(1.2) sf. umożliwiający podróżowanie z prędkością szybszą niż światło / relatywnie szybkie odbywanie podróży kosmicznych i/lub międzygwiezdnych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wykazano, że ruch nadświetlny jest jedynie złudzeniem, jakie powstaje wtedy, gdy źródło światła (lub fal radiowych) porusza się niemal dokładnie w kierunku do obserwatora z prędkością bliską prędkości światła.

Wiktionary

Powiązane:

zob. światło.

rzecz. nadświetlność

przysł. nadświetlnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) ponadświetlny, rzad. superluminarny

(1.2) hiperświetlny, hiperszybki, nadprzestrzenny

Wiktionary

nadźgany

będący w stanie odurzenia alkoholem; naprany, napruty, narąbany

SJP.pl

nadźgać

potocznie:
1. umieścić za wiele jakichś elementów; naciapać, naćkać, napaciać, napaćkać;
2. nasadzić na coś ostrego; nadziać, nabić;
3. nadźgać się -
a) wbić się na coś ostrego; nadziać się, nabić się;
b) upić się; nachlać się, narąbać się, nawalić się

SJP.pl

nadżafski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z An-Nadżafem, dotyczący An-Nadżafu

Wiktionary

Przykłady

SJP.pl

Nadżerka (łac. "erosio") – ubytek naskórka lub nabłonka błony śluzowej, spowodowany najczęściej urazem mechanicznym, kontaktem ze środkami chemicznymi, bądź procesem chorobowym (np. drożdżyca, rak szyjki macicy). Często jest zejściem innego wykwitu, np. pęcherzyka, pęcherza lub krosty.

Wikipedia

nadżerkowy

→ nadżerka [czytaj: nad-żerkowy]

SJP.pl

naelektryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

naenergetyzować

zenergetyzować;
1. zwiększyć energię witalną;
2. dodać energii przedmiotowi przy użyciu nadnaturalnych mocy

SJP.pl

naengmyeon

rzeczownik

(1.1) kulin. koreańskie zimne danie, makaron na zimno w sosie mięsno-jarzynowym

Powiązane:

rzecz. faszerowanie n.

czas. nafaszerować dk., faszerować ndk.

mieszanina węglowodorów otrzymywana przez destylację węgla lub ropy naftowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

rzecz. nafta ż., naftalen m., naftacen m.

przym. naftalinowy, naftowy, naftalenowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) naftalen

Wiktionary

naftalinowy

przymiotnik

naften

nafteny

każdy związek z grupy naftenów, czyli nasyconych węglowodorów cyklicznych (cykloalkanów) występujących w ropie naftowej

SJP.pl

naftochinolina

pochodna chinoliny stosowana m.in. w analizie chemicznej do oznaczania germanu, wolframu i kadmu

SJP.pl

naftochinon

związek organiczny, pochodna naftalenu

SJP.pl

Wikipedia

naftociąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

naftol

naftonośny

obfitujący w ropę naftową, dostarczający ropy naftowej; naftodajny, ropodajny, roponośny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z naftą, dotyczący nafty

(1.2) związany z ropą naftową, dotyczący ropy naftowej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈftɔvɨ, AS: naftovy

Wiktionary

Powiązane:

SJP.pl

Nag — rzeka w środkowych Indiach na wyżynie Dekan, dopływ rzeki Kanhan, do której uchodzi w okolicy wsi Saongi we wschodniej części dystryktu Nagpur.

Wikipedia

nag.

[skrót czytany jako całe, odmienne wyrażenie] naganne (ocena szkolna z zachowania); nag (skrót może być zakończony kropką - zgodnie z regułą, lub nie - zgodnie ze zwyczajem)

SJP.pl

naga

jeden z demonów w hinduizmie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zbiorcze określenie ludów zamieszkujących w północno-wschodnich Indiach;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Naga (Nagowie) – grupa etniczna w północno-wschodnich Indiach
Naga – miasto na Filipinach w regionie Bicol
Naga – miasto na Filipinach w prowincji Cebu (region Central Visayas)
Naga – w mitologii hinduskiej klasa istot związanych z wodą
Naga – stworzenie często spotykane w grach i książkach z gatunku fantasy
Naga – druga płyta Justyny Steczkowskiej
Naga – album koncepcyjny grupy Niebiesko-Czarni
Naqa – starożytne miasto w Nubii
Naga – przedsiębiorstwo

Wikipedia

nagabnąć

zatrzymać, zaczepić kogoś, by nakłonić do czegoś, zapytać, poprosić o coś; zagabnąć

SJP.pl

nagabywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nagabywać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. nagabywać ndk.

Wiktionary

nagabywać

zatrzymywać, zaczepiać kogoś, by nakłonić do czegoś, zapytać, poprosić o coś; zagabywać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. nagabnąć)

(1.1) namawiać na seks

(1.2) natrętnie namawiać lub pytać

(1.3) zaczepiać przechodniów

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ach! Nagabywał panią może? — Dahlen był oburzony. Kto wie, co się dziać mogło w tym hotelu!.

(1.2) No i co, bracie? — nagabywał mnie Franek. — Co zamierzasz teraz robić?

(1.3) Gondoljerzy w pomarańczowych koszulach i szerokich, czarnych kapeluszach nagabywali przechodniów, proponując przejażdżkę na Lido.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagabywanie n.

czas. gabać

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) naprzykrzać się, molestować

Wiktionary

nagadać

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) pot. powiedzieć dużo czegoś

(1.2) pot. obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym

(1.3) pot. ostro zwrócić komuś uwagę

czasownik zwrotny dokonany nagadać się (ndk. brak)

(2.1) pot. porozmawiać z kimś do woli

(2.2) pot. zmęczyć się gadaniną

Wiktionary

Przykłady

(1.2) – Czy ty w piątek coś nagadałaś Albertowi? Bo powiedział, że więcej nie będzie do mnie do domu przychodził! – Ja?! – oburzyłam się. – Ja?! Nagadałam?!

(1.3) Już ja mu nagadam za picie alkoholu w pracy!

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagadanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(2.2) ugadać się

Wiktionary

nagan

1. oficjalne upomnienie za niewłaściwe zachowanie;
2. występująca w Afryce choroba wielu ssaków, przenoszona głównie przez muchy tse-tse; ngana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) wojsk. siedmiostrzałowy rewolwer popularny zwłaszcza podczas pierwszej i drugiej wojny światowej;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od nagana

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ledwie wyszli przed schronisko, gdy nagle zza węgła wyskoczył z naganem w ręku jakiś mężczyzna.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagant m.

Wiktionary

nagana

1. oficjalne upomnienie za niewłaściwe zachowanie;
2. występująca w Afryce choroba wielu ssaków, przenoszona głównie przez muchy tse-tse; ngana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie

(1.2) wet. choroba ssaków afrykańskich wywoływana przez świdrowca przenoszonego przez muchę tse-tse;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: nagan

Wiktionary

Nagana – pasożytnicza choroba wielu ssaków domowych i dzikich w Afryce równikowej, wywoływana przez świdrowce, przenoszona przez muchy tse-tse.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kolega dostał naganę za palenie papierosów w szkolnej toalecie.

Wiktionary

1. potocznie: osoba nakłaniająca kogoś do jakichś działań;
2. mężczyzna zajmujący się naganianiem zwierzyny na stanowiska myśliwych podczas polowania;
3. potocznie: penis; kuś, kuśka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. łow. osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania

(1.2) pot. przen. osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Znajdujący się na ambonie myśliwy strzelił omyłkowo do idącego przez pole kukurydzy naganiacza, śmiertelnie go raniąc.

Wiktionary

Wiktionary

Naganka – w łowiectwie grupa ludzi współpracujących ze sobą, których zadaniem jest spłoszenie dzikiej zwierzyny podczas polowania i skierowanie jej na pole widzenia myśliwych.

Naganiacze poruszają się zazwyczaj w szeregu, wykorzystując do wypłoszenia zwierząt hałas, światło, dym i psy myśliwskie. Naganka jest szczególnie przydatna przy polowaniach na jelenie lub daniele, umożliwiając skuteczniejsze i efektywniejsze polowanie oraz minimalizuje ryzyko uszkodzenia lub zabicia zwierzyny.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W polowaniu na daniele stosowane są następujące sposoby: zasiadka, podchód, podjazd lub cicha naganka.

(1.1) Zabrania się polować z naganką na sarny-kozły. Zakaz ten nie dotyczy polowań na sarny-kozły i koźlęta metodą cichych pędzeń.

(1.1) Polowanie z naganką, bez flader, polega na tym, że naganka obstawia partię lasu z trzech stron, z czwartej zaś stoją myśliwi.

(1.2) Psy szczekają, naganka wrzeszczy, a zające tylko myk, myk! Aż im uszy do tyłu przygina.

(1.2) Niedziela, przedświt, mróz nieduży — piękna pogoda na łowy. [...] Ruszyłem razem z innymi w nagance — rozkaz nadleśniczego, odwołania nie ma.

(1.2) W polowaniu wzięło udział 14 myśliwych oraz kilkunastu uczestników naganki.

(1.3) Na szczęście jest człowiek, który stawi czoło nieludzkiej nagance szowinizmu i ignorancji i podniesie swój głos na całą Francję.

(1.3) Zadaniem tej naganki i oszczerstw było jednak wytworzenie zupełnej obcości i nienawiści, grubego muru pomiędzy masami pracującemi a „społeczeństwem”.

(1.3) Od pierwszych kroków mojej pracy, będąc na stanowisku początkowo wiceprezesa, a potem prezesa tego związku, napotkałem się nietylko z przeszkodami, lecz z naganką prześladowaniami i prowokacją.

Wiktionary

(1.1) Jeżeli nawet źle się dzieje, jeżeli ktoś postępuje według mojej oceny nagannie, trzeba próbować go zrozumieć, dlaczego jest taki, jaki jest.

(1.2) Prace przez prasę i społeczeństwo zostały ocenione bardziej nagannie niż przez jurorów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagana ż., naganność ż.

czas. naganiać ndk., naganić dk.

przym. naganny

Wiktionary

naganniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: naganny; bardziej naganny

SJP.pl

naganność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest naganne; cecha tych, którzy są naganni

Wiktionary

Powiązane:

przym. naganny

przysł. nagannie

Wiktionary

naganny

1. zasługujący na naganę; karygodny, zły;
2. dawniej: wyrażający naganę; ganiący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zasługuje na naganę

(1.2) pełen nagany dla kogoś lub czegoś

(1.3) eduk. najgorszy szkolny stopień ze sprawowania

Wiktionary

1. oficjalne upomnienie za niewłaściwe zachowanie;
2. występująca w Afryce choroba wielu ssaków, przenoszona głównie przez muchy tse-tse; ngana

SJP.pl

Nagano (jap. 長野市 Nagano-shi) – miasto w środkowej części wyspy Honsiu w Japonii; stolica prefektury Nagano.

Wikipedia

nagant

siedmiostrzałowy rewolwer kalibru 7,62 mm, używany od końca XIX wieku do końca II wojny światowej; Nagan, Nagat

SJP.pl

nagar

1. osad na ściankach komory spalania, na denku tłoka spalinowego, na świecach, zaworach itp.
2. tymczasowa jednostka administracji terytorialnej w Indiach, tworzona przy przekształceniu obszaru wiejskiego w miejski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mech. chem. osad na metalu, tworzący się przy spalaniu paliwa (np. benzyny, oleju itd.);

(1.2) opalana część knota świecy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nagar (księstwo) – dawne księstwo znajdujące się na obszarze dzisiejszego Pakistanu.
Nagar (palenie tytoniu) – osad powstający wewnątrz fajki.
Nagar (osad) – twardy osad z niedopalonych cząstek materiału palnego.

(1.1) żegl. na żaglowcu: belka z otworami, w które wkładane są nagle – kołki mocujące liny żagli

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kołkownica

Wiktionary

nagi

1. bez ubrania, owłosienia;
2. bez upiększeń (naga prawda)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bez ubrania, rozebrany do naga

(1.2) zool. o zwierzętach niemający włosów, sierści, piór itp.

(1.3) geogr. o terenie, podłożu pozbawiony roślinności

(1.4) pozbawiony ozdób

(1.5) zawierający najistotniejszy przekaz; bez zbędnych słów i upiększeń

(1.6) o roślinach pozbawiony liści

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) nieubrany człowiek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nagi – gaun wikas samiti we wschodniej części Nepalu w strefie Kośi w dystrykcie Bhojpur
Nagi – gaun wikas samiti we wschodniej części Nepalu w strefie Meći w dystrykcie Panchthar
Nagi – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Okayama

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Piotr szedł z nagim torsem.

(1.1) Chociaż mężczyzna i jego żona byli nadzy, nie odczuwali wobec siebie wstydu.

(1.2) Specyficzną cechą charakterystyczną wielu sępów jest ich naga głowa, pozbawiona upierzenia.

(1.3) Dom stał na nagiej skale i dlatego runął.

(1.6) Wiatr szeleścił w nagich gałęziach drzew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnaɟi, AS: naǵi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagość ż., naga ż., nagus m., nagusek m., nagota ż.

przym. nagutki, naguteńki, naguchny, nagusi, nagusieńki

przysł. nago, naguteńko, nagusieńko

czas. obnażać

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) goły, obnażony, nieubrany, rozebrany

(1.2) łysy

(1.3) pustynny, ogołocony, niezalesiony, niepokryty, odkryty, łysy, niezarośnięty

(1.4) pusty, goły, surowy, bez ozdób, ascetyczny

(1.5) kwintesencjonalny, bez dodatków, bez upiększeń, bez uzupełnień, przen. czysty

(1.6) bezlistny

Wiktionary

nagiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. kołek do mocowania lin żagli na dużych jednostkach;

Wiktionary

Wikipedia

nagielski

nazwisko

SJP.pl

nagietek

roślina ozdobna z rodziny astrowatych, o długich, lancetowatych liściach, hodowana często w ogródkach; nogietek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Calendula|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;

(1.2) bot. roślina z rodzaju nagietek (1.1)

Wiktionary

→ nagietek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) otrzymany z nagieteka

(1.2) zawierający wyciąg z nagieteka

Wiktionary

Patrz:

nagietek

Wymowa:

IPA: ˌnaɟɛtˈkɔvɨ, AS: naǵetkovy

Wiktionary

rzecz. wygięcie n., wyginanie n., naginaczka ż.

Wiktionary

naginata

japońska broń drzewcowa stanowiąca rodzaj glewii o długiej rękojeści, składająca się z drzewca (ok. 180 cm) i umocowanego na nim żeleźca (ok. 40 cm); w czasach szogunatu głównie broń piechoty

SJP.pl

rzecz. naginięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) namrzeć, poumierać

(1.2) zagubić się, zapodziać się, zawieruszyć się

Wiktionary

nagipsowywać

przepajać, przesycać gipsem

SJP.pl

nagiąć

1. gnąc pochylić ku czemuś; przygiąć;
2. dostosować do kogoś lub czegoś; zmodyfikować; zmusić; skłonić

SJP.pl

nagięcie

1. gnąc pochylić ku czemuś; przygiąć;
2. dostosować do kogoś lub czegoś; zmodyfikować; zmusić; skłonić

SJP.pl

nagle

przysłówek

(1.1) w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) plural|nagiel.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nagle (ang. Suddenly) – amerykański film z 1954 w reżyserii Lewisa Allena
Nagle (fran. Soudain seuls) – francuski film z 2023 w reżyserii Thomasa Bidegaina

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nagle na ulicy rozległ się nieprzyjemny rechot.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnaɡlɛ, AS: nagle

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagłość ż., ponaglenie n., naglenie n., ponaglanie n.

czas. naglić ndk., ponaglać ndk., ponaglić dk.

przym. nagły, naglący

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) znienacka, niespodziewanie, gwałtownie, wtem, raptem; pot. ni z gruszki, ni z pietruszki; reg. śl. naroz

Wiktionary

naglej

stopień wyższy od przysłówka: nagle

SJP.pl

naglejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: nagły

SJP.pl

naglenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naglić.

Wiktionary

Powiązane:

przysł. nagle

czas. naglić, ponaglić

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naglądać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. naglądać ndk.

Wiktionary

naglądać

czasownik

(1.1) stpol. doglądać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɡlɔ̃ndat͡ɕ, AS: naglõndać

Wiktionary

(1.2) med. dotykający większą liczbę ludzi lub zwierząt

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;

przysłówek sposobu

(1.1) bez ubrania, goło

(1.2) bez dekoracji, zdobień

Wiktionary

Nago (jap. 名護市 Nago-shi) – miasto w Japonii, w prefekturze Okinawa.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nagodów – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Kutno
Nagodów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Gostynin

Wikipedia

nagoja

miasto w Japonii; Nagoya

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nagolennik

Wiktionary

nagolennica

część zbroi osłaniająca goleń; nagolenica, nagolennik

SJP.pl

nagolennik

nagolennica;
1. dawniej: część zbroi osłaniająca goleń;
2. ochraniacz używany przez sportowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. usztywniony ochraniacz, mający za zadanie osłaniać goleń

(1.2) hist. część zbroi ochraniająca goleń;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaɡɔˈlɛ̃ɲːik, AS: nagolẽ•ńik

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) nagolenica

Wiktionary

nagonasienne

grupa roślin naczyniowych; nagozalążkowe

SJP.pl

Wikipedia

nagonka

naganka;
1. zaganianie zwierzyny łownej w kierunku stanowisk myśliwskich;
2. zespół naganiaczy;
3. potocznie: zorganizowane działania skierowane przeciwko komuś, np. nielubianej osobie lub przeciwnikowi politycznemu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nagonka (socjologia)
nagonka w łowiectwie – naganka

mający odsłonięte skrzela; nagoskrzelny

SJP.pl

nagoszewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nagoszewo – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
Nagoszewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
Nagoszewo – dawna gmina
Nagoszewo – gromada

Wikipedia

nagoszyi

przymiotnik

(1.1) taki, który ma nagą szyję

Wiktionary

nagoszyn

Nagoszyn – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Żyraków. Ma status sołectwa.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Nagoszyn, po jej zniesieniu w gromadzie Bobrowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagotowanie n.

Wiktionary

nagouchy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający niezarośnięte uszy

Wiktionary

nagowie

jeden z demonów w hinduizmie

SJP.pl

Nagowie lub Naga – zbiorcze określenie ludów zamieszkujących w północno-wschodnich Indiach (stany Nagaland, Mizoram, Asam, Arunachal Pradesh) oraz przygraniczne tereny w Birmie. Posługują się 25 językami z podgrupy naga w ramach rodziny tybeto-birmańskiej.

Wikipedia

nagoya

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagus m., nagusek m., obnażanie n., obnażenie n., nagi mos.

czas. obnażać ndk., obnażyć dk.

przym. nagi, nagusieńki, nagutki

przysł. nago, nagusieńko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) golizna

Wiktionary

nagpur

miasto w Indiach

SJP.pl

Nagpur (marathi नागपूर, trl. "Nāgpur", trb. "Nagpur"; ang. "Nagpur") – miasto w środkowej części Indii, w stanie Maharashtra, na wyżynie Dekan nad rzeką Nag, na wysokości 310 metrów. Około 2 mln mieszkańców.

Nagpur jest 13 co do wielkości miastem w Indiach i 114 na świecie.

Wikipedia

nagpurski

przymiotnik od: Nagpur, miasto w środkowej części Indii

SJP.pl

nagradzający

1. wyróżniać nagrodą
2. rekompensować stratę, szkodę

SJP.pl

Patrz:

Wiktionary

1. zarejestrować dźwięk, obraz na nośniku;
2. potocznie: załatwić lub ułatwić coś komuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

(1.2) odczasownikowy od|nagrać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Prokurator pokazał w sądzie nagranie z kamery w hotelu, gdzie widać, jak urzędnik przyjmuje łapówkę od przestępcy.

(1.1) Odnaleziono nieznane wcześniej nagrania Elvisa Presleya. Prawdopodobnie wkrótce w radiu usłyszymy jego nowe piosenki.

