.2) mit. w mitologii greckiej olbrzym o stu wiecznie czuwających oczach;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • argus (Scatophagus argus) – gatunek ryby z rodziny argusowatych
  • Argus (Argos) – w mitologii greckiej budowniczy okrętu Argo, jeden z Argonautów, syn Arestora
  • Argus (Argos) – w mitologii greckiej olbrzym o stu wiecznie czuwających oczach
  • Argus – album grupy Wishbone Ash
  • Argus – grupa muzyczna
  • Argus – fikcyjny świat w grze World of Warcraft
  • Argus As 292 – niemiecki bezzałogowy statek powietrzny
  • Argus Filch (pracownicy Hogwartu) – postać z książek J.K. Rowling o Harrym Potterze
  • argus malajski (Argusianus argus) – gatunek ptaka z rodziny kurowatych
  • Argus Motoren Gesellschaft – niemiecki producent silników
  • Cypraea argus – gatunek ślimaka z rodziny porcelanek
  • modraszek argus (Plebejus argus) – gatunek motyla z rodziny modraszkowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarɡus, AS: argus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Argos, Argos Tespijczyk

 (1.2) Argos

Wiktionary


argusowate

rodzina ryb z rzędu okoniokształtnych


SJP.pl

Argusowate (Scatophagidae) – rodzina ryb okoniokształtnych. Spotykane w hodowlach akwariowych.

Wikipedia


argusowaty

o cechach argusowatych (rodzina ryb)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) icht. o cechach ryb z rodziny argusowatych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argusowate nmos.

Wiktionary


argusowy

charakterystyczny dla Argusa (mityczny stuoki strażnik), podejrzliwy, czujny, wszechwidzący; argusowe oko (oczy) - czujne oko (oczy), takie, przed którym (którymi) nic się nie ukryje


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki jak mitologiczny olbrzym stuoczny Argus (Argos), czyli wiecznie czujny, nieufny, podejrzliwy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argus mos.

Wiktionary


arguń

rzeka w Azji


SJP.pl


argymir

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Argymir – imię męskie pochodzenia greckiego. Jego patronem jest św. Argymir, męczennik w Kordowie (IX wiek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈɡɨ̃mʲir, AS: argỹmʹir

Wiktionary


argyrodyt

minerał z grupy siarczków, będący źródłem germanu


SJP.pl

Argyrodyt – bardzo rzadki minerał z gromady siarczków.

Wikipedia


argyrozaur

rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów


SJP.pl

Argyrozaur ("Argyrosaurus superbus") – zauropod z grupy tytanozaurów (Titanosauria).

Żył w epoce kredy późna (ok. 83-65 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała ok. 20-30 m, wysokość ok. 8 m, masa ok. 80 t. Jego szczątki znaleziono w Argentynie (prowincja Chubut) i w Urugwaju.

Wikipedia


arhant

w buddyzmie hinajany: osoba doskonała, która osiągnęła nirwanę i nie odrodzi się już więcej; arhat


SJP.pl


arhat

w buddyzmie hinajany: osoba doskonała, która osiągnęła nirwanę i nie odrodzi się już więcej; arhant


SJP.pl


arhenotokia

w biologii: rodzaj partenogenezy, w trakcie której z niezapłodnionych komórek jajowych rozwijają się wyłącznie samce (np. trutnie pszczoły miodnej); arrhenotokia, arrenotokia


SJP.pl


aria

air;
1. pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym, część m.in. opery, oratorium;
2. solowy utwór instrumentalny o charakterze nietanecznym wchodzący w skład suity


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

Wiktionary

Aria (wł. "aria", l.mn. "arie" dosł. powietrze) – wokalno-instrumentalny gatunek z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym.

Aria jest zwykle częścią większej formy muzycznej, jak kantata, oratorium lub opera. Umieszczana jest najczęściej w punkcie kulminacyjnym dramaturgii utworu. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Publiczność głośnymi brawami nagrodziła przebojową arię tenora.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarʲja, AS: arʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arietta ż.

 przym. ariowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) solówka

Wiktionary


ariada

odmiana szarady, wierszowana zagadka, której rozwiązanie powstaje z poszczególnych sylab wiersza oznaczonych liczbami


SJP.pl

Ariada, szarada ariada, szarada zmodyfikowana, szarada zreformowana – odmiana szarady, w której poszczególne sylaby rozwiązania są ponumerowane od pierwszej do ostatniej i należy je odgadnąć na podstawie pewnego tekstu. Obok każdego wersu tego tekstu mogą być podane numery zgłosek rozwiązania, które da się znaleźć w tym wersie. Porównując wszystkie wersy zawierające daną sylabę, można ją jednoznacznie ustalić lub przynajmniej znacznie zawęzić wybór.

Wikipedia


ariadna

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Ariadna (gr. Ἀριάδνη Ariádnē, łac. Ariadne) – w mitologii greckiej córka króla Krety Minosa i Pazyfae, która pomogła Tezeuszowi wydostać się z labiryntu. Kłębek nici, którą rozwijał, chodząc po Labiryncie, ułatwił mu znalezienie drogi powrotnej. Stąd popularny związek frazeologiczny – "nić Ariadny".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ariadna była córką Minosa, mitycznego króla Krety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arʲˈjadna, AS: arʹi ̯adna

Wiktionary


arial

jedna z najpopularniejszych czcionek komputerowych


SJP.pl

Arial – jeden z najbardziej powszechnych krojów pisma używanych przy druku. Jest to krój proporcjonalny, jednoelementowy, bezszeryfowy. Stanowi odpowiednik Helvetiki zaprojektowany przez firmę Monotype. Mimo posiadania tych samych metryk co Helvetica, Arial pochodzi od Monotype Grotesque i jest w zauważalnie innym stylu.

Wikipedia


ariana

imię żeńskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ariana (imię)
  • Ariana – kraina historyczna w Azji Środkowej
  • Arjana – miasto w Tunezji
  • Ariana – gmina w Grecji

Wikipedia


ariane

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ariane – imię żeńskie, francuska forma imienia Ariadna (pochodzącego od postaci z mitologii greckiej)
  • Ariane – księżniczka holenderska
  • (1225) Ariane – planetoida
  • „Ariane” – niemiecki film z 1930 roku, ekranizacja powieści „Ariane, jeune fille russe”
  • Ariane – rodzina europejskich rakiet nośnych, rozwijana od lat 70. XX wieku:
    • Ariane 1
    • Ariane 2
    • Ariane 3
    • Ariane 4
    • Ariane 5
    • Ariane 6
  • „Ariane” – nazwa francuskich okrętów

Wikipedia


arianie

1. wyznawca arianizmu; antytrynitariusz;
2. wyznawca polskiego arianizmu (bracia polscy)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • arianie – zwolennicy arianizmu, doktryny teologicznej Ariusza (zm. 336)
  • arianie – potoczna nazwa braci polskich, wspólnoty powstałej w latach 1562–1563
  • Arianie – polski zespół muzyczny założony w 1969 roku

Wikipedia


arianin

1. wyznawca arianizmu; antytrynitariusz;
2. wyznawca polskiego arianizmu (bracia polscy)


SJP.pl


arianistyczny

przymiotnik od: arianizm


SJP.pl


arianizm

1. doktryna teologiczna Ariusza negująca współistotność i równość osób Trójcy Świętej;
2. doktryna polskich arian


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) teol. hist. wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;

 (1.2) rel. hist. zob. bracia polscy.

Wiktionary

Arianizm – doktryna teologiczna Ariusza (zm. 336), prezbitera Kościoła w Aleksandrii w Egipcie, odrzucająca dogmat Trójcy Świętej i wpisująca się w nurt antytrynitaryzmu, powstała w kontekście sporów o rozumienie chrześcijańskiego monoteizmu. Ariusz, wykształcony w szkole antiocheńskiej, uznawał pochodzenie Syna od Boga Ojca na zasadzie stworzenia/zrodzenia. Doktryna uznana przez Kościół katolicki za herezję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Kościele wschodnim w IV w. wielkim problemem stał się arianizm.

 (1.1) Toteż dopiero po krótkim epizodzie Juliana Apostaty i panowaniu kilku cesarzy, na przemian nicejczyków i arian, Teodozjusz Wielki zadał arianizmowi decydujący cios.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arianizować ndk.

 rzecz. arianin mos., arianka ż.

 przym. ariański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. ariaństwo

Wiktionary


arianka

wyznawczyni arianizmu


SJP.pl


arianna

imię żeńskie


SJP.pl


ariary

waluta Madagaskaru


SJP.pl

Ariary – jednostka monetarna Madagaskaru o kodzie walutowym MGA według ISO 4217. 1 ariary = 5 iraimbilanja.

Jest jedną z dwóch walut będących w obiegu, które nie dzielą się w oparciu o potęgę dziesięciu. Drugą taką walutą jest ugija mauretańska. Nazwy "ariary" i "iraimbilanja" pochodzą od waluty z czasów przedkolonialnych.

Wikipedia


ariawarta

legendarna ojczyzna Arjów, najstarsza nazwa Indii aryjskich; Arjawarta


SJP.pl


ariański

związany z arianami (np. ariańska akademia, ariański zbór)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

 (1.2) rel. związany ze wspólnotą arian, braci polskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczytowy okres wpływów arianizmu w Cesarstwie Rzymskim przypadł na panowanie ariańskiego cesarza Konstancjusza II w latach 350-361.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arʲˈjä̃j̃sʲci, AS: arʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ariusz mos., arianizm mrz., arianin mos., arianka ż.

Wiktionary


ariaństwo

1. arianizm; kierunek w teologii chrześcijańskiej
2. ogól arian


SJP.pl


ariel

gazela afrykańska; gazela Soemmeringa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) przest. zool. nazwa systematyczna|Gazella gazella arabica|Lichtenstein., mała antylopa występująca w Syrii i na całym Półwyspie Arabskim;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) hand. proszek do prania marki Ariel

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ariel – miasto w Izraelu
  • – postać komedii Szekspira pt. Burza
  • Ariel – tom poezji Sylvii Plath wydany pośmiertnie w 1965
  • Ariel – jeden z ostatnich wierszy Sylvii Plath (zamieszczony przez Teda Hughesa jako dwunasty w tomie Ariel w wydaniu z 1965)
  • Ariel (Ariel Noah) – indonezyjski muzyk
  • Ariel – księżyc Urana
  • Ariel – firma produkująca samochód Atom
  • Ariel – imię męskie
  • Ariel – anioł
  • ariel – podgatunek gazeli
  • Ariel – poetycka nazwa Jerozolimy
  • Ariel – detergent do prania firmy Procter & Gamble

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kilka arieli rozpierzchło się po stoku.

 (2.1) Wypraliśmy je w arielu i plamaamy puściły.

Wiktionary


arielowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ariela lub z nim związany


SJP.pl


arieracja

w psychologii: stan niedorozwoju umysłowego


SJP.pl


ariergarda

tylna straż zabezpieczająca oddział wojskowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. straż tylna

Wiktionary

Ariergarda (z fr. "arrière garde - straż tylna") – wojskowy oddział lub pododdział maszerujący z tyłu za głównymi siłami związku taktycznego (oddziału).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) straż tylna

Wiktionary


arierpans

ukryty zamiar, zatajona myśl, zastrzeżenie myślowe


SJP.pl


arierscena

tylna część sceny teatralnej


SJP.pl


arieta

krótka aria o prostej budowie; arietta


SJP.pl


arietka

arieta o lekkiej, błahej treści; aryjka


SJP.pl


arietkowy

przymiotnik od: arietka


SJP.pl


arietowy

przymiotnik od: arieta


SJP.pl


arietta

krótka aria o prostej budowie; arieta


SJP.pl

Arietta – forma muzyczna, aria o mniejszych rozmiarach, zwykle w formie 2-częściowej lub utwór instrumentalny.

Wikipedia


arimr

skrót od: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - państwowa agencja wspierająca rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich


SJP.pl


arion

ślimak płucodyszny z rodziny ślimaków (Arion), zamieszkujący głównie Europę; ślinik


SJP.pl

Arion ( Ἀρίων) – wpół mityczna postać greckiego poety i muzyka, uważanego za syna Posejdona i nimfy Onei.

Urodzony w Metymnie na Lesbos, tworzył ok. 625 p.n.e. na dworze tyrana Koryntu Periandra, a następnie na Sycylii i w południowej Italii. Nazwany przez Herodota najlepszym śpiewakiem na świecie, swą sławę zyskał jako wykonawca pieśni (własnych i cudzych) przy wtórze kitary; nie zachowały się żadne jego utwory, przypisywano mu jedynie ocalały fragment hymnu ku czci Posejdona.

Wikipedia


arionowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ariona lub z nim związany


SJP.pl


arioso

[czytaj: ariozo] rodzaj solowego fragmentu wokalnego w operze lub oratorium, pośredni między arią a recytatywem


SJP.pl

Arioso – forma muzyczna pośrednia między recytatywem a arią, jeden z podstawowych współczynników formy opery. Rozwinęła się w stylu bel canto. Johann Sebastian Bach często wprowadzał ariosa w końcowej partii recytatywu.

Wikipedia


ariost

Ludovico Ariosto (1474-1533) - poeta włoski, autor poematu "Orland szalony"


SJP.pl


ariostyczny

charakterystyczny dla Ariosta, żartobliwy, lekko ironiczny, mający zawiłą fabułę z elementami fantastycznymi i często łączący powagę z komizmem


SJP.pl


ariostyzm

w literaturze: skłonność do budowania skomplikowanych, przesyconych groteską i fantastyką fabuł


SJP.pl


ariowie

prehistoryczny lud, od którego wywodzą się Irańczycy i mieszkańcy północnych Indii, posługujący się w mowie dialektami indoeuropejskimi; Arjowie


SJP.pl

Nie mylić z: Aryjczycy.

Ariowie (lub Indo-Irańczycy) – termin używany dawniej dla indoirańskiego odłamu ludów indoeuropejskich, który w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwał Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Afganistanu, Iranu (ludy irańskie) i Indii (Indoariowie).

Wikipedia


ariowist

wódz germański, który pokonał Eduów w 61 roku p.n.e.


SJP.pl

Ariowist (łac. Ariovistus, zm. 54 p.n.e.) – władca germański z I wieku p.n.e., przewodził związkowi plemiennemu Swebów, uczestnik wojen z Cezarem.

Wikipedia


ariowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) muz. rzad. związany z arią, dotyczący arii; właściwy arii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aria ż.

:: przym. aryjny

Wiktionary


arirania

ssak drapieżny z podrodziny wydr


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. pot. nazwa systematyczna|Pteronura brasiliensis|ref=tak., wydra olbrzymia, arirania amazońska

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydra olbrzymia, arirania amazońska, wilk rzeczny, wydra wielka

Wiktionary


ariusz

imię męskie


SJP.pl

Ar

Wikipedia


ariuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ariusza lub z nim związany


SJP.pl


arizona

mocna tkanina, podobna do teksasu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

Wiktionary

Arizona ( Arizona, Hoozdo Hahoodzo) – stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, od południa sąsiadujący z meksykańskimi stanami Sonora i Kalifornia Dolna, od zachodu z Kalifornią i Nevadą, od północy z Utah, a od wschodu z Nowym Meksykiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pocho­dzi z Kali­for­nii, a obecnie mieszka w Ari­zo­nie wraz z mężem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarʲiˈzɔ̃na, AS: arʹizõna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arizończyk mos., Arizonka ż.

 przym. arizoński

Wiktionary


arizonka

mieszkanka Arizony (stanu w USA)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Arizony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arizona ż.

:: fm. Arizończyk mos.

 przym. arizoński

Wiktionary


arizończyk

mieszkaniec Arizony (stanu w USA)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Arizony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arizona ż.

:: fż. Arizonka ż.

 przym. arizoński

Wiktionary


arizoński

→ Arizona


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

Wiktionary

Patrz:

Arizona

Powiązane:

 rzecz. Arizona ż., Arizończyk mos., Arizonka ż.

Wiktionary


arja

członek starożytnych koczowniczych plemion pasterskich, mówiących dialektami indoeuropejskimi, uznawanych dawniej za przodków wszystkich ludów indoeuropejskich; Aria


SJP.pl


arjawarta

legendarna ojczyzna Arjów, najstarsza nazwa Indii aryjskich; Ariawarta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) legendarna ojczyzna Arjów, kraina historyczna w północnych i środkowych Indiach;

Wiktionary

Arjawarta (sans. आर्यावर्त, trl. "āryāvarta", "Ziemia Arjów" lub "Ziemia szlachetnych") – nazwa legendarnej ojczyzny Arjów (synonim Arianem Waedżo), a w okresie późniejszym sanskrycka nazwa obszaru obejmującego północne i (częściowo) środkowe Indie, między Himalajami a górami Windhja, oraz między Morzem Arabskim a Zatoką Bengalską; także najstarsza nazwa Indii aryjskich.

Wikipedia


arjowie

prehistoryczny lud, od którego wywodzą się Irańczycy i mieszkańcy północnych Indii, posługujący się w mowie dialektami indoeuropejskimi; Ariowie


SJP.pl


ark.

skrót od: arkusz (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = arkusz

Wiktionary


arka

1. statek Noego, wielkich rozmiarów łódź, korab
2. skrzynia, kufer


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

 (1.2) przest. skrzynia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arka Przymierza
  • Arka Noego – biblijna łódź, w której Noe uratował się przed potopem
    • Arka Noego – polski okręt zbudowany w 1625
    • Arka Noego – dziecięcy zespół muzyczny
  • Aron ha-kodesz – arka żydowska
  • Arka Gdynia:
    • Arka Gdynia – klub piłkarski
    • Arka Gdynia – klub rugby
  • Arka Nowa Sól – klub piłkarski
  • Arka Prusewo – klub piłkarski
  • Arka – miejscowość na Węgrzech
  • Arka – dwumiesięcznik literacko-polityczny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarka, AS: arka

Wiktionary


arkabalista

średniowieczna machina oblężnicza; arkbalista, espringola


SJP.pl


arkabuz

ręczna, gładkolufowa broń palna używana w dawnej Europie, wyparta przez muszkiety z powodu małej szybkostrzelności; arkebuz, harkabuz, harkebuz, arkebuza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. rodzaj ciężkiej strzelby, używanej w Polsce mniej więcej od połowy XVI w.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkabus, AS: arkabus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. arkebuz

Wiktionary


arkada

forma łuku wspartego na dwóch kolumnach lub filarach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

Wiktionary

Arkada (łac. "arcus" - łuk) – element architektoniczny składający się z dwóch podpór (kolumn, słupów lub filarów), które zostały połączone u góry łukiem.

Arkada występuje w architekturze zarówno pojedynczo, jak i najczęściej w rzędzie, tworząc istotny składnik budowli. Znana jest od czasów starożytnego Rzymu, stosowana głównie w akweduktach, krużgankach, loggiach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawy oddzielone są od siebie arkadami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkada, AS: arkada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkadownik m., arkadownictwo n., arkadówka ż., arkadowanie n.

 przym. arkadowy

 przysł. arkadowo

Wiktionary


arkadia

przenośnie: miejsce pełne szczęścia, spokoju; raj, eden, eldorado


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kraina wiecznego szczęścia, raj

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arkadia – kraina historyczna i dawna prefektura w Grecji
  • Arkadia – kraina szczęśliwości
  • Arkadia – wieś koło Łowicza, gdzie znajduje się Arkadia – ogród romantyczny w stylu angielskim – oddz. Muzeum Narodowego w Warszawie
  • Arkadia – gromada
  • Arkadia – budynek w Poznaniu
  • Arkadia – staw w dzielnicy Mokotów
  • Park Arkadia – park w dzielnicy Mokotów
  • Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Arkadia”
  • Westfield Arkadia – centrum handlowe w dzielnicy Śródmieście
  • Arkadia – dawna wieś na Białorusi, położona w obwodzie brzeskim w rejonie brzeskim, od 2007 roku w granicach miasta Brześć
  • Arkadia – rejon miasta Odessa na Ukrainie
  • Arkadia – rzymska akademia literacka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈkadʲja, AS: arkadʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., Arkadyjczyk mos., Arkadyjka ż.

 przym. arkadyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eden, eldorado, raj, raj na ziemi, kraina szczęśliwości, ziemia obiecana, kraina mlekiem i miodem płynąca

Wiktionary


arkadiusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arkadiusz – imię
  • Arkadiusz – cesarz wschodniorzymski
  • Arkadiusz (1943–2021) – rosyjski biskup prawosławny
  • Arkadiusz (zm. przed 549) – biskup Bourges, święty Kościoła katolickiego
  • Arkadiusz (1784 lub 1786–1870) – rosyjski biskup prawosławny
  • Arkadiusz(1878–1937 lub 1938) – rosyjski biskup prawosławny, święty nowomęczennik
  • Arkadiusz(1851–1913) – rosyjski biskup prawosławny
  • Arkadiusz (1957–) – biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arkadiusz jest moim przyjacielem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkadʲjuʃ, AS: arkadʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., Arkadiuszowa ż., Arkadiuszówna ż., Arkadiuszostwo lm m., Arkowa ż.

:: zdrobn. Arek m., Areczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Arek, Aruś, Areczek, Arunio

Wiktionary


arkadiuszostwo

Arkadiusz z małżonką; Arkadiuszowie


SJP.pl


arkadiuszowie

Arkadiusz z małżonką; Arkadiuszostwo


SJP.pl


arkadiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arkadiusza lub z nim związany


SJP.pl


arkadka

zdrobnienie od: arkada


SJP.pl


arkadkowy

związany z arkadką


SJP.pl


arkadostwo

Arkady z małżonką; Arkadowie


SJP.pl


arkadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) archit. ciąg arkad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkada ż., arkadka ż.

 czas. arkadować

 przym. arkadowy

Wiktionary


arkadowie

Arkady z małżonką; Arkadostwo


SJP.pl


arkadownik

specjalista w dziedzinie budowy arkad


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) specjalista budowlany w dziedzinie konstrukcji arkad

 (1.2) pracownik obsługujący żakardy, czyli tradycyjne maszyny tkackie do produkcji tkanin żakardowych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarkaˈdɔvʲɲik, AS: arkadovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkada ż., arkadownictwo n., arkadówka ż.

 przym. arkadowy

 przysł. arkadowo

Wiktionary


arkadowy

związany z arkadą, mający kształt arkady, wsparty na arkadach (np. arkadowe wejście, arkadowy most)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arkadami, dotyczący arkad

 (1.2) taki, który ma kształt łuku, arkady

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarkaˈdɔvɨ, AS: arkadovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkada ż., arkadownik m., arkadownictwo n., arkadówka ż., arkadowanie n.

 przysł. arkadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) łukowaty

Wiktionary


arkady

forma łuku wspartego na dwóch kolumnach lub filarach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Arkady – oboczna forma imienia Arkadiusz.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈkadɨ, AS: arkady

Wiktionary


arkadyjczyk

mieszkaniec Arkadii (krainy historycznej)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. mieszkaniec Arkadii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., arkadia ż.

:: fż. Arkadyjka ż.

 przym. arkadyjski

Wiktionary


arkadyjka

mieszkanka Arkadii (krainy historycznej)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. mieszkanka Arkadii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., arkadia ż.

:: fm. Arkadyjczyk mos.

 przym. arkadyjski

Wiktionary


arkadyjski

1. przymiotnik od: Arkadia (kraina w Grecji);
2. poetycko: szczęśliwy, beztroski, błogi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) odnoszący się do arkadii

 (1.2) odnoszący się do Arkadyjczyków lub Arkadii (krainy historycznej na Peloponezie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadyjka ż., Arkadyjczyk mos., Arkadia ż., arkadia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beztroski, idylliczny, sielankowy, sielski, spokojny, szczęśliwy

Wiktionary


arkan

długi sznur zakończony pętlą, służący do łapania zwierząt; lasso


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. lasso

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Željko „Arkan” Ražnatović – serbski przywódca paramilitarnej organizacji „Tygrysy”
  • Arkan – wschodni typ sznura służącego do walki
  • Arkan – taniec ludowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To go sobie każę do kulbaki na arkanie przytroczyć i piechotą pójdzie, jeżeli konia żałuje.

 (1.1) Tygrys natychmiast zamachnął się łapą. Tomek błyskawicznie zarzucił na nią pętlę arkanu. Drapieżnik niemal zwinął się w kabłąk, szarpnął liną, wtedy syn Nucziego uchwycił pętlą tylną nogę. Po chwili Wilmowski uwięził w ten sam sposób drugą przednią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarkãn, AS: arkãn

Wiktionary


arkana

sekretne sposoby; tajniki, sekrety; arkany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) wiedza powiązana z jakąś dziedziną, nie zawsze oczywista, a często ukryta przed początkującymi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkanistka ż., arkanista mos., arkanologia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tajemnice, sekrety, tajniki, zawiłości, zagadki

Wiktionary


arkanit

minerał, siarczan potasu


SJP.pl


arkansas

[czytaj: ARkenso lub ARkanzas lub arKANzas]
1. stan w Stanach Zjednoczonych;
2. rzeka w Stanach Zjednoczonych;
3. miasto w Stanach Zjednoczonych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

 (1.2) geogr. rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny prawy dopływ Missisipi;

Wiktionary

Arkansas () – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, sąsiadujący z Missouri, Oklahomą, Teksasem, Luizjaną, Missisipi i Tennessee. Stolicą oraz największym miastem jest Little Rock.

Stan położony na zachód od rzeki Missisipi. Większość obszaru stanu jest nizinna (dolina Missisipi), a południowo-zachodnia część wyżynna (wyżyna Ozark). Ponad połowę powierzchni stanu pokrywają lasy. Stan obfituje w zasoby naturalne, w tym brom, gaz ziemny, ropę naftową i kamień krzemowy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarkãw̃sɔ|arˈkãw̃zas, AS: arkãũ̯so|arkãũ̯zas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arkansaski

Wiktionary


arkansaski

→ Arkansas


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arkansas, dotyczący Arkansas

Wiktionary

Patrz:

Arkansas

Przykłady

 (1.1) Nocami wyły w gąszczach dzikie zwierzęta, mianowicie jaguary, arkansaskie wilki i kujoty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkansas n.

Wiktionary


arkany

rzadko: sekretne sposoby; tajniki, sekrety, arkana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) zob. arkana.

Wiktionary


arkatura

architektoniczny ornament w postaci małych półkolistych arkad


SJP.pl


arkbalista

średniowieczna machina oblężnicza; arkabalista, espringola


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arkebuz

ręczna, gładkolufowa broń palna używana w dawnej Europie, wyparta przez muszkiety z powodu małej szybkostrzelności; arkabuz, harkabuz, harkebuz, arkebuza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

Wiktionary

Arkebuz (arkabus, arkabuz, harkabuz, harkebuz) – długa gładkolufowa broń strzelecka wyposażona w zamek kołowy, używana od XVI do XVII wieku.

Powstała w końcu XV wieku jako lżejsza i poręczniejsza alternatywa dla prymitywnych hakownic i późniejszych ciężkich muszkietów, w jaką zaczęto wyposażać oddziały jazdy, tzw. arkebuzerów. Początkowo nazwę tę odnoszono do palnej broni z prostą kolbą przypominającą uchwyt kuszy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dałem rozkaz mojej straży: Kto zbyt blisko się poważy, przywitać go z arkebuza.

 (1.1) Oto już słyszę z daleka pukanie z dział, z dubeltówek, z flinty, z arkebuza…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkɛbus, AS: arkebus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkebuzer mos., arkebuzeria ż.

 przym. arkebuzerski, arkebuzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arkabuz, arkabuza, harkabuz, harkebuz

Wiktionary


arkebuza

ręczna, gładkolufowa broń palna używana w dawnej Europie, wyparta przez muszkiety z powodu małej szybkostrzelności; arkabuz, harkabuz, harkebuz, arkebuza


SJP.pl


arkebuzer

żołnierz uzbrojony w arkebuz (arkabuz)


SJP.pl


arkebuzeria

w Polsce XV-XVII wieku: jazda ciężka uzbrojona w arkabuzy


SJP.pl


arkebuzerski

→ arkebuzer


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z arkebuzerem, dotyczący arkebuzera

Wiktionary

Patrz:

arkebuzer

Powiązane:

 rzecz. arkebuz mrz., arkebuzer mos., arkebuzeria ż.

 przym. arkebuzowy

Wiktionary


arkebuzowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z arkebuzem, dotyczący arkebuza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkebuz mrz., arkebuzer mos., arkebuzeria ż.

 przym. arkebuzerski

Wiktionary


arkfunkcja

funkcja odwrotna do funkcji trygonometrycznej (arcus sinus, arcus cosinus, arcus tangens i arcus cotangens); funkcja cyklometryczna, funkcja kołowa


SJP.pl


arkfunkcyjny

→ arkfunkcja


SJP.pl

Patrz:

arkfunkcja

arkona

skalisty przylądek w północnej części Rugii (największa wyspa Niemiec)


SJP.pl

Arkona (niem. "Kap Arkona") – przylądek w formie 43-metrowego klifu zbudowanego z kredy oraz gliny zwałowej, zlokalizowany w skrajnie północnej części Rugii (Meklemburgia-Pomorze Przednie). Najdalej na północ wysunięty punkt tej wyspy i jedna z jej największych atrakcji turystycznych.

Wikipedia


arkosolium

nisza grobowa w ścianach katakumb wczesnochrześcijańskich; arcosolium


SJP.pl


arkowie

Arek z małżonką


SJP.pl


arkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arka lub z nim związany


SJP.pl


arkoza

szara lub czerwonawa, bogata w skalenie odmiana piaskowca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

Wiktionary

Arkoza – odmiana piaskowca (arenitu) zawierająca co najmniej 20% skaleni:

W Polsce występuje m.in. pod Krakowem tzw. arkoza kwaczalska (nazwa od miejscowości Kwaczała w gminie Alwernia) – powstała na lądzie w warunkach klimatu suchego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arkozowy

Wiktionary


arkozowy

→ arkoza


SJP.pl

Patrz:

arkoza

arktogea

obszar zoogeograficzny obejmujący Eurazję, Amerykę Północną i Afrykę


SJP.pl

Arktogea – w zoogeografii jedno z państw zwierzęcych, obok Notogei, Neogei i Antarktis. Obejmuje Amerykę Północną, Eurazję i Afrykę.

Arktogea dzieli się na następujące krainy zoogeograficzne:

Wikipedia


arktur

czwarta co do jasności gwiazda na nocnym niebie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (1.1) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza, jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Wiktionary

Arktur ("α Boo", "Alfa Boötis") – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza o obserwowanej wielkości gwiazdowej −0,04m. Czwarta co do jasności gwiazda na nocnym niebie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarktur, AS: arktur

Wiktionary


arktycznie

→ arktyczny


SJP.pl

Patrz:

arktyczny

arktyczny

związany z obszarami wokół bieguna północnego


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Norwegia sprawuje rządy nad wyspami arktycznymi archipelagu Svalbard i wyspą Jan Mayen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arktyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arktyka ż., Antarktyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polarny

Wiktionary


arktyka

lądy i morza wokół bieguna północnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niedźwiedzie polarne żyją na lodowych obszarach Arktyki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarktɨka, AS: arktyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyka ż.

 przym. arktyczny

 przysł. arktycznie

Wiktionary


arkubalista

wielka kusza na podwoziu, służąca do miotania ciężkich pocisków


SJP.pl


arkus

arkada wymodelowana w żywopłocie lub brama w postaci arkady, będąca ogrodowym elementem dekoracyjnym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ogrod. brama uformowana z żywopłotu

 (1.2) brama triumfalna

Wiktionary


arkusik

mały arkusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: arkusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Studentka rozdała wszystkim małe arkusiki papieru.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) arkusz m.

Wiktionary


arkusikowy

przymiotnik od: arkusik


SJP.pl


arkusz

1. cienka warstwa określonego materiału o ustalonym formacie;
2. wykaz, zestawienie czegoś w danej formie;
3. arkusz kalkulacyjny - aplikacja służąca wykonywaniu obliczeń i kalkulacji między wartościami z wierszy i kolumn wyświetlanej na ekranie tabeli


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • w informatyce jest arkusz kalkulacyjny,
  • w poligrafii są:
    • arkusz autorski,
    • arkusz drukarski,
    • arkusz wydawniczy,
  • w mowie potocznej najczęściej występuje jako określenie prostokątnego fragmentu sztywnego materiału (np. arkusz blachy, arkusz tektury).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poznałem od razu charakter jego pisma i nie chcąc odczytywać nudnego i głupiego wiersza odwróciłem arkusz papieru i spojrzałem na drugą jego stronę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarkuʃ, AS: arkuš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arkuszowy

Wiktionary


arkuszewski

nazwisko


SJP.pl


arkuszowy

związany z arkuszem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arkuszem, dotyczący arkusza, mający postać arkusza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkusz mrz., arkusik mrz.

Wiktionary


arlberski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z przełęczą Arlberg, dotyczący regionu Arlberg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy niekiedy wzrok Judymowej spadał w otchłań gdy pociąg leciał na skalnych gzymsach arlberskiej drogi.

 (1.1) Wszyscy austriaccy narciarze emigranci, wśród nich sławny twórca szkoły arlberskiej Hannes Schneider (cudem wyciągnięty z rąk gestapo po Anschlussie), zostają instruktorami.

 (1.1) Przynależność Zawiszy do Sulimów potwierdzają jego dwie zachowane do czasów nowożytnych pieczęcie z 1414 r. z zachowanym wizerunkiem tego herbu oraz barwny wizerunek w arlberskiej księdze brackiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arlberg mrz., Voralberg mrz.

 przym. voralberski

Wiktionary


arleciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arlety lub z nią związany


SJP.pl


arlekin

1. postać z włoskiej komedii;
2. przenośnie pajac, błazen


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) szt. teatr. komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) kynol. typ umaszczenia u psa o ciemnych plamach na białej sierści;

 (2.2) kynol. pies o umaszczeniu typu arlekin (2.1)

Wiktionary

Arlekin ( Arlecchino) – postać błazna w czarnej masce „komicznej”, ubranego w kostium zszyty z kolorowych trójkątów albo rombów.

Od końca XVII wieku Arlekin jest jedną z postaci włoskiej commedii dell’arte. Jego przyjacielem jest Brighella, a miłością Kolombina. Jako wiecznie zakochany, sprytny służący, często wpędza swego pana lub siebie w tarapaty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W komediowej postaci arlekina niektórzy upatrują uosobienie bożka Merkurego.

 (2.2) Sąsiadka nie sprząta po swoim arlekinie, to karygodne!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arlekin mos., arlekinada ż., arlekinek mzw.

:: fż. arlekinka ż.

 przym. arlekiński, arlekinowy

Wiktionary


arlekinada

1. rodzaj komedii z arlekinem w roli głównej;
2. przenośnie: błaznowanie, wygłupianie się, żartowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) figle błazeńskie, błaznowanie

 (1.2) teatr. krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta impreza to istna arlekinada.

 (1.2) Dziś w teatrze odbyła się arlekinada.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarlɛcĩˈnada, AS: arleḱĩnada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arlekin mzw./mos.

Wiktionary


arlekinek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Scotomanes|Dobson|ref=tak., rodzaj nietoperzy z plemięemienia wieczorków

 (1.2) zool. nietoperz z rodzaju arlekinków (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nietoperze z rodzaju arlekinków występują tylko w Azji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arlekin mos./mzw., Arlekin mos.

Wiktionary


arlekinka

suka rasy dog arlekin


SJP.pl


arlekinowy

związany z arlekinem


SJP.pl


arlekiński

związany z arlekinem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arlekinem, dotyczący arlekina, taki jak arlekin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arlekin m.

 przym. arlekinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arlekinowy

Wiktionary


arlena

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Arlena – imię żeńskie, którego pochodzenie jest niepewne. Być może wywodzi się od "Arlene", co oznacza w języku irlandzkim „gwarancję, zobowiązanie”. Imię to może być też skróconą formą imion żeńskich kończących się na -arlena, np. Marlena. Istnieje też hipoteza, jakoby imię to miało być wariantem "Arline", imienia prawdopodobnie wymyślonego przez mało znanego kompozytora irlandzkiego Michaela Williama Balfego dla głównej bohaterki najbardziej znanej jego opery „Czeszka” ("The Bohemian girl").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do rzadkich imion żeńskich należy na przykład Arlena.

Wiktionary


arles

[czytaj: arl] miasto we Francji


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arleta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Arleta, Arletta – imię żeńskie zapożyczone z francuskiego; powstało prawdopodobnie jako zdrobnienie germańskiego imienia "Carletta" ("Karletta"), żeńskiej formy imienia Karl (Karol).

Arleta imieniny obchodzi 3 stycznia, 11 kwietnia, 13 kwietnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Arleta współpracowała ze szkołą pijarów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈlɛta, AS: arleta

Wiktionary


arletka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Arleta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówiłem, Arletka, że ze mną trzeba trzymać. Jak się trzyma z Olkiewiczem, to się daleko zajdzie – tłumaczył dziewczynie Teoś, przyglądając się, jak nalewa mu wódki do szklanki.

Wiktionary


arletta

imię żeńskie


SJP.pl


arm

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ARM (Advanced RISC Machine) – architektura mikroprocesorów
  • ARM Ltd. (Advanced RISC Machines Ltd.) – firma, która projektuje mikroprocesory ARM
  • ARM – MKOl kod Armenii
  • ARM – IATA kod Armidale, Australia
  • Agencja Rezerw Materiałowych

Wikipedia


arm.

skrót od: armia


SJP.pl


armada

wielka flota wojenna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mors. wojsk. wielka flota wojenna

 (1.2) hist. flota wysłana przez Filipa II hiszpańskiego przeciw Anglii w 1588

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Armada w różnych językach oznacza zgromadzenie okrętów lub statków, jachtów itp.
    • Wielka Armada – XVI-wieczna hiszpańska flota wojenna
    • Armada Española – Hiszpańska Flota Wojenna
    • HMS „Armada” – dwa okręty floty brytyjskiej
  • Armada – opuszczone miasto w stanie Arkansas, w hrabstwie Crawford
  • Armada – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Macomb
  • Armada (ang. Armada Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Macomb
  • Armada (ang. Armada Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Buffalo
  • Armada Music – holenderska wytwórnia płytowa
  • Armada – album muzyczny grupy Keep of Kalessin
  • FARC (hiszp. Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – Ejército del Pueblom czyli Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii – Wojsko Ludowe)
  • Armada – francuska seria komiksowa z gatunku fantastyki naukowej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdyby zestawić ze sobą obie armady, wzbudziłoby to śmiech. Dysproporcja jest tak dalece rażąca, że to aż absurdalne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmada, AS: armada

Wiktionary


armageddon

armagedon; przenośnie:
1. najgorsza z możliwych, tragiczna sytuacja;
2. zagłada, totalna katastrofa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. Armagedon.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Har-Magedon, Armageddon – miejsce ostatecznej bitwy dobra i zła wspomniane w Apokalipsie św. Jana
  • Armageddon – film katastroficzny w reżyserii Michaela Baya z 1998 roku
  • Armageddon (ang. Armageddon: The Cosmic Battle of the Ages) – XI tom bestsellerowej serii Powieść o czasach ostatecznych autorstwa Tima LaHaye’a i Jerry’ego B. Jenkinsa
  • Armageddon – brytyjski zespół muzyczny
  • Armageddon – szwedzki zespół muzyczny
  • Armagedon – polska death metalowy zespół muzyczny
  • Armageddon – album południowokoreańskiej grupy Aespa z 2024 roku
  • WWE Armageddon – doroczna gala zapasów zawodowych, produkowana przez WWE w latach 1999–2008
  • Armagedon – formuła rozstrzygania meczów szachowych
  • Mortal Kombat: Armageddon – gra komputerowa z serii Mortal Kombat
  • Red Faction: Armageddon – gra komputerowa z serii Red Faction
  • Worms Armageddon – gra komputerowa z serii Worms

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarmaˈɡɛdːɔ̃n, AS: armage•dõn

Wiktionary


armagedon

armageddon; przenośnie:
1. najgorsza z możliwych, tragiczna sytuacja;
2. zagłada, totalna katastrofa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

 (1.2) przen. pot. straszna klęska, zniszczenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bójka na stadionie była prawdziwym Armagedonem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarmaˈɡɛdɔ̃n, AS: armagedõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Har-Magedon

 (1.2) koniec świata, apokalipsa

Wiktionary


armagnac

[czytaj: armaNIAK] napój alkoholowy o wyrazistym i szorstkim smaku otrzymywany przez destylację wina, bezpośredni przodek koniaku; armaniak


SJP.pl

Ar

Wikipedia


armand

1. imię męskie;
2. nazwisko


SJP.pl


armani

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Giorgio Armani (1934–2025)
  • Horacio Armani (ur. 1925) – argentyński dziennikarz, pisarz
  • Giorgio Armani (dom mody)
  • Emporio Armani
  • Armani Jeans Mediolan

Wikipedia


armaniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od armaniak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armaniak m.

Wiktionary


armaniak

napój alkoholowy o wyrazistym i szorstkim smaku otrzymywany przez destylację wina, bezpośredni przodek koniaku; armagnac


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. winiak wytwarzany we francuskiej prowincji Armagnac;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. armaniaczek m.

Wiktionary


armaria

w starożytności i średniowieczu: schowek w murze, szafa lub skrzynia do przechowywania broni i innych cennych przedmiotów: książek, dokumentów itp.; almaria


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. mebel do przechowywania szat lub sprzętów

Wiktionary

Armaria (łac. "armarium" – szafa, archiwum) – rodzaj mebla.

Nazwa pochodzi prawdopodobnie od nazwy szafy zwanej "armarium", używanej w starożytności do przechowywania broni. W języku staropolskim terminem "armaria" lub "almaria" określano różne szafy, skrzynki lub szkatułki w których przechowywano książki, dokumenty i cenne przedmioty. W średniowieczu terminem tym określano szafę wbudowaną w ścianę lub wolno stojącą w zakrystii, w której przechowywano przedmioty liturgiczna.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. almaria; stpol. almaryja, almarya, olmarya, wolmarya; gw. Górny Śląsk almaryja, almaryjo, odmaryj

Wiktionary


armata

działo o długiej lufie i prostym torze lotu pocisku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. działo o długiej lufie;

Wiktionary

Armata – działo przeznaczone głównie do strzelania płaskotorowego, zazwyczaj do celów znajdujących się bezpośrednio w polu widzenia. Dawniej ogólne określenie dział różnego rodzaju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nam strzelać nie kazano. – Wstąpiłem na działo • I spójrzałem na pole; dwieście armat grzmiało.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmata, AS: armata

Wiktionary

Powiązane:

 przym. armatni

 rzecz. armator mos., armatka ż.

Wiktionary


armatka

zdrobnienie od armata, mała armatka


SJP.pl


armatkowy

przymiotnik od: armatka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z armatką, dotyczący armatki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armator mos., armatka ż.

Wiktionary


armatni

przymiotnik od: armata


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący armaty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwiatkowski polecił załodze opuścić statek, a sam wraz z marynarzem Bronisławem Michnowiczem - pod ciężkim ogniem przeciwnika - zdjął ze statku karabiny maszynowe przyrządy optyczne i zamki armatnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmatʲɲi, AS: armatʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armator mos., armata ż., armatka ż.

Wiktionary


armatohaubica

działo łączące cechy armaty i haubicy; haubicoarmata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. działo łączące cechy haubicy i armaty;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po uruchomieniu produkcji seryjnej samobieżna armatohaubica Dana została wprowadzona do uzbrojenia wojsk czechosłowackich (410 sztuk), a w 1983 roku 111 egzemplarzy trafiło także do SZ PRL.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) haubicoarmata

Wiktionary


armator

1. osoba lub firma wyposażająca i użytkująca własny lub cudzy statek;
2. dawniej: przedsiębiorca uzbrajający statek na swój koszt i wynajmujący go osobom prywatnym lub państwu; zbroiciel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) żegl. osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

Wiktionary

Armator – osoba fizyczna lub prawna eksploatująca statek wodny, własny lub wynajęty, we własnym imieniu. Zatrudnia kapitana i załogę oraz ponosi odpowiedzialność cywilną za zobowiązania wynikające z eksploatacji statku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W gdańskiej stoczni wodują dziś nowy kontenerowiec dla szwedzkiego armatora.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. armatorka ż.

 przym. armatorski

Wiktionary


armatorka

→ armator


SJP.pl

Patrz:

armator

armatorski

dotyczący armatora


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z armatorem, dotyczący armatora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armator mos.

Wiktionary


armatura

1. ogół elementów stanowiących wyposażenie jakiegoś urządzenia lub instalacji;
2. dawniej także słowo o wielu innych znaczeniach, m.in. zbrojenie (w budownictwie), konstrukcja podtrzymująca rzeźbę (w sztuce), broń, uzbrojenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pomocnicze wyposażenie pomieszczenia, maszyny, itp., umożliwiające jego właściwe wykorzystanie

 (1.2) konstrukcja podtrzymująca elementy rzeźby, budynku lub witraża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę zastosować w łazience armaturę (wanna, umywalka, sedes) w kolorze innym niż biały.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarmaˈtura, AS: armatura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. armaturowy

 rzecz. armator mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osprzęt

Wiktionary


armaturowy

→ armatura


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z armaturą, dotyczący armatury

Wiktionary

Patrz:

armatura

Powiązane:

 rzecz. armator mos., armatura ż.

Wiktionary


armawir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

 (1.2) geogr. adm. miasto w Armenii;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Armawir – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim
  • Armawir – miasto
  • Armawir – prowincja
  • Armawir – wieś

Wikipedia

Powiązane:

 przym. armawirski

Wiktionary


armawirski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Armawirem, dotyczący Armawiru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krajowy Komitet WKP(b) powziął 3 września specjalną uchwałę utworzenia partyzanckich zgrupowań: krasnodarskiego, sławiańskiego, noworosyjskiego, anapskiego, nieftiegorskiego, majkopskiego, armawirskiego i soczyńskiego, które zjednoczyły 87 oddziałów partyzanckich, liczących ogółem ponad 5500 ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armawir mrz.

Wiktionary


armenia

1. państwo w Azji ze stolicą w Erywaniu; Republika Armeńska;
2. miasto w Kolumbii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Azji;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Azerbejdżanie wskaźniki śmierci samobójczej są ponad sześćdziesięciokrotnie niższe niż spowodowanej zabójstwem, w Armenii ponad jedenastokrotnie, w Meksyku zaś - blisko siedmiokrotnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃ɲja, AS: armẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ormianka ż., Ormianin mos., Armeńczyk mos., Armenka ż.

 przym. armeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Republika Armenii

Wiktionary


armenizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku armeńskim (ormiańskim) albo z niego przejęte


SJP.pl


armenka

obywatelka Armenii; Ormianka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Armenii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃ŋka, AS: armẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż.

:: fm. Armeńczyk mos.

 przym. armeński

Wiktionary


armenoidalny

typ armenoidalny - typ antropologiczny białej odmiany człowieka


SJP.pl


armeńczyk

obywatel Armenii; Ormianin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Armenii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: armẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż.

:: fż. Armenka ż.

 przym. armeński

Wiktionary


armeński

→ Armenia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Armenii

Wiktionary

Patrz:

Armenia

Przykłady

 (1.1) Obecnie Stepanakert, podobnie jak reszta Górskiego Karabachu, pozostaje pod kontrolą wojsk armeńskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃j̃sʲci, AS: armẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż., Armeńczyk mos., Armenka ż.

Wiktionary


armia

1. ogół sił zbrojnych danego państwa; wojsko;
2. najwyższa jednostka operacyjna składająca się z kilku korpusów lub dywizji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

 (1.2) wojsk. określenie wojsk lądowych danego państwa, bez lotnictwa i marynarki wojennej (armia w tym znaczeniu może obejmować także lotnictwo wojsk lądowych)

 (1.3) wojsk. jednostka organizacyjna wojska – związek operacyjny, składający się z kilku dywizji lub korpusów

 (1.4) wielka liczba ludzi

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • armia – wojsko, całe siły zbrojne danego państwa
  • armia – w niektórych państwach określenie wojsk lądowych (jednego z rodzajów sił zbrojnych)
  • armia – związek operacyjny składający się z korpusów, dywizji i brygad
  • Armia – grupa muzyczna
    • Armia – album grupy muzycznej Armia
  • Armia – czasopismo
  • Międzynarodowe Forum Wojskowo-Techniczne „Armia” – rosyjskie coroczne wydarzenie wystawiennicze o charakterze militarnym

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Polska chce wprowadzić armię zawodową.

 (1.3) Pododdziały armii zaatakowały miasto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarmʲja, AS: armʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. armijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wojsko; gw. Górny Śląsk armijo

 (1.3) gw. Górny Śląsk armijo

Wiktionary


armida

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przen. lekkomyślna, piękna kokietka

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈmʲida, AS: armʹida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armida ż., Armidka ż., Armidzia ż., Armideczka ż., Armidusia ż., Armidunia ż.

 przym. Armidzin

Wiktionary


armijka

zdrobnienie od: armia


SJP.pl


armijny

→ armia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wojsk. związany z armią, dotyczący armii

Wiktionary

Patrz:

armia

Powiązane:

 rzecz. armia ż.

Wiktionary


armijo

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. armia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tukej kole rzeki stoła bez wojna armijo.

Wiktionary


armila

powierzchnia przypominająca kształtem dętkę rowerową; torus


SJP.pl


armilarium

dawniej: przyrząd do wyznaczani współrzędnych ciał niebieskich; sfera armilarna


SJP.pl


armilarny

sfera armilarna - przyrząd do wyznaczani współrzędnych ciał niebieskich


SJP.pl


armin

imię męskie


SJP.pl

Armin – oboczna forma imienia Herman.

Armin imieniny obchodzi 17 marca, 7 kwietnia, 28 grudnia, według niemieckich źródeł 2 czerwca.

Wikipedia


armina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący;

Wiktionary

Armina – fosforoorganiczny związek chemiczny, wysokotoksyczny insektycyd, potencjalny paralityczno-drgawkowy bojowy środek trujący.

Armina jest cieczą o wysokiej temperaturze wrzenia i gęstości 1,27 g/cm³. Rozpuszczalność w wodzie wynosi ok. 0,4 mg/dm³. Armina rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych. Wodne roztwory arminy nie ulegają hydrolizie nawet w temperaturze 100 °C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zatrucie arminą może nastąpić na skutek wdychania par i aerozolu lub wchłaniania przez skórę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmʲĩna, AS: armʹĩna

Wiktionary


arminia

niemiecki klub piłkarski z Bielefeld


SJP.pl


arminianie

protestancka grupa wyznaniowa, umiarkowany odłam kalwinizmu w Holandii; remonstranci


SJP.pl


arminianin

wyznawca arminianizmu


SJP.pl


arminianizm

sekta kalwińska odrzucająca predystynację i uzależniająca zbawienie człowieka od jego dobrych uczynków; remonstrantyzm


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arminianka

→ arminianin


SJP.pl

Patrz:

arminianin

arminiański

→ arminianin


SJP.pl

Patrz:

arminianin

arminius

Arminiusz (łac. "Arminius", niem. "Hermann der Cherusker", ur. 16 p.n.e., zm. 21 n.e.) – syn Sigimera, wodza germańskiego plemienia Cherusków.

Wikipedia


arminostwo

Armin z małżonką; Arminowie


SJP.pl


arminowie

Armin z małżonką; Arminostwo


SJP.pl


arminowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Armina lub z nim związany


SJP.pl


armistycjum

dawniej: rozejm, zawieszenie broni


SJP.pl


armonioso

[czytaj: armoniozo] określenie wykonawcze: harmonijnie


SJP.pl


armoryka

kraina w starożytnej Galii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Wiktionary

Armoryka (łac. "Armorica" lub "Aremorica", z celtyckiego "are" „nad” + "mor" „morze”) – kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną, tj. późniejszą Bretanię i część Normandii. Zamieszkana przez kilka ludów celtyckich, m.in. Wenetów, Redonów, Namnetów i Unellów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. armorykański

Wiktionary


armorykański

→ Armoryka (kraina w starożytnej Galii)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Armoryką, dotyczący Armoryki (historycznej krainy we Francji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armoryka ż.

Wiktionary


armowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|armować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. armować ndk.

Wiktionary


armować

czasownik niedokonany

 (1.1) daw. zbroić

czasownik zwrotny niedokonany armować się

 (2.1) daw. zbroić się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɔvat͡ɕ, AS: armovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armowanie n.

Wiktionary


armstrong

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Armstrong – miasto w prowincji Kolumbia Brytyjska
  • Armstrong – miasto w prowincji Ontario
  • Armstrong – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Emmet
  • Armstrong – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Howard
  • Armstrong – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Bryan
  • Gmina Armstrong (ang. Armstrong Township) w stanie Indiana, w hrabstwie Vanderburgh
  • Gmina Armstrong (ang. Armstrong Township) w stanie Pensylwania, w hrabstwie Indiana
  • Gmina Armstrong (ang. Armstrong Township) w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lycoming
  • Hrabstwo Armstrong w stanie Pensylwania
  • Hrabstwo Armstrong w stanie Teksas
  • Armstrong – miasto w Argentynie, w prowincji Santa Fe
  • Armstrong – miejscowość w Australii, w stanie Wiktoria

Wikipedia


arn

skrótowiec

 (1.1) = polit. Arabski Ruch Narodowy

 (1.2) = lotn. Port lotniczy Sztokholm-Arlanda

Wiktionary

Arn – rzeka we Francji, przepływająca przez tereny departamentów Hérault oraz Tarn, o długości 45 km. Stanowi prawy dopływ rzeki Thoré.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: a‿ɛr‿ˈɛ̃n, AS: a‿er‿ẽn

Wiktionary


arna

samica bawołu indyjskiego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arna – wieś w Grecji
  • Arna – gmina w Norwegii
    • Arna – stacja kolejowa w Norwegii
  • Arna – wieś w Syrii
  • Arna – stolica tytularna, stolica historycznej diecezji w Italii
  • Alfa Romeo Arna

Wikipedia


arnautka

gatunek jarej pszenicy


SJP.pl


arndt

nazwisko


SJP.pl


arne

skandynawskie imię męskie


SJP.pl

Arne – wieś w Anglii, w hrabstwie Dorset, w dystrykcie ("unitary authority") Dorset. Leży 28 km na wschód od miasta Dorchester i 162 km na południowy zachód od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 1344 mieszkańców.

