kaszany

przymiotnik od: kasza

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z kaszą, dotyczący kaszy

przymiotnik jakościowy

 (2.1) charakterystyczny dla kaszy

 (2.2) zrobiony z kaszy, zawierający kaszę

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lp. od: kaszana

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszanka ż., kaszana ż., kasza ż., kaszka ż.

 przym. kaszowy

Wiktionary

kaszarnia

zakład przerabiający ziarno na kaszę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zakład, który produkuje kaszę

Wiktionary

kaszarnictwo

dział przemysłu spożywczego zajmujący się produkcją kasz; kaszarstwo

SJP.pl

kaszański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Kaszanem, dotyczący Kaszanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszan mrz.

Wiktionary

kaszel

gwałtowne wypchnięcie powietrza z płuc połączone z rodzajem chrząkania, powstające przez podrażnienie zakończeń nerwowych w oskrzelach, tchawicy, krtani, gardle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

Wiktionary

Kaszel – reakcja odruchowa na podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie śluzowej górnych dróg oddechowych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przeziębieniu często towarzyszy kaszel i katar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃɛl, AS: kašel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszlak mzw., kaszlenie n., kaszlnięcie n.

:: zdrobn. kaszelek mrz.

 czas. kaszleć ndk., kaszlnąć dk.

 przym. kaszlowy

Wiktionary

kaszelek

zdrobnienie od: kaszel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ekspr. o kaszlu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani uporczywy kaszelek wcale nie wróży niczego dobrego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszel mrz., kaszlak mzw., kaszlenie n., kaszlnięcie n.

 czas. kaszleć ndk., kaszlnąć dk.

 przym. kaszlowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kaszel

Wiktionary

kaszerować

w introligatorstwie: oklejać okładki książek lub innych druków efektownymi papierami w celu ich wzmocnienia i usztywnienia

SJP.pl

kaszeta

1. efekt nadający obrazowi kinowemu lub telewizyjnemu wrażenie panoramiczności za pomocą dodanych na dole i na górze obrazu czarnego marginesu;
2. ramka projektora do tworzenia takiego efektu

SJP.pl

Kaszeta – ramka umieszczana w kamerze bądź projektorze zasłaniająca pewien obszar wyświetlanego obrazu. Używana w celu uzyskania różnych formatów obrazu na standardowej taśmie 35 mm. Zastosowanie kaszety umożliwia rejestrację obrazu „panoramicznego”, ale odbywa się to kosztem jego rozdzielczości – obraz z naświetlonej części ma mniejsze wymiary, a więc ziarno emulsji fotograficznej jest proporcjonalnie większe.

Wikipedia

kaszetka

opakowanie leku w proszku, wykonane z opłatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opłatek

Wiktionary

kaszetkowy

przymiotnik od: kaszetka

SJP.pl

kaszetować

nadawać filmowi wyświetlanemu na standardowym ekranie panoramiczną formą poprzez utworzenie za pomocą odpowiedniej ramki czarnego marginesu u góry i u dołu obrazu

SJP.pl

kaszewski

nazwisko

SJP.pl

kaszgar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar (1.2);

 (1.2) geogr. hydron. rzeka w zachodnich Chinach, w regionie Sinciang;

Wiktionary

Kaszgar (chiń. 喀什; pinyin "Kāshí"; ujg. قەشقەر, "Qeshqer") – miasto na prawach powiatu w zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar. Siedziba prefektury Kaszgar. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła około 506 640[]. Uznawane za najlepiej zachowane muzułmańskie miasto regionu, główny ośrodek kultury ujgurskiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Kaszgarczyk mos., Kaszgarka ż., Kaszgaria ż.

 przym. kaszgarski

Wiktionary

kaszgarczyk

mieszkaniec Kaszgarii (krainy w Chinach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Kaszgarii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszgaria ż., Kaszgar mrz.

:: fż. Kaszgarka ż.

 przym. kaszgarski

Wiktionary

kaszgaria

kraina historyczna w Chinach

SJP.pl

kaszgarka

mieszkanka Kaszgarii (krainy w Chinach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Kaszgarii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszgar mrz., Kaszgaria ż.

:: fm. Kaszgarczyk mos.

 przym. kaszgarski

Wiktionary

kaszgarski

przymiotnik od: Kaszgar (miasto w Xinjiang)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Kaszgarią, dotyczący Kaszgarii

 (1.2) związany z Kaszgarem, dotyczący Kaszgaru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszgarczyk mos., Kaszgaria ż., Kaszgar mrz., Kaszgarka ż.

Wiktionary

kaszka

1. zdrobnienie od: kasza;
2. potoczna nazwa byliny z rodziny goździkowatych o drobnych białych kwiatach, używanej często do przybierania bukietów; łyszczec wiechowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: kasza

 (1.2) kasza manna

 (1.3) kulin. deser na bazie mleka i kaszy mannej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasza ż., kaszanka ż.

 przym. kaszany

Wiktionary

kaszka-daria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydrol. rzeka we wschodnim Uzbekistanie;

Wiktionary

Kaszka-daria ( Qashqadaryo; Кашкадарья – "Kaszkadarja") – rzeka we wschodnim Uzbekistanie w Azji Centralnej. Długość – 378 km, powierzchnia zlewni – 8780 km², średni roczny przepływ – 24,9 m³/s (266 km od punktu końcowego). Reżim śnieżno-deszczowy z wiosennym maksimum i letnim minimum.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. kaszkadaryjski

Wiktionary

kaszkadaryjski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Kaszka-darią, dotyczący Kaszka-darii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszka-daria ż.

Wiktionary

kaszkajski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Kaszkajami, dotyczący Kaszkajów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język kaszkajski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszkaj mos., Kaszkajka ż.

Wiktionary

kaszkawał

dojrzewający twardy ser podpuszczkowy produkowany z mleka owczego lub krowiego, z masy parzonej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spoż. twardy, dojrzewający, jasnożółty ser z grupy serów parzonych, tradycyjnie wyrabiany na Bałkanach z mleka owczego, krowiego lub mieszanego

Wiktionary

Kaszkawał (tur. "kaşkaval", bułg. i maced. "кашкавал", serb. "качкаваљ" / "kačkavalj", rum. "caşcaval") – ser podpuszczkowy, dojrzewający, twardy, produkowany z mleka owczego lub krowiego z masy parzonej, w kształcie cylindra o średnicy 30 cm i wysokości 10–12 cm oraz wadze ok. 8 kg.

Wikipedia

kaszkiecik

zdrobnienie od: kaszkiet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od kaszkiet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie kaszkiet, lecz tylko mały kaszkiecik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszkiet m.

Wiktionary

kaszkiecikowy

przymiotnik od: kaszkiecik

SJP.pl

kaszkiet

męska czapka z daszkiem i szerokim, okrągłym denkiem; rodzaj hełmu używanego przez dziewiętnastowiecznych żołnierzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) odzież. męska, lekko usztywniona, płaska czapka z daszkiem

 (1.2) hist. w XIX w.: żołnierskie nakrycie głowy, chroniące przed cięciem pałasza, wykonane ze skóry lub filcu;

Wiktionary

Ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (Jan Tetera) chłop wysoki, chudy, wytrzymały, ślepy na jedno oko, z okazałą czupryną (…) Kaszkiet wyszarzany, przyklepany jak talerz na wierzchu głowy, kapota prawie z samych łat złożona, takież spodnie i podarte buty – oto ubiór jego w dni powszednie i święta.

 (1.2) Po długiej dopiero chwili uspokajać się zaczął z wolna jęcząc i śmiejąc się na przemian, a zdjąwszy kaszkiet żołnierski ocierał pot z krótko postrzyżonych, czarnych włosów i zapadłych skroni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃʲcɛt, AS: kašʹḱet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. kaszkiecik m., kaszkiecina ż.

 przym. kaszkietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) daw. kaskiet

 (1.1) gwara. kaśkiet

Wiktionary

kaszkietowy

przymiotnik od: kaszkiet

SJP.pl

kaszkietówka

czapka z daszkiem przypominająca kaszkiet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) czapka z daszkiem

Wiktionary

kaszkowaty

ziarnisty, podobny do kaszki

SJP.pl

kaszkowiak

nazwisko

SJP.pl

kaszkowy

przymiotnik od: kaszka

SJP.pl

kaszlaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od kaszlak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszlak m.

Wiktionary

kaszlak

potocznie: kaszląca osoba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) środ. mot. fiat 126p

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy Joanna dowiedziała się, że Piotr ma tylko kaszlaka, natychmiast zerwała z nim znajomość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃlak, AS: kašlak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszel m.