(1.2) Nagranie kogoś bez jego wiedzy jest naruszeniem jego prywatności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɡrãɲɛ, AS: nagrãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. gra ż., nagrywarka ż., przygrywka ż.

czas. grać, nagrywać ndk., nagrać dk.

przym. nagraniowy, growy, grywalny

Wiktionary

nagrać

1. zarejestrować dźwięk, obraz na nośniku;
2. potocznie: załatwić lub ułatwić coś komuś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. nagrywać)

(1.1) zarejestrować obraz, dźwięk lub informację na jakimś nośniku

(1.2) pot. załatwić coś dla kogoś

czasownik zwrotny dokonany nagrać się

(2.1) utrwalić swój głos, grę lub wizerunek

(2.2) zagrać wielokrotnie, spędzić dużo czasu grając

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ten mężczyzna jest bardzo znany w środowisku muzycznym, nagrał wiele przebojów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnaɡrat͡ɕ, AS: nagrać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. przygrywka ż., nagrywarka ż., nagrywalnia ż., nagrywanie n., nagranie n.

czas. grać, nagrywać ndk.

przym. nagraniowy, growy

Wiktionary

nagrobek

płyta na grobie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

Wiktionary

Nagrobek – trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej. Mają na celu zachować pamięć o osobie zmarłej. Monumentalne budowle zwane są grobowcami.

Wykonane mogą być w formie usypanej mogiły (np. kurhan, kopiec), głazu, płyty, pomnika (dolmen, stela nagrobna) lub budowli (piramida egipska, mastaba, mauzoleum).

Wikipedia

IPA: ˌnaɡrɔpˈkarstfɔ, AS: nagropkarstfo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagrobek m.

przym. nagrobkarski, nagrobkowy, nagrobny

Wiktionary

nagrobkowy

umieszczany na nagrobkach; nagrobny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący nagrobkarstwa lub nagrobka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagrobkarstwo n., nagrobek m., grób mrz., grobowniki nmos.

przym. nagrobny, pozagrobowy

Wiktionary

nagrobny

umieszczany na nagrobkach; nagrobkowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest umieszczany na grobie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Rzeźba nagrobna, zgodnie z prądami odrodzenia, realistycznie oddawała rysy i postać zmarłego, przedstawiając go w charakterystycznej, na wpół podpartej pozie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɡrɔbnɨ, AS: nagrobny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagrobek m., nagrobkarstwo n., grobowniki nmos., grób mrz.

przym. nagrobkowy, nagrobowy, pozagrobowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nagrobkowy, epitafijny, sepulkralny

Wiktionary

nagroda

1. wyróżnienie
2. rekompensata, odszkodowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

(1.2) wynagrodzenie za wyrzeczenia, trudności lub straty

Wiktionary

Nagroda:

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W nagrodę za ściągnięcie jej kotka z drzewa poczęstowała strażaka ciastem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɡrɔda, AS: nagroda

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. wynagrodzenie n., nagradzanie n., nagrodzenie n.

czas. nagradzać ndk., wynagradzać ndk.

przym. nagrodowy, wynagrodzeniowy

Wiktionary

(1.1) dokonany od|nagradzać.

(1.2) ogrodzić wiele miejsc

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Publiczność głośnymi brawami nagrodziła przebojową arię tenora.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɡrɔd͡ʑit͡ɕ, AS: nagroʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. wynagrodzenie n., nagradzanie n., nagrodzenie n.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zebranie dużej ilości czegoś w jednym miejscu

(1.2) duża ilość czegoś nagromadzonego

Wiktionary

Nagromadzenie, accumulatio, congeries – figura retoryczna polegająca na użyciu wielu określeń analogicznych semantycznie lub składniowo, np. wyrażeń synonimicznych, porównań, przenośni dla wzmożenia atmosfery uczuciowej, często w formie wyliczenia. Zaliczana do figur retorycznych służących amplifikacji mowy (amplificatio).

Wikipedia

Powiązane:

czas. nagromadzić dk., zgromadzić dk., gromadzić ndk.

rzecz. gromada ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zgromadzenie, nazbieranie, naskładanie

(1.2) skupisko, zbiorowisko

Wiktionary

nagromadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. nagromadzać)

(1.1) zebrać wiele w jednym miejscu

czasownik zwrotny dokonany nagromadzić się (ndk. nagromadzać się)

(2.1) zebrać się w dużej liczbie lub ilości

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagromadzenie n., gromada ż.

czas. gromadzić

Wiktionary

nagrować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dokuczać

Wiktionary

nagrywalnia

pomieszczenie do nagrywania dźwięku

SJP.pl

nagrywalny

dający się nagrać

SJP.pl

nagrywanie

czas. grać, ugrać, nagrać dk.

przym. nagraniowy, growy

Wiktionary

nagrywka

potocznie: nagranie (dźwiękowe lub wideo)

SJP.pl

nagrzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nagrzać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagrzewanie n.

Wiktionary

nagrzbietnik

część uprzęży w postaci skórzanego pasa umieszczanego na grzbiecie konia do podtrzymywania pasów ciągowych

SJP.pl

nagrzejnikowy

znajdujący się na grzejniku

SJP.pl

nagrzew

w technice: nagrzewanie

SJP.pl

nagrzewacz

przedmiot służący do nagrzewania, np. kaloryfer

SJP.pl

nagrzewarka

Nagrzewarka – urządzenie techniczne do nagrzewania przedmiotów metalowych, zwykle do celów technologicznych (obróbka cieplna lub obróbka plastyczna).

Nagrzewarka indukcyjna - nagrzewa prądem wzbudzonym przez indukcję elektromagnetyczną.

Wikipedia

nagrzewnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie służące do ogrzewania powietrza;

Wiktionary

Nagrzewnica – urządzenie służące do ogrzewania powietrza.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ta hala ogrzewana jest nagrzewnicą elektryczną.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. grzejnik m., grzałka ż., podgrzewacz mrz.

przym. grzewczy

czas. nagrzać

Wiktionary

naguchny

zdrobnienie od: nagi; naguśki, nagutki, nagusieńki, naguteńki

SJP.pl

nagus

1. naga osoba; golas, golec;
2. potocznie: grzywacz chiński - rasa psa;
3. babka pieczona z utartych ziemniaków z mąką, cebulą, usmażonymi kawałkami boczku i innymi dodatkami; bugaj, rejbak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nagi mężczyzna lub chłopiec

Wiktionary

Nagus – staw w Polsce, położony w województwie kujawsko-pomorskim, w granicach administracyjnych Torunia.

Powierzchnia zbiornika wynosi 7,7 ha, a jego objętość wynosi 362,5 tys. m³. Średnia głębokość jest na poziomie 4,7 m, przy maksymalnej głębokości 10 m.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnaɡus, AS: nagus

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagota ż., nagi m., nagość ż.

:: fż. naguska ż.

przym. nagi, nagutki, naguśki, nagusieńki

przysł. nago, nagusieńko

czas. obnażać

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) golas

Wiktionary

nagusek

zdrobnienie od: nagus

SJP.pl

Nagusek ("Cheiromeles") – rodzaj ssaków z podrodziny molosów (Molossinae) w obrębie rodziny molosowatych (Molossidae).

Wikipedia

nagusieńki

zdrobnienie od: nagi; naguśki, naguchny, nagutki, naguteńki

SJP.pl

przymiotnik

przym. nagi

rzecz. nagi mos.

Wiktionary

nagutki

zdrobnienie od: nagi; naguśki, naguchny, nagusieńki, naguteńki

SJP.pl

przymiotnik

[czytaj: Nodź albo Nodj, w odmianie, np. Nagya - czytaj: Nodźa albo Nodja] nazwisko węgierskie (m.in. Imre Nagy, skazany na smierć i stracony premier Węgier)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Anikó Nagy – węgierska piłkarka ręczna
Antal Nagy (strona ujednoznaczniająca)
Antal Nagy-Pál – węgierski wioślarz
Ádám Nagy (strona ujednoznaczniająca)
Béla Nagy – węgierski zapaśnik
Dominik Nagy – węgierski piłkarz
Edmund Nagy – rumuński piłkarz
Gavril Nagy – rumuński piłkarz wodny
Géza Nagy – węgierski piłkarz
Imre Nagy (strona ujednoznaczniająca)
Imre Nagy – węgierski trener piłkarski
István Nagy (strona ujednoznaczniająca)

Wikipedia

nagórka

nazwisko

SJP.pl

nagórnik

ptak żyjący w Pieninach i Tatrach; drozd skalny

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nagórnik zwyczajny (Monticola saxatilis)
nagórnik brązowoskrzydły (Monticola rupestris)
nagórnik modroszyi (Monticola explorator)
nagórnik krótkopalcowy (Monticola brevipes)
nagórnik plamkowany (Monticola angolensis)
nagórnik białoskrzydły (Monticola cinclorhynchus)
nagórnik wschodni (Monticola gularis)
nagórnik kasztanowobrzuchy (Monticola rufiventris)
nagórnik mały (Monticola rufocinereus)
nagórnik nadbrzeżny (Monticola imerinus)
nagórnik turniowy (Monticola bensoni)
nagórnik mały (Monticola rufocinereus)

Wikipedia

nagórny

przymiotnik

(1.1) stpol. górny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɡurnɨ, AS: nagurny

Wiktionary

nagórski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nagórski – herb szlachecki
Nagórski – nazwisko
Nagórski – potok, dopływ Kamionki
Bohdan Nagórski (1890-1987) – inżynier
Grzegorz Nagórski (ur. 1964) – puzonista
Mateusz Nagórski (ur. 1986) – piosenkarz, gitarzysta, kompozytor
Jan Nagórski (1888-1976) – lotnik
Wiktor Nagórski (ujednoznacznienie)

Wikipedia

nagórzycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nagórzycami, dotyczący Nagórzyc

Wiktionary

nagład

ryba z rodziny skarpiowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Scophthalmus rhombus|L.|ref=tak., gatunek morskiej ryby przydennej z rodziny nagładowatych;

Wiktionary

Nagład ("Scophthalmus rhombus") – gatunek ryby flądrokształtnej z rodziny nagładowatych (Scophthalmidae). [].

Wikipedia

nagłaskać

nagłaskać się - zmęczyć się długim głaskaniem

SJP.pl

nagłaśnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nagłaśniać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Duże głośniki, służące do nagłaśniania wielkich pomieszczeń i otwartych przestrzeni zwane są megafonami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaɡwaɕˈɲä̃ɲɛ, AS: nagu̯aśńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. nagłaśniać ndk., nagłośnić dk.

rzecz. nagłośnienie

przym. głośnikowy, nagłośniowy

Wiktionary

nagłos

językoznawstwo: początek wyrazu, pierwsza głoska w wyrazie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. ruchoma chrząstka oddzielająca gardło od krtani;

Wiktionary

Nagłośnia ( epiglottis) – nieparzysty fałd błony śluzowej krtani ssaków, oddzielający gardziel od krtani, dzięki swojej ruchomości pełniący rolę w ochronie dolnych dróg oddechowych podczas połykania. U większości ssaków ma podłoże chrzęstne stanowiące chrząstkę nagłośniową ("cartilago epiglottica"), z którą bywa w uproszczeniu utożsamiana i wtedy określenia „nagłośnia” i „chrząstka nagłośniowa” stosowane są zamiennie.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. nagłaśnianie n., nagłośnienie n.

czas. nagłaśniać ndk., nagłośnić dk.

przym. nagłośniowy, nagłośnieniowy

Wiktionary

nagłośnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nagłośnić.

(1.2) techn. zespół urządzeń poprawiających jakość i moc odtwarzanego dźwięku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagłaśnianie n., nagłośnia ż.

czas. nagłośnić dk., nagłaśniać ndk.

przym. nagłośnieniowy, nagłośniowy, głośnikowy

Wiktionary

nagłośniowy

przymiotnik

(1.1) anat. dotyczący nagłośni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nagłośnia ż., nagłaśnianie n., nagłośnienie n.

czas. nagłaśniać ndk., nagłośnić dk.

przym. nagłośnieniowy

Wiktionary

nagłośnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. nagłaśniać)

(1.1) dokonany od|nagłaśniać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Film okazał się po amerykańsku sprawny, akcja konsekwentna i dobrze nagłośniona, cel szlachetny.

Wiktionary

przysł. nagle

czas. naglić

przym. nagły

Wiktionary

nagły

niespodziewany

SJP.pl

przymiotnik

1. napis umieszczony nad tekstem; wyodrębniona część tytułowa; tytuł kolumny czasopisma; tytuł;
2. część uprzęży końskiej składająca się z rzemieni przechodzących przez szczyt głowy konia i obejmujących potylicę;
3. zwieńczenie kolumny; głowica; kapitel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

(1.2) jeźdz. górna część uprzęży końskiej, składająca się z pasków leżących za uszami konia i obejmująca potylicę

(1.3) przest. zakończenie jakiegoś podłużnego przedmiotu mające kształt główki

(1.4) inform. w edytorach tekstu, obszar na górnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę

Patrz:

(1.2) nahajka (uderzenie)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nahajka ż.

Wiktionary

IPA: ˌnaxajˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: naχai ̯covać

Wiktionary

Powiązane:

czas. hajcować

rzecz. nahajcowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) napalić, nagrzać

Wiktionary

nahajcowywać

pospolicie: mocno napalać w piecu lub kuchence węglowej

SJP.pl

nahajka

nahaj;
1. skórzany bicz z krótką rękojeścią; kańczug, batog
2. rzadziej: raz zadany tym biczem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pleśćeciony bicz o krótkiej rękojeści

(1.2) uderzenie nahajką (1.1)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nahajka świsnęła ponownie.

Wiktionary

czas. naharać dk.

Wiktionary

naharować

potocznie: naharować się - zmęczyć się ciężką pracą; zharować się, uharować się, spracować się, napracować się

SJP.pl

nahasać

nahasać się -
1. spędzić dłuższy czas na hasaniu;
2. zmęczyć się hasaniem

SJP.pl

nahda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. odrodzenie kulturalne zapoczątkowane w Egipcie w XIX wieku, następnie rozprzestrzenione na kraje Lewantu (Liban, Syria, Palestyna, później Irak)

język aztecki; nahuatl

SJP.pl

jednostka monetarna Nigerii (1 naira = 100 kobo)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) monet. oficjalna waluta Nigerii

Wiktionary

Naira (NGN) – jednostka monetarna Nigerii.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) symbol. ₦, NGN

Wiktionary

nairobi

stolica Kenii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Kenii;

Wiktionary

Nairobi – miasto w Afryce, stolica Kenii, siedziba hrabstwa Nairobi, usytuowane w centrum kraju, na wysokości 1700 m n.p.m. u podnóża gór Aberdare i źródeł rzeki Athi. Jedno z największych miast Afryki Wschodniej. Główne gałęzie przemysłu to spożywczy, włókienniczy, chemiczny, drzewny i papierniczy. Ważny węzeł drogowy, ma połączenie kolejowe z Mombasą i Kampalą w Ugandzie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nairobi leży dosyć blisko równika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌna^jiˈrɔbʲi, AS: na^i ̯irobʹi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nairobijczyk mos., nairobijka ż.

przym. nairobijski

Wiktionary

nairobijczyk

mieszkaniec Nairobi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nairobi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnajrɔˈbʲijt͡ʃɨk, AS: nai ̯robʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Nairobi n.

:: fż. nairobijka ż.

przym. nairobijski

Wiktionary

nairobijka

[czytaj: najrobijka] mieszkanka Nairobi

rzecz. Nairobi n., nairobijczyk mos., nairobijka ż.

Wiktionary

naiskos

w starożytnej Grecji: typ nagrobka w postaci kapliczki ozdobionej reliefami przedstawiającymi zmarłego w otoczeniu pozostałych przy życiu członków rodziny

SJP.pl

Naiskos (gr. ναΐσκος; lm naiskoi) – rodzaj starogreckiego nagrobka w postaci świątynki z reliefową sceną figuralną we wnętrzu.

Zewnętrznie naśladował kształt distylowego "templum in antis", wyposażony w anty i przyczółek z tympanonem, główną część fasady miał wewnętrznie zdobioną wypukłym reliefem przedstawiającym scenę z udziałem żywych i zmarłego (nierzadko w postaci sceny rodzinnej). W sztuce sepulkralnej stosowany w V i IV wieku p.n.e.

Wikipedia

naiwniactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie naiwnym, łatwowiernym

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naiwniaczka ż., naiwniak m., naiwność ż.

przym. naiwniutki, naiwny

przysł. naiwnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) naiwność, frajerstwo, łatwowierność

Wiktionary

naiwniaczek

ironicznie o człowieku łatwowiernym, naiwnym lub udającym naiwnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od naiwniak

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naiwniak m.

przysł. naiwnie

przym. naiwniutki, naiwny

Wiktionary

naiwniaczka

potocznie: kobieta łatwowierna i prostoduszna; naiwniara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) durniacha, frajer, lolek, jeleń

Wiktionary

naiwniara

potocznie: kobieta łatwowierna i prostoduszna; naiwniaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. naiwna dziewczyna lub kobieta

Wiktionary

naiwnie

przysłówek

(1.1) w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Myślałam naiwnie, że będę mogła siedzieć przy klawiaturze i bawić się nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈ^jivʲɲɛ, AS: na^i ̯ivʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naiwniak m., naiwniaczek m., naiwniaczka ż., naiwniactwo n., naiwność ż.

Wiktionary

naiwność

łatwowierność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈ^jivnɔɕt͡ɕ, AS: na^i ̯ivność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naiwniak m., naiwniaczka ż., naiwniactwo n.

przym. naiwny, naiwniutki

Przykłady

(1.1) „Najbliższy” to stopień najwyższy od stopnia wyższego przymiotnika „bliższy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naj, AS: nai ̯

Wiktionary

naja

1. potocznie: kobra;
2. naja indyjska - gatunek węża z rodziny zdradnicowatych, jeden z najbardziej znanych węży jadowitych, osiągający do 2 metrów długości, zamieszkujący Azję, Tajwan i Archipelag Malajski; kobra indyjska, okularnik, okularnik indyjski

SJP.pl

(1.1) mitgr. nimfa wód lądowych, wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior,

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Najada – księżyc Neptuna
najada – w mitologii greckiej każda z nimf źródeł, potoków
najady (najadowate) – podrodzina pierścienic z rodziny Naididae

Wikipedia

najadekwatniej

stopień najwyższy od przysłówka: adekwatnie

SJP.pl

najadekwatniejszy

stopień najwyższy od przymiotnika: adekwatny; najbardziej adekwatny

SJP.pl

najady

boginki wodne w mitologi romańskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|najarać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. najarać dk.

przym. najarany

Wiktionary

najarany

potocznie:
1. wypalić dużo papierosów lub marihuany;
2. najarać się:
a) odurzyć się narkotykami, zwłaszcza marihuaną; zjarać się;
b) podniecić się

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: najarać się

przymiotnik

(2.1) pot. pod wpływem marihuany

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najaranie n., jaranie n.

1. atak, napad, agresja, napaść, inwazja;
2. napływ, tłumne przybycie, wtargnięcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. zbrojna agresja

(1.2) górna część skoczni narciarskiej

(1.3) jazda dla nabrania szybkości przed wykonaniem ewolucji

(1.4) film. szybkie zbliżenie kamery do filmowanych obiektów

(1.5) pot. żart. tłumne przybycie, zwykle nieoczekiwane

(1.6) przybycie

(1.7) urządzenie na które wjeżdżają samochody

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Najazd – zbrojna agresja, inwazja, na terytorium państwa/państw
Najazd – część skoczni narciarskiej
Najazd – inna nazwa autolawety (pojazd wyposażony w najazd – zabudowę autolawety

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Najazd trwał dwa lata.

(1.3) Skręt zaczynamy od najazdu, czyli nabrania rozsądnej prędkości w odpowiedniej postawie.

(1.6) Pociąg dokonał najazdu na stację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnajast, AS: nai ̯ast

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najeżdżanie n., najeźdźca mos., zajazd mrz.

czas. najeżdżać ndk., najechać dk.

stopień najwyższy od przysłówka: często

SJP.pl

przysłówek

(1.1) zwykle

forma przysłówka.

(2.1) najwyższy stopień przysłówka często

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ten autobus najczęściej się spóźnia, ale dziś przyjechał punktualnie.

(2.1) Najczęściej w Europie rozwodzą się Łotysze, Litwini i Duńczycy, a najrzadziej Maltańczycy i Słoweńcy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: najˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ̇j, AS: nai ̯čẽũ̯śćėi ̯

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zwykle, zazwyczaj, na ogół

Wiktionary

najda

nazwisko

czasownik

najdziszów

Najdziszów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Mierzęcice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Powiązane:

czas. wyjebać, jebać, najebać dk.

przym. jebnięty

Wiktionary

najebany

napierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. najebać (komuś) - pobić mocno (kogoś);
2. wrzucić, dodać wiele czegoś;
3. najebać się:
a) upić się;
b) napracować się

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wulg. pijany, nietrzeźwy

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: najebać

Wiktionary

Przykłady

(1.1) O kurwa, ale się najebałem, chyba nie dojdę do domu.

(2.1) Kto mi najebał tyle pieprzu do zupy?!