Wikipedia


arnhem

[czytaj: ARnem] miasto w Holandii


SJP.pl

Arnhem (niem. "Arnheim") – miasto we wschodniej Holandii nad Dolnym Renem (Nederrijn), stolica prowincji Geldria. Arnhem z liczbą 152,506 mieszkańców jest częścią zespołu miejskiego Arnhem-Nijmegen, aglomeracji z 736,000 mieszkańców.

Wikipedia


arnhemski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arnhem (miastem w Holandii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arnhem

Wiktionary


arni

zwierzę o dużych, półksiężycowato wygiętych rogach, żyjące w znacznych pod względem liczby sztuk stadach, w bagnistych okolicach południowej i wschodniej Azji; bawół indyjski


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arni – gmina
  • Arni – gmina w kantonie Argowia, w okręgu Bremgarten
  • Arni – gmina w kantonie Berno, w okręgu Bern-Mittelland
  • Caroline Arni – szwajcarska socjolog
  • Arni − postać biblijna, syn Chesrona, przodek króla Dawida
  • arni – arni azjatycki, bawół indyjski
  • Árni – islandzkie imię
  • Arnie

Wikipedia


arnika

1. roślina o właściwościach leczniczych i trujących, w Polsce chroniona; kupalnik; pomornik;
2. leczniczy wyciąg z arniki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Arnica|ref=tak., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych, obejmujący gatunki o żółtych, promienistych kwiatach, znanych ze swoich właściwości leczniczych (stosowane w leczeniu siniaków, stłuczeń, obrzęków i stanów zapalnych skóry)

Wiktionary

Arnika ("Arnica" L.) – rodzaj roślin należących do rodziny astrowatych. Należy do niego 31 gatunków roślin. Przedstawiciele tego rodzaju występują głównie na terenie Ameryki Północnej, tylko dwa gatunki pochodzą z Eurazji ("A. montana", "A. angustifolia"). Rośliny te rosną głównie w górach, sięgają także strefy arktycznej na północy. We florze Polski występuje tylko jeden gatunek – arnika górska "Arnica montana".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arnikowy

Wiktionary


arnikowy

związany z arniką


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z arniką, dotyczący arniki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arnika ż.

Wiktionary


arno

rzeka we Włoszech


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arno – rzeka we Włoszech
  • Arno – atol na Wyspach Marshalla
  • Arno – brydżowy system licytacyjny
  • Arno – zespół wyścigowy
  • Arno Babadżanian – ormiański kompozytor i pianista
  • Arno Benzler – niemiecki as myśliwski z czasów I wojny światowej
  • Arno Breker – niemiecki artysta rzeźbiarz
  • Arno Frisch – austriacki aktor telewizyjny, teatralny i filmowy
  • Arno Herzig – niemiecki historyk
  • Arno Holz – niemiecki poeta i dramaturg naturalista
  • Arno Küttel – szwajcarski kolarz
  • Arno Lippmann – zbrodniarz hitlerowski

Wikipedia


arnold

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arnold – imię męskie
  • Arnold (zm. 1186) – biskup poznański
  • Arnold (zm. 1211) – biskup poznański
  • Arnold I (zm. ok. 1147) – hrabia Kleve
  • Arnold I – hrabia Loon
  • Arnold IV – hrabia Loon
  • Arnold (XII/XIII w.) – wojewoda mazowiecki
  • Arnold (zm. 1380?) – opat benedyktyński
  • Arnold (1410–1473) – książę Geldrii
  • Arnold (zm. między 1191 a 1198) – benedyktyn, opat Mogilna, a następnie biskup lubuski
  • Arnold – kasztelan wyszogrodzki, potem wojewoda świecki
  • Agnieszka Arnold – reżyser

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarnɔlt, AS: arnolt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arnoldowa ż.

:: fż. Arnolda

 przym. Arnoldowy

Wiktionary


arnolda

imię żeńskie


SJP.pl


arnoldki

środowiskowo: wyciskanie sztangielek w górę połączone z obrotem nadgarstków


SJP.pl


arnoldostwo

Arnold z małżonką; Arnoldowie


SJP.pl


arnoldowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) przest. żona Arnolda

forma przymiotnika.

 (2.1) ż. lp. od: Arnoldowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syn Arnoldowej stał za mną rano w kolejce w masarni.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Arnold.

Wiktionary


arnoldowie

Arnold z małżonką; Arnoldostwo


SJP.pl


arnoldowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arnolda lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. należący do Arnolda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed Arnoldową chałupą rosły dwie stare akacje.

 (1.1) Sąsiadował z Maciejową zagrodą z jednej strony i z Arnoldowym polem z drugiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arnold mos., Arnoldowa ż.

Wiktionary


arnoldson

nazwisko


SJP.pl


arnoldziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arnoldy lub z nią związany


SJP.pl


arnon

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arnon – rzeka, dopływ Cher
  • Arnon – historyczna nazwa strumienia Wadi al-Maudżib
  • Arnon – rzeka, dopływ Lac de Neuchâtel
  • Abraham Arnon – żydowski pedagog
  • Baruch Arnon – żydowski pianista
  • Daniel Arnon – amerykański fizjolog roślin
  • Izaak Arnon – żydowski agronom
  • Jigal Arnon – żydowski prawnik
  • Poj Arnon – tajski reżyser
  • Rut Arnon – żydowska biochemiczka

Wikipedia


arnosz

imię męskie


SJP.pl


arnota

arnota właściwa - gatunek niewielkiego, okrytozalążkowego drzewa z rodziny arnotowatych, rosnącego w Ameryce Środkowej i na Hawajach; drzewko orleańskie, orlean


SJP.pl


arnotowate

o cechach arnotowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arnotowaty

o cechach arnotowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny arnotowatych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arnota właściwa, achiote, achote, drzewko orleańskie (Bixa orellana L.) – gatunek niewielkiego drzewa z rodziny arnotowatych (Bixaceae).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arnotowate nmos.

Wiktionary


arność

liczba argumentów, jakie przyjmuje funkcja, operacja, relacja itp.; argumentowość


SJP.pl


aro

rodzaj dużej papugi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) samochód marki ARO

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) W. lp. od: ara

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ARO – rumuńskie przedsiębiorstwo branży motoryzacyjnej
  • Årø – duńska cieśnina
  • ARO (aktywność reninowa osocza) – badanie laboratoryjne
  • Aro – sieć handlowa
  • ARO – niemiecki konstruktor samochodów wyścigowych
  • Aro – polski raper

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek znów jeździ swoim starym aro do pracy w lesie.

 (2.1) Gdzież jesteś, ma aro czerwonopióra!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɔ, AS: aro

Wiktionary


arogancja

wyrażanie przesadnej, pyszałkowatej, bezczelnej pewności siebie połączone z ostentacyjnym lekceważeniem innych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odnosił się do współpracowników z wyjątkową arogancją, nic dziwnego, że nikt go nie lubił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔˈɡãnt͡sʲja, AS: arogãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogant m., arogantka ż.

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zuchwalstwo, impertynencja, buta, tupet, bezczelność, hucpa

Wiktionary


arogancki

butny, zuchwały, lekceważący innych, odznaczający się arogancją (np. arogancki szef, aroganckie zachowanie)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. taki, którego cechą jest arogancja

 (1.2) książk. będący oznaką arogancji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Heniek, kiedy wypije, staje się bardzo arogancki wobec kobiet.

 (1.2) Mam już dość twojego aroganckiego zachowania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔˈɡãnt͡sʲci, AS: arogãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogancja ż., aroganckość ż., arogant m., arogantka ż.

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezczelny, butny

 (1.2) lekceważący, bezczelny, butny

Wiktionary


arogancko

przysłówek

 (1.1) w sposób arogancki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogantka ż., arogant mos., aroganckość ż., arogancja ż.

 przym. arogancki

Wiktionary


aroganckość

→ arogancki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aroganckie; cecha tych, którzy są aroganccy

Wiktionary

Patrz:

arogancki

Powiązane:

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary


arogant

człowiek lekceważący innych, zachowujący się arogancko; impertynent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek arogancki, zuchwały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ależ się z niego zrobił arogant.

 (1.1) Dawniej był potulny, dziś arogant i pogardliwy […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔɡãnt, AS: arogãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogancja ż.

:: fż. arogantka ż.

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zuchwalec, tupeciarz, hucpiarz, impertynent

Wiktionary


arogantka

→ arogant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta arogancka, zuchwała

Wiktionary

Patrz:

arogant

Przykłady

 (1.1) Ależ z niej zrobiła się arogantka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogancja ż.

:: fm. arogant m.

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tupeciara, impertynentka, chamka, gburka

Wiktionary


arom

dawniej: miła woń, przyjemny zapach; aromat


SJP.pl


aromacik

zdrobnienie od: aromat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od aromat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aromat, lecz tylko nikły aromacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m.

 przym. aromatyczny

Wiktionary


aromamarketing

marketing z użyciem zapachów; aromarketing


SJP.pl


aromamarketingowy

→ aromamarketing


SJP.pl

Patrz:

aromamarketing

aromantyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. orientacja romantyczna polegająca na nieodczuwaniu pociągu romantycznego, odczuwaniu go znikomo bądź w określonych warunkach;

Wiktionary

Nie mylić z: aromatyczność, aseksualność.

Aromantyczność – orientacja romantyczna polegająca na nieodczuwaniu zainteresowania romantycznego innymi osobami lub odczuwaniu go w stopniu znikomym. Identyfikacja osoby aromantycznej często jest potocznie skracana do "aro".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aromantyczność jest dość nieznanym terminem dlatego w popkulturze brakuje jej reprezentacji.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aromantyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spektrum aromatyczne

Wiktionary


aromantyczny

taki, który nie odczuwa pociągu romantycznego


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odczuwający pociąg romantyczny znikomo, wcale lub tylko w określonych warunkach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wyniku panującej powszechnie amatonormatywności osoby alloromantyczne mogą nabrać przekonania, że ludzie aromantyczni są pozbawieni uczuć, co nie ma przecież nic wspólnego z rzeczywistością.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromantyczność ż.

Wiktionary


aromarketing

marketing z użyciem zapachów; aromamarketing


SJP.pl


aromat

1. przyjemny zapach;
2. przyprawa do ciast (zwykle jako olejek zapachowy);
3. zwykle w liczbie mnogiej: aromaty - substancje, olejki, kadzidła wydzielające mocną woń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zapach sprawiający przyjemność

 (1.2) chem. spoż. kosmet. substancja dodawana do produktów poprawiająca walory smakowe i/lub zapachowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten deser to doskonałe połączenie smaków i aromatów.

 (1.1) W całości gałka muszkatołowa trzyma się długo, a sproszkowana szybko traci swój specyficzny aromat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔ̃mat, AS: arõmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromatyzacja ż., aromatyzowanie n., aromacik mrz., aromatyzer mrz.

 czas. aromatyzować ndk.

 przym. aromatyczny, aromatowy

 przysł. aromatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) woń, zapach

Wiktionary


aromataza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) enzym odpowiedzialny za przemianę męskich hormonów w żeńskie

Wiktionary

Aromataza (syntetaza estrogenowa, CYP19A1; EC 1.14.14.14) – enzym z klasy oksydoreduktaz, z rodziny cytochromu P450. Katalizuje aromatyzację pierścienia A androgenów (testosteronu i androstendionu) i przekształcenie ich w estrogeny, odpowiednio w 17β-estradiol (E2) i estron (E1).

Wikipedia


aromaterapeuta

specjalista stosujący aromaterapię (leczący za pomocą olejków eterycznych); aromatoterapeuta


SJP.pl


aromaterapeutka

→ aromaterapeuta; aromatoterapeutka


SJP.pl


aromaterapeutyczny

związany z aromaterapią (np. seans aromaterapeutyczny, kominek aromaterapeutyczny); aromatoterapeutyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z aromaterapią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromaterapia ż.

Wiktionary


aromaterapia

leczenie zapachami; aromatoterapia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

Wiktionary

Ten artykuł opisuje teorie, metody lub czynności niezgodne ze współczesną wiedzą medyczną.

Aromaterapia – wykorzystywanie materiałów roślinnych i aromatycznych olejów roślinnych, w tym olejków eterycznych do poprawy psychicznego lub fizycznego samopoczucia. W medycynie niekonwencjonalnej bywa stosowana jako uzupełnienie terapii lub jako forma medycyny alternatywnej. Dodatkowe leczenie może być oferowane, wraz ze standardowym leczeniem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy rozpoczęła się moda na aromaterapię – jedną z dziedzin medycyny współczesnej i naturalnej, poprawiającą zapachami zdrowie i samopoczucie – w sklepach w ilościach hurtowych do wyboru i koloru pojawiły się świece o wszystkich dających się tylko wyobrazić woniach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔ̃matɛˈrapʲja, AS: arõmaterapʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromaterapeuta m., aromaterapeutka ż.

 przym. aromaterapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aromatoterapia

Wiktionary


aromatoterapeuta

specjalista stosujący aromatoterapię (leczący za pomocą olejków eterycznych); aromaterapeuta


SJP.pl


aromatoterapeutyczny

związany z aromatoterapią (np. seans aromatoterapeutyczny, kominek aromatoterapeutyczny); aromaterapeutyczny


SJP.pl


aromatoterapia

leczenie zapachami; aromaterapia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. aromaterapia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie połączenie ciepła, aromatoterapii, masażu i spokojnej muzyki powoduje bardzo głębokie rozluźnienie napiętych mięśni, jednocześnie głęboko nas relaksując i odprężając.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔ̃ˈmatɔtɛˈrapʲja, AS: arõmatoterapʹi ̯a

Wiktionary


aromatowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aromatem, dotyczący aromatu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m.

Wiktionary


aromaty

1. przyjemny zapach;
2. przyprawa do ciast (zwykle jako olejek zapachowy);
3. zwykle w liczbie mnogiej: aromaty - substancje, olejki, kadzidła wydzielające mocną woń


SJP.pl

Ar

Wikipedia


aromatyczniej

stopień wyższy od przysłówka: aromatycznie


SJP.pl


aromatyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: aromatyczny; bardziej aromatyczny


SJP.pl


aromatyczno-smakowy

związany zarówno z aromatem, jak i ze smakiem (np. przyprawy aromatyczno-smakowe)


SJP.pl


aromatyczność

występowanie sprzężonego cyklicznego układu wiązań podwójnych (pierścień aromatyczny) w związkach chemicznych (związki aromatyczne)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aromatyczne

Wiktionary

Aromatyczność – zjawisko występowania sprzężonego cyklicznego układu wiązań podwójnych, wykazujących efekt delokalizacji elektronów π. Ilościowa ocena stopnia aromatyczności określana jest przez wartość energii rezonansowej. Aromatyczność powoduje zwiększoną stabilność termodynamiczną cząsteczki związku chemicznego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aromatyczny

 przysł. aromatycznie

Wiktionary


aromatyczny

mający przyjemny zapach (np. aromatyczne zioła, aromatyczna herbata)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający silny, miły zapach

 (1.2) o wyraźnym, bogatym smaku

 (1.3) chem. o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zasiedli wszyscy przy okrągłym stole i z lubością poczęli kontemplować aromatyczny, złotoczerwony płyn, w najlepszej zgodzie przerzucając się uprzejmymi prośbami o przysunięcie cukiernicy.

 (1.2) Skąd ty wzięłaś takie aromatyczne pierożki?

 (1.3) Benzen to najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arõmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m., aromacik m., aromatyzowanie n., aromatyczność ż.

 przym. aromatyzowany

 czas. aromatyzować ndk.

 przysł. aromatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pachnący, wonny

 (1.2) smakowity, smaczny, pikantny, słony, dosolony

Wiktionary


aromatyzacja

nadawanie czemuś (zwłaszcza produktom spożywczym) odpowiedniego zapachu, dodawanie odpowiednich aromatycznych substancji zapachowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) proces nasycania czegoś aromatem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat mrz., aromatyzowanie n.

 czas. aromatyzować

Wiktionary


aromatyzacyjny

→ aromatyzacja


SJP.pl

Patrz:

aromatyzacja

aromatyzer

1. środek aromatyzujący;
2. zwykle w liczbie mnogiej: bakteria mlekowa, która produkuje substancje nadające przyjemny zapach produktom mlecznym


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aromatyzer – substancja nadająca aromat
  • aromatyzer – urządzenie rozpylające substancje aromatyzujące, np. za pomocą ultradźwięków
  • aromatyzery – bakterie mlekowe wytwarzające substancje o przyjemnym zapachu

Wikipedia


aromatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) spoż. kosmet. dodawanie do czegoś aromatów w celu nadania jakiegoś zapachu

 (1.2) chem. proces otrzymywania związków aromatycznych z innych związków organicznych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m., aromatyzacja ż., aromatyzer m.

 czas. aromatyzować

 przym. aromatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) aromatyzacja

Wiktionary


aromatyzować

nadawać czemuś (zwłaszcza produktom spożywczym) odpowiedni zapach, dodawać odpowiednie aromatyczne substancje zapachowe


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaromatyzować)

 (1.1) chem. nadawać zapachu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ponadto istnieje definicja wódki smakowej – jest to wódka, której nadano dominujący smak, inny niż smak surowców; można ją słodzić, kupażować, aromatyzować, leżakować lub barwić.

 (1.1) Najbardziej lubiła rachatłukum aromatyzowane wodą różaną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat mrz., aromatyzacja ż., aromatyzowanie n.

 czas. zaromatyzować dk.

 przym. aromatyczny

Wiktionary


aromorfoza

Aromorfoza – termin wprowadzony przez Aleksieja Siewiercowa na określenie "kluczowej innowacji" w rozwoju istot żywych – istotnych zmian w budowie i funkcjonowaniu organizmów, podnoszące je na wyższy poziom rozwoju ewolucyjnego, umożliwiające opanowanie nowych środowisk (w odróżnieniu od drobnych zmian przystosowawczych, dla których zaproponował termin idioadaptacja).

Wikipedia


aromun

członek grupy etnicznej zamieszkującej południowo-wschodnią Europę


SJP.pl


aromuni

1. mieszkańcy górskich regionów południowo-wschodniej Macedonii, północnej Grecji i południowej Albanii;
2. południowe odgałęzienie Rumunów


SJP.pl


aromunka

członkini grupy etnicznej zamieszkującej południowo-wschodnią Europę


SJP.pl


aromuński

związany z Aromunami, grupą etniczną


SJP.pl


aron

roślina z rodziny obrazkowatych; obrazkowiec, obrazki plamiste


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aron (zm. 1059) – biskup krakowski, arcybiskup, pierwszy opat benedyktynów tynieckich
  • Aron (talmudysta) (1750–1806) – uczony talmudysta
  • Raymond Aron (1905–1983) – francuski socjolog
  • Aron – miejscowość i gmina we Francji
  • Aron – Pokémon
  • Aron – imię męskie
  • Aron – roślina z rodziny obrazkowatych
  • Aron – rzeka we Francji
  • Aron ha-kodesz – nazwa szafy ołtarzowej, w której przechowywane są zwoje tory w synagogach
  • Petru Aaron (Aron) – biskup unicki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aron jest moim przyjacielem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɔ̃n, AS: arõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aaron

Wiktionary


aronia

krzew z rodziny różowatych o białych lub różowych kwiatach i jagodowych owocach z dużą ilością witamin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Aronia|ref=tak., krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;

 (1.2) spoż. owoc aronii (1.1) używany głównie na przetwory

Wiktionary

Aronia ("Aronia" Medik.) – rodzaj roślin z rodziny różowatych. Obejmuje dwa gatunki i mieszańca między nimi. Rośliny te występują w naturze we wschodniej części Ameryki Północnej – od Nowej Fundlandii i Ontario po Florydę i Teksas. Rosną tam w wilgotnych i bagiennych lasach oraz na mokradłach. Kwiaty zapylane są zwykle przez pszczoły, przy czym rośliny te zdolne są do tworzenia nasion zarówno w wyniku zapylenia krzyżowego, samopylności, jak i apomiksji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na plantacjaantacji było aż czarno od owoców aronii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔ̃ɲja, AS: arõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aroniowy

Wiktionary


aroniowy

→ aronia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zrobiony z aronii

Wiktionary

Patrz:

aronia

Powiązane:

 rzecz. aronia ż.

Wiktionary


aroniówka

nalewka z aronii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. nalewka z aronii

Wiktionary


aronowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arona lub z nim związany


SJP.pl


arosa

model samochodu marki Seat


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arotron

gatunek ryby z rodziny rozdymkowatych


SJP.pl


arowana

arowana azjatycka - gatunek akwariowej ryby z rzędu kostnojęzykokształtnych


SJP.pl


arowy

→ ar


SJP.pl

Patrz:

ar

arp

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arp – miasto w USA, w stanie Teksas
  • ARP (Address Resolution Protocol) – Internetowy protokół komunikacyjny
  • Akademickie Radio „Pomorze” (ARP)
  • Agencja Rozwoju Przemysłu (ARP)
  • Aerodrome Reference Point - Punkt Odniesienia Lotniska - punkt wyznaczony na środku dróg startowych lotniska lub na ich przecięciu; wyznacza położenie portu lotniczego.
  • Arp 147
  • Arp 256
  • Arp Life
  • Arp Schnitger
  • ARP Spoofing
  • ARP Instruments
  • ARP – Aeroklub Rzeczypospolitej Polskiej

Wikipedia


arpa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żegl. morski radarowy system antykolizyjny

Wiktionary

Zobacz też: Arpa (ilchan).

Arpa (hy.) lub Arpaçay (az.) – rzeka w Armenii i w Azerbejdżanie. Bierze początek w Górach Zangezurskich, na wysokości 2985 m n.p.m. Uchodzi lewostronnie do Araksu, na wysokości 780 m n.p.m.

Ma 126 km lub 128 km długości. Zlewnia zajmuje powierzchnię 2630 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Minęło kilkanaście minut i zaalarmowany przez arpę oficer podszedł do radaru, przeanalizował parametry zbliżającego się niebezpiecznym kursem statku, po czym przystąpił do szczegółowej oceny sytuacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarpa, AS: arpa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ARPA ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ARPA

Wiktionary


arpad

członek dynastii węgierskich książąt (889-1001) i królów (1001-1301)


SJP.pl

Arpad (ur. ok. 845–850, zm. 907?) – wódz węgierski, protoplasta dynastii Arpadów. Przeszedł na czele Madziarów przez Przełęcz Werecką na tereny zwane obecnie Niziną Węgierską rozpoczynając w ten sposób proces osiedlania się na terenie Panonii.

Wikipedia


arpadowie

dynastia panująca na Węgrzech do 1301 roku


SJP.pl

Arpadowie (rzadziej Arpadzi, czasem: dynastia Arpadowiczów) – dynastia książąt (889–1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

Wikipedia


arpadowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arpada lub z nim związany


SJP.pl


arpedżio

wykonanie akordu przez branie poszczególnych jego dźwięków w szybkim tempie; arpeggio


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. zob. arpeggio.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈpɛd͡ʒʲjɔ, AS: arpeǯʹi ̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arpeggiator mrz., arpeggio n.

 przym. arpedżiowy, arpeggiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. arpeggio

Wiktionary


arpedżiowy

związany z arpedżiem


SJP.pl


arpeggio

[czytaj: arpedżio] wykonanie akordu przez branie poszczególnych jego dźwięków w szybkim tempie; arpedżio


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

 (1.2) muz. akord zagrany w formie arpeggia (1.1)

Wiktionary

Arpeggio (wł.) – sposób wykonywania współbrzmień mający charakter ozdobnika, zaznaczany pionową linią falistą poprzedzającą akord.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W tym utworze najbardziej podobają mi się piękne arpeggia na końcu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈpɛd͡ʒʲjɔ, AS: arpeǯʹi ̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arpedżio

 przym. arpedżiowy, arpeggiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. arpedżio

Wiktionary


arpeggione

[czytaj: arpedżione] strunowy instrument muzyczny łączący cechy gitary i wiolonczeli; gitara miłosna, gitara-wionczela


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arpeggiowy

przymiotnik od: arpeggio


SJP.pl


arpitański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arpitanią, dotyczący Arpitanii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język arpitański;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arpitania ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) franko-prowansalski

Wiktionary


arquette

nazwisko


SJP.pl


arr

wykrzyknik

 (1.1) okrzyk piracki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Agencja Rynku Rolnego
  • Agencja Rozwoju Regionalnego
  • Analizator Równań Różniczkowych
  • ARR – Alzacka Republika Rad
  • ARR – kod IATA lotniska Alto Río Senguer

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arr, piraci płyną ku przygodzie!

Wiktionary


arran

brytyjska wyspa u zachodnich wybrzeży Szkocji


SJP.pl

Arran (gael. "Eilean Arainn") – wyspa w zachodniej Szkocji, położona w zatoce Firth of Clyde. Jej powierzchnia wynosi 427 km², a liczba mieszkańców – 5058 (2001). Arran jest 7. co do wielkości szkocką wyspą i 9. w kolei z otaczających Wielką Brytanię (wyłączając Irlandię). Pod względem administracyjnym wyspa należy do jednostki North Ayrshire, a historycznie – do hrabstwa Buteshire.

Wikipedia


arrangement

[czytaj: arąŻMĄ] częściowo improwizowana aranżacja muzyki rozrywkowej


SJP.pl


arras

tkanina dekoracyjna na ścianę, tkana z cienkich nici wełnianych i jedwabnych, często z dodatkiem nici złotych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arras – miasto i gmina we Francji
  • Arras – okręg () we Francji
  • Arras – wieś w Albanii w okręgu Dibra, w gminie Arras
  • arras – rodzaj tkaniny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arrasy wawelskie nazywane też bywają arrasami Jagiellońskimi lub arrasami Zygmuntowskimi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarːas, AS: a•ras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arrasowość ż., Arras n./mrz.

 przym. arrasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tapiseria, gobelin; daw. szpaler

Wiktionary


arraski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arras, dotyczący Arras

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Również biskup arraski Dutois i inni czołowi przedstawiciele kościoła wzywali naród do współpracy z okupantami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arras n., arras m.

 przym. arrasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. atrebateński

Wiktionary


arrasowy

związany z arrasem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arrasem, dotyczący arrasów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arras mrz., Arras n.

 przym. arraski

Wiktionary


arrau

gatunek słodkowodnego żółwia z Ameryki Południowej


SJP.pl

Arrau ("Podocnemis expansa") – gatunek żółwia z rodziny Podocnemididae. To największy amerykański żółw z podrzędu żółwi bokoszyjnych.

Wikipedia


arrenotokia

w biologii: rodzaj partenogenezy, w trakcie której z niezapłodnionych komórek jajowych rozwijają się wyłącznie samce (np. trutnie pszczoły miodnej); arhenotokia, arrhenotokia


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arrhenotokia

w biologii: rodzaj partenogenezy, w trakcie której z niezapłodnionych komórek jajowych rozwijają się wyłącznie samce (np. trutnie pszczoły miodnej); arhenotokia, arrenotokia


SJP.pl


arriba

miasto w USA


SJP.pl

Arriba – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kolorado, w hrabstwie Lincoln.

Wikipedia


arrow

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Gilbert John Arrow (1873–1948) – angielski entomolog
  • Kenneth Arrow – ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla
  • Michelle Arrow – australijska historyk
  • Chec 2 (Arrow-2) – naziemny rakietowy system antybalistyczny
  • Arrow – amerykański serial przygodowy, emitowany od 2012 roku na stacji The CW.
  • Arrow – miejscowość w hrabstwie Warwickshire (Anglia)
  • Arrow, Kentucky
  • HMS „Arrow” – nazwa brytyjskich okrętów

Wikipedia


arrozacja

podwyższenie kwoty lub przedłużenie terminu pożyczki pod warunkiem dopłaty


SJP.pl

Arrozacja – podwyższenie lub odnawianie pożyczki polegające na uzależnieniu uznania dawnej pożyczki od dopłaty do obligacji.

Wikipedia


arsa

akcentowana sylaba w metryce antycznej


SJP.pl

Zobacz też: Arsa (Rumunia).

Arsa (gr. "ἄρσις" [ársis] – ’podniesienie’) – w poezji antycznej jest to mocniejsza część stopy wierszowej. Druga, słabsza część stopy wierszowej nazywana jest tezą.

Nazwa wywodzi się od „podniesienia” stopy w tańcu, któremu towarzyszył śpiew – arsa była tą sylabą (czy też częścią) stopy wierszowej, która była śpiewana w chwili, kiedy tancerz odrywał własną stopę od ziemi. W związku z tym arsa była początkowo właśnie słabszą rytmicznie częścią stopy wierszowej.

Wikipedia


arsakes

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m. (noszone m.in. przez królów Partów)

Wiktionary

Zo

Wikipedia


arsan

związek organiczny; arsenowodór


SJP.pl


arsen

pierwiastek chemiczny o symbolu As, szary, żółty lub czarny półmetal, silnie trujący


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

 (1.2) slang. pośladki, odbyt

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma arsen?

 (1.2) Waldek kopnął z całej siły Sławka w dolną część arsena.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarsɛ̃n, AS: arsẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsenek m., arsenian m., arsenin m., arsenowodór m., arszenik m., Arseniusz mos.

 przym. arsenawy, arsenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) As

 (1.2) rzyć, zadek, tyłek

Wiktionary


arsenal

[czytaj: ARsenal] klub piłkarski z Londynu


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arsenal – stacja metra w Londynie
  • Arsenal F.C. – angielski klub piłkarski z siedzibą w północnym Londynie, 13-krotny mistrz kraju
    • Arsenal L.F.C. – angielski żeński klub piłkarski
    • Arsenal TV – telewizja klubowa działająca w latach 2008–2009
  • Arsenal de Llavallol Buenos Aires – argentyński klub piłkarski z siedzibą w Llavallol
  • Arsenal Sarandí – argentyński klub piłkarski z siedzibą w Sarandí
  • Arsenal Tivat – czarnogórski klub piłkarski z siedzibą w Tivat
  • Arsenali Tbilisi – gruziński klub piłkarski z siedzibą w Tbilisi
  • Arsenał Charków – ukraiński klub piłkarski z siedzibą w Charkowie
  • Arsenał Kijów – ukraiński klub piłkarski z siedzibą w Kijowie
  • Arsenal Stadium – dawny stadion piłkarski londyńskiego Arsenalu
  • Arsenal Ground – stadion w Saint Anne na wyspie Alderney

Wikipedia


arsenalik

zdrobnienie od: arsenał


SJP.pl


arsenalikowy

przymiotnik od: arsenalik


SJP.pl


arsenalski

→ Arsenal


SJP.pl

Patrz:

Arsenal

arsenawy

zawierający arsen trójwartościowy (trójtlenek arsenu)


SJP.pl


arsenał

1. składnica broni, zbrojownia;
2. znaczny zbiór czegoś: konkretnych przedmiotów lub sposobów, pomysłów itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; Gloger.

 (1.2) książk. zgromadzona broń

 (1.3) przen. bogaty zbiór czegoś

Wiktionary

Arsenał (wł. "arsenale", fr. "arsenal") – budynek lub zespół budynków o cechach obronnych, w którym przechowywano broń oraz sprzęt wojenny (zbrojownia). Arsenały posiadały także warsztaty, w których naprawiano i wytwarzano broń ręczną oraz odlewano działa (w ludwisarni).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Powstańcom udało się zdobyć arsenał, dzięki czemu znacznie poprawiło się ich uzbrojenie.

 (1.2) Miał w domu bogaty arsenał dziewiętnastowiecznych pistoletów.

 (1.3) Za każdą fuchę dostawał flaszkę. W ten sposób uzbierał mu się niezły arsenał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃naw, AS: arsẽnau̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arsenałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbrojownia, cekhauz

 (1.2) uzbrojenie

 (1.3) zasób, zbiór, kolekcja

Wiktionary


arsenałowy

związany z arsenałem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z arsenałem, dotyczący arsenału

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsenał mrz.

Wiktionary


arsenek

związek arsenu z metalem; np. nikielin, lelingit, smaltyn, domeykit


SJP.pl


arseniak

trujący gaz o zapachu czosnku; arsenowodór


SJP.pl


arsenian

sól kwasu arsenowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arseniany są pochodnymi kwasu arsenowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃ɲãn, AS: arsẽńãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arszenik mrz., arsen mrz., tioarsenian

Wiktionary


arseniany

sól kwasu arsenowego


SJP.pl

Arseniany, nazwa systematyczna: tetraoksydoarseniany(3−), w systemie Stocka: arseniany(V) – sole i estry kwasu arsenowego.

Sole kwasu arsenowego zawierać mogą jony #PATRZ (arseniany), #PATRZ (wodoroarseniany) lub #PATRZ (diwodoroarseniany). Są to przeważnie bezbarwne substancje słabo rozpuszczające się w wodzie otrzymywane w reakcjach zobojętniania kwasu arsenowego lub stapiania tritlenku diarsenu. Przykładem arsenianu jest fahleit.

Wikipedia


arsenin

sól kwasu arsenawego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenawego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arseniny są pochodnymi kwasu arsenawego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃ɲĩn, AS: arsẽńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen mrz., arszenik mrz.

Wiktionary


arseniny

sól kwasu arsenawego


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arsenit

minerał, tlenek arsenawy


SJP.pl


arseniuk

nazwisko


SJP.pl


arseniusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arseniusz (imię)
  • Arseniusz (Berło)
  • Arseniusz (biskup turowski)
  • Arseniusz (Bradvarević)
  • Arseniusz (Briancew)
  • Arseniusz (Czechowcew)
  • Arseniusz (Czekandrakow)
  • Arseniusz (Glavčić)
  • Arseniusz II (arcybiskup ochrydzki)
  • Arseniusz IV (patriarcha Serbii)
  • Arseniusz (Izotow)
  • Arseniusz (Jakowenko)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃ɲuʃ, AS: arsẽńuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen m., arsenek m.

:: fż. Arsenia ż.

 przym. Arseniuszowy, arsenowy, arsenkowy

Wiktionary


arsenki

związek arsenu z metalem; np. nikielin, lelingit, smaltyn, domeykit


SJP.pl


arsenolit

minerał, arszenik rodzimy, produkt utleniania minerałów arsenowych


SJP.pl

Arsenolit – rzadki minerał z klasy tlenków.

Wikipedia


arsenoorganiczny

związki arsenoorganiczne - związki organiczne zawierające w cząsteczce atomy arsenu związane bezpośrednio z atomami węgla


SJP.pl


arsenopiryt

minerał, siarczek żelaza i arsenu; piryt arsenowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

Wiktionary

Arsenopiryt – minerał z gromady siarkosoli; jego głównym składnikiem siarczek żelazowo-arsenowy. Minerał pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od składu chemicznego (E.F. Glocker, 1847).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arsenopirytowy

Wiktionary


arsenopirytowy

przymiotnik od: arsenopiryt


SJP.pl


arsenowodór

związek organiczny, silnie trujący gaz o zapachu czosnku; arsan


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. trujący, nieorganiczny gaz, którego zapach przypomina czosnek;

Wiktionary

Arsenowodór, – nieorganiczny związek chemiczny, bezbarwny, piroforyczny, silnie trujący gaz o zapachu czosnku. Słabo rozpuszcza się w wodzie. Ogrzewany rozkłada się na arsen i wodór.

Powstaje w wyniku działania kwasami lub wodą na arsenki metali np.:

Reakcję powstawania arsenowodoru wykorzystuje się przy próbie Marsha podczas wykrywania związków arsenu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarsɛ̃nɔˈvɔdur, AS: arsẽnovodur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen mrz.

Wiktionary


arsenowy

przymiotnik od: arsen


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. dotyczący arsenu, zawierający arsen

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przełom w wytwórczości nastąpił w środkowej epoce brązu, pojawiają się częściej klasyczne brązy cynowe, które wypierają brązy arsenowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen m., Arseniusz mos.

Wiktionary


arsis

[czytaj: ars-is] krój czcionki


SJP.pl

Arsis – amerykański zespół technical melodic death metalowy. Zespół został założony w Virginia Beach z inicjatywy Jamesa Malone'a oraz Michaela Van Dyne'a.

Wikipedia


arsja

gatunek ryby z rzędu flądrokształtnych


SJP.pl

Arsja ("Pseudorhombus arsius") – gatunek ryby flądrokształtnej z rodziny Paralichthyidae.

Wikipedia


arsonian

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arsoniany są pochodnymi kwasów arsonowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɔ̃ɲãn, AS: arsõńãn

Wiktionary


arsonin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonawych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arsoniny są pochodnymi kwasów arsonawych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɔ̃ɲĩn, AS: arsõńĩn

Wiktionary


arsonwalizacja

jedna z metod leczenia prądami wielkiej częstotliwości; darsonwalizacja


SJP.pl


arsyna

arsenoorganiczny związek chemiczny, alkilowa lub arylowa pochodna arsenowodoru


SJP.pl


arsynian

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsynowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arsyniany są pochodnymi kwasów arsynowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɨ̃ɲãn, AS: arsỹńãn

Wiktionary


arsynin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsynawych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Arsyniny są pochodnymi kwasów arsynawych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɨ̃ɲĩn, AS: arsỹńĩn

Wiktionary


arsyny

arsenoorganiczny związek chemiczny, alkilowa lub arylowa pochodna arsenowodoru


SJP.pl

Arsyny – grupa arsenoorganicznych związków chemicznych pochodnych arsenowodoru, powstałych przez podstawienie atomów wodoru przez jedną, dwie lub trzy grupy alkilowe lub arylowe. Dzielą się na:

Część chlorowcopochodnych arsyn jest bojowymi środkami trującymi. Mają one różne właściwości toksyczne, jednak zazwyczaj są także ogólnotrujące.

Wikipedia


arszenik

trójtlenek arsenu; bardzo silnie trująca substancja chemiczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. toksykol. pot. tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ktoś otruł baronową daniem z arszenikiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen mrz., arsenian mrz., arsenin mrz., arsenolit mrz.

 przym. arszenikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tritlenek diarsenu, trójtlenek arsenu, tlenek arsenu(III), wzór chemiczny|As2O3., wzór chemiczny|As4O6.

Wiktionary


arszenikowy

związany z arszenikiem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. związany z arszenikiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arszenik mrz.

Wiktionary


arszyn

dawna rosyjska miara długości równa 71,12 cm (arszyn rosyjski) lub 81,54 cm (arszyn galicyjski)


SJP.pl

Arszyn (ros. "аршин") – dawna rosyjska jednostka długości, będąca sumą długości łokcia i stopy, wahająca się w granicach 71,11-81,5 cm.

Termin odpowiada tureckiej jednostce długości arşın 68 cm, arşın architektoniczny 75,8 cm.

W zaborze rosyjskim w latach 1849–1915 urzędowo 1 arszyn = 0,711167 metra, czyli 1 m = 1,406100 arszyna.

Wikipedia


art

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. wyraz tworzący pojęcia związane ze sztuką

 (1.2) pot. skr. od artykuł

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Art – legendarny król Irlandii, syn Conna
  • ART – Akademia Rolniczo-Techniczna im. Michała Oczapowskiego w Olsztynie, obecnie wchodząca w skład Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego
  • ART – skrót od ang. „assisted reproductive technology”, czyli techniki wspomaganego rozrodu
  • ART Grand Prix – francuski zespół wyścigowy
  • terapia antyretrowirusowa
  • Android Runtime – środowisko uruchomieniowe systemu Android
  • Arth

Wikipedia

Wymowa:

IPA: art, AS: art

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. artysta mos., artystka ż.

:: skr. art.

 (1.2)

:: rzecz. artykuł mrz., artykułowanie n.

:: czas. artykułować ndk.

:: skr. art.

Wiktionary


art-house

[czytaj: art-hałz] art house, arthouse; środowiskowo:
1. filmy niszowe i niezależne dla wyrobionych widzów;
2. kino studyjne


SJP.pl


art-house'owy

→ art-house [czytaj: art-hałzowy]; art-housowy, arthouse'owy, arthousowy


SJP.pl


art-housowy

→ art-house [czytaj: art-hałzowy]; art-house'owy, arthouse'owy, arthousowy


SJP.pl


art.

skrót od:
1. artykuł; artyk.;
2. artystyczny;
3. artyleria; artyl.;
4. artyleryjski; artyl.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = artykuł

 (1.2) = szt. artysta, artystyczny

 (1.3) = wojsk. artyleria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgodnie z art. 30 §1 pkt 2 umowa o pracę rozwiązuje się przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artysta mos., artystka ż.

 przysł. artystycznie

 przym. artystyczny

Wiktionary


arta

1. starożytna Ambrakia, miasto w zachodniej Grecji, stolica prefektury o tej samej nazwie;
2. miasto w południowo-wschodnim Dżibuti, stolica regionu o tej samej nazwie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arta – miasto w Dżibuti
  • Arta – miasto w Grecji
  • Arta – prefektura w Grecji
  • Arta – gmina w Grecji
  • Region Arta – region administracyjny w Dżibuti
  • Zatoka Arty – dawna nazwa Zatoki Ambrakijskiej na Morzu Jońskim
  • Arta Bajrami – albańska piosenkarka z Kosowa
  • Arta Dade – albańska polityk i pedagog
  • Arta Dobroshi – albańska aktorka
  • Artà
  • Arta Terme

Wikipedia


artagnan

Artagnan – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Pireneje Wysokie.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 436 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 88 osób/km² (wśród 3020 gmin regionu Midi-Pireneje Artagnan plasuje się na 641. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1490.).

Wikipedia


artakserkses

władca starożytnej Persji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) hist. imię|polski|m.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artakserkses I – władca starożytnej Persji 464 p.n.e.-425 p.n.e.
  • Artakserkses II – władca starożytnej Persji 404 p.n.e.-358 p.n.e.
  • Artakserkses III – władca starożytnej Persji 358 p.n.e.-338 p.n.e.
  • Artakserkses IV, Arses – władca starożytnej Persji 338 p.n.e.-336 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyszła również w siódmym roku panowania króla Artakserksesa gromada Izraelitów, kapłanów, lewitów, śpiewaków, odźwiernych i niewolników świątyni do Jerozolimy.

Wiktionary


artaud

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artald – święty Kościoła katolickiego, przeor, biskup;
  • Antonin Artaud – francuski aktor, dramaturg, reżyser, pisarz, teoretyk teatru.

Wikipedia


artbook

[czytaj: artbuk] dzieło artystyczne w formie książki, łączące w sobie cechy tradycyjnej książki oraz sztuki


SJP.pl


artbuyer

[czytaj: art bajer] pracownik agencji reklamowej zajmujący się wyszukiwaniem podwykonawców do realizacji danego projektu reklamy; art buyer


SJP.pl


artdecowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z art déco, dotyczący art déco

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. art déco n.

 przym. artdekowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artdekowski

Wiktionary


artefakcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od artefakt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie artefakt, lecz tylko mały artefakcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artefakt m.

Wiktionary


artefakt

1. wytwór pracy człowieka;
2. w fantastyce i grach komputerowych: cenny przedmiot o magicznych właściwościach;
3. nieprawidłowy element wyniku badania naukowego;
4. nieprawidłowa struktura tkanki lub komórki widziana w preparatach mikroskopowych;
5. zauważalna wada w obrazie lub dźwięku, powstająca zwykle w wyniku zastosowania stratnej kompresji danych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) antrop. przedmiot wykonany ludzką ręką;

 (1.2) biol. med. struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;

 (1.3) inform. fot. wada w oglądanym obrazie bądź słyszanym dźwięku będąca skutkami ubocznym zastosowania algorytmu kompresji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • artefakt (antropologia)
  • artefakt (archeologia)
  • artefakt (fantastyka)
  • artefakt (histologia)
  • artefakt (informatyka)
  • artefakt (psychologia)
  • artefakt (diagnostyka medyczna)
  • dzieło sztuki
  • artefakt kulturowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znalezisko kości mamuta otaczały krzemienne artefakty.

 (1.2) W wyniku przypadkowych ruchów kabli na wykresie EEG pojawił się artefakt.

 (1.3) Pogorszenie jakości jest jednak zauważalne przy dokładniejszym przyjrzeniu się zdjęciu – zwłaszcza w powiększeniu, gdyż kompresja JPEG powoduje powstawanie wokół ostrych krawędzi charakterystycznych plamkaamek zwanych artefaktami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɛfakt, AS: artefakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artefakcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabytek, przedmiot kultury materialnej, obiekt muzealny

 (1.2) zaburzenie

Wiktionary


artek

zdrobnienie od: Artur, Arkadiusz (imiona męskie)


SJP.pl

Artek (do 1925 Chasta) – obóz pionierski na Krymie, znajdujący się u podnóża południowo-zachodniego zbocza góry Ajudah (Aju-Dah), nad brzegiem Morza Czarnego, w miejscowości Gurzuf.

Pierwotna nazwa pochodzi od nazwy znajdującego się w tym miejscu uroczyska.

Wikipedia


artel

spółdzielnia pracy w Rosji carskiej i w Związku Radzieckim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) samodzielna grupa pracujących wspólnie robotników, rzemieślników lub myśliwych w Rosji i krajach postrosyjskich;

Wiktionary

Zobacz też: Artel – przedsiębiorstwo elektroniczne.

Artel ( артель) – brygada (zespół, grupa) robotników, myśliwych czy rzemieślników.

Wikipedia


artem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artemiusz m., Artemis ż., Artemida ż., artemizjon m.

Wiktionary


artemia

rodzaj skorupiaków z gromady skrzelonogów, używanych w akwarystyce jako pokarm


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artemia – imię żeńskie
  • Artemia – bezkręgowiec

Wikipedia


artemida

mit. gr. dziewicza bogini lasów i łowów, córka Zeusa i Leto; Artemis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Wiktionary

Artemida, Artemis ( Ἄρτεμις "Ártemis") – w mitologii greckiej bogini łowów, dzikiej przyrody (dzikich zwierząt, lasów) i księżyca. Córka Zeusa i Leto, siostra bliźniaczka Apolla (Apollina). Należała do grona dwunastu bogów olimpijskich. Jako bogini-dziewica sprawowała opiekę nad czystością i pomagała kobietom podczas porodów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apollo i Artemida, oboje strzelający niechybnie z łuku, uchodzili za dawców nagłej śmierci.

 (1.1) Atrybutami Artemidy były: kołczan, strzały, łuk, łania, jeleń i niedźwiedź.

 (1.1) Obrażona bogini poskarżyła się Apollinowi i Artemidzie, którzy zabili strzałami z łuku dzieci Niobe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɛ̃ˈmʲida, AS: artẽmʹida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artemizje nmos., Artemizjon mrz.

:: war. Artemis ż.

 przym. Artemidzin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Artemis; Diana

Wiktionary


artemis

w mitologii greckiej: dziewicza bogini lasów i łowów, córka Zeusa i Leto; Artemida


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. zob. Artemida.

 (1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 105;

 (1.3) geogr. miejscowość w Grecji, w Attyce

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artemis (Artemida) – w mitologii greckiej bogini łowów i przyrody
  • Artemis – planetoida o numerze katalogowym 105
  • Artemis – satelita komunikacyjny
  • Artemis – operacja wojskowa w Demokratycznej Republice Konga (2003)
  • Artemis – robot patrolujący japońskie centrum handlowe i wszczynający alarm (lub przekazujący informacje drogą bezprzewodową na posterunek), gdy zarejestruje coś podejrzanego
  • Artemis – powieść Andy'ego Weira
  • Artemis – album Lindsey Stirling
  • Artemis – program załogowych lotów na Księżyc stworzony przez NASA
  • Artemis – program bioinformatyczny służący do obrazowania genomu
  • Artemis Records – wytwórnia płytowa
  • „Artémis” – nazwa francuskich okrętów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apollo i Artemis, oboje strzelający niechybnie z łuku, uchodzili za dawców nagłej śmierci.

 (1.1) Atrybutami Artemis były: strzały, kołczan, łuk, łania, jeleń i niedźwiedź.

 (1.2) Artemis porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɛ̃mʲis, AS: artẽmʹis

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Artemida.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Artemida; Diana

Wiktionary


artemiusz

imię męskie


SJP.pl

Artemiusz – imię męskie, pochodzenia greckiego, w wersji Αρτέμιος/Artemios wywodzące się od imienia bogini Artemidy, a w wersji Ἀρτεμής/Artemes znaczące „bezpieczny, idealnego zdrowia”. Imię to nosiło kilku świętych. Forma żeńska – Artemia.

Artemiusz imieniny obchodzi 6 czerwca i 20 października.

Wikipedia


artemiuszostwo

Artemiusz z małżonką; Artemiuszowie


SJP.pl


artemiuszowie

Artemiusz z małżonką; Artemiuszostwo


SJP.pl


artemiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Artemiusza lub z nim związany


SJP.pl


artemizja

Artemizja – greckie imię żeńskie.

Wikipedia


artemizjon

1. przylądek na Eubei;
2. świątynia Artemidy w Efezie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. hist. świątynia, miejsce kultu bogini Artemidy;

Wiktionary

To jest strona ujednoznaczniająca. Poniżej znajdują się różne znaczenia hasła „Artemizjon”.

Artemizjon – mianem tym nazywano każde miejsce kultu greckiej bogini Artemidy, jednakże najczęściej stosuje się tę nazwę w odniesieniu do następujących miejsc i obiektów:

Do znanych artemizjonów zalicza się także świątynia w Brauron.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Artemida ż., Artemis m., Artem m., Artemiusz m.

Wiktionary


artemizyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. med. substancja aktywna wytwarzana przez bylicę roczną (nazwa systematyczna|Artemisia annua|L.|ref=tak.), używana w leczeniu malarii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyciągi z rosnącej w Chinach rośliny Artemisia annua (w języku chińskim Qinghaosu) zawierające artemizynę, która jest związkiem niespokrewnionym chemicznie z chininą, charakteryzują się skutecznością sięgającą ponad 90%.

Wiktionary


arteon

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. mot. jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

Wiktionary

Zobacz też: Volkswagen Arteon.

Arteon – ogólnopolski miesięcznik poświęcony sztukom plastycznym. Wydawany od 2000 przez poznański Dom Wydawniczy "Kruszona". Celem pisma jest informowanie o współczesnym życiu kulturalnym z zakresu sztuk wizualnych i pobudzanie krytycznej refleksji na jego temat, a także popularyzacja sztuki współczesnej i dawnej, zarówno polskiej, jak i zagranicznej wśród szerokich grup społecznych z ukierunkowaniem na młodzież licealną i akademicką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na parkingu przed salonem stało sześć nowych arteonów.

Wiktionary


arteria

1. ważna droga komunikacyjna lądowa lub wodna;
2. tętnica (zwłaszcza jedna z głównych)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. tętnica

 (1.2) mot. ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gladiatorzy w starożytnym Rzymie, po tym jak tłum decydował o śmierci pokonanego, ostrzem miecza przebijali arterię i serce.

 (1.2) Wjechaliśmy na szeroką arterię, która doprowadziła nas do miasta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɛrʲja, AS: arterʹi ̯a

Wiktionary


arterialny

przymiotnik od: arteria; tętniczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. zob. tętniczy.

Wiktionary


arterie

forma rzeczownika.

 (1.1) M., B., W. plural|arteria.

Wiktionary


arteriografia

dział angiografii, metoda badania tętnic polegająca na uwidocznieniu ich w obrazie rentgenowskim przez wprowadzenie do nich środka kontrastującego


SJP.pl

Arteriografia – diagnostyczne badanie radiologiczne, którego zadaniem jest obrazowanie światła naczyń tętniczych.

Do tętnicy, najczęściej tętnicy udowej lub tętnicy ramiennej wprowadza się cewnik naczyniowy, przez który do krwi wstrzykuje się rozpuszczalny w wodzie środek kontrastowy, który dociera do regionu organizmu podlegającego badaniu, a następnie wykonuje się serię zdjęć rentgenowskich. Pozwala to na uwidocznienie naczyń, ich odgałęzień i zmian chorobowych w nich występujących. [].

Wikipedia


arteriograficzny

przymiotnik od: arteriografia


SJP.pl


arteriopatia

peryferyjne zaburzenie ukrwienia tętniczego


SJP.pl


arteriosklerotyczny

wywołany arteriosklerozą, powstały na skutek arteriosklerozy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. miażdżycowy (związany z arteriosklerozą czyli miażdżycą)

Wiktionary


arterioskleroza

choroba polegająca na odkładaniu się na ściankach tętnic cholesterolu (i innych substancji); miażdżyca tętnic


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. miażdżyca.

Wiktionary


arterioskopia

w medycynie: metoda badania wnętrza tętnic


SJP.pl


arteriotomia

zabieg polegający na nacięciu tętnicy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja, AS: arterʹi ̯otõmʹi ̯a

Wiktionary


arteryjny

przymiotnik od: arteria; tętniczy, arterialny


SJP.pl


arteterapeuta

terapeuta leczący za pomocą sztuki


SJP.pl


arteterapeutka

→ arteterapeuta


SJP.pl

Patrz:

arteterapeuta

arteterapeutyczny

→ arteterapia


SJP.pl

Patrz:

arteterapia

arteterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) terapia przez sztukę

Wiktionary

Ar

Wikipedia


artezja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. rzad. Artois, kraina historyczna w północnej Francji, z głównym ośrodkiem w Arras;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artezyjczyk mos., Artezyjka ż.

 przym. artezyjski

Wiktionary


artezyjski

1. wody artezyjskie: wody podziemne zdolne do samowypływu na powierzchnię terenu na skutek różnicy ciśnienia;
2. studnia artezyjska: studnia ujmująca wody artezyjskie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geogr. hist. dotyczący Artezji (Artois), związany z Artezją (Artois), pochodzący z Artezji (Artois)

 (1.2) geol. dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wody artezyjskie występują tutaj między dwiema warstwami skał wodoszczelnych i podlegają ciśnieniu hydrostatycznemu, które w przypadku przebicia nadległej warstwy nieprzepuszczalnej prowadzi do powstania studni artezyjskiej lub źródła artezyjskiego, aż do osiągnięcia poziomu zwanego poziomem piezometrycznym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artezja ż.