:: zdrobn. kaszlaczek m.

 czas. kaszleć

 przym. kaszlowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maluch

Wiktionary

kaszlarka

maszyna do usuwania tłuszczu z jelit zwierzęcych, używana w przemyśle wędliniarskim

SJP.pl

kaszlać

gwałtownie i głośno wyrzucać powietrze z płuc; kasłać; kaszleć

SJP.pl

kaszlenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gwałtowne wyrzucanie powietrza z płuc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszel mrz., kaszelek mrz., kaszlak mzw., kaszlnięcie n.

 czas. kaszleć ndk., kaszlnąć dk.

 przym. kaszlowy

Wiktionary

kaszleć

gwałtownie i głośno wyrzucać powietrze z płuc; kasłać; kaszlać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. kaszlnąć)

 (1.1) gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dnia 6 kwietnia 1949 roku znajdowałem się w szpitalu obozowym w Czelabińsku, bo byłem bardzo ciężko chory na zapalenie płuc. Choroby tej można było uniknąć. Codziennie chodziłem na robotę, lecz byłem bardzo silnie przeziębiony, kaszlałem uporczywie i czułem się fatalnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃlɛt͡ɕ, AS: kašleć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszel m., kaszlnięcie n., kaszlenie n., daw. kaszlanie, daw. kaszlenie, kaszlak m., daw. kaszlacz m., daw. kasłacz m.

:: zgrub. daw. kaszlisko n.

 przym. kaszlowy, daw. kaszliwy

 czas. kaszlnąć, wykasłać/wykasłać się, wykaszleć/wykaszleć się, rozkasłać się, rozkaszleć się, odkasływać, odkaszlnąć, pokasływać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kasłać; przest. kaszlać; reg. śl. charlać; reg. pozn. churchać, churchlać; slang. kucać; gwara. kaślać

Wiktionary

kaszlikowski

nazwisko

SJP.pl

kaszlnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|kaszlnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaʃl̥ʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: kašl̦ʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kaszlnąć, kaszleć

 przym. kaszlowy

 rzecz. kaszel mrz., kaszelek mrz., kaszlenie n.

Wiktionary

kaszlnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. kaszleć)

 (1.1) dokonany od|kaszleć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃl̥nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: kašl̦nõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kaszleć

 rzecz. kaszlnięcie n., kaszel mrz., kaszelek mrz., kaszlenie n.

 przym. kaszlowy

Wiktionary

kaszlować

usuwać tłuszcz z jelit zwierzęcych przeznaczonych do produkcji wędlin

SJP.pl

kaszlowy

przymiotnik od: kaszel

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z kaszlem, dotyczący kaszlu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszel m., daw. kaszlisko n., kaszlnięcie n., kaszlenie n., daw. kaszlanie, daw. kaszlenie, kaszlak m., daw. kaszlacz m., daw. kasłacz m.

 przym. daw. kaszliwy

 czas. kaszleć, kaszlnąć, wykasłać/wykasłać się, wykaszleć/wykaszleć się, rozkasłać się, rozkaszleć się, odkasływać, odkaszlnąć, pokasływać

Wiktionary

kaszmir

cienka i miękka tkanina z wełny otrzymywanej z kozy kaszmirskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) włók. miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Kaszmir – region w Indiach
• Dżammu i Kaszmir – stan w północnych Indiach
• Dżammu i Kaszmir – region leżący na pograniczu północnych Indii, Pakistanu oraz Chin
• kaszmir – rodzaj tkaniny
• Kashmir

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sab chce rudy dywan na zawsze? – upewnił się drapiąc zgiętym palcem nad uchem, włosy trzeszczały sucho. – Będzie drogi, prawdziwy kaszmir.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszmirski mrz., Kaszmir m., Kaszmirczyk m., Kaszmirka ż.

 przym. kaszmirowy, kaszmirski

Wiktionary

kaszmirczyk

mieszkaniec Kaszmiru (krainy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Kaszmiru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszmir mrz., kaszmir mrz.

:: fż. Kaszmirka ż.

 przym. kaszmirski, kaszmirowy

Wiktionary

kaszmirka

mieszkanka Kaszmiru (krainy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. mieszkanka Kaszmiru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszmir mrz., kaszmir mrz.

:: fm. Kaszmirczyk mos.

 przym. kaszmirski, kaszmirowy

Wiktionary

kaszmirowy

zrobiony z kaszmiru - cienkiej i miękkiej tkaniny (np. dywan kaszmirowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) włók. wykonany z kaszmiru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Założyłam deszczową sukienkę, pulower z wełny arańskich owiec oraz różowe kaszmirowe skarpetki – pulower i skarpety dostałam na Boże Narodzenie od Helen.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszmirski mrz., kaszmir mrz., Kaszmir mrz., Kaszmirczyk mos., Kaszmirka ż.

 przym. kaszmirski

Wiktionary

kaszmirski

przymiotnik od: Kaszmir (kraina historyczna w Indiach)

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pochodzący z Kaszmiru, właściwy Kaszmirowi, wykonany w Kaszmirze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język kaszmirski;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu przez zieloną granicę przechodzą tylko kaszmirscy mudżahedini, którzy zachęcani przez Pakistan walczą z Hindusami w Kaszmirze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaʃˈmʲirsʲci, AS: kašmʹirsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszmirczyk mos., Kaszmir m., kaszmir m., Kaszmirka ż.

 przym. kaszmirowy

Wiktionary

kaszojad

pogardliwie: dziecko, niemowlę

SJP.pl

kaszojadka

pogardliwie: mała dziewczynka

SJP.pl

kaszotto

risotto z kaszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. spoż. potrawa z kaszy przygotowywana jak risotto;

Wiktionary

Kaszotto – danie jednodaniowe, zwane jednogarnkowym, sporządzane z kaszy duszonej lub zapiekanej z mięsem (lub jego zamiennikami) i warzywami, z dodatkiem pikantnych przypraw.

Nazwa „kaszotto” jest neologizmem powstałym w analogii do zakotwiczonego w polszczyźnie italianizmu "risotto".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś na obiad było grzybowe kaszotto.

Wiktionary

kaszowaty

podobny do kaszy

SJP.pl

kaszowski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Henryk Stanisław Kaszowski – polski urzędnik i poseł na Sejm
• Jan Kaszowski – polski urzędnik i wojskowy
• Jarosław Kaszowski – polski piłkarz
• Ludwik Kaszowski – katolicki geograf, geomorfolog i duchowny
• Piotr Kaszowski – polski urzędnik i satyryk

Wikipedia

kaszowy

→ kasza

SJP.pl

Patrz:

kasza

kaszrut

koszerność

SJP.pl

kaszt

podpora stropu wyrobiska górniczego; kaszta, stos

SJP.pl

Ka

Wikipedia

kaszta

1. skrzynka z przegródkami, w których mieszczą się czcionki i materiał justunkowy;
2. podpora stropu wyrobiska górniczego; kaszt, stos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) druk. szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;

Wiktionary

Zobacz też: Kaszta (władca Kusz).

Kaszta – szuflada drukarska (najczęściej drewniana, choć zdarzały się metalowe) wysuwana z regału, podzielona na przegródki (króbki), w których mieszczą się czcionki i justunek. W kaszcie znajdował się komplet znaków danego kroju pisma, zaś w regale komplet odmian i wielkości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nowe czcionki od razu zdobyły sobie popularność i znalazły się w kasztach zecerskich drukarń całego kraju. (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃta, AS: kašta

Wiktionary

kasztan

1. drzewo lub krzew z rodziny bukowatych, o dużych, lancetowatych, często owłosionych liściach i jadalnych owocach, otoczonych kolczastą pokrywą, pochodzące z Eurazji i Ameryki Północnej;
2. owoc tego drzewa, spożywany po upieczeniu, ugotowaniu lub zmielony na mąkę do wypieku chleba; maron;
3. potocznie: kasztanowiec - drzewo lub krzew z rodziny kasztanowcowatych, o dużych, dłoniastych liściach i brodawkowatych lub kolczastych owocach zawierających duże, ciemnobrązowe nasiona (kasztany), pochodzące ze strefy umiarkowanej półkuli północnej;
4. owoc kasztanowca;
5. koń maści kasztanowatej (kolorem przypominającej owoc kasztanowca); koń kasztanowaty, cisawy;
6. kilkunastocentymetrowa narośl występująca na kończynach zwierząt kopytnych, utworzona przez zrogowaciały naskórek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Castanea|Mill.|ref=tak., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny bukowatych;

 (1.2) pot. zob. kasztanowiec.

 (1.3) rudobrązowy kolor, kolor kasztana (2.2)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (2.1) kulin. owoc (orzech) kasztana (1.1)

 (2.2) nasienie kasztanowca

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (3.1) jeźdz. koń o maści kasztanowej – rudobrązowej sierści, skórze oraz takiej samej grzywie i ogonie

Wiktionary

Kasztan ("Castanea") – rodzaj roślin z rodziny bukowatych ("Fagaceae"). Obejmuje 8 gatunków. W Europie dziko występuje tylko kasztan jadalny ("C. sativa"), w Ameryce Północnej – kasztan amerykański ("C. dentata"), a pozostałe gatunki kasztanów rosną w Japonii i Chinach. W Polsce uprawiany i dziczejący jest kasztan jadalny "C. sativa" (jest zadomowionym antropofitem).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Siedzieliśmy razem pod kasztanem.