(2.2) Słyszałeś? Wczoraj najebali Wieśkowi, bo podskakiwał!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: najˈɛbat͡ɕ, AS: nai ̯ebać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najebka ż.

przym. najebany

zob. jebać.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) napierdolić (się)

Wiktionary

najebka

wulgarnie: impreza alkoholowa

SJP.pl

najebywać

wulgarnie:
1. wrzucać, dodawać wiele czegoś;
2. najebywać się - upijać się; nawalać się

SJP.pl

najechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|najechać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. najechać

rzecz. najeźdźca mos.

Wiktionary

najechać

1. wkroczyć zbrojnie na obce terytorium; napaść;
2. jadąc, wpaść na kogoś lub na coś; wjechać;
3. przybyć w dużej liczbie;
4. sprawić, że coś znajdzie się w zasięgu działania jakiegoś ruchomego urządzenia;
5. potocznie: zaatakować kogoś słownie, ostro skrytykować; naskoczyć, skoczyć;
6. najechać się:
a) zmęczyć się długą jazdą;
b) jadąc, przybyć jeden po drugim; zjechać się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. najeżdżać)

(1.1) dokonany od|najeżdżać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Germanie najechali Cesarstwo Rzymskie i zakończyli czasy starożytne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: najˈɛxat͡ɕ, AS: nai ̯eχać

Wiktionary

Powiązane:

czas. jechać, najeżdżać

rzecz. najazd m., najechanie n., najeźdźca mos.

przym. jeździecki

Wiktionary

najedzony

taki, który się najadł do syta; niegłodny, syty

SJP.pl

przymiotnik

:: fż. najemczyni ż.

czas. najmować ndk.

przym. najemny, najemniczy, najmowy

najemnik

najemniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z najemnikami, dotyczący najemników

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najemnik m., najem mrz., najemca mos.

Wiktionary

najemnik

1. żołnierz służący w obcym wojsku za opłatą;
2. dawniej: człowiek wynajmujący się do pracy;
3. pogardliwie: osoba wynajmowana za pieniądze do zrobienia czegoś niegodnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;

(1.2) rzad. pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny

(1.3) pogard. człowiek, który za pieniądze dokonuje czynów niegodnych, haniebnych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

najemnik – członek wojska najemnego, ochotnik walczący za pieniądze
Najemnik – album grupy Dżem
Najemnik – film z 1973 roku
Najemnik – film z 2006 roku
Najemnik – hiszpańska seria komiksowa

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zanim zwerbowało go KGB, pracował jako najemnik w Afryce.

(1.2) Wujek Karol zatrudniał latem w swoim sadzie wielu najemników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈjɛ̃mʲɲik, AS: nai ̯ẽmʹńik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najemca m., najmowanie n., wynajmowanie n., wynajęcie n.

czas. najmować ndk., wynajmować ndk., wynająć dk.

przym. najemny, najemniczy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kondotier

(1.2) pracownik najemny

Wiktionary

najemny

1. wynajęty za pieniądze;
2. wykonywany dla kogoś za zapłatą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wynajęty za określoną opłatą

(1.2) wykonywany dla kogoś za określoną opłatę

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Czy praca najemna dla innych ludzi to szczyt moich ambicji?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈjɛ̃mnɨ, AS: nai ̯ẽmny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najemnik m., najemca mos., najem mrz., najmita mos.

Powiązane:

rzecz. najezdnik m., najazd m., najeżdżanie n., najechanie n.

czas. najeżdżać ndk., najechać dk.

przym. najezdniczy, najezdny, najazdowy, jeździecki, najeźdźczy

Wiktionary

najeżdżać

czasownik

(1.1) dokonywać inwazji

(1.2) jadąc, wpadać na coś lub na kogoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie tylko dwory warowne najeżdżał, ale i Ławrę Peczerską złupił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: nai ̯ežǯać

Wiktionary

Powiązane:

czas. przejeżdżać, jechać, najechać dk.

rzecz. najeźdźca m., najazd m., najeżdżanie n.

Wiktionary

najeżka

tropikalna ryba morska z rzędu najeżkokształtnych; jeżówka; diodon; jeżoryb; rybojeż

SJP.pl

najeżkokształtne

rząd ryb promieniopłetwych; rozdymkokształtne

SJP.pl

najeżony

przymiotnik

(1.1) pokryty czymś ostrym, sterczącym

(1.2) mający groźny, nieprzystępny wygląd

(1.3) przepełniony czymś trudnym do przezwyciężenia, rozwiązania

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: najeżyć

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zwykle sterczące wąsiki ułożyły mu się poziomo; za to włosy miał bardziej najeżone.

(1.2) Wojciech, mędrzec ponury, łapie młodzież żywą, A najeżony miną poważnie żarliwą (…)

stopień najwyższy od przymiotnika: dobry

SJP.pl

forma przymiotnika.

(1.1) stopień najwyższy od dobry

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Najlepszy – powieść Waldemara Łysiaka
Najlepszy – amerykański film z 2009 w reżyserii Shany Feste
Najlepszy – polski film z 2017 w reżyserii Łukasza Palkowskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) pot. (żart. lub pogard.) adwokat

(1.2) środ. muz. (żart. lub rub.) konferansjer

Wiktionary

Przykłady

(1.1) — Poza tym muszę pana mecenasa poinformować, że byłem w Bradomsku. // — Wiem o tym — spokojnie przyznał adwokat — widywano tam nawet pułkownika z pewną przystojną, mniejsza zresztą z kim… // Kaczanowski z lekka poczerwieniał. Cios był celny. Skąd ten najmimorda mógł wiedzieć o tym flirciku?

(1.1) — Korytarzowiec międlił, że aż mi go było żal, ostatecznie jego klient spędzi za kratkami parę lat. // — Parę? // — Dwadzieścia pięć, bez możliwości wcześniejszego zwolnienia. // — Pewnie złożą apelację. // — A jakby inaczej? Najmimorda wyciągnie z niego ostatni grosz.

(1.1) Aż trudno uwierzyć, że […] ciągle nic się nie wyjaśniło. Kto o tym wiedział? Kto… kto mógł teraz czynić starania, żeby wyjaśnić jego sytuację? Ten cudaczny najmimorda, który powinien go bronić, a był przekonany o jego winie? Kto jeszcze?

(1.1) gw-pl|Warszawa.: Byłam [w teatrze] i powiem pani, że […] już w drugiem akcie pierwszą chustkie musiałam wyżymać, a jak ten najmimorda, ten adwokacina za grosz, przyjeżdża z tem swojem niewiniątkiem […], z tą całą nauczycielką z poślubnej podróży […] – drugą chustkie musiałam na poręczy krzesełka rozwiesić, żeby mnie podeschła na czwarty akt.

(1.1) środ. przestęp. Naprzeciwko niego siedział elegancki mężczyzna w nienagannie skrojonym garniturze, typ palanta z dobrą bryką i kieszeniami pełnymi hajsu. W pierwszej chwili pomyślałem, że to jakiś dziany adwokat, najmimorda, ale usłyszałem, jak rozklejony całkiem chłopak, podnosząc słuchawkę, mówi do tamtego „tato”, i już wszystko było dla mnie jasne.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zob. adwokat.

SJP.pl

partykuła

(1.1) stpol. bynajmniej

forma przysłówka.

rzecz. najmowanie n., najem mrz., najemca mos., najemnik mos., najmita mos.

przym. najemny

czas. wynajmować

Wiktionary

najmowicz

nazwisko

SJP.pl

najmowniejszy

stopień najwyższy od przymiotnika: mowny

SJP.pl

najmowo

Najmowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Zbiczno.

We wsi jest przystanek kolejowy Najmowo.

przymiotnik

(1.1) daw. najbardziej ostatni

Wiktionary

Przykłady

(1.1) I nucąc polkę, od której spocił by się najostatniejszy taper, zaczyna biegać tam i z powrotem po pokoju.

(1.1) (…) posiadał wprawdzie skrzypki, lecz grał jak najostatniejszy rzempoła.

Wiktionary

Powiązane:

przym. ostatni

przysł. ostatnio

(1.1) Antonina najprawdopodobniej nic o tym nie wiedziała.

Wiktionary

Powiązane:

przym. prawdopodobny

stopień najwyższy od przymiotnika: wysoki

SJP.pl

forma przymiotnika.

(1.1) mający największą wysokość

(1.2) najwyżej położony

(1.3) posiadający największy zakres kompetencji

(1.4) stanowiący największą wartość, fundament, istotę rzeczy

(1.5) o największym nasileniu, najbardziej intensywny

(1.6) wybitnie się wyróżniający

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najwyższość ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) naczelny

rzecz. najądrze n.

Wiktionary

nająć

1. zatrudnić kogoś;
2. nająć się - zatrudnić się u kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. najmować)

(1.1) wynająć kogoś do pracy

(1.2) wziąć czyjąś własność w czasowe i płatne użytkowanie; wziąć w najem

czasownik zwrotny dokonany nająć się (ndk. najmować się)

(2.1) podjąć u kogoś zatrudnienie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. najęcie n., najem mrz., najmita mos.

przym. najemny

przyjść do kogoś nagle, bez zapowiedzi, zjawić się u kogoś gwałtownie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nachodzić)

(1.1) dokonany od|nachodzić.

czasownik zwrotny dokonany najść się (ndk. nachodzić się)

(2.1) dokonany od|nachodzić się.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nachodźca m., najście n., nachodzenie n.

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nakamura – dzielnica Nagoi
Aiko Nakamura (ur. 1983) – tenisistka
Akimasa Nakamura (ur. 1961) – astronom
Aleksy Nakamura (1561–1619) – męczennik, błogosławiony Kościoła katolickiego
Asumiko Nakamura (ur. 1979) – mangaka
Ayumi Nakamura (ur. 1990) – siatkarka
Chie Nakamura (ur. 1978) – seiyū
Daiki Nakamura (ur. 1962) – seiyū
Daisuke Nakamura (ur. 1980) – zawodnik MMA
Hikaru Nakamura (ur. 1984) – mangaka
Hikaru Nakamura (ur. 1987) – szachista
Hiroko Nakamura (1944–2016) – pianistka, laureatka VII Konkursu Chopinowskiego

nakarcznik

część uprzęży końskiej, stanowiący pas skórzany opierający się na karku konia

SJP.pl

nakarmiać

potocznie: karmić, pożywiać

SJP.pl

nakarmić

1. zaspokoić czyjś głód;
2. nakarmić się:
a) zaspokoić swój głód;
b) zmęczyć się karmieniem kogoś, czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|karmić.

(1.2) dokonany od|nakarmiać.

czasownik zwrotny dokonany nakarmić się

(2.1) dokonany od|karmić się.

(2.2) dokonany od|nakarmiać się.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakarmianie n., nakarmienie n., karmienie n., pokarm mrz., karmidło n.

czas. nakarmiać, karmić

przym. pokarmowy

Wiktionary

nakastlik

gwarowo: stolik nocny, szafka nocna; nachtkastlik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) norma działania

(1.2) polecenie, któremu powinno się podporządkować

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnakas, AS: nakas

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakazywanie n., nakazanie n.

czas. nakazywać ndk., nakazać dk.

przym. nakazowy

przysł. nakazowo

Wiktionary

nakazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nakazać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. nakazać, nakazywać

rzecz. nakaz m.

Wiktionary

nakazać

polecić komuś coś zrobić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. nakazywać)

(1.1) dokonany od|nakazywać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przyszły autor czterotomowej historii I Międzynarodówki nakazał spalenie wszystkich przechowywanych przez siebie dokumentów Bakunina.

(1.1) Nie wiadomo, jakie względy nakazały administracji papieskiej zlecić przykre zadanie eksterminacji kotów zakonnicom z Collegium Teutonicum.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈkazat͡ɕ, AS: nakazać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakaz m., nakazanie n., nakazywanie n.

przym. nakazowy

czas. nakazywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Śląsk Cieszyński niechać

Wiktionary

nakazowość

cecha systemu zarządzania, który polega na odgórnym wydawaniu rozporządzeń

SJP.pl

nakazowy

1. urzędowo: związany z nakazem, dotyczący nakazu (zarządzeniem, rozporządzeniem), np. tryb nakazowy;
2. w ekonomii: gospodarka nakazowa - gospodarka narodowa zarządzana przez administrację państwową; gospodarka centralnie sterowana, gospodarka nakazowo-rozdzielcza;
3. w prawie: postępowanie nakazowe:
a) orzeczenie obowiązku zapłaty należności na wniosek powoda, z możliwością zgłoszenia zarzutów przez pozwanego;
b) postępowanie w sprawie o wykroczenie, w której z uwagi na małą szkodliwość czynu nie ma potrzeby wymierzenia kary innej niż grzywna

SJP.pl

nakazywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. nakazać)

(1.1) wydawać nakaz, polecenie, rozkaz

(1.2) stawiać wymagania

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakaz mrz., nakazanie n., nakazowość ż., nakazywanie n.

czas. nakazać dk.

przym. nakazowy

przysł. nakazujący

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kazać, polecać, rozkazywać, rozporządzać, zarządzać, zlecać

(1.2) wymagać, żądać

Wiktionary

nakfa

waluta Erytrei (1 nakfa = 100 centów)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) monet. waluta Erytrei;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nakfa – waluta Erytrei
Nakfa – miasto w Erytrei

SJP.pl

nakielnica

Nakielnica – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki.

Nakielnica uzyskała lokację miejską w 1555 roku, zdegradowana przed 1600 rokiem. Wieś dóbr prestymonialnych kapituły kolegiaty łęczyckiej w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku. Do 1924 roku istniała gmina Nakielnica. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego.

Wikipedia

nakielski

przymiotnik od: Nakło nad Notecią

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Nakła, związany z Nakłem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

powiat nakielski – powiat w Polsce, w zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego
Andrzej Nakielski – polski piłkarz i trener
Samuel Nakielski – rzymskokatolicki duchowny, archiwista, bibliotekarz i historiograf

Wikipedia

IPA: ˌnacɛˈrɔvat͡ɕ, AS: naḱerovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. kierowanie n., kierowca mos., nakierowanie n.

czas. kierować

przym. kierowniczy

Wiktionary

nakierunkować

skierować coś na określony cel lub kierunek

SJP.pl

nakiełczarka

obrabiarka do nawiercania nakiełków w wałkach metalowych; centrówka

SJP.pl

nakiełek

stożkowe wgłębienie na końcu obrabianego przedmiotu, w które wchodzi kieł obrabiarki

SJP.pl

rzecz. Nakło n.

:: fż. naklanka ż.

przym. nakielski

Wiktionary

naklanka

mieszkanka Nakła (miasta w Polsce); Nakielanka, Nakielka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nakła nad Notecią

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wczoraj naklankom udało się wygrać z kcyniankami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Nakło n.

:: fm. naklanin mos.

przym. nakielski

Wiktionary

nakleić

1. przymocować za pomocą kleju; przykleić;
2. sklejając wytworzyć pewną liczbę czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|naklejać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naklejanie n., naklejenie n., naklejka ż., klej mrz., naklejeczka ż., naklejanka ż.

czas. kleić, naklejać ndk.

Wiktionary

naklejanka

1. obrazek powstały przez naklejenie na kartonie kolorowych fragmentów papieru lub tkaniny; wyklejanka, wylepianka;
2. wycinanka ludowa z papieru naklejana na ścianę; nalepianka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. pisanka powstająca przez naklejenie na powłokę jajka różnych materiałów

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Danka zrobiła zdjęcie pięknej naklejance w muzeum etnograficznym.

Wiktionary

Powiązane:

czas. naklejać ndk., nakleić dk.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naklejka ż., naklejeczka ż., naklejanie n., naklejanka ż.

przym. naklejający, naklejany

czas. nakleić

Wiktionary

Synonimy:

ochraniacz na kolano używany np. przez sportowców lub podczas pracy wykonywanej w pozycji klęczącej

przymiotnik

(1.1) montowany na kranie

Wiktionary

nakrapiany

spryskiwać coś kroplami cieczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma kropki, plamkaamki odmiennego koloru

(1.2) pot. żart. taki, któremu towarzyszy alkohol, zwykle w dużych ilościach

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: nakrapiać

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Prom zadrżał łagodnie, gdy przelatywał przez wrota hangaru, wreszcie wolny. Wirował wśród nakrapianego gwiazdami bezmiaru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakraˈpʲjãnɨ, AS: nakrapʹi ̯ãny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. kropka ż., kropidło n., nakrapianie n., nakrapianość ż.

IPA: ˌnakrɛɕˈlɛ̃ɲɛ, AS: nakreślẽńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. nakreślić dk., nakreślać ndk.

rzecz. nakreślanie n.

Wiktionary

nakreślik

nakreślik dębowiec - motyl z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

nakreślić

czasownik przechodni dokonany (ndk. nakreślać)

(1.1) dokonany od|nakreślać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Z talentem i z widoczną sympatią nakreślił Gorki postaci przywódców rewolucyjnych – Sincowa, Własowa, Nachodki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈkrɛɕlʲit͡ɕ, AS: nakreślʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakreślanie n., nakreślenie n.

(1.1) odczasownikowy od|nakryć.

(1.2) coś, co okrywa, zasłania, osłania

(1.3) naczynia i sztućce na stole

Wiktionary

Zobacz też: zastawa stołowa.

Nakrycie (nakrycie rzutowe) – funkcja ciągła formula_1 z przestrzeni topologicznej formula_2 do przestrzeni topologicznej formula_3 taka że każdy punkt w formula_4 ma otoczenie otwarte formula_5 równomiernie pokryte na skutek działania funkcji formula_1 (precyzyjna definicja jest podana niżej).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈkrɨt͡ɕɛ, AS: nakryće

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakrywanie n., nakrywa ż., nakryw m., nakrywka ż.

czas. kryć, nakryć dk., nakrywać ndk.

przym. nakrywkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) zastawa

Wiktionary

nakrywa

rzadko: przykrywa, pokrywa, wieko

SJP.pl

nakrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nakrywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakrɨˈvãɲɛ, AS: nakryvãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakrycie n., nakrywa ż., nakryw m., nakrywka ż.

czas. nakryć dk., nakrywać ndk.

przym. nakrywkowy

Wiktionary

nakrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. nakryć)

(1.1) kłaść coś na wierzchu czegoś / kogoś, osłaniając to

(1.2) układać na stole, przed posiłkiem, zastawę, sztućce, serwetki itp.

(1.3) przyłapywać, zastać kogoś na czymś występnym lub wstydliwym

czasownik zwrotny niedokonany nakrywać się (dk. nakryć się)

(2.1) kłaść coś na samym sobie

(2.2) kryć, skrywać samego siebie zbyt długo lub zbyt często

zdrobnienie od: nakrywka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: nakrywka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakrɨˈvɛt͡ʃka, AS: nakryvečka

Wiktionary

nakrywka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzecz służąca do nakrywania

(1.2) anat. część tylna konara mózgu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ta srebrna nakrywka to od tamtego kielicha na końcu półki.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakrywanie n., nakrycie n.

czas. kryć, nakryć dk., nakrywać ndk.

(1.1) osłonić poprzez położenie czegoś na czymś

(1.2) pot. znaleźć kogoś w sytuacji popełniania czegoś zabronionego, złego

czasownik zwrotny dokonany nakryć się (ndk. nakrywać się)

(2.1) osłonić siebie poprzez umieszczenie czegoś na sobie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakrycie n., nakrywanie n., nakrywka ż.

czas. nakrywać

Wiktionary

nakrzemować

nasycić krzemem

SJP.pl

nakrzub

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nakręcać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakrɛ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: nakrẽncãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. nakręcać ndk., nakręcić dk.

rzecz. nakrętka ż., nakręcenie n.

Wiktionary

nakręcany

1. wyposażony w mechanizm do nakręcania, np. nakręcany zegar;
2. przeznaczony do przymocowania na wierzchu czegoś poprzez kręcenie, np. nakręcany filtr

SJP.pl

nakręcarka

urządzenie do przechowywania zegarka z automatycznym mechanizmem kontrolującym pracę sprężyny napędowej zegarka; rotomat, nakręcacz

SJP.pl

nakręcać

czasownik przechodni niedokonany (dk. nakręcić)

(1.1) kręcąc mocować coś na gwintowanym przedmiocie

(1.2) okręcać lub nawijać coś wokół czegoś

czasownik zwrotny niedokonany nakręcać się (dk. nakręcić się)

(2.1) być mocowanym na gwintowanym przedmiocie poprzez kręcenie

(2.2) być okręcanym lub nawijanym na coś

(2.3) być uruchomianym przez naciąganie sprężyny

(2.4) przen. pot. wzrastać lub nasilać się

(2.5) przen. pot. nabierać coraz więcej zaangażowania emocjonalnego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Talerz szlifierski należy nakręcać na wrzeciono napędowe zawsze ręcznie.