Wiktionary


arthasiastra

podręcznik o sztuce rządzenia przypisywany hinduskiemu uczonemu Czanakji Kautilji


SJP.pl


arthouse

[czytaj: arthałz] art house, art-house; środowiskowo:
1. filmy niszowe i niezależne dla wyrobionych widzów;
2. kino studyjne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) film. gatunek filmowy obejmujący dzieła artystyczne, niekomercyjne, niszowe przeznaczone dla wyrobionego odbiorcy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arthouse'owy, arthausowy

Wiktionary


arthouse'owy

→ arthouse [czytaj: arthałzowy]; art-house'owy, art-housowy, arthousowy


SJP.pl


arthousowy

→ arthouse [czytaj: arthałzowy]; art-house'owy, art-housowy, arthouse'owy


SJP.pl


arthur

[czytaj: artur] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arthur – rzeka w Australii, w stanie Australia Zachodni
  • Arthur – film z 1981 roku
  • Arthur – film z 2011 roku
  • Arthur – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Douglas
  • Arthur – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Ida
  • Arthur – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Arthur
  • Arthur – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass
  • Arthur – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Chippewa
  • Arthur (ang. Arthur Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Clare
  • Arthur (ang. Arthur Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Kanabec
  • Arthur (ang. Arthur Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Traverse
  • Arthur (ang. Arthur Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Pitt

Wikipedia


artiom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;

 (1.2) geogr. osada w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) rosyjskie imię męskie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artiom (Fiodor Siergiejew) (1882–1921) – rosyjski rewolucjonista, działacz bolszewicki
  • Artiom – miasto w Federacji Rosyjskiej nazwane na cześć Artioma (Fiodora Siergiejewa)

Wikipedia

Synonimy:

 (2.1) Artem

Wiktionary


artiomowsk

1. miasto w Rosji;
2. w latach 1924-2016: Bachmut (miasto na Ukrainie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. Bachmut, miasto na Ukrainie, oficjalna nazwa w latach 1924−2016;

 (1.2) geogr. miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, w rejonie kurganińskim

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artiomowsk – miasto w Rosji
  • Bachmut – miasto na Ukrainie, w latach 1924–2016 pod nazwą Artiomowsk

Wikipedia

Powiązane:

 przym. artiomowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Bachmut

 (1.2) hist. Olchowski

Wiktionary


artman

firma odzieżowa


SJP.pl

Artman Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo handlu detalicznego z siedzibą w Krakowie, notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Przedmiotem jego działalności było projektowanie i dystrybucja odzieży.

Wikipedia


artois

[czytaj: artuA] nazwisko


SJP.pl

Artois [czyt. artua] – kraina historyczna w północnej Francji.

Wikipedia


artoteka

platforma lub projekt instytucji kultury zajmujący się promocją oraz wypożyczaniem współczesnej sztuki


SJP.pl


artralgia

ból stawów występujący w wielu chorobach reumatologicznych


SJP.pl

Artralgia (łac. "arthralgia") – ból stawów występujący przy braku jawnego zapalenia stawów. Występuje w wielu chorobach reumatologicznych, w tym szczególnie w toczniu rumieniowatym.

Wikipedia


artretyczka

kobieta cierpiąca na artretyzm (dnę, skazę moczanową)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta chora na artretyzm

Wiktionary


artretyczny

związany z artretyzmem, wywołany artretyzmem (np. artretyczne obrzęki stawów, dolegliwości artretyczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący artretyzmu

Wiktionary


artretyk

osoba cierpiąca na artretyzm (dnę, skazę moczanową)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) chory na artretyzm

Wiktionary


artretyzm

choroba przemiany materii, zapalenie stawów o charakterze napadowym, potem przewlekłym, spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, należące do chorób reumatycznych; dna, skaza moczanowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z powodu artretyzmu musiałam nieraz brać całą garść leków przeciwbólowych, aż doznałam uszkodzenia żołądka i nerek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artretyczka ż., artretyk

 przym. artretyczny

Wiktionary


artrocenteza

nakłucie jamy stawowej


SJP.pl


artrockowy

→ art rock [czytaj: artrokowy]


SJP.pl


artrodeza

operacyjne usztywnienie stawu


SJP.pl

Artrodeza, zwana również sztuczną ankylozą – operacyjne wytworzenie w stawie osteogenezy pomiędzy dwiema kośćmi wskutek interwencji chirurgicznej. Zabieg ma na celu trwałe usztywnienie stawu, uniemożliwiając jego późniejsze zginanie.

Artrodezę stosuje się w celu wyeliminowania niewyleczalnego bólu stawów, który nie może być usunięty przez analgetyki (środki przeciwbólowe), zastosowanie ortezy lub innych klasycznych metod. Typowym powodem takiego bólu są:

Wikipedia


artrografia

badanie diagnostyczne polegające na wprowadzeniu środka kontrastowego do stawu, a następnie wykonaniu rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej


SJP.pl


artrogrypoza

ograniczenie ruchomości stawów z przykurczami mięśni; wrodzona sztywność stawów


SJP.pl

Ar

Wikipedia


artrologia

dział anatomii dotyczący połączeń stawowych kości


SJP.pl


artrologiczny

→ artrologia


SJP.pl

Patrz:

artrologia

artropatia

zespół zmian zwyrodnieniowych stawów, powstały wskutek niewłaściwego odżywiania organizmu lub niewłaściwego obciążania stawów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów;

Wiktionary

Artropatia (gr. "ἄρθρον arthron" – staw, "πάθος páthos" – cierpienie) – ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów.

Pojęcie to obejmuje choroby zapalne oraz niezapalne, pierwotnie dotyczące narządu ruchu, jak i będące następstwem schorzeń obejmujących inne układy i narządy:

Wikipedia


artroplastyka

operacyjne odtworzenie stawu


SJP.pl


artroskop

specjalistyczny przyrząd umożliwiający wziernikowanie stawu i wykonywanie bezinwazyjnych zabiegów


SJP.pl

Ar

Wikipedia


artroskopia

metoda badania polegająca na oglądaniu wnętrza stawu, np. kolanowego za pomocą artroskopu; wziernikowanie stawu


SJP.pl

Ar

Wikipedia


artrotomia

operacyjne otwarcie stawu


SJP.pl

Artrotomia – zabieg operacyjny polegający na otwarciu stawu przez rozcięcie pokrywających go tkanek.

Wikipedia


artroza

choroba zwyrodnieniowa układu kostno-stawowego, rozwijająca się w stawach uprzednio uszkodzonych wskutek np. złamania czy wady wrodzonej


SJP.pl


artur

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Artur – imię męskie pochodzenia celtyckiego. Powstało ze złożenia dwóch wyrazów wywodzących się z języków celtyckich: "Art" – niedźwiedź, "ur" – młody, piękny, kwitnący. Podstawę imienia może także stanowić celtyckie słowo ard – wysoki, szlachetny.

W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 197639 mężczyzn o imieniu Artur nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dopiero gdy lekarz potwierdził jej słowa, uwierzyłem – mówi Artur Wawrzyniak, 29-latek, ojciec dziewięciomiesięcznego Bartka.

 (1.1) Pan Artur ma firmę remontowo-budowlaną w Legnicy.

 (1.1) Arturze, na kiedy przypadają twoje imieniny?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈartur, AS: artur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arturowa ż., Arturówna ż., Arturostwo lm m., Arturkowa ż., Arturkówna ż., Arturowo n.

:: zdrobn. Arturek m.

 przym. Arturowy, Arturkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Arturek

Wiktionary


arturas

litewskie imię męskie


SJP.pl


arturek

zdrobnienie od: Artur (imię męskie); Artek, Artuś


SJP.pl


arturiański

dotyczący legendarnych czasów króla Artura


SJP.pl


arturkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arturka lub z nim związany


SJP.pl


arturo

włoskie imię męskie


SJP.pl


arturostwo

Artur z małżonką; Arturowie


SJP.pl


arturowie

Artur z małżonką; Arturostwo


SJP.pl


arturowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Artura lub z nim związany


SJP.pl


artuś

zdrobnienie od: Artur (imię męskie); Artek, Arturek


SJP.pl


artycha

1. ekspresywnie: artysta;
2. potocznie:
a) fachowiec, spec; fachman, fachura;
b) mężczyzna zachowujący się w sposób dziwny lub trudny do zaakceptowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) reg. pozn. artysta

 (1.2) slang. więz. ładna dziewczyna

Wiktionary


artyficjalizm

przekonanie występujące u dzieci w wieku przedszkolnym, że niektóre przedmioty i zjawiska przyrody (np. słońce) są przez kogoś w jakimś celu zrobione


SJP.pl

Artyficjalizm – przekonanie charakterystyczne dla myślenia wczesnodziecięcego polegające na tym, że według dziecka wszystko na świecie łącznie z naturalnymi bytami i zdarzeniami jest wykonane lub wykonywane przez kogoś. Według tej teorii, dzieci pytane o pochodzenie rzeczy, opisują je przede wszystkim przez określenie wykonawcy i/lub czynności wytwarzającej rzeczy. Dzieci wyjaśniają świat intuicyjnie i uważają, że „świat jest produktem człowieka”.

Wikipedia


artyficjalny

dawniej: nienaturalny, sztuczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) daw. nienaturalny, sztuczny

Wiktionary


artyk.

skrót od: artykuł; art. (częściej)


SJP.pl


artykulacja

1. wymawianie głosek i słów;
2. wyraźne przedstawianie swoich poglądów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fonet. ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

 (1.2) stomat. sposób schodzenia się zębów przy zwieraniu szczęk

 (1.3) muz. sposób wydobywania dźwięków;

 (1.4) muz. wyraźne i czyste wykonywanie dźwięków w śpiewie koloraturowym

 (1.5) sposób głoszenia poglądów lub opinii

 (1.6) archit. rozbicie płaszczyzny na poszczególne części za pomocą motywów architektonicznych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • artykulacja (w architekturze) – podział płaszczyzny za pomocą elementów architektonicznych
  • artykulacja (w fonetyce) – proces kształtowania dźwięków mowy ludzkiej
  • artykulacja (w muzyce) – sposób wydobycia dźwięku z instrumentu
  • fonetyzacja (lub artykulacja) – powtarzanie czytanego tekstu na głos lub w myślach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zastosowali trzy rodzaje ideogramów różniące się długością artykulacji: nazwy jednosylabowe, słowa dwusylabowe i idiomy czterosylabowe.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. artykulacyjny

 czas. artykułować

 rzecz. artykuł mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artykułowanie, dykcja, werbalizacja, wokalizacja, wymawianie, wymowa

 (1.5) ekspresja, eksterioryzacja, formułowanie, uzewnętrznianie, wyrażanie

 (1.6) rozczłonkowanie

Wiktionary


artykulacyjny

dotyczący artykulacji (wymowy głosek), np. artykulacyjne ruchy narządów mowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) fonet. związany z artykulacją, dotyczący artykulacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artykuł mrz., artykulacja ż.

 czas. artykułować ndk., wyartykułować dk.

Wiktionary


artykulator

przyrząd do zmiany położenia gipsowej szczęki, stosowany w ortodoncji i chirurgii szczękowo-twarzowej


SJP.pl

Artykulator – mechaniczne urządzenie używane w ortodoncji i chirurgii szczękowo-twarzowej, w którym są usytuowane gipsowe modele szczęk. Praca artykulatora służy do zmienienia położenia (fiksowania) gipsowej szczęki i żuchwy. Zadaniem artykulatora jest zobrazowanie specjalistom jak zmieni się układ szczęk i warunków zgryzowych pacjenta po zabiegu chirurgicznym.

Wikipedia


artykulik

zdrobnienie od: artykuł


SJP.pl


artykulisko

zgrubienie od: artykuł


SJP.pl


artykuł

1. jedna z głównych form dziennikarskich; zawiera omówienie aktualnych wydarzeń politycznych, społecznych, kulturalnych,
2. rzecz będąca przedmiotem handlu, produkt, towar,
3. część ustawy lub umowy, ustęp, paragraf


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) publ. tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie

 (1.2) hand. rzecz, która jest przedmiotem handlu

 (1.3) praw. część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość

 (1.4) rel. reguła religijna, dogmat

 (1.5) jęz. rodzajnik, przedimek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • artykuł prasowy – drukowana wypowiedź publicystyczna
  • artykuł naukowy – artykuł w czasopiśmie naukowym, opisujący przebieg i wyniki badań naukowych
  • artykuł hasłowy w słowniku, leksykonie lub encyklopedii (mniej ściśle hasło) – odrębna jednostka/element zbioru informacyjnego (np. jednostka leksykograficzna), obejmująca zarówno wyrażenie objaśniane...
  • artykuł monograficzny – rodzaj drukowanej formy pracy naukowej, przedstawiającej w udokumentowany i wyczerpujący sposób opisywane zagadnienie, którego temat jest zbyt wąski na monografię, ma od kilkun...
  • artykuł rolny
  • artykuł spożywczy
  • artykuł rolno-spożywczy
  • artykuł gospodarstwa domowego
  • artykuł przemysłowy
  • artykuł pierwszej potrzeby
  • artykuł promocyjny – w reklamie i marketingu, np. wizytówka, ulotka, broszura
  • artykuł (prawo) – część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość, jednostka redakcyjna aktu prawnego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzisiejszym wydaniu gazety został umieszczony artykuł o sytuacji politycznej w Polsce.

 (1.2) Zaopatrzenie było skandaliczne, w sklepach brakowało nawet podstawowych artykułów.

 (1.3) Artykuł 172 Kodeksu pracy reguluje wypłacanie wynagrodzenia urlopowego.

 (1.4) Zmartwychwstanie Chrystusa jest podstawowym artykułem wiary chrześcijańskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɨkuw, AS: artykuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artykułowanie n., artykulacja ż.

:: zdrobn. artykulik m.

 czas. artykułować ndk., wyartykułować dk.

 przym. artykułowy, artykulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reportaż, doniesienie, felieton

 (1.2) produkt, towar, przetwór, wyrób, wytwór

Wiktionary


artykułowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|artykułować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. artykułować ndk.

 rzecz. artykuł mrz.

Wiktionary


artykułowany

1. wymawiać głoski;
2. wyrażać, wypowiadać, uzewnętrzniać werbalnie;
3. w muzyce: łączyć dźwięki w większe całości


SJP.pl


artykułować

1. wymawiać głoski;
2. wyrażać, wypowiadać, uzewnętrzniać werbalnie;
3. w muzyce: łączyć dźwięki w większe całości


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyartykułować)

 (1.1) fonet. wymawiać głoski

 (1.2) muz. w określony sposób grać na jakimś instrumencie

 (1.3) wyrażać swoje poglądy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zależności od ustawienia strun głosowych zmienia się wysokość i natężenie dźwięku, który jest artykułowany za pomocą warg, języka i podniebienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨkuˈwɔvat͡ɕ, AS: artykuu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artykuł mrz., artykulacja ż., artykułowanie n.

 czas. wyartykułować

 przym. artykulacyjny

 przysł. artykulacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymawiać

 (1.3) wyrażać opinię, uzewnętrzniać myśli / poglądy

Wiktionary


artykułowy

→ artykuł


SJP.pl

Patrz:

artykuł

artykuły

1. jedna z głównych form dziennikarskich; zawiera omówienie aktualnych wydarzeń politycznych, społecznych, kulturalnych,
2. rzecz będąca przedmiotem handlu, produkt, towar,
3. część ustawy lub umowy, ustęp, paragraf


SJP.pl


artyl.

art.; skrót od:
1. artyleria;
2. artyleryjski


SJP.pl


artyleria

1. rodzaj wojska uzbrojonego w broń średniego i dalekiego zasięgu, np. armaty, moździerze, wyrzutnie rakietowe;
2. broń palna o średnim i dalekim zasięgu rażenia;
3. nauka zajmująca się bronią artyleryjską


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; Gloger|Artyllerja|artyleria.

 (1.2) wojsk. uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwa bataliony i kompania artyleryi wystarczy do zwycięstwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈlɛrʲja, AS: artylerʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artylerzysta

 przym. artyleryjski, artyleryczny, artyleryjny

Wiktionary


artyleryczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. związany z artylerią, dotyczący artylerii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria ż., artylerzysta mos., artylerzystka ż.

 przym. artyleryjski, artyleryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. artyleryjski

Wiktionary


artyleryjny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. związany z artylerią, dotyczący artylerii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria ż., artylerzysta mos., artylerzystka ż.

 przym. artyleryjski, artyleryczny

Wiktionary


artyleryjski

dotyczący artylerii, artylerzysty, artylerzystów


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wojsk. przym. od artyleria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pluton saperów dostał się pod silny ostrzał artyleryjski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨlɛˈrɨjsʲci, AS: artyleryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria m., artylerzysta m., artylerzystka ż.

 przym. artyleryczny, artyleryjny

Wiktionary


artylerysta

dawniej: artylerzysta


SJP.pl


artylerzysta

żołnierz formacji, której podstawowym uzbrojeniem są działa o dużym zasięgu lub niektóre rodzaje broni rakietowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojsk. żołnierz wojsk artyleryjskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Kościele katolickim na 4 grudnia przypada wspomnienie św. Barbary z Nikomedii, patronki górników i artylerzystów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria ż.

:: fż. artylerzystka ż.

 przym. artyleryjski, artyleryczny, artyleryjny

Wiktionary


artylerzystka

→ artylerzysta


SJP.pl

Patrz:

artylerzysta

artymiak

nazwisko


SJP.pl


artymowicz

nazwisko


SJP.pl


artyst.

skrót od: artystyczny


SJP.pl


artysta

1. człowiek uzdolniony, tworzący dzieła (np. malarz), kreujący jakąś rolę (aktor) lub wykonawca utworu muzycznego (np. piosenkarz);
2. ktoś najlepszy w swoim fachu; arcymistrz;
3. ekspresywnie (pozytywnie lub negatywnie) o człowieku sprytnym i nietuzinkowym, mającym dziwne pomysły (czasem kaprysy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten obraz został namalowany przez prawdziwego artystę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɨsta, AS: artysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyzm m., artystyczność ż., art m.

:: fż. artystka ż.

 przym. artystyczny, artystowski

 przysł. artystycznie, artystowsko

 skr. art.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. kochanek muz, ulubieniec muz

Wiktionary


artystka

→ artysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

Wiktionary

Patrz:

artysta

Przykłady

 (1.1) Artystka dostała gorące brawa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɨstka, AS: artystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyzm mrz., artystyczność ż., art mrz.

:: fm. artysta mos.

 przym. artystyczny, artystowski

 przysł. artystycznie, artystowsko

 skr. art.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) twórczyni

Wiktionary


artystostwo

w twórczości artystycznej: dominacja formy nad treścią; formalizm


SJP.pl


artystowski

odnoszący się do doskonałości formalnej wykonania dzieła, jako wartości samoistnej, ważniejszej niż treść (np. popis artystowski)


SJP.pl


artystycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób artystyczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozsmakowanych artystycznie gości, dla pełni doznań w rozkoszowaniu się Sztuką, napojono szampanem i nakarmiono chlebem ze smalcem, na zagryzkę podając fikuśne marcheweczki i inne warzywka maczane w smakowitych dipach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: artystyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artystyczność ż., artyzm mrz., artysta mos., artystka ż.

 przym. artystyczny

 skr. art.

Wiktionary


artystyczność

→ artystyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest artystyczne, co ma walory artystyczne

Wiktionary

Patrz:

artystyczny

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: artystyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artysta m., artystka ż., artyzm m.

 przym. artystyczny, artystowski

 przysł. artystycznie

Wiktionary


artystyczny

1. dotyczący sztuki lub artysty (np. twórczość artystyczna, wykształcenie artystyczne);
2. mający takie cechy jak dzieło sztuki, wrażliwy na sztukę (np. artystycznie urządzone mieszkanie, artystyczna dusza)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

 (1.2) piękny, estetyczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowatorstwo myśli i działań artystycznych zbliża go do nurtu awangardowego w malarstwie początku XX wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: artystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artysta mos., artystka ż., artyzm mrz., artystyczność ż.

 przysł. artystycznie

 skr. art.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) twórczy

Wiktionary


artyzm

1. talent, kunszt, mistrzostwo, zdolność do tworzenia pięknych, doskonałych dzieł sztuki,
2. właściwości dzieła sztuki, będące przejawem kunsztu twórcy w posługiwaniu się środkami typowymi dla danej dziedziny sztuki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) umiejętność tworzenia dzieł sztuki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) kolce, pierścienie, kanaki, bramki, manele, alszbanty i wszystko co do stroju, białogłowskiego zwłaszcza, należało, wychodziło spod jego rąk piękne, pieściwe i tchnieniem artyzmu uduchowione.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artystyczność ż., artysta mos., artystka ż.

 przysł. artystycznie

 przym. artystyczny

Wiktionary


artzin

[czytaj: artz-in] undergroundowa gazetka (zin) o tematyce artystycznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. szt. niskonakładowe pisemko wydane przez artystę lub propagatora jakiegoś zjawiska własnym sumptem;

Wiktionary

Artzin (ang. "art magazine" – magazyn sztuki) – rodzaj pisma alternatywnego o tematyce literackiej lub artystyczno-literackiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Artystka wydawała artzin w trzecim obiegu w latach osiemdziesiątych XX wieku.

Wiktionary


artzinowy

→ artzin [czytaj: artz-inowy]


SJP.pl


aruba

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aruba jest wyspą na Morzu Karaibskim, leżącą na północ od wybrzeża Wenezueli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈruba, AS: aruba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arubańczyk mos., Arubanka ż.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


arubanka

mieszkanka Aruby


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż.

:: fm. Arubańczyk mos.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


arubańczyk

mieszkaniec Aruby


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż.

:: fż. Arubanka ż.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


arubański

→ Aruba; arubijski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arubą, dotyczący Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż., Arubańczyk mos., Arubanka ż.

 przym. antyarubański, arubski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. arubski

Wiktionary


arubijski

→ Aruba; arubański


SJP.pl


arubski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z Arubą, dotyczący Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż., Arubańczyk m., Arubanka ż.

 przym. arubański, antyarubański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arubański

Wiktionary


arui

ssak z krętorogich, owca grzywiasta


SJP.pl

Arui ("Ammotragus") – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia


arulański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Arulą (współcz. przełęcz Arlberg)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kolej arulańska, jest to rzeczywiście coś wspaniałego. Prowadzi przez wysokie góry, to przez przepaście, urwiska, a jak już góra nie do przebycia, to tunelem sunie i 4 mile, jak np. tunelem św. Antoniego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arula ż., Przedarulania ż.

 przym. przedarulański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. arlberski

Wiktionary


arumuni

Arumuni, Aromuni – zbiorcza nazwa obejmująca różne romańskojęzyczne grupy etniczne zamieszkujące Bałkany. Liczebność grupy to około 200 tysięcy osób.

Wikipedia


arumunka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. członkini grupy etnicznej zamieszkującej południowe Bałkany, wyróżniającej się własnym językiem arumuńskim;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arumuński mrz., Aromunka ż.

:: fm. Aromun mos., Arumun mos.

 przym. arumuński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aromunka

Wiktionary


arumuński

→ Arumuni


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Arumunów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język z wschodnioromańskiej podgrupy języków romańskich;

Wiktionary

Patrz:

Arumuni

Powiązane:

 rzecz. Arumun mos., Arumunka ż.

Wiktionary


arumuńskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem arumuńskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem arumuńskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku arumuńskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarũˈmũj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: arũmũĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


aruwimi

rzeka w Demokratycznej Republice Konga


SJP.pl

Aruwimi (w górnym biegu Ituri) – rzeka w Demokratycznej Republice Konga, prawy dopływ Konga.

Aruwimi wypływa w Górach Błękitnych. Na rzece znajdują się liczne progi. Jest żeglowna w dolnym biegu.

Wikipedia


arwad

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich;

Wiktionary

Arwad ( ‏أرواد‎, Ἄραδος) – miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym w Syrii, około 3 km od Tartusu. Współcześnie małe rybackie miasteczko (w spisie z 2004 roku liczyło 4403 mieszkańców), lecz początki jego istnienia sięgają starożytności. Było ono jednym z macierzystych osiedli i portów fenickich. Wspominają je listy z Tell el-Amarna. Wyspa była znana także jako Ruad.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. arwadyta m.

Wiktionary


arwena

postać z "Władcy pierścieni"


SJP.pl

Arwena (ur. w 241 roku Trzeciej Ery, zm. w 121 roku Czwartej Ery; zwana także "Arwen Undómiel") – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia.

Wikipedia


arwernowie

starożytne, prawdopodobnie najstarsze plemię celtyckie, zamieszkujące zachodnią Galię


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arya

rzeczownik

 (1.1) elfka, księżniczka Ellesméry, postać literacka z cyklu Dziedzictwo;

Wiktionary


aryjczycy

1. ludy posługujące się językami aryjskimi (indoirańskimi);
2. w ideologii hitlerowskiej: rasowo czyści Europejczycy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aryjczycy – starożytny lud indoirański
  • Aryjczycy – pojęcie z ideologii nazistowskiej

Wikipedia


aryjczyk

członek ludu mówiącego językiem aryjskim (indoirańskim)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. osoba należąca do grupy etnicznej, której członkowie posługują się jednym z języków indoeuropejskich lub której członkowie byli azjatyckimi przodkami dzisiejszych społeczności posługujących się jednym z języków indoeuropejskich

 (1.2) hist. w hitleryzmie: przedstawiciel najwyższej rasy, bez żydowskich przodków

 (1.3) gw-pl|Anglia. Irlandczyk

Wiktionary

Ni

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈrɨjt͡ʃɨk, AS: aryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryjskość ż., Aria mos., aryzowanie n., zaryzowanie n., aryzacja ż.

:: fż. Aryjka ż.

 czas. aryzować ndk., zaryzować dk.

 przym. aryjski

Wiktionary


aryjka

arieta o lekkiej, błahej treści; arietka


SJP.pl


aryjski

1. dotyczący starożytnych Aryjczyków; indoirański;
2. w terminologii hitlerowskiej: dotyczący rzekomo wyższej rasy ludów germańskich;
3. przestarzałe: indoeuropejski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) etn. należący do Ariów

 (1.2) hist. polit. w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Marcus był neonazistą. Wymarzony egzemplarz aryjskiej rasy, wyglądał na typowego wikinga. Wielki, tępy i płowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɨjsʲci, AS: aryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryzacja ż., Aria m., Aryjczyk m., Aryjka ż., aryjskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) indoeuropejski

Wiktionary


aryjskość

→ aryjski


SJP.pl

Patrz:

aryjski

aryk

turkiestański kanał nawadniający


SJP.pl


aryl

pochodna węglowodorów aromatycznych, np. fenyl, benzyl, naftyl; rodnik organiczny; rodnik aromatyczny


SJP.pl


aryle

pochodna węglowodorów aromatycznych, np. fenyl, benzyl, naftyl; rodnik organiczny; rodnik aromatyczny


SJP.pl


arylowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. wprowadzanie grupy arylowej do cząsteczki związku organicznego w wyniku reakcji podstawiania lub przyłączania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryl m.

 czas. arylować

 przym. arylowy

Wiktionary


arylować

wprowadzić lub wprowadzać aryl do cząsteczki związku organicznego


SJP.pl


arylowy

związany z arylem


SJP.pl


arylus

tkanka okrywająca nasiona niektórych roślin; osnówka


SJP.pl


aryman

w mazdaizmie: uosobienie zła, ciemności i kłamstwa; Ahriman


SJP.pl

Aryman – Drudż, Aryman lub Ahriman (od staroperskiego, awestyjskiego Angra Mainju – Zły Duch, średnioperskie: Ahriman), także aw. Drudż – kłamca, sanskr. druh druhjati „czernić” – jedno z podstawowych pojęć dualizmu zaratusztriańskiego, obecne już w mazdaizmie. Byt odwieczny i niestworzony, przeciwnik Ahura Mazdy i jego stworzenia w kosmicznej walce.

Wikipedia


arymanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arymana lub z nim związany


SJP.pl


arymatea

miasto biblijne; Rama


SJP.pl


arymaż

rozmieszczenie towaru na statku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mors. równomierne rozłożenie ciężaru na jednostce pływającej

Wiktionary


arynda

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gospoda dzierżawna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryndator m.

Wiktionary


aryndator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dzierżawca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arynda m.

Wiktionary


arystarch

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arystarch (imię)
  • Arystarch z Samos
  • Arystarch z Samotraki
  • Arystarch (postać biblijna)
  • Arystarch (ur. 1965) – rosyjski biskup prawosławny
  • Arystarch (1867-1937 lub 1938) – rosyjski biskup prawosławny, arcybiskup Żywej Cerkwi
  • Arystarch (ur. 1948) – grecki duchowny prawosławny w jurysdykcji Patriarchatu Jerozolimy
  • Arystarch (ur. 1959) – rosyjski biskup prawosławny
  • Arystarch (1941-2012) – białoruski biskup prawosławny
  • Aristarchus – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia


arystea

zimozielona bylina z rodziny kosaćcowatych


SJP.pl

Arystea (gr. "Aristea") – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Oznacza: „szlachetna, arystokratka”.

Wikipedia


arystofanes

1. Arystofanes z Aten (ok. 446-385 p.n.e.) - grecki komediopisarz;
2. Arystofanes z Bizancjum (ok. 257-180 p.n.e.) - grecki filolog


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arystofanesowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) liter. związany z dziełami Arystofanesa; taki jak u Arystofanesa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystofanes mos.

Wiktionary


arystofanesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arystofanesa lub z nim związany


SJP.pl


arystokles

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Arystokles – imię męskie pochodzenia greckiego od "Αριστοκλης": "αριστος (aristos)" – „najlepszy” i "κλεος (kleos)" – „sława, chwała”. Oznaczało „najlepszą sławę”. Było to prawdziwe imię filozofa Platona. Wśród świętych – św. Arystokles, męczennik (II wiek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarɨˈstɔklɛs, AS: arystokles

Wiktionary


arystokracik

zdrobnienie od: arystokrata


SJP.pl


arystokracja

1. najwyżej usytuowana warstwa społeczna w państwach niewolniczych i feudalnych, zawdzięczająca swą pozycję długiej i chlubnej tradycji rodowej, tytułom, stanowiskom i majątkom;
2. przenośnie o elicie danego społeczeństwa;
3. ustrój polityczny starożytnej Grecji, w którym rządy sprawowali przedstawiciele najbogatszych rodów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

 (1.2) przen. elitarna grupa ludzi, wyróżniająca się w społeczeństwie

 (1.3) ustrój wyróżniony przez Arystotelesa, charakteryzujący się rządami niewielkiej elity, (wedle założeń) ludzi najlepszych pod względem moralnym;

Wiktionary

Arystokracja (gr. ἀριστοκρατία "aristokratia", od wyrazów ἄριστος "aristos" „najlepszy” + κρατέω "krateo" „rządzę”) – najwyższa warstwa społeczna, która wykształciła się w starożytnej Grecji, podczas najazdu Dorów w 1200 r. p.n.e. Mianem arystokracji określa się zatem elitarną warstwę społeczną, zajmującą najwyższą pozycję w społeczeństwie, do której przynależność wynika ze szlachetnego urodzenia i jest dziedziczna (arystokracja rodowa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przebywająca na emigracji arystokracja urządzała bale i imprezy pomyślane jako narodowa manifestacja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja, AS: arystokracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokratyzm m., arystokratyczność ż., arystokrata mos., arystokratka ż.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) magnateria, możnowładztwo; przest. jaśniepaństwo

Wiktionary


arystokracki

dawniej: arystokratyczny


SJP.pl


arystokrata

osoba należąca do arystokracji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba należąca do arystokracji

 (1.2) książk. przen. osoba będąca członkiem elity jakiegoś środowiska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Krakowie bowiem arcybiskupi bywali zwykle wybierani spośród arystokratów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈkrata, AS: arystokrata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż.

:: fż. arystokratka ż.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaśniepan, magnat, możnowładca, wielmoża

Wiktionary


arystokratka

→ arystokrata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta należąca do arystokracji

Wiktionary

Patrz:

arystokrata

Przykłady

 (1.1) Jailyn uniosła głowę i naśladowała arystokratkę najlepiej, jak potrafiła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈkratka, AS: arystokratka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż.

:: fm. arystokrata m.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dama, magnatka

Wiktionary


arystokratycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób arystokratyczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sam Sokrates też nie krył swoich sympatii do arystokratycznie rządzonych: Sparty, Teb, Megary, Krety.

 (1.1) Jeden z gości hotelowych miał arystokratycznie brzmiące nazwisko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokrata mos., arystokratka ż., arystokracja ż., arystokratyczność ż.

 przym. arystokratyczny

Wiktionary


arystokratyczność

→ arystokratyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest arystokratyczne; cecha tych, którzy są arystokratyczni

Wiktionary

Patrz:

arystokratyczny

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż., arystokratyzm m., arystokrata m., arystokratka ż.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary


arystokratyczny

związany z arystokracją lub arystokratami, właściwy arystokratom (np. arystokratyczne przywileje, arystokratyczne zachowanie)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z arystokracją

 (1.2) charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji

 (1.3) polit. związany z arystokracją jako formą sprawowania rządów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dynastia Haszymidów to arystokratyczny ród arabski z plemięemienia Kurajszytów, obejmujący potomków dziadka Mahometa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arystokratyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż., arystokratyzm m., arystokratyczność ż., arystokrata m., arystokratka ż.

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) możnowładczy

Wiktionary


arystokratyzm

1. pochodzenie arystokratyczne, należenie do arystokracji; wyższość, wyniosłość;
2. przenośnie: elitarność


SJP.pl


aryston

rodzaj domowej katarynki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. daw. domowa katarynka odtwarzająca muzykę z perforowanych płyt

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɨstɔ̃n, AS: arystõn

Wiktionary


arystoteles

(384-322 p.n.e.) filozof grecki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) hist. filozof grecki,

 (1.2) imię|polski|m.

Wiktionary

Arystoteles (starogr. Ἀριστοτέλης, "Aristotelēs", ur. 384 p.n.e. w Stagirze, zm. 322 p.n.e. w Chalkis) – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia) lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pierwszym logikiem, który nie w pełni zgadzał się z prawem wyłączonego środka, był Arystoteles.

 (1.1) Arystoteles był greckim filozofem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈtɛlɛs, AS: arystoteles

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystotelizm mrz., arystotelik mos., neoarystotelizm m.

 przym. arystotelesowski, arystotelesowy, arystoteliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Stagiryta

Wiktionary


arystotelesowski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arystotelesa lub z nim związany; Arystotelesowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystoteles mos.

 przym. arystotelesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arystotelesowy

Wiktionary


arystotelesowy

taki jak u Arystotelesa, charakterystyczny dla Arystotelesa; arystotelesowski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) filoz. odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystoteles mos., arystotelesowskość ż., arystoteliczka ż., arystotelik mos., arystotelizm mrz.

 przym. Arystotelesowski, arystotelesowski, Arystotelesowy, arystoteliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arystotelesowski, arystotelesowski, Arystotelesowy; daw. arystoteliczny

Wiktionary


arystoteliczka

zwolenniczka arystotelizmu (poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów)


SJP.pl


arystotelik

zwolennik arystotelizmu (poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów); perypatetyk


SJP.pl


arystotelizm

ogół poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów, zwolenników (perypatetyków); perypatetyzm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. doktryna filozoficzna Arystotelesa

Wiktionary

Arystotelizm – grupa doktryn filozoficznych związanych z twórczością Arystotelesa. Oprócz jego własnych poglądów termin ten może oznaczać:

Arystotelizm rozwijany po starożytności jest znany jako neoarystotelizm[]. Tradycja ta wywarła wpływ nie tylko na filozofię, lecz także teologię – np. tomizm – czy nauki przyrodnicze przez nowożytną filozofię przyrody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ich poglądach widoczne były wpływy arystotelizmu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystoteles m.

 przym. arystotelesowy

Wiktionary


arystydes

1. Arystydes Sprawiedliwy - polityk ateński;
2. Arystydes z Aten - apologeta chrześcijański;
3. uczeń Sokratesa;
4. Arystydes z Teb - malarz grecki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arystydes Sprawiedliwy – polityk ateński
  • Arystydes z Aten – apologeta chrześcijański
  • Arystydes – uczeń Sokratesa
  • Arystydes z Teb – malarz grecki
  • Arystydes z Miletu – autor Opowieści milezyjskich
  • Publius Aelius Aristides – retor grecki
  • Arystydes Kwintylian – teoretyk muzyki
  • Aristide Briand – francuski polityk
  • Aristide Gromer – francuski szachista, wielokrotny mistrz Francji
  • (2319) Aristides – planetoida

Wikipedia


arystydesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arystydesa lub z nim związany


SJP.pl


arystyp

Arystyp z Cyreny (ok. 435-356 p.n.e.) - filozof grecki


SJP.pl

Arystyp z Cyreny (ok. 435-356 p.n.e.) – filozof grecki, założyciel szkoły cyrenaików.

Był uczniem Sokratesa, a wcześniej zapoznał się także z poglądami Protagorasa. Spośród uczniów Sokratesa zachował największą niezależność względem jego nauk. W swoich rozważaniach zbliżał się do sofistów. Upodabniał go do nich także wędrowny tryb życia i zwyczaj pobierania opłaty za naukę. W przeciwieństwie do Antystenesa i cyników cenił życie wygodne i światowe.

Wikipedia


arystypowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Arystypa lub z nim związany


SJP.pl


arytmetyczka

kobieta zajmująca się arytmetyką


SJP.pl


arytmetycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) według działań arytmetycznych (zgodnie z nimi, za ich pomocą)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Unia, owszem, jest nieporównanie słabsza arytmetycznie od AWS, ale logika większościowa, którą rządzą się nasze instytucje polityczne, daje jej w tej kadencji pozycję języczka u wagi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: arytmetyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyk m.

 przym. arytmetyczny

Wiktionary


arytmetyczny

przymiotnik od: arytmetyka (dział matematyki)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mat. dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cztery działania arytmetyczne to: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arytmetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyk m., arytmetyczka ż., arytmetyzacja ż.

 przysł. arytmetycznie

Wiktionary


arytmetyk

matematyk zajmujący się liczbami, ich relacjami i działaniami na nich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek zajmujący się arytmetyką

 (1.2) przen. człowiek oszczędny, skrupulatny, wyrachowany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Witold jest wybitnym arytmetykiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtˈmɛtɨk, AS: arytmetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyzacja ż.

 przysł. arytmetycznie

 przym. arytmetyczny

Wiktionary


arytmetyka

1. dział matematyki zajmujący się liczbami, ich relacjami i działaniami na nich;
2. arytmetyka elementarna - część matematyki, zajmująca się liczbami wyrażonymi w cyfrach oraz regułami działań wykonywanych na liczbach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

 (1.2) przest. nauka dobrego rachowania

 (1.3) przest. nauka o liczbach i działaniach na nich

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: arytmetyk

Wiktionary

Ar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Matematyka jest królową wszystkich nauk, a arytmetyka jest królową całej matematyki. (Carl Gauss)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtˈmɛtɨka, AS: arytmetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyk m., arytmetyzacja ż.

 przym. arytmetyczny

 przysł. arytmetycznie

Wiktionary


arytmetyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sprowadzenie problemu do formy nadającej się do zbadania metodami arytmetycznymi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten problem trzeba poddać arytmetyzacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtmɛtɨˈzat͡sʲja, AS: arytmetyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyk m.

 przym. arytmetyczny

Wiktionary


arytmetyzować

przedstawiać w postaci arytmetycznej


SJP.pl


arytmia

1. w medycynie: nierówny rytm pracy serca, niemiarowość tętna;
2. nierówny rytm pracy czegoś, zwłaszcza urządzenia lub organu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. nieprawidłowy rytm pracy serca

 (1.2) brak lub zakłócony rytm (czegokolwiek)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciotka Klotylda zawsze przy wspólnym wieczerzowaniu uskarżała się na jakieś arytmie, choć podobno lekarze nic takiego u niej nie stwierdzili.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɨtmʲja, AS: arytmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmiczność ż.

 przym. arytmiczny

 przysł. arytmicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaburzenie rytmu, niemiarowość, dysrytmia

 (1.2) nierytmiczność

Wiktionary


arytmiczność

→ arytmiczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co arytmiczne

Wiktionary

Patrz:

arytmiczny

Powiązane:

 rzecz. arytmia ż.

 przym. arytmiczny

 przysł. arytmicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierytmiczność

Wiktionary


arytmiczny

1. w medycynie: związany z arytmią, wynikający z arytmii (np. arytmiczne dolegliwości, arytmiczne skurcze);
2. tyle co: nierytmiczny, nierównomierny (np. arytmiczne ruchy taneczne, arytmiczna praca urządzenia)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nie mający rytmu, nieregularny

 (1.2) med. związany z arytmią serca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytm mrz., arytmia ż., arytmiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierytmiczny, nieregularny

Wiktionary


arytmogenny

w medycynie: powodujący arytmię serca


SJP.pl


arytmograf

urządzenie do wykonywania działań arytmetycznych; arytmometr


SJP.pl


arytmogryf

rodzaj łamigłówki cyfrowej


SJP.pl


arytmomania

jeden z objawów występujący w nerwicy natręctw, nieprzezwyciężona potrzeba liczenia i wykonywania działań arytmetycznych (liczenie schodów, oddechów) oraz często przypisywanie liczbom własności magicznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. med. przymusowa potrzeba liczenia lub wykonywania działań arytmetycznych:

Wiktionary

Ar

Wikipedia


arytmometr

urządzenie do wykonywania działań arytmetycznych


SJP.pl

Ar

Wikipedia


arytomancja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ezot. wróżenie z liczb na podstawie wiedzy numerologicznej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do dywinacji wykorzystywano także liczby (arytomancja) i litery (gematria, onomancja). Starożytni Grecy porównywali liczbę i wartość liter w imionach zawodników i na tej podstawie typowali zwycięzcę.

Wiktionary


arywista

osoba dążąca do władzy, pieniędzy, stanowisk za wszelką cenę; karierowicz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. człowiek bez skrupułów dążący do zdobycia pozycji, pieniędzy czy władzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym przedsiębiorstwie zawsze znajdowali przechowalnię różni arywiści z bożej łaski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨˈvʲista, AS: aryvʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arywizm m.

:: fż. arywistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karierowicz

Wiktionary


arywistka

→ arywista


SJP.pl

Patrz:

arywista

arywizm

dążenie do pieniędzy, stanowisk, władzy itp. za wszelką cenę; karierowiczostwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) dążenie do celu "po trupach", bez brania pod uwagę kwestii etycznych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arywista mos., arywistka ż.

 przym. arywistyczny

 przysł. arywistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karierowiczostwo

Wiktionary


aryzacja

proces wywłaszczenia mienia żydowskiego podjęty przez nazistów


SJP.pl


arzamas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

Wiktionary

Arzamas (ros. Арзамас) – miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim, położone na wysokim prawym brzegu Tioszy, dopływie Oki. 410 km na wschód od Moskwy i 112 km na południe od Niżnego Nowogrodu. Centrum administracyjne rejonu arzamaskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arzamaski

Wiktionary


arzamaski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Arzamasem, dotyczący Arzamasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Polacy nie mogli przedostać się do przyczółka, mimo kontrataków Małachowskiego, który pośpieszył im z pomocą oraz jednoczesnego uderzenia pułku Sierawskiego na wołyńców i dragonów arzamaskich.

 (1.1) Najsilniej przy tym zareagowały gęsi chińskie (wiek dojrzewania średnio 150 dni), najpóźniej zaś dojrzewające gęsi arzamaskie skróciły okres dojrzewania z 331 do średnio 212 dni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arzamas mrz.

Wiktionary


arłamów

wieś w województwie podkarpackim, dawny ośrodek rządowy (zlikwidowany w 1989 roku)


SJP.pl

Arłamów – osada w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Wikipedia


as

1. najwyższa karta w większości gier karcianych
2. ktoś perfekcyjny w tym co robi; tuz, mistrz, znakomitość;
3. drobna moneta miedziana w starożytnym Rzymie
4. jednostka ciężaru w starożytnym Rzymie;
5. potocznie: aseksualista; aseks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) karc. najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;

 (1.2) sport. w tenisie, badmintonie i siatkówce: serwis uderzony z najwyższą precyzją, plasowaćasowany poza zasięgiem przeciwnika, czyli taka piłka serwisowa, której przeciwnik nie może nawet dotknąć (rakietą lub ręką);

 (1.3) sport. w golfie: trafienie piłką jednym uderzeniem kija z miejsca rozpoczęcia gry bezpośrednio do dołka

 (1.4) hist. monet. duża miedziana moneta rzymska, podstawowa jednostka monetarna w starożytnym Rzymie;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (2.1) hist. metrol. podstawowa jednostka masy w starożytnym Rzymie, funt uncjalny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • As – symbol chemiczny arsenu
  • as – karta do gry
  • as – moneta w cesarstwie rzymskim
  • as – dźwięk
  • as – symbol attosekundy
  • as – w astronomii, symbol pozaukładowej sekundy łuku (z )
  • As – polski samochód osobowy produkowany w latach 20. XX w.
  • As – polski miniserial nakręcony w 2002 roku
  • „As” – polski tygodnik ukazujący się do 1939
  • as – polecenie systemu Linux, wchodzące w skład zestawu programów binutils
  • AS – system autonomiczny (ang. autonomous system)
  • as myśliwski – honorowy tytuł w lotnictwie wojskowym

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obrońca W wkroczył do akcji królem, a E nie miał innego wyboru niż pobić tego króla asem.

 (1.2) Marcin był piekielnie skoncentrowany. Na dzień dobry zaserwował asa, a po nim trzy serwisy wygrywające

 (1.3) Zawodnik na szesnastym dołku, żelazem numer 8 o mało nie strzelił asa – ostatecznie, piłka zatrzymała się kilkanaście centymetrów od dołka.

 (1.4) Pierwsza grupa majątkowa obejmowała obywateli, których majątek szacowany był w późniejszych czasach powyżej 1000000 asów.

 (2.1) Pierwotnie as dzielił się na 12 uncji.

 (3.1) Chociaż Napoleon nie mógł przysłać obiecanych 25 tysięcy żołnierzy, do Konstantynopola zaczęła napływać francuska amunicja, sprzęt oraz spore grono inżynierów artylerii i fortyfikacji, z późniejszym asem nr 1 napoleońskiego wywiadu na terenach Wschodu, sławnym Boutinem na czele.

 (3.2) Ludzie, którzy dowiadują się, że jestem asem, często mają potrzebę opowiadania mi o swoim życiu seksualnym, co mnie rozbraja

 (4.1) Najprostszym tworem jest dźwięk pokrywający się z finalis skali panującej w jednym lub kilku głosach. Obserwujemy to w części 6., gdzie dźwięk as, podkreślony przez figurę ostinatową instrumentów perkusyjnych, staje się punktem centralnym, wokół którego skupiają się wychylenia interwałowe linii melodycznych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: as, AS: as

Wiktionary

Powiązane:

 (1-3)

 rzecz. asowanie n.

:: zdrobn. asik m.

 czas. asować ndk.

 przym. asowy

 rzecz. as¹ n., as² n., As n., as° n., as-moll n., As-dur n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuz

 (1.4) as libralis, as uncialis, as semiuncialis, assarion

 (2.1) funt rzymski, libra, libra romana, assipondium, pondo, pondus

 (3.1) tuz, znakomitość, przodownik, luminarz, mistrz

 (4.1) A♭

Wiktionary


as-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku as


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z czterema bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji As-dur (1.1)

Wiktionary

As-dur — gama durowa, której toniką jest as. Gama As-dur składa się z dźwięków: as, b, c, des, es, f, g. Tonacja As-dur zawiera cztery bemole.

Pokrewną jej molową tonacją równoległą jest f-moll, jednoimienną molową – as-moll.

Trudna do realizacji dla instrumentów smyczkowych, dlatego rzadko wybierana jako tonacja dzieł na instrumenty smyczkowe.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. as

Wiktionary


as-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku as


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji as-moll (1.1)

Wiktionary

as-moll – gama muzyczna oparta na skali molowej i której toniką jest as. Gama as-moll w odmianie naturalnej (eolskiej) zawiera dźwięki: as, b, ces, des, es, fes, ges. W zapisie tonacji as-moll występuje siedem bemoli.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈas‿mɔl, AS: as‿mol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. as

Wiktionary


asa

1. najwyższa karta w większości gier karcianych
2. ktoś perfekcyjny w tym co robi; tuz, mistrz, znakomitość;
3. drobna moneta miedziana w starożytnym Rzymie
4. jednostka ciężaru w starożytnym Rzymie;
5. potocznie: aseksualista; aseks


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asa – imię męskie
  • Asa – król Judy
  • Asa – rzeka w Kazachstanie
  • ASA – absorpcyjna spektrometria atomowa
  • ASA – kwas acetylosalicylowy
  • Skala ASA – skala stosowana w anestezjologii
  • ASA – Akademia Nauk Afganistanu
  • Åsa

Wikipedia


asaf

Asaf (אסף) – postać biblijna ze Starego Testamentu. Lewita, który prowadził śpiew za panowania króla Dawida.

Wikipedia


asafetyda

gumożywica otrzymywana z korzeni i kłączy zapalniczki lekarskiej, stosowana dawniej w nalewkach jako środek uspokajający


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

Wiktionary

Asafetyda (asafetida; hin. हींग, trl. "hīng") – gumożywica otrzymywana z korzeni i kłączy zapaliczki cuchnącej ("Ferula assa-foetida"), występującej w północnych Indiach, Iranie i Afganistanie. W Polsce nazywana "czarcim łajnem" lub "smrodzieńcem". W j. angielskim "asafoetida" lub "stinking gum" (dosłownie: „śmierdząca guma”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-Podano wołowinę po angielsku z sosem z cebuli, szalotek, asafetydy, czosnku i goździków.ogg. Podano wołowinę po angielsku z sosem z cebuli, szalotek, asafetydy, czosnku i goździków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasafɛˈtɨda, AS: asafetyda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarcie łajno, smrodzieniec

Wiktionary


asahel

postać biblijna ze Starego Testamentu, siostrzeniec króla Dawida


SJP.pl

Asahel, Asael (zm. ~1010 p.n.e.) – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Siostrzeniec króla Dawida. Asahel był jednym z najdzielniejszych żołnierzy Dawida i stał na czele jednego z jego hufców liczącego podobno 24 000 wojowników, gdzie po jego śmierci dowództwo przejął jego syn Zebadiasz. Był znany ze swojej niezwykłej prędkości biegu porównywalnej do gazeli na otwartym polu. Poległ w trakcie pościgu za Abnerem w Bitwie na Polu Boków przez ugodzenie odwrotną stroną dzidy.

Wikipedia


asam

stan w Indiach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispurze;

Wiktionary

Asam (hindi असम, trb.: "Asam", trl.: "Asam"; ang. "Assam") – stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispurze. Leży u stóp Himalajów i sąsiaduje ze stanami: Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Meghalaya oraz z Bhutanem i Bangladeszem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Asamka ż.

Wiktionary


asambl

przestarzale: bal, zebranie, spotkanie towarzyskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. zebranie towarzyskie, biesiada, bal, raut

Wiktionary


asamblaż

kompozycje powstałe ze złączenia w trójwymiarową całość różnych elementów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Polsce pionierem asamblażu był Władysław Hasior.

 (1.1) Poobwieszała mi poczekalnię asamblażami jakiejś awangardowej artystki z Cieszyna.

Wiktionary


asamblowy

→ asambl


SJP.pl

Patrz:

asambl

asamczyk

nazwisko


SJP.pl


asami

język z grupy indyjskiej języków indoeuropejskich; język asamski


SJP.pl

Asami (jap. あさみ, アサミ) – żeńskie imię japońskie, może być używane także jako nazwisko.

Wikipedia


asamka

mieszkanka Asamu (stanu w Indiach)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. przedstawicielka rdzennej ludności zamieszkującej Asam w Indiach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asam mrz.

:: fm. Asamczyk mos.

 przym. asamski

Wiktionary


asamski

1. → Asam;
2. język asamski - jeden z języków urzędowych Indii; język assamski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Asamem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język asamski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asamka ż.

Wiktionary


asan

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pan", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówcy, odpowiadający dzisiejszemu "pan", "wy" (zwykle z odcieniem lekceważenia); aćpan, acpan, aspan, waćpan, wacpan, waspan, acan


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. zob. acan.

forma rzeczownika.

 (2.1) D. plural|asana.

Wiktionary

Asan (kor. 아산) – miasto w Korei Południowej, w prowincji Chungcheong Południowy. W 2024 liczyło 388 742 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Cóż asan milczysz? Prawdę mówię, choć i gorzką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasãn, AS: asãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asanna ż., asaństwo mos.

:: fż. asani ż.

:: zdrobn. asanek m.

Wiktionary


asana

pozycja w jodze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) postawa ciała w jodze;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: asan

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niewątpliwie na początku wskazane jest poznanie powiązanych ze sobą układów asan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsãna, AS: asãna

Wiktionary


asani

używany dawniej skrót od: waszmość pani; acani


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. zob. waszmość pani.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale cóż ta fraszka może mieć wspólnego z honorem domu, wybijże to sobie asani z głowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asanna ż., asaństwo mos.

:: fm. asan m.

Wiktionary


asanna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. zob. waszmość panna.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — E! coś mi asanna zbladłaś i kaszelek! co? czy się nudzisz? czyś chora?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asan m., asanek m., asani ż., asaństwo mos.