 (1.3) Masz ładny kolor swetra – śliczny kasztan.

 (1.3) Ewa pofarbowała sobie włosy na kasztan.

 (2.1) W Paryżu najlepsze kasztany są na placu Pigalle.

 (2.2) Wczoraj w parku nazbierałem kasztanów.

 (3.1) Konkurs ujeżdżenia wygrał zawodnik na kasztanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkaʃtãn, AS: kaštãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztanka ż., kasztanowiec m., kasztaniak m.

:: zdrobn. kasztanek m.

 czas. kasztanić, wykasztanić, przykasztanić, odkasztanić się

 przym. kasztanowy, kasztanowaty, kasztanowcowy, kasztankowy

 przysł. kasztanowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) maron

 (3.1) kasztanek, reg-pl|Mazury|bronak., reg-pl|Mazury|brunak.

Wiktionary

kasztanek

klacz o rudobrązowej sierści

SJP.pl

kasztanić

potocznie:
1. oddawać kał; kupkać;
2. gadać brednie, bzdury; pieprzyć

SJP.pl

kasztanka

klacz o rudobrązowej sierści

SJP.pl

Kasztanka (ex Fantazja, ur. w 1909 lub 1910 w Czaplach Małych, zm. 23 listopada 1927 w Mińsku Mazowieckim) – klacz marszałka Józefa Piłsudskiego.

Wikipedia

kasztankowy

→ kasztanek

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rzad. rudawobrązowy

Wiktionary

Patrz:

kasztanek

Powiązane:

 rzecz. kasztan m.

 przym. kasztanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kasztanowy

Wiktionary

kasztanolistny

przymiotnik

 (1.1) bot. posiadający liście jak kasztan

Wiktionary

kasztanowatoczerwony

czerwony o kasztanowym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czerwony o odcieniu kasztanowatym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wypożyczalni były też kasztanowatoczerwone peruki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãnɔvatɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ, AS: kaštãnovatočervõny

Wiktionary

kasztanowatordzawy

rdzawy o kasztanowym odcieniu; kasztanowordzawy

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rdzawy o odcieniu kasztanowatym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãnɔvatɔˈrd͡zavɨ, AS: kaštãnovatorʒavy

Wiktionary

kasztanowaty

mający kolor kasztana (owocu kasztanowca), kasztanowy, rudawobrązowy

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. lekko kasztanowy

 (1.2) jeźdz. o koniu: o brązowożółtej sierści oraz grzywie i ogonie tej samej barwy lub jaśniejszej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pierwszy rydwan ciągnęły konie kasztanowate, drugi rydwan – konie kare

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãnɔˈvatɨ, AS: kaštãnovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztan m., kasztanek m., kasztanka ż., kasztanowiec m., kasztanowcowate nmos.

 przym. kasztanowy, kasztanowcowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rudawobrązowy

 (1.2) przest. cisawy

Wiktionary

kasztanowcowate

rodzina roślin z rzędu mydleńcowców

SJP.pl

Kasztanowcowate ("Hippocastanaceae" Dumort.) – rodzina roślin wyróżniana w niektórych (zwłaszcza dawniejszych) systemach klasyfikacyjnych w obrębie rzędu mydleńcowców ("Sapindales"). Zgodnie ze współczesną wiedzą wyodrębnienie zaliczanych tu rodzajów w randze rodziny, zmienia mydleńcowate w takson parafiletyczny. Dlatego w nowszych systemach rodzina kasztanowcowatych nie jest wyróżniana.

Wikipedia

kasztanowcowaty

o cechach kasztanowcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

kasztanowcowiaczek

szrotówek kasztanowcowiaczek - inwazyjny gatunek motyla z rodziny kibitnikowatych, szkodnik kasztanowców

SJP.pl

kasztanowcowy

przymiotnik

 (1.1) składający się z kasztanowca

 (1.2) wykonany z drewna lub innej części kasztanowca

 (1.3) będący częścią kasztanowca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãnɔfˈt͡sɔvɨ, AS: kaštãnofcovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztanowiec, kasztan

 przym. kasztanowy, kasztanowaty

Wiktionary

kasztanowiec

drzewo lub krzew z rodziny kasztanowcowatych, o dużych, dłoniastych liściach i brodawkowatych lub kolczastych owocach zawierających duże, ciemnobrązowe nasiona (kasztany), pochodzące ze strefy umiarkowanej półkuli północnej; kasztan (potocznie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) dendr. nazwa systematyczna|Aesculus|L.|ref=tak., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;

Wiktionary

Ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dziedzińcu mojej starej szkoły rośnie rozłożysty kasztanowiec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛt͡s, AS: kaštãnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztan m., kasztanek m., kasztanka ż., kasztanówka ż., kasztaniak m., kasztanowate nmos., kasztanowcowiaczek m., kasztanienie n., wykasztanienie n.

 czas. kasztanić ndk., wykasztanić dk.

 przym. kasztanowy, kasztanowaty, kasztanowcowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. kasztan

Wiktionary

kasztanowobrązowy

brązowy o kasztanowym odcieniu

SJP.pl

kasztanowogłowy

lasówka kasztanowogłowa, kacyk kasztanowogłowy - gatunki ptaków

SJP.pl

kasztanowordzawy

rdzawy o kasztanowym odcieniu; kasztanowatordzawy

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający kolor rdzawy o odcieniu kasztanowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy świstaki miewają kasztanowordzawe futerko?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãnɔvɔˈrd͡zavɨ, AS: kaštãnovorʒavy

Wiktionary

kasztanowy

1. odnoszący się do kasztana, kasztanowca lub do owocu któregoś z tych drzew;
2. o kolorze kasztana (owocu kasztanowca), kasztanowaty, rudawobrązowy

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący drzew kasztana lub kasztanowca

 (1.2) farm. kulin. spoż. dotyczący owoców kasztana lub kasztanowca, zrobiony z owoców kasztana lub kasztanowca

 (1.3) mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na Węgrzech i Słowacji przetarta masa kasztanowa przeznaczona jest do bezpośredniego spożycia lub używana jako dodatek do wyrobów cukierniczych i mięs.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkaʃtãˈnɔvɨ, AS: kaštãnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztan mzw./mrz., kasztanek mrz., kasztanka ż., kasztanowiec mrz., kasztanowcowate nmos., kasztanowienie n.

:: czas. kasztanowieć ndk.

 przym. kasztankowy, kasztanowaty, kasztankowaty

 przysł. kasztanowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rudawobrązowy, rudobrązowy; rzad. kasztankowy

Wiktionary

kasztanowłosy

mający kasztanowe włosy

SJP.pl

kasztanówka

torzyśniad kasztanówka - gatunek motyla z rodziny trociniarkowatych

SJP.pl

Kasztanówka ( Каштаноўка; Каштановка; pol. hist. "Konstantynówka") – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie wołożyńskim, w sielsowiecie Wołożyn. Od zachodu graniczy z Wołożynem.

Wikipedia

kasztel

1. nieduża twierdza, warowny zamek, gród, który zajmował przedstawicie władzy lub pan feudalny; warownia, forteca;
2. wysoka nadbudówka na dziobie i rufie dawnych żaglowców, zawierająca pomieszczenia dla oficerów oraz stanowiska lekkich dział

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. gród warowny, zamek lub stołp

 (1.2) żegl. wysoka nadbudówka w części dziobowej lub rufowej dawnych okrętów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• kasztel – rodzaj dworu, także siedziba kasztelana
• kasztel – nadbudówka na dawnych żaglowcach (kasztel dziobowy i rufowy)
• forkasztel – rodzaj nadbudówki na średniowiecznych okrętach
• Kasztel – część wsi Siedliska Żmigrodzkie w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Nowy Żmigród.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Zaciekawieni marynarze pobiegli na kasztel rufowy, skąd najlepiej widać było kaperski statek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztelan m., kasztelanka ż., kasztelanic m., kasztelania ż.

:: zdrobn. kasztelik m.

 przym. kasztelowy

Wiktionary

kasztelan

1. w Polsce do XIII wieku: urzędnik lokalny zajmujący się ściąganiem danin na rzecz panującego, obroną i sądownictwem na obszarze, na którym znajdował się zamek, gród warowny;
2. w czasach późniejszych: dostojnik tytularny, który miał zapewnione miejsca w senacie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. adm. urzędnik zarządzający grodem, zamkiem lub kasztelanią

 (1.2) hist. w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;

Wiktionary

Kasztelan (łac. "castellanus") – urząd znany w średniowiecznej Europie, oznaczający zarządcę zamku (łac. "castellum") i jego okolic.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Założycielem Alwerni był Krzysztof Koryciński, herbu Topór, kasztelan wojnicki, właściciel Poręby Żegoty.