(1.2) W gitarze jest zawsze kilka kołków stroikowych, na które nakręca się struny.

(1.3) Klasyczne metronomy z wahadłem trzeba od czasu do czasu nakręcać, zaś do elektronicznych potrzeba tylko baterii.

(1.3) Rzecki postrzegał świat jako świat marionetek, które lubił nakręcać podczas urządzania wystawy sklepowej.

(1.4) W tym miejscu nakręcano ujęcie z dwoma mężczyznami pijącymi wino na ławce.

(1.4) Wojskowi amerykańscy robili sobie zdjęcia i nakręcali filmy pokazujące, jak pastwią się nad więźniami […]

(1.5) Trzeba pamiętać o tym, że nakręcając spiralę emocji nigdy nie wiadomo, co znajdzie się na jej końcu.

(1.5) Błędne koło, w jakim tkwi autorka, nakręca tylko jej egocentryzm i skupienie się na sobie, na kochaniu tylko siebie…

(1.6) Pani jest uśmiechnięta i energiczna, czym nakręca uczniów do nauki.

(2.1) Zakupiona nakrętka wygląda dobrze, lecz nie nakręca się na oryginalną ośkę.

(2.2) Od tego zależy, jak szybko żyłka będzie nakręcać się na szpulę.

(2.2) Moje włosy nakręcają się najlepiej zaraz po umyciu.

(2.3) Zegarek automatyczny nakręca się sam podczas noszenia na ręku.

(2.4) Wtedy ludzie zaczną więcej kupować i gospodarka będzie się nakręcać.

(2.5) Nie nakręcam się na ten film, bo z reguły wolę książkową wersję, niż ekranizacje.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakręcenie n., nakręcanie n., nakrętka ż., kręcenie n., zakręt m., krętek m., zakrętka ż.

czas. kręcić ndk., nakręcić dk., zakręcać ndk., zakręcić dk., skręcać ndk., skręcić dk.

przym. nakręcany, kręty, nakrętkowy

przysł. nakręcająco, kręto

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) przykręcać

(1.2) okręcać, nawijać

(1.4) kręcić, filmować

(1.5) wzmagać, nasilać, potęgować

(1.6) stymulować, mobilizować, motywować, pobudzać

(2.2) okręcać się, nawijać się

(2.4) wzmagać się, nasilać się, potęgować się

(2.5) pobudzać się, zapalać się, podpalać się

Wiktionary

nakręcenie

potocznie: stan odczuwania silnych emocji zachęcających do jakiegoś zadziałania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nakręcić.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Po sukcesie pierwszej części filmu, realizatorzy zapowiedzieli nakręcenie sequelu.

Wiktionary

(1.1) Pamiętaj, żeby nakręcić zegar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: nakrẽńćić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakręcanie n., nakręcenie n., nakrętka ż.

→ nakrętka

SJP.pl

Patrz:

nakrętka

nakrętny

przeznaczony do nakręcania

SJP.pl

naksos

1. wyspa na Morzu Egejskim;
2. greckie miasto na wyspie Naksos

SJP.pl

Wikipedia

naksyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Naksos, dotyczący Naksos

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Naksos

Wiktionary

naktuz

podstawa kompasu okrętowego w postaci wąskiej szafki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. kurwa ż., kurewka ż., kurwica ż., wkurwianie n., podkurwianie n., podkurwienie n., kurwienie n., skurwienie n., kurwowanie n., kurwik m.

czas. nakurwiać ndk., wkurwiać ndk., podkurwiać ndk., kurwować ndk., kurwić ndk.

przym. kurewski, kurwi

wykrz. kurwa

Nakwasin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Mała Wieś.

skrót

(1.1) = nakład

Wiktionary

nakład

1. suma pieniędzy, ilość pracy, sił, energii itp. włożona w wykonanie jakiegoś przedsięwzięcia
2. liczba egzemplarzy wydawnictwa (książki, czasopisma)
3. ogłoszenie drukiem jakiegoś dzieła; wydanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) suma pieniędzy włożona w jakąś inwestycję

(1.2) liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nakład w poligrafii (liczba lub finansowanie publikacji)
nakład w ekonomii (sposób organizacji produkcji)
nakłady

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dzieło wydane nakładem autora.

(1.2) Książka ukazała się w nakładzie 50 tysięcy egzemplarzy.

Wiktionary

dający się nałożyć

SJP.pl

nakładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nakładać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakwaˈdãɲɛ, AS: naku̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. rozkładać, nakładać ndk., nałożyć dk.

Wiktionary

nakładany

potocznie o kieszeniach, mankietach: przyszywany na wierzchu ubrania; naszywany

SJP.pl

nakładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. nałożyć)

(1.1) umieszczać przedmiot lub rozprowadzać substancję na innym przedmiocie albo substancji

(1.2) praw. ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę

(1.3) białystok. zakładać ubranie

czasownik zwrotny niedokonany nakładać się (dk. nałożyć się)

(2.1) przen. mylić lub łączyć ze sobą wrażenia, zjawiska

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na swoją delikatną cerę nakłada tylko niewielką ilość pudru.

(1.2) W średniowieczu nakładano na mieszczan wysokie podatki.

(1.3) Nie wychodź nigdzie tak lekko ubrany, nakładaj drugi sweter.

(2.1) To było dawno temu, moje wspomnienia się nakładają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈkwadat͡ɕ, AS: naku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

aspekt dokonany nałożyć

rzecz. łoże n., nakład, nakładanie, nakładca

przym. nakładczy

czas. kłaść, zakładać, wkładać, rozkładać, odkładać

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pokrywać, okładać

(1.3) ubierać, oblekać

Wiktionary

nakładca

osoba lub instytucja dająca środki na wyprodukowanie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która daje środki finansowe na wyprodukowanie czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) instytucja, która daje środki finansowe na wyprodukowanie czegoś

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fż. nakładczyni ż.

czas. nakładać

Wiktionary

nakładczy

praca nakładcza - wytwarzanie różnych wyrobów na zlecenie i rachunek nakładcy, z jego surowców, we własnym pomieszczeniu i za pomocą własnych narzędzi

SJP.pl

nakładczyni

właścicielka firmy, instytucji dająca środki na wyprodukowanie czegoś

SJP.pl

nakładem

SJP.pl

nakładka

materiał, tworzywo nakładane w jakiejś formie na inne materiały

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w znaczeniu ogólnym
- przedmiot nakładany na inny przedmiot
w technice
- element konstrukcyjny złącza
- część złącza ciesielskiego
- część broni strzeleckiej osłaniająca lufę
- nakładka ochronna imadła – zobacz imadło
w informatyce
- fragment programu nakładkowego
- niepoprawna nazwa powłoki systemu operacyjnego
- potoczna nazwa programu rozszerzającego możliwości innego programu
inne znaczenia

Wikipedia

nakładkowy

→ nakładka

SJP.pl

Patrz:

nakładka

nakładochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. relacja pomiędzy ilością pieniędzy i innych środków produkcji zużytych podczas produkcji do wysokości produkcji

(1.2) ekon. potrzeba zużycia dużej ilości pieniędzy i innych środków produkcji na wytworzenie danej rzeczy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W okresie tym wzrost wartości nakładów był w przybliżeniu równy wzrostowi produkcji rolniczej i w rezultacie nakładochłonność produkcji rolniczej nie uległa zauważalnej zmianie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakwadɔxˈwɔ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: naku̯adoχu̯õ•ność

Wiktionary

Powiązane:

przym. nakładochłonny

Wiktionary

nakładochłonny

przymiotnik

(1.1) wymagający zużycia relatywnie dużej ilości pieniędzy i innych środków produkcji do osiągnięcia określonej wysokości produkcji

(1.2) wymagający zużycia dużej ilości pieniędzy i innych środków produkcji do bycia wytworzonym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnakwadɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: naku̯adoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakładochłonność

Wiktionary

nakładowy

oparty na nakładzie, stanowiący nakład

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z nakładem (liczbą egzemplarzy)

(1.2) ekon. dotyczący nakładów, czyli poniesionych kosztów lub zużytych zasobów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakładowość ż.

Wiktionary

nakłamać

czasownik zwrotny niedokonany nakłaniać się (dk. nakłonić się)

(2.1) nakłaniać siebie nawzajem

(2.2) nakłaniać siebie samego

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakłanianie n., nakłonienie n.

czas. nakłonić

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) namawiać, perswadować, przekonywać, skłaniać, zachęcać

(2.1) namawiać się, przekonywać się, skłaniać się, zachęcać się

(2.2) namawiać się, przekonywać się, skłaniać się, zachęcać się

Wiktionary

nakło

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. Nakło nad Notecią - miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi i osad w Polsce

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nakło – dawna nazwa miasta Nakło nad Notecią, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią
Nakło – część wsi Grądy w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Małkinia Górna
Nakło – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Tarnów Opolski
Nakło – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Stubno
Nakło – osada w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Kępice
Nakło – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Lelów
Nakło – zniesiona osada w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Lelów
Nakło – część wsi Kotulin w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek
Nakło – dawna nazwa wsi Nakło Śląskie, w woj. śląskim, w pow. tarnogórskim, w gminie Świerklaniec
Nakło – gromada w powiecie tarnogórskim
Nakło – gromada w powiecie włoszczowskim
Nakło – dawna gmina

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Irmina wyprowadziła się z Nakła w październiku 1999 roku.

1. zachęcić kogoś do czegoś; namówić; przekonać;
2. nakłonić się - przekonać się do czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. nakłaniać)

(1.1) dokonany od|nakłaniać.

czasownik zwrotny dokonany nakłonić się (ndk. nakłaniać się)

(2.1) dokonany od|nakłaniać się.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Według relacji świadków, syn próbował nakłonić ojca do przekazania majątku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈkwɔ̃ɲit͡ɕ, AS: naku̯õńić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nakłanianie n., nakłonienie n.

czas. nakłaniać ndk.

Wiktionary

nakłucie

zabieg polegający na wprowadzeniu drożnej igły do jamy ciała, narządu, torbieli itp. w celu pobrania tkanki lub płynu do badania albo w celu wyciągnięcia nagromadzonego tam płynu; punkcja

SJP.pl

nakłuwacz

pręt z ostrym końcem, służący do nakłuwania lub rozdrabniania czegoś; szpikulec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biur. biurowy szpikulec do nakłuwania kartek papieru

(1.2) roln. rolniczy przyrząd używany do nakłuwania

(1.3) med. techn. przyrząd używany do nakłuwania palca w celu pobrania krwi na pasek do glukometru

Wiktionary

1. czymś ostrym i cienkim zrobić w czymś niewielki otwór;
2. wbić coś na coś ostrego i cienkiego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wbijać coś o cienkim ostrzu, np. igłę, szpilkę

Wiktionary

rzecz. nalewka ż., nalewaczka ż., nalewak m., nalaniec m., nalewanie n.

czas. olać, nalewać ndk., nalać dk.

przym. nalany, nalewny, nalewkowy, nalewkowaty

Wiktionary

nalaniec

zniekształcony chorobowo płód zwierzęcy

SJP.pl

nalany

napełnić cieczą

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) skrót|imiesł.|imiesłów|imiesłów. przym. bierny od: nalać

przymiotnik

(2.1) pot. tęgi, mający grube rysy

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Był to wysoki mężczyzna, około czterdziestki, o opalonej, nalanej twarzy.

Wiktionary

Powiązane:

czas. nalać, nalewać

rzecz. nalanie n., nalewanie n., nalewka ż.

Wiktionary

nalaskowski

nazwisko

SJP.pl

nalatać

nalatać się - potocznie:
1. przebyć długą trasę drogą powietrzną;
2. o ptakach, owadach: zmęczyć się fruwaniem;
3. zmęczyć się bieganiem; naganiać się, nabiegać się

SJP.pl

nalazek

nazwisko

SJP.pl

nalać

napełnić cieczą

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. nalewać)

(1.1) dokonany od|nalewać.

(1.2) pot. środ. pobić

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Z konduktorem poszłam po wrzątek. Nalałam do wiadra i nagle zobaczyłam gazetę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnalat͡ɕ, AS: nalać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nalewka ż., nalewaczka ż., nalewak m., nalaniec m., nalewanie n., nalanie n.

czas. olać, nalewać ndk.

przym. nalany, nalewny, nalewkowy, nalewkowaty

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) reg. pozn. gichnąć

Wiktionary

nalborczyk

nazwisko

SJP.pl

nalczycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nalczykiem, dotyczący Nalczyka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Do posła do Dumy Gorbunowa przybyło trzech włościan z terskiego obwodu z uchwałą gminy nalczyckiej i przynieśli zdawałoby się nieprawdopodobną wiadomość.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Nalczyk mrz.

Wiktionary

nalczyk

stolica Kabardo-Bałkarii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Wiktionary

Nalczyk (ros. Нальчик) – miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej. Powierzchnia miasta wynosi 67 km² (według innych źródeł 131), a w 2020 roku liczyło 239 583 mieszkańców.

Wikipedia

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) mocno lub uparcie domagać się czegoś

(1.2) przest. o zwierzęciu: lekko utykać

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Żona nalegała, abym odkurzał codziennie. To było chore!

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naleganie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) domagać się, kłaść nacisk, nagabywać, nakłaniać, namawiać, napierać, nastawać, obstawać, podkreślać, ponaglać, przynaglać, upierać się, zmuszać

(1.2) kuleć

Wiktionary

nalepa

część pieca, przypiecek, na którym się wygrzewano i pod którym można było rozpalać ogień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. część pieca, na której się wygrzewano

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nalepa – wieś w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Czastary
Adam Nalepa (ur. 1972) – polski reżyser
Alfred Nalepa (1856–1929) – austriacki zoolog
Baltazar Nalepa (1822–1872) – polski działacz ruchu ludowego
Irena Nalepa (ur. 1951) – polska farmakolog, neurobiolog i neurolog
Jakub Nalepa (ur. 1987) – polski informatyk
Jerzy Nalepa (ur. 1926) – polski historyk
Maciej Nalepa (ur. 1978) – polski piłkarz
Michał Nalepa (ur. 1993) – polski piłkarz
Michał Nalepa (ur. 1995) – polski piłkarz
Piotr Nalepa (ur. 1965) – polski gitarzysta i kompozytor
Tadeusz Nalepa (1943–2007) – polski muzyk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈlɛpa, AS: nalepa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

nalepiać

przymocowywać coś do czegoś za pomocą kleju

SJP.pl

nalepić

przymocować coś do czegoś za pomocą kleju

SJP.pl

nalepka

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etykieta naklejana na towar

(1.2) kartka zawierająca krótką informację naklejana na jakiś przedmiot

(1.3) zdrobn. nalepa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nalepka (naklejka) – kawałek folii lub papieru, najczęściej posiadający samoprzylepne właściwości
nalepka niepocztowa – wydane przez niepocztowe organizacje bądź instytucje okolicznościowe wydawnictwo, które jest przeznaczone do nalepiania na listach
Barbara Nalepka (ur. 1993) – polska kick-bokserka i zawodniczka MMA
Ján Nálepka (1912–1943) – słowacki wojskowy i partyzant
Kamil Nalepka (ur. 1995) – polski trener i statystyk siatkarski
Krzysztof Nalepka (ur. 1967) – polski piłkarz i trener

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Sprzedawczyni nakleiła nalepkę na towar.

(1.2) W hurtowni ekspedientka nakleiła nalepkę na towar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈlɛpka, AS: nalepka

Wiktionary

Powiązane:

(1.1-2)

rzecz. nalepianie ndk., nalepienie dk.

czas. nalepiać ndk., nalepić dk., lepić

(1.3)

rzecz. nalepa

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) naklejka

Wiktionary

nalepkowy

→ nalepka

SJP.pl

Patrz:

nalepka

nalew

1. powłoka pokrywająca papier
2. półprodukt do wyrobu wódek gatunkowych i likierów; macerat

SJP.pl

Nalew – roztwór wodnoalkoholowy substancji zapachowo–smakowych wyekstrahowanych z surowców roślinnych, o zawartości alkoholu od 40 do 85% obj.

Stanowi półprodukt przy wyrobie nalewek, wódek smakowych i likierów. Otrzymywany jest przez macerację roztworem spirytusu owoców, ziół, przypraw itd.

Wikipedia

nalewajek

nazwisko

SJP.pl

nalewak

dozownik do napojów

SJP.pl

nalewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nalewać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jeśli w piwie jest osad, unika się jego nalewania wraz z piwem (z wyjątkiem piw pszenicznych).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnalɛˈvãɲɛ, AS: nalevãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nalewka ż., nalewaczka ż., nalewak m., nalaniec m., nalanie n.

czas. olać, nalewać ndk., nalać dk.

przym. nalany, nalewny, nalewkowy, nalewkowaty

Wiktionary

nalewać

napełniać cieczą

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. nalać)

(1.1) napełniać cieczą

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Potem wypijali z dziadkiem kieliszeczek, nalewali sobie następny…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈlɛvat͡ɕ, AS: nalevać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nalewka ż., nalewaczka ż., nalewak m., nalaniec m., nalewanie n., nalanie n.

czas. olać, nalać dk.

przym. nalany, nalewny, nalewkowy, nalewkowaty

Wiktionary

naleweczka

zdrobnienie od: nalewka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: nalewka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnalɛˈvɛt͡ʃka, AS: nalevečka

Wiktionary

nalewka

1. napój alkoholowy przyrządzony przez zalanie spirytusem owoców suszonych lub świeżych
2. leczniczy roztwór etanolowy otrzymywany przez ekstrakcję surowców roślinnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem

(1.2) farm. roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nalewka (napój alkoholowy)
nalewka (farmacja)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Świekrucha Danki podarowała nam trzy nalewki własnej roboty: z tarniny, z głogu i z mirabelek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈlɛfka, AS: nalefka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nalewaczka ż., nalewak m., nalaniec m., nalewanie n., nalanie n.

czas. olać, nalewać ndk., nalać dk.

przym. nalany, nalewny, nalewkowy, nalewkowaty

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) likier

Wiktionary

nalewkowaty

chrząstka nalewkowata - chrząstka budująca szkielet chrzęstny krtani

SJP.pl

nalewowy

→ nalew

SJP.pl

Patrz:

nalew

naleziński

nazwisko

SJP.pl

naleśniczek

zdrobnienie od: naleśnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: naleśnik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnalɛɕˈɲit͡ʃɛk, AS: naleśńiček

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naleśnik mrz., naleśnikarnia ż.

przym. naleśnikowy

Wiktionary

naleśnik

potrawa w postaci bardzo cienkiego placka z ciasta usmażonego na patelni, zawiniętego z dowolnym farszem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. spoż. cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

(1.2) środ. fot. niewielki, cienki obiektyw

(1.3) pot. żart. beret

(1.4) pot. żart. uderzenie w twarz

(1.5) obraź. kobieta

Wiktionary

Naleśnik – proste danie mączne smażone na patelni; bardzo cienki placek usmażony z rzadkiego ciasta.

Pierwszy spisany polski przepis znajduje się w najstarszej polskiej książce kucharskiej Compendium Ferculorum z 1682 roku, autorstwa Stanisława Czernieckiego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Uwielbiam naleśniki z dżemem truskawkowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈlɛɕɲik, AS: naleśńik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naleśnikarnia ż.

:: zdrobn. naleśniczek m.

naleśniki

potrawa w postaci bardzo cienkiego placka z ciasta usmażonego na patelni, zawiniętego z dowolnym farszem

SJP.pl

naleśnikowy

→ naleśnik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od: naleśnik

Wiktionary

potocznie:
1. naschodzić się, przyleźć tłumnie dokądś;
2. utkwić, dostać się gdzieś w większej ilości

SJP.pl

należeć

1. być przedmiotem zobowiązania (np. "Należy ci się nagana za nieznajomość ZDS.");
2. być elementem jakiegoś zbioru, grupy, społeczności itp.;
3. być czyjąś własnością

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) być w posiadaniu czyimś

(1.2) być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru

(1.3) (tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się

czasownik zwrotny dokonany należeć się

(2.1) (tylko forma bezosobowa) należy się = przysługuje

czasownik modalny (predykatyw) używany dla wyrażenia obowiązku, powinności, stosowności działania; powinno się, wypada, trzeba, potrzeba

SJP.pl

czasownik niefleksyjny nieosobowy

(1.1) powinno się; warto, trzeba, wypada

forma czasownika.