Wiktionary


asap

[czytaj: asap lub es sun es posibl] skrót od: as soon as possible - tak szybko, jak to możliwe; jak najszybciej, asap


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ASAP – akronim wyrażenia , czyli „tak szybko, jak to możliwe”
  • A.S.A.P. – brytyjska grupa rockowa
  • ASAP – piosenka południowokoreańskiej grupy StayC
  • ASAP Ferg – amerykański raper
  • ASAP Rocky – amerykański raper

Wikipedia


asas

dźwięk "a" obniżony o dwa półtony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. dźwięk a obniżony o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwięki asas na pięciolinii. W kolejności: asas¹, asas², Asas, asas°.

Asas – dźwięk, którego częstotliwość dla asas¹ wynosi około 391,9 Hz. Jest to obniżony za pomocą podwójnego bemola dźwięk a. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: g i fisis.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈasas, AS: asas

Wiktionary


asasyn

członek radykalnego ugrupowania religijnego muzułmańskich ismailitów; nizaryta


SJP.pl


asasyni

członek radykalnego ugrupowania religijnego muzułmańskich ismailitów; nizaryta


SJP.pl


asasynka

→ asasyn; nizarytka


SJP.pl


asauł

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asauła, asawuł(a), esauł


SJP.pl


asauła

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asauł, asawuł(a), esauł


SJP.pl


asawuł

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asawuła, asauł(a), esauł


SJP.pl


asawuła

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asawuł, asauł(a), esauł


SJP.pl


asańdźka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. asani dobrodziejka (zwykle zwrot do rozmówczyni)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanek mos., acani ż., acanka ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n., asińdźka ż., asynćka ż., aśćka ż., asani ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asińdźka, asynćka, aśćka, acpani, acanna, wasani, waspanna, wacanna, aspani, aspanna, waćpani, waćpanna, waspani, waspanna, waszmość pani, waszmość panna

Wiktionary


asb

symbol apostilbu, jednostki fizycznej


SJP.pl


asbiest

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Wiktionary

Asbiest ( Асбест), w latach 1889–1928 Kudielka ( Куделька) – miasto w Rosji (obwód swierdłowski), położone na Uralu, nad rzeką Wielki Reft.

Osada została założona w 1889 roku. Prawa miejskie otrzymała w 1933 roku. [].

Miasto jest centrum wydobycia i przetwórstwa azbestu. W mieście rozwinął się przemysł materiałów budowlanych.

Wikipedia


asbolan

minerał, mieszanina tlenków i wodorotlenków manganu


SJP.pl


asc

Congregatio Sororum Adoratricium Sanguinis Christi - zakon adoratorek


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Advanced Simulation and Computing Program – program rządu USA rozwoju technologii superkomputerów na potrzeby armii
  • Adoratorki Krwi Chrystusa () – żeńskie zgromadzenie zakonne
  • Kanadyjska Agencja Kosmiczna ()
  • System kontroli trakcji – system związany z bezpieczeństwem pojazdów
  • Połączone Dowództwo Okrętów Podwodnych ASC

Wikipedia


ascalon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) mit. legendarna włócznia świętego Jerzego, którą zabił smoka

Wiktionary


ascelina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Ascelina – niejasnego pochodzenia imię żeńskie, które może wywodzić się od germańskich imion dwuczłonowych z pierwszym elementem "adal-" – "szlachetny, znakomity". Może jednak także pochodzić od łac. "ascella" – "pacha". Patronką imienia w Kościele katolickim jest św. Ascelina, ur. w Ville-sous-la-Ferté, krewna św. Bernarda z Clairvaux, mistyczka".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ascelina imieniny obchodzi 23 sierpnia.

Wiktionary


ascencja

ruch ku górze wody podziemnej w skałach, wynikający z różnicy ciśnień hydrostatycznych; ascenzja


SJP.pl


ascendent

antenat; krewny po linii wstępnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) astrol. punkt ekliptyki, który wschodzi w określonym momencie i miejscu na Ziemi;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) daw. praw. każdy przodek danej osoby;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Położenie ascendentu uzależnione jest więc od dokładnego czasu i współrzędnych geograficznych danego zdarzenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈt͡sɛ̃ndɛ̃nt, AS: ascẽndẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fż. ascendentka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) antenat, przodek, wstępny

Wiktionary


ascendentalny

w astrologii: związany ze znakiem zodiaku, który określony jest dla danej osoby czasem jego urodzin


SJP.pl


ascendentka

antenatka; krewna po linii wstępnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) krewna po linii wstępnej (przodek danej osoby)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ascendent mos./mrz.

Wiktionary


ascensyjny

o wodzie i jej źródłach: wznoszący się ku górze, wypływający pod ciśnieniem, ascenzyjny


SJP.pl


ascenzja

ruch ku górze wody podziemnej w skałach, wynikający z różnicy ciśnień hydrostatycznych; ascencja


SJP.pl

Ascenzja ("ascencja", "przesączanie pionowe") – ruch wody podziemnej w skałach wynoszący ją ku górze pod wpływem różnicy ciśnień hydrostatycznych lub ciśnienia petrostatycznego.

Wikipedia


asceta

1. człowiek, który poprzez umęczenie swojego ciała chce zapewnić sobie oczyszczenie z grzechów i życie wieczne w niebie;
2. człowiek prowadzący bardzo surowy tryb życia, wyrzekający się przyjemności i wygód;
3. zwolennik prostoty i oszczędności wyrazu w sztuce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek uprawiający ascezę

 (1.2) przen. człowiek nie mający wielkich wymagań

 (1.3) przen. zwolennik prostoty i surowości formy w sztuce

Wiktionary

Asceta (gr. "asketes" „ćwiczący się”) – wyznawca religijny zmierzający do zbawienia przez ascezę. W rozumieniu potocznym człowiek odmawiający sobie przyjemności życiowych z innych pobudek niż religijne.

Wierzący usiłujący osiągnąć zbawienie lub dążący do doskonałości przez ascezę w braminizmie i buddyzmie to sannjasin, w chrześcijaństwie i judaizmie to anachoreta. Zorganizowana zbiorowość mnisza prowadząca ascetyczny tryb życia nazywana jest monastycyzmem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Założycielem alkantarynów był franciszkański mistyk i asceta św. Piotr z Alkantary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈt͡sɛta, AS: asceta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., ascetyczność ż., ascetyzm mrz.

:: fż. ascetka ż.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokutnik, samotnik, pustelnik, jogin

Wiktionary


ascetka

kobieta stosująca praktyki ascezy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta żyjąca w ascezie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., ascetyczność ż., ascetyzm mrz.

:: fm. asceta mos.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary


ascetycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób ascetyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., asceta mos., ascetka ż., ascetyzm mrz.

 przym. ascetyczny

Wiktionary


ascetyczność

→ ascetyczny


SJP.pl

Patrz:

ascetyczny

ascetyczny

1. wynikający z rygorów ascezy, właściwy ascezie (np. ascetyczny tryb życia, ascetyczny wygląd);
2. związany z ascetyką (np. traktat ascetyczny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

 (1.2) pełen prostoty, oszczędny, surowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jej secesyjna fasada kontrastuje z ascetycznym w architektonicznej formie kościołem protestanckim, od którego wywodzi się nazwa ulicy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., ascetyzm mrz., asceta mos., ascetka ż.

 przysł. ascetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) spartański

Wiktionary


ascetyka

dział etyki chrześcijańskiej dotyczący ascezy; ascetyzm


SJP.pl

Ascetyka (z ἄσκησις, askesis - ćwiczenie) – dział teologii, który zajmuje się kształtowaniem postawy duchowej chrześcijanina poprzez ascezę. Jest to, jak podaje Mały słownik teologiczny: "dyscyplina teologiczna, która zajmuje się sytuacją i zadaniami konkretnego życia chrześcijańskiego w aspekcie jego indywidualnej realizacji [...], co każe ją odróżnić zarówno od mistyki, jak i od teologii moralnej."

Wikipedia


ascetyzm

asceza;
1. rezygnacja z dóbr i wielu aktywności życiowych w celu uzyskania świętości i zbawienia duszy,
2. surowy tryb życia bez przyjemności i wygód; wstrzemięźliwość;
3. przenośnie: prostota, brak ozdób i urozmaiceń; skromność, surowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filozofia i praktyki ascetów

Wiktionary

Ascetyzm, asceza ( ἄσκησις "askesis" – pierwotnie „ćwiczenie, trening”) – praktykowanie dobrowolnego wyrzeczenia się pewnych dóbr, wartości i aktywności życiowych w celu osiągnięcia świętości, czystości i doskonałości duchowej oraz zbawienia. Potocznie ascetyzm kojarzy się z ograniczeniem doświadczania przyjemności oraz zaspokajania potrzeb cielesnych, jak jedzenie czy sen, a także z dyscypliną wewnętrzną.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., asceta mos., ascetka ż.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary


asceza

ascetyzm;
1. rezygnacja z dóbr i wielu aktywności życiowych w celu uzyskania świętości i zbawienia duszy,
2. surowy tryb życia bez przyjemności i wygód; wstrzemięźliwość;
3. przenośnie: prostota, brak ozdób i urozmaiceń; skromność, surowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

 (1.2) surowy tryb życia bez przyjemności i wygód

 (1.3) psych. mechanizm obronny przejawiący się np. oporem wobec własnej seksualności, unikaniem towarzystwa, brakiem akceptacji własnego ciała, bulimią, anoreksją, wzbranianiem się przed wypróżnianiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1,2) Współczesna asceza może okazać się synonimem ciężkiej pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈt͡sɛza, AS: asceza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceta mos., ascetka ż., ascetyzm mrz.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary


aschaffenburg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Niemczech;

Wiktionary

Aschaffenburg (nazwa lokalna: "Aschebersch") – miasto będące siedzibą jednego z powiatów bawarskiego okręgu Dolna Frankonia. Obszar ten wchodzi także w skład regionu metropolitalnego Frankfurt/Ren-Men.

Z blisko 70 tys. mieszkańcami Aschaffenburg jest największym miastem bawarskiego odcinka Dolnego Menu, a drugim po Würzburgu najludniejszym ośrodkiem miejskim regionu Dolna Frankonia. Znajdują się tutaj siedziby urzędu powiatowego oraz uczelnia Hochschule Aschaffenburg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie zżyła się z tym Aschaffenburgiem.

Wiktionary


ascii

(skrót od: American Standard Code for Information Interchange); Amerykański Znormalizowany Kod Wymiany Informacji - system kodowania znaków


SJP.pl

Zo

Wikipedia


ascon

[czytaj: askon] najprostszy typ planu budowy dorosłych gąbek, w którym warstwa mezoglei jest stosunkowo cienka, a choanocyty (komórki kołnierzykowate) występują wyłącznie w dość dużej jamie paragastralnej, łączącej się ze środowiskiem zewnętrznym przez otwór wyrzutowy oraz liczne kanaliki w ścianie ciała


SJP.pl


ascona

[czytaj: askona] model samochodu marki Opel


SJP.pl

Ascona (lmo. "Scona"; niem. "Aschgunen", "Aschgonen") – gmina w południowej Szwajcarii, w kantonie Ticino, w okręgu ("distretto") Locarno, siedziba administracyjna powiatu ("circolo") Isole. Leży nad jeziorem Lago Maggiore. Jest atrakcją turystyczną.

Wikipedia


ascot

As

Wikipedia


asdic

[czytaj: azdik] urządzenie do wykrywania okrętów podwodnych; azdyk


SJP.pl


asean

[czytaj: aSEan] skrót od: Association of East Asian Nations - Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej


SJP.pl


aseitas

w filozofii: istnienie przez siebie; samoistność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. teol. niezależność bytu od niczego innego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samoistność

Wiktionary


asejsmiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest asejsmiczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asejsmiczny

 przysł. asejsmicznie

Wiktionary


asejsmiczny

taki, na którym nie odnotowuje się trzęsień ziemi (np. pas asejsmiczny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geol. nie wykazujący żadnej aktywności sejsmicznej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asejsmiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesejsmiczny

Wiktionary


aseks

potocznie: aseksualista; as


SJP.pl


aseksualista

mężczyzna nieodczuwający pociągu seksualnego; as, aseks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) seks. osoba, która nie odczuwa pociągu seksualnego do innych ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aseksualista może wchodzić w związki romantyczne, choć bez potrzeby kontaktów seksualnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aseksualizm mrz., aseksualność ż.

 przym. aseksualny

Wiktionary


aseksualistka

kobieta nieodczuwająca pociągu seksualnego


SJP.pl


aseksualizm

całkowite lub częściowe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób; aseksualność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) seks. określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) można powiedzieć, że demiseksualizm leży w połowie drogi między seksualizmem a aseksualizmem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛksuˈwalʲism̥, AS: aseksuu̯alʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., aseksualność ż., aseksualista m., aseksualistka ż.

 przym. aseksualny

 przysł. aseksualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aseksualność

Wiktionary


aseksualność

całkowite lub częściowe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób; aseksualizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) seks. trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

 (1.2) cecha tego, co aseksualne; cecha tych, którzy są aseksualni

Wiktionary

Aseksualność, inaczej aseksualizm – całkowity lub częściowy brak pociągu seksualnego w stronę innych osób. Może być uznawana za orientację seksualną lub za jej brak. Często definiowana jest szerzej jako spektrum obejmujące różne odmiany tożsamości aseksualnych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aseksualizm m., seks mrz., aseksualista mos.

 przym. aseksualny

 czas. seksować

Wiktionary


aseksualny

obojętny na sprawy płci, niepodkreślający cech płciowych, nieodczuwający popędu płciowego


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. pozbawiony seksu, zmysłowości

 (1.2) seks. obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Partnerzy oceniają związek jako atrakcyjny, oparty na więzi uczuciowej, dobrym porozumieniu, ale aseksualny z powodu zaburzeń partnerki. Zdarza się, że trwa to latami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛksuˈwalnɨ, AS: aseksuu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., aseksualność ż., aseksualizm m., aseksualista m., aseksualistka ż.

 przysł. aseksualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłciowy

Wiktionary


asekuracja

1. zabezpieczenie się przed innym rozwojem wypadków, niż spodziewany;
2. w gimnastyce, alpinizmie itp.: zabezpieczenie się za pomocą odpowiednich urządzeń i/lub korzystanie z pomocy innych ludzi w celu uniknięcia nieszczęśliwego wypadku; także: sprzęt albo ludzie chroniący przed tym wypadkiem; 4. dawniej: typ ubezpieczenia w towarzystwie ubezpieczeniowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) umowa zawierana z odpowiednią instytucją, która rozporządza pieniędzmi ubezpieczonych, pokrywając ich potrzeby na określonych warunkach

 (1.2) zabezpieczenie przed skutkami ryzykownych działań

 (1.3) zabezpieczenie podczas wykonywania niebezpiecznych czynności jak np. wspinaczka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • We wspinaczce asekuracja to działania prowadzące do minimalizacji skutków odpadnięcia;
  • W ekonomii asekuracja to zapewnienie ubezpieczonemu odszkodowania, zobacz ubezpieczenie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) (…) Tuchaczewski musiał włączyć się do rozwiniętej już współpracy z Niemcami. Z uwagi na silną germanofobię, wyniesioną przede wszystkim z niewoli, przyszło mu to z pewnością niezbyt łatwo, niemniej rozumiał, iż polityka rapalleńska stanowi jedyną szansę szybkiego uzyskania nowoczesnego uzbrojenia, zaś zbliżenie z Republiką Weimarską – dobrą asekurację strategiczną ZSRS.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuranctwo n., asekurant mos., asekurowanie n., asekuracyj ż.

 przym. asekuracyjny

 czas. asekurować

Wiktionary


asekuracyj

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ubezpieczenie

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. opłata za ubezpieczenie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuracja ż., asekurowanie n.

 czas. asekurować ndk.

 przym. asekuracyjny

Wiktionary


asekuracyjny

1. zabezpieczający kogoś (np. lina asekuracyjna, sprzęt asekuracyjny);
2. dotyczący pewnego typu ubezpieczeń (np. towarzystwo asekuracyjne, polisa asekuracyjna)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. ubezpieczeniowy.

 (1.2) ubezpieczający, mający zapewnić bezpieczeństwo

 (1.3) ostrożny, unikający ryzyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuracja ż., asekuracyj ż., asekuranctwo n., asekurant mos., asekurowanie n.

 czas. asekurować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ochronny

 (1.3) zachowawczy

Wiktionary


asekurancki

nadmiernie ostrożny, unikający ryzyka i ostatecznych decyzji, tchórzliwy (np. asekuranckie zachowanie, asekurancka postawa)


SJP.pl


asekuranctwo

czynienie zastrzeżeń, nieryzykowanie, przesadnie ostrożne postępowanie; asekurantyzm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wyrachowane postępowanie mające zabezpieczyć przed ponoszeniem odpowiedzialności za sprawę, której wynik nie jest jeszcze wiadomy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Największą przeszkodą dla współpracy polsko-czeskiej było rozpoczęte przez Masaryka kunktatorstwo czeskiej polityki zagranicznej, skłonność do unikania ryzyka i asekuranctwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛkuˈrãnt͡stfɔ, AS: asekurãnctfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekurant m., asekurantka ż., asekuracja ż., asekurantyzm m., asekurowanie n., zaasekurowanie n.

 czas. asekurować ndk., zaasekurować dk.

 przym. asekurancki, asekuracyjny

 przysł. asekurancko, asekuracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asekurantyzm; pot. ostrożniactwo

Wiktionary


asekurant

osoba czyniąca zastrzeżenia, nieryzykująca, stale się asekurująca, będąca "inteligentnym tchórzem"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś nadmiernie ostrożny, obawiający się trudnych decyzji

 (1.2) sport. osoba ubezpieczająca podczas wykonywania niebezpiecznych ewolucji

 (1.3) przest. ktoś kto ochrania, zapewnia komuś bezpieczeństwo

Wiktionary

Asekurant – poprzez pojęcie asekuranta rozumiemy osobę, która odmawia uczestnictwa w grze sprawiedliwej. Przeciwieństwem takiej osoby jest hazardzista.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɛˈkurãnt, AS: asekurãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuranctwo m., asekurantyzm m., asekuracja ż., asekurowanie n., zaasekurowanie n.

:: fż. asekurantka ż.

 czas. asekurować ndk., zaasekurować dk.

 przym. asekurancki, asekuracyjny

 przysł. asekurancko, asekuracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) asekurator

Wiktionary


asekurantka

→ asekurant


SJP.pl

Patrz:

asekurant

asekurantyzm

czynienie zastrzeżeń, nieryzykowanie, przesadnie ostrożne postępowanie; asekuranctwo


SJP.pl


asekurator

1. osoba ubezpieczająca kogoś przy trudnych ćwiczeniach gimnastycznych; asekurant;
2. osoba podejmująca zobowiązanie ubezpieczeniowe wobec osoby ubezpieczającej się


SJP.pl


asekuratorka

1. kobieta ubezpieczająca kogoś przy trudnych ćwiczeniach gimnastycznych; asekurantka;
2. kobieta podejmująca zobowiązanie ubezpieczeniowe wobec osoby ubezpieczającej się


SJP.pl


asekurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) udzielanie pomocy w czasie wykonywania trudnych i ryzykownych czynności

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaasekurowanie n., asekuracja ż., asekuranctwo n., asekurant m., asekurantka ż., asekurantyzm m., asekuracyj ż.

 czas. asekurować ndk., zaasekurować dk.

 przym. asekuracyjny, asekurancki

 przysł. asekuracyjnie, asekurancko

Wiktionary


asekurować

1. zapewniać asekurację;
2. asekurować się:
a) asekurować wzajemnie jeden drugiego;
b) czynić zastrzeżenia, zostawiać sobie możliwość zmiany zdania, decyzji, zabezpieczać się na wypadek innego przebiegu wydarzeń niż spodziewany


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasekurować)

 (1.1) chronić lub zabezpieczać przed ryzykiem albo niebezpieczeństwem

czasownik zwrotny niedokonany asekurować się (dk. zasekurować się)

 (2.1) asekurować siebie samego

 (2.2) asekurować siebie nawzajem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuranctwo n., asekuracyj ż., asekuracja ż., asekurant mos., asekurowanie n.

 czas. zasekurować dk.

 przym. asekuracyjny

 przysł. asekuracyjnie

Wiktionary


aselepia

gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych; goryczka trojeściowa


SJP.pl


asemantyczność

→ asemantyczny


SJP.pl

Patrz:

asemantyczny

asemantyczny

nieuwzględniający znaczenia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nie niosący znaczenia; bez treści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowa na końcu tamtego zdania czyli „bla bla bla” są asemantyczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asemantyczność ż.

Wiktionary


asembler

prosty język programowania; assembler


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. program tłumaczący kod języka asemblera na język maszynowy;

 (1.2) inform. zob. język asemblera.

Wiktionary

Asembler ( assembler) – termin informatyczny związany z programowaniem i tworzeniem kodu maszynowego dla procesorów. W języku polskim oznacza on program tworzący kod maszynowy na podstawie kodu źródłowego (tzw. "asemblacja") wykonanego w niskopoziomowym języku programowania bazującym na podstawowych operacjach procesora zwanym językiem asemblera, popularnie nazywanym również "asemblerem".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród translatorów można wyróżnić dwie główne grupy: kompilatory i asemblery.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsɛ̃mblɛr, AS: asẽmbler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asemblacja ż., deasembler m.

 czas. asemblować ndk.

 przym. asemblerowy

Wiktionary


asemblerowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) inform. związany z asemblerem, dotyczący asemblera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asemblacja ż., asembler mrz., deasembler mrz.

 czas. asemblować ndk.

Wiktionary


asenat

postać biblijna ze Starego Testamentu


SJP.pl

Asenat, Aseneth (hebr. אָסְנַת; imię pochodzenia egip. "poświęcona Neit") – postać biblijna ze Starego Testamentu, według Księgi Rodzaju córka egipskiego kapłana Poti Fery (Petefresa, Pentefresa) z On, poślubiona przez faraona Józefowi. Urodziła mu dwóch synów, Manassesa i Efraima.

Wikipedia


asenizacja

1. usuwanie płynnych nieczystości z jakiegoś terenu;
2. przestarzałe: poprawa warunków zdrowotnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) usługa usuwania nieczystości ciekłych;

Wiktionary

Asenizacja (ang. "sanitation", fr. "assainissement") – zabieg sanitarny polegający na opróżnianiu zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych za pomocą pojazdów asenizacyjnych, do stacji zlewnych, z których nieczystości trafiają siecią kanalizacyjną do oczyszczalni ścieków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɛ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: asẽńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asenizator m., asenizowanie n., zasenizowanie n.

 czas. asenizować ndk., zasenizować dk.

 przym. asenizacyjny

Wiktionary


asenizacyjny

związany z asenizacją, służący asenizacji (np. beczkowóz asenizacyjny, pola asenizacyjne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z asenizacją, dotyczący asenizacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raz w miesiącu zawartość powinien wybierać wóz asenizacyjny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛ̃ɲizaˈt͡sɨjnɨ, AS: asẽńizacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asenizacja ż., asenizator m., asenizowanie n.

 czas. asenizować

Wiktionary


asenizator

osoba zajmująca się asenizacją (usuwaniem płynnych nieczystości z jakiegoś terenu)


SJP.pl


asenizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) usuwanie nieczystości płynnych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asenizacja ż., asenizator m.

 czas. asenizować

 przym. asenizacyjny

Wiktionary


asenizować

usuwać płynne nieczystości z jakiegoś terenu


SJP.pl


asenterować

czasownik

 (1.1) pobierać do wojska

Wiktionary


asenterunek

dawniej: branka, pobór rekruta do wojska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. przymusowy pobór do wojska;

 (1.2) daw. gwara. przegląd i rejestracja koni

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — I gdzież uciekłeś? — Wprost do Przemyśla na plac asenterunku. Zaciągnąłem się do wojska. — I służyłeś? — Całe cztery lata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛ̃ntɛˈrũnɛk, AS: asẽnterũnek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) branka

Wiktionary


asenterunkowy

→ asenterunek


SJP.pl

Patrz:

asenterunek

aseptycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) hig. med. mikrobiol. w sposób wolny od drobnoustrojów, czyli zachowując warunki sterylne, które zapobiegają zanieczyszczeniu przez mikroorganizmy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Produkcja leków odbywa się aseptycznie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aseptyczność ż., aseptyka ż.

 przym. aseptyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałowo, sterylnie

Wiktionary


aseptyczność

→ aseptyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aseptyczne; cecha tych, którzy są aseptyczni

Wiktionary

Patrz:

aseptyczny

Powiązane:

 przym. aseptyczny

 przysł. aseptycznie

Wiktionary


aseptyczny

sterylny, odkażony, wyjałowiony (np. aseptyczny bandaż, aseptyczne pomieszczenie)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aseptyka ż., aseptyczność ż.

 przysł. aseptycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałowy, sterylny, odkażony

Wiktionary


aseptyka

1. postępowanie zapewniające wykluczenie dostępu drobnoustrojów chorobotwórczych do jakiegoś środowiska;
2. sterylne, pozbawione drobnoustrojów warunki środowiska, zwłaszcza podczas operacji i zabiegów chirurgicznych; jałowość bakteriologiczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zespół środków i działań mających na celu zapobieganie zakażeniom poprzez utrzymywanie jałowości w otoczeniu, na narzędziach, skórze i powierzchniach podczas zabiegów medycznych lub laboratoryjnych

Wiktionary

Ni

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. aseptycznie

 przym. aseptyczny

Wiktionary


asercja

1 w logice: własność sądów, których prawdziwości jest pewny wypowiadający je;
2. w językoznawstwie: część treści zdania wyrażającej pewne twierdzenie i podlegającej negacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) log. akt uznania danego sądu lub zdania za prawdziwe

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asercja (informatyka)
  • Asercja (logika)

Wikipedia


asert

osoba asertywna


SJP.pl


asertoryczność

właściwość zdań orzekających o faktach, twierdzących lub przeczących


SJP.pl


asertoryczny

książkowo: twierdzący, stwierdzający, zapewniający


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) stwierdzający, potwierdzający, twierdzący

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛrtɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: asertoryčny

Wiktionary


asertywnie

przysłówek

 (1.1) w sposób asertywny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asertywność ż.

 przym. asertywny

Wiktionary


asertywnieć

stawać się asertywnym (takim, który umie wyrażać swoje poglądy i jednocześnie szanuje zdanie i potrzeby innych ludzi)


SJP.pl


asertywność

postawa charakteryzująca się wyrażaniem swoich poglądów w jasny i otwarty sposób oraz dbaniem o jak najlepsze zaspokojenie swoich potrzeb, ale z poszanowaniem zdania i potrzeb innych ludzi; domaganie się respektowania swoich praw, ale nie kosztem innych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

Wiktionary

Asertywność – posiadanie i wyrażanie własnego zdania oraz bezpośrednie wyrażanie emocji i postaw w granicach nienaruszających praw i psychicznego terytorium innych osób oraz własnych, bez zachowań agresywnych, a także obrona własnych praw w sytuacjach społecznych. Jest to umiejętność nabyta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wykazał się dziś taką asertywnością, o jaką się nawet nie podejrzewał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛrˈtɨvnɔɕt͡ɕ, AS: asertyvność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asertywny

 przysł. asertywnie

Wiktionary


asertywny

wyrażający swoje poglądy w jasny i otwarty sposób i dbający o jak najlepsze zaspokojenie swoich potrzeb, ale przy tym szanujący zdanie i potrzeby innych ludzi; domagający się respektowania swoich praw, ale nie kosztem innych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On nie jest asertywny, nie umie powiedzieć „nie”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛrˈtɨvnɨ, AS: asertyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asertywność ż.

 przysł. asertywnie

Wiktionary


asesor

1. urzędnik sądu, prokuratury lub notariatu, który odbył wymaganą aplikację i zdał odpowiednie egzaminy, lecz nie uzyskał jeszcze nominacji;
2. członek prezydium zebrania, kolegium sądowego itp.;
3. w dawnej Polsce:
a) urzędnik towarzyszący sędziemu lub marszałkowi sejmiku;
b) uczestnik rozprawy sądowej m.in. w sądzie nadwornym (asesorii);
4. w starożytnym Rzymie: członek kolegium doradzającego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. urzędnik w sądach administracyjnych, prokuraturze, notariacie lub izbach komorniczych, który zdał już egzamin zawodowy, ale nie otrzymał jeszcze nominacji na stanowisko;

 (1.2) hist. praw. urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej

 (1.3) hist. praw. w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą

Wiktionary

As

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asesura ż.

:: fż. asesorka ż.

 przym. asesorski

Wiktionary


asesoria

w dawnej Polsce: sąd wyższej instancji


SJP.pl


asesorka

→ asesor


SJP.pl

Patrz:

asesor

asesorski

→ asesor


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) praw. związany z osobą lub urzędem asesora

Wiktionary

Patrz:

asesor

Powiązane:

 rzecz. asesor mos.

Wiktionary


asesorstwo

urząd, godność asesora; asesura


SJP.pl


asesura

stanowisko, urząd asesora


SJP.pl


asf

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = wet. APŚ, afrykański pomór świń

 (1.2) inform. format plików multimedialnych firmy Microsoft;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Advanced Systems Format – kontener multimedialny stworzony przez firmę Microsoft
  • Audi Space Frame – rama przestrzenna stosowana w samochodach marki Audi
  • afrykański pomór świń ()
  • atomowy czynnik rozpraszania ()
  • Port lotniczy Astrachań-Narimanowo – którego kod IATA to ASF
  • ASF s.c. – polski producent gier komputerowych
  • Autoroutes du sud de la France, ASF (pl. Autostrady Południa) – jedno z francuskich przedsiębiorstw zarządzających autostradami

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prawdziwą przyczyną rozwoju ASF w Polsce jest bowiem brak bioasekuracji i niewystarczająca kontrola sanitarna w branży trzody chlewnej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) APŚ

Wiktionary


asfalciarka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żegl. mar. jednostka pływająca wyposażona w urządzenia pozwalające na produkcję i układanie warstwy asfaltu na dnie lub skarpach akwenu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym tygodniu asfalciarka ułożyła na dnie portu 1000 metrów kwadratowych asfaltu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasfalʲˈt͡ɕarka, AS: asfalʹćarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalt mrz., asfaltówka ż., asfaltownia ż., asfaltowanie n., asfalcik mrz.

 czas. asfaltować ndk., wyasfaltować dk., zaasfaltować dk., zaasfaltowywać ndk.

 przym. asfaltowy

Wiktionary


asfalciarski

→ asfalciarz


SJP.pl

Patrz:

asfalciarz

asfalciarz

pracownik zatrudniony przy asfaltowaniu drogi, ulicy itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. pracownik fizyczny zatrudniony w układaniu i rozprowadzaniu asfaltu na drogach, chodnikach lub parkingach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfaltówka ż.

Wiktionary


asfalcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od asfalt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie asfalt, lecz tylko cienki asfalcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalt m., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować

Wiktionary


asfalt

1. osadowa skała pochodzenia organicznego;
2. substancja otrzymywana z ropy naftowej do produkcji papy, lakierów i materiałów izolacyjnych oraz nawierzchni dróg;
3. potoczna nazwa asfaltobetonu;
4. nawierzchnia z asfaltobetonu na jezdniach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

 (1.2) środ. sport. strzelectwo guma na rękawicach i kurtce

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pogard. mężczyzna o czarnej skórze

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do wyrównywania asfaltu na jezdni używa się walców.

 (2.1) Czasem nazywają mnie Murzyn Bambo, asfalt, adidas, Kunta Kinte - mówi Kongijczyk Foster, który od 1987 r. mieszka w naszym kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasfalt, AS: asfalt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalciarka ż., asfaltówka ż., asfaltownia ż., asfaltowanie n., asfalcik mrz.

 czas. asfaltować ndk., wyasfaltować dk.

 przym. asfaltowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bambo, bambus, murzyn, czarny, czarnuch, brudas, smoluch, pastowaniec, czarna małpa

Wiktionary


asfalten

związek organiczny występujący w asfalcie, ropie naftowej i wielu bituminach


SJP.pl


asfalteny

związek organiczny występujący w asfalcie, ropie naftowej i wielu bituminach


SJP.pl

Asfalteny – składniki organiczne asfaltów, występujące również w ropie naftowej i wielu innych bituminach, twarde, barwy czarnej lub czarnobrunatnej, nierozpuszczalne w niskocząsteczkowych alkanach, rozpuszczalne w toluenie oraz dwusiarczku i (przynajmniej częściowo) czterochlorku węgla. Są nietopliwe, a powyżej 300 °C się rozkładają (z wytworzeniem koksu i gazu).

Wikipedia


asfaltobeton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bud. beton z wypełniaczem w postaci asfaltu;

Wiktionary

Asfaltobeton, AC (ang. "asphalt concrete"), pot. „asfalt” – mieszanka mineralno-asfaltowa składająca się z mieszaniny kruszywa (m.in. kruszywa grubego i drobnego, piasku, wypełniacza (np. mączki kamiennej)) i asfaltu jako lepiszcza. Wraz z betonem cementowym (nawierzchnia sztywna) należą do dwóch najbardziej popularnych mieszanin wykorzystywanych do wykonywania nawierzchni drogowej[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W fabryce wytwarza się asfaltobeton i inne materiały budowlane.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asfaltobetonowy

Wiktionary


asfaltobetonowy

związany z asfaltobetonem


SJP.pl


asfaltoguma

bud. tworzywo składające się z asfaltu i ze specjalnej gumy


SJP.pl


asfaltowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pokrywanie nawierzchni drogi asfaltem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalt m., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować

 przym. asfaltowy

Wiktionary


asfaltować

1. pokrywać nawierzchnię drogową asfaltem;
2. powlekać rury lub inne przedmioty żeliwne lub stalowe lakierem asfaltowym (bitumicznym) w celu zabezpieczenia ich przed korozją


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyasfaltować)

 (1.1) pokrywać powierzchnię asfaltem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod domem asfaltują drogę, więc śmierdzi, ale potem będzie równo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalciarka ż., asfalt m., asfalcik m., asfaltówka ż., asfaltowanie n., wyasfaltowanie n., zaasfaltowanie n.

 czas. wyasfaltować dk., zaasfaltować dk.

 przym. asfaltowy

 przysł. asfaltowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłaść asfalt

Wiktionary


asfaltowi

forma przymiotnika.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: asfaltowy

forma rzeczownika.

 (2.1) C. lp. od: asfalt

Wiktionary


asfaltownia

wytwórnia asfaltu


SJP.pl


asfaltowo-betonowy

złożony z asfaltu i betonu (np. nawierzchnia asfaltowo-betonowa)


SJP.pl


asfaltowy

1. mający nawierzchnię z asfaltu;
2. lakiery asfaltowe - lakiery bitumiczne, tworzące bardzo trwałe powłoki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonany z asfaltu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Większość jezdni w Polsce jest asfaltowa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasfalˈtɔvɨ, AS: asfaltovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfaltówka ż., asfalt m., asfaltowanie n., wyasfaltowanie n., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować ndk., wyasfaltować dk.

Wiktionary


asfaltoza

1. występowanie w przestrzeni publicznej zbyt wielu miejsc, których powierzchnię pokryto asfaltem;
2. płynna substancja chemiczna, którą rozprowadza się na powierzchni drogi, przygotowując ją do pokrycia wierzchnią warstwą asfaltu


SJP.pl


asfaltyt

odmiana asfaltu naturalnego


SJP.pl

Asfaltyt – skała osadowa pochodzenia organicznego, występująca w złożach na powierzchni skorupy ziemskiej lub w jej sąsiedztwie, odmiana asfaltu naturalnego barwy czarnej, twarda, o szklistym połysku, odznaczająca się wysoką temperaturą topliwości, prawie niezawierająca domieszek mineralnych.

Wikipedia


asfaltówka

1. potocznie: droga asfaltowa;
2. środowiskowo: czerwona wysypka na nogach, występująca u pielgrzymów idących rozgrzanymi drogami asfaltowymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. jezdnia asfaltowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Minął park i skręcił w boczną asfaltówkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalciarz mos., asfalt mrz., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować ndk.

 przym. asfalciarski, asfaltowy

Wiktionary


asferyczny

niebędący odcinkiem sfery


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) niebędący odcinkiem sfery

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Światło przechodzące przez soczewki asferyczne może być skupiane całą powierzchnią w jednym punkcie, co nie jest możliwe przy zastosowaniu tradycyjnych soczewek, które inaczej ogniskują światło przechodzące przez ich środek i brzegi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasfɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: asferyčny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sferyczny

Wiktionary


asfiksja

ostre zaburzenie oddychania; zamartwica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. zamartwica.

Wiktionary

Asfiksja (z gr. ἀσφυξία, ἀ "bez", σφύξη "tętno"), zamartwica – stan ostrego niedoboru tlenu i nadmiaru dwutlenku węgla w organizmie. Jeśli nie podejmie się natychmiastowych czynności ratowniczych, prowadzi do szybkiej utraty przytomności i śmierci. Przedłużająca się asfiksja, jeśli nie zakończy się śmiercią, może prowadzić do uszkodzenia mózgu. Jeśli wystąpi ona przy urodzeniu, nowo narodzonemu dziecku grozi porażenie mózgowe.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) zamartwica

Wiktionary


asfiksjofilia

dewiacja seksualna polegająca na podniecaniu się podczas podduszania partnera lub partnerki


SJP.pl


asfodel

roślina z rodziny liliowatych; złotowłos


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. pot. roślina z rodzaju złotogłów, nazwa systematyczna|Asphodelus|L|ref=tak.

Wiktionary

Asfodel, złotogłów, złotnik ("Asphodelus" L.) – rodzaj roślin z podrodziny lub rodziny (w zależności od ujęcia) złotogłowowych. Obejmuje 18 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w południowej Europie, północnej Afryce i południowo-zachodniej Azji. Jako introdukowane rosną w Europie Środkowej (Niemcy), w Ameryce Północnej i Południowej, na południowym krańcu Afryki, w Australii i Nowej Zelandii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asfodelus m.

 przym. asfodelowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złotogłów, złotowłos, asfodelus

Wiktionary


asfodelowate

rodzina roślin jednoliściennych; złotogłowowate


SJP.pl


asfodelowaty

o cechach asfodelowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny asfodelowatych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfodelowate nmos.

Wiktionary


asfodelowy

1. przymiotnik od: asfodel;
2. w mitologii greckiej: asfodelowe łąki - łąki w świecie podziemnych, gdzie przechadzają się cienie zmarłych


SJP.pl


asg

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Air Soft Gun – urządzenie rekreacyjno-sportowe w postaci repliki broni strzeleckiej
  • Akademia Sztabu Generalnego – wojskowa uczelnia Sił Zbrojnych PRL
  • ASG-EUPOS – Aktywna Sieć Geodezyjna EUPOS

Wikipedia


asgard

w mitologii nordyckiej: jedna z Dziewięciu Krain zamieszkana przez bogów Asów i Wanów


SJP.pl

Asgard (duń. i szw. "Asgård", bokmål "Åsgard", nynorsk "Asgaard", staronord. "Asgarðr", staroang. "Ōsgeard"; "as" – „bóg”, "garth" – „dwór, gród”, „ogromna przestrzeń”) – w mitologii nordyckiej jedna z Dziewięciu Krain zamieszkana przez dwa szczepy bogów: Asów i (po zawarciu z nimi pokoju) Wanów. Nazwa pojawia się w Eddzie poetyckiej i pieśniach islandzkiego skalda Þorbjörna dísarskálda. Skald ten stwierdza, że Thor z wielką mocą bronił Asgardu.

Wikipedia


ashby

[czytaj: ESZbi] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Carole Ashby – brytyjska aktorka
  • Ashby – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Middlesex
  • Ashby – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Grant
  • Ashby (ang. Ashby Town) – gmina w stanie Massachusetts, w hrabstwie Middlesex
  • Ashby (ang. Ashby Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Hettinger
  • Ashby – miejscowość w hrabstwie Lincolnshire (Anglia)
  • Ashby – miejscowość w hrabstwie Suffolk (Anglia)
  • Ashby by Partney – miejscowość w hrabstwie Lincolnshire (Anglia)

Wikipedia


ashley

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ashley – imię
  • Ashley – dawne brytyjskie przedsiębiorstwo motoryzacyjne
  • Ashley – miasto w stanie Nowa Południowa Walia
  • Ashley – miasto w regionie Canterbury
  • Ashley – wieś w Anglii, w hrabstwie Cambridgeshire
  • Ashley – wieś w Anglii, w hrabstwie Cheshire
  • Ashley – osada w Anglii, w hrabstwie Dorset
  • Ashley – wieś w Anglii, w hrabstwie Gloucestershire
  • Ashley – osada w Anglii, w hrabstwie Kent
  • Ashley – wieś w Anglii, w hrabstwie Hampshire, w dystrykcie New Forest
  • Ashley – wieś w Anglii, w hrabstwie Northamptonshire
  • Ashley – wieś w Anglii, w hrabstwie Staffordshire

Wikipedia


ashton

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ashton – miasto w Republice Południowej Afryki, w Prowincji Przylądkowej Zachodniej
  • Ashton – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Fremont
  • Ashton – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Lee
  • Ashton – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Osceola
  • Ashton – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Sherman
  • Ashton – miasto w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Spink
  • Ashton (ang. Ashton Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Lee
  • Ashton (ang. Ashton Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Monona
  • Ashton – miejscowość w hrabstwie Cambridgeshire (Anglia)
  • Ashton – miejscowość w hrabstwie Cheshire (Anglia)
  • Ashton – miejscowość w hrabstwie Devon (Anglia)
  • Ashton (East Northamptonshire) – miejscowość w hrabstwie Northamptonshire (Anglia)

Wikipedia


ashwagandha

[czytaj: aszwaganda] gatunek rośliny z rodziny psiankowatych; żeń-szeń indyjski, witania ospała


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. zob. witania ospała.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W jednym badaniu z udziałem 75 niepłodnych mężczyzn grupa leczona ashwagandhą wykazała zwiększoną liczbę i ruchliwość plemników.

Wiktionary


asia

zdrobnienie od: Joanna (imię żeńskie); Aśka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|ż., poufała forma imienia Joanna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asia – brytyjska grupa muzyczna
    • Asia – album grupy muzycznej Asia
  • Asia – planetoida o numerze katalogowym 67
  • Asia (Azja mniejsza) – łacińska nazwa Anatolii
  • Asia - prowincja rzymska
  • Asia (Azja, Asja) – w mitologii greckiej jedna z Nereid
  • Asia (Azja, Asja) – w mitologii greckiej jedna z Okeanid
  • Asia – wieś w dystrykcie Famagusta, na Cyprze
  • Asia – wieżowiec w Miami
  • Asia – zdrobnienie imienia Joanna
  • Asia Minor – francusko-turecka grupa muzyczna
  • Asia Motors – koreański producent samochodów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poprosiłem Asię, żeby pomogła mi przy sprzątaniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaɕa, AS: aśa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Jan mos., Joanna ż.

 przym. Janowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Joasia, Joaśka, Aśka, Asieńka

Wiktionary


asiento

[czytaj: asjento] dawniej: prawo handlu czarnymi niewolnikami


SJP.pl

As

Wikipedia


asik

zdrobnienie od: as


SJP.pl


asimov

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Isaac Asimov – amerykański pisarz fantastyki naukowej
  • (5020) Asimov – planetoida
  • Asimov’s Science Fiction – czasopismo literackie z dziedziny fantastyki

Wikipedia


asindziej

dawny skrót od: asan dobrodziej, zwykle jako zwrot kierowany do rozmówcy; asandziej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. zwrot grzecznościowy, odpowiednik zwrotów: waszmość, pan, dobrodziej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Jezus przy dziecięciu! – zawołał podkomorzy – a asindziej tu co robisz?!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. asindziejka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pan, dobrodziej, waszmość

Wiktionary


asir

prowincja w Arabii Saudyjskiej nad Morzem Czerwonym


SJP.pl

Asir (arab. "عسير") – jedna z 13 prowincji Arabii Saudyjskiej. Znajduje się na południu kraju.

Wikipedia


asińdźka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. asańdźka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ojciec machnął parę razy ręką i powiada: »Siedź asińdźka, siedź — to ta mruk — ciągle tak chodzi i myśli — przydałoby mu się trochę czyśca, ale cóż, zawsze to persona!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanek mos., acani ż., acanka ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n., asańdźka ż., asynćka ż., aśćka ż., asani ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asańdźka, asynćka, aśćka, acpani, acanna, wasani, waspanna, wacanna, aspani, aspanna, waćpani, waćpanna, waspani, waspanna, waszmość pani, waszmość panna

Wiktionary


asjetka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. salaterka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk terinka

Wiktionary


aska

środowiskowo: kobieta aseksualna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dumna dziewczyna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. as mos.

Wiktionary


askalon

miasto w Izraelu; Aszkelon


SJP.pl


askaloński

1. → Askalon (miasto w Izraelu);
2. czosnek askaloński - cebulowa roślina warzywna z rodziny amarylkowatych; szalotka


SJP.pl


askaniusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. postać mitologii greckiej i rzymskiej, syn Eneasza;

 (1.2) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Panując nad Latynami Askaniusz przybrał imię Julus.

Wiktionary


askar

askarys, asker;
1. w XVIII wieku: żołnierz straży osobistej sułtana Maroka;
2. w XIX i XX wieku: żołnierz niemieckich i włoskich wojsk kolonialnych w Afryce;
3. uzbrojony autochton w Afryce Wschodniej, chroniący karawany


SJP.pl


askarioza

choroba inwazyjna przewodu pokarmowego wywołana przez glistę ludzką; askarydoza; glistnica


SJP.pl


askaryda

nicień pasożytujący w przewodzie pokarmowym; glista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. nicień pasożytujący w przewodzie pokarmowym kręgowców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askarydoza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glista

Wiktionary


askarydoza

pospolita na całym świecie choroba jelit człowieka i zwierząt; glistnica, askarioza


SJP.pl


askarys

askar, asker;
1. w XVIII wieku: żołnierz straży osobistej sułtana Maroka;
2. w XIX i XX wieku: żołnierz niemieckich i włoskich wojsk kolonialnych w Afryce;
3. uzbrojony autochton w Afryce Wschodniej, chroniący karawany


SJP.pl


askaryt

stały absorbent tlenku węgla


SJP.pl


askenazy

nazwisko, m.in. Szymon Askenazy (1865- 1935) - polski historyk i dyplomata


SJP.pl


askenazyjczyk

Żyd aszkenazyjski, Żyd wywodzący się z diaspory osiadłej we wschodniej, centralnej i częściowo zachodniej części Europy; aszkenazyjczyk


SJP.pl


askenazyjka

→ askenazyjczyk


SJP.pl

Patrz:

askenazyjczyk

askenazyjski

→ askenazyjczyk; aszkenazyjski


SJP.pl


asker

askar, askarys;
1. w XVIII wieku: żołnierz straży osobistej sułtana Maroka;
2. w XIX i XX wieku: żołnierz niemieckich i włoskich wojsk kolonialnych w Afryce;
3. uzbrojony autochton w Afryce Wschodniej, chroniący karawany


SJP.pl

Asker – norweskie miasto i gmina leżąca w regionie Akershus.

Asker jest 241. norweską gminą pod względem powierzchni lądowej.

Wikipedia


askier

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Mazowsze. daw. bot. jaskier

Wiktionary


asklepiadejski

1. wiersz asklepiadejski - w metryce klasycznej: wers składający się z trochejów i daktyli
2. przymiotnik od: Asklepiades, starożytny poeta grecki z Samos


SJP.pl


asklepiades

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asklepiades z Tragilos (IV wiek p.n.e.) – grecki pisarz
  • Asklepiades z Samos (IV/III wiek p.n.e.) – poeta grecki
  • Asklepiades z Fliuntu (ok. 350 - ok. 270 p.n.e.) – filozof grecki
  • Asklepiades z Prusy/Asklepiades z Bitynii (ok. 124 lub 129 p.n.e. - zm. w 40 p.n.e.) – rzymski lekarz i filozof greckiego pochodzenia
  • Asklepiades z Antiochii (zm. ok. 218) – patriarcha Antiochii, święty katolicki i prawosławny
  • Asklepiades – imię

Wikipedia


asklepiejon

w starożytnej Grecji: kompleks domostw i schronień wokół Asklepiejonu, świątyni boga Asklepiosa, w których udzielano pomocy przybywającym tam chorym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. mit. starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

Wiktionary

Asklepiejon – świątynia Asklepiosa wraz z ośrodkiem kultowej medycyny i terapii, stosującym praktyki przyrodolecznicze i diagnostyczną inkubację.

Początkowo była to studnia lub źródło z ołtarzem w świętym gaju; później okręg sakralny ze świątynią bóstwa, przy której funkcjonowały lecznice, budynki szpitalne i portyki dla chorych oczekujących na przyjęcie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Asklepios m., asklepiad mos., Asklepiaje mrz. lm.; Asklepiades m., asklepiadej mrz., asklepiadyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asklepion

Wiktionary


asklepion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. mit. starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asklepios m., asklepiejon m., asklepiodyna ż., asklepiadyna ż., Asklepiades m., asklepiad m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asklepiejon

Wiktionary


asklepios

w mitologii greckiej: bóg zdrowia i przywracania życia, syn Apollina, odpowiednik rzymskiego Eskulapa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Wiktionary

Asklepios, Eskulap (gr. Ἀσκληπιός Asklēpiós, Asclepius, łac. Aesculapius) – w mitologii greckiej bóg sztuki lekarskiej (medycyny); jeden z herosów.

Jego rzymskim odpowiednikiem był Eskulap. [].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atrybutami Asklepiosa były: laska Asklepiosa, wąż, kogut i kruk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈklɛpʲjɔs, AS: asklepʹi ̯os

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asklepiades mos., asklepion m., asklepiejon m., asklepiodyna ż., asklepiadyna ż., asklepiad m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Eskulap

Wiktionary


askochytoza

As

Wikipedia


askogon

jednokomórkowy lub wielokomórkowy organ rozmnażania płciowego u grzybów workowców


SJP.pl


askon

w biologii: najprymitywniejszy typ budowy dorosłych gąbek, przypominający przytwierdzoną do podłoża gastrulę


SJP.pl

As

Wikipedia


askorbinaza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. spoż. enzym zawarty w niektórych owocach, rozkładający kwas askorbinowy (witaminę C)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askorbinian m.

 przym. askorbinowy

Wiktionary


askorbinian

1. askorbinian sodu - regulator kwasowości i stabilizator (symbol E201);
2. askorbinian wapnia - regulator kwasowości i stabilizator (symbol E202)


SJP.pl


askorbinowy

kwas askorbinowy - witamina C, nietrwały związek organiczny zawarty w wielu owocach, warzywach oraz w wątrobie, ważny w utlenianiu komórkowym, wzmaga odporność, utrzymuje we właściwym stanie tkanki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biochem. związany z witaminą C czyli kwasem askorbinowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spożywanie produktów askorbinowych pomaga w profilaktyce szkorbutu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askorbinaza ż.

Wiktionary


askospora

haploidalny zarodnik grzybów z gromady workowców


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. haploidalny zarodnik workowca;

Wiktionary

Askospora, zarodnik workowy – haploidalny zarodnik (mejospora), typowy dla workowców. Powstaje w workach w wyniku rozmnażania płciowego zwanego askogamią. Przed wytworzeniem askospor następuje kariogamia, a po niej mejoza. Askospory powstają wewnątrz worka (endogenicznie) w wyniku tzw. swobodnego wytwarzania komórek (tj. po podziale jąder niezwiązanym ściśle z podziałem cytoplazmy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwykle w worku powstaje osiem askospor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaskɔˈspɔra, AS: askospora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlamydospora ż., bazydiospora

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarodnik workowy

Wiktionary


asmara

stolica Erytrei


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Erytrei;

 (1.2) geogr. miasto w północno-wschodniej części Sahary Zachodniej

Wiktionary

Asmara ( ኣስመራ, Asmera) – stolica Erytrei, na Wyżynie Abisyńskiej, na wysokości 2340 m n.p.m. Stanowi bardzo ważny węzeł kolejowy. W Asmarze znajduje się międzynarodowe lotnisko zbudowane w 1962 położone 4 km od centrum. Miasto cechuje duży wzrost liczby ludności: z 296 tys. mieszkańców w 1986 roku przez 500,6 tys. w roku 2002 do 578,9 tys. w 2006.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: asˈmara, AS: asmara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asmarczyk mos., asmarka ż.

 przym. asmarski

Wiktionary


asmarczyk

mieszkaniec Asmary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Asmary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈmart͡ʃɨk, AS: asmarčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asmara ż.

:: fż. asmarka ż.

 przym. asmarski

Wiktionary


asmarka

mieszkanka Asmary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Asmary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsmarka, AS: asmarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asmara ż.

:: fm. asmarczyk mos.

 przym. asmarski

Wiktionary


asmarski

→ Asmara (stolica Erytrei)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Asmary, stolicy Erytrei

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈmarsʲci, AS: asmarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asmara ż., asmarczyk mos., asmarka ż.

Wiktionary


asmodeusz

demon, upadły anioł znany głównie z biblijnej Księgi Tobiasza; przed upadkiem przynależał do chóru Serafinów


SJP.pl

Asmodeusz lub Asmodeus (także Azmodan) – demon, upadły anioł znany głównie z deuterokanonicznej Księgi Tobiasza. Poza tym wzmianki o nim spotyka się w demonologii i w niektórych legendach talmudycznych, do których trafił prawdopodobnie z zoroastrianizmu w czasie, gdy terytoria Żydów przeszły w ręce perskich Achemenidów. Przed upadkiem przynależał do Chóru Serafinów. Według MacGregora Mathersa Asmodeusz jest kazirodczym dzieckiem Tubal-Kaina i jego siostry Naami.

Wikipedia


asmr

[czytaj: ejesemAR lub aesemER] przyjemne mrowienie skóry, zwykle w okolicach głowy i szyi, wywołane przez różne bodźce zewnętrzne, najczęściej słuchowe; asmr


SJP.pl

ASMR ( autonomous sensory meridian response, często tłumaczone niezgodnie z etymologią jako „samoistna odpowiedź meridianów czuciowych”) – zjawisko przyjemnego mrowienia w okolicach głowy, szyi i innych obszarach ludzkiego ciała. Zjawisko to może zostać wywołane poprzez wizualne, słuchowe, dotykowe i zapachowe bodźce zewnętrzne.