 (1.1) W zamian nowy kasztelan zobowiązał się co roku łożyć na remont i konserwację zabytku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztel mrz., kasztelanka ż., kasztelanic m., kasztelania ż.

 przym. kasztelański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grododzierżca

Wiktionary

kasztelania

1. obszar, na którym władzę administracyjną, wojskową oraz sądową sprawował kasztelan - przedstawiciela panującego;
2. władza, godność kasztelana; kasztelaństwo

SJP.pl

Kasztelania (dawniej: okręg grodowy) – jednostka administracyjna podziału terytorialnego średniego szczebla w średniowiecznej Polsce, wchodząca w skład danej ziemi lub prowincji. Ośrodkiem kasztelanii był kasztel (zamek, znaczący gród lub dwór obronny). W II połowie XIV–XV wieku, kasztelania została zastąpiona przez system powiatowy.

Wikipedia

kasztelanic

w dawnej Polsce: syna kasztelana - przedstawiciela panującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) syn kasztelana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Powiedzieli też, jako pan kasztelanic Mostowski uciekł z Tarchomina, że od wczoraj pułkownik Baur szuka go po Warszawie.

 (1.1) Przebywała u swej córki Teresy, żony kasztelanica Siemianowskiego w Kozłowie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztel mrz., kasztelan m., kasztelanka ż.

Wiktionary

kasztelanka

w dawnej Polsce: córka kasztelana - przedstawiciela panującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. córka kasztelana

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Kasztelanka – córka kasztelana
• Kasztelanka (Bydgoszcz)
• Kasztelanka (film)
• Kasztelanka – obraz Jana Matejki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dawno, dawno temu przejście było miejscem spotkań zakochanych - młodziutkiej kasztelanki oporowskiej i przeora zakonu paulinów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasztelan mos., kasztelania ż., kasztelanowa ż., kasztelanic mos., kasztel mrz.

Wiktionary

kasztelanowa

małżonka kasztelana

SJP.pl

kasztelanowy

→ kasztelan (dawniej); kasztelański

SJP.pl

kasztelański

1. dotyczący kasztelana - przedstawiciela panującego;
2. dotyczący kasztelanii - obszaru, na którym władzę sprawował kasztelan

SJP.pl

kasztelaństwo

władza, godność kasztelana; kasztelania

SJP.pl

kasztelowy

przymiotnik od: kasztel

SJP.pl

kasztowy

→ kaszta, → kaszt

SJP.pl

Patrz:

kaszta, → kaszt

kaszubistyka

nauka o kulturze kaszubskiej, języku kaszubskim

SJP.pl

Kaszubistyka – dyscyplina filologiczna zajmująca się badaniem języka, literatury, kultury i dziejów Kaszubów. Historycznie wywodzi się ze slawistyki.

Wikipedia

kaszubizm

wyraz, zwrot, forma, konstrukcja składniowa lub cecha fonetyczna właściwe dialektowi kaszubskiemu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. dialektyzm kaszubski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszub mos., kaszubski mrz.

 przym. kaszubski

Wiktionary

kaszubić

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) jęz. fonet. mówić z akcentem kaszubskim; zwł. wymawiać s, z, c, dz zamiast ś, ź, ć, dź

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszuba mos., kaszubienie n., Kaszub mos., Kaszubka ż., Kaszuby nmos.

Wiktionary

kaszubka

→ Kaszub

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przedstawicielka Słowian z północy Polski

Wiktionary

Patrz:

Kaszub

Przykłady

 (1.1) Po Muzeum Kaszubskim w Kartuzach oprowadzała nas urocza Kaszubka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈʃupka, AS: kašupka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kaszubski mrz., Kaszub m., Kaszuby, Kaszuba

 przym. kaszubski

 czas. kaszubić

Wiktionary

kaszubowski

nazwisko

SJP.pl

kaszubski

przymiotnik od: Kaszuby

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. nazwa języka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaszubskie truskawki bardzo dobrze smakują.

 (2.1) Na Kaszubach mówi się po kaszubsku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈʃupsʲci, AS: kašupsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaszuby nmos., Kaszub m., Kaszuba m., Kaszubka ż., kaszubskość ż., kaszubszczyzna ż., kaszubizm m.

 przysł. kaszubsko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kaszubszczyzna

Wiktionary

kaszubskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem kaszubskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem kaszubskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku kaszubskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈʃupskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: kašupskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

kaszubskość

→ kaszubski

SJP.pl

Patrz:

kaszubski

kaszubszczyzna

mowa i kultura Kaszubów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. język kaszubski

 (1.2) etn. to, co kaszubskie, związane z Kaszubami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spory co do przynależności kaszubszczyzny do dialektów języka polskiego trwają od dawna i jeszcze nie został w tej sprawie zawarty kompromis.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kaszubski

 rzecz. kaszubski mrz., Kaszub mos.

Wiktionary

kaszuby

region kulturowy w północnej Polsce, część Pomorza zamieszkała przez rdzenną ludność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna w północnej Polsce;

 (1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Rudnik;

 (1.3) geogr. część wsi Murczyn, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Żnin

Wiktionary

Kaszuby ( Kaszëbë lub Kaszëbskô) – region kulturowy w północnej Polsce, będący częścią Pomorza Gdańskiego. Zamieszkują tam m.in. Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie) posługujący się językiem kaszubskim, który ma w Polsce od 2005 status języka regionalnego. Obecnie obejmuje powiaty: kartuski, bytowski, lęborski, pucki, gdański, wejherowski, słupski, człuchowski, kościerski, chojnicki oraz miasta: Gdynię, Gdańsk i Sopot.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już trzeci raz jedziemy na Kaszuby.

 (1.1) Na terenie Kaszub znajdują się dwujęzyczne tablice z nazwami miejscowości.

 (1.2) Mieszkamy w Kaszubach od trzech lat.

 (1.3) Dojeżdżamy do naszych Kaszubów.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. Kaszub mos., Kaszubka ż., kaszubszczyzna ż.

 (1.2) (1.3)

 rzecz. kaszubianin mos., kaszubianka ż.

 przym. kaszubski

Wiktionary

kaszyca

skrzynia z bali drewnianych lub żelbetowych wypełniona kamieniami, będąca częścią składową budowli wodnych

SJP.pl

Kaszyca – duża skrzynia, niegdyś drewniana, obecnie żelbetowa, wypełniona gruzem, kamieniami itp., stosowana jako element fundamentów budowli hydrotechnicznych lub jako element umocnień dennych lub brzegowych. Do połowy lat pięćdziesiątych XX wieku najczęściej stosowana przy budowie zapór oraz przepustów wodnych o dużej powierzchni.

Wikipedia

kaszycki

nazwisko

SJP.pl

kaszycowy

→ kaszyca

SJP.pl

Patrz:

kaszyca

kaszyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;

Wiktionary

Kaszyn ( Кашин) – miasto w Rosji, w obwodzie twerskim nad Kaszynką.

Kaszyn położone jest ok. 180 km na północ od Moskwy i 150 km na północny wschód od Tweru, siedziba obwodu. Liczba mieszkańców w 2007 wynosiła ok. 15,8 tys., powierzchnia 11 km², a gęstość zaludnienia 1436 osób/1 km². Miasto leży na wysokości 125 m n.p.m.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. kaszyński

Wiktionary

kaszyński

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Kaszynem, dotyczący Kaszyna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Eugeniusz Kaszyński – polski wojskowy, cichociemny
• Mariusz Kaszyński – polski pisarz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Kaszyn mrz.

Wiktionary

kaszów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Kaszów – wieś w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki
• Kaszów – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, w gminie Stara Błotnica
• Kaszów – gromada
• Kaszowo

Wikipedia

kasłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|kasłać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niekasłanie n.

 czas. kasłać ndk.

Wiktionary

kasłać

gwałtownie i głośno wyrzucać powietrze z płuc; kaszlać; kaszleć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zakasłać)

 (1.1) fizj. med. mieć napad kaszlu; wydawać serię krótkich, gwałtownych dźwięków z gardła, zwykle w wyniku podrażnienia dróg oddechowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bohdan kasłał przez całą noc, co martwiło jego rodzinę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kasłanie n.

 czas. wykasłać dk., wykasływać ndk., zakasłać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. kaszleć, kaszlać

Wiktionary

kat

osoba wykonująca wyroki śmierci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

 (1.2) przen. ktoś, kto katował, znęcał się nad kimś

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: kata

Wiktionary

Kat – człowiek, który zawodowo zajmuje się głównie wykonywaniem wyroków, skazujących na kary tortur, okaleczenia i na karę śmierci. Poza torturami, traktowanymi jako środek karny, kaci zajmowali się również zadawaniem cierpienia w celu wymuszenia zeznań.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku rozczarowaniu tłumu egzekucję na rynku odwołano z powodu choroby kata.