(2.1) 3 os. lp. ter. należeć

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Z ogniem należy się obchodzić bardzo ostrożnie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈlɛʒɨ, AS: naležy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trzeba, warto, potrzeba

Wiktionary

należycie

przysłówek sposobu

(1.1) odpowiednio, właściwie

(1.2) dokładnie, porządnie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jej praca nie została należycie doceniona.

(1.2) Zanim wrócę, podłoga w kuchni ma być należycie wyszorowana.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnalɛˈʒɨt͡ɕɛ, AS: naležyće

Wiktionary

Powiązane:

czas. należeć

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rzetelny, odpowiedni, właściwy

Wiktionary

należący

1. być przedmiotem zobowiązania (np. "Należy ci się nagana za nieznajomość ZDS.");
2. być elementem jakiegoś zbioru, grupy, społeczności itp.;
3. być czyjąś własnością

SJP.pl

nalibocki

→ Naliboki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Naliboków, związany z Nalibokami

Wiktionary

Patrz:

Naliboki

naliboki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Naliboki – wieś w obwodzie grodzieńskim Białorusi
Naliboki – wieś (dawne miasteczko) w obwodzie mińskim Białorusi
Naliboki – dawna gmina
Puszcza Nalibocka
Zbrodnia w Nalibokach

(2.1) zmęczyć się liczeniem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Do Morskiego Oka wędrowało średnio 670 turystów dziennie, a w Dolinie Chochołowskiej naliczono 360 osób w ciągu dnia.

Wiktionary

czas. nalinić

Wiktionary

nalinić

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. z trudem coś zgromadzić, zebrać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nalinienie n.

Wiktionary

nalipek

krępak nalipek - gatunek ćmy z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

nalizać

nalizać się - zmęczyć się lizaniem

SJP.pl

naliściak

nalot

1. cienka warstwa pojawiająca się na powierzchni czegoś;
2. wpływ pewnej idei czy koncepcji na czyjąś twórczość lub zachowanie;
3. pojawienie się dużej ilości czegoś w krótkim czasie;
4. nadzwyczajna rewizja lub kontrola;
5. atak lotniczy;
6. łączny czas odbytych lotów;
7. młode pokolenie drzew powstałe z samosiewu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. cienka warstwa pyłu, pary itp. osiadła na jakiejś powierzchni

(1.2) chem. warstwa tlenków osiadająca na metalu w wyniku utleniania

(1.3) med. jasna powłoka pokrywająca narząd w wyniku jakiegoś schorzenia

(1.4) książk. przen. widoczny w twórczości artysty lub w czyimś zachowaniu wpływ jakiejś idei, kultury itp.

(1.5) wojsk. atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;

(1.6) środ. lotn. łączny, udokumentowany czas lotów wykonanych przez pilota, odbytych przez samolot bądź silnika

(1.7) środ. leśn. faza rozwoju drzewostanu obejmująca okres życia od samozasiewu do 20 lat, w której drzewka nie przekraczają zazwyczaj wysokości runa leśnego;

(1.8) pot. niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.

(1.9) pot. nagłe pojawienie się kogoś lub czegoś w dużej liczbie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nalot – atak lotniczy
nalot – cienka warstewka grzybów mikroskopijnych na podłożu
nalot – faza rozwoju drzewostanu
Nalot – album zespołu Azyl P
nalot płynny – rodzaj osadu atmosferycznego

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nalot kurzu na jego starych meblach był naprawdę duży.

(1.2) Musicie usunąć nalot rdzy z całego tego płotu.

(1.6) W oficjalnych źródłach pojawiły się rozbieżne dane na temat liczby godzin nalotu poszczególnych członków załogi Tu-154M nr 101.

(1.7) To, jakie gatunki drzew pojawiają się w nalocie, zależy od charakteru zalesianego terenu.

(1.8) Wszyscy stale baliśmy się nalotu policji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnalɔt, AS: nalot

Wiktionary

Powiązane:

czas. latać, nalatywać ndk., nalecieć dk.

rzecz. naleciałość ż., lot m., nalocik mrz.

przym. oblatany

Wiktionary

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ruch państw niezaangażowanych (ang. Non-Aligned Movement, NAM)
Kwas N-acetylomuraminowy (ang. N-acetylmuramate, NAM)
NAM – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Namibii

Wikipedia

Wymowa:

IPA: nãm, AS: nãm

Wiktionary

namacalniej

stopień wyższy od przysłówka: namacalnie

SJP.pl

namacalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest namacalne

Wiktionary

Powiązane:

przym. namacalny

przysł. namacalnie

Wiktionary

namacalny

1. dający się wyczuć dotykiem;
2. niebudzący wątpliwości

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niewątpliwy, oczywisty, pewny

(1.2) możliwy do wyczucia zmysłem dotyku

Wiktionary

macając natrafić na coś

SJP.pl

czasownik

(1.1) macając wyczuć coś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Cesia namacała w ciemnościach miękką tkaninę szlafroka i niemrawo wpychając dłoń w rękaw zastanawiała się, czy ojciec już poszedł do pracy i czy nie zapomniał zostawić dla niej gorącej wody na herbatę.

Wiktionary

namacywać

rzadko: macając coś długo, wiele razy, natrafić na coś

SJP.pl

namagać

czasownik nieprzechodni niedokonany

Wymowa:

IPA: ˌnãmalɔˈvãɲɛ, AS: nãmalovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. pomalować, namalować dk., malować ndk.

rzecz. malarz mos., malowanie

przym. malarski

Wiktionary

namalować

czasownik przechodni dokonany

przymiotnik relacyjny

namaszczenie

1. naznaczyć olejem podczas sakramentu;
2. posmarować tłuszczem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|namaścić.

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dziadek Rudolf zmarł zaraz po namaszczeniu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namaszczanie n., maszczenie n.

czas. namaścić dk., namaszczać ndk.

Wiktionary

namaszczony

czasownik zwrotny namawiać się

(2.1) pot. porozumiewać się z kimś, omawiać coś, umawiać się na coś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Planował wówczas różne formy protestu, aby przełamać zmowę obojętności. Namawiał grupy Żydów do zbiorowego samobójstwa przed parlamentem brytyjskim w Londynie.

(1.1) Odpowiadam, że oczywiście, i namawiam ją do opracowania tych korespondencji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nãˈmavʲjät͡ɕ, AS: nãmavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namowa ż., namawianie n., namówienie n.

czas. namaszczać ndk.

rzecz. namaszczenie n.

Wiktionary

namdhari

rzeczownik

(1.1) rel. odłam sikhów;

Wiktionary

Namdhari – odłam sikhów wierzących w Satguru Ram Singha jako żyjącego XII guru, (w przeciwieństwie do sikhizmu głównego nurtu, który twierdzi że autorytet guru został po śmierci X guru Gobinda Singha w 1708 roku przelany na świętą księgę Guru Granth Sahib).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wegetarianami jest obecnie 26 milionów sikhów, sekta namdhari i Ruch Złotej Świątyni (…)

Wiktionary

nameko

łuskwiak nameko - gatunek grzybów z rodziny pierścieniakowatych, składnik zupy miso

SJP.pl

namiar

1. określenie miejsca ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów; peleng;
2. informacja pozwalająca określić miejsce pobytu kogoś lub usytuowania czegoś

SJP.pl

Namiar, peleng – w nawigacji jest to pojęcie oznaczające wartość kąta pomiędzy kierunkiem odniesienia a kierunkiem, w którym obserwowany jest obiekt namierzany. Kierunkiem odniesienia jest najczęściej kierunek północny lub diametralna (oś) jednostki (statku, samolotu), na której znajduje się obserwator. Wierzchołek kąta stanowi oko obserwatora. Namiaru dokonuje się w celu określenia pozycji, kursu oraz prędkości jednostki.

Wikipedia

namiastka

produkt zastępczy; surogat; ersatz; erzac

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co zastępuje inną rzecz, ale nie dorównuje jej jakością

(1.2) spoż. artykuł sporządzony z nieoryginalnych, gorszych surowców

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ale w innych miejscach nie było tej jedynej w swoim rodzaju atmosfery – namiastki przedwojennego Poznania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nãˈmʲjastka, AS: nãmʹi ̯astka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namiastkowość ż.

przym. namiastkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) erzac / ersatz, podróbka, surogat, proteza

Wiktionary

namiastkowy

→ namiastka

SJP.pl

Patrz:

namiastka

namib

pustynia w Namibii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. przybrzeżna pustynia położona na południu Afryki, głównie na terenie Namibii, a także w Angoli i Południowej Afryce;

Wiktionary

Pustynia Namib położona jest głównie w Namibii, w południowo-zachodniej Afryce na wybrzeżu Atlantyku. Rozpoczyna się na terenie Angoli i rozciąga wzdłuż całego wybrzeża Namibii, tj. od ujścia rzeki Kunene na granicy z Angolą na północy po ujście rzeki Oranje na południu, na granicy z RPA. "Namib" w języku nama oznacza „olbrzymi”, a w innym tłumaczeniu „miejsce, gdzie nic nie ma”. Od tego słowa pochodzi nazwa Namibii.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Namibia ż., Namibijczyk mos., Namibijka ż.

przym. namibski, namibijski

Wiktionary

namibia

państwo w Afryce ze stolicą w Windhuku; Republika Namibii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W Namibii jest bardzo ciepło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nãˈmʲibʲja, AS: nãmʹibʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Namib mrz., Namibijczyk mos., Namibijka ż.

Wiktionary

namibijka

mieszkanka Namibii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Namibii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnãmʲiˈbʲijka, AS: nãmʹibʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Namibia ż.

:: fm. Namibijczyk mos.

przym. namibijski

Wiktionary

namibijski

przymiotnik od: Namibia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Namibia

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Igrzyska w Atenach będą przysłowiowym łabędzim śpiewem namibijskiego sprintera, Franka Fredericksa, którego kariera trwa już dwie dekady.

Wiktionary

namiestnik

namiestniczo

dawniej: zastępczo

SJP.pl

namiestniczy

→ namiestnik

SJP.pl

Patrz:

namiestnik

osoba sprawująca władzę w zastępstwie panującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. osoba sprawująca władzę nad określonym terytorium w imieniu panującego

(1.2) hist. w I Rzeczypospolitej: stopień wojskowy w jeździe polskiego autoramentu, niższy oficer; Gloger|namiestnik.

(1.3) hist. w starożytnym Rzymie: urzędnik, któremu powierzono władzę nad prowincją, miał kompetencje sądownicze i podatkowe

(1.4) przest. zastępca

(1.5) harc. osoba stojąca na czele namiestnictwa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Namiestnik – osoba zastępująca panującego, sprawująca w jego imieniu władzę w kraju, prowincji, dzielnicy lub na innym określonym terytorium
- namiestnik – namiestnik króla w Królestwie Polskim (1815–1918)
- namiestnik – jako namiestnik cesarza austriackiego najwyższy urzędnik cywilny w Królestwie Galicji i Lodomerii w latach 1866–1918
- Namiestnik Rzeszy – od 1933 pełnomocnik rządu III Rzeszy na powierzonym sobie obszarze, od 1939 najwyższy urzędnik cywilny w Kraju Warty i Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie; mniejszy zakres kompete...
- Lord namiestnik Irlandii – reprezentant Korony Brytyjskiej w Irlandii
- namiestnicy Niderlandów Habsburskich
- namiestnik – w starożytnym Rzymie urzędnik, którego zadaniem była kontrola ściągania podatków w prowincjach
w XVII–XVIII w. oficer jazdy polskiej i piechoty sprawujący dowództwo, władzę nad chorągwią w czasie nieobecności porucznika lub rotmistrza; po 1776 podoficer w kawalerii
w harcerstwie – osoba stojąca na czele namiestnictwa
namiestnicy Gondoru – urzędnicy ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
Gubernator
Locum tenens

Wikipedia

Powiązane:

rzecz.

Powiązane:

rzecz. mieszadło n., mieszanie n.

czas. mieszać

Wiktionary

naming

[czytaj: nejming] środowiskowo: tworzenie nazw w marketingu

rzecz. namiot m.

przym. namiotowy

Wiktionary

namiot

rodzaj przenośnego schronienia używanego przez jedną lub więcej osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) turyst. wojsk. rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

(1.2) ogrod. konstrukcja pokryta folią służąca do hodowli roślin ciepłolubnych

Wiktionary

o cechach namiotnikowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

namiotnikowce

przedstawiciel rodziny motyli różnoskrzydłych

SJP.pl

namiotnikowiec

przedstawiciel rodziny motyli różnoskrzydłych

SJP.pl

namiotowisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wydzielony kawałek terenu przeznaczony do biwakowania pod namiotami

przysłówek

(1.1) w sposób namiętny; w sposób wywołujący pożądanie lub świadczący o pożądaniu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Całowali się długo i namiętnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nãˈmʲjɛ̃ntʲɲɛ, AS: nãmʹi ̯ẽntʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namiętność, namiętności

przym. namiętny

czas. roznamiętniać

Wiktionary

namiętniej

stopień wyższy od przysłówka: namiętnie

SJP.pl

namiętniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: namiętny

SJP.pl

namiętnostka

przelotna, krótkotrwała namiętność, skłonność; słabostka

SJP.pl

namiętności

1. stan uczuciowy występujący z wielką siłą;
2. silne, jednostronne zainteresowanie jakąś dziedziną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gwałtowne uczucia

forma rzeczownika.

(2.1) D., C., Ms., W. lp. i M., D., B., W. plural|namiętność.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Namiętności (film 1996) − amerykański melodramat w reżyserii Jona Avneta
Namiętności (film 1969) − szwedzki film psychologiczny w reżyserii Ingmara Bergmana
Namiętności – włoska telenowela z 1986

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. namiętność ż.

przym. namiętny

przysł. namiętnie

Wiktionary

namiętność

1. stan uczuciowy występujący z wielką siłą;
2. silne, jednostronne zainteresowanie jakąś dziedziną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan uczuciowy występujący z wielką siłą, w szczególności w odniesieniu do miłości fizycznej

(1.2) przen. poet. bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką

Wiktionary

Namiętność – stan silnego odczuwania emocji, bądź uczucie skierowane wobec danej pasji, zainteresowania. Zachodzi wówczas, gdy dyspozycja do pragnień staje się tłem afektów, które człowieka opanowują wbrew głosowi rozsądku.

Pojęcie namiętności w języku polskim najczęściej odnosi się do seksualności i zmysłowości. Wiąże się je ze stanem odczuwania silnego i nieodpartego uczucia do drugiej osoby, które powoduje utratę kontroli intelektualnej nad zachowaniem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: nãˈmʲjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ, AS: nãmʹi ̯ẽntność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namiętności lm.

czas. roznamiętniać ndk.; roznamiętnić dk.

przym. namiętny

przysł. namiętnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gorączka, popęd, zapał, żądza, gwałtowność, ogień, pasja, pociąg, skłonność, słabość, zamiłowanie, żar, żarliwość

(1.2) pasja

Wiktionary

namiętny

przymiotnik

(1.1) świadczący o pożądaniu

(1.2) o uczuciach, gestach, zachowaniach: pełen gwałtowności, namiętności, intensywności

(1.3) żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Usta pomalowane czerwoną szminką uchodzą za bardzo namiętne.

(1.2) Ku swemu zdumieniu wkrótce pokochała Czarny Ląd, jego mieszkańców i tajemniczego myśliwego (…), z którym połączył ją namiętny romans.

(1.3) Był on namiętnym miłośnikiem szachów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nãˈmʲjɛ̃ntnɨ, AS: nãmʹi ̯ẽntny

Wiktionary

Powiązane:

przysł. namiętnie

rzecz. namiętność ż., namiętności

czas. roznamiętniać

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zmysłowy, gorący

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na szczęście facet był niegroźny, tylko zdesperowany i dość namolnie umawiał się na kawę.

(1.1) A co robić, kiedy w pobliżu namolnie zaczyna bzykać pszczoła czy osa?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namolność ż.

namolny

Powiązane:

przym. namolny

przysł. namolnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) natrętność, natarczywość, nachalność; posp. upierdliwość

Wiktionary

namolny

potocznie: narzucający się komuś do znudzenia; nachalny, natarczywy

SJP.pl

przymiotnik

(1.2) pot. pejor. maseczka ochronna

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Obejrzałem się i zobaczyłem rakarza, który schwycił na lasso pięknego rudego spaniela, bo był bez namordnika i nie na smyczy.

Wiktionary

Wiktionary

namulizna;
1. osad naniesiony przez wodę; namuł;
2. obszar pokryty osadem naniesionym przez wodę

SJP.pl

Wikipedia

namur

belka drewniana oparta na murze (najczęściej mocowana do wieńca), na której opierają się krokwie; namurnica, murłata, murłat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;

(1.2) geogr. adm. belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);

Wiktionary

Wiktionary

Powiązane:

czas. namydlać ndk.

Wiktionary

namysł

rozważanie czegoś, zastanawianie się nad czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozważenie czegoś w myślach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Barbara Namysł (ur. 1944) – polska architektka i urbanistka
Jan Namysł (1882–1942) – polski wojskowy
Piotr Namysł (1944–2016) – polski architekt

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zdjął okulary, chciał je rozbić, ale po namyśle włożył z powrotem na nos.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. myśl m.

czas. myśleć ndk., namyślać się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) refleksja, przemyślenie

Wiktionary

namysław

imię męskie

SJP.pl

rozważanie czegoś, zastanawianie się nad czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Namislavia, Namslau, Namysłōw) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, siedziba powiatu namysłowskiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Namysłów. Historycznie leży na Dolnym Śląsku, na Równinie Oleśnickiej, będącą częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez niego rzeka Widawa oraz jej mniejsze dopływy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: nãˈmɨswuf, AS: nãmysu̯uf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. namysłowianin m., namysłowianka ż.

namówienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|namówić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: nãmuvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. namówić dk., namawiać ndk.

rzecz. namawianie n., namowa ż.

Wiktionary

namówić

czasownik przechodni dokonany (ndk. namawiać)

(1.1) dokonany od|namawiać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pewnego niedzielnego przedpołudnia namówiłem więc Halila oraz pana Bieganka z konsulatu na wspólną wycieczkę autobusem do Gizy.

(1.1) Uprosiliśmy Jerzego, aby namówił kierownika zespołu muzycznego do dalszej gry.

Wiktionary

lud tunguski zamieszkujący tereny dalekiego wschodu Syberii

SJP.pl

Wikipedia

nanajski

dotyczący Nanajów, ludu zamieszkującego dolny Amur i Ussuri

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nanajami, dotyczący Nanajów

(1.1) war. nancyjski

Wiktionary

nanchang

[czytaj: nanczang] miasto w Chinach; Nanczang

SJP.pl

Nanchang (chiń. 南昌; pinyin "Nánchāng", wym. []) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, stolica prowincji Jiangxi.

Wikipedia

nancy

1. [czytaj: nąS-I] miasto we Francji;
2. [czytaj: nans-i] obce imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji;

Wiktionary

Nancy (, ; niem. "Nanzig") – miasto we wschodniej Francji, nad rzeką Meurthe (dopływ Mozeli) i Kanałem Marna-Ren, ośrodek administracyjny regionu Lotaryngia (do 2015) i departamentu Meurthe i Mozela; 104 600 mieszkańców (2004), zespół miejski 331 363 (1999).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wcześniej, bo już od 1940 r., w północnej strefie okupowanej działało siedem placówkaacówek gestapo: w Paryżu, Nancy, Dijonie, Orleanie, Rouen, Rennes, Bordeaux.

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Rhea|ref=tak., szybki i duży nielot przypominający strusia;

Wiktionary

Nandu, strusie amerykańskie, strusie pampasowe – rząd (Rheiformes) i rodzina (Rheidae) ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnãndu, AS: nãndu

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rea

Wiktionary

nanercz

gatunek drzew i krzewów uprawianych w Ameryce Północnej i Południowej

SJP.pl

Nanercz ("Anacardium" L.) – rodzaj roślin z rodziny nanerczowatych. Obejmuje 20 gatunków. Występują one w międzyzwrotnikowej strefie obu kontynentów amerykańskich. Jeden gatunek – nanercz zachodni jest szeroko rozpowszechniony jako roślina uprawna. Dostarcza on tzw. „jabłka nanerczowego” (soczysta szypuła owocu) oraz właściwych owoców, którymi są orzechy nanerczowe zwane też nerkowcami i orzechami cashew.

Wikipedia

nanerczowate

rodzina roślin z rzędu mydleńcowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Anacardiaceae|R. Br.|ref=tak., rodzina roślin z rzędu mydleńcowców;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wiele nanerczowatych posiada duże znaczenie użytkowe.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nanercz mrz., nanerczowaty mrz.