Wikipedia


asnyk

nazwisko


SJP.pl


aso

w Biblii: król Judy z dynastii Dawida


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aso – miasto w Japonii
  • Aso – rzeka we Włoszech
  • Aso – wulkan w Japonii
  • „Aso” – nazwa japońskich okrętów
    • „Aso” – japoński krążownik, dawny rosyjski „Bajan”
  • ASO – autoryzowana stacja obsługi (warsztat samochodowy)
  • ASO – alternatywny system obrotu
  • ASO – odczyn antystreptolizynowy (badanie diagnostyczne)
  • ASO – ang. Amaury Sport Organisation (francuska organizacja sportowa)
  • ASO – kod IATA portu lotniczego Asosa
  • Tarō Asō – polityk japoński, premier Japonii w latach 2008–2009

Wikipedia


asocjacja

1. w psychologii: łączenie się ze sobą wrażeń, wyobrażeń,
2. w różnych dziedzinach: ugrupowanie, zbiorowisko, zespół
3. chem. zjawisko sprzęgania się cząsteczek chemicznych w większe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) samorzutne nasuwanie się kolejnych skojarzeń albo obrazów na podstawie poprzednich

 (1.2) zbiorowisko, zespół, grupa

 (1.3) chem. łączenie się cząstek pojedynczych w złożone (asocjaty)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asocjacja cząsteczek
  • Asocjacja (psychologia)
  • Asocjacja (statystyka)
  • Asocjacja (programowanie obiektowe)
  • Asocjacja gwiazdowa w astronomii
  • Asocjacja (genetyka)
  • Asocjacja – zespół roślinny w fitosocjologii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asocjowanie n.

 czas. asocjować

 przym. asocjacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kojarzenie

Wiktionary


asocjacjonista

zwolennik asocjacjonizmu


SJP.pl


asocjacjonistka

→ asocjacjonista


SJP.pl

Patrz:

asocjacjonista

asocjacjonistyczny

→ asocjacjonizm


SJP.pl

Patrz:

asocjacjonizm

asocjacjonizm

kierunek w psychologii kładący nacisk na procesy kojarzenia jako główny czynnik funkcjonowania świadomości, zanegowany w XX wieku przez psychologię postaci, wskazującą na rolę struktury psychicznej człowieka w poznawaniu przez niego świata, a nie tylko na mechaniczne skojarzenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. psych. kierunek w filozofii i psychologii, według którego myśli, pojęcia łączą się w umyśle dzięki skojarzeniom (asocjacjom) powstającym na podstawie doświadczenia

Wiktionary

As

Wikipedia

Powiązane:

 przym. asocjacyjny

 czas. asocjować

Wiktionary


asocjacyjność

→ asocjacyjny


SJP.pl

Patrz:

asocjacyjny

asocjacyjny

dotyczący asocjacji, oparty na zasadzie kojarzenia (np. asocjacyjne związki między pojęciami)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z asocjacją

 (1.2) psych. związany z asocjacjonizmem

 (1.3) daw. stowarzyszeniowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asocjacja ż., asocjacjonizm mrz.

 czas. asocjować

Wiktionary


asocjalność

→ asocjalny


SJP.pl

Patrz:

asocjalny

asocjalny

rzadko: obojętny na sprawy społeczne; aspołeczny, niespołeczny


SJP.pl


asocjata

w chemii: nietrwałe połączenie cząstek


SJP.pl


asocjatywność

właściwość działań asocjatywnych (dodawanie i mnożenie), wyrażająca się tzw. prawem łączności, oznaczającym, iż na wynik tych działań nie ma wpływu rozstawienie nawiasów w danym wyrażeniu; łączność


SJP.pl


asocjatywny

1. w psychologii: odnoszący się asocjacji, związany z procesami asocjacji (np. asocjatywne struktury świadomości, procesy asocjatywne); asocjacyjny, skojarzeniowy;
2. w matematyce: łączny


SJP.pl


asocjowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|asocjować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asocjacja ż.

 czas. asocjować ndk.

Wiktionary


asocjować

rzadko:
1. łączyć różne fakty, pojęcia, nawet słabo ze sobą powiązane;
2. asocjować się - być asocjowanym


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) kojarzyć, łączyć wrażenia, fakty, obrazy

czasownik zwrotny niedokonany asocjować się

 (2.1) być kojarzonym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɔˈt͡sʲjɔvat͡ɕ, AS: asocʹi ̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asocjowanie n., asocjacjonizm, asocjacjonista, asocjacja

 przym. asocjacyjny, asocjacjonistyczny

 przysł. asocjacyjnie

Wiktionary


asomatognozja

choroba polegająca na nierozpoznawaniu części ciała i stron


SJP.pl


asomatyczny

bezcielesny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. bezcielesny

Wiktionary


asonancja

rym niepełny, polegający na tożsamości lub podobieństwie samogłosek w zakończeniach wyrazów; asonans


SJP.pl


asonans

niedokładny rym polegający na podobieństwie lub identyczności samogłosek w zakończeniu wyrazów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. rym polegający na identyczności tylko samogłosek

Wiktionary

Asonans (fr. "assonance", z łac. "assonare" – „odbrzmiewać, współbrzmieć”) – powtórzenie jednakowych samogłosek w wyrazach zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

Nazywany rymem niepełnym, wykształcił się w liryce europejskiej przed rymem. Miał zastosowanie w językach poprzedzających dzisiejszy francuski, gdzie wystarczyło powtórzenie jednej samogłoski, by zaistniało widoczne podobieństwo wyrazów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chwilami w miejsce częstochowskiego rymu zaskakiwał dziwny asonans.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asonansowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rym niedokładny

Wiktionary


asonansowy

związany z asonansem


SJP.pl


asonoryzacja

ogół zabiegów zmierzających do wyciszenia źródła hałasu lub zabezpieczenia wnętrza przed hałasami z zewnątrz; oddźwiękowienie


SJP.pl


asortyment

zestaw dóbr oferowanych na sprzedaż przez sklep, zakład, placówkę itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hand. wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

 (1.2) wybór cech, środków, przedmiotów itp., jakimi ktoś dysponuje

Wiktionary

Asortyment – wybór, zestaw, zestawienie produkowanych wyrobów, świadczonych usług lub oferowanych towarów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza firma ma w asortymencie wysokiej jakości meble ogrodowe z topoli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt, AS: asortỹmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sortyment m.

 przym. asortymentowy

 przysł. asortymentowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sortyment

Wiktionary


asortymentowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z asortymentem, towarami i usługami stanowiącymi stałą ofertę handlową

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asortyment mrz.

Wiktionary


asowy

→ as


SJP.pl

Patrz:

as

asp

[czytaj: a-es-PE] skrót od: Akademia Sztuk Pięknych


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = eduk. akademia sztuk pięknych;

 (1.2) = techn. autoryzowany serwis producenta

 (1.3) = med. biochem. asparaginaza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ASP – akademia sztuk pięknych
  • ASP – Towarzystwo Astronomiczne Pacyfiku
  • ASP – niemiecka grupa muzyczna
  • ASP – autoryzowany serwis producenta
  • ASP – wynajem aplikacji przez Internet (ang. application service provider)
  • ASP – jeden z profili standardu MPEG-4 (ang. advanced simple profile)
  • ASP – technika tworzenia stron internetowych (ang. Active Server Pages)
  • Asp – kwas asparaginowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie dostałem się na ASP, ale za rok znów będę próbował.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿ɛs‿ˈpɛ, AS: a‿es‿pe

Wiktionary


asp.

skrót od: aspirant; aspir.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = aspirant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naszym dzielnicowym jest od niedawna asp. Jacek Kowalski.

Wiktionary


aspan

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pan", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówcy, odpowiadający dzisiejszemu "pan", "wy" (zwykle z odcieniem lekceważenia); aćpan, acpan, waćpan, wacpan, waspan, asan, acan


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. zob. waszmość pan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za pozwoleniem, czy to aspan jesteś ów człowiek, co to przybył z Ebenezerem?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspanna ż.

:: fż. aspani ż.

Wiktionary


aspani

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. zob. waszmość pani.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Widzisz aspani — rzekł zimno urzędnik w wicemundurze — gdybyś asani nie wiedziała istotnie, co się z nim dzieje i gdzie on jest, to byś się strwożyła sercem matki, dowiadując się, że raniony…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspanna ż.

:: fm. aspan m.

Wiktionary


asparagina

aminokwas endogenny pełniący istotną rolę w biosyntezie amoniaku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. jeden z podstawowych aminokwasów, amid kwasu asparaginowego, uczestniczący w cyklu mocznikowym i syntezie glikoprotein

Wiktionary

Asparagina, #PATRZ Asn, N – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów endogennych. Amid kwasu asparaginowego, powszechny składnik białek. Występuje w dużych ilościach w nasionach, a także w stanie wolnym w płynach komórkowych. Stanowi magazyn amoniaku w tkankach zwierzęcych i roślinnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asparagina to endogenny aminokwas.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót: Asn, N

Wiktionary


asparaginaza

naturalny enzym wyizolowany z m.in. bakterii Escherichia coli wykazujący działanie cytostatyczne w stosunku do komórek nowotworowych, stosowany w leczeniu ostrych białaczek u dzieci i dorosłych


SJP.pl

As

Wikipedia


asparaginowy

związany z asparaginą


SJP.pl


asparagus

roślina z rodziny liliowatych, występująca w licznych gatunkach w Europie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. szparag pierzasty, dekoracyjna roślina stosowana w kwiaciarstwie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspaˈraɡus, AS: asparagus

Wiktionary


aspartam

sztuczny słodzik, który nie powoduje wzrostu poziomu cukru we krwi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. spoż. syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Polsce dozwolone jest stosowanie słodzików takich jak aspartam (E951), sorbitol (E420), ksylitol (E967) i maltitol (E421).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈpartãm, AS: aspartãm

Wiktionary


aspazja

przenośnie: ambitna, inteligentna i piękna kobieta


SJP.pl

Aspazja (gr. Ἀσπασία, ur. ok. 470, zm. ok. 400 p.n.e.) – mieszkanka Miletu, filozofka, którą uznaje się, że zasłynęła swym związkiem z Peryklesem, ateńskim mężem stanu. Według niektórych autorów była jego żoną.

Niewiele wiadomo o szczegółach jej życia. Większą część dorosłych lat spędziła w Atenach, prawdopodobnie wywierając wpływ na Peryklesa i ateńską politykę. Jest o niej mowa w dziełach Platona, Arystofanesa, Ksenofonta i innych autorów tego czasu.

Wikipedia


aspazjusz

imię męskie


SJP.pl

Aspazjusz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się słowa "aspasios" oznaczającego „powitanie”. Imię to ma oboczną wersję Aspazy.

Jego patronem jest św. Aspazjusz, biskup, żyjący w VI wieku.

Wikipedia


aspekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od aspekt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aspekt, lecz tylko mały aspekcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspekt m.

Wiktionary


aspekt

1. ujęcie, rodzaj, punkt widzenia sprawy;
2. określenie rodzaju czynności (dokonanej, niedokonanej) wyrażonej czasownikiem;
3. wzajemne położenie planet i gwiazd (zodiakalnych), wg którego układano horoskopy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana datadef|od 2. poł. XVI w..

 (1.2) gram. cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;

 (1.3) astr. położenie gwiazd względem siebie i znaków zodiaku;

 (1.4) daw. przepowiednia, wróżba

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aspekt (astronomia) – pojęcie astronomiczne
  • aspekt (botanika) – pojęcie botaniczne
  • aspekt (filozofia) – cecha przedmiotu, lub punkt widzenia, z którego ujmuje się dany przedmiot
  • aspekt (językoznawstwo) – kategoria gramatyczna
  • aspekt (religia) – pojęcie religijne
  • Aspekt (czasopismo) – czasopismo
  • aspekt w informatyce – programowanie aspektowe
  • Aspekt buddy
  • Aspekt Polski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozpatrzmy charakter tego słownika w aspektach językoznawczym i prawnym.

 (1.2) Oba aspekty polskich czasowników mają swoje formy bezokolicznikowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaspɛkt, AS: aspekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. aspekcik mrz.

 czas. aspektować

 przym. aspektowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontekst, światło, strona

Wiktionary


aspektowy

związany z aspektem (w znaczeniu kategorii gramatycznej czasownika), np. pary aspektowe


SJP.pl


aspektywa

w sztuce egipskiej sposób przedstawiania trójwymiarowości na płaszczyźnie


SJP.pl


asperger

potocznie: zespół Aspergera


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) pot. zespół Aspergera;

 (1.2) pot. osoba z zespołem Aspergera

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Hans Asperger – austriacki pediatra, psychiatra
  • zespół Aspergera – zaburzenie rozwoju
  • Asperg – miasto w Niemczech

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zdiagnozowano u niego aspergera

 (1.2) Krzysiek to asperger!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈpɛrɡɛr, AS: asperger

Wiktionary


aspergerek

kobieta lub dziewczynka z zespołem Aspergera


SJP.pl


aspergerka

kobieta lub dziewczynka z zespołem Aspergera


SJP.pl


aspergerowiec

osoba z zespołem Aspergera; aspik, asperger


SJP.pl


aspergillus

grzyb z klasy workowców; kropidlak


SJP.pl

Aspergillus P. Micheli ex Haller (kropidlak) – rodzaj grzybów z rzędu kropidlakowców ("Eurotiales").

Wikipedia


aspergiloza

grzybica występująca głównie u ptaków, atakująca wole i drogi oddechowe; kropidlakowica


SJP.pl

Aspergiloza (łac. "aspergillosis") jest zakażeniem lub reakcją alergiczną wywoływaną przez grzyby z rodzaju "Aspergillus" (kropidlak). Postacie aspergilozy o największym znaczeniu to poważne infekcje płucne u pacjentów z obniżoną odpornością, takich jak chorzy na AIDS, leczeni chemioterapią lub antybiotykami przez dłuższy czas. W alergiach "Aspergillus" odgrywa mniejszą rolę.

Wikipedia


aspermia

brak spermy lub niemożność jej wydalania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. brak spermy albo plemników w spermie;

Wiktionary

Aspermia – brak ejakulacji podczas kopulacji oraz innych czynności seksualnych, będący przyczyną męskiej niepłodności. Pomimo iż erekcja utrzymuje się stosunkowo długo, orgazm zazwyczaj nie występuje. Aspermii nie należy mylić z azoospermią, w której przy niekiedy prawidłowej objętości ejakulatu, stwierdza się brak plemników.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sperma ż.

Wiktionary


aspersja

pokropienie wodą święconą w niedzielę przed sumą


SJP.pl

Aspersja (Asperges) (z łac. "aspergere – pokropić") – w łacińskiej tradycji liturgicznej eucharystyczny akt pokuty polegający na pokropieniu przez celebransa wodą święconą ludzi zgromadzonych na liturgii.

Akt ten jest bezpośrednim nawiązaniem do biblijnego Psalmu 51 (50), który jest psalmem pokutnym, zawierającym słowa:

Wikipedia


aspersorium

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. naczynie na wodę święconą umieszczone w ścianie kościoła;

Wiktionary

Aspersorium:

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) kropielnica

Wiktionary


asperula

szczeciniasto owłosiona bylina z rodziny marzanowatych; marzana, marzanna


SJP.pl


aspidistra

roślina z rodziny liliowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. roślina z rodziny liliowatych, pochodząca z Azji, potocznie nazywana „żelaznym liściem”;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Floryści używają do kompozycji liści aspidistry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈdʲistra, AS: aspʹidʹistra

Wiktionary


aspik

potocznie: osoba z zespołem Aspergera; asperger, aspergerowiec


SJP.pl


aspir.

skrót od: aspirant; asp.


SJP.pl


aspiracja

1. w medycynie:
a) usuwanie za pomocą specjalnych aparatów próżniowych gazów lub cieczy nagromadzonych w jamie ciała wskutek choroby;
b) wchłanianie przez drogi oddechowe zewnętrznych substancji;
2. w językoznawstwie: dodawanie "h" przy artykulacji głosek i wyrazów; przydech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

 (1.2) fonet. przydech

 (1.3) med. odciągnięcie tłoczka strzykawki w celu sprawdzenia czy jest się w świetle żyły

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aspiracja – przydech w językoznawstwie
  • aspiracje – (w psychologii) zespół dążeń jednostki
  • aspiracja – zachłyśnięcie, przypadkowe pobranie z wdechem płynu, kęsu pokarmowego lub ciała obcego podczas połykania. Prowadzi do groźnych objawów ostrej niedrożności oddechowej.
  • aspiracja (technika) – wentylacja mechaniczna stosowana w przemyśle (m.in. młynarskim, energetyce), często przy pomocy złożonych instalacji, mająca na celu jednoczesne odpylanie, usuwanie pary wodnej,...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Remis trwał aż do ostatniej minuty, kiedy to Rodriguez, strzałem spoza pola karnego przypieczętował aspiracje naszej drużyny do zdobycia mistrzostwa ligi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈrat͡sʲja, AS: aspʹiracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspirant m., aspirantura ż., aspirata ż., aspirowanie n., aspirantka ż.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ambicja

Wiktionary


aspiracje

dążenia, plany, ambicje danej osoby, zwłaszcza takie dotyczące osiągnięcia ambitnych celów w jakiejś dziedzinie nauki, sztuki lub życia publicznego


SJP.pl

As

Wikipedia


aspiracyjny

1. w medycynie i technice: związany z aspiracją (np. urządzenia aspiracyjne);
2. w językoznawstwie: wymawiany z przydechem (np. głoski aspiracyjne)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aspiracją, dotyczący aspiracji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż., aspirantura ż., aspirata ż., aspirowanie n., aspirantka ż.

Wiktionary


aspirancki

odnoszący się do aspiranta, właściwy aaspirantom


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aspirantem, dotyczący aspiranta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspirant mos.

Wiktionary


aspirant

1. osoba dążąca do osiągnięcia ambitnych celów, zwłaszcza związanych z zajęciem jakiegoś stanowiska;
2. stopień oficerski w policji i straży pożarnej; także: osoba mająca ten stopień;
3. dawniej słowo o wielu innych znaczeniach, których wspólnym elementem było: staranie, ubieganie się o coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto się o coś ubiega, np. o stanowisko

 (1.2) stopień oficerski w straży pożarnej lub w policji

 (1.3) rel. nieoficjalny stopień ministranta

 (1.4) rel. mężczyzna chcący wstąpić do zakonu lub zgromadzenia zakonnego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • aspirant – stopień w korpusie aspirantów w Państwowej Straży Pożarnej
  • aspirant – stopień w Policji
  • aspirant – stopień podoficerski w Wojsku Polskim we Francji (1939–1940)
  • aspirant – stopień wojskowy we Francuskich Siłach Zbrojnych
  • aspirant – najniższy stopień oficerski w Straży Granicznej w latach 1928–1939
  • aspirantura

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Wikary pojechał z aspirantami zmierzyć komeżki.

 (1.4) Nie doszło do spotkania prowincjała z aspirantami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈspʲirãnt, AS: aspʹirãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż.

:: fż. aspirantka ż.

 czas. aspirować ndk.

 przym. aspirancki

Wiktionary


aspirantka

→ aspirant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która się o coś ubiega, np. o stanowisko

 (1.2) kobiecy stopień oficerski w straży pożarnej lub w policji

 (1.3) rel. nieoficjalny stopień w ministranturze żeńskiej

 (1.4) rel. kobieta chcąca wstąpić do zakonu lub zgromadzenia zakonnego

Wiktionary

Patrz:

aspirant

Przykłady

 (1.3) Na pierwszej zbiórce aspirantek w naszej parafii stawiło się siedem dziewczyn z podstawówki.

 (1.4) Matka prowincjalna spotkała się z aspirantkami w Cieszynie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż.

:: fm. aspirant m.

 czas. aspirować ndk.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) kandydatka

 (1.4) kandydatka

Wiktionary


aspirantura

okres pełnienia funkcji aspiranta w zakładzie naukowym


SJP.pl

As

Wikipedia


aspirata

spółgłoska wymawiana z przydechem, czyli następującym po niej dźwiękiem przypominającym krótkie 'h'; spółgłoska przydechowa; spółgłoska aspirowana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. głoska wymawiana z aspiracją, przydechem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przypadku formy οἶσθα dane filologiczne nie podparły jednoznacznie żadnej z proponowanych teorii wyjaśniających aspiratę jako cechę innowacyjną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary


aspiratamente

określenie wykonawcze: jakby wzdychając


SJP.pl


aspirator

specjalny aparat próżniowy służący:
a) w medycynie - do usuwania gazów lub cieczy nagromadzonych w jamie ciała wskutek choroby;
b) w technice i analizach laboratoryjnych - do usuwania pyłu i innych drobnych zanieczyszczeń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. sprzęt do zasysania (odsysania) powietrza, cieczy lub drobnych cząstek

 (1.2) techn. med. urządzenie używane do odsysania wydzielin

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • urządzenie laboratoryjne do pobierania próbek powietrza lub innych gazów
  • urządzenie do oczyszczania powietrza z pyłów
  • urządzenie do odsysania płynów i gazów z ciała, m.in. podczas operacji chirurgicznych
  • drobne urządzenie medyczne służące do oczyszczania wydzielin nosowych u małych dzieci
  • pompka wodna

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈratɔr, AS: aspʹirator

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ssak

Wiktionary


aspirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|aspirować.

Wiktionary

As

Wikipedia

Powiązane:

 czas. aspirować

 rzecz. aspiracja ż.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary


aspirować

1. starać się o coś, ubiegać się o stanowisko, pozycję itp.;
2. w językoznawstwie: wymawiać głoski z przydechem


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) starać się, ubiegać się o coś

 (1.2) przest. wzdychać do czegoś

 (1.3) jęz. wymawiać głoski z przydechem

 (1.4) med. wyciąganie płynów z jam ciała za pomocą aspiratora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspirant mos., aspirantka ż., aspirowanie n.

Wiktionary


aspiryna

pochodna kwasu salicylowego, popularny środek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarz zalecił mi wzięcie aspiryny przed snem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈrɨ̃na, AS: aspʹirỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aspirynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aspirin, polopiryna

Wiktionary


aspirynowy

→ aspiryna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z aspiryną, dotyczący aspiryny

Wiktionary

Patrz:

aspiryna

Powiązane:

 rzecz. aspiryna ż.

Wiktionary


asport

nagłe zniknięcie przedmiotu w trudny do wytłumaczenia sposób i pojawienie się w innym miejscu


SJP.pl


asportowy

nieuprawiający sportu lub nieinteresujący się sportem


SJP.pl


aspołecznie

przysłówek

 (1.1) w sposób izolujący się od społeczeństwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zachowywał się aspołecznie i nie brał udziału w zebraniach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aspołeczny

 rzecz. aspołeczność ż.

Wiktionary


aspołeczność

termin odnoszony do zachowań, postaw lub cech osobowości, charakteryzujących się unikaniem zaangażowania jednostki w związki grupowe i (lub) realizacje celów grupowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest aspołeczne; cecha tych, którzy są aspołeczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aspołeczny

 przysł. aspołecznie

Wiktionary


aspołeczny

obojętny dla spraw społecznych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na mojej sprawie rozwodowej czułem się jak jakiś najgorszy element aspołeczny. Sędzina mnie pyta, czy piłka nożna jest dla mnie ważniejsza niż moja żona.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspołeczność ż.

 przysł. aspołecznie

 przym. społeczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asocjalny

Wiktionary


aspoń

partykuła

 (1.1) gw-pl|Podhale,Orawa,Śląsk Cieszyński,Spisz. chociaż, przynajmniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdrów, Johanku! Niech ci to Pon Bóczek wynagrodzi (…). Tyn aspoń człowiekowi dożyczy (…)

Wiktionary


aspramente

określenie wykonawcze: szorstko, cierpko


SJP.pl


aspóń

partykuła

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. chociaż, przynajmniej

Wiktionary


asr

skrót od: Acceleration Slip Regulation - system kontroli trakcji zapobiegający poślizgowi kół napędowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. trzecia (spośród pięciu) modlitwa muzułmańska w ciągu dnia, odmawiana po południu;

Wiktionary

Asr – modlitwa muzułmańska – trzecia w ciągu dnia spośród modlitw salat, odmawiana po. Obejmuje cztery obowiązkowe rakaty.

Wikipedia


assai

określenie wykonawcze: bardzo; występuje razem z innymi określeniami tempa i charakteru utworu, np. adagio assai, allegro assai


SJP.pl


assam

herbata gatunku Assam


SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. prowincja w północno-wschodnich Indiach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prowincja Assam słynie z przepysznych gatunków herbaty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasːãm, AS: a•sãm

Wiktionary


assamczak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Caprolagus|Blyth|ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny zającowatych

 (1.2) syst. zool. nazwa systematyczna|Caprolagus hispidus|Pearson|ref=tak., gatunek z rodzaju assamczaków (1.1)

 (1.3) zool. ssak z gatunku assamczaków (1.2)

Wiktionary

Assamczak ("Caprolagus") – rodzaj ssaka z rodziny zającowatych (Leporidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Assamczaki występują m.in. w Nepalu.

Wiktionary


assamski

język assamski - jeden z języków urzędowych Indii; język asamski


SJP.pl


assamskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem asamskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem asamskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku asamskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈːãmskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: a•sãmskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


assapan

rodzaj gryzonia z podrodziny wiewiórek


SJP.pl

Assapan ("Glaucomys") – rodzaj ssaków z podrodziny wiewiórek (Sciurinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). W polskiej literaturze zoologicznej nazwa zwyczajowa „assapan” używana była dla oznaczenia gatunku "Glaucomys volans". Ostatecznie w wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi przypisano assapan południowy, rezerwując nazwę assapan dla rodzaju "Glaucomys".

Wikipedia


assel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Assel – wieś w gminie Bous-Waldbredimus, w kantonie Remich
  • Assel – dzielnica Apeldoornu
  • Assel – dzielnica Otterndorfu
  • assel – wiek geologiczny
  • Assel – polskie przedsiębiorstwo z branży usług Electronics Manufacturing Services[w innych językach] (EMS), z siedzibą w Pruszczu Gdańskim
  • Asel
  • Asseln

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈasːɛl, AS: a•sel

Wiktionary


assemblage

[czytaj: asąbLAŻ lub asambLAŻ] przestrzenna kompozycja utworzona z różnego rodzaju przedmiotów; asamblaż


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poobwieszała mi poczekalnię assemblage’ami jakiejś awangardowej artystki z Jeleniej Góry.

Wiktionary


assembler

prosty język programowania; asembler


SJP.pl


assemblé

[czytaj: asemBLE] rodzaj skoku w tańcu klasycznym


SJP.pl


asser

imię męskie


SJP.pl

Asser (zm. 908/909) – walijski mnich z St David’s w królestwie Dyfed. W latach 875–879 był biskupem Sherborne. Około 885 Alfred Wielki poprosił go, by opuścił St David’s i dołączył do kręgu uczonych mężów, których Alfred gromadził na swym dworze. Po rocznym pobycie w Caerwent spowodowanym chorobą, Asser przyjął zaproszenie.

Wikipedia


assieme

[czytaj: assjeme] muzyczne określenie wykonawcze: razem, wspólnie


SJP.pl


assiniboine

(dawniej Stone Indian River) rzeka w Kanadzie


SJP.pl

Assiniboine – rzeka w Kanadzie, w prowincjach Saskatchewan i Manitoba, o długości 1 070 kilometrów. Rzeka nazwana od Assiniboinów, rdzennych mieszkańców tej okolicy.

Wikipedia


assoluta

środowiskowo o primadonnie, primabalerinie: najlepsza, najwyższej klasy


SJP.pl


assos

As

Wikipedia


assunta

1. w sztuce gotyckiej: przedstawienie Marii Wniebowziętej w koronie gwiazd i z księżycem u stóp;
2. w sztuce włoskiej: scena wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny


SJP.pl


assyż

dawniej: Asyż (miasto we Włoszech)


SJP.pl


ast

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = teatr. eduk. akademia sztuk teatralnych

 (1.2) = med. biochem. aminotransferaza asparaginianowa

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) = kynol. amerykański Staffordshire terrier, amstaf

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Balthasar van der Ast, malarz holenderski
  • Marek Ast, lubuski samorządowiec, poseł na Sejm RP
  • AST (ang. Atlantic Standard Time) – czas atlantycki
  • Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie
  • Artyści Spalonego Teatru, zespół muzyczny
  • American Staffordshire Terrier
  • aminotransferaza asparaginianowa
  • drzewo AST
  • Artyleryjska lorneta nożycowa AST
  • Den Ast – muzeum w Belgii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Należy zachować ostrożność u chorych z zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie lub z nieznacznym zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych (AST i ALT do poziomu trzykrotnej górnej granicy normy) lub zwiększeniem stężenia bilirubiny i (lub) aktywności gammaglutamylotranferazy.

 (2.1) Działacze fundacji na rzecz rottweilerów (Rottka) czy bullowatych (AST) odwiedzają Krzyczki, próbując wyciągnąć stamtąd psy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) AspAT

 (2.1) amstaf

Wiktionary


asta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gałąź, konar

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asta (1041 Asta) – planetoida nr 1041
  • Asta – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych
  • Asta Nielsen – duńska aktorka filmowa
  • Salvatore Asta – dyplomata watykański
  • TV Asta – lokalna stacja telewizyjna miasta Piła
  • Asta-Net – regionalny dostawca usług telekomunikacyjnych
  • Astoria Bydgoszcz – przydomek klubu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (gwara.) Na asta usiodł gryfny szpok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astka ż.

Wiktionary


astana

stolica Kazachstanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Kazachstanu;

Wiktionary

Astana (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Akmolińsk, 1961–1992 Celinograd, 1992–1998 Akmoła, 1998–2019, i ponownie od 2022 r. Astana, 2019–2022 Nur-Sułtan) – stolica i drugie co do liczby ludności miasto w Kazachstanie, położone nad rzeką Iszym, w północno-środkowej części kraju na Pogórzu Kazachskim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po zwiedzeniu Ałma Aty pojechaliśmy do Astany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstãna, AS: astãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astańczyk m., astanka ż.

 przym. astański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Akmolińsk, hist. Celinograd, hist. Akmoła, hist. Nur-Sułtan

Wiktionary


astanka

mieszkanka Astany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Astany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstãnka, AS: astãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astana ż.

:: fm. astańczyk mos.

 przym. astański

Wiktionary


astarte

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Astarte lub Asztarte – imię fenickiej i kananejskiej bogini miłości, płodności i wojny
  • Astarte – grecka grupa muzyczna wykonująca black metal
  • (672) Astarte – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
  • Astarte – rodzaj małży z rodziny astartowatych
  • Astarte borealis – gatunek małża z rodziny astartowatych (Astartidae)
  • Astarte elliptica – gatunek małża z rodziny astartowatych (Astartidae)

Wikipedia


astat

pierwiastek chemiczny o symbolu At, promieniotwórczy niemetal


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

Wiktionary

Astat (At, astatinum z gr. "άστατός" ‘nietrwały’ od "ά" ‘bez’ i "στατός" ‘trwały, stały’) – promieniotwórczy pierwiastek chemiczny z grupy fluorowców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma astat?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastat, AS: astat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) At

Wiktionary


astatowy

→ astat


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący astatu

Wiktionary

Patrz:

astat

Powiązane:

 rzecz. astat m.

Wiktionary


astatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest astatyczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astatyczny

 przysł. astatycznie

Wiktionary


astatyczny

ruchomy; niestały


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. nieposiadający stałej pozycji ani kierunku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astatyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niestały, ruchomy, zmienny

Wiktionary


astazja

w medycynie: niemożność chodzenia, stania na skutek zaburzeń w ośrodkowym układzie nerwowym, czasem w błędniku


SJP.pl

Astazja – objaw neurologiczny, polegający na niemożności utrzymania pozycji stojącej.

Wikipedia


astańczyk

mieszkaniec Astany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Astany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: astãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astana ż.

:: fż. astanka ż.

 przym. astański

Wiktionary


astański

→ Astana (stolica Kazachstanu)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do miasta Astana

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstãj̃sʲci, AS: astãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astana ż., astańczyk mos., astanka ż.

Wiktionary


asteizm

dowcipne, celne powiedzenie świadczące o towarzyskiej ogładzie mówiącego


SJP.pl

Asteizm (fr. "astéisme", gr. "asteíos" – dowcipny, wykształcony, miejski) – ironiczny lub autoironiczny zwrot świadczący o zręczności krasomówczej, znajomości savoir-vivre i ogładzie towarzyskiej.

Znany z wykorzystywania asteizmów w swojej twórczości jest Ignacy Krasicki (między innymi w satyrach "Pijaństwo" oraz "Świat zepsuty").

Wikipedia


astelia

jednoliścienna roślina z rzędu szparagowców


SJP.pl


astenia

stan ogólnej słabości fizycznej i psychicznej organizmu, będący następstwem przebytej ciężkiej choroby, przeżyć psychicznych lub długotrwałego niedożywienia; także utrata sił, osłabienie towarzyszące depresji i nerwicy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

Wiktionary

Astenia ( asthenia, z "ἀσθένεια") – stan słabości fizycznej i psychicznej organizmu.

Wikipedia


asteniczka

w psychologii: kobieta odznaczająca się smukłą i wątłą budową ciała, charakteryzująca się egocentrycznym usposobieniem, nieufnością w stosunku do ludzi, nieśmiałością i drażliwością; typ asteniczny; leptosomatyczka


SJP.pl


asteniczny

w psychologii: mający budowę ciała i usposobienie charakterystyczne dla astenika; leptosomiczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afekt, do którego doprowadziła człowieka np. rozpacz czy strach, może być steniczny albo asteniczny w zależności od tego, czy pobudził aktywność ruchową człowieka, czy też podziałał na nią hamująco.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astenik m., asteniczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leptosomiczny

Wiktionary


astenik

w psychologii: człowiek odznaczający się smukłą i wątłą budową ciała, charakteryzujący się egocentrycznym usposobieniem, nieufnością w stosunku do ludzi, nieśmiałością i drażliwością; typ asteniczny; leptosomatyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek o smukłej i wątłej budowie ciała, odznaczający się nieśmiałością i drażliwością

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asteniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słabeusz

Wiktionary


astenka

astenka gęsiówka - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych


SJP.pl


astenopia

osłabienie wzroku powstające wskutek nie skorygowanej okularami wady wzroku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zmęczenie wzroku

Wiktionary

Astenopia – subiektywne uczucie osłabienia oczu, spowodowane najczęściej przez niewyrównane wady wzroku lub niewłaściwe oświetlenie. Objawia się między innymi bólem oraz zaczerwienieniem oczu, łzawieniem, bólami głowy, zamazanym lub podwójnym widzeniem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okulista zalecił przerwy w pracy przy komputerze, aby zmniejszyć astenopię.

Wiktionary


astenosfera

jedna ze sfer górnej części płaszcza Ziemi, podatna na przemieszczenia i odkształcenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. warstwa płaszcza ziemskiego;

Wiktionary

Astenosfera (warstwa Gutenberga) – warstwa o grubości około 100 km, położona w górnej części płaszcza ziemskiego, tuż pod litosferą.

Górna granica astenosfery leży na głębokości od 10 do 100 km, dolna na głębokości 350-400 km (górna 50-70 km pod oceanami i do 120 km pod kontynentami, dolna odpowiednio 400 i 250 km.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Górna granica astenosfery leży na głębokości od 10 do 100 km.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastɛ̃nɔˈsfɛra, AS: astẽnosfera

Wiktionary


astenospermia

upośledzenie jakości nasienia mężczyzny


SJP.pl


astenotymia

stan, w którym człowiek jest przewrażliwiony na punkcie własnej osoby, powodujący nadmierą ostrożność i nieufność


SJP.pl


astenotymiczka

kobieta przewrażliwiona na punkcie własnej osoby, zachowująca rezerwę wobec ludzi


SJP.pl


astenotymik

człowiek przewrażliwiony na punkcie własnej osoby, zachowujący rezerwę wobec ludzi


SJP.pl


aster

1. roślina rosnąca dziko lub hodowana w ogrodach, mająca białe, różowe, fioletowe lub purpurowe kwiaty, które w klimacie umiarkowanym zakwitają jesienią;
2. odmiana ziemniaka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) bot. roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na rabacie posadzimy popielniki, astry i studentki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastɛr, AS: aster

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrowate nmos.

 przym. astralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. astra

Wiktionary


astereognozja

zaburzenie w rozpoznawaniu kształtu dotykanych przedmiotów


SJP.pl

 "

Wikipedia


asteria

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. matka Hekate; żona tytana Persesa oraz siostra Leto; córka Kojosa i Fojbe; jedna z tytanid drugiego pokolenia;

 (1.2) mitgr. jedna z córek Danaosa

 (1.3) mitgr. jedna z córek giganta Alkyoneusa

 (1.4) mitgr. córka Teukrosa, syna Telamona

 (1.5) imię|polski|ż.;

 (1.6) astr. planetoida o numerze katalogowym 658, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1908 r.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asteria (Delos) – grecka wyspa na Morzu Egejskim
  • Asteria – imię żeńskie
  • Asteria – planetoida o numerze katalogowym 658
  • Asteria – w mitologii greckiej córka Teukrosa
  • Asteria – w mitologii greckiej jedna z Alkyonid
  • Asteria – w mitologii greckiej jedna z Danaid
  • Asteria – w mitologii greckiej jedna z tytanid, siostra Leto
  • „Asteria” – włoski okręt podwodny z okresu II wojny światowej
  • Asterion (Asterios, Asterius) – strona ujednoznaczniająca
  • Asteriusz – imię męskie

Wikipedia

Przykłady

 (1.6) Asteria porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstɛrʲja, AS: asterʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Asteriusz mos.

Wiktionary


asteriusz

imię męskie


SJP.pl

Asteriusz – imię męskie pochodzenia greckiego od Αστέριος: ἀστήρ – „gwiazda”. Stąd ἀστέριος to „gwiaździsty, jasny, lśniący, niebieski”. Hagiografia zna ośmiu świętych o tym imieniu: m.in. nosił je Asteriusz z Cezarei Palestyńskiej, żyjący w pierwszej połowie III wieku.

Wikipedia


asterix

AS

Wikipedia


asteroid

1. w astronomii: ciało niebieskie niewielkich rozmiarów poruszające się dookoła Słońca, głównie między orbitami Marsa i Jowisza; planetoida;
2. w geometrii: krzywa w kształcie gwiazdy czteroramiennej


SJP.pl


asteroida

1. w astronomii: ciało niebieskie niewielkich rozmiarów poruszające się dookoła Słońca, głównie między orbitami Marsa i Jowisza; planetoida;
2. w geometrii: krzywa w kształcie gwiazdy czteroramiennej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) astr. ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

 (1.2) mat. krzywa o specyficznym kształcie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • asteroida – w astronomii: inne określenie planetoidy
  • asteroida – w geometrii: rodzaj krzywej płaskiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Geolodzy odkryli krater, który powstał w wyniku upadku asteroidy 66 milionów lat temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastɛˈrɔjda, AS: asteroi ̯da

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) planetoida, planetka

Wiktionary


asteroidalny

→ asteroida


SJP.pl

Patrz:

asteroida

asterokalamit

wymarły skrzyp z rodziny archeokalamitowatych, żyjący w późnym dewonie i we wczesnym karbonie; archeokalamit


SJP.pl


asteroksylon

kopalny prawidłakowiec posiadający cechy psylofitów i widłaków


SJP.pl

Asteroksylon ("Asteroxylon mackiei") – wymarła roślina opisana po raz pierwszy z Rhynie Chert – stanowiska paleontologicznego odkrytego w Szkocji w 1912 r., datowanego na wczesny dewon (ok. 400 mln lat temu). Skamieniałości tego gatunku znane są od późnego syluru do końca dewonu. Początkowo roślina opisana została jako przedstawiciel ryniofitów "Rhyniophyta", później jednak uznana została za przedstawiciela rzędu prawidłakowców.

Wikipedia


asteronim

rodzaj kryptogramu złożonego ze znaków w kształcie gwiazdki


SJP.pl

Asteronim (z gr. ἀστήρ „gwiazda” + ὄνομα „imię”, ros. астроним) – pseudonim, rodzaj kryptogramu, podpis, składający się z jednej lub kilku asterysków (*), stosowany w miejsce nazwiska autora. Liczba gwiazdek bywa zróżnicowana – od jednej do siedmiu – a ich układ w podpisie może przyjmować różne formy, takie jak linia prosta (np. ** ***), trójkąt (⁂) czy romb.

Wikipedia


asterysk

znak drukarski w kształcie gwiazdki, używany najczęściej jako odsyłacz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) poligr. znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie powinno tu być żadnego asterysku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstɛrɨsk, AS: asterysk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrowate nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwiazdka

Wiktionary


asteryzm

w mineralogii: efekt gwiazdy w świetle odbitym lub przechodzącym przez niektóre kryształy; gwiazdzistość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

 (1.2) astr. układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;

 (1.3) miner. efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • asteryzm w astronomii – układ gwiazd niebędący oficjalnym gwiazdozbiorem
  • asteryzm w mineralogii – zjawisko optyczne powodujące powstanie smug światła w kształcie gwiazdy
  • asteryzm w typografii (⁂)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We współczesnych tekstach rzadko używa się asteryzmu.

 (1.2) Wielki Wóz jest najbardziej znanym asteryzmem.

 (1.3) Zdarzają się minerały, na których można zaobserwować aż 12 promieni asteryzmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstɛrɨsm̥, AS: asterysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astralny

Wiktionary


astiages

ostatni władca państwa Medów (585-550 p.n.e.); Astyages


SJP.pl


astika

system filozoficzno-religijny uznający autorytet Wed oraz istnienie świata transcendentnego


SJP.pl

Astika ( आस्तिक) – pojęcie pochodzące z hinduizmu oznaczające osobę bądź szkołę filozoficzną akceptującą autorytet "Wed". Przeciwieństwem pojęcia "astika" jest "nastika". Para „astika – nastika” jest niejako analogią pary „teizm – ateizm”.

Wikipedia


astilbe

roślina wieloletnia z rodziny skalnicowatych, pochodząca z Chin, Japonii i Półwyspu Koreańskiego; tawułka


SJP.pl


astka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gałązka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asta ż.

Wiktionary


astma

choroba układu oddechowego, często o podłożu alergicznym, polegająca na przewlekłym zapaleniu oskrzelików płucnych, objawiająca się silnymi napadami duszności, sapaniem, uczuciem ucisku w klatce piersiowej; dychawica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

Wiktionary

Astma ( asthma, polski termin to dychawica) – przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych z nadreaktywnością oskrzeli, prowadząca do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, uczucia ściskania w klatce piersiowej i kaszlu, występujących szczególnie w nocy lub nad ranem. Dominującym objawem astmy jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jegomość był tęgi, czerwony na twarzy, i miał widać astmę, bo sapał ciężko i pokaszliwał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastma, AS: astma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astmatyk m., astmatyczka ż., astmosan m.

 przym. astmatyczny

 przysł. astmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dusznica, dychawica

Wiktionary


astmatyczka

kobieta, dziewczyna chora na astmę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. kobieta cierpiąca na astmę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bożena jest astmatyczką, musi jechać do sanatorium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastmaˈtɨt͡ʃka, AS: astmatyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astma ż.

:: fm. astmatyk m.

 przym. astmatyczny

 przysł. astmatycznie

Wiktionary


astmatyczny

związany z astmą, właściwy astmie, cierpiący na astmę (np. astmatyczny kaszel, astmatyczne dziecko)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astma ż., astmatyczka ż., astmatyk mos.

Wiktionary


astmatyk

człowiek chory na astmę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. człowiek cierpiący na astmę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dlaczego wśród wybitnych sportowców jest tylu astmatyków?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstmatɨk, AS: astmatyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astma ż.

:: fż. astmatyczka ż.

 przym. astmatyczny

Wiktionary


astmosan

nazwa historycznego preparatu ziołowego stosowanego w chorobach dróg oddechowych


SJP.pl


aston

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aston – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées, w departamencie Ariège
  • Aston – miejscowość w hrabstwie Berkshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w Claverley, w hrabstwie Shropshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w Derbyshire Dales, w hrabstwie Derbyshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w hrabstwie Herefordshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w hrabstwie Hertfordshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w High Peak, w hrabstwie Derbyshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w Newcastle-under-Lyme, w hrabstwie Staffordshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w hrabstwie Oxfordshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w hrabstwie South Yorkshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w Telford and Wrekin, w hrabstwie Shropshire (Anglia)
  • Aston – miejscowość w Wem Rural, w hrabstwie Shropshire (Anglia)

Wikipedia


astor

Astor – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie Lake.

Wikipedia


astoria

miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oregon


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Astoria – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Fulton
  • Astoria – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Clatsop
  • Astoria – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Deuel
  • Astoria (ang. Astoria Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Fulton
  • Astoria Bydgoszcz – bydgoski klub wielosekcyjny
  • Astoria Bydgoszcz (koszykówka) - klub koszykarski występujący w polskiej ekstraklasie
  • Astoria – rzeka w Kanadzie
  • Astoria – stacja metra w Budapeszcie
  • Astoria – biograficzna książka Washingtona Irvinga poświęcona Johnowi Jacobowi Astorowi
  • USS Astoria – okręty US Navy
  • Waldorf=Astoria – grupa luksusowych hoteli wchodząca w skład sieci Hilton
  • Hotel Waldorf-Astoria – hotel w Nowym Jorku

Wikipedia


astr.

skrót od: astrologia, astrologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl


astra

regionalnie: aster (roślina rosnąca dziko lub hodowana w ogrodach, mająca białe, różowe, fioletowe lub purpurowe kwiaty, które w klimacie umiarkowanym zakwitają jesienią)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mot. samochód typu Opel Astra

 (1.2) reg. bot. zob. aster.

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. od: aster (także. B. lp. jeśli mzw.)

Wiktionary

Astra – zespół osiemnastu satelitów telekomunikacyjnych, należących do konsorcjum SES ASTRA z siedzibą w Luksemburgu, znajdujący się na orbicie geostacjonarnej nad równikiem. Obecnie na orbicie pracuje trzynaście z nich.

Satelity te nadają sygnał stacji telewizyjnych i radiowych do odbiorców w Europie oraz częściowo w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, tylko w przekazie cyfrowym. Przekazy analogowe (w systemie PAL) zostały wyłączone 29 kwietnia 2012 roku.

Wikipedia


astrachan

rodzaj pluszu


SJP.pl


astrachanka

mieszkanka Astrachania (miasta w Rosji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Astrachania

Wiktionary

Astrachanka ( Астраханка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie zaporoskim, w rejonie melitopolskim, w hromadzie Myrne. W 2001 liczyła 1223 mieszkańców, spośród których 148 wskazało jako ojczysty język ukraiński, 1067 rosyjski, 2 białoruski, 5 ormiański, a 1 inny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Astrachań mrz.

:: fm. astrachańczyk mos.

 przym. astrachański

Wiktionary


astrachanowy

związany z astrachanem


SJP.pl


astrachań

miasto w Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Wiktionary

Astrachań ( Астрахань, tat. "Әстерхан") – miasto w Rosji, położone w delcie Wołgi, około 100 km od Morza Kaspijskiego i 1534 km od Moskwy. Stolica obwodu astrachańskiego. W 2021 roku zamieszkany przez 475 629 osób. Powierzchnia miasta wynosi 208,7 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Astrachań leży w delcie Wołgi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstraxãɲ, AS: astraχãń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrachan m., astrachań ż., astrachanit m., astrakanit m., astrachańczyk mos., astrachanka ż., Astrachańczyk mos.

 przym. astrachański

Wiktionary


astrachańczyk

mieszkaniec Astrachania (miasta w Rosji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Astrachania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ważną dziedziną działalności gospodarczej astrachańczyków była wreszcie dzierżawa poboru różnego rodzaju podatków i opłat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astrachań mrz.

:: fż. astrachanka ż.

 przym. astrachański

Wiktionary


astrachański

→ Astrachań (miasto w Rosji)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastraˈxãj̃sʲci, AS: astraχãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astrachań m., astrachańczyk mos., astrachanka ż.

Wiktionary


astrafobia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed błyskawicami

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastraˈfɔbʲja, AS: astrafobʹi ̯a

Wiktionary


astragal

1. półwypukły ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;
2. kość skokowa;
3. roślina zielona z rodziny motylkowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) anat. kość od wewnętrznej strony stopy pomiędzy wgłębieniem a kostką;

 (1.2) archit. ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;

 (1.3) hist. zwierzęca kość śródstopia (lub jej naśladownictwo) używana do gry w starożytnej Grecji i Rzymie;

 (1.4) bot. rodzaj roślin bylinowych (nazwa systematyczna|Astragalus|L.|ref=tak.) z rodziny bobowatych;

Wiktionary

Astragal albo perełkowanie – rodzaj uwypuklonego ornamentu ciągłego utworzonego z pasma perełek (kulistych bądź owalnych) oddzielonych pionowymi krążkami („cekinami”) w postaci podwójnych soczewek (rzadziej pałeczkami). Najczęściej płaskorzeźbiony, (niekiedy malowany).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy upadł z roweru, doznał złamania astragalu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstraɡal, AS: astragal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astragalowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kość nadpiętowa, kość pęcinowa, kość skokowa

 (1.2) perełkowanie

 (1.4) traganek

Wiktionary


astragalomancja

wróżenie z kości pęcinowych


SJP.pl

As

Wikipedia


astragalowy

związany z astragalem


SJP.pl


astral

w okultyzmie, astrologii i spirytyzmie: świat niematerialny, niewidzialny, mistyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. ezot. świat ciał astralnych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastral, AS: astral

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astralny

Wiktionary


astralność

→ astralny


SJP.pl

Patrz:

astralny

astralny

1. związany z gwiazdami (np. astralne odległości);
2. przenośnie: nierealny, wydumany (często w kontekście poetyckim lub w sensie negatywnym), np. astralna miłość, astralne pomysły


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) gwiezdny

 (1.2) zaświatowy, niematerialny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstralnɨ, AS: astralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astral m., asteryzm m., asteroid m., asteroida ż., astronom m., astronomia ż., astronauta m., aster m.

Wiktionary


astralon

elastyczne, przezroczyste tworzywo sztuczne, odporne na światło; stosowane w geodezji, poligrafii i kartografii


SJP.pl

Astralon – zastrzeżona nazwa własna przezroczystego tworzywa sztucznego firmy Dynamit Nobel, będącego kopolimerem chlorku winylu i akrylanu metylu, którego zasadniczą cechą jest wysoka stabilność wymiarowa przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności oraz odporność na światło. Jest to tworzywo odporne chemicznie, gładkie, łatwo zmywalne, dzięki czemu można na nim nanosić tymczasowe rysunki oraz stosować nietrwałe przyklejanie innych elementów.

Wikipedia


astrapia

rodzaj ptaków z rodziny cudowronek


SJP.pl

Astrapia – rodzaj ptaków z rodziny cudowronek (Paradisaeidae).

Wikipedia


astrapoteria

Astrapoteria, "Astrapotheria" – rząd wymarłych ssaków kopytnych z Ameryki Południowej i Antarktydy. Żyły od paleocenu do miocenu. Ewolucja tej grupy jest enigmatyczna, wydaje się jednak słuszne zaklasyfikować je do grupy Meriungulata. Tą z kolei zalicza się do przetrwałego kladu Laurasiatheria.

Wikipedia


astrea

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Astrea (Astraea, Astraia, Astraja) – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości
  • Astrea – miasto w Kolumbii, e departamencie Cesar
  • Astrea – czasopismo ukazujące się w latach 1821–1825 oraz w roku 1924
  • Astrea – loża wolnomularska w Warszawie w latach 1816–1821
  • Astrea (fr. L’Astrée) – romans pasterski d’Urfégo
  • Astrea – rodzaj ślimaków z rodziny turbanów
  • „Astrea” – korporacja akademicka założona w Lublinie w 1923 roku
  • Astraea

Wikipedia


astrefowość

→ astrefowy


SJP.pl

Patrz:

astrefowy

astrefowy

niezwiązany ze strefą, nietworzący strefy


SJP.pl


astrid

obce imię żeńskie


SJP.pl


astro

regionalnie: aster (roślina rosnąca dziko lub hodowana w ogrodach, mająca białe, różowe, fioletowe lub purpurowe kwiaty, które w klimacie umiarkowanym zakwitają jesienią)


SJP.pl

Astro – brydżowa konwencja licytacyjna, jedna w wielu form obrony po otwarciu 1BA przeciwnika, opracowali ją brydżyści Allinger, Stern i Rosler. Wejścia "Astro" wyglądają następująco:

Wikipedia


astro-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastrɔ, AS: astro

Wiktionary


astroaeronautyka

nauka zajmująca się podstawami teoretycznymi i realizacją ewentualnych lotów międzyplanetarnych


SJP.pl


astrobalistyka

dział balistyki zajmujący się analizą ruchów ciał w przestrzeni kosmicznej


SJP.pl


astrobiolog

uczony specjalizujący się w astrobiologii (nauce badającej możliwość występowania życia poza Ziemią); kosmobiolog, egzobiolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrobiologia ż.

 przym. astrobiologiczny

Wiktionary


astrobiologia

dziedzina biologii, nauka badająca możliwość występowania życia poza Ziemią; egzobiologia, kosmobiologia, ksenobiologia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią;

Wiktionary

As

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. astrobiolog

 przym. astrobiologiczny

Wiktionary


astrobiologiczny

→ astrobiologia; kosmobiologiczny, egzobiologiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) astr. biol. związany z astrobiologią lub astrobiologami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrobiologia ż., astrobiolog m.