 (1.2) [...] Polacy dojrzeli do europejskiego myślenia i własnej gorzkiej świadomości, że byli nie tylko ofiarami, ale i katami w tej wojnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kat, AS: kat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kacica, katowa, katownia, katówka, katownik, katowczyk, katusza, katusz, podkaci, kaciapa

:: zdrobn. kacik, kacię

:: zgrub. kacisko

 czas. katować, zakatować

 przym. katowski, kaci, zakatowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oprawca; daw. ceklarz, małodobry

 (1.2) oprawca, siepacz

Wiktionary

kat.

skrót od: katolicki

SJP.pl

skrót, rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) = kategoria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poszukujemy do pracy kierowców z prawem jazdy kat. C+E oraz D.

 (1.1) Właśnie Pomorskie Stowarzyszenie Przewoźników Drogowych wystartowało ze szkoleniem na kat. C lub D dla ratowników medycznych i ratowników KPP.

Wiktionary

kata

1. konkurencja w karate;
2. ćwiczenie prezentujące technikę walki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wysoce sformalizowany rodzaj ćwiczeń stosowanych w wielu tradycyjnych sztukach i sportach walki;

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na arenie zakończył się pokaz kata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkata, AS: kata

Wiktionary

katabas

pogardliwie: ksiądz, duchowny; księżyna, sukienkowy, klecha, sukmaniarz, labuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. obraź. ksiądz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈtabas, AS: katabas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katabaza ż.

 przym. katabasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klecha, księżyna

Wiktionary

katabasis

[czytaj: katabas-is] katabaza;
1. w tragedii antycznej: obniżenie napięcia akcji po przygodzie;
2. w antycznym eposie: motyw zejścia bohatera do świata podziemnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;

 (1.2) teatr. spadek napięcia akcji w tragedii antycznej

 (1.3) muz. muzyczna figura retoryczna oddająca grozę poprzez formę zstępującej melodii

 (1.4) rel. Chrystusowe zstąpienie do otchłani;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Katabasis (chrześcijaństwo)
• Katabasis – muzyczna figura retoryczna
• Katabaza – topos literacki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. katabaza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katabaza

 (1.2) katabaza

 (1.3) katabaza

 (1.4) zstąpienie

Wiktionary

katabasowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący katabasa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katabas mos.

Wiktionary

katabatyczny

ruch katabatyczny: gwałtowne opadanie mas powietrza wzdłuż zanikających frontów atmosferycznych lub zboczy górskich

SJP.pl

katabaza

katabasis;
1. w tragedii antycznej: obniżenie napięcia akcji po przygodzie;
2. w antycznym eposie: motyw zejścia bohatera do świata podziemnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. teatr. zob. katabasis.

 (1.2) rel. zob. katabasis.

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. katabas mos., katabasis ż.

Wiktionary

kataboliczny

odnoszący się do katabolizmu, polegający na katabolizmie

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biochem. związany z procesem, podczas którego dochodzi do rozpadu związków chemicznych z wydzieleniem energii i ciepła

Wiktionary

katabolizm

proces przemiany materii polegający na rozpadzie organicznych związków wielkocząsteczkowych na mniejsze, w wyniku którego wyzwala się energia chemiczna i ciepło, np. reakcja oddychania komórkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. proces, podczas którego dochodzi do rozpadu związków chemicznych z wydzieleniem energii i ciepła;

Wiktionary

Katabolizm (z gr. "καταβολή" od "κᾰτᾰ" 'w dół' i "βάλλειν" 'rzut') – ogół reakcji chemicznych metabolizmu prowadzący do rozpadu złożonych związków chemicznych na prostsze cząsteczki. Przeciwieństwo anabolizmu. Reakcja egzoenergetyczna, uwalniająca energię, substraty muszą być o wyższym poziomie energii, a produkty o niższym. Należą tu:

Wikipedia

katachreza

1. nowe znaczenie słowa powstałe wskutek przeniesienia nazwy jednej rzeczy na inną, która nie była dotąd nazwana;
2. przenośnia utworzona na zasadzie odległych skojarzeń, której nie można brać dosłownie ze względu na jej alogiczność

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• katachreza – w językoznawstwie
• katachreza – figura retoryczna

Wikipedia

katadromiczny

katadromiczne ryby - ryby spływające do mórz w celu odbycia tarła

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) icht. taki, który odbywa wędrówkę z prądem rzeki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. katadromowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katadromowy

Wiktionary

katafalk

podest na trumnę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego;

Wiktionary

Katafalk (wł. "catafalco") – podwyższenie, na którym stawia się trumnę ze zwłokami podczas uroczystości pogrzebowych.

Katafalk jest prostą konstrukcją, najczęściej drewnianą, pomalowaną na czarno, obitą kirem lub przykrytą całunem, niezdobioną. Dekoracje stawiane przy nim podczas żałobnych ceremonii, głównie podczas uroczystych pogrzebów, noszą nazwę "castrum doloris".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gróbarz z pomocą parobczaków postawił trumnę na katafalku i zapalił dwadzieścia cztery świec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈtafalk, AS: katafalk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. katafalkowy

Wiktionary

katafalkowy

przymiotnik od: katafalk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący katafalku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katafalk m.

Wiktionary

katafatyczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) filoz. teol. przyjmujący tezy afirmatywne o Bogu, czym lub jakim jest

Wiktionary

kataforetyczny

→ kataforeza

SJP.pl

Patrz:

kataforeza

kataforeza

chemiczno-fizyczne zjawisko elektroforezy z przemieszczaniem się cząstek w kierunku katody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. elektr. zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kataforetyczny

Wiktionary

katafrakta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. wojsk. ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. katafrakt

Wiktionary

katagen

faza cyklu włosowego, w trakcie której włos obumiera

SJP.pl

katageneza

Katageneza – zjawiska diagenezy posedymentacyjnej zachodzące w warunkach odrębnych od warunków sedymentacji; kiedy osad został już przykryty pokładem innego osadu. Katageneza zachodzi pod wpływem zwiększonego ciśnienia i temperatury, ale jeszcze zbyt niskich do wywołania metamorfizmu.

Wikipedia

kataifi

1. rodzaj poszarpanych nitek, używanych do gotowania wielu bliskowschodnich wypieków i deserów;
2. ciasto w formie cienkich nitek

SJP.pl

katajew

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Iwan Katajew – rosyjski pisarz
• Jewgienij Katajew – radziecki polityk
• Jewgienij Pietrow (wł. Jewgienij Katajew) – radziecki pisarz i publicysta
• Nurżan Katajew – kazachski zapaśnik
• Walentin Katajew – rosyjski pisarz, dramaturg i scenarzysta
• Władimir Katajew – radziecki hokeista i trener hokejowy

Wikipedia

katajka

potocznie: diodowa lampa roweru

SJP.pl

katakali

dramat teatralny wywodzący się z Kerali; kathakali

SJP.pl

katakana

jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana;

Wiktionary

Katakana (jap. かたかな, カタカナ, 片仮名) – jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana. Drugim z nich jest hiragana. Każdemu znakowi katakany odpowiada znak hiragany.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Katakana jest używana głównie do zapisu słów zapożyczonych z języków obcych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈkãna, AS: katakãna

Wiktionary

katakaustyczny

→ katakaustyka

SJP.pl

Patrz:

katakaustyka

kataklaza

proces odkształcania i rozdrabniania skał zwięzłych zachodzący w skorupie ziemskiej pod wpływem ciśnienia górotwórczego

SJP.pl

Kataklaza – typ metamorfizmu dynamicznego. Proces zachodzący w skorupie ziemskiej pod wpływem ciśnienia górotwórczego polegający na tektonicznym kruszeniu, obracaniu i przemieszczaniu ziaren mineralnych w skale i samej skały, bez jej przebudowy chemicznej i krystalograficznej. Najłatwiej kataklazie ulegają skały twarde i kruche, mało podatne na reakcje chemiczne, np. granity, gnejsy, kwarcyty.

Wikipedia

kataklazyt

skała powstała w wyniku kataklazy

SJP.pl

Ka

Wikipedia

kataklizm

1. klęska żywiołowa wywołująca ogromne zniszczenia, np. trzęsienie ziemi, potop;
2. dramatyczne wydarzenia o niszczycielskim oddziaływaniu, np. wojna, rewolucja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie

 (1.2) polit. wstrząs społeczny lub polityczny powodujący duże zniszczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzęsienie ziemi w Lizbonie nie było ani pierwszym, ani ostatnim z wielkich europejskich kataklizmów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katastrofa, klęska

 (1.2) klęska, przewrót

Wiktionary

kataklizmowy

przymiotnik od: kataklizm

SJP.pl

kataks

barczatka kataks - różowo-brunatny motyl z rodziny barczatkowatych, w Polsce prawnie chroniony

SJP.pl

katakumb

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. rzad. podziemna nekropolia

forma rzeczownika.