Wiktionary

nanerczowaty

o cechach nanerczowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

nanerczowy

→ nanercz

SJP.pl

Patrz:

nanercz

naniepokoić

1. spędzić dłuższy czas na niepokojeniu kogoś;
2. naniepokoić się - niepokoić się przez dłuższy czas

SJP.pl

naniesienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nanieść.

Wiktionary

(1.1) Ponadto na kartogramie naniesiono granice Częstochowskiego Okręgu Rudonośnego, sieć rzeczną, ośrodki miejskie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnãɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: nãńėść

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naniesienie n., nanoszenie n., nanos m., nanośnik mrz.

czas. nieść ndk., nanosić ndk.

Wiktionary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nãˈɲizat͡ɕ, AS: nãńizać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nanizanie n., nanizywanie n.

czas. nizać ndk., nanizywać ndk.

Wiktionary

nanizm

wzrost znacznie poniżej średniej w danej populacji; karłowatość

SJP.pl

nanizywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

czas. nanizać

rzecz. nanizywanie n.

Wiktionary

nankin

gęste płótno bawełniane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj tkaniny bawełnianej o gęstym splocie;

Wiktionary

Nankin (chiń. 南京) – stolica prowincji Jiangsu, port nad dolną Jangcy, dawna stolica Chin.

Wiktionary

nankinowy

wykonany z nankinu

SJP.pl

nankińczyk

mieszkaniec Nankinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nankinu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Nankin mrz.

:: fż. nankinka ż.

przym. nankiński

Wiktionary

nankiński

związany z Nankinem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nankinem, dotyczący Nankinu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Nankin mrz., nankińczyk mos., nankinka ż.

Wiktionary

nanning

stolica Guangxi, regionu autonomicznego w Chinach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowych Chinach, ośrodek administracyjny regionu autonomicznego Kuangsi;

Wiktionary

Nanning (chiń. upr. 南宁; chiń. trad. 南寧; pinyin "Nánníng") – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, stolica regionu autonomicznego Kuangsi zamieszkanego przez mówiących po tajsku Zhuangów.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nanorurki jednowarstwowe zbudowane są z jednej warstwy atomów.

nanocząsteczka

nanocząstka

cząstka o wielkości od 1 do 100 nanometrów; nanocząsteczka

SJP.pl

nanodrut

nanostruktura w postaci drutu o średnicy rzędu nanometra; nanokabel

SJP.pl

nanoelektronika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;

Wiktionary

Nanoelektronika – termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych. Przy tak małych rozmiarach znaczenie mają efekty kwantowe, takie jak zjawiska spinowe, tunelowanie kwantowe oraz niepodzielność i dyskretność stanów elektronowych.

Wikipedia

nanofanerofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

Patrz:

nanomateriał

Wymowa:

IPA: ˌnãnɔ̃matɛrʲjaˈwɔvɨ, AS: nãnõmaterʹi ̯au̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nanomateriał

Wiktionary

nanomedycyna

medycyna, w której stosowana jest nanotechnologia

SJP.pl

nanometr

jednostka długości równa 10^(-9) metra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jednostka długości równa jednej miliardowej metra

Wiktionary

nanopor

bardzo mały kanalik, tunelik o wielkości rzędu nanometra

SJP.pl

nanopowłoka

powłoka o grubości mierzonej w nanometrach

SJP.pl

nanorobot

hipotetyczna maszyna o wielkości nieprzekraczającej 100 nanometrów; nanobot, nanomaszyna, nanit

SJP.pl

nanorurka

struktura powstała z połączenia atomów lub cząsteczek w formę pustego w środku walca o średnicy rzędu nanometra

SJP.pl

nanos

luźny osad tworzący się na dnie; szlam; muł

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nanos – rodzaj chrząszczy z rodziny poświętnikowatych
Nanos – masyw górski w Górach Dynarskich w Słowenii
Nanos – miejscowość w Gminie Vipava w Słowenii
Nanos – dawna osada na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Kuropole

Wikipedia

nanosatelita

sztuczny satelita bardzo małych rozmiarów

SJP.pl

Nanosatelita, nano-satelita, nanosat – rodzaj bardzo małego sztucznego satelity. Do tej kategorii należą urządzenia o masie od 1 do 10 kg. Nanosatelitami są np.: NanoSail-D2, O/OREOS, czy też, zaprojektowane i zbudowane w Polsce, sztuczne satelity naukowe Lem i Heweliusz.

Wikipedia

nanosatelitarny

→ nanosatelita

SJP.pl

Patrz:

nanosatelita

nanosekunda

jednostka czasu równa jednej miliardowej sekundy (skrót: ns)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miar. jednostka czasu równa jednej miliardowej części sekundy;

Wiktionary

Nanosekunda (ns) – podwielokrotna jednostka czasu w układzie SI, równa jednej miliardowej sekundy:

(1.1) kłaść, rozprowadzać na powierzchni

(1.2) wprowadzać poprawki lub zmiany w tekście czy innym opracowaniu

(1.3) przynosić w wyniku działania sił przyrody

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nanosisz kilka warstw maskary zarówno na górne, jak i dolne rzęsy.

(1.1) Efekt płaskorzeźby na bombce uzyskano nanosząc nań warstwę kleju.

(1.2) Nanoszę poprawki i potem jeszcze raz dostaję tekst bezbłędny, niby wyjęty z książki, korektę erraty.

(1.2) Czytelnicy znajdują w tomie hasła aktualne, bo twórcy książki nanosili odpowiednie poprawki niemal do ostatniej chwili przed rozpoczęciem druku.

(1.3) Później fale i wiatry nanosiły na brzeg nowej wyspy nasiona różnych roślin; biały pierścień atolu stawał się zielony.

(1.3) Północny powiew nanosił stamtąd strzępy mglistych dymów i poszum odległego zgiełku.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nanoszenie n., nanośnik mrz.

czas. nanieść, przenosić

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nakładać

(1.2) poprawiać, wprowadzać, zaznaczać

zestaw technik i sposobów tworzenia rozmaitych struktur o rozmiarach nanometrycznych, czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek; nanotechnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. techn. interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;

Wiktionary

Wikipedia

nanotechnolożka

→ nanotechnolog

SJP.pl

ochraniacz na nos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) element oprawki okularów, który opiera się na nosie

(1.2) geod. przyrząd służący do wykreślania na mapie wyników pomiarów terenowych;

(1.3) hist. element hełmu osłaniający nos

(1.4) jeźdz. część ogłowia w postaci paska przebiegającego nad nosem konia

(1.5) techn. przyrząd służący do nanoszenia

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nanośniki można wymienić u optyka, jednak samodzielne wykonanie tej czynności również jest możliwe.

(1.1) Część optyczna okularów w postaci dwóch soczewek oraz nanośnik i zewnętrzne nadlewy wykonane są jako jednolita bryła z tego samego bezbarwnego tworzywa.

(1.2) Do nanoszenia współrzędnych biegunowych służy nanośnik biegunowy, który składa się z tarczy z naniesionym podziałem kątowym, oraz ramienia wodzącego z naniesionym podziałem liniowym.

(1.2) Kapitan geograf Szymon Grygorczuk [...] w 1928 r. zaprojektował nanośnik współrzędnych (współrzędnik) – przyrząd do wnoszenia punktów na mapy posiadające siatki kilometrowe.

(1.3) Ukazał się rycerz, zakuty od czuba do pięt w błyszczącą zbroję blaszaną, w hełmie ze spuszczonym nanośnikiem, z olbrzymim mieczem drewnianym i kitą, świeżo umalowaną na czerwono.

(1.3) Stoją w hełmiech zawartych. Jeden ma kamail na głowie, szyszak z nanośnikiem, spadającym aż do brody, drugi i trzeci mają lambrekiny frankońskie.

(1.3) Przyłbicy cień omracza mu czoło i oczy. Niczym dziób ponury sterczy nad twarzą nanośnik hełmu, broda nurza się w łuskowej naszyjnicy, w podłuż spoczywa miecz srogi.

(1.4) Nanośnik [powinien być] zapięty dość szczelnie, tak, by można włożyć nie więcej jak dwa palce między nanośnik, a pysk pod sankami.

(1.4) Nanośnik uździenicy powinien być tak obszerny, aby nie utrudniał koniom żucia, a podpinek idący przez podgardle, nie powinien być zanadto spięty, by nie utrudniał oddechania.

(1.5) Ramę wewnętrzną, na której opiera się nanośnik filmu i urządzenie do naświetlania filmu można podnosić lub opuszczać przy pomocy korby ręcznej.

świat obiektów i zjawisk zachodzących w skali nanometrowej

SJP.pl

nanożelazo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. żelazo składające się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zespół pod kierownictwem prof. dra hab. Zenona Foltynowicza i dra inż. Wojciecha Kozaka z Wydziału Towaroznawstwa Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu opracował według swojego know-how zupełnie nowy typ pochłaniaczy tlenu - wykorzystujący nanotechnologię, mianowicie nanożelazo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnãnɔʒɛˈlazɔ, AS: nãnoželazo

Wiktionary

Powiązane:

przym. nanożelazowy

Wiktionary

nanożelazowy

przymiotnik

rzecz. Nantes n.

:: fż. nantejka ż.

przym. nantejski

Wiktionary

nantejka

mieszkanka Nantes (miasta we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nantes

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Nantes n.

:: fm. nantejczyk mos.

przym. nantejski

Wiktionary

nantejski

przymiotnik od: Nantes (miasto we Francji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Wiktionary

Nantes (, Naoned) – miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą (w regionie Kraj Loary, w departamencie Loara Atlantycka), historyczna stolica Bretanii.

Według danych z 2018 gminę zamieszkiwało 319 284 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4897,7 osób/km².

Nantes było miejscem wydania edyktu nantejskiego oraz narodzin pisarza Juliusza Verne’a, twórcy literatury fantastycznonaukowej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Żyrondyści nie zachwycili, a zwycięstwo bardziej zawdzięczają słabszemu dniu piłkarzy Nantes niż sobie […]

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nantejczyk mos., nantejka ż.

nanumea

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Wiktionary

Nanumea – atol należący do archipelagu Tuvalu, o powierzchni ok. 3,87 km². Liczba mieszkańców: 664 (2002).

Wikipedia

naobierać

usunąć wierzchnią warstwę z wielu obiektów

SJP.pl

naocznie

przysłówek

(1.1) na własne oczy, osobiście

(1.2) w sposób widzialny, dostępny dla wzroku, przekonujący

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɔt͡ʃʲɲɛ, AS: naočʹńe

(1.1) O tym co się stało w już mijającym, eksplozywnym dwudziestym stuleciu, czego byłem często naocznym świadkiem, spróbuję opowiedzieć.

Wiktionary

Powiązane:

przysł. naocznie

rzecz. oko n., oczęta nmos., naoczność ż.

Wiktionary

naokolusieńko

zdrobnienie od: naokoło; naokoluteńko, naokolutko

SJP.pl

naokoluteńko

zdrobnienie od: naokoło; naokolutko, naokolusieńko

SJP.pl

naokolutko

zdrobnienie od: naokoło; naokoluteńko, naokolusieńko

SJP.pl

naokoło

ze wszystkich stron punktu położonego w środku; dokoła; dookoła; naokół

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) ze wszystkich stron punktu położonego w środku

przyimek

(2.1) ze wszystkich stron czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Objechaliśmy całe jezioro naokoło.

(1.1) Pojechaliśmy naokoło jeziora.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaɔˈkɔwɔ, AS: naokou̯o

Wiktionary

Powiązane:

przysł.

:: zdrobn. naokolusieńko, naokoluteńko

przyim.

:: zdrobn. naokolusieńko, naokoluteńko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dokoła, dookoła

Wymowa:

IPA: ˌnaɔlʲiˈvʲjä̃ɲɛ, AS: naolʹivʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. naoliwiać ndk., naoliwić dk., oliwić ndk.

rzecz. naoliwienie n., oliwienie n.

przym. oliwny

Wiktionary

naoliwiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. naoliwić)

(1.1) pokrywać coś warstwą oleju

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Czesiek musiał co miesiąc naoliwiać łańcuch rowerowy przed jazdą.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. oliwkowate nmos., naoliwianie n., naoliwienie n., oliwienie n., oliwka ż.

Wiktionary

naoliwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naoliwić.

Wiktionary

(1.1) archit. wewnętrzna część świątyni greckiej

(1.2) rzad. świątynia grecka

Wiktionary

Wikipedia

naostrzak

witalnik naostrzak - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

naostrzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. ostrzyć)

(1.1) uczynić ostrym lub ostrzejszym

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ostrość ż., ostrzyciel mos., ostrze n., naostrzenie

przym. naostrzony, ostry, ostrzowy

przysł. ostro

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zaostrzyć

Wiktionary

naośny

będący na osi; centralny

SJP.pl

nap

zatrzask służący do zapinania ubrania

SJP.pl

napa

zatrzask służący do zapinania ubrania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj zatrzasku mocowanego po obu stronach zapinanego ubrania;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Napa – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Napa
hrabstwo Napa (ang. Napa County) – hrabstwo w stanie Kalifornia
Napa – rzeka w stanie Kalifornia
napa – zatrzask, zapięcie krawieckie zastępujące guzik
Napa – zespół muzyczny
(w skrócie NaPa) – fiński klub siatkarski

Wikipedia

naciapać, napaćkać; potocznie:
1. nabrudzić, nachlapać;
2. napisać lub namalować nieporządnie, byle jak;
3. umieścić za wiele jakichś elementów

SJP.pl

napacykować

dawniej: nabazgrać, nagryzmolić, namazać

SJP.pl

napad

niespodziewane najście, napadnięcie na kogoś lub na coś; atak, agresja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś

(1.2) med. atak (choroby, dolegliwości)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

napad – w języku potocznym, przestępstwo popełnione z użyciem siły lub przy użyciu groźby użycia siły
napad – w terminologii wojskowej, uderzenie na siły przeciwnika
Napad (Killing Zoe) – amerykański film z 1994 w reżyserii Rogera Avary’ego
Napad (Held Up) – amerykański film z 1999 w reżyserii Steve’a Rasha
Napad – polski film kryminalny z 2024 w reżyserii Michała Gazdy
Napád – polski kabaret studencki
Napad – singel polskich raperów Bedoesa i Kubiego Producenta

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wystarczyła krótka rozmowa, by go przekonać, że sprawa napadu na samochód z pieniędzmi ma taki priorytet, że śledztwo w sprawie handlu żywym towarem, czyli nielegalnej sprzedaży trzody chlewnej kradzionej z Państwowych Gospodarstw Rolnych, musi poradzić sobie bez wywiadowców podporucznika.

czasownik niedokonany (dk. napaść)

(1.1) dokonywać napadu, niespodziewanie uderzać na coś lub na kogoś

(1.2) gwałtownie występować przeciw czemuś lub komuś

(1.3) nagle opanowywać czyjeś zdrowie lub stan psychiczny

czasownik nieosobowy

(2.1) meteorol. spaść w znacznej ilości

czasownik zwrotny napadać się

środowiskowo w piłce nożnej: napastnik

SJP.pl

napajać

nasycać coś płynem; napuszczać, nasączać

SJP.pl

napakowany

przymiotnik jakościowy

(1.1) całkowicie czymś wypełniony, także w znaczeniu metaforycznym

(1.2) pot. mający muskularne ciało

(1.3) pot. najedzony

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ambitny, seksowny, inkluzywny, pełen energii, żywiołowy, buntowniczy, a czasem chaotyczny, niezręczny i przesadnie napakowany, 135-minutowy spektakl odzwierciedlał cechy, które definiują karierę Madonny.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. pakowanie n., pakunek mrz., pakernia ż.

czas. dk. napakować, ndk. pakować, dk. przypakować, dk. spakować, dk. odpakować, ndk. odpakowywać

przym. pakunkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) umięśniony, muskularny

Wiktionary

napakowywać

wkładać gdzieś dużo czegoś

SJP.pl

napalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

galaretowata substancja palna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnapalm, AS: napalm

Wiktionary

Powiązane:

przym. napalmowy

Wiktionary

napalmowy

przymiotnik relacyjny

płyn otrzymany przez zalanie wrzątkiem ziół, herbaty itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

Wiktionary

Napar, herbatka ziołowa ( infusum) – forma sporządzania leku ziołowego lub kosmetyku w postaci roztworu, do którego składniki czynne z surowca zielarskiego są ekstrahowane gorącą wodą. Napary stosuje się do użycia wewnętrznego (spożycia) lub zewnętrznego (do kompresów, przemywania powierzchni ciała).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na przeziębienie dobrze jest pić napar z lipy.

Wiktionary

zdrobnienie od: naparstek

SJP.pl

naparstek

1. stożkowaty ochraniacz nakładany na palec podczas ręcznego szycia, aby zapobiec ukłuciu się igłą;
2. w przenośni:
a) maleńki kieliszek; kielonek;
b) odrobina czegoś, zwłaszcza płynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kraw. metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

(1.2) przen. bardzo mało, odrobinę

Wiktionary

Naparstek – kapturek ochronny nakładany na palec podczas szycia. Zabezpiecza przed ukłuciem się igłą podczas wbijania jej w twardy materiał.

Potocznie "naparstkiem" nazywa się niewielką ilość cieczy, taką by się zmieściło w naparstku – pojęcie to pochodzi z początków XIX wieku, gdy naparstki stosowano jako miarki do mocnego alkoholu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈparstɛk, AS: naparstek

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naparstnica ż., naparstniczka ż.

przym. naparstkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) odrobinę

Wiktionary

naparstnica

digitalis;
1. trująca bylina z rodziny trędownikowatych;
2. środek nasercowy otrzymywany z liści tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Digitalis|ref=tak., rodzaj trujących roślin zielnych z rodziny babkowatych, o dużych, dzwonkowatych kwiatach;

(1.2) farm. lek nasercowy sporządzony z liści rośliny (1.1)

naparstnik

rękawiczka ochronna używana przez łuczników

SJP.pl

Naparstnik to rodzaj rękawiczki ochronnej używanej w łucznictwie (tzw. "rękawica łucznika"), mającej najczęściej postać skórzanych pochewek zakładanych na końce palców w celu uchronienia skóry przed zdarciem przez cięciwę.

Naparstnik należy do rodzaju powszechnie stosowanych ochraniaczy sportowych.

Wikipedia

napartaczyć

potocznie: zrobić wiele rzeczy źle lub nieprofesjonalnie; naknocić, napartolić

SJP.pl

napartolić

potocznie: zrobić wiele rzeczy źle lub nieprofesjonalnie; naknocić, napartaczyć

SJP.pl

naparzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naparzać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. parzyć, naparzać ndk.

przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

naparzanka

nawalanka, napierdalanka; potocznie:
1. bójka, bijatyka;
2. strzelanina, wymiana ognia;
3. środowiskowo: strzelanka, zabijanka

SJP.pl

naparzać

1. zalewać coś wrzątkiem (np. herbatę, kawę) w celu otrzymania naparu;
2. w technice: nagrzewać świeży beton parą w celu przyśpieszenia procesu dojrzewania betonu;
3. potocznie: bić, uderzać kogoś;
4. naparzać się:
a) o ziołach, herbacie itp.: zostać naparzonym;
b) potocznie: bić się wzajemnie, bić jeden drugiego

SJP.pl

czasownik

(1.1) bić

czasownik zwrotny naparzać się

(2.1) bić się

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie zatrzymuję się. Pędzę prosto na niego i wykopuję mu blaster z rąk. Dosiadam go i naparzam piąchami ze wszystkich sił.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naparzanie n.

przym. parzelniczy, parzydełkowy

(1.1) miejący skłonność do zaczepek lub wszczynania kłótni

(1.2) wyrażony lub coś wyrażający w sposób złośliwy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napadacz mos./mrz., napastliwość ż., napaść ż., napastnik mos., napastowanie n.

przysł. napastliwie, napastniczo

czas. napaść

Wiktionary

napastniczka

1. kobieta, która napada, dokonuje zbrojnej napaści;
2. członkini drużyny piłki nożnej

SJP.pl

napastniczo

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób napastniczy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napad mrz., napastniczka ż., napastnik mos., napaść ż.

czas. napastować ndk., napaść dk.

przym. napastniczy, napastliwy

przysł. napastnie

Wiktionary

napastnik

1. ktoś kto napada, dokonuje zbrojnej napaści;
2. piłkarz grający w ataku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) strona atakująca, osoba dokonująca napaści

(1.2) sport. w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

Wiktionary

nasmarować pastą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napastować.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napastliwość ż.

czas. napastować ndk.

przym. napastliwy

Wiktionary

napastować

narzucać się komuś w sposób natrętny, agresywny

SJP.pl

czasownik

(1.1) narzucając się natrętnie zaczepiać

Wiktionary

Przykłady

(1.1) O, tu właśnie jest ten facet, co mnie napastował – mówiąc to, pasażerka odsunęła się od okna najbardziej, jak mogła, by milicjant mógł sobie spokojnie popatrzeć na zwyrodnialca.