Wiktionary


astrobiolożka

→ astrobiolog


SJP.pl

Patrz:

astrobiolog

astroblem

zagłębienie powstałe w wyniku upadku meteoroidu; krater meteorytowy


SJP.pl


astrobotanika

nauka badająca istnienie roślinności na innych planetach, głównie na Marsie


SJP.pl

Astrobotanika – wyodrębniana w XX wieku część astrobiologii, która zajmować się miała badaniami hipotetycznego życia roślinnego na innych planetach. Za twórcę terminu uważany jest rosyjski naukowiec Gawrił Tichow, który opracował hipotezę o istnieniu marsjańskiej szaty roślinnej.

Wikipedia


astrochemia

nauka obejmująca badania występujących we Wszechświecie pierwiastków chemicznych; kosmochemia


SJP.pl

Astrochemia – nauka o związkach chemicznych i reakcjach chemicznych zachodzących w przestrzeni kosmicznej.

Związki chemiczne i ich reakcje występują zwykle w luźnych obłokach molekularnego gazu w przestrzeni międzygwiezdnej. Nauka ta obejmuje jednak też przemiany chemiczne zachodzące na obrzeżach gwiazd. Jako taka łączy ze sobą dwie dziedziny: astronomię i chemię.

Wikipedia


astrochemiczny

→ astrochemia; kosmochemiczny


SJP.pl


astrocoaching

[czytaj: astrokołczing] szkolenie związane z rozwojem osobistym z wykorzystaniem wiedzy astrologicznej


SJP.pl


astrocyty

największe komórki glejowe, występujące w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzujące się nieregularnym kształtem


SJP.pl


astrofizyczka

→ astrofizyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) specjalistka w zakresie astrofizyki

Wiktionary

Patrz:

astrofizyk

Przykłady

 (1.1) Polska astrofizyczka odkryła potężny „aparat rentgenowski” na krańcach wszechświata.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyczność ż.

:: fm. astrofizyk mos.

 przym. astrofizyczny

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) astrofizyk

Wiktionary


astrofizycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób astrofizyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyk mos., astrofizyczka ż.

 przym. astrofizyczny

Wiktionary


astrofizyczny

→ astrofizyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

Wiktionary

Patrz:

astrofizyka

Wymowa:

IPA: ˌastrɔfʲiˈzɨt͡ʃnɨ, AS: astrofʹizyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyk mos., astrofizyczka ż.

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary


astrofizyk

naukowiec badający właściwości fizyczne ciał niebieskich i materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej; kosmofizyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) specjalista w zakresie astrofizyki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Astrofizycy od dawna przewidywali istnienie tego rodzaju gazowych dysków.

 (1.1) Grupa astrofizyków wysłała sondę kosmiczną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈfʲizɨk, AS: astrofʹizyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyczność ż.

:: fż. astrofizyczka ż.

 przym. astrofizyczny

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmofizyk

Wiktionary


astrofizyka

dział astronomii badający właściwości fizyczne ciał niebieskich i materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej; kosmofizyka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) astr. dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: astrofizyk

Wiktionary

Astrofizyka – nauka z pogranicza fizyki i astronomii, czasem uznawana za dział tej drugiej, badająca ciała niebieskie, takie jak gwiazdy, czarne dziury, galaktyki i materia międzygwiazdowa – ich budowę, wzajemne oddziaływanie, prawa nimi rządzące oraz procesy fizyczne w skali kosmicznej. Astrofizyka bada ewolucję zarówno pojedynczych gwiazd, jak i całego Wszechświata – dział zajmujący się tą skalą to kosmologia fizyczna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W roku 2007 do grupy międzynarodowych olimpiad przedmiotowych dołączyła olimpiada z astronomii i astrofizyki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈfʲizɨka, AS: astrofʹizyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyk mos., astrofizyczka ż., astrofizyczność ż.

 przym. astrofizyczny

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmofizyka

Wiktionary


astrofotograf

fotograf uwieczniający obiekty astronomiczne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) fot. fotograf wykonujący zdjęcia ciał niebieskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdjęcie polskiego astrofotografa zostało nagrodzone przez NASA.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofotografia ż.

Wiktionary


astrofotografia

fotografia astronomiczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fot. dział fotografii zajmujący się utrwalaniem zjawisk i obiektów widocznych na niebie;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czas ekspozycji w astrofotografii liczy się w dziesiątkach minut, a nawet w godzinach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔfɔtɔˈɡrafʲja, AS: astrofotografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofotograf mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) astrografia

Wiktionary


astrofotograficzny

→ astrofotografia


SJP.pl

Patrz:

astrofotografia

astrofotografka

fotografka uwieczniająca obiekty astronomiczne


SJP.pl


astrofotometr

fotometr służący do pomiarów astronomicznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥, AS: astrofotõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofotometria ż.

Wiktionary


astrofotometria

dział astrofizyki obejmujący metody wyznaczania blasku gwiazd i jasności powierzchniowej ciał niebieskich oraz ich barw


SJP.pl


astrognozja

znajomość widzialnych na niebie gołym okiem gwiazd i gwiazdozbiorów


SJP.pl

Astrognozja (gr. ἀστήρ "aster" ‘gwiazda’ i γνῶσις "gnósis" ‘wiedza, poznanie’) – pojęcie książkowe określające umiejętność rozpoznawania na niebie gwiazd i gwiazdozbiorów.

Wikipedia


astrograf

przyrząd do fotografowania ciał niebieskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) luneta astronomiczna używana do fotografowania ciał niebieskich;

Wiktionary

As

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈstrɔɡraf, AS: astrograf

Wiktionary


astrografia

To jest strona ujednoznaczniająca. Poniżej znajdują się różne znaczenia hasła „Astrografia”.

Wikipedia


astrokamera

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) aparat do fotografowania ciał niebieskich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔkãˈmɛra, AS: astrokãmera

Wiktionary


astrokompas

przyrząd służący do wyznaczania kursu statku (latającego lub wodnego) na podstawie wizualnego namiaru na określone ciało niebieskie


SJP.pl

Astrokompas – przyrząd astronomiczny do wyznaczania kursu pojazdu na podstawie namiaru na określone ciało niebieskie.

Pomiar astrokompasem zaczyna się od odczytania z tablic współrzędnych ciała niebieskiego, korzystając ze znajomości momentu pomiaru i szerokości geograficznej. Na odczytany punkt nastawia się przeziernik przyrządu, a następnie obraca się nim aż określone ciało niebieskie będzie widoczne w przezierniku. Na skali astrokompasu odczytuje się kurs.

Wikipedia


astrol.

skrót od: astrologia


SJP.pl


astrolab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mat. przest. narzędzie matematyczne

 (1.2) astr. przest. narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

 (1.3) geod. narzędzie do pomiarów geodezyjnych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔlap, AS: astrolap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolabia ż., astrolabium n.

Wiktionary

Synonimy:

 astrolabium

Wiktionary


astrolabia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. narzędzie matematyczne

 (1.2) przest. narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

 (1.3) przest. narzędzie do pomiarów geodezyjnych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlabʲja, AS: astrolabʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolab m., astrolabium n.

Wiktionary


astrolabium

dawny przyrząd do wyznaczania położenia ciał niebieskich, a później do pomiarów geodezyjnych, poprzednik sekstantu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) astr. hist. narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

 (1.2) mat. hist. narzędzie matematyczne

 (1.3) geod. hist. narzędzie do pomiarów geodezyjnych

Wiktionary

Astrolabium (gr. "ἁστρολάβον", astrolabon 'chwytający gwiazdy') – prosty pomiarowy przeziernikowy przyrząd astronomiczny używany w nawigacji do początku XVIII wieku, służący do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem, poprzednik sekstantu. Nazwy "astrolabium" używa się również w odniesieniu do współczesnego instrumentu astrometrycznego (astrolabium pryzmatyczne), wynalezionego przez francuskiego astronoma André Danjona.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlabʲjũm, AS: astrolabʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolab m., astrolabia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 astrolab

Wiktionary


astrolatria

kult gwiazd i planet uważanych za demony, bóstwa lub ich siedzibę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Astrolatria występowała w wielu religiach starożytnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlatrʲja, AS: astrolatrʹi ̯a

Wiktionary


astrolog

specjalista w dziedzinie astrologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Astrolog przepowiada przyszłość z położenia planetaanet, Słońca i Księżyca na tle zodiaku.

 (1.1) Jutro pójdę do astrologa.

 (1.1) Pan Adam zna się na sprawach pozaziemskich, ponieważ jest astrologiem i numerologiem.

 (1.1) Rysiek jest astrologiem z zawodu i z zamiłowania.

 (1.1) Astrolodzy odczytują i interpretują losy człowieka lub społeczeństwa na podstawie położenia ciał niebieskich.

 (1.1) […] dzięki wykonywaniu wielu dokładnych obserwacji ciał niebieskich astrologowie starożytni i średniowieczni przyczynili się do rozwoju astronomii.

 (1.1) Nikt nie wie, ilu jest obecnie w Polsce praktykujących astrologów, tarocistów, chiromantów, wróżek i jasnowidzów.

 (1.1) Jak to jest być astronomką. Śmieją się, kiedy ktoś myli je z astrologami i prosi, żeby postawiły horoskop.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔlɔk, AS: astrolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

:: fż. astrolożka ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. rzad. gwiazdarz; przest. rzad. gwiaździarz; rzad. gwiaźdarz, gwiazdziarz, gwiazdoznawca

Wiktionary


astrologia

badanie położenia ciał niebieskich w celu znalezienia powiązań między ich konfiguracją a charakterem i losem człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ezot. wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

Wiktionary

Astrologia (gr. αστρολογία "astrología" = άστρον "ástron" + λόγος "lógos", „nauka o gwiazdach”) – wróżbiarstwo polegające na próbach przewidywania przyszłości poszczególnych ludzi i wydarzeń na Ziemi na podstawie położenia ciał niebieskich na nieboskłonie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wspólnoty chrześcijańskie miały do astrologii stosunek zdecydowanie krytyczny (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlɔɟja, AS: astroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolog m., astrolożka ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. rzad. gwiaździarstwo

Wiktionary


astrologiczny

→ astrologia, np. przepowiednie astrologiczne, poglądy astrologiczne


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Specjalizuję się w doradztwie astrologicznym i nieźle na tym zarabiam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: astroloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrolog mos., astrolożka ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym.

:: stpol. astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. astrologski

Wiktionary


astrologio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: astrologia

Wiktionary


astrologowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) bycie astrologiem, wykonywanie jego czynności

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrolog mos., astrolożka ż., astrologiczność ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wróżenie, przepowiadanie

Wiktionary


astrologować

czasownik

 (1.1) przest. wróżyć, przepowiadać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Całą noc astrologowałem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔlɔˈɡɔvat͡ɕ, AS: astrologovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrolog mos., astrolożka ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary


astrolożka

→ astrolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

Wiktionary

Patrz:

astrolog

Przykłady

 (1.1) Wróżka, kabalarka, astrolożka, przepowiadaczka przyszłości – to zawód?

 (1.1) Jutro pójdę do astrolożki.

 (1.1) Pani Maria zna się na sprawach pozaziemskich, ponieważ jest astrolożką i numerolożką.

 (1.1) Basia jest astrolożką z zawodu i z zamiłowania.

 (1.1) Astrolożki przepowiadają przyszłość z położenia planetaanet, Słońca i Księżyca na tle zodiaku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrologiczność ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

:: fm. astrolog mos.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary


astromancja

wróżenie z gwiazd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wróżenie z gwiazd

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈmãnt͡sʲja, AS: astrõmãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astromantka ż., astromanta mos.

Wiktionary


astromechaniczny

droid astromechaniczny — droid odpowiedzialny między innymi za pilotowanie myśliwców, występujący w sadze "Gwiezdne wojny" George'a Lucasa


SJP.pl


astrometr

astronomiczny przyrząd do określania położenia ciał niebieskich


SJP.pl


astrometria

Astrometria, astronomia pozycyjna – najstarszy dział astronomii zajmujący się pomiarami pozornych położeń i ruchów ciał niebieskich. Dzieli się na astronomię sferyczną, zawierającą matematyczną teorię potrzebną do opisywania ruchów ciał na sferze niebieskiej oraz astronomię praktyczną, obejmującą teorię przyrządów astrometrycznych, metody obserwacji i ich opracowywania.

Wikipedia


astrometryczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) astr. związany z astrometrią, dotyczący astrometrii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrometria ż.

Wiktionary


astron

urządzenie służące do przeprowadzania badań termojądrowych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Astron – satelita astronomiczny
  • Astron – urządzenie do wytwarzania plazmy
  • Astron – wytwórnia płytowa
  • ASTRON – Holenderski Instytut Radioastronomii

Wikipedia


astron.

skrót od: astronautyka, astronautyczny


SJP.pl


astronauta

osoba odpowiednio przygotowana i wyszkolona do odbywania lotów kosmicznych; kosmonauta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) astr. zaw. osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

Wiktionary

Astronauta ( ástron + naútēs) – osoba przeszkolona, odpowiednio wyposażona i wysłana w przestrzeń kosmiczną w ramach załogowego lotu kosmicznego, aby służyć jako dowódca lub członek załogi na pokładzie statku kosmicznego. Termin ten jest zazwyczaj zarezerwowany dla profesjonalistów, czasami jednak jest on stosowany w stosunku do każdego, kto podróżuje w przestrzeń kosmiczną, w tym naukowców, polityków, dziennikarzy i kosmicznych turystów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wylądowaniu astronauta był witany jak bohater.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnawta, AS: astrõnau̯ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronautyka ż.

:: fż. astronautka ż.

 przym. astronautyczny, astralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonauta

Wiktionary


astronautka

kobieta odpowiednio przygotowana i wyszkolona do odbywania lotów kosmicznych; kosmonautka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która zajmuje się lotami w kosmos

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnawtka, AS: astrõnau̯tka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronautyka ż.

:: fm. astronauta mos.

 przym. astronautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonautka

Wiktionary


astronautyczny

związany z astronautyką, astronautami (np. loty astronautyczne, badania astronautyczne); kosmonautyczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronautyka ż., astronauta mos., astronautka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonautyczny

Wiktionary


astronautyka

zespół nauk zajmujących się realizacją lotów kosmicznych, także badaniem możliwości podróży w przestrzeni międzyplanetarnej, poznawaniem jej i znajdujących się tam obiektów; kosmonautyka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

Wiktionary

Astronautyka (lub kosmonautyka) – zespół nauk zajmujących się wysyłaniem statków kosmicznych oraz sztucznych satelitów poza atmosferę ziemską, w przestrzeń kosmiczną celem jej eksploracji. Wykonywanie lotów kosmicznych jest jednym głównych zastosowań astronautyki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczoraj w Akademii Astronautyki – głos spikera telewizyjnego był wymodelowany i staranny – odbyła się promocja osiemdziesięciu tegorocznych absolwentów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnawtɨka, AS: astrõnau̯tyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronauta m., astronautka ż.

 przym. astronautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonautyka

Wiktionary


astronawigacja

jedna z metod nawigacji morskiej: wyznaczanie kursu statku na podstawie gwiazd


SJP.pl

Astronawigacja – oznaczanie pozycji statku lub samolotu na podstawie pomiarów położenia niektórych ciał niebieskich.

Wikipedia


astronawigacyjny

przymiotnik od: astronawigacja (np. przyrządy astronawigacyjne, pomiary astronawigacyjne)


SJP.pl


astronim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. nazwa planetaanety, gwiazdy lub innego ciała niebieskiego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔ̃ɲĩm, AS: astrõńĩm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonim

Wiktionary


astronom

człowiek zajmujący się badaniem ciał niebieskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) nauk. specjalista w zakresie astronomii;

 (1.2) pot. miłośnik i znawca astronomii

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) nauk. kobieta, specjalistka w zakresie astronomii

 (2.2) pot. miłośniczka i znawczyni astronomii

Wiktionary

Astronom lub astrofizyk – naukowiec, którego obszarem badań jest astronomia lub astrofizyka.

Zajmuje się badaniem kosmosu oraz otaczającego go świata w przestrzeni kosmicznej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan Heweliusz, gdański astronom, uchodzi za twórcę nowożytnej selenografii.

 (1.1) Mikołaj Kopernik był wybitnym polskim astronomem, który „wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię, (…)”.

 (1.1) Astronomowie odkryli jedenaście nowych planetaanet.

 (1.1) Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA) jest organizacją zrzeszającą zawodowych astronomów.

 (1.1-2) Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii to organizacja zrzeszająca astronomów i astronomów amatorów (…).

 (1.2) Astronom amator odkrył nową kometę.

 (1.2) Krzysiek jest lekarzem z zawodu i astronomem z zamiłowania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔ̃nɔ̃m, AS: astrõnõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronomia ż., astronomiczność ż.

:: fż. astronomka ż.

 przym. astronomiczny, astralny

 przysł. astronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. nieboznawca

 (2.1) astronomka

 (2.2) astronomka

Wiktionary


astronom.

skrót od: astronomiczny


SJP.pl


astronomia

jedna z najstarszych nauk przyrodniczych, której przedmiotem badań są ciała niebieskie, ich rozmieszczenie i ruchy w przestrzeni, pochodzenie, budowa oraz ewolucja, a także Wszechświat jako całość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moją pasją jest astronomia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: astrõnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronom mos., astronomka ż.

 przym. astralny, astronomiczny

 przysł. astronomicznie

Wiktionary


astronomicznie

przysłówek

 (1.1) astr. dotyczący astronomii

 (1.2) przen. w znaczny sposób, niezwykle dużo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rok astronomicznie zaczyna się w momencie przesilenia zimowego.

 (1.2) Ceny mieszkań w centrum miasta są astronomicznie wysokie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronom mos., astronomia ż., astronomka ż.

 przym. astronomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kolosalnie, nadzwyczajnie, niebotyczny, ogromnie

Wiktionary


astronomiczno-fizyczny

dotyczący astronomii i fizyki (np. tablice astronomiczno-fizyczne)


SJP.pl


astronomiczny

1. dotyczący astronomii (np. badania astronomiczne);
2. astronomiczna wiosna, zima, jesień, lato - pory roku wyznaczane ze względu na przejście Słońca z jednego znaku zodiaku w inny;
3. przenośnie, o kwotach pieniężnych: bardzo wielki (np. astronomiczna suma, astronomiczne wydatki)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) astr. dotyczący astronomii, związany z astronomią

 (1.2) przen. niesamowicie duży, wielki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 23 września rozpoczyna się astronomiczna jesień.

 (1.2) Ropa osiąga astronomiczne ceny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: astrõnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronomia ż., astronom mos., astronomka ż.

 przysł. astronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ogromny, olbrzymi, wielki, zawrotny

Wiktionary


astronomio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: astronomia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲjɔ, AS: astrõnõmʹi ̯o

Wiktionary


astronomka

kobieta astronom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. specjalistka w zakresie astronomii

 (1.2) miłośniczka i znawczyni astronomii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak to jest być astronomką. Śmieją się, kiedy ktoś myli je z astrologami i prosi, żeby postawiły horoskop.

 (1.2) Astronomka amatorka odkryła nową planetoidaanetoidę.

 (1.2) Ania jest ekonomistką z zawodu i astronomką z zamiłowania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka, AS: astrõnõmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronomia ż., astronomiczność ż.

:: fm. astronom mos.

 przym. astronomiczny

 przysł. astronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) astronom

 (1.2) astronom

Wiktionary


astroorientacja

określanie położenia statku kosmicznego w kosmosie według gwiazd


SJP.pl


astropsycholog

specjalista w dziedzinie dociekań korzystającej z nauk astrologii i psychologii


SJP.pl


astrosfera

Astrosfera, aster, gwiazda podziałowa – gwiaździsty układ mikrotubul mających swój początek w centrosomie. Pojawiaj się we wczesnej profazie mitozy i mejozy. Wyznacza bieguny wrzeciona podziałowego.

Wikipedia


astrospektograf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spektograf astronomiczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔspɛkˈtɔɡraf, AS: astrospektograf

Wiktionary


astrospektrograf

przyrząd służący do fotografowania widm ciał niebieskich; spektrograf astronomiczny


SJP.pl


astrospektroskop

przyrząd używany w astrospektroskopii do wyznaczania temperatury i składu chemicznego gwiazd, planet, komet i materii międzygwiezdnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spektroskop astronomiczny;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔspɛkˈtrɔskɔp, AS: astrospektroskop

Wiktionary


astrospektroskopia

dział astronomii zajmujący się badaniem widm ciał niebieskich; spektroskopia astronomiczna


SJP.pl


astrotaksja

reakcja ruchowa będąca wyższą formą reakcji kompasowej, pozwalająca zwierzętom utrzymywać stały kąt toru ruchu względem światła pochodzącego od ciała niebieskiego (Słońca, Księżyca), zmieniającego w ciągu doby swe położenie na niebie


SJP.pl

Astrotaksja – mechanizm orientacji przestrzennej zwierząt względem ciał niebieskich (Księżyca, Słońca), występuje m.in. u ptaków.

Wikipedia


astroturfer

[czytaj: astroterfer] uczestnik pozornie spontanicznych działań mających wyrazić poparcie społeczne lub sprzeciw dla jakiejś praktyki, usługi, idei itp.


SJP.pl


astroturfing

[czytaj: astroterfing] pozornie spontaniczne działanie mające wyrazić poparcie społeczne lub sprzeciw dla jakiejś praktyki, usługi, idei itp.


SJP.pl

Astroturfing, kładzenie sztucznej trawy ["wym." astroterfink] – określenie służące do nazwania pozornie oddolnych obywatelskich akcji lub inicjatyw podejmowanych w celu wyrażenia poparcia albo sprzeciwu dla idei, polityki, usługi, produktu, wydarzenia. Kampania tego typu ma sprawiać wrażenie niezależnej reakcji społecznej, podczas gdy rzeczywista tożsamość jej inicjatora i jego intencje pozostają ukryte.

Wikipedia


astroturfingowy

[czytaj: astroterfingowy] związany z pozornie spontanicznymi działaniami mającymi wyrazić poparcie społeczne lub sprzeciw dla jakiejś praktyki, usługi, idei itp.


SJP.pl


astroturysta

osoba uprawiająca formę turystyki, której głównym celem jest obserwowanie nocnego nieba


SJP.pl


astroturystka

kobieta uprawiająca formę turystyki, której głównym celem jest obserwowanie nocnego nieba


SJP.pl


astroturystyka

forma turystyki, której głównym celem jest obserwowanie nocnego nieba


SJP.pl


astrowate

o cechach astrowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Asteraceae|Dum.|ref=tak., jedna z rodzin roślin należąca do rzędu astrowców;

forma przymiotnika.

 (2.1) plural|astrowaty.

Wiktionary

As

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aster m., asterysk m., astrowce nmos.

 przym. astrowy, astrowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. złożone

Wiktionary


astrowaty

o cechach astrowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. o cechach roślin z rodziny astrowatych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sałata należy do rodziny astrowatych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrowate nmos.

Wiktionary


astrowe

1. → aster;
2. o cechach astrowych (grupa roślin)


SJP.pl

As

Wikipedia


astrowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych z kladu astrowych


SJP.pl


astrowieżyczka

przeźroczysta kopuła na kadłubie samolotu, umożliwiająca wykonywanie pomiarów astronawigacyjnych


SJP.pl


astrowirusy

Astrowirusy (łac. "Astroviridae", z łac. "astrum" - gwiazda) – rodzina wirusów, charakteryzujących się następującymi cechami:

W obrębie tej rodziny wyróżnia się jeden rodzaj:

Astrowirusy ludzkie występują w postaci kilku serotypów i wywołują głównie trwające 2-3 dni choroby biegunkowe, przypominające łagodne choroby rotawirusowe.

Wikipedia


astrowy

1. → aster;
2. o cechach astrowych (grupa roślin)


SJP.pl


astrych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) śrpol. bud. mieszanina rozłupanych kamieni, cegły i wapna, z której budowano podłogi

 (1.2) śrpol. posadzka z astrychu (1.1)

 (1.3) śrpol. strop drewniany

 (1.4) zob. jastrych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastrɨx, AS: astryχ

Wiktionary


astryda

imię żeńskie


SJP.pl

Astryda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, złożone ze staronorweskich wyrazów "áss" – „bóg” i "fríðr" – „piękna” (mogło zatem oznaczać „piękna jak bóg”). Patronką tego imienia jest bł. Astryda.

Wikipedia


astrydyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. miner. ciemnozielona odmiana jadeitu, bogata w chrom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɨdɨt, AS: astrydyt

Wiktionary


astryld

gatunek ptaka z rzędu wróblowych, z reguły niewielkich rozmiarów, o krępej sylwetce i krótkim, zaostrzonym dziobie, występujący w południowej Afryce, Azji i Australii


SJP.pl


astryldowate

rodzina ptaków z rzędu wróblowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Estrildidae|Bonaparte|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

Wiktionary

Astryldowate (Estrildidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca około stu trzydziestu gatunków, występujących w tropikach Starego Świata oraz Australazji.

Są to małe ptaki, posiadające krótkie i mocne dzioby przystosowane do miażdżenia ziaren. Większość gatunków wykazuje podobne zachowanie oraz podobną budowę ciała, różnią się natomiast znacznie pod względem ubarwienia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Astryldowate występują w tropikach Starego Świata.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astryld mzw., astryldy lm. nmos.

Wiktionary


astryldowaty

o cechach astryldowatych (rodzina ptaków)


SJP.pl


astryldy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Estrildinae|Bonaparte|ref=tak., podrodzina ptaków z rodziny astryldowatych;

forma rzeczownika.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: astryld

Wiktionary

Astryldy (Estrildinae) – podrodzina ptaków z rodziny astryldowatych (Estrildidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy z gatunków wdówek pasożytuje na innym gatunku astryldów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astryld mzw., astryldowate nmos.

Wiktionary


asturia

region i kraina historyczna w Hiszpanii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

 (1.2) geogr. adm. wspólnota autonomiczna i prowincja Hiszpanii;

Wiktionary

Asturia, Księstwo Asturii (hiszp. "Asturias, Principado de Asturias", ast. "Asturies, Principáu d’Asturies") – region historyczno-geograficzny, wspólnota autonomiczna i prowincja w Hiszpanii.

Podczas rządów gen. Franco Asturia nazywana była "prowincją Oviedo", jej historyczna nazwa została przywrócona za czasów demokratycznych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Asturyjczyk mos., Asturyjka ż., asturyjski mrz., Asturowie lm m.

 przym. asturyjski, asturski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Księstwo Asturii

Wiktionary


asturias

nazwisko


SJP.pl


asturowie

lud celtyberyjski zamieszkujący w czasach starożytnych północno-zachodnie tereny Półwyspu Iberyjskiego


SJP.pl

Asturowie – indoeuropejski lud celtycki, zamieszkujący w czasach starożytnych północno-zachodnie tereny Półwyspu Iberyjskiego – dzisiejszą Asturię, prowincję León, zachodnią część prowincji Lugo, i północną prowincji Zamora w Hiszpanii oraz region Trás-os-Montes w północno-wschodniej Portugalii.

Wikipedia


asturski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z Asturią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż., asturyjski mrz.

 przym. asturyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asturyjski

Wiktionary


asturyjczyk

mieszkaniec Asturii (wspólnoty autonomicznej w Hiszpanii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Asturii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż., asturyjski mrz.

:: fż. Asturyjka ż.

 przym. asturyjski

Wiktionary


asturyjka

mieszkanka Asturii (regionu w Hiszpanii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Asturii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż.

:: fm. Asturyjczyk mos.

 przym. asturyjski

Wiktionary


asturyjski

przymiotnik od: Asturia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Asturii, związany z Asturią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastuˈrɨjsʲci, AS: asturyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż., Asturyjczyk m., Asturyjka ż.

 przym. asturski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. asturski

Wiktionary


asturyjskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem asturyjskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem asturyjskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku asturyjskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastuˈrɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: asturyi ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


astygmat

obiektyw fotograficzny odznaczający się astygmatyzmem


SJP.pl


astygmatyczka

kobieta z wadą wzroku polegającą na nieostrym widzeniu


SJP.pl


astygmatyczny

związany z astygmatyzmem (np. astygmatyczne układy optyczne, astygmatyczne oko)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z astygmatyzmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oko astygmatyczne ma owalny kształt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: astygmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astygmatyzm m., astygmatyczność ż., astygmat m., astygmatyk m., astygmatyczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezborny

Wiktionary


astygmatyk

człowiek z wadą wzroku polegającą na nieostrym widzeniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. osoba mająca astygmatyzm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astygmatyzm m.

:: fż. astygmatyczka ż.

 przym. astygmatyczny

Wiktionary


astygmatyzm

1. wada soczewek spowodowana ich niejednakowym wygięciem w różnych miejscach;
2. nieostre widzenie spowodowane zniekształceniem rogówki oka; niezborność oka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) opt. wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

 (1.2) med. wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;

Wiktionary

Astygmatyzm – wada układu optycznego, polegająca na tym, że promienie padające w dwóch prostopadłych płaszczyznach są ogniskowane w różnych punktach. Wywołuje ona obraz nieostry i zniekształcony.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wśród osób z astygmatyzmem jedynie 12 procent korzysta z odpowiednich szkieł kontaktowych, czyli soczewek torycznych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astygmatyk mos., astygmatyczka ż.

 przym. astygmatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) niezborność (wzrokowa)

Wiktionary


asuan

miasto w Egipcie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na południu Egiptu, na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie;

 (1.2) geogr. adm. muhafaza w południowym Egipcie;

Wiktionary

Asuan ( ‏أسوان‎, "Aswan, Aswān" [ʔɑsˈwɑːn]; kopt. Ⲥⲟⲩⲁⲛ "Souan" [swɑn]) – miasto na południu Egiptu i zarazem stolica gubernatorstwa o tej samej nazwie. Miasto położone jest na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie i jest z tego powodu celem wycieczek oraz ważnym centrum lokalnej turystyki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tak więc noc w Asuanie przespałem pod najprawdziwszą moskitierą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asuańczyk mos., asuanka ż., Assuan m.

 przym. asuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Assuan; hist. Syena, Syene

Wiktionary


asuanka

mieszkanka Asuanu, miasta w Egipcie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Asuanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asuan mrz.

:: fm. asuańczyk mos.

 przym. asuański

Wiktionary


asuańczyk

mieszkaniec Asuanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Asuanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asuan mrz.

:: fż. asuanka ż.

 przym. asuański

Wiktionary


asuański

→ Asuan


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Asuanem, dotyczący Asuanu

Wiktionary

Patrz:

Asuan

Powiązane:

 rzecz. Asuan mrz., asuańczyk mos., asuanka ż.

Wiktionary


asubstancjalny

nieposiadający własnej istoty, istniejący jedynie w czyimś umyśle


SJP.pl


asumpcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od asumpt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asumpt m.

Wiktionary


asumpcjonista

członek męskiego zakonu rzymskokatolickiego opartego na regule św. Augustyna, założonego w 1843 roku w Nîmes


SJP.pl


asumpt

przestarzałe: impuls, pobudka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. powód lub zachęta do zrobienia czegoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasũmpt, AS: asũmpt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. asumpcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zachęta

Wiktionary


asuncionka

[czytaj: asunSJONka] mieszkanka Asunción (stolicy Paragwaju)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Asunciónu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasũw̃ˈsʲjɔ̃ŋka, AS: asũũ̯sʹi ̯õŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asunción, asunciończyk

 przym. asuncioński

Wiktionary


asunciończyk

[czytaj: asunsjończyk] mieszkaniec Asunción (stolicy Paragwaju)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Asunciónu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasũw̃ˈsʲjɔ̇̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: asũũ̯sʹi ̯o̊̃ĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asunción

:: fż. asuncionka ż.

 przym. asuncioński

Wiktionary


asuncioński

[czytaj: asunsjoński] przymiotnik od: Asunción (stolica Paragwaju; Asuncion)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Asunción

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasũw̃ˈsʲjɔ̇̃j̃sʲci, AS: asũũ̯sʹi ̯o̊̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asunción mrz., asuncionka ż., asunciończyk mos.

Wiktionary


asunción

[czytaj: asunSJON] stolica Paragwaju


SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Paragwaju;

Wiktionary

Asunción (wym. []) – stolica Paragwaju, położona nad rzeką Paragwaj na zachodnim skraju Wyżyny Brazylijskiej, przy granicy z Argentyną.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asunciończyk mos., asuncionka ż.

 przym. asuncioński

Wiktionary


asura

w mitologii indyjskiej: potężna istota nadludzka; również demon, który był przeciwnikiem bogów: dewów


SJP.pl

Asura ("także: assura, asaura, aszura"; san. "asu" – „oddech Pradźapati” lub "as" – „być”) – potężne i złe istoty występujące w hinduizmie i buddyzmie, przeciwnicy dewów.

Wikipedia


asurbanipal

asyryjski władca, 669-631 p.n.e.


SJP.pl


asus

marka sprzętu komputerowego i elektroniki użytkowej oraz firma


SJP.pl

ASUS, oficjalnie ASUSTeK Computer Inc. – tajwańskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją elektroniki, głównie: płyt głównych, kart graficznych, laptopów, smartfonów, tabletów, komputerów stacjonarnych oraz napędów optycznych.

Wikipedia


asybilacja

w językoznawstwie: wytwarzanie się w końcowej fazie artykulacji spółgłoski zwartej szczeliny, której rezultatem są np. polskie spółgłoski ć, dź


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fonet. dołączenie się dźwięku świszczącego (szczelinowego) do spółgłoski zwartej w czasie wymowy, w wyniku czego powstaje spółgłoska sycząca

Wiktionary

Asybilacja – proces fonetyczny, w wyniku którego spółgłoski zwarte zmieniają się w zwarto-szczelinowe i szczelinowe. Często następuje wraz z palatalizacją. Np. t > ć (język polski), k > č` > c > s (łacina), k > č` lub c` (język prasłowiański).

Wikipedia


asygmatyczny

utworzony bez sufiksu -s-


SJP.pl


asygnacja

w bankowości: zlecenie wypłaty określonej sumy pieniężnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pismo potwierdzające przydzielenie czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ministerstwo wydało asygnację na zakup sprzętu komputerowego.

Wiktionary


asygnacyjny

1. w bankowości: związany z asygnacją, dowodzący asygnacji (np. kwit asygnacyjny);
2. przestarzałe, o pieniądzu: papierowy, w przeciwieństwie do kruszcowego (np. ruble asygnacyjne)


SJP.pl


asygnata

1. dokument w formie kwitu kasowego będący dowodem dokonywanych wpłat lub wypłat;
2. papierowy pieniądz, banknot


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) finans. dokument kasowy potwierdzający operację gotówkową

 (1.2) hand. zaświadczenie uprawniające do kupna na odmiennych, często preferencyjnych warunkach

 (1.3) przest. bank. pieniądz papierowy, wczesna postać banknotu;

 (1.4) przest. finans. papier wartościowy, często oprocentowany, wydawany w zamian za świadczenia materialne dla państwa, z obligiem spłaty gotówkowej; rodzaj obligacji

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podał Dowmuntowi żółty arkusik papieru. Była to asygnata do kasy fabrycznej podpisana przez Bielawskiego, a polecająca wypłacić panu Marianowi Zacharewiczowi pięć tysięcy złotych za „prace specjalne“.

 (1.2) Tam po rozmowie w biurze jakiegoś ważnego urzędnika dano mi asygnatę na włóczkę, po którą udałem się do spółdzielni za Krakowem.

 (1.2) Ludzie wiedzą, że górnicy w grudniu dostali i wypłatę, i barbórkę, a w styczniu dostaną asygnaty na węgiel i 14-stki. (z Internetu)

 (1.3) Pugilares niedbale rzucony roztworzył się szerzej, na marmurową płytę wypadło zeń kilka asygnat różnej wartości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨɡˈnata, AS: asygnata

Wiktionary

Powiązane:

 czas. asygnować

 rzecz. asygnowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokwitowanie, dowód, kwit

 (1.2) przydział

 (1.3) asygnacja

Wiktionary


asygnatka

zdrobnienie od: asygnata


SJP.pl


asygnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przeznaczanie jakiejś kwoty na dany cel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asygnata ż.

 czas. asygnować

Wiktionary


asygnować

1. przeznaczać, przeznaczyć na coś pewną sumę pieniędzy;
2. w bankowości: zlecać, zlecić wypłacenie określonej sumy pieniędzy


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyasygnować)

 (1.1) przeznaczać, przydzielać środki (zwłaszcza pieniądze) na określony cel

 (1.2) bank. wydawać polecenie wypłaty pieniędzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asygnowanie n., asygnata ż.

Wiktionary


asylabiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest asylabiczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asylabiczny

 przysł. asylabicznie

Wiktionary


asylabiczny

najczęściej o wierszu, lub utworze literackim, niemelicznym, którego liczba sylab w jednym wersie nie jest równa liczbie sylab wersu następnego


SJP.pl


asylabizm

brak rygoru co do jednakowej liczby sylab w wersach, np. w wierszach nieregularnych, wolnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) w poezji: brak stałej budowy wiersza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asylabiczny

Wiktionary


asymetria

brak równowagi w danym układzie przestrzennym lub relacjach, dominacja wartości, zachowań, środków, danych itp. pewnego typu; asymetryczność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geom. brak wzajemnej odpowiedniości części względem osi, punktu lub płaszczyzny

 (1.2) przen. nierównomierny rozkład cech, wartości, sił lub zasobów w relacji, systemie czy strukturze

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • asymetria – brak lub zakłócenie symetrii
  • Asymetria – powieść Lisy Halliday
  • Asymetria – polski film z 2020 w reżyserii Konrada Niewolskiego
  • asymetria dorzecza
  • asymetria informacji
  • asymetria napięcia
  • asymetria polityki fiskalnej
  • działania asymetryczne
  • symetria i asymetria ludzkiego ciała

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Flądry charakteryzują się asymetrią budowy ciała.

 (1.2) Relacja lekarz–pacjent nie jest spotkaniem równorzędnych stron, lecz charakteryzuje się asymetrią, w której to lekarz zazwyczaj znajduje się w pozycji władzy.

 (1.2) Specyfika rynków finansowych sprzyja występowaniu znacznej asymetrii informacyjnej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetryczność ż.

 przym. asymetryczny

 przysł. asymetrycznie

Wiktionary


asymetrycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób niesymetryczny, o nierównych proporcjach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzeźbę ustawiono asymetrycznie, aby nadać dynamiki wnętrzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetria ż., asymetryczność ż.

 przym. asymetryczny

Wiktionary


asymetryczność

brak równowagi w danym układzie przestrzennym lub relacjach, dominacja wartości, zachowań, środków, danych itp. pewnego typu; asymetria


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest asymetryczne; cecha tych, którzy są asymetryczni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetria ż.

 przym. asymetryczny

 przysł. asymetrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesymetryczność, asymetria

Wiktionary


asymetryczny

wyróżniający się brakiem symetrii (np. asymetryczna figura, asymetryczne relacje w małżeństwie)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) niebędący symetrycznym, niemający symetrii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ludzie mają w rzeczywistości asymetryczny kształt twarzy.

 (1.1) W badaniu tym można wykazać zwykle asymetryczny przerost lewej komory, o cechach uogólnionego lub odcinkowego pogrubienia ściany lewej komory (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: asỹmetryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetria ż., asymetryczność ż.

 przysł. asymetrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesymetryczny, nieregularny, krzywy, nierówny

Wiktionary


asymilacja

1. zupełne przystosowanie się do czegoś, np. do warunków życia w obcym kraju;
2. w biologii: przemiana substancji pobranych z zewnątrz na składniki danego organizmu; przyswajanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przystosowanie się do życia w obcej społeczności

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Asymilacja kulturowa
  • Asymilacja narodowa
  • Asymilacja państwowa
  • Asymilacja (biologia) – zob. też asymilacja węgla, asymilaty
  • Asymilacja (psychologia)
  • Asymilacja danych – proces używany w numerycznych modelach pogody
  • Asymilacja fonetyczna
  • Asymilacja akcji
  • Asymilacja magmowa – por. ksenolit

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asymilowanie n.

 czas. asymilować ndk., zasymilować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upodobnienie, przyswajanie

Wiktionary


asymilacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest asymilacyjne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asymilacyjny

 przysł. asymilacyjnie

Wiktionary


asymilacyjny

przymiotnik od: asymilacja (np. polityka asymilacyjna, procesy asymilacyjne)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) socjol. związany z asymilacją

 (1.2) biol. związany z asymilacją

 (1.3) jęz. związany z asymilacją

 (1.4) psych. związany z asymilacją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asymilacyjność ż., asymilowanie n.

 czas. asymilować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) przystosowawczy

Wiktionary


asymilant

zwolennik i propagator polityki przystosowania się, przyswojenia obcej kultury; asymilator


SJP.pl


asymilat

bezpośredni produkt przyswojenia przez organizm substancji pobranej z zewnątrz


SJP.pl


asymilator

zwolennik i propagator polityki przystosowania się, przyswojenia obcej kultury; asymilant


SJP.pl


asymilatorka

zwolenniczka i propagatorka polityki przystosowania się, przyswojenia obcej kultury


SJP.pl


asymilatorski

→ asymilator


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z asymilatorem, asymilatorami, dotyczący asymilatora

Wiktionary

Patrz:

asymilator

Powiązane:

 rzecz. asymilator mos. / mrz.

Wiktionary


asymilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) socjol. przyswajanie sobie kultury, obyczajów, cech właściwych obcej grupie

 (1.2) socjol. powodowanie, że obca grupa lub osoba przyswaja sobie kulturę, obyczaje, cechy właściwe jakiejś grupie

 (1.3) przyswajanie sobie nowych treści oraz włączenie ich do zdobytego wcześniej doświadczenia i wiedzy

 (1.4) biol. pobieranie z zewnątrz substancji i przetwarzanie ich na potrzeby własnego organizmu

 (1.5) jęz. upodobnianie się pod względem artykulacyjnym danej głoski do sąsiedniej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zasymilowanie n., asymilacja ż., asymilator m., asymilatorka ż., asymilat m., asymilant m.

 czas. asymilować ndk., zasymilować dk.

 przym. asymilacyjny, asymilatorski

 przysł. asymilacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) przyswajanie

Wiktionary


asymilować

1. ulegać asymilacji, upodabniać, przystosowywać coś do czegoś;
2. w biologii: przemieniać substancje pobrane z zewnątrz na składniki danego organizmu; przyswajać;
3. asymilować się - przystosowywać się do czegoś, np. do warunków życia w obcym kraju


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasymilować)

 (1.1) przystosowywać do otoczenia

 (1.2) pobierać z otoczenia

czasownik zwrotny niedokonany asymilować się (dk. zasymilować się)

 (2.1) przystosowywać się do otoczenia

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Imigranci stopniowo asymilują się z lokalną społecznością.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asymilacja ż., asymilowanie n.

 przym. asymilacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przyswajać

Wiktionary


asymina

drzewo lub krzew z rodziny flaszowcowatych


SJP.pl

Asymina, urodlin ("Asimina" Adans.) – rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych ("Annonaceae"). Obejmuje 8–9 gatunków. Rośliny te występują naturalnie we wschodniej części Ameryki Północnej – w klimacie od zwrotnikowego do umiarkowanego. Przy czym tylko jeden – asymina trójklapowa ma szeroki zasięg obejmujący tereny od Ontario po Florydę i Teksas, a reszta rośnie tylko na Florydzie i w sąsiedniej Georgii. Rośliny te rosną w lasach i zaroślach.

Wikipedia


asymptomatyczny

niewykazujący symptomów, niedający objawów; bezobjawowy


SJP.pl


asymptota

prosta, której odległość od danej prostej nieograniczenie maleje w miarę posuwania się po tej prostej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

Wiktionary

Asymptota krzywej (gr. ἀσύμπτοτη – nie stykać się) – rodzaj prostej związanej z niektórymi krzywymi, ściśle definiowany pojęciem granicy funkcji. Prosta jest asymptotą danej krzywej, jeśli odległość punktów tej krzywej od tej prostej dąży do zera.

Rozważana krzywa może być w szczególności wykresem funkcji. Wtedy asymptotę tego wykresu nazywa się też asymptotą funkcji. Ten typ asymptot dzieli się na poziome, ukośne i pionowe, opisane niżej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oś rzędnych jest asymptotą cotangensa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨ̃mpˈtɔta, AS: asỹmptota

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. asymptotycznie

Wiktionary


asymptotycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) mat. jako asymptota

 (1.2) przen. zbliżając się do jakiejś granicy, ale nigdy jej nie osiągając w pełni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funkcja rośnie asymptotycznie do prostej y = 1.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asymptota ż.

 przym. asymptotyczny

Wiktionary


asymptotyczny

1. dotyczący asymptoty;
2. zbliżający się do czegoś, ale niemogący tego osiągnąć


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mat. odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający

 (1.2) zbliżający się do czegoś, ale niemogący tego nigdy osiągnąć

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. asymptotycznie

Wiktionary


asynchron

w gwarze środowiskowej: rozbieżność obrazu i dźwięku w filmie, asynchronizm


SJP.pl


asynchronia

1. niezbieżność w czasie kilku zjawisk, czynności, procesów; asynchronizm
2. w językoznawstwie: niejednoczesność ruchów narządów mowy przy artykulacji głosek


SJP.pl


asynchroniczność

→ asynchroniczny


SJP.pl

Asynchroniczność, transmisja asynchroniczna (ang. "asynchronic," "asynchronous transmission") – przeciwieństwo synchroniczności, a także sposób przesyłania danych pozwalający na nieregularne ich wysyłanie, przy czym początek i koniec transmisji oznaczane są wydzielonym (ustalonym) symbolem. Transmisja asynchroniczna jest znacznie bardziej elastyczna od transmisji synchronicznej, choć w przypadku łączy danych może ograniczać nieco użyteczne pasmo (przepustowość) łącza.

Wikipedia

Patrz:

asynchroniczny

asynchroniczny

1. niejednoczesny, niezbiegający się w czasie;
2. silnik asynchroniczny - silnik elektryczny na prąd zmienny, którego liczba obrotów na jednostkę czasu zmienia się w zależności od obciążenia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nauka asynchroniczna pozwala uczniom uczyć się w dowolnym czasie, niezależnie od siebie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asynchron mrz., asynchronia ż., asynchroniczność ż., asynchronizm mrz.

 przysł. asynchronicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niejednoczesny

Wiktionary


asynchronizm

1. niezbieżność w czasie kilku zjawisk, czynności, procesów; asynchronia
2. rozbieżność obrazu i dźwięku w filmie spowodowana błędem technicznym lub wprowadzona świadomie dla celów artystycznych


SJP.pl


asyndeton

konstrukcja składniowa zbudowana z szeregu współrzędnych członów lub zdań niepołączonych spójnikiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

Wiktionary

Asyndeton (gr. ἀσύνδετον "asýndeton", od ἀσύνδετος "asýndetos" – „niepołączony, bez spójników”) – konstrukcja składniowa zaliczana do figur retorycznych polegająca na łączeniu zdań lub ich części bez użycia spójnika. Np.: "Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem"; "Miasto. Masa. Maszyna"; "Wolność, równość, braterstwo".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n, AS: asỹndetõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asyndetyczny

Wiktionary


asyndetyczny

w językoznawstwie: połączony bez użycia spójnika; bezspójnikowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) gram. zob. bezspójnikowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyndeton m.

Wiktionary


asynergia

zaburzenie koordynacji ruchów wskutek uszkodzenia móżdżku, polegające na braku współdziałania grup mięśniowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. brak współdziałania mięśni, które normalnie powinny pracować razem w sposób zharmonizowany

Wiktionary


asynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adm. wojsk. pobór, branka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. asyntyrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asyntyrunek

Wiktionary


asyntyrować

czasownik niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. brać do wojska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asynt mrz.

Wiktionary


asyntyrunek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adm. wojsk. pobór

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asynt

Wiktionary


asynćka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. asańdźka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanek mos., acani ż., acanka ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n., asańdźka ż., asińdźka ż., aśćka ż., asani ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asańdźka, asińdźka, aśćka, acpani, acanna, wasani, waspanna, wacanna, aspani, aspanna, waćpani, waćpanna, waspani, waspanna, waszmość pani, waszmość panna

Wiktionary


asyria

starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Wiktionary

Asyria (akad. "māt Aššur"ki) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asyria prowadziła liczne wojny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsɨrʲja, AS: asyrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyryjski mrz., asyrologia ż., asyriologia ż., Asyryjczyk mos., Asyryjka ż.

 przym. asyryjski

Wiktionary


asyriolog

specjalista w zakresie asyriologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) specjalista w dziedzinie asyriologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż.

:: fż. asyriolożka ż.

 przym. asyriologiczny

Wiktionary


asyriologia

nauka zajmująca się badaniem zabytków pisma klinowego, kultury duchowej i materialnej ludów Mezopotamii: Asyryjczyków, Babilończyków i Sumerów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyrolog m., asyriolog m., asyrolożka ż., asyriolożka ż., Asyria ż., Syria ż., Asyryjczyk m., Asyryjka ż., Syryjczyk m., Syryjka ż., syryjskość ż., asyryjskość ż., asyryjski m.

 przym. asyryjski, syryjski, asyriologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asyrologia

Wiktionary


asyriologiczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) archeol. związany z asyriologią, dotyczący asyriologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż., asyriolog mos.

Wiktionary


asyrolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) naukowiec zajmujący się starożytną Asyrią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyriologia ż., asyrologia

Wiktionary


asyrologia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

Wiktionary

Asyrologia, asyriologia – nauka badająca piśmiennictwo oraz kulturę duchową i materialną ludów Mezopotamii: Sumerów, Akadów, Babilończyków i Asyryjczyków; w praktyce obejmuje całość wiedzy o językach, historii i kulturze ludów starożytnego Bliskiego Wschodu, które posługiwały się pismem klinowym.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asyriologia ż., asyrolog m., asyriolog m., asyrolożka ż., asyriolożka ż., Asyria ż., Syria ż., Asyryjczyk m., Asyryjka ż., Syryjczyk m., Syryjka ż., syryjskość ż., asyryjskość ż., asyryjski m.

 przym. asyryjski, syryjski, asyriologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asyriologia

Wiktionary


asyryjczyk

mieszkaniec Asyrii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

 (1.2) mieszkaniec Asyrii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Asyryjczycy są prześladowani i mordowani przez Kurdów oraz szyitów i sunnitów. Setki tysięcy uciekło do Syrii, Jordanii, Turcji i Libanu.

 (1.2) Mieszkańców Asyrii nazywamy Asyryjczykami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨˈrɨjt͡ʃɨk, AS: asyryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyria ż.

:: fż. Asyryjka ż.

 przym. asyryjski

Wiktionary


asyryjka

mieszkanka Asyrii


SJP.pl


asyryjski

→ Asyria


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. staroż. dialekt asyryjski języka akadyjskiego;

 (2.2) jęz. język asyryjski;

Wiktionary

Patrz:

Asyria

Przykłady

 (1.1) Król asyryjski otoczył ją wojskiem i dwukrotnie – raz przez posłów, a drugi raz listownie – wzywał Ezechiasza do kapitulacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨˈrɨjsʲci, AS: asyryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż., Asyria ż., Asyryjczyk mos.

Wiktionary


asyski

→ Asyż (miasto we Włoszech)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Asyżem, dotyczący Asyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obraz przedstawiał asyskiego patrona.

 (1.1) We wrześniu zwiedziliśmy asyskie zabytki.

 (1.1) Ze swego zaoceanicznego miejsca pobytu Wittlin pisał 30 grudnia 1959 roku: „Straszną rzeczą jest dla pisarza starzeć się w obcym świecie i to w dodatku w Nowym Jorku, będącym chyba ostateczną antypodą Asyżu i wszystkiego, co asyskie”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyż mrz., asyżanin mos., asyżanka ż.

Wiktionary


asyst.

skrót od:
1. asystent;
2. asystencki


SJP.pl


asysta

1. grupa osób towarzyszących; eskorta; świta; poczet; obstawa;
2. towarzyszenie komuś;
3. w sporcie: współudział przy zdobyciu punktu lub punktów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. osoba lub grupa osób towarzysząca komuś

 (1.2) książk. obecność przy kimś lub przy czymś; asystowanie

 (1.3) sport. w piłce nożnej, koszykówce, hokeju: podanie, po którym następuje strzał zakończony golem

 (1.4) wojsk. uczestnictwo żołnierzy w podniosłym wydarzeniu w umundurowaniu reprezentacyjnym

Wiktionary

Asysta – podanie do zawodnika z tej samej drużyny, po którym zostają zdobyte punkty lub jest zdobyta bramka (tzw. gol).

Termin "asysta" występuje w grach zespołowych, między innymi w koszykówce czy w hokeju, zazwyczaj w zdobytych bramkach (golach) lub koszach (punkty) z akcji. Nie występują natomiast w rzutach karnych, rożnych czy rzutach osobistych. W piłce nożnej pojęcie to pojawiło się niedawno.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asystowanie n., asystent m., asystentka ż.

 przym. asystencki

 czas. asystować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) towarzystwo

Wiktionary


asystencja

1. obecność określonych osób przy sporządzaniu dokumentu;
2. dawniej: obecność przy kimś; asystowanie, asysta;
3. dawniej: grupa osób towarzysząca komuś


SJP.pl


asystencki

odnoszący się do asystenta, właściwy asystentowi


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z osobą lub funkcją asystenta

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do asystenta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystent mos./mrz.

Wiktionary


asystencyjny

→ asystencja


SJP.pl

Patrz:

asystencja

asystent

1. osoba będąca obecną i pomagająca przy tym (zwykle specjaliście przy jego pracy);
2. młodszy pracownik naukowo-dydaktyczny w szkole wyższej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

 (1.2) stud. stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; także. osoba zajmująca to stanowisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) inform. program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • asystent – najniższe rangą stanowisko naukowe lub naukowo-dydaktyczne na uczelni
  • asystent – stopień w służbie bibliotecznej oraz muzealnictwie
  • asystent – pomocnicze stanowisko pracy. W języku potocznym oznacza pomocnika, podległego współpracownika
  • doktor-asystent – stopień w wojskowej służbie lekarskiej
  • asystent – inaczej kreator w informatyce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asystent burmistrza kontaktuje się z mediami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystowanie n.