 (2.1) D. plural|katakumba. także. D. plural|katakumby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katakumba ż., katakumbowość ż., katakumby lm nm.

 przym. katakumbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katakumby; daw. katakumba

Wiktionary

katakumba

1. podziemny cmentarz starochrześcijański, który służył też często jako kaplica
2. podziemie kościołów lub budynków cmentarnych, gdzie się stawia trumny z ciałami zmarłych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. podziemna nekropolia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] wsunąwszy umarłego w katakumbę, zasklepiają go.

 (1.1) Obiecałeś, że zwiedzimy którąś z rzymskich katakumb.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katakumbowość ż., katakumb mrz., katakumby lm nm.

 przym. katakumbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katakumby; daw. rzad. katakumb

Wiktionary

katakumbowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co katakumbowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bezsprzecznie o katakumbowości malowideł świadczy ich tematyka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katakumb mrz., katakumba ż., katakumby lm nm.

 przym. katakumbowy

Wiktionary

katakumbowy

przymiotnik od: katakumby

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z katakumbami, dotyczący katakumb

 (1.2) przen. podziemny, nielegalny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie sposób podczas jednej wycieczki zapoznać się z całym systemem katakumbowych korytarzy.

 (1.1) Włoski album z malarstwem katakumbowym kosztował fortunę.

 (1.2) W Chinach nie ustają prześladowania tak zwanego „Kościoła katakumbowego”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katakumbowość ż., katakumba ż., katakumb mrz., katakumby lm nm.

Wiktionary

katakumby

1. podziemia kościołów lub budynków cmentarnych, gdzie się stawia trumny z ciałami zmarłych
2. podziemne cmentarze starochrześcijańskie, które służyły także jako kaplice

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;

forma rzeczownika.

 (2.1) plural|katakumb. także. plural|katakumba.

Wiktionary

Katakumby (gr. κατά "kata" – pod, na dole τύμβος "tymbos" – grób, mogiła) – cmentarz podziemny (starożytny etruski, rzymski, żydowski i starochrześcijański) w postaci nieregularnie rozplanowanego systemu korytarzy biegnących zazwyczaj w kilku kondygnacjach, rozgałęziających się, rozszerzających w komory, wydrążonych bardzo głęboko w ziemi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najstarsze na świecie portrety apostołów Piotra, Pawła, Andrzeja i Jana znaleźli archeolodzy w rzymskich katakumbach świętej Tekli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈkũmbɨ, AS: katakũmby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katakumbowość ż., katakumb mrz., katakumba ż.

 przym. katakumbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. katakumba; daw. rzad. katakumb

Wiktionary

katal

jednostka aktywności katalitycznej enzymów i pozostałych katalizatorów w układzie SI

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. jednostka miary aktywności katalitycznej w układzie SI, stosowana do opisu aktywności enzymów; jeden katal to taka aktywność katalizatora, która powoduje przemianę 1 mola substratu w 1 sekundę

Wiktionary

|Wielkosc =

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mikrokatal mrz., nanokatal mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol: kat

Wiktionary

katalaksja

ład wytworzony przez grę sił rynkowych, dzięki ludzkiej aktywności, która stosuje się do reguł prawa własności, szkód i kontraktu (pojęcie wprowadzone przez Hayeka)

SJP.pl

katalaza

enzym przyśpieszający rozkład powstającego w żywych komórkach nadtlenku wodoru

SJP.pl

Katalaza (EC 1.11.1.6) – enzym z grupy oksydoreduktaz katalizujący proces rozkładu nadtlenku wodoru do wody i tlenu. Otrzymana po raz pierwszy w postaci krystalicznej w 1937 roku przez J.B. Sumnera. Znaczne jej ilości występują w komórkach zwierzęcych np. w wątrobie, nerce, leukocytach i erytrocytach (krwinkach czerwonych), w bakteriach tlenowych oraz w peroksysomach komórek roślinnych fotosyntezujących. Jest dobrym enzymem markerowym dla peroksysomów.

Wikipedia

kataleksa

skrócenie ostatniej stopy wersu o sylabę krótką bądź nieakcentowaną

SJP.pl

Kataleksa – w wierszu iloczasowym zjawisko skrócenia stopy kończącej wers lub człon wersowy o jedną lub dwie sylaby stanowiące część lub całość tezy.

W wierszu sylabotonicznym zjawisko skrócenia stopy kończącej wers lub człon wersowy o jedną lub dwie sylaby nieakcentowane.

Wikipedia

katalekty

w literaturze: zbiór urywków i fragmentów utworów, także zbiór utworów ulotnych, drobnych

SJP.pl

katalektyczny

→ kataleksa

SJP.pl

Patrz:

kataleksa

katalepsja

zesztywnienie mięśni, odrętwienie ciała w nienaturalnej pozycji, występujące w niektórych chorobach psychicznych, hipnozie lub przy zatruciach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała

Wiktionary

Nie mylić z: katapleksją.

Katalepsja, stan kataleptyczny (łac. "catalepsis" z gr. "κατάληψις" "chwytanie" od przedrostka "kata" 'pod, w dół' używanego również jako wzmocnienie oraz gr. "lêpsis" 'napad') – specyficzne zesztywnienie mięśni, połączone z zastyganiem postawy ciała oraz położeniem kończyn i wygięciem szyi, także w nienaturalnych pozycjach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Objawy przypominające katalepsję można wywołać poprzez hipnozę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kataleptyczny

Wiktionary

kataleptyczka

kobieta dotknięta katalepsją, zastygająca nagle w nienaturalnych pozycjach w stanie odrętwienia

SJP.pl

kataleptyczny

przymiotnik od: katalepsja

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) psych. związany z katalepsją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katalepsja ż., kataleptyk mos.

Wiktionary

kataleptyk

osoba dotknięta katalepsją, zastygająca w nienaturalnych pozycjach w stanie odrętwienia

SJP.pl

katalitycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) chem. w sposób katalityczny, w sposób oparty na katalizie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kataliza ż., katalizator mrz., katalizowanie n., skatalizowanie n.

 czas. katalizować ndk., skatalizować dk.

 przym. katalityczny

Wiktionary

katalityczny

odnoszący się do katalizy, polegający na katalizie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wyniku katalitycznego odwodornienia etanu otrzymuje się eten.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ, AS: katalʹityčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kataliza ż., katalizator mrz., katalizowanie n., skatalizowanie n.

 czas. katalizować ndk., skatalizować dk.

 przysł. katalitycznie

 przym. katalitycznie

Wiktionary

kataliza

przyśpieszenie reakcji chemicznej spowodowane dodaniem katalizatora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

Wiktionary

Ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kataliza ma istotne znaczenie dla wielu procesów przemysłowych, takich jak np. produkcja amoniaku, kwasu siarkowego, tworzyw sztucznych lub przetwórstwo ropy naftowej (kraking, hydrokraking, reforming i in.).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katalizator mrz., katalizowanie n., skatalizowanie n.

 czas. katalizować ndk., skatalizować dk.

 przym. katalityczny, katalitycznie

 przysł. katalitycznie

Wiktionary

katalizator

1. substancja zwiększająca szybkość reakcji chemicznych;
2. katalizator kontaktowy - katalizator w układach ciekłych i gazowych; kontakt;
3. przenośnie: czynnik przyspieszający lub wywołujący jakieś wydarzenia, np. katalizator przemian społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

 (1.2) techn. urządzenie zawierające katalizator (1.1)

 (1.3) przen. książk. czynnik będący przyczyną czegoś, przyśpieszający coś

Wiktionary

Ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do butelki został nalany perhydrol, do niego płyn do mycia naczyń. Teraz dodajemy katalizator, dwuchromian potasu.

 (1.2) Muszę wymienić w samochodzie katalizator na nowy.