Wiktionary

Powiązane:

przysł. napastniczo

(1.1) książk. przen. wypełniać jakimś uczuciem

(1.2) techn. pokrywać warstwą metalu jednocześnie topiąc podłoże w wysokiej temperaturze

(1.3) włók. nasycać wyrób włókienniczy roztworem barwnika dla uzyskania barwy, elastyczności, gładkości bądź połysku

(1.4) daw. napuszczać, nasycać czymś, powodować wsiąkanie

(1.5) daw. dawać pić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napawanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.4) nasączać

(1.5) poić

Wiktionary

napaść

1. pozwolić zwierzętom się najeść;
2. dać komuś dużo jeść

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwałtowny atak (zbrojny, słowny itp.)

czasownik przechodni dokonany

(2.1) dokonany od|napadać.

(2.2) dokonany od|paść.

czasownik zwrotny dokonany

(3.1) dokonany od|napadać się.

(3.2) dokonany od|paść się.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Aktywiści w różnych częściach świata zaczęli opracowywać oprogramowanie do rozpoznawania twarzy w celu identyfikacji policjantów podejrzewanych o napaści na protestujących.

(1.2) Jego listy napełniały ją tęsknotą.

(1.3) Setki manifestantów napełniły plac przed siedzibą firmy.

(2.1) Kościół napełniał się wiernymi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpɛwʲɲät͡ɕ, AS: napeu̯ʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

przym. pełny, pełen

czas. wypełniać ndk.

rzecz. napełnianie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wypełniać, zapełniać

(1.2) napawać, nasycać

(1.3) wypełniać, zapełniać

(2.1) wypełniać się, zapełniać się

Wiktionary

napełnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napełnić.

Wiktionary

IPA: naˈpɛwʲɲɔ̃n, AS: napeu̯ʹńõn

Wiktionary

napełnić

1. sprawić, aby coś było pełne;
2. wywołać jakiś stan emocjonalny, np. napełnić miłością, goryczą, tęsknotą, żalem itp.;
3. zająć wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu;
4. napełnić się - stać się pełnym

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. napełniać)

(1.1) dokonany od|napełniać.

czasownik zwrotny dokonany napełnić się (ndk. napełniać się)

(2.1) dokonany od|napełniać się.

Wiktionary

Przykłady

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napieczenie n., piec mrz.

czas. piec

Wiktionary

napiekać

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Napieralski – polski działacz społeczny, wydawca, redaktor
Grzegorz Napieralski – polski polityk, poseł na Sejm

Wikipedia

napieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napierać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnapʲjɛˈrãɲɛ, AS: napʹi ̯erãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. napierać ndk., naprzeć dk.

rzecz. naparcie n., napór mrz.

Wiktionary

napierała

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adrian Napierała (ur. 1982) – polski piłkarz
Anita Napierała – polska historyczka
Barbara Harwas-Napierała (1947–2023) – polska psycholożka
Bolesław Napierała (1909–1976) – polski kolarz szosowy, torowy oraz przełajowy
Dawid Napierała → Zawodnik
Grzegorz Napierała (ur. 1956) – polski artysta malarz
Jacek Napierała (ur. 1947) – polski prawnik
Konrad Napierała (ur. 1957) – polski dziennikarz i polityk
Marek Napierała (zm. 2021) – polski specjalista w zakresie nauk o kulturze fizycznej
Mieczysław Napierała (1931–1985) – polski ekonomista
Piotr Napierała (ur. 1982) – polski historyk
Roman Napierała (ur. 1951) – polski rolnik i samorządowiec

Wikipedia

napierdalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napierdalać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnapʲjɛrdaˈlãɲɛ, AS: napʹi ̯erdalãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napierdolenie n.

czas. zapierdalać, pierdolić, napierdalać ndk., napierdolić dk.

Wiktionary

napierdalanka

nawalanka, naparzanka; wulgarnie:
1. bójka, bijatyka;
2. środowiskowo: strzelanka, zabijanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. sytuacja, w której grupa osób się bije

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Koncerty studenckie są różnie zorganizowane, ale nie ma na nich żadnej przemocy, nie ma jakiejś napierdalanki.

Wiktionary

Powiązane:

czas. napierdalać ndk., napierdolić dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) bijatyka, bitwa; pot. bitka, mordobicie, naparzanka, nawalanka; książk. młócka

Wiktionary

napierdalać

wulgarnie:
1. boleć;
2. uderzać coś;
3. bić kogoś;
4. robić coś bardzo szybko; zapierdalać;
5. grać w coś, na czymś;
6. napierdalać się:
a) śmiać się z kogoś lub z czegoś;
b) upijać się;
c) bić się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wulg. boleć

(1.2) wulg. uderzać mocno

(1.3) wulg. robić coś szybko, sprawnie

(1.4) wulg. grać

czasownik przechodni niedokonany (dk. napierdolić)

(2.1) wulg. bić dotkliwie

(2.2) wulg. nakładać w nadmiarze, niepotrzebnie

czasownik zwrotny niedokonany napierdalać się (dk. napierdolić się)

(3.1) wulg. upijać się

czasownik zwrotny niedokonany napierdalać się (dk. brak)

(4.1) wulg. bić się

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Głowa mnie napierdala.

(1.2) Napierdalałem w drzwi aż otworzył.

(1.3) Napierdalamy jak nakręcane samochodziki.

(1.4) Napierdalam na pianinie.

(2.1) Napierdolili mnie w parku.

(2.2) Sąsiad napierdolił mi kamoli do ogródka.

(3.1) Napierdolił się jak ruski czajnik.

(3.1) Kibole napierdalają się z policją.

(4.1) Kibole ciągle się napierdalają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnapʲjɛrˈdalat͡ɕ, AS: napʹi ̯erdalać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napierdalanie n., napierdolenie n., napierdalanka ż., pierdolenie n., pierdoła m./ż.

czas. pierdolić ndk., zapierdalać ndk., zapierdolić dk., napierdolić dk.

przym. pierdolony

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eufem. napierdzielać

(1.2) eufem. napierdzielać

(1.3) eufem. napierdzielać

(1.4) eufem. napierdzielać

(2.1) eufem. napierdzielać

(2.2) eufem. napierdzielać

(3.1) uwalać się, (dk.) narąbać się, urżnąć się; eufem. napierdzielać się

(4.1) eufem. napierdzielać się

Wiktionary

napierdolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napierdolić.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napierdalanie n.

czas. napierdolić dk., napierdalać ndk.

Wiktionary

napierdolić

najebać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. napierdolić (komuś) - pobić mocno (kogoś);
2. wrzucić, dodać wiele czegoś;
3. napierdolić się:
a) upić się;
b) napracować się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|napierdalać.

czasownik zwrotny dokonany napierdolić się

(2.1) wulg. pobić dotkliwie jeden drugiego

(2.2) wulg. upić się

Wiktionary

potocznie: jest napierdziane - o powietrzu: jest zanieczyszczone gazami trawiennymi

SJP.pl

napierdzielać

czasownik niedokonany

(1.1) eufem. napierdalać

Wiktionary

napierdzieć

potocznie: pozanieczyszczać powietrze gazami trawiennymi

SJP.pl

napierniczać

napierdzielać; potocznie:
1. boleć;
2. uderzać coś;
3. bić kogoś;
4. robić coś bardzo szybko; zapierdalać;
5. grać w coś, na czymś;
6. napierniczać się:
a) śmiać się z kogoś lub z czegoś;
b) upijać się;
c) bić się

SJP.pl

napierniczyć

napierdzielić; potocznie:
1. zgromadzić gdzieś wiele czegoś, nawalić;
2. pobić kogoś;
3. napierniczyć się - upić się

SJP.pl

napierski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksander Kostka-Napierski
Napierski (ballada)
Napierski (nazwisko)

Wikipedia

napierśnica

napierśnica krótkoskrzydła - gatunek owada z rodziny szarańczowatych

SJP.pl

Wikipedia

napierśnik

1. część zbroi osłaniająca piersi; plastron;
2. element stroju sportowego ochraniający klatkę piersiową;
3. ozdoba noszona na klatce piersiowej;
4. część uprzęży otaczająca pierś konia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) górna część fartucha zakrywająca piersi

(1.2) hist. wojsk. pancerz będący częścią zbroi, osłaniającą piersi

(1.3) jeźdz. część rzędu końskiego, która zapobiegająca przesuwaniu się siodła do tyłu;

(1.4) rel. ozdoba noszona na piersi przez duchowieństwo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Napierśnik (jeździectwo) – część rzędu końskiego, zapobiegająca zsuwaniu się siodła do tyłu
Napierśnik (zbroja) – przednia część zbroi wykonana z płyt metalowych
Napierśnik (zbroja końska) – przednia część zbroi końskiej
Napierśnik (Stethophyma) – rodzaj owadów z rzędu prostoskrzydłych
Napierśnik (Megasternum) – rodzaj owadów z rzędu chrząszczy
napierśnik - część stroju liturgicznego, zob. enkolpion (w tym panagija)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈpʲjɛrʲɕɲik, AS: napʹi ̯erʹśńik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. pierś ż., piersiówka ż., piersiątko n., piersióweczka ż., pierśnica ż.

przym. piersiowy, napierśnikowy, piersiasty

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) bawet

(1.2) plastron

(1.4) pektorał

Wiktionary

napieścić

Wiktionary

napinać

naciągać, naprężać coś elastycznego lub pofałdowanego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. napiąć)

(1.1) Magda szuka pracy i poprosiła mnie o napisanie referencji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnapʲiˈsãɲɛ, AS: napʹisãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. napisać dk.

rzecz. pisarczyk mos., pisarstwo n., pisanina ż., pisownia ż., napisy nmos., pisanie n., pisarz mos., napis

Wiktionary

napisać

1. nakreślić na czymś jakieś litery lub cyfry;
2. wyrazić coś słowami na piśmie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wyrazić coś słowami na piśmie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Napisano w gazecie, że ta poetka dawno już niczego nowego nie napisała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpʲisat͡ɕ, AS: napʹisać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. pisarczyk mos., pisarstwo n., pisownia ż., pisanina ż., napisy nmos., pisanie n., pisarz mos., pismo n., napisanie n., napis

czas. pisać ndk., pisywać ndk.

napis

napisy

słowo lub tekst umieszczony na czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) film. tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;

(1.2) film. lista twórców filmu wyświetlana zwykle na jego zakończenie

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) M., B., i W. plural|napis.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na płycie niestety nie ma polskich napisów do tego filmu.

(1.2) Lubię zostawać w kinie do końca napisów, choć sala już pustoszeje.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napis m., napisanie n., pisanie n., pisanina ż.

czas. pisać ndk., napisać dk.

przym. napisowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) napisy dialogowe

(1.2) napisy końcowe, żart. lista płac

Wiktionary

napitek

potocznie: napój, zwykle alkoholowy; trunek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

datek pieniężny wręczany zwyczajowo za usługę kelnerom, posłańcom itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

Aleksander Napiórkowski (1890–1920) – polski polityk, działacz PPS, poseł na Sejm Ustawodawczy w II RP
Andrzej A. Napiórkowski (ur. 1962) – polski duchowny katolicki, paulin, teolog, profesor nauk teologicznych
Henryk Napiórkowski (1935–2017) – polski prawnik, spółdzielca, samorządowiec i dziennikarz, pierwszy burmistrz Przasnysza w III RP
Krzysztof Napiórkowski (ur. 1979) – polski wokalista, kompozytor, autor tekstów, producent muzyczny, multiinstrumentalista
Marcin Andrzej Napiórkowski (ur. 1985) – polski semiotyk kultury
Marcin Marek Napiórkowski (ur. 1986) – polski fizyk
Marek Napiórkowski (ur. 1969) – polski gitarzysta jazzowy i kompozytor
Marek Maria Napiórkowski – polski fizyk
Remigiusz Napiórkowski (ur. 1936) – polski prozaik, reportażysta, dramatopisarz
Stanisław Celestyn Napiórkowski (ur. 1933) – polski teolog, ksiądz katolicki, franciszkanin (OFMConv), emerytowany profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Zbigniew Napiórkowski (ur. 1947) – polski operator filmowy, absolwent wydziału operatorskiego PWSFTviT w Łodzi
Napiórkowska

Wikipedia

napiąć

1. rozciągnąć albo naciągnąć coś; natężyć; naprężyć
2. doprowadzić coś do stadium bliskiego realizacji

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|napinać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Postawił świecę na skrzyni, wyjął spod płaszcza jednostrzałową kuszę, oparł ją o ścianę i napiął z wysiłkiem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napinanie n., napięcie n.

czas. napinać ndk.

przym. napięciowy, napięty

Wiktionary

napić

napić się - spożyć coś w postaci płynnej

SJP.pl

napięcia

1. rozciągnąć albo naciągnąć coś; natężyć; naprężyć
2. doprowadzić coś do stadium bliskiego realizacji

SJP.pl

napięcie

1. rozciągnąć albo naciągnąć coś; natężyć; naprężyć
2. doprowadzić coś do stadium bliskiego realizacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napiąć.

(1.2) stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją

(1.3) fiz. elektr. różnica potencjałów pola elektrycznego; pot. potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia

(1.4) fiz. naprężenie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

napięcie elektryczne (prądu elektrycznego)
- napięcie anodowe
- napięcie dotykowe
- napięcie elektrody
- napięcie bezpieczne
- napięcie sieciowe (prądu elektrycznego)
- napięcie skuteczne
- napięcie wejściowe (prądu elektrycznego)
- napięcie wyjściowe (prądu elektrycznego)
- napięcie znamionowe
- napięcie fazowe
- napięcie fotoelektryczne

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zbyt mocne napięcie nici spowodowało jej zerwanie.

(1.2) Dobry film powinien zaczynać się od trzęsienia ziemi, a następnie napięcie powinno rosnąć.

(1.3) Jednostką napięcia w układzie SI jest wolt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: napʹi ̯ė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

(1) czas. napiąć (napinać)

rzecz. napinanie

przym. napięciowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) niepokój, zdenerwowanie, obawa, emocje, stres, strach

(1.3) woltaż

Wiktionary

napięciowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z napięciem, dotyczący napięcia

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napięcie n.

czas. napiąć

Wiktionary

napięstek

nadgarstek, przegub

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. zob. nadgarstek., przegub

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Antek Łoś kląć począł, że ma napięstek nadwerężony i nie będzie mógł grać na gitarze, co było dla niego perspektywą budzącą grozę.

(1.1) Kajdanki przestawały więc być urządzeniem ochronnym, krępującym tylko ruchy aresztanta, stając się narzędziem tortury: ściskały napięstki, powodując stały i ostry ból w rękach.

(1.1) — No jak? — spytał wiedźmin, owijając pas wokół napięstka. — Będziemy już zachowywać się godnie i powściągliwie?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. pięść ż., pięściarka ż., pięściak mrz., piącha ż., piąstka ż., piąstkowanie n., pięściarstwo n., pięściarz mos.

czas. piąstkować ndk.

czas. napiętnować

1. rozciągnąć albo naciągnąć coś; natężyć; naprężyć
2. doprowadzić coś do stadium bliskiego realizacji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wymagający sporego wysiłku i skrupulatnego pilnowania się planu

(1.2) zagrażający wybuchem sprzeczki, powstaniem zatargu, wywołaniem konfliktu

(1.3) przepełniony napięciem psychicznym

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: napiąć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napięcie n.

czas. napiąć dk., napinać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) nerwowy, podminowany, spięty

Wiktionary

napiły

przymiotnik

podwójny fałd skóry pokrywający żołądź członka męskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

(1.2) anat. fałd skórny okrywający łechtaczkę

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Powiedzcie Dawidowi, że król nie żąda innej zapłaty, jak stu napletków Filistynów, aby pomścić się na wrogach królewskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈplɛtɛk, AS: napletek

Wiktionary

napletkowy

→ napletek

SJP.pl

Patrz:

napletek

napluć

plunąć na kogoś, na coś albo w coś

SJP.pl

naplątać

1. bezładnie pomieszać, potargać wiele pasm, włókien, nici;
2. przenośnie: spowodować nieporozumienie lub zagmatwać coś

SJP.pl

napocić

upocić się; napocić się -
1. wiele razy oblać się potem;
2. włożyć w coś dużo wysiłku; namozolić się

SJP.pl

napocząć

ująć trochę czegoś z jakiejś całości

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. napoczynać)

(1.1) zacząć jakiś temat

(1.2) zjeść część czegoś

(1.3) rzad. rozpocząć coś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nauczyciel od języka polskiego napoczął wczoraj temat o imiesłowach przymiotnikowych.

(1.2) W czasie kiedy mnie nie było, napocząłeś już to ciasto czy jeszcze nie?

(1.3) Dziś napocząłem czytać świetną książkę.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napoczęcie n.

czas. napoczynać ndk., rozpocząć dk., rozpoczynać ndk., począć dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) nadgryźć

(1.3) rozpocząć

Wiktionary

napoczęcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rozpoczęcie używania, korzystania przez początkowe ujęcie z całości

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napoczynanie n.

→ napój

SJP.pl

Patrz:

napój

napoleon

1. złota moneta francuska o wartości 20 franków w złocie, emitowana za Napoleona I i za Napoleona III; napoleondor, dwudziestofrankówka;
2. ryba morska z rodziny wargaczowatych; wargacz garbogłowy, chelin napoleoński

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) numizm. dawna złota moneta francuska;

(1.2) spoż. rodzaj brandy

(1.3) pot. butelka napoleona (1.2)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Napoleon – wieś w województwie śląskim
Napoleon – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Ripley
Napoleon – jednostka osadnicza w stanie Michigan, w hrabstwie Jackson
Napoleon – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Lafayette
Napoleon – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Logan
Napoleon – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Henry
Napoleon (ang. Napoleon Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Jackson
Napoleon (ang. Napoleon Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Henry
Napoleon – imię męskie
- Napoleon Bonaparte
- Napoleon II Bonaparte
- Napoleon III Bonaparte

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Napoleony znajdowały się w obiegu do I wojny światowej.

(1.2) Czym różni się koniak od napoleona?

(1.3) W barku stały trzy napoleony i żubrówka.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Napoleon m., napoleondor mrz., napoleonka ż.

przym. napoleoński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) napoleondor

Wiktionary

napoleondor

złota moneta francuska o wartości 20 franków w złocie, emitowana za Napoleona I i za Napoleona III; napoleon, dwudziestofrankówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) numizm. dawna złota moneta francuska;

Wiktionary

Napoleondor, także napoleon (fr. Napoléon d'or - złoty Napoleon) to złota moneta francuska o wartości 20 franków w złocie bita za panowania Napoleona I (od 1803) i Napoleona III. W obiegu do I wojny światowej.

Powiązane:

rzecz. Napoleon mos.

przym. napoleoński

Wiktionary

napoleonistka

→ napoleonista

SJP.pl

Patrz:

rzecz. Napoleon mos., napoleon mrz., napoleonista mos., napoleonizm mrz., napoleonka ż.

przym. Napoleoński, ponapoleoński

Wiktionary

napoli

klub piłkarski z Neapolu

SJP.pl

Napoli – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Cattaraugus.

Wikipedia

napomadować

nasmarować (włosy) pomadą

SJP.pl

napominający

→ napominać

SJP.pl

Patrz:

napominać

napominanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napominać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nienapominanie n., napomnienie n., napominek m.

czas. napominać ndk., napomnieć dk.

przym. napominalny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) upominanie

Wiktionary

napominać

czasownik przechodni niedokonany (dk. napomnieć)

(1.1) zwracać komuś uwagę

czasownik zwrotny niedokonany napominać się (dk. napomnieć się)

(2.1) zwracać uwagę jeden drugiemu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napomnienie n., napominającość ż., napominanie n.

przym. napominający

napomknąć

wspomnieć o czymś, wtrącić przy sposobności

SJP.pl

czasownik

(1.1) książk. wspomnieć o czymś lub o kimś krótko, mimochodem, zrobić aluzję do czegoś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wychodząc z biura, napomknął o jutrzejszym spotkaniu.

Wiktionary

Powiązane:

Przykłady

(1.1) Ambony ustawiane są na granicy lub w głębi lasu w miejscach, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo napotkania zwierzyny.