:: fż. asystentka ż.

 czas. asystować

 przym. asystencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomocnik, pomagier, prawa ręka

 (2.1) kreator

Wiktionary


asystentka

→ asystent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta asystent

Wiktionary

Patrz:

asystent

Przykłady

 (1.1) Dziś jestem zwycięzcą, dziś jestem zdobywcą – powtarzał w myślach i po kilku minutach znalazł się już w aucie ze swoją asystentką i kierowcą. – Dokąd teraz szefie? – zapytał mężczyzna za kierownicą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystowanie n.

:: fm. asystent

 czas. asystować ndk.

 przym. asystencki

Wiktionary


asystentura

stanowisko asystenta (zwłaszcza na uczelni wyższej)


SJP.pl


asystolia

nagłe zatrzymanie krążenia, ustanie elektrycznej i mechaniczne aktywności serca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. brak czynności elektrycznej serca;

Wiktionary

As

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɨˈstɔlʲja, AS: asystolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asystoliczny

Wiktionary


asystoliczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. dotyczący asystolii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obrzmienie żył szyjnych, podług pana Beau, wskazuje na asystoliczny stan serca [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asystolia ż.

Wiktionary


asystowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wspomaganie specjalisty w trakcie wykonywanych przez niego zadań

 (1.2) towarzyszenie, najczęściej bierne, przy jakichś czynnościach

 (1.3) sport. w piłce nożnej: wykonanie podania do strzelca bramki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystent m., asystentka ż.

 czas. asystować

 przym. asystencki

Wiktionary


asystowany

wspomagany przez kogoś lub coś


SJP.pl


asystować

1. towarzyszyć komuś jako eskorta;
2. być obecnym i pomagać przy tym;
3. w sporcie: mieć udział przy zdobyciu punktu lub punktów;
4. przestarzałe: zabiegać o czyjeś względy; adorować


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) być obecnym, towarzyszyć przy czym

 (1.2) pomagać przy czym

 (1.3) daw. starać się o czyjeś względy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zanim sam zaczął szlachtować, młody Karol asystował przy zabijaniu zwierząt w rzeźni.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. współasystować

 rzecz. asysta ż., asystent mos., asystentka ż., asystentura ż., asystowanie n.

 przym. asystencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) towarzyszyć

 (1.2) pomagać

Wiktionary


asyż

miasto i gmina we Włoszech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Wiktionary

As

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najbardziej znanym mieszkańcem Asyżu jest niewątpliwie św. Franciszek, przez wielu kojarzony z założycielem zakonu franciszkanów.

 (1.1) Wojtek z Adamem znaleźli nocleg w jakiejś wiosce pod Asyżem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasɨʃ, AS: asyš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyżanin m., asyżanka ż.

 przym. asyski

Wiktionary


asyżanin

mieszkaniec Asyżu (miasta we Włoszech)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Asyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radosny tłum asyżan przeszedł ulicami miasta.

 (1.1) Asyżanie, gdy go zobaczyli w mieście, uczynili wielkie zbiegowisko, drwiąc i szydząc z Franciszka jak z obłąkanego, nie szczędząc mu przy tym razów kijami i kamieniami.

 (1.1) W tym określonym wypadku, w roku tysiąc trzysta dziewięćdziesiątym dziewiątym (nie żył już San Francesco, nie żyła Santa Chiara, oboje, których głosy przywodziły do zgody, do opamiętania) asyżanie, będący w wojnie z Perugią, zdobyli i zniszczyli opactwo, w którym schronili się oblężeni. Nie ocalały ani kobiety, ani dzieci.

 (1.1) (…) Chrystus (…) rzekł był wyraźnie pewnemu młodemu asyżaninowi, klęczącemu w dusznej rozterce w rozpadającej się w gruzy pustej kapliczce San Damiano za murami jego rodzinnego miasta: „Franciszku, napraw mój dom, który jest w ruinie”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyż m.

:: fż. asyżanka ż.

 przym. asyski

Wiktionary


asyżanka

mieszkanka Asyżu (miasta we Włoszech)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Asyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podziękowaliśmy asyżankom za ich gościnę.

 (1.1) Jałowiec uczuł, że znowu w głowie mu się zakręciło, bo oto sam jeden siedzi na kamieniu, owszem, lecz to jest kamienne obramowanie naruszonej przez czas, ale będącej jeszcze w codziennym użytku rzymskiej cysterny, w której dzisiejsze asyżanki tak samo chętnie piorą bieliznę jak tamte niewiasty asyskie sprzed wieków, iluż to?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyż m.

:: fm. asyżanin m.

 przym. asyski

Wiktionary


asza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. popiół

Wiktionary

Asza (ros. "Аша") – miasto w Rosji w obwodzie czelabińskim, stolica administracyjna rejonu aszyńskiego. Położone jest w pobliżu Czelabińska i znajduje się w nim stacja Kolei Transsyberyjskiej.

Wikipedia


aszantowie

afrykański lud zamieszkujący Togo, centralne rejony Ghany oraz przyległe obszary Wybrzeża Kości Słoniowej


SJP.pl


aszarycki

→ aszaryzm


SJP.pl

Patrz:

aszaryzm

aszaryzm

prąd w teologii muzułmańskiej stworzony przez Al-Aszariego i rozwijany w X i XI w.


SJP.pl


aszchabad

stolica Turkmenistanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Turkmenistanu;

Wiktionary

Aszchabad ( Aşgabat; Ашхабад) – stolica Turkmenistanu leżąca na południu kraju. Aszchabad jest miastem na prawach wilajetu. W 2022 roku liczyło ok. 1,03 mln mieszkańców.

Krajowe główne centrum przemysłowe. Funkcjonuje tu przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, chemiczny, materiałów budowlanych, szklarski, włókienniczy oraz spożywczy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aʃˈxabat, AS: ašχabat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aszchabadczyk mos., aszchabadka ż.

 przym. aszchabadzki

Wiktionary


aszchabadczyk

mieszkaniec Aszchabadu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Aszchabadu, osoba pochodząca z Aszchabadu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃxaˈbaṭt͡ʃɨk, AS: ašχabaṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszchabad m.

:: fż. aszchabadka ż.

 przym. aszchabadzki

Wiktionary


aszchabadka

mieszkanka Aszchabadu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Aszchabadu, kobieta pochodząca z Aszchabadu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃxaˈbatka, AS: ašχabatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszchabad m.

:: fm. aszchabadczyk m.

 przym. aszchabadzki

Wiktionary


aszchabadzki

→ Aszchabad (stolica Turkmenistanu)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Aszchabad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wystarczyło wziąć jakąkolwiek fotografię Serdara, choćby wydrzeć ją z gazety i odwzorować na płótnie czy kartonie – z rozrzewnieniem wspomina Kamil Waliachmedow, aszchabadzki malarz pejzażysta.

 (1.1) Dziś dorabia do emerytury, kontrolując jakość mięsa na aszchabadzkich bazarach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃxaˈbat͡sʲci, AS: ašχabacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszchabad mrz., aszchabadczyk mos., aszchabadka ż.

Wiktionary


aszdod

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Izraelu, w Dystrykcie Południowym, nad Morzem Śródziemnym;

Wiktionary

( ‏אשדוד‎; ‏إسدود/أشدود‎, "Isdud") – miasto położone w Dystrykcie Południowym w Izraelu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pobliżu Aszdod terroryści wycięli 8 tysięcy drzew pomarańczowych w żydowskich plantacjach.

 (1.1) Ręka Pańska zaciążyła nad mieszkańcami Aszdodu i przeraziła ich.

Wiktionary


aszelski

kultura aszelska - jedna z najstarszych kultur dolnego paleolitu, występująca na terenach Afryki, Azji i Europy


SJP.pl


aszera

w mitologii ugaryckiej i hebrajskiej: bogini wybrzeża morskiego


SJP.pl

Aszera (ugaryckie: ’ṯrt, ‏אֲשֵׁרָה‎, inne formy: Athirat, Aszirat, Elat) – w mitologii ugaryckiej bogini wybrzeża morskiego, utożsamiana z planetą Wenus i jej aspektem jako Gwiazda Poranna, matka bogów, początkowo żona najwyższego boga Ela, później żona Baala. Przeszła także do ludowej mitologii hebrajskiej wraz z tendencjami synkretycznymi, zwalczanymi przez ortodoksyjny nurt broniący radykalnego monoteizmu Izraelitów nakazanego w Dekalogu.

Wikipedia


aszet

ładnie wydana, ilustrowana książeczka dla dzieci, zwykle reprezentująca jakiś cykl wydawniczy


SJP.pl


aszkelon

miasto w Izraelu; Askalon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Izraelu, w Dystrykcie Południowym, nad Morzem Śródziemnym;

Wiktionary

( ‏אֲשְׁקֶלוֹן‎; ‏ٲشكلون‎, również عسقلان) – miasto położone w Dystrykcie Południowym w Izraelu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I mieszkańcy Aszdodu, Aszkelonu i Gazy przelękli się bardzo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aszkeloński

Wiktionary


aszkeloński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Aszkelonem, dotyczący Aszkelonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszkelon mrz.

Wiktionary


aszkenazi

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aszkenazi – Żydzi aszkenazyjscy
  • Aszkenazi – rosyjskie i żydowskie nazwisko. Osoby o tym nazwisku:
    • Władimir Aszkenazi
    • Goga Aszkenazi
    • Gabi Aszkenazi
    • Bat-Szewa Ofra Chaza-Aszkenazi
    • Li’or Aszkenazi
    • Abraham Natan Benjamin ben Elisza Chajim Aszkenazi
    • Izaak ben Szlomo Luria Aszkenazi
    • Severyn Ashkenazy
  • Synagoga Ari Aszkenazi w Safedzie

Wikipedia


aszkenazim

nazwisko


SJP.pl


aszkenazyjczyk

Żyd wywodzący się z diaspory osiadłej we wschodniej, centralnej i częściowo zachodniej części Europy; Żyd aszkenazyjski, askenazyjczyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. wyznawca judaizmu w rycie aszkenazyjskim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszkenazyjczyk mos., aszkenazyjskość ż.

 przym. aszkenazyjski

 przysł. aszkenazyjsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. askenazyjczyk

Wiktionary


aszkenazyjka

→ aszkenazyjczyk


SJP.pl

Patrz:

aszkenazyjczyk

aszkenazyjski

→ aszkenazyjczyk; askenazyjski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Aszkanazem, dotyczący Aszkanaza

 (1.2) związany z krajem Aszkenaz, dotyczący kraju Aszkenaz

 (1.3) związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci, AS: aškẽnazyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aszkenazyjczyk mos., Aszkenazyjczyk m., Aszkenazyjka ż., Aszkenaz m., Aszkenazka ż., Aszkanaz m.

Wiktionary


aszkiewicz

nazwisko


SJP.pl


aszkiełowicz

nazwisko


SJP.pl


aszkun

język z grupy języków nuristańskich


SJP.pl


aszram

aszrama, aśrama, aśram;
1. każde z czterech stadiów życia członków trzech wyższych stanów społeczeństwa indyjskiego (warna);
2. pustelnia, erem


SJP.pl


aszrama

aśrama, aśram, aszram;
1. każde z czterech stadiów życia członków trzech wyższych stanów społeczeństwa indyjskiego (warna);
2. pustelnia, erem


SJP.pl


asztarot

As

Wikipedia


asztarte

w mitologii fenickiej: bogini miłości i płodności, opiekunka wojowników; Astarte


SJP.pl


aszur

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. starożytne miasto w północnej Mezopotamii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) mit. asyryjski bóg opiekuńczy miasta Aszur (1.1);

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (3.1) D. lm. od Aszura

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aszur (bóg)
  • Aszur (miasto)
  • Aszur – wieś w Syrii, w muhafazie Aleppo
  • Assur (postać biblijna)

Wikipedia


aszura

w muzułmańskim kalendarzu księżycowym: dziesiąty dzień pierwszego miesiąca roku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) rel. muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

 (2.1) D. i B. od Aszur

Wiktionary

Aszura (arab. عاشوراء, "āšūrā’", aram. "asurya" „dekada”) – islamskie święto obchodzone 10. dnia pierwszego miesiąca (muharram). Jest jednym z najważniejszych świąt szyitów, inaczej jest interpretowane przez sunnitów. Przez szacunek do muzułmanów i ich tradycji, na Bliskim Wschodzie czy w Indiach, święto jest niekiedy obchodzone także przez wyznawców innych religii, na przykład przez niektóre grupy hinduistyczne, buddyjskie czy chrześcijańskie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednym z bardziej widocznych elementów Aszury są publiczne procesje, w trakcie których tłum niesie replikę sarkofagu Husajna oraz śpiewa elegie ku czci trzeciego Imama.

Wiktionary


aszurnasirpal

imię królów Asyrii


SJP.pl


aszyk

ludowy poeta i pieśniarz w krajach azjatyckich; akyn, ozan, żyrau


SJP.pl

Aszyk (azer. aşıq; tur. âşık; pers. عاشیق, "aszigh"; gruz. აშუღი, "aszughi"; orm. աշուղ, "aszugh") – muzyk wykonujący tradycyjne utwory ludowe najczęściej przy akompaniamencie sazu w krajach Bliskiego Wschodu – Armenii, Azerbejdżanie, Iranie i Turcji.

W 2009 roku sztuka azerskich aszyków została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia


aszynbecher

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. popielniczka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaj zaś sie podzioł ten aszynbecher?

Wiktionary


asłuchalny

potocznie: niedający się słuchać


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który nie nadaje się do słuchania albo którego bardzo trudno lub nieprzyjemnie się słucha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To niecodzienne połączenie na początku sprawiało wrażenie asłuchalnego i nieprzyjemnego, jednak z czasem nabrało swego rodzaju uroku i dziś jest nieodłącznym elementem twórczości rapera.

Wiktionary


at

laotański grosz, 1/100 kipa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) monet. w Laosie, 1/100 kipa;

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) znak graficzny @

wykrzyknik

 (3.1) wykrzyknik wyrażający niecierpliwość, pobłażanie, lekceważenie, itp.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • at – jedno z poleceń systemu operacyjnego Unix
  • @ – znak wykorzystywany w adresach poczty elektronicznej, tzw. małpa
  • at – jednostka monetarna używana w Laosie; 100 atów = 1 kip
  • at – skrót jednostki miary: atmosfera techniczna
  • At – symbol chemiczny pierwiastka astat
  • antytrombina
  • AT
  • Ath

Wikipedia

Wymowa:

IPA: at, AS: at

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) małpa

 (3.1) och, a tam, ot tak

Wiktionary


ata

laotański grosz, 1/100 kipa


SJP.pl

skrót

 (1.1) = atmosfera absolutna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Amerykańskie Stowarzyszenie Tematyków (ang. American Topical Association)
  • Advanced Technology Attachments – interfejs systemowy w komputerach klasy PC, znany też jako IDE
  • Air Transport Auxiliary – brytyjska służba pomocnicza Royal Air Force
  • analog telephone adapter (bramka VoIP)
  • port lotniczy Anta-Comandante FAP German Arias Graziani – kod IATA
  • ATA Airlines
  • ATA – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Antarktyki
  • Áta – wieś i gmina na Węgrzech
  • SATA

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przytoczonym przykładzie ciśnienie byłoby podane jako 3 atn lub 4 ata.

Wiktionary


atacama

[czytaj: atakama] pustynia w Chile; Atakama


SJP.pl


ataczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wzruszy mnie ataczek ani zgrywa, ten pistolecik schowaj proszę, tfu!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m.

Wiktionary


atahualpa

Atahualpa kecz. Ataw Wallpa – "Szczęśliwy Ptak", zwany również Atabalipa lub Atawallpa, (ur. ok. 1502, zm. 26 lipca 1533 w Cajamarca) – trzynasty władca imperium Inków (Tawantinsuyu), syn Huayny Capaca i księżniczki z Quito o imieniu Tocto Coca (Toctollo).

Wikipedia


atak

1. natarcie, uderzenie na przeciwnika;
2. nagłe pojawienie się objawów choroby;
3. zawodnicy przeznaczeni do działań ofensywnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. działanie zaczepne przeciw wrogowi

 (1.2) med. nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

 (1.3) ostry i nagły przejaw emocji

 (1.4) agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś

 (1.5) gwałtowne pogorszenie się pogody

 (1.6) sport. nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem

 (1.7) sport. grupa zawodników wyznaczona do ataku (1.6)

 (1.8) szach. rodzaj debiutu szachowego o ofensywnym charakterze

Wiktionary

Atak – etap działań taktycznych wojsk lądowych, lotnictwa, sił specjalnych i marynarki wojennej, polegający na gwałtownym uderzeniu na przeciwnika i szybkim, połączonym z umiejętnym manewrem i ogniem, posuwaniu się w głąb jego ugrupowania. Atak jest początkowym, decydującym etapem natarcia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Armia Czerwona przeprowadziła atak na Berlin.

 (1.2) Z tyłu kościoła słychać atak kaszlu.

 (1.2) Leki likwidują ataki duszności.

 (1.2) Mój dziadek umarł na atak serca.

 (1.4) Słowny atak zmienił jego punkt widzenia.

 (1.5) Nagły atak zimy znowu zaskoczył drogowców.

 (1.6) Drużyna przeprowadziła atak na bramkę przeciwnika zdobywając przy tym kolejny punkt.

 (1.7) Trener wymienił połowę składu ataku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatak, AS: atak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atakowanie n., zaatakowanie n., atakujący m.

:: zdrobn. ataczek m.

 czas. atakować ndk., zaatakować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofensywa, natarcie, uderzenie, działania zaczepne

 (1.2) napad

 (1.3) napad

 (1.5) uderzenie

 (1.7) napastnicy, pierwsza linia

Wiktionary


atakama

pustynia w Chile; Atacama


SJP.pl

Atakama (Atacama, Desierto de Atacama) – pustynia mglista w Ameryce Południowej. Należy do najsuchszych obszarów na świecie. Leży w północnej części Chile, między Kordylierą Nadbrzeżną a Kordylierą Zachodnią. Znajduje się w obrębie dwóch chilijskich prowincji Norte Chico i Norte Grande.

Wikipedia


atakamit

minerał, zasadowy chlorek miedziowy


SJP.pl

At

Wikipedia


atakamski

→ Atakama (pustynia w Chile)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atakamą, dotyczący Atakamy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atakama ż., atakamit mrz.

Wiktionary


ataki

forma rzeczownika.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: atak

Wiktionary


atakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przypuszczanie ataku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m., atakujący mos.

 czas. atakować ndk.

Wiktionary


atakować

1. prowadzić zorganizowane, zaczepne działania wojenne skierowane przeciwko siłom nieprzyjacielskim;
2. gwałtownie napadać, nacierać;
3. szerzyć się w jakimś środowisku, działać niszcząco na coś;
4. usiłować pobić rekord, próbować pokonać przeciwnika


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie

 (1.2) występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś

 (1.3) o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu

 (1.4) o chorobach, szkodnikach i innych plagach: szerzyć się w określonym środowisku

 (1.5) działać niszcząco

 (1.6) podejmować energiczne działania

 (1.7) pot. zwracać się do kogoś

 (1.8) sport. próbować zdobyć przewagę

czasownik zwrotny niedokonany atakować się

 (2.1) atakować (1.2) wzajemnie jeden drugiego

 (2.2) atakować (1.2) siebie samego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niemcy atakują Polskę bez wypowiedzenia wojny.

 (1.2) Atakował nas ciągle na zebraniu.

 (1.3) Cukrzyca bardzo często atakuje układ nerwowy.

 (1.4) Rotawirus atakuje przede wszystkim małe dzieci.

 (1.4) Zima znów atakuje.

 (1.5) Korozja międzykrystaliczna atakuje stale nierdzewne wzdłuż granic ziaren.

 (1.6) Anna Rogowska atakuje rekord świata w halowym skoku o tyczce.

 (1.7) Możesz z tym problemem atakować helpdesk, to w końcu ich praca.

 (2.1) Przestańcie się ciągle atakować, potrzebna jest tutaj współpraca!

 (2.2) On ma straszne kompleksy, atakuje się sam przy byle okazji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌataˈkɔvat͡ɕ, AS: atakovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m., atakowanie n., atakujący mos.

 czas. zaatakować

 przym. atakowany

 przysł. atakująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) najeżdżać (na) B., napadać (na) B., dokonywać agresji na B., dokonywać inwazji na B., szturmować B., przypuszczać szturm na B.

 (1.2) najeżdżać na B., napadać na B.

Wiktionary


ataksja

upośledzenie ruchowe; niezborność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zaburzenie koordynacji ruchów

Wiktionary

At

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osoba z ataksją ma problemy z precyzyjnym wykonywaniem ruchów, utrzymaniem równowagi i stabilną postawą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ataktyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezborność ruchowa, niezborność ruchów

Wiktionary


ataksyt

meteoryt żelazny o bardzo wysokim udziale procentowym niklu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ataksytowy

Wiktionary


ataktowy

w muzyce: bez podziału na takty


SJP.pl


ataktyczny

→ ataksja


SJP.pl

Patrz:

ataksja

atakujący

forma czasownika.

 (1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: atakować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) sport. w siatkówce: zawodnik kończący akcję atakiem po wystawieniu piłki przez rozgrywającego;

Wiktionary

At

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedynym atakującym światowej klasy, jakiego miała reprezentacja, był Wlazły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m., atakowanie n.

 czas. atakować ndk., zaatakować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skrzydłowy

Wiktionary


atala

tytułowa bohaterka noweli François Chateaubrianda, półkrwi Indianka


SJP.pl

Atala – włoska zawodowa grupa kolarska powstała w 1908. W 1912 zespół ten, który wówczas tworzyli Luigi Ganna, Carlo Galetti, Giovanni Michelotto i Eberardo Pavesi zwyciężył w klasyfikacji generalnej Giro d’Italia. Był to jedyny przypadek w historii wyścigu, w którym nie prowadzono klasyfikacji indywidualnej.

Wikipedia


atalanta

w mitologii greckiej: heroina beocka


SJP.pl

Atalanta (gr. Ἀταλάντη Atalántē) – w mitologii greckiej piękna uczestniczka łowów kalidońskich, której Meleager przyznał głowę dzika.

Wikipedia


atalia

1. rodzaj roślin z rodziny arekowatych; palma brazylijska; miąglina;
2. przeplatka atalia - gatunek motyla dziennego z rodziny rusałkowatych


SJP.pl

Atalia ( ‏עֲתַלְיָה‎, "Atalja"; Γοθολία, "Gotholía"; Athalia, zm. 835 p.n.e.) – córka króla Izraela Achaba i królowej Izebel (lub, według innych interpretacji, króla Omriego), żona króla Judy Jorama. Była królową-matką za panowania swojego syna Ochozjasza, a po jego śmierci przejęła władzę i rządziła samodzielnie jako królowa Judy w latach ok. 841–835 p.n.e. Była jedyną kobietą zasiadającą na tronie w Jerozolimie.

Wikipedia


ataman

kozacki przywódca sprawujący funkcje wojskowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) hist. wojsk. wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków;

Wiktionary

Ataman, ukr. отаман ("wataman, vataman, otaman") – kozacki przywódca pełniący funkcje polityczne i wojskowe; także dowódca wojskowy oddzielnego pododdziału, mający władzę wojskową lub administracyjno-wojskową, względnie przywódca niezależnego od jakiejkolwiek władzy oddziału, niejednokrotnie o charakterze rozbójniczym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈtãmãn, AS: atãmãn

Wiktionary

Powiązane:

 czas. atamanować

 przym. atamański

Wiktionary


atamanka

kozacka przywódczyni sprawująca funkcje wojskowe


SJP.pl


atamanować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) hist. dowodzić oddziałem kozackim jako ataman

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Zachariasz zaczął najprzód od uorganizowania siły zbrojnej: Zajączkowski stanął nad milicją, Białostocki nad dragonią, Warywoda atamanował mołojcom sprowadzonym z Kuny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ataman m., atamanka ż., atamaństwo n.

 czas. atamanić ndk.

 przym. atamański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atamanić

Wiktionary


atamański

dotyczący atamana


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z osobą lub urzędem atamana, dotyczący atamana

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ataman mos.

 czas. atamanować

Wiktionary


atamaństwo

stopień, ranga atamana


SJP.pl


atanazja

dawniej: nieśmiertelność


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Atanazja – imię
  • Atanazja – święta
  • Atanazja – roślina
  • Atanazja (zm. po 1921) – rosyjska mniszka prawosławna
  • Atanazja (ur. 1939) – rosyjska mniszka prawosławna
  • Atanazja (1885-1931) – rosyjska mniszka prawosławna

Wikipedia


atanazjański

→ atanazja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. rel. związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim

Wiktionary

Patrz:

atanazja

Przykłady

 (1.1) Autorstwo symbolu atanazjańskiego przypisywane jest patriarsze aleksandryjskiemu Atanazemu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atanazy m., Atanazja ż.

Wiktionary


atanazowie

Atanazy z żoną


SJP.pl


atanazy

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Atanazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „nieśmiertelny” ( Αθανάσιος).

Atanazy imieniny obchodzi: 2 maja, 15 maja, 23 czerwca, 4 lipca, 5 lipca, 15 lipca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kurtka Atanazego wisi na wieszaku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atanazja ż.

 przym. atanazjański

Wiktionary


atandzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|atandzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. atandzić

Wiktionary


atandzić

czasownik

 (1.1) gwara więzienna pukać, łomotać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtãɲd͡ʑit͡ɕ, AS: atãńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atandzenie n.

Wiktionary


atanor

piec alchemiczny; athanor


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ezot. specjalny piec do celów alchemicznych;

Wiktionary

Atanor, athanor (arab. "tannur" = „piec”) − piec przeznaczony do celów alchemicznych, przede wszystkim do sporządzania kamienia filozoficznego. Znajdowało się w nim jajo filozoficzne z właściwymi reagentami (złotem i srebrem oraz tynkturą). Ogień płonący w atanorze powinien być „umiarkowany, stały, słaby, równy, wilgotny i ciepły [...] niewyczerpany i przez naturę jedynie stosowany”. Atanor opalany był zwykle węglem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tandoor m.

Wiktionary


atapask

członek grupy plemion Ameryki Północnej posługującej się językami atapaskańskimi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oregon i Kalifornię zamieszkują grupy mówiące siedmioma językami Atapasków Zachodniego Wybrzeża.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atapaskijski mrz.

 przym. atapaskański

Wiktionary


atapaskański

→ Atapaskowie; atapaskijski


SJP.pl


atapaskijka

członkini grupy plemion Ameryki Północnej posługującej się językami atapaskańskimi


SJP.pl


atapaskijski

→ Atapaskowie; atapaskański


SJP.pl


atapaskowie

grupa plemion Ameryki Północnej posługująca się językami atapaskańskimi


SJP.pl


atapi

skrót od: Advanced Technology Attachment Packet Interface, złącze odpowiedzialne za komunikację komputera z urządzeniami innymi niż dyski twarde


SJP.pl

AT

Wikipedia


atar

olejek różany, składnik kosmetyków


SJP.pl

At

Wikipedia


ataraksja

staroż. obojętność wobec świata, nieuleganie emocjom - zasada filozoficzna głoszona gł. przez szkołę stoicką i epikurejską


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) staroż. filoz. spokój ducha

Wiktionary

Ataraksja ( αταραξια – brak zamętu, niepokoju) – postawa niewzruszoności, równowagi i spokoju ducha, ideał spokoju wewnętrznego człowieka. Jedna z cech mędrca według filozofów hellenistycznych.

Wikipedia


ataraktyczny

1. lek ataraktyczny - lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek przeciwlękowy, anksjolityk;
2. związany z ataraksją, starożytną koncepcją filozoficzną, zakładającą obojętność wobec świata, nieuleganie emocjom


SJP.pl


ataraktyk

lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek ataraktyczny, anksjolityk


SJP.pl


atargatis

mitologia syryjska: bogini miłości i płodności, opiekunka wojowników; bogini utożsamiana z Asztarte


SJP.pl

Atargatis ( ‏אתרעתה‎) – syryjska bogini płodności.

Jej najsłynniejsze sanktuarium znajdowało się w Manbidż (znanym jako Hierapolis-Bambyke). O jej kulcie pisze Lukian z Samosaty w "De Dea Syria". Wg. przesłanek epigraficznych jej kult był rozprzestrzeniony w basenie Morza Śródziemnego. Świątynia Atargatis znajdowała się też na hellenistycznym Delos oraz w partyjskiej Dura Europos.

Wikipedia


atari

marka komputerów i konsol do gier oraz firma


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu

 (1.2) inform. mikrokomputer marki Atari

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Atari – amerykański producent sprzętu i gier komputerowych
  • Atari – francuski producent sprzętu i gier komputerowych
  • atari – sytuacja w grze „go”, zobacz też: atari-go
  • Atari Teenage Riot – niemiecka grupa muzyczna
  • Atari – wieś na Łotwie, w krainie Liwonia, w gminie Ādaž
  • Gali Atari – izraelska aktorka

Wikipedia


atarot

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Atarot – zbudowane w XIII wieku p.n.e. miasto Gadytów
  • Atarot – niezidentyfikowane miasto Efraima
  • Atarot – nieistniejący od 1948 roku moszaw w Mandacie Palestyny

Wikipedia


atarynka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żart. pot. jeden z komputerów firmy Atari, zwykle ośmiobitowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naszej klasie toczył się zajadły spór między posiadaczami atarynek i komód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌataˈrɨ̃ŋka, AS: atarỹŋka

Wiktionary


ataszat

urząd attaché; attachat


SJP.pl


atatürk

nazwisko


SJP.pl


atawistycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób atawistyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atawizm m., atawistyczność ż.

 przym. atawistyczny

Wiktionary


atawistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atawistyczne; cecha tych, którzy są atawistyczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atawistyczny

 przysł. atawistycznie

Wiktionary


atawistyczny

1. w biologii: dotyczący atawizmu, będący atawizmem (np. atawistyczne owłosienie całego ciała);
2. przenośnie: związany z atawizmem psychicznym (np. atawistyczne skłonności)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o cechach podobnych jak u odległych przodków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani od biologii prosiła dzieci, by poszukały u siebie atawistycznych cech. Ja znalazłem chrząsteczki za uszami.

 (1.1) Lęk przed zachorowaniem – lub nozofobia – jest lękiem atawistycznym, podobnie jak strach przed śmiercią i szaleństwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: atavʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atawizm m., atawistyczność ż.

 przysł. atawistycznie

Wiktionary


atawizm

1. w biologii: występowanie u osobnika cech jego odległych przodków;
2. przenośnie: występowanie u kogoś pierwotnych cech psychicznych (zwykle negatywnych)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

Wiktionary

Atawizm ( atavus – przodek) – regresja ewolucyjna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mężczyzna – mówię o prawdziwych mężczyznach, a nie o zapitych bydlakach – nastawiony winien być, i to też jest atawizm, na ochronę kobiety, na opiekuńczość.

 (1.1) Atawizmy są pośrednim dowodem ewolucji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtavʲism̥, AS: atavʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atawistyczny

 przysł. atawistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) regresja ewolucyjna, regres

Wiktionary


atbaj

góry zrębowe w Egipcie i Sudanie; Góry Czerwonomorskie


SJP.pl

Atbaj, ‘Atbāy, Góry Czerwonomorskie, dawniej Itbaj – góry zrębowe w Egipcie i Sudanie, ciągnące się wzdłuż Morza Czerwonego. Najwyższym szczytem jest Dżabal Uda (2259 m n.p.m.). Są mocno rozczłonkowane suchymi dolinami uchodzącymi ku Morzu Czerwonemu i dolinie Nilu.

Wikipedia


atbara

1. miasto i dystrykt w Sudanie;
2. rzeka w Sudanie i Etiopii


SJP.pl

Atbara (arab. عطبرة "Aṭbara") – miasto w północno-wschodnim Sudanie, w wilajecie Nahr an-Nil, przy ujściu rzeki Atbara do Nilu. Około 87,8 tys. mieszkańców. Ośrodek handlowy regionu rolniczego; przemysł cementowy, spożywczy; węzeł kolejowy; siedziba biskupstwa koptyjskiego.

Wikipedia


ate

niepohamowana ambicja, ślepy impuls, siła fatalna


SJP.pl

Ate (gr. Ἄτη "Átē", łac. "Nefas", "Error") – w mitologii greckiej córka Zeusa albo (w innych mitach) córka bogini niezgody Eris.

Jest uosobieniem zaślepienia prowadzącego do zbrodni, jak i kary za złe czyny. W teatrze antycznym jeden z elementów koncepcji tragizmu: „pycha”, „zaślepienie”.

Wikipedia


atebryna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. farm. preparat przeciwmalaryczny, syntetyczny alkaloid; zamiennik chininy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uszkodzenia skóry pod wpływem środków chemicznych powstają w wyniku zewnętrznego ich stosowania lub podawania do wewnątrz. Z tych ostatnich na plan pierwszy wysuwają się pokarmy (…) oraz leki podawane do wewnątrz (antypiryna, aspiryna, atebryna, (…))

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mepakryna, kwinakryna

Wiktionary


ateista

niewierzący w istnienie Boga lub bogów, zwolennik ateizmu; ateusz (książkowo)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ateistów zalicza się zarówno ludzi odrzucających wiarę w bogów, jak i zaprzeczających ich istnieniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛˈjista, AS: atei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateusz mos., ateizacja ż., ateistyczność ż., ateizowanie n.

:: fż. ateistka ż.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 czas. ateizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewierzący; pot. niedowiarek; przest. ateusz, libertyn; przest. pejor. bezbożnik

Wiktionary


ateistka

→ ateista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

Wiktionary

Patrz:

ateista

Przykłady

 (1.1) Oni będą brać tylko ślub cywilny, bo Jola jest ateistką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛˈjistka, AS: atei ̯istka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateizacja ż., ateistyczność ż.

:: fm. ateista mos.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

Wiktionary


ateistycznie

przysłówek

 (1.1) filoz. rel. w myśleniu ateistycznym; negując istnienie Boga

 (1.2) przen. bez wiary; poza tradycją religijną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizm mrz., ateistyczność ż.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 czas. ateizować

Wiktionary


ateistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. cecha tego, co ateistyczne lub tego, kto ateistyczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: atei ̯istyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateizacja ż.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

 czas. ateizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laickość, niereligijność, niewiara, niedowiarstwo

Wiktionary


ateistyczny

związany z ateizmem, wyrażający ateizm (np. ateistyczne koncepcje w filozofii, ateistyczne poglądy)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ideologię tę, w najgłębszych fundamentach ateistyczną, trudno pogodzić z wiarą i nauczaniem Kościoła uznającego, że umysł ludzki, badając rzeczywistość biologiczną, odnajduje w niej jej Stwórcę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: atei ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateistyczność ż., ateizacja ż., ateizowanie n.

 czas. ateizować

 przysł. ateistycznie

 przym. ateuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. bezbożny

Wiktionary


ateizacja

propagowanie poglądu o nieistnieniu Boga, szerzenie się tego poglądu w społeczeństwie, stawanie się ateistą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szerzenie ateizmu, propagowanie ateizmu

 (1.2) stawanie się ateistą

Wiktionary

Ateizacja – proces polegający na upowszechnianiu postaw negujących istnienie Boga oraz zaprzeczający istnieniu wszelkich sił nadprzyrodzonych.

W Polsce podobnie jak w Europie nasilenie procesu ateizacji nastąpiło po 1944 r. i wiązało się ze wspieraniem i promowaniem ateizacji przez tzw. władzę ludową. W tym celu powstało m.in. Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, którego głównym celem była:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈzat͡sʲja, AS: atei ̯izacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateista mos., ateistka ż., ateizm mrz., ateistyczność ż., ateizowanie n.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 czas. ateizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sekularyzacja, laicyzacja

Wiktionary


ateizacyjny

→ ateizacja


SJP.pl

Patrz:

ateizacja

ateizm

pogląd odrzucający wiarę w Boga, zaprzeczający istnieniu Boga; ateuszostwo (przestarzałe)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

Wiktionary

Ateizm (z gr. ἄθεος „bezbożny” – ἀ- "a-", „bez” oraz θεός, "theos", „bóg”) – brak wiary w istnienie jednego bądź wielu bogów, odrzucenie wiary w stwórcę; ewentualnie odrzucenie teizmu. Może uznawać religię za sprzeczną z nauką, sprzeczną z rozumem lub niepotrzebną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1689 roku na rynku w Warszawie szlachcic polski Kazimierz Łyszczyński zgodnie z wyrokiem sejmowym został stracony za ateizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛjism̥, AS: atei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateista mos., ateistka ż., ateusz mos., ateuszka ż., ateuszostwo n., ateizacja ż., ateistyczność ż., ateizowanie n.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. bezbożność, bezbożnictwo; daw. bezbożeństwo, ateuszostwo

Wiktionary


ateizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szerzenie ateizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizacja ż., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateuszostwo n., ateusz m., ateuszka ż.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski, ateuszowy

Wiktionary


ateizować

1. szerzyć pogląd o nieistnieniu Boga (ateizm), czynić kogoś niewierzącym w Boga;
2. ateizować się - stawać się niewierzącym w Boga


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zateizować)

 (1.1) szerzyć ateizm, propagować ateizm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈzɔvat͡ɕ, AS: atei ̯izovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizacja ż., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateistyczność ż., ateizowanie n.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

Wiktionary


atelier

[czytaj: ateLJE]
1. zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których nakręca się filmy;
2. pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szt. pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie

 (1.2) film. zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W drodze powrotnej moje mobilne atelier odwiedziło dziesięć modelek, ale tylko jedna zgodziła się na pozowanie.

Wiktionary


atelierowy

przymiotnik od: atelier


SJP.pl


atellan

w starożytnym teatrze rzymskim: ludowa farsa, krótka improwizowana scenka z udziałem typowych postaci z maskami


SJP.pl


atellana

ludowe widowiska w Kampanii, we Włoszech, mające najczęściej charakter kampanii politycznych


SJP.pl


atematyczny

1. niemający tematu, pozbawiony treści;
2.w językoznawstwie: czasowniki atematyczne - czasowniki, do których rdzenia nie jest dodawany przyrostek


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) jęz. bez tematu; nie mający rdzenia odmiany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niektóre czasowniki lub rzeczowniki w językach starożytnych (np. w sanskrycie czy grece klasycznej) są atematyczne.

Wiktionary


atemi

w japońskich sztukach walki: uderzenie w witalny punkt ludzkiego ciała


SJP.pl

Atemi (jap. 当て身) – słowo w języku japońskim, oznaczające uderzenie w witalny punkt ludzkiego ciała, uderzenie nokautujące.

W japońskich sztukach walki ciosy zadawane ręką i nogą, w odróżnieniu od wykręceń, duszeń, trzymań. Karate jest typową sztuką walki skupiającą się na atemi. Niektóre uderzenia w witalne organy mogą zabić albo pozbawić przeciwnika zdolności do walki: w splot słoneczny, skroń, oczy, genitalia, pod nos lub podbródek.

Wikipedia


atena

w mitologii greckiej: bogini mądrości, rzemiosła i sztuki wojennej, córka Zeusa (wyskoczyła z jego otwartej głowy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

 (1.2) imię|polski|ż.; imię mitologiczne

Wiktionary

Atena (gr. Ἀθηνή Athene, Ἀθηναίη Athenaie, łac. Minerva) – w mitologii greckiej bogini mądrości, sztuki, sprawiedliwej wojny oraz opiekunka miast, m.in. Aten i Sparty. Jest jedną z dwunastu głównych bogów olimpijskich. Jej atrybutami są: włócznia, tarcza i łuk. Jej świętym zwierzęciem jest sowa, a rośliną – oliwka. Jej rzymskim odpowiednikiem jest Minerwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Według mitu Atena wyskoczyła z głowy swojego ojca Zeusa.

 (1.1) Atrybutami Ateny były: egida, hełm, włócznia, sowa i oliwka.

 (1.1) Uwieńczano także posągi bogów, zwykle roślinami, jakie były im poświęcone, np. wawrzyn Apollinowi, dąb Zeusowi, mirt Afrodycie, winorośl albo platan Dionizosowi, kłosy zboża Demeter, oliwka Atenie.

 (1.2) Mam na imię Atena i jestem córką polskich emigrantów w Grecji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃na, AS: atẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ateneum n., ateneum n., Ateny nmos., ateńczyk mos., atenka ż.

:: zdrobn. Atenka ż.

 przym. ateński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Minerwa, Pallada, Pallas

Wiktionary


atencja

1. przestarzale: szacunek, respekt, poważanie;
2. dawniej: uwaga, czujność, baczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. szacunek, respekt, poważanie okazywane komuś lub czemuś

 (1.2) daw. uwaga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃nt͡sʲja, AS: atẽncʹi ̯a

Wiktionary


atencjonalny

pełen atencji, wyrażający szczególny szacunek


SJP.pl


atencjusz

potocznie: osoba starająca się być ciągle w centrum uwagi, zwracająca na siebie uwagę w negatywny lub kontrowersyjny sposób


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. osoba usilnie zabiegająca o atencję

Wiktionary


atencjuszka

→ atencjusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zabiegająca o atencję

Wiktionary

Patrz:

atencjusz

atencyjka

żartobliwie: okazanie komuś szczególnego szacunku, względów; szanowanko, uszanowanko


SJP.pl


atencyjny

środowiskowo: próbujący zwrócić na siebie uwagę swoim prowokującym zachowaniem


SJP.pl


ateneum

przenośnie: w różnych czasach i miejscach - instytucja kulturalna lub naukowa, najczęściej szkoła wyższa lub średnia


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czasopisma:
    • „Ateneum” – warszawskie czasopismo (1876–1901), red. nacz. Ignacy Baranowski
    • „Ateneum” – czasopismo wydawane w Warszawie w latach 1903-1908, red. Emil Waydel, Cezary Jellenta
    • „Ateneum” – warszawskie czasopismo (1938–1939), red. Stefan Napierski
    • „Ateneum Kapłańskie” – czasopismo teologiczne
  • pojęcia związane z teatrem:
    • Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
    • Śląski Teatr Lalki i Aktora „Ateneum” w Katowicach
    • Galeria Ateneum – galeria Śląskiego Teatru Lalki i Aktora Ateneum w Katowicach
  • inne:
    • Ateneum (starożytny Rzym) – szkoła w starożytnym Rzymie
    • Ateneum – Szkoła Wyższa w Gdańsku

Wikipedia


atenka

mieszkanka Aten (miasta)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Aten

 (1.2) mebl. trójnożny stolik pod miskę ze zdobieniami stylizowanymi na antyczne

Wiktionary

Atenka (fr. "athénienne", od "Athénienne" – Atenka lub "athénien" – ateński) – rodzaj niewielkiego mebla w postaci trójnogu, popularnego w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku.

Pierwszy jego projekt z 1757 (opublikowany w 1762) był dziełem szkockiego artysty i badacza starożytności Jamesa Stuarta, zwanego „Ateńczykiem” i znanego jako popularyzator sztuki klasycznej. We Francji pojawiła się w okresie panowania Ludwika XVI jako użytkowe naśladownictwo trójnogów antycznych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃nka, AS: atẽnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atenka ż., Ateny nmos., Ateńczyk mos., Atena ż.

:: fm. ateńczyk mos.

 przym. ateński

Wiktionary


atentat

zamach na czyjeś życie z przyczyn politycznych


SJP.pl


atenuacja

proces otrzymywania wirusów lub bakterii o obniżonej chorobotwórczości, służących do produkcji szczepionek; atenuowanie


SJP.pl

At

Wikipedia


atenuowanie

otrzymywać (otrzymać) wirusy lub bakterie o obniżonej chorobotwórczości, służące do produkcji szczepionek


SJP.pl


atenuowany

przymiotnik

 (1.1) pozbawiony zjadliwości (o patogenach)

Wiktionary


atenuować

otrzymywać (otrzymać) wirusy lub bakterie o obniżonej chorobotwórczości, służące do produkcji szczepionek


SJP.pl


ateny

stolica Grecji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica współczesnej Grecji;

 (1.2) hist. starożytne miasto-państwo

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: Atena

Wiktionary

Ateny (nowogr. Αθήνα, "Athī́na" (trl.), "Atina" (trb.); st.gr. Ἀθῆναι, "Athēnai"; Athenae) – stolica i największe miasto Grecji, jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej i zarazem dziesiąty co do wielkości zespół miejski w Unii Europejskiej na poziomie 3,5 mln mieszkańców (cała metropolia ma blisko 4 miliony mieszkańców).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od ponad roku mieszkam w Atenach, w mieszkaniu z widokiem na akropol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃nɨ, AS: atẽny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateńczyk mos., Ateńczyk mos., atenka ż., Atenka ż., ateneum n., Atena ż.

 przym. ateński, podateński, panateński, proateński, antyateński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) reg. śl. Atyny

Wiktionary


aterogenny

wywołujący miażdżycę; miażdżycorodny, miażdżycogenny


SJP.pl


ateroskleroza

rzadko: choroba polegająca na odkładaniu się cholesterolu (i innych substancji) na wewnętrznych ściankach tętnic; miażdżyca tętnic, arterioskleroza


SJP.pl


ateryna

gatunek małej ryby morskiej z rodziny aterynowatych


SJP.pl

Ateryna ("Atherina presbyter") – gatunek morskiej ryby z rodziny aterynowatych (Atherinidae).

Wikipedia


aterynka

gatunek słodkowodnej ryby z rzędu aterynokształtnych; bedocja


SJP.pl


aterynokształtne

rząd ryb promieniopłetwych


SJP.pl

Aterynokształtne (Atheriniformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii).

Wikipedia


aterynokształtny

o cechach aterynokształtnych (rząd ryb)


SJP.pl


aterynowate

o cechach aterynowatych (rodzina ryb)


SJP.pl

Aterynowate (Atherinidae) – rodzina ryb aterynokształtnych. Kilka gatunków z tej rodziny ma znaczenie gospodarcze oraz hobbystyczne (hodowla w akwariach). Występują w morskich wodach przybrzeżnych w klimatach zwrotnikowym, podzwrotnikowym i umiarkowanym, większość w Indopacyfiku, a trzy gatunki w Oceanie Atlantyckim. Gatunki z rodzaju "Craterocephalus" zasiedlają wody słodkie Australii.

Wikipedia


aterynowaty

o cechach aterynowatych (rodzina ryb)


SJP.pl


atest

dokument poświadczający, że coś (najczęściej wyrób przemysłowy) spełnia normy i może być sprzedawane


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) praw. dokument poświadczający, zaświadczający

 (1.2) techn. wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z rynku wycofano zabawki pozbawione atestów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɛst, AS: atest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atestacja ż., atestat m., atestowanie n., ateścik mrz.

 czas. atestować

 przym. atestacyjny

Wiktionary


atestacja

1. kontrola kończąca się nadaniem atestu;
2. kontrolowanie stanowisk pracy pod względem ich przydatności w zakładzie;
3. dawniej: zaświadczenie, świadectwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) badanie i ocena czegoś pod względem spełniania norm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kontekście językowym atestacja oznacza proces potwierdzania użycia danego słowa lub formy w tekście.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. atestować ndk.

 przym. atestacyjny

 rzecz. atest mrz., atestowanie n.

Wiktionary


atestacyjny

przymiotnik od: atestacja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z atestacją, atestowaniem, dotyczący atestacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atest mrz., atestacja ż., atestat m., atestowanie n., ateścik mrz.

 czas. atestować ndk.

Wiktionary


atestat

przestarzałe: atestacja, świadectwo


SJP.pl


atestator

osoba lub podmiot przeprowadzający atestację (weryfikację i zgodność z normami)


SJP.pl


atestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) weryfikowanie, czy produkt odpowiada obowiązującym normom

 (1.2) sprawdzanie, czy jakieś procedury są zgodne z normami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atest m., atestacja ż., atestat m.

 czas. atestować

 przym. atestacyjny

Wiktionary


atestować

1. dokonać, dokonywać kontroli kończącej się nadaniem atestu;
2. skontrolować, kontrolować stanowiska pracy pod względem ich przydatności w zakładzie


SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) urz. nadać lub nadawać produktowi atest po stwierdzeniu, że spełnia on odpowiednie normy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Policja, a w szczególności Komenda Główna nie opiniuje i nie atestuje takich urządzeń, nie możemy zostać wciągnięci w system promocji lub reklamy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atestowanie n., atest m., atestacja ż.

 przym. atestacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ndk. certyfikować

Wiktionary


atetotyczny

→ atetoza


SJP.pl

Patrz:

atetoza

atetoza

mimowolne skrętne ruchy, zwłaszcza w okolicach kończyn górnych, występujące przy mózgowym porażeniu dziecięcym


SJP.pl

Atetoza (gr. ατηετηορ = nieuporządkowany) – zaburzenie neurologiczne polegające na występowaniu niezależnych od woli, nierytmicznych, ciągłych, powolnych ruchów ciała.

Wikipedia


ateusz

przestarzałe: zwolennik ateizmu; ateista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. ateista, bezbożny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛwuʃ, AS: ateu̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateuszostwo n., ateizowanie n., zateizowanie n., ateista mos., ateistka ż., ateizm mrz., ateizacja ż., ateistyczność ż.

:: fż. ateuszka ż.

 czas. ateizować ndk., zateizować dk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ateista

Wiktionary


ateuszka

przestarzałe: zwolenniczka ateizmu; ateistka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. ateistka, bezbożnica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateizowanie n., ateusz mos.

 przym. ateuszowski, ateuszowy

Wiktionary


ateuszostwo

przestarzale: ateizm - nieuznawanie istnienia Boga


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) postawa negująca istnienie Boga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛwuˈʃɔstfɔ, AS: ateu̯ušostfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateizowanie n., ateusz mos.

 przym. ateuszowski, ateuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ateizm, bezbożność, bezbożeństwo, bezbożnictwo

Wiktionary


ateuszowski

→ ateusz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przest. dotyczący ateusza

Wiktionary

Patrz:

ateusz

Powiązane:

 rzecz. ateizowanie n., ateizm mrz., ateusz mos., ateuszka ż., ateuszostwo n.

 przym. ateuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ateistyczny

Wiktionary


ateuszowy

przymiotnik

 (1.1) przest. ateistyczny, bezbożny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jurek odrzucił propozycję, ale już bez tej ateuszowej pewności siebie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛwuˈʃɔvɨ, AS: ateu̯ušovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateuszostwo n., ateizowanie n., zateizowanie n., ateista mos., ateistka ż., ateizm mrz., ateizacja ż., ateistyczność ż.

:: fż. ateuszka ż.

 czas. ateizować ndk., zateizować dk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski

 przysł. ateistycznie

Wiktionary


ateńczyk

mieszkaniec Aten (miasta)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Aten

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ateńczycy wybrali go na burmistrza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: atẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atena ż., Ateny nmos., Ateńczyk m., Atenka ż., ateneum n.

:: fż. atenka ż.

 przym. ateński

Wiktionary


ateński

przymiotnik od: Ateny (stolica Grecji i starożytne państwo)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Badacze z Uniwersytetu Ateńskiego odkryli, że elektroniczny papieros może szkodzić naszym płucom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃j̃sʲci, AS: atẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ateny nmos., Atena ż., Ateńczyk mos., ateńczyk mos., Atenka ż., atenka ż., ateneum n.

 przym. panateński

Wiktionary


ateścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atest m.

 przym. atestacyjny

Wiktionary


athabaska

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Athabaska – rzeka w Kanadzie, dopływ Rzeki Niewolniczej
  • Athabaska – jezioro w Kanadzie
  • Athabaska – góra w Parku Narodowym Jasper (w Columbia Icefield)
  • Dystrykt Athabaska

Wikipedia


athabaskański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z Athabaską, dotyczący Athabaski (rzeki lub jeziora)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyjęte tam normy emisji w zasadzie dyskwalifikują paliwa pochodzące z eksploatacji athabaskańskich piasków roponośnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Athabaska ż.

Wiktionary


athanor

[czytaj: atanor] piec alchemiczny; atanor


SJP.pl


atharwaweda

Atharwaweda (sanskr. trl. "Atharvaveda") – jeden z czterech zbiorów (sanhita) hymnów, wchodzących w skład Wed, zawiera głównie teksty magiczne (formuły magiczne, zaklęcia i egzorcyzmy) i teksty związane z rytuałami (królewskimi i odnoszącymi się do ogniska domowego).

Wikipedia


athleisure

[czytaj: ATleiżer] noszenie na co dzień ubrań sportowych


SJP.pl


athlon

[czytaj: atlon] linia procesorów firmy AMD


SJP.pl


athos

półwysep w Grecji; Ajon Oros


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. półwysep w północnej Grecji stanowiący część Półwyspu Chalcydyckiego

 (1.2) geogr. góra na półwyspie Athos (1.1);

 (1.3) geogr. zatoka w północnej Grecji, między półwyspem Athos (1.1) a Sithonią;

 (1.4) rel. adm. religijna enklawa na półwyspie Athos (1.1) o statusie okręgu autonomicznego stanowiąca centrum monastyczne prawosławia;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) mitgr. mityczny gigant zgładzony przez Posejdona podczas gigantomachii, przywalony olbrzymią skałą na półwyspie Athos (1.1)

Wiktionary

Athos, także Święta Góra (nowogr. Άγιο Όρος – Agio Oros, grec. staroż. Ἅγιον Ὄρος – Agion Oros) – wspólnota mnichów prawosławnych w Grecji, posiadająca status regionu autonomicznego (tzw. Autonomiczne Państwo Klasztorne) równego jednostkom administracji zdecentralizowanej, z terytorium obejmującym dalszą od nasady część półwyspu Athos wraz z górą Athos, nad zatoką Athos. W 2011 r. wspólnota liczyła 1811 mieszkańców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atonita m.

 przym. athoski, atonicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Święta Góra

Wiktionary


athoski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z górą Athos, dotyczący góry Athos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Athos n., Atos mos., atonita mos.

 przym. atonicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atonicki

Wiktionary


athyr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. według nazewnictwa greckiego, trzeci miesiąc pierwszej staroegipskiej pory roku achet, pory wylewu Nilu;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atyr

Wiktionary


atimia

w starożytnej Grecji: kara pozbawienia czci oraz praw obywatelskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) staroż. wykluczenie z życia publicznego w starożytnej Grecji;

Wiktionary

Atimia ( ατιμία od "a" „brak” i "time" „wartość; honor”) – w starożytnej Grecji forma wykluczenia z życia publicznego poprzez pozbawienie praw obywatelskich, oznaczająca w praktyce zakaz pojawiania się na zgromadzeniach i w świątyniach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skazanego na atimię pozbawiano praw obywatelskich.