 (1.3) Nikt nie przewidział sukcesu Internetu i telefonii komórkowej, nikt też nie przewidział głębokości społecznych zmian, których katalizatorem stały się nowe technologie komunikacyjne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkatalʲiˈzatɔr, AS: katalʹizator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kataliza ż., katalizowanie n., skatalizowanie n.

 czas. katalizować ndk., skatalizować dk.

 przym. katalityczny, katalitycznie

 przysł. katalitycznie

Wiktionary

katalizo

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: kataliza

Wiktionary

katalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. wywoływanie katalizy, poddawanie katalizie, uleganie katalizie

 (1.2) przen. wywoływanie jakichś zmiany lub ich przyśpieszanie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kataliza ż., katalizator mrz., skatalizowanie n.

 czas. katalizować ndk., skatalizować dk.

 przym. katalityczny, katalitycznie

 przysł. katalitycznie

Wiktionary

katalizować

1. poddawać katalizie, wywoływać katalizę;
2. o zjawiskach życia społecznego: wywoływać, przyśpieszać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) chem. wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie

 (1.2) przen. wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) β-D-galaktozydaza jest enzymem katalizującym reakcje hydrolizy wiązań O-glikozydowych w β-D-galaktozydach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kataliza ż., katalizator mrz., katalizowanie n., skatalizowanie n.

 czas. skatalizować dk.

 przym. katalityczny, katalitycznie

 przysł. katalitycznie

Wiktionary

kataliński

1. → Catalina (wyspa w Kalifornii);
2. myszak kataliński - gatunek ssaka z rodziny chomikowatych;
3. grzechotnik kataliński - gatunek węża z rodziny żmijowatych

SJP.pl

katalog

1. uporządkowany wykaz, spis przedmiotów określonego zbioru, najczęściej książek;
2. w informatyce: uporządkowany zbiór plików komputerowych; folder

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spis zawartości biblioteki

 (1.2) folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami

 (1.3) inform. plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;

 (1.4) daw. notatnik nauczycielski przeznaczony do wpisywania ocen

 (1.5) usystematyzowany zbiór dokumentów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• katalog – wykaz opisów katalogowych materiałów bibliotecznych, znajdujących się w jednej lub wielu bibliotekach
• katalog – wydawnictwo towarzyszące wystawie
• katalog – folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami
• katalog – plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików
• katalog internetowy, katalog WWW – zbiór linków posegregowanych tematycznie np. Open Directory Project
• katalog różnych obiektów astronomicznych
• Katalog – płyta kompilacyjna szwedzkiego zespołu muzycznego Bathor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza biblioteka ma tylko dwa katalogi: alfabetyczny i tematyczny.

 (1.2) Piotr zamówił zestaw szwedzkich mebli z katalogu.

 (1.3) System plików to sposób zapisu plików i katalogów umożliwiający późniejsze ich odczytanie.

 (1.3) Wirus usunął mi wszystkie pliki z katalogu c:\windows!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈtalɔk, AS: katalok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katalogizacja ż., katalogowanie n.

 czas. katalogować ndk.

 przym. katalogowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spis, rejestr

 (1.2) zestawienie, wykaz, prospekt

 (1.3) folder, plik

Wiktionary

katalogi

forma rzeczownika.

 (1.1) plural|katalog.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈlɔɟi, AS: kataloǵi

Wiktionary

katalogizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) katalogowanie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katalog m., katalogowanie n.

 przym. katalogowy

Wiktionary

katalogowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|katalogować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. katalogować

 rzecz. katalog m., katalogizacja ż.

 przym. katalogowy

Wiktionary

katalogować

czasownik

 (1.1) tworzyć katalog

 (1.2) umieszczać coś w katalogu, porządkować katalog

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkatalɔˈɡɔvat͡ɕ, AS: katalogovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katalog m., katalogowanie n.

 czas. skatalogować dk.

 przym. katalogowy

Wiktionary

katalogowy

przymiotnik od: katalog

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z jakimś katalogiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkatalɔˈɡɔvɨ, AS: katalogovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katalog m., katalogowanie n., katalogizacja ż.

 czas. katalogować ndk., skatalogować dk.

Wiktionary

katalonia

region autonomiczny i kraina historyczna w północno-wschodniej Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna w północno-wschodniej Hiszpanii i południowej Francji

 (1.2) geogr. wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Wiktionary

Katalonia (kat. "Catalunya" [], hiszp. "Cataluña", oksyt. "Catalonha") – wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu – region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Barcelonie.

Hymnem Katalonii jest pieśń "Els Segadors". Świętem narodowym jest dzień 11 września – data zdobycia Barcelony przez wojska Burbonów w 1714 r. podczas wojny o sukcesję (wydarzenie to stanowiło porażkę Katalończyków).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Północna Katalonia była częścią Hiszpanii.

 (1.2) Parlament Katalonii zaaprobował w środę zakaz korridy w tym autonomicznym regionie w północno-wschodniej Hiszpanii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈlɔ̃ɲja, AS: katalõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kataloński mrz., Katalończyk mos., Katalonka ż.

 przym. kataloński

Wiktionary

katalonka

mieszkanka Katalonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katalonia ż.

:: fm. Katalończyk mos.

 przym. kataloński

Wiktionary

katalończyk

mieszkaniec Katalonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba płci męskiej narodowości katalońskiej, mieszkaniec Katalonii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Część Katalończyków poczuwa się do narodowości katalońskiej, część - do hiszpańskiej, a część - do obydwu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈlɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: katalõĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katalonia ż.

:: fż. Katalonka ż.

 przym. kataloński

Wiktionary

kataloński

przymiotnik od: Katalonia

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Katalonią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język Katalonii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Część Katalończyków poczuwa się do narodowości katalońskiej, część - do hiszpańskiej, a część - do obydwu.

 (2.1) Około 40% mieszkańców Alghero posługuje się na co dzień archaiczną odmianą katalońskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci, AS: katalõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katalonia ż., Katalończyk mos., Katalonka ż.

Wiktionary

katalońskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem katalońskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem katalońskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku katalońskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈlɔ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: katalõĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

katalońskość

→ kataloński

SJP.pl

Patrz:

kataloński

katalożek

zdrobnienie od: katalog

SJP.pl

katalpa

drzewo z rodziny bignoniowatych o sercowatych liściach; surmia

SJP.pl

katamaran

jednostka pływająca (statek, jacht) o dwóch kadłubach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) żegl. statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle

Wiktionary

Katamaran – statek wodny mający dwa połączone sztywno kadłuby umieszczone równolegle względem siebie. Katamarany budowane są w różnych rozmiarach, od dużych jednostek oceanicznych po małe, nieprzekraczające 5 m długości jachty. Mogą być zarówno jednostkami silnikowymi, jak i napędzanymi żaglami lub wiosłami. Katamarany mogą należeć do grupy jachtów mieczowych, balastowych, jak i balastowo-mieczowych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wielki katamaran wpłynął do portu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkatãˈmarãn, AS: katãmarãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwukadłubowiec

Wiktionary

katamaranowy

przymiotnik od: katamaran

SJP.pl

katamita

chłopiec trzymany w celu zaspokajania perwersji seksualnej

SJP.pl

katamnestyczny

→ katamneza

SJP.pl

Patrz:

katamneza

katamneza

obserwacja i opis choroby pacjenta po zakończeniu leczenia

SJP.pl

W medycynie oraz psychologii klinicznej katamneza (badanie katamnestyczne) dotyczy:

1. historii choroby (zaburzenia) pacjenta od chwili zapadnięcia na nią.

2. badanie skuteczności i dalszych losów przeprowadzonego leczenia dokonywane po opuszczeniu placówki opieki zdrowotnej/zakończeniu kontaktu.

Wikipedia

katana

1. japońska szabla jednosieczna o wygiętej głowni, noszona przez samurajów;
2. lekka kurtka, zwykle dżinsowa lub sztruksowa;
3. kurtka wojskowo noszona w XVII i XVIII wieku w Polsce przez żołnierzy obcych formacji;
4. w stroju ludowym: krótki kaftan kobiecy, z przodu sznurowany, z dużym kołnierzem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rodzaj miecza japońskiego;

 (1.2) pot. nazwa krótkiej kurtki, najczęściej dżinsowej

 (1.3) reg. wierzchnie okrycie, marynarka

 (1.4) gw-pl|księstwo łowickie. ubranko dla dziecka

 (1.5) gw-pl|Poznań. kac

 (1.6) gw-pl|Turośń Kościelna. odmiana ziemniaków polskich

Wiktionary

Ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wziął tę katanę i rozciął firankę na pół.

 (1.2) Chodził zawsze w tych samych dżinsach i wytartej katanie.

 (1.6) Mam dwadzieścia kilo katany i trzydzieści kilo cebuli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈtãna, AS: katãna

Wiktionary

Synonimy:

reg. katanka

Wiktionary

katanga

1. prowincja Demokratycznej Republiki Konga;
2. dawne państwo afrykańskie istniejące w latach 1960-1963

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. górny bieg Podkamiennej Tunguzki, rzeki w Rosji;

 (1.2) geogr. hist. państwo istniejące w Afryce w latach 1960-1963;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Katanga – prowincja Demokratycznej Republiki Konga
• Katanga – dawne państwo afrykańskie istniejące w latach 1960–1963
• Wyżyna Katanga
• Rzeka Katanga – górny odcinek rzeki Podkamienna Tunguzka

Wikipedia

Powiązane:

 (1.2)

:: rzecz. Katangijczyk mos., Katangijka ż.

:: przym. katangijski

Wiktionary

katangijczyk

mieszkaniec Katangi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Katangi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katanga ż.