Wiktionary


atina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

 (1.2) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Wiktionary

Atina – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Frosinone.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 4480 osób, 154,5 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Atina i jestem córką polskich emigrantów z Aten.

 (1.2) Pizzo Corno, skrajnie lewoskrzydłową pozycję Linii Hitlera, dzieliło od Atiny tylko dziesięć kilometrów; lecz dziesięć kilometrów w górach to zupełnie coś innego niż dziesięć kilometrów równiną. Natarcie ku Atinie odbywałoby się w operacyjnym oderwaniu od głównego kierunku ofensywy. Sukcesu oddziałów, jakie ewentualnie przebiłyby się jakoś na Atinę nie można by rozwinąć ani nawet ochronić uderzeniem sił pancernych, jak to się działo po włamaniu w dolinę Liri, ponieważ nie było tutaj dogodnego dla nich szlaku.

Wiktionary


atk

[czytaj: a-te-KA] skrót od: Akademia Teologii Katolickiej


SJP.pl

skrótowiec, rodzaj nijaki

 (1.1) = eduk. Akademia Teologii Katolickiej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ATK – Akademia Teologii Katolickiej, dawna nazwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
  • ATK (informatyka) – biblioteka programistyczna odpowiedzialna za ułatwienia dostępności w środowisku graficznym GNOME
  • ATK – amerykańskie przedsiębiorstwo zbrojeniowe, specjalizujące się głównie w technologiach rakietowych
  • ATK – indyjski klub piłkarski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasz ordynariusz wykładał na ATK.

Wiktionary


atka

potocznie: znak @; at, małpa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Atka – popularna nazwa znaku @
  • Atka – wyspa w stanie Alaska, w USA
  • Atka – miasto na wyspie Atka
  • Atka – osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie magadańskim.

Wikipedia


atkinson

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alia Atkinson (ur. 1988) − jamajska pływaczka
  • Amy Atkinson (ur. 1989) – guamska lekkoatletka
  • Ashlie Atkinson (ur. 1977) − amerykańska aktorka filmowa
  • Chris Atkinson (ur. 1979) – australijski kierowca rajdowy
  • Courtney Atkinson (ur. 1979) – australijski triathlonista
  • Dalian Atkinson (ur. 1968) – angielski piłkarz
  • Harry Atkinson (1831–1892) – nowozelandzki polityk
  • James Atkinson (1929–2010) – amerykański bobsleista
  • Janice Atkinson (ur. 1962) – brytyjska polityk
  • Jayne Atkinson (ur. 1959) – brytyjska aktorka
  • Jeff Atkinson (ur. 1963) – amerykański lekkoatleta
  • John Atkinson Grimshaw (1836–1893) – angielski malarz wiktoriański

Wikipedia


atl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ATL, ang. Above The Line – pol. Powyżej linii – jedna ze strategii działań marketingowych
  • ATL, ang. Active Template Library
  • ATL – film komediowy z 2006
  • ATLAS Transformation Language
  • Amperex Technology Limited
  • Port lotniczy Atlanta – Hartsfield-Jackson
  • All Time Low – amerykański zespół muzyczny

Wikipedia


atlancki

→ Atlanta


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) archit. związany z atlantami

 (1.2) geogr. związany z Atlantą (miastem w Stanach Zjednoczonych)

 (1.3) związany z Atlantami lub Atlantydą

Wiktionary

Patrz:

Atlanta

Przykłady

 (1.3) Zaczątków swastyki należałoby szukać w kulturze nordycko-atlanckiej; wędrówki nordyckiej prarasy w odległej przeszłości rozpowszechniły swastykę po świecie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlanta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) atlantycki

Wiktionary


atlant

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlas; telamon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) archit. posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;

Wiktionary

Atlant (lm. atlanty; także gigant, telamon, herkulant, gr. "átlas", "átlantos") – postać muskularnego mężczyzny podtrzymującego głową, barkami lub rękami element architektoniczny (np. belkowanie, strop, balkon itp.), podpora zastępująca filar, kolumnę.

Atlant znany był już w architekturze starożytnej jako męski odpowiednik kariatydy, a rozpowszechniony został w epoce baroku. Pochodzenie nazwy łączy ją z mitycznym tytanem Atlasem dźwigającym sklepienie nieba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ozdobny balkon podtrzymywały posągi atletycznych mężczyzn, zwane atlasami lub atlantami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatlãnt, AS: atlãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atlas

Wiktionary


atlanta

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlas; telamon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Wiktionary

Atlanta – stolica i jednocześnie najbardziej zaludnione miasto amerykańskiego stanu Georgia, z populacją liczącą 510,8 tys. mieszkańców (2023). Atlanta stanowi kulturalne i ekonomiczne centrum obszaru metropolitalnego Atlanta, zamieszkiwanego przez 6,3 miliona osób, a także najważniejszy komponent rozrastającego się megapolis, znanego jako Piedmont Atlantic Megaregion.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈtlãnta, AS: atlãnta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atlancki

Wiktionary


atlantic

[czytaj: atlantik] krój czcionki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RMS „Atlantic”
  • kino „Atlantic” w Warszawie
  • Atlantic – lokomotywa parowa
  • Atlantic Records – wytwórnia płytowa
  • Atlantic – singiel grupy Keane
  • Atlantic – marka szwajcarskich zegarków
  • Atlantic – przedsiębiorstwo odzieżowe
  • Atlantic – stacja końcowa złotej linii metra w Los Angeles w mieście East Los Angeles
  • Atlantic – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Cass
  • Atlantic – jednostka osadnicza w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Carteret
  • Atlantic – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Crawford
  • Atlantic – jednostka osadnicza w stanie Wirginia, w hrabstwie Accomack

Wikipedia


atlantis

prom kosmiczny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • gr. Atlantìs nēsos – Atlantyda
  • Atlantis – wahadłowiec kosmiczny NASA
  • Atlantis – miasto w Południowej Afryce
  • Atlantis – miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Palm Beach
  • Atlantis (ur. 1962) – meksykański luchador
  • Atlantis – polski zespół muzyczny muzyki disco-polo
  • Atlantis – album Wayne’a Shortera
  • Atlantis – album szwajcarskiego zespołu Lunatica, nagrany w 2000 roku
  • Atlantis – film duński z 1913 roku
  • Atlantis – film dokumentalny Luca Bessona
  • Stargate: Atlantis (Gwiezdne wrota: Atlantyda) – serial telewizyjny science fiction
  • Atlantyda – Zaginiony ląd – film animowany z 2001 roku

Wikipedia


atlantycki

1. przymiotnik od: Atlantyk;
2. polityka: związany z NATO


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geogr. dotyczący Atlantyku

 (1.2) polit. dotyczący państw NATO

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasi rybacy wypłynęli na atlantyckie łowiska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatlãnˈtɨt͡sʲci, AS: atlãntycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlantyńczyk mos., Atlantyk m., atlantyzm m., atlantyckość ż.

 przym. zaatlantycki

Wiktionary


atlantyckość

→ atlantycki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atlantyckie; cecha tych, którzy są atlantyccy

Wiktionary

Patrz:

atlantycki

Powiązane:

 przym. atlantycki

 przysł. atlantycko

Wiktionary


atlantyda

legendarna wielka wyspa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mit. mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

 (1.2) mitgr. każda z Hesperyd, Hiad i Plejad, córek Atlasa;

Wiktionary

Atlantyda, Atlantis (gr. Ἀτλαντὶς νῆσος "Atlantìs nēsos") – mityczna kraina, która miała być miejscem istnienia rozwiniętej cywilizacji zniszczonej przez serię trzęsień ziemi i zatopionej przez wody morskie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Posejdonowi poświęcona była bajeczna wyspa Atlantyda, którą władali jego potomkowie.

 (1.1) Fakty nie zaprzeczają istnieniu Atlantydy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatlãnˈtɨda, AS: atlãntyda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atlantydzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wyspa Atlasa

Wiktionary


atlantydy

mieszkańcy Atlantydy (mitycznego państwa)


SJP.pl

Atlantydy (gr. Ατλαντίδες Atlantídes, łac. Atlantides ‘córki Atlanta’, ‘córki Atlasa’) – w mitologii greckiej nimfy: Hesperydy, Hiady i Plejady; córki tytana Atlasa (Atlanta; gr. Átlas, Átlantos).

Wikipedia


atlantydzi

mieszkańcy Atlantydy (mitycznego państwa)


SJP.pl


atlantydzki

przymiotnik od: Atlantyda


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mit. związany z Atlantydą, dotyczący Atlantydy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlantyńczyk mos., Atlantyda ż.

Wiktionary


atlantyk

Ocen Atlantycki; drugi według wielkości po Oceanie Spokojnym obszar wodny świata, znajdujący się między Eurazją, Afryką, Antarktydą i Ameryką


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. pot. zob. Ocean Atlantycki.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) w Paryżu, Wiedniu, Rzymie, Berlinie czy Londynie znajdowali się ci sami ludzie, te same obyczaje, te same sprzęty, a nawet te same potrawy: zupy z wodorostów Oceanu Spokojnego, ostrygi z Morza Północnego, ryby z Atlantyku albo z Morza Śródziemnego, zwierzyna ze wszystkich krajów, owoce ze wszystkich części świata (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlãntɨk, AS: atlãntyk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atlantycki

 rzecz. Atlantyńczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ocean Atlantycki

Wiktionary


atlantysta

zwolennik integracji Europy realizowanej przez NATO


SJP.pl


atlantyzm

1. koncepcja integracji Europy realizowana przez NATO;
2. polityczna łączność z celami NATO


SJP.pl

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na w rubryce „”. Pomóż nam go sprawdzić:.

Atlantyzm ( atlanticism), znany również jako transatlantyzm – ideologia polityczna postulująca ścisły sojusz między państwami Ameryki Północnej (Stanami Zjednoczonymi i Kanadą) a Europą w kwestiach politycznych, gospodarczych i obronnych. Termin wywodzi się od Oceanu Atlantyckiego. Jest to ideologia geopolityczna w tym samym sensie co eurazjatyzm.

Wikipedia


atlantyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec mitycznej Atlantydy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlantyda ż., Atlantyk m.

 przym. atlantydzki, atlantycki

Wiktionary


atlas

1. zbiór map wybranych tematycznie, wydany w formie albumu;
2. przyrząd treningowy do ćwiczeń siłowych;
3. pierwszy kręg szyjny; kręg szczytowy; dźwigacz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

 (1.2) anat. kręg szyjny, na którym opiera się czaszka;

 (1.3) sport. wielofunkcyjny przyrząd do ćwiczeń różnych partii mięśni używany w siłowni;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) archit. posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podpora architektoniczna;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Atlas – w mitologii greckiej tytan dźwigający sklepienie niebieskie
  • Atlas – pasmo górskie w północno-zachodniej Afryce
  • Atlas – publikacja zawierająca zbiór map, wykresów, rycin, ilustracji, np. atlas geograficzny, historyczny, atlas grzybów, atlas anatomiczny i inne
  • Atlas barw stosowany w technice
  • SM-65 Atlas – pierwszy amerykański pocisk międzykontynentalny
  • Atlas – w anatomii to nazwa łacińska pierwszego kręgu szyjnego - kręgu szczytowego, na którym spoczywa czaszka
  • Atlas – w architekturze rzeźba w postaci muskularnego mężczyzny podtrzymująca sklepienie zamiast kolumny
  • Atlas – księżyc Saturna
  • Atlas – rakieta kosmiczna
  • Atlas – wielofunkcyjny przyrząd sportowy służący do wykonywania ćwiczeń kulturystycznych
  • Atlas Wrocław – klub żużlowy
  • Atlas Buenos Aires – argentyński klub piłkarski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atlas wikipedystów podaje miejsca pobytu (nauki, zamieszkania lub pracy) polskojęzycznych wikipedystek i wikipedystów.

 (1.1) Otwórzcie atlasy na mapie Polski!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatlas, AS: atlas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atlasik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dźwigacz

 (2.1) atlant

Wiktionary


atlasik

zdrobnienie od: atlas (album)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atlas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie atlas, lecz tylko mały atlasik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atlas m.

Wiktionary


atlaski

→ Atlas (góry w północno-zachodniej Afryce)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Atlasem, dotyczący Atlasu (gór w Afryce)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlas mrz.

Wiktionary


atlasowy

→ atlas


SJP.pl

Patrz:

atlas

atlatl

broń miotająca używana od czasów górnego paleolitu; miotacz oszczepów


SJP.pl

Miotacz oszczepów, atlatl (z azteckiego "ahtlatl") – broń miotająca w postaci wydrążonego lub płaskiego kawałka drewna z zagłębieniem na jednym z końców, stosowana na całym świecie od czasów górnego paleolitu. Najstarszy, odnaleziony we Francji atlatl, wykonany był z poroża jelenia i jest datowany na około 27 tysięcy lat.

Wikipedia


atleta

1. człowiek dobrze zbudowany i o dużej sile fizycznej;
2. sportowiec uprawiający sporty siłowe (np. zapasy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sport. zawodnik dyscyplin siłowych;

 (1.2) człowiek postawny, silny, z rozwiniętą muskulaturą

Wiktionary

Atleta (łac. "athleta": zapaśnik z gr. "ἀθλητής") – osoba o ponadprzeciętnej budowie ciała, sile fizycznej, zręczności i wytrzymałości.

Po raz pierwszy pojęcie to zostało wprowadzone w starożytnej Grecji (gr. "άθλος, athlos": konkurs), miało określać osobę biorącą udział w zawodach sportowych. Słowo to współcześnie ma podobne znaczenie, choć mianem atlety zwykło się określać głównie zawodników biorących udział w zawodach lekkoatletycznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dwóch napakowanych i wytatuowanych atletów próbowało mnie nastraszyć, kiedy wyszedłem na chwilę z pracy po jedzenie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlɛta, AS: atleta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atletyka ż., atletyk m., atletyzm m.

:: fż. atletka ż.

 przym. atletyczny

 przysł. atletycznie

Wiktionary


atletico

[czytaj: atletiko] klub piłkarski z Madrytu; także nazwa (lub człon nazwy) wielu klubów hiszpańskich i południowoamerykańskich


SJP.pl


atletka

kobieta o wielkiej sile fizycznej lub moralnej; siłaczka; zapaśniczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. zawodniczka dyscyplin siłowych

 (1.2) kobieta postawna, silna, z rozwiniętą muskulaturą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlɛtka, AS: atletka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta mos., atletyka ż., atletyk m., atletyzm m.

 przym. atletyczny

 przysł. atletycznie

Wiktionary

Synonimy:

 siłaczka

Wiktionary


atleto

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: atleta

Wiktionary


atletycznie

przysłówek

 (1.1) z wyćwiczoną muskulaturą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta mos., atletka ż., atletyka ż.

 przym. atletyczny

Wiktionary


atletyczność

bycie atletą, sprawność fizyczna


SJP.pl


atletyczny

1. silny, dobrze zbudowany (np. atletyczny wygląd, atletyczna budowa ciała);
2. związany z ćwiczeniami sportowymi, zwłaszcza z zapasami, podnoszeniem ciężarów (np. pokazy atletyczne)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

przymiotnik relacyjny

 (2.1) sport. odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Balkon podtrzymują posągi atletycznych mężczyzn, zwane atlasmi lub atlantami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta m., atletka ż., atletyka ż., atletyzm m.

 przysł. atletycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) barczysty, herkulesowy, muskularny, postawny, umięśniony

 (2.1) gimnastyczny, kulturystyczny, zapaśniczy

Wiktionary


atletyk

w psychologii: człowiek odznaczający się muskularną budową ciała, wysoki i silny, charakteryzujący się ufnością w stosunku do ludzi, otwartością i śmiałością; typ przeciwstawny astenikowi


SJP.pl


atletyka

ćwiczenia sportowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wszystkie ćwiczenia sportowe

Wiktionary

Atletyka – dziedzina sportu, która wyodrębniła się w XIX wieku. W skład atletyki wchodzą dyscypliny, w których podstawą jest wykorzystywanie przez zawodników własnej siły fizycznej, m.in.: podnoszenie ciężarów, strongman, trójbój siłowy i kulturystyka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza szkoła ma wysokie osiągnięcia w atletyce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlɛtɨka, AS: atletyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta m., atletka ż., atletyk m., atletyzm m.

 przym. atletyczny

 przysł. atletycznie

Wiktionary


atletyzm

bycie atletą, sprawność fizyczna


SJP.pl


atm

symbol atmosfery fizycznej - jednostki ciśnienia (odczytywany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ATM – polskie przedsiębiorstwo teleinformatyczne
  • ATM Grupa – polskie przedsiębiorstwo produkujące programy telewizyjne
  • ATM Rozrywka – kanał telewizyjny o charakterze rozrywkowym.
  • kinaza ATM – kinaza białkowa serynowo-treoninowa, aktywowana przez przerwania obu nici podwójnej helisy DNA
  • – , szerokopasmowa technologia komunikacyjna.
  • () – bankomat
  • – – praktyka seksualna związana z BDSM
  • atm – atmosfera fizyczna, pozaukładowa jednostka miary ciśnienia

Wikipedia


atma

willa Karola Szymanowskiego (jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów) w Zakopanem, gdzie mieszkał w latach 1930-1935; w 1975 roku utworzono w niej Muzeum Karola Szymanowskiego (oddział Muzeum Narodowego w Krakowie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. szt. willa w Zakopanem, w której mieszkał Karol Szymanowski, mieszcząca współcześnie muzeum biograficzne tego kompozytora;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • atma – dusza jednostkowa w filozofii indyjskiej
  • Atma – muzeum Karola Szymanowskiego w willi „Atma” w Zakopanem
  • Atma – miejscowość w północno-zachodniej Syrii, w muhafazie Idlibu
  • Atma – album Michał Urbaniak
  • Atma – tytuł powieści Marii Rodziewczówny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szymanowski tylko w Atmie czuł się naprawdę u siebie, był doskonałym, serdecznym gospodarzem, uprzejmym i gościnnym. Toteż Atma była zawsze pełna rozmaitych gości (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatma, AS: atma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atman m.

Wiktionary


atman

w filozofii indyjskiej: fundamentalne "ja", najgłębsza, duchowa istota bytu ludzkiego; "mikrokosmiczny" odpowiednik brahmana


SJP.pl

Atman (dewanagari आत्म "ātman", sanskr. "oddech", आत्मा) – w hinduizmie określenie duszy rozumianej jako indywidualna jaźń, obecna w każdej żywej istocie. Atman wciela się w kolejnych żywotach (idea reinkarnacji) w kolejne ciała, podlegając prawu karmy. Pierwsze wzmianki o "atmanie" znaleźć można już w Upaniszadach.

Wikipedia


atmofil

pierwiastek będący składnikiem skorupy ziemskiej przechodzący w dużych ilościach do atmosfery lub hydrosfery


SJP.pl


atmolityczny

→ atmoliza


SJP.pl

Patrz:

atmoliza

atmoliza

rozdzielanie mieszaniny gazów na poszczególne składniki


SJP.pl


atmometr

przyrząd do mierzenia szybkości parowania wody z powierzchni zbiorników wodnych lub gruntu; ewaporometr


SJP.pl

At

Wikipedia


atmoradiograf

aparat radiofoniczny służący do notowania wyładowań atmosferycznych


SJP.pl


atmosfera

1. sfera gazów otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
2. powietrze wypełniające jakąś ograniczoną przestrzeń;
3. przenośnie: jakość stosunków międzyludzkich panująca w danym miejscu, klimat psychiczny tego miejsca, środowiska, otoczenia itp.;
4. atmosfera techniczna - dawna jednostka ciśnienia;
5. atmosfera fizyczna - jednostka ciśnienia równa 101325 paskalom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) astr. meteorol. powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;

 (1.2) powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie

 (1.3) przen. klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

 (1.4) miar. fiz. jednostka miary ciśnienia

Wiktionary

At

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Księżyc nie ma atmosfery, co powoduje m.in. to, że w jego powierzchnię uderza bardzo wiele meteorytów oraz to, że panują na nim bardzo duże wahania temperatury

 (1.2) Nie lubił atmosfery tej sali: duchoty i gorąca.

 (1.3) W biurze panowała rodzinna atmosfera.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatmɔˈsfɛra, AS: atmosfera

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atmosferyczny

 rzecz. sfera ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) klimat, pogoda, aura, powietrze

 (1.3) duch, klimat, aura, nastrój, poczucie

Wiktionary


atmosferka

zdrobnienie od: atmosfera


SJP.pl


atmosferologia

nauka o zjawiskach atmosferycznych


SJP.pl


atmosferycznie

→ atmosferyczny


SJP.pl

Patrz:

atmosferyczny

atmosferyczny

dotyczący atmosfery (w znaczeniu powłoki gazowej), mający miejsce w atmosferze (np. zjawiska atmosferyczne, wyładowania atmosferyczne)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z atmosferą ziemską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzisiaj jest wyjątkowo niskie ciśnienie atmosferyczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: atmosferyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sfera ż., atmosfera ż.

Wiktionary


atmosferyk

1. rodzaj kotła lub pieca gazowego;
2. potocznie: utwór, zazwyczaj muzyczny, o charakterze nastrojowym, nostalgicznym, romantycznym


SJP.pl


atmosferyki

fale elektromagnetyczne o długości od 15 metrów do 1500 kilometrów, wywołane wyładowaniami atmosferycznymi między chmurami lub między chmurą a ziemią, będące źródłem zakłócających trzasków w odbiornikach radiowych


SJP.pl

Atmosferyki – zwyczajowa nazwa fal radiowych od długościach od 15 do 1 500 000 metrów (częstotliwości 20MHz-200Hz) powstających w atmosferze Ziemi. Pochodzenie atmosferyków jest naturalne, z wyładowań elektrycznych zachodzących w atmosferze - stanowią więc naturalne szumy przy odbiorze fal radiowych. Obserwacje atmosferyków służą badaniom jonosfery i magnetosfery.

Wikipedia


atoksyczność

→ atoksyczny


SJP.pl

Patrz:

atoksyczny

atoksyczny

nietrujący


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nie trujący; nieszkodliwy dla organizmu lub środowiska

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nietoksyczny

Wiktionary


atol

wyspa koralowa w kształcie pierścienia, otaczająca lagunę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

Wiktionary

At

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atol powstaje na skutek przyrastania rafy koralowej wokół wyspy wulkanicznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɔl, AS: atol

Wiktionary


atoli

dawniej: mimo to, jednak, wszakże; spójnik przyłączający zdanie (rzadziej inne wyrażenie) o treści przeciwnej do tej, którą można wywnioskować z wcześniejszego kontekstu, np.: Wierzyć nie chciał, w końcu atoli uwierzyć musiał.


SJP.pl

spójnik

 (1.1) przest. jednak, natomiast, ale

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od atol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaśnięcie było atoli niemożebnie utrudnione, toć potworny jazgot i wycie uruchomionej przez całą noc przebrzmiałej, nadszarpniętej zębem czasu przedpotopowej maszynerii, stacji dyskietek i konsol w połączeniu z ogromnym zachwytem zawartym w nich zabytkowym oprogramowaniem nie sprzyja zasypianiu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɔlʲi, AS: atolʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aliści, jakkolwiek, jednakowoż, jednakże, lecz, mimo tego, mimo to, pomimo tego, pomimo to, przecież, toż, wszak, wszakże

Wiktionary


atolowy

→ atol


SJP.pl

Patrz:

atol

atolówka

gatunek ptaka z rodziny mewowatych; rybitwa biała


SJP.pl


atom

1. najmniejsza część pierwiastka chemicznego zachowująca jego właściwości;
2. przenośnie: najmniejsza, podstawowa cząstka czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. fiz. najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

Wiktionary

At

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Azotki glinu, galu i indu przyjmują diamentopodobną strukturę wurcytu, w której atomy zajmują tetraedryczne położenia.

 (1.1) Cząsteczka wody zawiera trzy atomy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɔ̃m, AS: atõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomistyka ż., atomista mos., atomówka ż., atomizowanie n.

 czas. atomizować ndk.

 przym. atomowy

 przysł. atomowo

Wiktionary


atomal

marka papieru światłoczułego


SJP.pl


atomista

1. w starożytności: filozof, zwolennik teorii filozoficznej - atomizmu;
2. specjalista w zakresie atomistyki;
3. potocznie o zwolenniku szerokiego zastosowania energii jądrowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii

 (1.2) fiz. badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej

 (1.3) pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmʲista, AS: atõmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomistyka ż., atomizm m., atom m., atomizowanie n.

:: fż. atomistka ż.

 czas. atomizować ndk.

 przym. atomistyczny, atomowy

 przysł. atomowo

Wiktionary


atomistka

→ atomista


SJP.pl

Patrz:

atomista

atomistyczny

→ atomistyka, → atomizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. odnoszący się do atomizmu

Wiktionary

Patrz:

atomistyka, → atomizm

Powiązane:

 rzecz. atomizm mrz., atomista mos., atomistyka ż.

Wiktionary


atomistyka

1. ogół badań naukowych i prac technicznych związanych z uzyskiwaniem i wykorzystywaniem energii jądrowej;
2. antyczna teoria filozoficzna głosząca, że przyroda składa się z atomów, których powszechną właściwością jest ruch w próżni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. dziedzina nauki zajmująca się badaniem właściwości, struktury i zachowania atomów oraz ich zastosowaniami w różnych technologiach

 (1.2) hist. filoz. teoria, która zakładała, że wszystko we wszechświecie składa się z małych, niepodzielnych jednostek zwanych atomami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • energetyka jądrowa
  • fizyka jądrowa
  • ochrona radiologiczna
  • atomizm
  • Atomistyka – album Elektrycznych Gitar

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atom mrz., atomista mos., atomizm mrz., atomizowanie n.

 przym. atomistyczny

 przysł. atomistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) atomizm

Wiktionary


atomizacja

1. rozbicie lub rozpad czegoś na drobne cząsteczki;
2. rozpylenie cieczy w postaci drobnych kropel;
3. przesadna, drobiazgowa analiza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. rozdzielenie substancji na drobne elementy

 (1.2) analizowanie do skrajnych szczegółów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • w technice – rozpylanie (np. cieczy - woda, metal, olej itp.) na drobne kropelki w celu zwiększenia powierzchni kontaktu tego czynnika z gazem
  • w socjologii – rozpad więzi społecznych wynikający z nadmiernego indywidualizmu lub alienacji zbyt wielu członków społeczeństwa
  • atomizacja – zjawisko rozdrobnienia struktur politycznych
  • Atomizacja – proces wytworzenia wolnych atomów w atomizerze

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atomizacja paliwa w silniku pozwala na lepsze spalanie.

Wiktionary


atomizator

opryskiwacz silnikowy, drobnokroplisty do zwalczania szkodników i chorób roślin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie służące do rozbijania cieczy na bardzo drobne krople i ich rozpylania

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpylacz, opryskiwacz, rozpryskiwacz, spryskiwacz; war. atomizer

Wiktionary


atomizer

przyrząd do rozpylania płynów, zwłaszcza perfum i lekarstw; rozpylacz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyrząd, który rozpyla ciecz, rozbija ją na strumień kropelek

 (1.2) jeden z elementów e-papierosa, w którym liquid jest podgrzewany przez grzałkę i zamienia się w dym

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czy ten atomizer robi dużą chmurę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmʲizɛr, AS: atõmʹizer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpylacz

 (1.2) parownik

Wiktionary


atomizm

1. starożytna teoria filozoficzna przedstawiająca materię zbudowaną z drobnych, niepodzielnych cząstek - atomów;
2. pogląd w naukach społecznych uznający możliwość podziału badanych obiektów, podobnie jak materii, na najmniejsze składniki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. fiz. teoria naukowa, zgodnie z którą materia składa się z atomów

 (1.2) hist. filoz. starożytna doktryna głosząca, że cała rzeczywistość składa się z próżni i niepodzielnych, niezmiennych cząstek – atomów

 (1.3) filoz. log. pogląd, że całą prawdę o rzeczywistości można wyrazić za pomocą elementarnych zdań (sądów), które opisują proste, jednostkowe fakty

Wiktionary

Atomizm fizykalny – teoria o ziarnistej, nieciągłej strukturze materii, twierdzenie, że materia składa się z niepodzielnych elementów, niegdyś atomów, a współcześnie: cząstek elementarnych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atomista mos., atomistyka ż.

 przym. atomistyczny

Wiktionary


atomizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozbijanie na atomy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atom m., atomizer m., atomistyka ż., atomista m.

 czas. atomizować ndk.

 przym. atomowy

Wiktionary


atomizować

rozbijać coś na drobne elementy, składniki, także coś abstrakcyjnego


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatomizować)

 (1.1) techn. rozdrabniać na bardzo drobne cząstki

 (1.2) przen. powodować rozpad większej całości na elementy

czasownik zwrotny niedokonany atomizować się (dk. zatomizować się)

 (2.1) dzielić się na niewielkie elementy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomizowanie n., atom mrz., atomista mos.

 czas. zatomizować dk.

Wiktionary


atomowiec

1. przenośnie: uczony, który zajmuje się fizyką jądrową;
2. zwolennik wykorzystywania badań atomowych do produkcji bomb


SJP.pl


atomowo

przysłówek sposobu

 (1.1) fiz. na poziomie atomów

 (1.2) wojsk. używając broni atomowej

 (1.3) pot. bardzo mocno; w znacznej liczbie lub ilości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reakcja przebiega atomowo.

 (1.2) Państwo dysponuje możliwością odpowiedzieć atomowo na agresję.

 (1.3) Kamil zabujał się w Oli, słał jej wirtualne buziaki atomowo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atom mrz., atomista mos.

 przym. atomowy

Wiktionary


atomowość

w informatyce: niepodzielność operacji w bazach danych


SJP.pl


atomowy

1. dotyczący atomów, związany z atomami (np. jądro atomowe, masa atomowa);
2. wykorzystujący energię jądrową, zabezpieczający przed skutkami użycia broni wykorzystującej tę energię (np. bomba atomowa, schron atomowy)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

 (1.2) wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bizmut to pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83.

 (1.2) Prasa opisała katastrofę atomowego okrętu podwodnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmɔvɨ, AS: atõmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atom m., atomista mos., atomizowanie n.

 przysł. atomowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jądrowy, nuklearny

Wiktionary


atomóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: atomówka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomówka ż.

Wiktionary


atomówka

1. potocznie: bomba atomowa;
2. potocznie: elektrownia atomowa (jądrowa);
3. każda z trzech dziewczynek będących bohaterkami serialu animowanego pt. "Atomówki"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. bomba atomowa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmufka, AS: atõmufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomóweczka ż., atom m.

Wiktionary


aton

w mitologii egipskiej: widzialny przejaw boga Re


SJP.pl

At

Wikipedia


atonalista

muzyk tworzący utwory muzyczne o charakterze atonalnym, stosujący zasadę atonalności


SJP.pl


atonalistka

→ atonalista


SJP.pl

Patrz:

atonalista

atonalizm

konstrukcja dźwiękowa o braku zależności pomiędzy dźwiękami i tonami od centrum tonalnego; atonalność


SJP.pl


atonalnie

przysłówek

 (1.1) w sposób atonalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atonalność ż.

 przym. atonalny

Wiktionary


atonalność

konstrukcja dźwiękowa o braku zależności pomiędzy dźwiękami i tonami od centrum tonalnego; atonalizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha utworu, który jest atonalny

Wiktionary

Mistyczny akord Aleksandra Skriabina

Wikipedia

Powiązane:

 przym. atonalny

 przysł. atonalnie

Wiktionary


atonalny

o muzyce: wprowadzający równouprawnienie wszystkich 12 dźwięków oktawy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pozbawiony tonu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. atonalnie

 rzecz. atonalność ż.

Wiktionary


atonia

obniżenie prawidłowego napięcia mięśni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zanik lub zmniejszenie zdolności do skurczu mięśni;

Wiktionary

Atonia – zanik lub zmniejszenie zdolności do skurczu mięśni gładkich lub mięśni poprzecznie prążkowanych. Jej skutkami są poważne zaburzenia w czynnościach danego narządu, np. zatrzymanie akcji porodowej (atonia macicy), ustanie ruchów perystaltycznych jelit (atonia jelit).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) zwiodczenie

Wiktionary


atoniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest atoniczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atoniczny

 przysł. atonicznie

Wiktionary


atoniczny

1. bezdźwięczny;
2. w językoznawstwie: niemający własnego akcentu;
3. dotknięty atonią, spowodowany atonią


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. powiązany z atonią, obniżeniem lub brakiem napięcia mięśniowego

 (1.2) jęz. zob. nieakcentowany.

 (1.3) książk. bezdźwięczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Klityka to wyraz atoniczny, tzn. pozbawiony własnego akcentu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atoniczność ż.

Wiktionary


atonon

wyraz nieposiadający własnego akcentu


SJP.pl


atopia

genetycznie uwarunkowana, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na naturalny kontakt z substancją uczulającą (antygen)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe

Wiktionary

Atopia ( ατοπία) – grupa dziedzicznych chorób alergicznych. Zaburzenia te charakteryzują się natychmiastowym mechanizmem. Wynikają z nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na małe dawki antygenów, w wyniku której dochodzi do nadmiernego wytwarzania immunoglobulin E (IgE) skierowanych głównie przeciwko tym alergenom. Powstaje w ten sposób reakcja zapalna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atopia jest częstą przyczyną występowania astmy i egzemy u dzieci.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atopowy

Wiktionary


atopik

osoba dotknięta atopią


SJP.pl


atopowy

w medycynie:
1. wywołany przez alergię (np. astma atopowa, atopowe zapalenie skóry);
2. skłonny do alergii (np. osoby atopowe)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. związany z atopią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atopia ż.

Wiktionary


atorwastatyna

organiczny związek chemiczny z grupy statyn, normalizujący stężenie lipidów we krwi


SJP.pl

Atorwastatyna – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy syntetycznych statyn. Jest wybiórczym inhibitorem reduktazy 3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-koenzymu A (reduktazy HMG-CoA).

Wikipedia


atos

bohater powieści "Trzej muszkieterowie", "Dwadzieścia lat później" i "Wicehrabia de Bragelonne" autorstwa Aleksandra Dumasa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (1.1) zoonim imię dla psa

Wiktionary

Atos, właściwie "Olivier hrabia de la Fère" (ur. ok. 1595, zm. 1661) – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre’a Dumasa-ojca: "Trzej muszkieterowie", "W dwadzieścia lat później", "Wicehrabia de Bragelonne". Występuje również w powieści "D’Artagnan" autora Henry'ego Bedforda-Jonesa. Postać zainspirowana była m.in. Armandem de Sillègue d’Athos d’Autevielle, ur. ok. 1615, zm. 21 grudnia 1643 r. w Paryżu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karolina nazwała psa Atos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɔs, AS: atos

Wiktionary


atp

1. [czytaj: a-te-pe] adenozynotrójfosforan;
2. [czytaj: ej-ti-PI] skrót angielskiego: Association of Tennis Professionals - Stowarzyszenie Tenisistów Profesjonalnych, organizacja utworzona w 1972 roku w celu ochrony interesów tenisistów, organizator cyklu męskich rozgrywek tenisowych pod nazwą ATP Tour


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • adenozyno-5′-trifosforan (ATP) – główny nośnik energii w komórkach
  • Stowarzyszenie Tenisistów Zawodowych (ang. Association of Tennis Professionals)
  • konwencja ATP – umowa międzynarodowa dotycząca przewozu szybko psujących się towarów żywieniowych
  • ATP – biuro architektoniczne z siedzibą w Innsbrucku w Austrii

Wikipedia


atrakcja

1. urozmaicenie, rozrywka, niespodzianka;
2. coś, co pociąga niezwykłością; coś szczególnie interesującego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dodatkowe atrakcje to imponująca kolekcja drzew w przyzamkowym arboretum, zbiory Biblioteki Kórnickiej, tereny rekreacyjne, bogactwo lasów.

 (1.1) Atrakcją wieczoru był występ znanej piosenkarki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrakt͡sʲja, AS: atrakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcyjność ż., atraktant m., uatrakcyjnianie n., uatrakcyjnienie n.

 czas. uatrakcyjniać ndk., uatrakcyjnić dk.

 przym. atrakcyjny

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary


atrakcyjnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób atrakcyjny, czyli przyciągający uwagę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oferta jest przedstawiona atrakcyjnie, więc na pewno przyciągnie wielu klientów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atraktant mrz., atrakcja ż., atrakcyjność ż.

 przym. atrakcyjny

Wiktionary


atrakcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: atrakcyjnie


SJP.pl


atrakcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: atrakcyjny; bardziej atrakcyjny


SJP.pl


atrakcyjność

→ atrakcyjny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości

 (1.2) wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego

Wiktionary

Atrakcyjność, także atrakcja – właściwość powodująca zainteresowanie, pożądanie lub przyciąganie do czegoś lub kogoś. "Atrakcja" może również odnosić się do samego obiektu atrakcji tak jak w przypadku "atrakcji turystycznej."

Wikipedia

Patrz:

atrakcyjny

Przykłady

 (1.1) Bez atrakcyjności mogłaby się tam w ogóle nie pojawiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ, AS: atrakcyi ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcja ż., atraktant mrz.

 przym. atrakcyjny

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czar, piękno, urok

 (1.2) seksapil

Wiktionary


atrakcyjny

1. wzbudzający zainteresowanie; interesujący, ciekawy;
2. wzbudzający pożądanie; pociągający, ponętny, powabny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

 (1.2) interesujący, dobry, korzystny, wartościowy, godny przyjęcia/rozważenia (o pojęciu, rzeczy, obiekcie, ofercie itd.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Atrakcyjny partner jest dla wielu kobiet powodem do dumy.

 (1.2) Atrakcyjna oferta inwestycyjna przyciągnęła klientów z zagranicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrakˈt͡sɨjnɨ, AS: atrakcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcja ż., atrakcyjność ż., atraktant mrz.

 czas. uatrakcyjnić dk., uatrakcyjniać ndk.

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pociągający, seksowny

Wiktionary


atraks

duży, bardzo jadowity i agresywny pająk australijski


SJP.pl

Atraks, ptasznik australijski ("Atrax robustus") – gatunek pająka z infrarzędu ptaszników i rodziny Atracidae. Jest endemitem australijskiej Nowej Południowej Walii.

Wikipedia


atraktant

1. chemiczny środek działający wabiąco na owady i szkodniki; środek wabiący;
2. sygnał wydawany przez zwierzęta w celu zwabienia partnera seksualnego lub ofiary;
3. czynnik wabiący u roślin, przyciągający gatunki zapylające kwiaty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zool. sygnał wabiący ofiarę lub partnera

 (1.2) bot. bodziec wabiący do zapylenia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcja ż., atrakcyjność ż.

 przym. atrakcyjny

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary


atraktor

punkt lub zbiór punktów, który w trakcie pewnego procesu "przyciąga" punkty leżące w jego otoczeniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wędk. dodatek smakowy, środek wabiący ryby

 (1.2) mat. fiz. stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;

 (1.3) psych. pewien stały poziom szczęśliwości, do którego dąży umysł

Wiktionary

Atraktor ("łac. attrahere – przyciąga"ć) – stan układu dynamicznego, do którego w miarę upływu czasu dąży ten układ. Atraktor jest pojęciem pokrewnym punktu stałego dla funkcji. Atraktorem może być np. punkt, zamknięta krzywa (cykl graniczny), czy fraktal (dziwny atraktor). Atraktor jest jednym z podstawowych pojęć używanych w teorii chaosu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. atraktorowy

Wiktionary


atraktorowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z atraktorem, dotyczący atraktora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atraktor m.

Wiktionary


atramencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atrament

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrament m.

Wiktionary


atrament

barwny roztwór o różnorodnym składzie chemicznym, służący do pisania przy użyciu pióra, lub drukowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

 (1.2) środ. przestępcze tanie wino owocowe

Wiktionary

Atrament ( atramentum, czernidło) – środek barwiący w postaci roztworu barwnika w rozpuszczalniku z ewentualnym dodatkiem substancji zagęszczających (np. żelujących). Wykorzystywany jest w szeregu przyborów pisarskich (długopisy, flamastry, markery, wieczne pióra) oraz w druku atramentowym (drukarki atramentowe, plotery).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uczniowie niemile potraktowali nowego, wlewając mu atrament do tornistra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrãmɛ̃nt, AS: atrãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atramentówka ż., atramentki nmos.

:: zdrobn. atramencik m.

 przym. atramentowy

 przysł. atramentowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inkaust; gw. Górny Śląsk tinta

Wiktionary


atramentowy

związany z atramentem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący atramentu, związany z atramentem

 (1.2) granatowy kolor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na spotkaniu w uznaniu już wypracowanych sukcesów wręczył Szymonowi niespodziankę – drukarkę atramentową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ, AS: atrãmẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrament m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inkaustowy

Wiktionary


atramentówka

potocznie: drukarka atramentowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. inform. drukarka atramentowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jestem zadowolony z mojej atramentówki, bo jest droga w eksploatacji i bardzo wolna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrament mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środ. plujka

Wiktionary


atramyntowy

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kopiowy (o ołówku)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karlik napisoł atramyntowym ołówkym i rozmazało sie.

Wiktionary


atranzytywność

cecha relacji, która nigdy nie zachodzi między X i Z, jeśli zachodzi między X i Y oraz Y i Z; przeciwprzechodniość


SJP.pl


atranzytywny

1. stający się rzeczą, cechą lub obowiązkiem innej osoby;
2. w logice: cechujący relację, która nigdy nie zachodzi między przedmiotami "x" i "z", jeśli zachodzi między "x" i "y" oraz "y" i "z"


SJP.pl


atrapa

1. imitacja przedmiotu lub puste opakowanie np. na wystawie sklepowej jako reklama;
2. osłona chłodnicy samochodowej;
3. przenośnie o instytucji lub zjawisku, które są zaledwie imitacją czegoś, nie mają dodatnich wartości pierwowzoru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) imitacja jakiegoś przedmiotu;

 (1.2) przen. coś, co jest pozbawione wartości, sprawiające pozór bycia czymś, czym w rzeczywistości nie jest

 (1.3) osłona chłodnicy samochodowej

Wiktionary

Atrapa ( attrape) – makieta lub przedmiot służący do oszukania obserwatora, imitacja. Pojęcie odnoszone czasem do pojęć abstrakcyjnych (np. „Władza, która jest tylko atrapą”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wielu sklepach wystawia się tylko atrapy telefonów z powodu kradzieży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrapa, AS: atrapa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atrapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) grill

Wiktionary


atrapowy

związany z atrapą


SJP.pl


atraumatyczny

nietraumatyczny


SJP.pl


atrazyna

związek chemiczny, herbicyd do zwalczania chwastów w uprawie kukurydzy


SJP.pl

At

Wikipedia


atrebateński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Atrebatem, dotyczący Atrebatu (współcz. Arras)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atrebat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. arraski

Wiktionary


atrek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Wiktionary

At

Wikipedia


atrepsja

stan skrajnego wyniszczenia u niemowląt rozwijający się wskutek przewlekłych zaburzeń w odżywianiu lub przewlekłych schorzeń, objawiający się znacznym wychudzeniem, upośledzeniem wzrostu i rozwoju oraz zaburzeniami czynności narządów wewnętrznych


SJP.pl

At

Wikipedia


atrezja

brak światła narządu rurowatego (np. odbytu, dróg żółciowych, dwunastnicy); zarośnięcie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. zarośnięcie.

Wiktionary

Atrezja, zarośnięcie ( atresia, z gr. ατρετος = bez otworu) – termin medyczny oznaczający najczęściej wrodzony brak otworu np. w zastawce trójdzielnej lub światła narządu rurowatego (np. odbytu, przełyku, pochwy), rzadko może być wtórna do innych chorób.

Wikipedia


atrezyjny

→ atrezja


SJP.pl

Patrz:

atrezja

atrialny

przymiotnik od: atrium; charakterystyczny dla atrium, mieszczący się w atrium lub w jakiś inny sposób związany z atrium


SJP.pl


atrium

1. centralne pomieszczenie w starożytnych domach rzymskich, oświetlane przez otwór w dachu, pod którym był basen na wodę deszczową;
2. dziedziniec w bazylikach starochrześcijańskich;
3. przedsionek serca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) archit. hist. główne pomieszczenie domu rzymskiego, z otworem dachowym i podłogowym basenem na deszczówkę ;

 (1.2) archit. współcz. wewnętrzny dziedziniec bloku mieszkalnego lub zadaszony szklanym przekryciem w budynkach biurowych i usługowych

 (1.3) anat. przedsionek serca

Wiktionary

Atrium (od łac. "ater" – czarny) – najczęściej niezadaszone (hypetralne) pomieszczenie wewnętrzne.

W architekturze jest to zamknięta przestrzeń, niekoniecznie wyrównana w pionie, przechodząca przez dwie lub więcej kondygnacji w obiekcie budowlanym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prokonsul rozmawiał w atrium z senatorem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatrʲjũm, AS: atrʹi ̯ũm

Wiktionary


atrofia

zanikanie tkanek lub organów; zanik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

 (1.2) psych. zanik wrażliwości

Wiktionary

Atrofia ( ἀτροφία "atrophia"), zanik, wiąd – stopniowe zmniejszanie się objętości komórki, tkanki, narządu lub części ciała. Wyróżnia się zanik fizjologiczny i patologiczny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W patomorfologii atrofia zaliczana jest do zmian wstecznych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrɔfʲja, AS: atrofʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atroficzny

Wiktionary


atroficzny

zanikowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z atrofią, dotyczący atrofii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrofia ż.

Wiktionary


atropina

silnie trujący związek organiczny, alkaloid występujący w niektórych roślinach (m.in. w owocach pokrzyku wilczej jagody), działający na układ nerwowy przywspółczulny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze wzór chemiczny|C17H23NO3., stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

Wiktionary

At

Wikipedia

Powiązane:

 przym. atropinowy

Wiktionary


atropinowy

związany z atropiną


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. związany z atropiną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atropina ż.

Wiktionary


atropos

Atropos (gr. Ἄτροπος "Átropos", łac. "Atropos", "Morta" – „Nieodwracalna”) – trzecia z Mojr, w mitologii greckiej bogiń losu.

Atropos wyznaczała kres życia każdego z ludzi. Kiedy nadchodził ich czas, przecinała nić swoimi nożycami. Atropos była najstarszą z sióstr.

Wikipedia


atrybucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od atrybut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrybut m.

Wiktionary


atrybucja

1. połączenie rzeczownika z przymiotnikiem, gdzie przymiotnik pełni funkcję przydawki;
2. przypisanie autorstwa dzieła sztuki, o niejednoznacznym pochodzeniu, artyście na podstawie zgromadzonych wiadomości źródłowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

 (1.2) jęz. połączenie rzeczownika z przymiotnikiem pełniącym funkcję atrybutu – przydawki

 (1.3) psych. wnioskowanie, wyjaśnianie czyichś zachowań, zjawisk, intencji pomagające przewidywać zdarzenia i zwiększyć możliwość wpływania na nie

 (1.4) szt. przypisanie autorstwa dzieła sztuki, dokonywane gdy dzieło nie jest podpisane lub istnieją wątpliwości co do autentyczności podpisu autora

 (1.5) jęz. bezspójnikowe połączenie zdań lub części zdania

Wiktionary

Atrybucja – przypisywanie komuś lub czemuś pewnych cech. W psychologii pojęcie atrybucji odnosi się do tego, jak ludzie wyjaśniają przyczyny swojego bądź cudzego zachowania, tzw. "naiwne teorie przyczynowości". Termin ten funkcjonuje również w gramatyce języka polskiego oraz istnieje w dziedzinie marketingu biznesowego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rady szybko rozszerzyły swe pierwotne atrybucje kierowników strajków i stały się zalążkiem nowej władzy, która zagarniała rządy w kraju i wprowadzała w życie swoje postanowienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrɨˈbut͡sʲja, AS: atrybucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrybut m.

 przym. atrybucyjny

Wiktionary


atrybucyjny

przymiotnik od: atrybucja


SJP.pl


atrybut

1. istotna cecha, właściwość;
2. filozofia: charakterystyczna właściwość przedmiotu, bez której nie mógłby on istnieć; przymiot;
3. językoznawstwo: część zdania (wyraz lub ich grupa) określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny; przydawka;
4. sztuka: określony, symboliczny przedmiot, dodawany jako znak rozpoznawczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • atrybut w sztuce – określony przedmiot o charakterze symbolicznym związany z życiem danej postaci
    • atrybuty świętych
  • atrybut w filozofii – właściwość rzeczy, która faktycznie jest nieoddzielna od jej istoty
  • atrybut w składni – inna nazwa przydawki
  • atrybut w kartografii – charakterystyka obiektu mapy cyfrowej
  • W informatyce:
    • atrybut pliku – parametr, który określa stan pliku
    • atrybut znacznika w językach znaczników, takich jak SGML bądź XML – parametr zawierający dodatkowe informacje o elemencie struktury logicznej identyfikowanym przez dany znacznik
    • atrybut (programowanie) – element składni danego języka programowania, określający konkretną właściwość elementu kodu (np. typ, reprezentację w pamięci, rozmieszczenie w pamięci, zakres widoczności, s...
      • atrybut rozmieszczenia – atrybut określający położenie danej zmiennej w pamięci operacyjnej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atrybutem największego z greckich bogów – Zeusa, zwanego gromowładnym – był piorun.

 (1.1) Atrybutem Neptuna był trójząb, którym wzburzał morze i wstrząsał ziemią.

 (1.1) Ta płyta była w moim środowisku tak niezbędnym atrybutem dojrzewania jak trądzik i masturbacja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrɨbut, AS: atrybut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrybucik mrz., atrybucja ż.

Wiktionary


atrybutowy

→ atrybut


SJP.pl

Patrz:

atrybut

atrybutywny

używany jako przydawka


SJP.pl


atrycja

ubytek twardej tkanki zęba w następstwie kontaktu zęba z zębem, bez interwencji obcych substancji


SJP.pl

Atrycja ( attrition) – postępujące z wiekiem zużycie twardych tkanek zęba w następstwie kontaktu zęba z zębem, bez interwencji obcych substancji. Atrycja występuje podczas zaciskania zębów, a powstająca destrukcja manifestuje się na powierzchniach żujących i siecznych oraz stycznych. Może być fizjologiczna lub patologiczna.

Wikipedia


atryda

potomek Atreusa, króla Myken


SJP.pl


atsd

skrót od: a tak swoją drogą; btw, BTW


SJP.pl


att

[czytaj: ej ti and TI] skrót od: American Telephone and Telegraph, amerykańska firma telekomunikacyjna


SJP.pl


attacca

[czytaj: attakka] określenie wykonawcze: atakuj (natychmiast); wskazówka, że nie należy robić przerwy między częściami utworu; attacca subito


SJP.pl

Attacca [z wł. "atakuj"; także attacca subito, z wł. "atakuj natychmiast"] – termin muzyczny, tekstowy element notacji muzycznej będący oznaczeniem i wskazówką wykonawczą nakazującą wykonanie sąsiadujących ze sobą części (przeważnie w kompozycjach o formie cyklicznej) lub wydzielonych fragmentów utworu muzycznego bez zaznaczenia przerwy między nimi.

Wikipedia


attachat

[czytaj: aTAszat] urząd attaché; ataszat


SJP.pl


attaché

[czytaj: ataSZE] dyplomata oddelegowany na placówkę dyplomatyczną, działający w danej dziedzinie (np. attaché kulturalny, attaché wojskowy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) polit. dypl. najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

Wiktionary

(czyt. "atasze", z fr.: "przydzielony", "doczepiony") – najniższy stopień dyplomatyczny członka personelu dyplomatycznego państwa wysyłającego w państwie przyjmującym. Wyjątkiem jest attaché wojskowy, który – zachowując tradycyjną nazwę – ma wysoki stopień dyplomatyczny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Został on właśnie mianowanym attaché przy jakiejś wielkiej ambasadzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ataszat m., attachat m.

Wiktionary


attar

olejek różany, składnik kosmetyków; atar


SJP.pl


attenborough

[czytaj: Atenboroł] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Attenborough (Nottinghamshire) – wieś w Anglii, w hrabstwie Nottinghamshire
  • (20403) Attenborough – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
  • The Attenborough Building – budynek Uniwersytetu Leicester
  • David Attenborough – brytyjski popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie, pisarz, narrator i podróżnik
  • Richard Attenborough – angielski aktor, reżyser i producent filmowy, laureat Oscara

Wikipedia


attitude

[czytaj: atiTUD] pozycja w balecie, w której tancerz stoi wyprostowany na jednej nodze, z drugą uniesioną do tyłu i ugiętą w kolanie


SJP.pl


atto-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatːɔ, AS: a•to

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. a

Wiktionary


attometr

jednostka długości równa 10^(-18) metra


SJP.pl


attosekunda

jednostka czasu równa 10^(-18) sekundy (skrót: as)


SJP.pl

Attosekunda (symbol: as) to jednostka podwielokrotna (ułamkowa) jednostki czasu – sekundy w układzie SI, równa jednej trylionowej części sekundy.

Wikipedia


attycki

1. przymiotnik od: Attyka (kraina w starożytnej Grecji);
2. charakterystyczny dla kultury Attyki (np. attycka prostota);
3. sól attycka - styl mówienia odznaczający się subtelnym dowcipem, zwykle trochę złośliwym


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Attyką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. attycyzm mrz., Attyka ż.

Wiktionary