:: fż. Katangijka ż.

 przym. katangijski

Wiktionary

katangijka

mieszkanka Katangi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Katangi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katanga ż.

:: fm. Katangijczyk mos.

 przym. katangijski

Wiktionary

katangijski

przymiotnik od: Katanga (dawna prowincja Demokratycznej Republiki Konga)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Katangą, dotyczący Katangi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katanga ż., Katangijczyk mos., Katangijka ż.

Wiktionary

katania

miasto we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Wiktionary

Katania (wł. "Catania") – miasto i port we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Katania, u podnóża Etny.

Według danych na rok 2023 gminę zamieszkiwały 298 762 osoby (1633,5 os./km²).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trzęsienie ziemi w Lizbonie nie było ani pierwszym, ani ostatnim z wielkich europejskich kataklizmów. Podobne katastrofy zdarzały się w roku 1421, kiedy woda wdarła się na poldery nad Mozą i zatopiła dziesiątki położonych na nizinie holenderskich wiosek; w grudniu roku 1631, kiedy wybuch Wezuwiusza we Włoszech pociągnął za sobą śmierć 18 tysięcy ludzi; czy w roku 1669, kiedy gorąca lawa z Etny zalała sycylijski port Katanię.

 (1.1) Również na uniwersytecie w Katanii, założonym przez króla aragońskiego Alfonsa w 1434 roku, dominowały teologia, filozofia, retoryka, gramatyka, medycyna i prawo, natomiast pomijano historię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katańczyk mos.

 przym. katański

Wiktionary

katanka

1. potocznie: kurtka;
2. kurtka z krótkimi połami, noszona w wojsku polskim w XVIII wieku;
3. ludowy wierzchni strój kobiecy

SJP.pl

kataplazm

okład stosowany w celach leczniczych lub jako zabieg kosmetyczny; kataplazma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) med. leczniczy okład

Wiktionary

Kataplazm (z gr. "katáplasma" - plaster) – rodzaj gorącego i wilgotnego okładu z woreczka wypełnionego otrębami, owsem, piaskiem, siemieniem lnianym, solą, kaszą lub rozgniecionymi ziemniakami. W dawnych czasach kataplazmy nakładano na zapalenia, szczególnie ropne, a także w przypadku kolki żółciowej lub nerkowej.

Wikipedia

kataplazma

okład stosowany w celach leczniczych lub jako zabieg kosmetyczny; kataplazm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. gorący okład;

Wiktionary

katapleksja

nagłe, napadowe, chwilowe zwiotczenie mięśni przy zachowanej przytomności

SJP.pl

Nie mylić z: katalepsja.

Katapleksja (gr. "kata" 'pod, w dół', używane także jako wzmocnienie oraz "plēssein" 'uderzyć, palnąć, zranić') – zaburzenie neurologiczne, będące nagłą, krótkotrwałą i odwracalną utratą napięcia mięśniowego (skutkującego często osunięciem się chorego na ziemię). Objawia się także niespodziewanymi napadami snu w ciągu dnia oraz wypadaniem przedmiotów z rąk.

Wikipedia

katapulcista

człowiek obsługujący katapultę

SJP.pl

katapulta

maszyna miotająca pociski wykorzystywana głównie w starożytności i średniowieczu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. wojsk. oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

 (1.2) lotn. wojsk. urządzenie skracające drogę startu samolotów z lotniskowca;

 (1.3) lotn. urządzenie wyrzucające fotel z pilotem w przypadku awarii samolotu

 (1.4) pot. każda inna wyrzutnia

Wiktionary

Katapulta (łac. "cătăpultă", lm "catapultae") – neurobalistyczna machina miotająca pociski, wykorzystująca energię akumulowaną w skręconych powrozach lub zwierzęcych jelitach. Nazwa łacińska jest pochodną greckiego καταπέλτης (katapeltēs), od κατα (kata) „w dół, przeciw” i πάλλω (pallō) „ciskać”. Nazwy tej używa się zarówno do machin strzelających stromotorowo, jak i płaskotorowo, które później zaczęły być określane odrębnymi terminami.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌkataˈpulta, AS: katapulta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katapultowanie n.

 czas. katapultować ndk.

 przym. katapultowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) fotel wyrzucany

Wiktionary

katapultowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) lotn. awaryjne opuszczenie samolotu przy pomocy katapulty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkatapultɔˈvãɲɛ, AS: katapultovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katapulta ż.

 czas. katapultować ndk.

 przym. katapultowy

Wiktionary

katapultować

w lotnictwie:
1. wyrzucić, wyrzucać z samolotu fotel lub kabinę pilota, używając katapulty;
2. użyć, używać katapulty do startu samolotu;
3. katapultować się - zostać wyrzuconym, być wyrzucanym z samolotu wraz z fotelem lub kabiną dzięki użyciu katapulty

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wykatapultować)

 (1.1) wyrzucić kogoś lub coś z dużą siłą przy użyciu katapulty, mechanizmu wyrzutowego

czasownik zwrotny niedokonany katapultować się (dk. wykatapultować się)

 (2.1) być wyrzucanym za pomocą katapulty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katapulta ż., katapultowanie n.

Wiktionary

katapultowy

przymiotnik od: katapulta

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z katapultą lub katapultowaniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje skanery wreszcie odnajdują Świt, unoszącą się w fotelu katapultowym nieopodal powierzchni skały.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katapultowanie n., katapulta ż.

Wiktionary

katar

członek ruchu religijnego powstałego we Włoszech i Francji w XI wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rodzaj broni białej, pochodzącej z Indii;

 (1.2) med. zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;

 (1.3) pot. przeziębienie, któremu towarzyszy katar (1.2)

 (1.4) pot. śluz, wydzielina z nosa, skutek kataru (1.2)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) rel. członek ruchu religijnego zwanego kataryzmem;

Wiktionary

Ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Myślałem, że to coś poważniejszego, a to zwykły katar. Już za 2-3 dni wrócę do pracy.

 (1.4) Uważaj! Katar cieknie ci z nosa!

 (2.1) Katarzy wierzyli w dualizm świata, dzieląc go na materialny, stworzony przez złego Boga lub szatana, i duchowy, stworzony przez dobrego Boga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkatar, AS: katar

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

:: rzecz. zakatarzanie n., zakatarzenie n.

::: zdrobn. katarek mrz.

:: przym. zakatarzony, katarowy, kataralny

:: czas. zakatarzać ndk., zakatarzyć dk.

 (1.4)

:: rzecz. kataryzm mrz.

:: przym. katarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) nieżyt

 (1.3) przeziębienie

Wiktionary

katarakta

1. próg skalny w łożysku, korycie rzeki, powstały wskutek różnej odporności skał na erozję, utrudniający spływ i powodujący nagły spadek wód; poroh;
2. choroba oka objawiająca się zmętnieniem soczewki, połączona z częściową lub zupełną utratą wzroku; zaćma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;

 (1.2) med. zob. zaćma.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• katarakta – typ wodospadu
• katarakta – zaćma, choroba oczu
• katarakta – rodzaj zaworu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na całym Nilu występuje 6 katarakt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈrakta, AS: katarakta

Wiktionary

kataraktowy

przymiotnik od: katarakta

SJP.pl

kataralny

charakterystyczny dla kataru - nieżytowego zapalenia błony śluzowej narządu, zwykle nosa, np. stan kataralny; katarowy

SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od katar

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkataˈralnɨ, AS: kataralny

Wiktionary

katarasiński

nazwisko

SJP.pl

katarczyk

obywatel Kataru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Kataru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 2007, stosunek Katarczyków do nie-Katarczyków w sile roboczej wynosił 1 do 12.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈtart͡ʃɨk, AS: katarčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katar mrz.

:: fż. Katarka ż.

 przym. katarski

Wiktionary

katarek

zdrobnienie od: katar (nieżytowe zapalenie błony śluzowej nosa)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: katar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Maciusiu, masz katarek i nie możesz iść na saneczki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katar mrz.

Wiktionary

katarina

obce imię żeńskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

• Katarina – szwedzkie imię żeńskie
• Katarina – postac fikcyjna
• Katarina II – album Ekatariny Velikiej
• Catarina
• Katharina
• MV Katarina

Wikipedia

katarinhos

[czytaj: katarinios] potocznie w sporcie: reprezentacja Kataru

SJP.pl

katarka

członkini ruchu religijnego powstałego we Włoszech i Francji w XI wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Kataru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kaˈtarka, AS: katarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Katar m.

:: fm. Katarczyk m.

 przym. katarski

Wiktionary

katarktyczny

→ katharsis; katartyczny

SJP.pl

katarob

organizm żyjący tylko w czystej, chłodnej wodzie o dużej zawartości tlenu; katarobiont

SJP.pl

katarobiont

organizm żyjący tylko w czystej, chłodnej wodzie o dużej zawartości tlenu; katarob

SJP.pl