Wiktionary

(1.1) Mówiąc krótko – próby zrealizowania europejskiej wizji przyszłości Polski napotkały niechętną postawę polityków państw zachodnich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpɔtkat͡ɕ, AS: napotkać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napotkanie n., napotykanie n.

Wiktionary

napotnie

przysłówek sposobu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napotykać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnapɔtɨˈkãɲɛ, AS: napotykãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. napotykać ndk., napotkać dk.

rzecz. napotkanie n.

Wiktionary

napotykać

napotykać się - spędzić dłuższy czas na potykaniu się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. napotkać)

(1.1) spotykać przypadkiem

(1.2) zdarzać się komuś, czemuś; stawać się częścią doświadczenia życiowego

czasownik zwrotny niedokonany napotykać się (dk. napotkać się)

(2.1) spotykać przypadkiem siebie nawzajem

czasownik zwrotny niedokonany napotykać się (dk. napotknąć się)

(3.1) potykać się długo, wiele razy

Wiktionary

Wiktionary

napowietrzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. napowietrzyć)

(1.1) wprowadzać powietrze (w tym tlen) do czegoś, aby poprawić tam warunki

czasownik zwrotny niedokonany napowietrzać się (dk. napowietrzyć się)

czasownik przechodni dokonany (ndk. napowietrzać)

(1.1) dokonany od|napowietrzać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napowietrzanie n., napowietrzenie n.

Wiktionary

napowy

→ napa

SJP.pl

Patrz:

napa

nappa

rodzaj skóry używanej do wyrobu kurtek, rękawiczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj wyprawionej skóry wytrzymałej na pranie w wodzie

Wiktionary

Nappa – osada w Anglii, w hrabstwie North Yorkshire, w dystrykcie ("unitary authority") North Yorkshire. Leży 75 km na zachód od miasta York i 309 km na północny zachód od Londynu.

Wikipedia

napracowanko

potocznie: napracowanie się, wysiłek włożony w coś

SJP.pl

napracować

napracować się - pracować długo, ciężko, aż do zmęczenia

SJP.pl

naprany

1. zbić, pobić kogoś;
2. pobić wiele osób;
3. naprać się - prać bardzo długo, wyprać wiele rzeczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pijany

Wiktionary

naprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) naklejenie czegoś w wyniku prasowania

(1.2) naprasowanie się: włożenie wiele wysiłku w prasowanie, poświęcenie na prasowanie dużej ilości czasu

(1.3) naprasowanie się: zmęczenie prasowaniem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

naprasowanka

nadruk naklejany na czymś przez prasowanie; prasowanka

SJP.pl

naprasować

przykleić coś przez prasowanie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) prasując, nakleić coś

czasownik zwrotny dokonany naprasować się (ndk. brak)

(2.1) włożyć wiele wysiłku w prasowanie, poświęcić na prasowanie dużo czasu

(2.2) zmęczyć się prasowaniem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

naprasowywać

przyklejać coś przez prasowanie

SJP.pl

napraszać

napraszać się - narzucać się komuś z czymś lub wpraszać się

SJP.pl

naprawa

1. reperacja usterki w urządzeniu;
2. zmiana na lepsze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

(1.2) sprawianie, że coś staje się lepsze, doskonalsze

(1.3) wynagradzanie komuś czegoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

naprawa – działania umożliwiające przywrócenie właściwości użytkowych uszkodzonym ogniwom lub zespołom maszyny w wyniku regeneracji lub wymiany zużytych części
Naprawa – wieś w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Jordanów
Naprawa – gromada
„Naprawa” – potoczne określenie Związku Naprawy Rzeczypospolitej

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Po naprawie samochód śmiga jak należy.

(1.2) Ten rząd z niejasnym, labilnym zapleczem politycznym już wiele nie osiągnie, więc pełny plan naprawy finansów publicznych musi być odłożony na czas po wyborach (albo jeszcze później).

dotyczący naprawiania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naprawa ż., naprawiacz mos., naprawianie n.

czas. naprawiać, naprawić

Wiktionary

naprawdę

partykuła podkreślająca prawdziwość komunikowanego w zdaniu sądu, używana z reguły przed wyrażeniem, do którego się odnosi, dodawana do rzeczownika, czasownika, przymiotnika, przysłówka lub liczebnika; zaprawdę, rzeczywiście, istotnie, doprawdy

SJP.pl

partykuła

(1.1) …potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

(1.2) …wyrażająca zdziwienie lub niedowierzanie mówiącego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Naprawdę nie wiem, dlaczego nie ma dzisiaj Maćka w szkole.

(1.1) Tu jest naprawdę pięknie!

naprawiacz

naprawialność

cecha czegoś dającego się naprawić

SJP.pl

naprawialny

dający się naprawić

SJP.pl

naprawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naprawiać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mój kolega jest biegły w naprawianiu samochodów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnapraˈvʲjä̃ɲɛ, AS: napravʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naprawa ż., naprawienie n., naprawiacz mos.

czas. naprawiać ndk., naprawić dk.

przym. naprawczy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) naprawa, reperacja, reperowanie

Wiktionary

naprawiać

przywracać czemuś właściwy stan

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. naprawić)

(1.1) likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

(1.2) polepszać stan czegoś

czasownik zwrotny niedokonany naprawiać się (dk. naprawić się)

(2.1) zmieniać się na lepsze

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tata codziennie naprawia samochód.

Wiktionary

IPA: ˌnapraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: napravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. naprawić dk., naprawiać ndk.

rzecz. naprawa ż., naprawianie n., naprawiacz mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) naprawa

Wiktionary

naprawić

zmienić coś na lepsze

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. naprawiać)

(1.1) zob. naprawiać.

czasownik zwrotny dokonany naprawić się (ndk. naprawiać się)

(2.1) zob. naprawiać się.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Musisz to naprawić w serwisie.

(2.1) Jest ciężko, ale to się jeszcze naprawi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpravʲit͡ɕ, AS: napravʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naprawa ż., naprawianie n., naprawienie n., naprawiacz mos.

przym. naprawczy, naprawialny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) reg. śl. sprawić

Wiktionary

naprać

1. zbić, pobić kogoś;
2. pobić wiele osób;
3. naprać się - prać bardzo długo, wyprać wiele rzeczy

SJP.pl

naproksen

pochodna kwasu propionowego, substancja o działaniu przeciwzapalnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego;

Wiktionary

Naproksen – organiczny związek chemiczny, pochodna kwasu propionowego o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym, zaliczana do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Jest inhibitorem dwóch cyklooksygenaz: COX-1 (konstytutywnej) i COX-2 (indukowanej). Hamuje agregację płytek krwi (ale słabiej i krócej niż kwas acetylosalicylowy).

Wikipedia

Przykłady

Wiktionary

Powiązane:

IPA: ˌnaprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: naprovaʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. naprowadzić dk., naprowadzać ndk.

rzecz. naprowadzanie n.

Wiktionary

naprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. naprowadzać)

(1.1) dokonany od|naprowadzać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Trzeba wykorzystać te dziesięć minut nie tylko po to, by określić, jaką kartę ma przeciwnik, lecz również by naprowadzić go na to, jak sam powinien zagłosować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaprɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: naprovaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naprowadzanie n., naprowadzenie n.

czas. naprowadzać ndk., prowadzić

Wiktionary

naprusewo

Naprusewo (nazwa historyczna: Napruszewo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Ostrowite.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Miejscowość położona jest nad jeziorem Naprusewskim (Kosewskim), jest miejscem wypoczynkowym, w ostatnich latach powstało tam wiele domków letniskowych i wypoczynkowych.

Wikipedia

napruty

potocznie: taki, który się napruł (upił się); nawalony, nastukany, napieprzony, nagwizdany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. odurzony alkoholem

Wiktionary

napruć

1. napruć się - potocznie: upić się; nastukać się;
2. popruć wiele czegoś

SJP.pl

napryskać

spryskać większą powierzchnię

SJP.pl

naprzeciw

naprzeciwko;
1. w funkcji przysłówka: po przeciwnej, przeciwległej stronie, np.: W oknie naprzeciw stoją kwiaty.; z drugiej strony;
2. w funkcji przyimka: w miejscu, ku któremu zwrócona jest dana osoba lub rzecz, np.: Mieszkać naprzeciw poczty.; na wprost

SJP.pl

przyimek

(1.1) po drugiej stronie, po przeciwnej stronie

przysłówek

(2.1) po drugiej stronie, po przeciwnej stronie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Siedziała naprzeciw mnie, na drugim końcu mahoniowego stołu, wyprostowana, błądząc spojrzeniem gdzieś poza murami.

Wiktionary

naprzeciw;
1. w funkcji przysłówka: po przeciwnej, przeciwległej stronie, np.: W oknie naprzeciwko stoją kwiaty.; z drugiej strony;
2. w funkcji przyimka: w miejscu, ku któremu zwrócona jest dana osoba lub rzecz, np.: Mieszkać naprzeciwko poczty.; na wprost

SJP.pl

przyimek

(1.1) po przeciwnej stronie

(1.2) na wprost, w kierunku opisywanego obiektu

przysłówek miejsca

(2.1) po przeciwnej stronie

(2.2) na wprost, w kierunku opisywanego obiektu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) On mieszka naprzeciwko pubu.

(1.1) Najpierw czytałem książkę, a potem rozmawiałem z mężczyzną, który siedział naprzeciwko mnie.

(2.1) Nie mogłem spać przez całą noc z powodu imprezy naprzeciwko.

(2.1) W kamienicy naprzeciwko zamieszkał Rosjanin z rodziną.

Wiktionary

Powiązane:

przysł. naprzeciw

przyim. naprzeciw

Wiktionary

Synonimy:

(1.1, 2.1) naprzeciw, vis-à-vis

(1.2, 2.2) naprzeciw

Wiktionary

naprzeciwległy

1. znajdujący się naprzeciw czegoś, po przeciwnej stronie czegoś; przeciwległy;
2. kwiaty naprzeciwległe - kwiaty wyrastające z tego samego węzła, na tej samej wysokości, po obu stronach łodygi

SJP.pl

naprzemianległy

leżący na przemian, na zmianę z innym elementem

SJP.pl

naprzemiennie

przysłówek sposobu

przysłówek

(1.1) do przodu, przed siebie

(1.2) na czele, przed innymi

(1.3) zawczasu, z góry

(1.4) przest. przede wszystkim

wykrzyknik

(2.1) Naprzód! → wojsk. komenda nakazująca ruszenie do przodu

Wiktionary

Zobacz też: Naprzód – amerykański animowany film z 2020 roku.

Naprzód – polskie pismo socjalistyczne Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego, a następnie Polskiej Partii Socjalistycznej, wychodzące w latach 1892–1948.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wykonaj krok naprzód, krok w lewo i obrót.

(1.2) Dzieci niech wyjdą naprzód, inaczej nie będzie ich widać na zdjęciu.

(1.3) Zapłacił mi czynsz trzy miesiące naprzód.

(1.4) Ale wojownicy zbliżywszy się do siebie zatrzymali konie i poczęli naprzód się lżyć wzajemnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnapʃut, AS: napšut

(1.1) daw. na olaboga

Wiktionary

naprętnik

muchówka z rodziny bzygowatych

SJP.pl

Naprętnik, ceriana ("Ceriana") – rodzaj muchówek z rodziny bzygowatych i podrodziny Eristalinae.

Wikipedia

naprężanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naprężać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. naprężać ndk.

Wiktionary

naprężać

czasownik przechodni niedokonany (dk. naprężyć)

(1.1) mocno coś naciągać

(1.2) wywoływać napięcie mięśni

czasownik zwrotny niedokonany naprężać się (dk. naprężyć się)

(2.1) wywołać napięcie w całym swoim ciele

(2.2) stawać się bardziej rozciągniętym

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Gdy naprężałem nogi po wykonaniu tego ćwiczenia, ból się nasilał.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naprężenie n., naprężanie n.

Wiktionary

naprężenie

rozciągnąć albo naciągnąć coś; napiąć; natężyć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. stan pozostawania w stanie pomiędzy dwiema lub więcej siłami, które działają w opozycji do siebie

Wiktionary

Powiązane:

czas. psocić

rzecz. psota ż.

Wiktionary

napster

program do kupowania plików mp3, niegdyś pierwszy program p2p do kopiowania muzyki przez internet stworzony przez Shawna Fanninga

SJP.pl

Napster – darmowa aplikacja typu peer-to-peer (P2P) umożliwiająca użytkownikom udostępnianie i pobieranie plików muzycznych w formacie MP3.

czasownik quasi-przechodni dokonany (ndk. napuchać, puchnąć)

czasownik przechodni niedokonany (dk. napuścić)

(1.1) niedokonany od|napuścić.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pamiętasz, jak w szkole koledzy napuszczali mnie na nauczycieli, żebym zadawała krępujące pytania?.

Wiktionary

Powiązane:

czas. puszczać

Wiktionary

napuszony

1. pyszny, dumny, nadęty;
2. nienaturalny, sztuczny, pełen przesady

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pełen pychy

(1.2) rażący przesadą, sztucznością

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napuszanie n., napuszenie n., napuszoność ż.

czas. napuszać ndk., napuszyć dk.

przysł. napuszenie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dumny, nadęty, pyszny, wyniosły, zarozumiały

(1.2) nienaturalny, pompatyczny, pretensjonalny, sztuczny

Wiktionary

napuszyć

czasownik

(1.1) (o piórach) nastroszyć

czasownik zwrotny nastroszyć się

(2.1) (o ptakach) nastroszyć pióra

(2.2) (o ludziach) nadąć się

Wiktionary

Przykłady

(2.2) Napuszył się cały i tanecznym krokiem ruszył w kierunku samicy, która stała spokojnie, czekając z zainteresowaniem na popis potencjalnego partnera.

Wiktionary

Powiązane:

przym. napuszony

Wiktionary

napuścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. napuszczać)

(1.1) puścić coś wielokrotnie; tak, że już wystarczy

(1.2) napełnić coś czymś

(1.3) nasycić, powlec, nasączyć coś czymś

(1.4) poszczuć psem lub innym zwierzęciem

(1.5) pot. podpuścić, szczuć ktoś na kogoś

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Napuściła gorącej wody do wanny, chciała się wykąpać.

(1.2) Mieszkańcom radzimy (…) napuścić wody do baniaków, bo wieczorem może nie polecieć z kranów.

(1.3) Dla ochrony w drodze kosztowny ten aparat opięty był w szarą kitajkę i płótno żaglowe napuszczone smołą.

(1.3) Serce w nim zamarło: są znaki! Wyżłobione ostrym narzędziem; zapewne końcem noża, i napuszczone czarną farbą, jeszcze doskonale widoczną.

(1.5) Jak masz dwóch potencjalnych wrogów, napuść ich na siebie. Niech się wzajemnie osłabią. Proste.

Wiktionary

Powiązane:

czas. puszczać

Wiktionary

Synonimy:

(1.4-5) poszczuć

Wiktionary

napylanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|napylać.

Wiktionary

napylarka

(1.1) spoż. kulin. płyn przeznaczony do picia;

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp., rozk. zob. napoić.

Wiktionary

napór

gwałtowny silny nacisk, parcie na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) silna presja fizyczna na coś lub kogoś

(1.2) przen. silne oddziaływanie

(1.3) fiz. siła nacisku jaką ciecz wywiera na powierzchnię;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

napór hydrodynamiczny
napór hydrostatyczny
napór śruby (okrętowej)
Sturm und Drang periode (okres burzy i naporu)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ogrodzenie runęło pod naporem tłumu protestujących.

(1.2) Nie mógł oprzeć się naporowi, jaki zaczęły na niego wywierać środowiska żydowskie.

(1.3) Płyn w stanie spoczynku wywiera napór hydrostatyczny zarówno na dno, jak i ścianę naczynia.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napieranie n.

czas. napierać ndk., naprzeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) napieranie

(1.2) nacisk, napieranie, oddziaływanie, presja

(1.3) parcie

Wiktionary

napęcznieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. pęcznieć)

(1.1) zwiększyć objętość; stać się pękatym

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napęcznienie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) napuchnąć

Wiktionary

napęd

1. urządzenie napędzające maszynę;
2. energia wprawiająca w ruch urządzenie techniczne lub jakiś element;
3. wprawianie w ruch urządzenia technicznego lub jakiegoś elementu;
4. potocznie: część komputera odpowiedzialna za obsługę urządzenia do przechowywania danych, np. napęd CD-ROM

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. energia wprawiająca w ruch określony element lub urządzenie techniczne

(1.2) techn. urządzenie służące do nadawania ruchu jakiemuś mechanizmowi

(1.3) coś, co pobudza kogoś lub coś do działania

(1.4) inform. urządzenie odczytujące lub zapisujące dane na tzw. nośnikach optycznych (płytach CD i DVD) lub dyskietkach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

napęd atomowy (okrętowy)
napęd bocznokołowy
napęd elektryczny
napęd energoelektroniczny
napęd fotonowy
napęd gąsienicowy
napęd hybrydowy
napęd hydrauliczny
napęd rakietowy
napęd kołowy statku
napęd odrzutowy
napęd parowy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnapɛ̃nt, AS: napẽnt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napędzanie n., napędzenie n.

czas. napędzać ndk., napędzić dk.

przym. napędowy

Wiktionary

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) powodować funkcjonowanie jakiegoś mechanizmu, wprawiać w ruch

Wiktionary

Przykłady

rzecz. napędzanie n., napęd m.

przym. napędowy

Wiktionary

napędzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. napędzać)

(1.1) dokonany od|napędzać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. pędzić)

(2.1) wyprodukować jakąś ilość alkoholu, zwykle domowym sposobem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nowa reklama napędziła nam tylu klientów, że ledwo wyrabiamy z produkcją.

(1.1) Spójrz na niebo, ile napędziło chmur.

(2.1) W tym roku napędziliśmy z ojcem dwa balony wina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: napẽńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napęd mrz., napędzanie n., napędzenie n.

czas. napędzać, pędzić

Powiązane:

czas. napłynąć

rzecz. napływ mrz.

Wiktionary

napłynąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. napływać)

(1.1) dokonany od|napływać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: napu̯ỹnõńć

Wiktionary

Powiązane:

przym. płynny

czas. płynąć, napływać

rzecz. napłynięcie n., napływ mrz.

Wiktionary

napływ

1. obfite zbieranie albo zebranie się gdzieś jakiegoś płynu;
2. liczne przybycie lub przybywanie dokądś;
3. utwór geologiczny powstający z cząstek minerałów i skał naniesionych przez wodę rzeczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pojawianie się / pojawienie się gdzieś sporej ilości płynu

(1.2) liczne gromadzenie / zgromadzenie się w jakimś miejscu czego lub kogo

(1.3) gromadzenie / zgromadzenie się gdzieś substancji lotnej

(1.4) pojawianie się / pojawienie się w kimś doznań, uczuć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napłynięcie n., napływanie n., napływisko n.

czas. pływać, napłynąć dk., napływać ndk.

przym. napływowy

Wiktionary

Synonimy:

(1) dopływ, przypływ

Wiktionary

napływać

napływać się - zmęczyć się pływaniem, spędzić dużo czasu na pływaniu, popływać do woli

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. napłynąć)

(1.1) płynąc, gromadzić się gdzieś

(1.2) docierać gdzieś, unosząc się nad ziemią

(1.3) przybywać tłumnie

(1.4) być dostarczanym gdzieś

(1.5) psych. powstawać w psychice, rodzić się w świadomości

(1.6) pot. stawać się pełnym treści płynnej

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. napływ mrz., napływanie n.

czas. pływać, napłynąć dk.

przym. napływowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gromadzić się, wlewać się, wpływać

(1.2) gromadzić się, docierać, dolatywać, przedostawać się, wlatywać

(1.3) gromadzić się, przybywać

(1.4) docierać, przybywać

(1.5) nawiedzać, ogarniać, rodzić się

(1.6) nabiegać, nabrzmiewać, napełniać się

Wiktionary

napływowy

1. przybyły z innych stron, np. ludność napływowa;
2. w geologii: naniesiony przez wodę

SJP.pl

nar

prymitywne łóżko do spania; prycza

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nar – gaun wikas samiti w zachodniej części Nepalu w strefie Gandaki w dystrykcie Manang
Nár – krasnolud Śródziemia
NAR – produkty lecznicze posiadające pozwolenie wydane przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w procedurze narodowej

Wikipedia

nara

potoczna forma pożegnania; narka, na razie, cześć, pa, strzała

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) posp. slang. zwrot używany przy żegnaniu się z kimś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nara – bóstwo anatolijskie
Nara – człowiek, empiryczna dusza ludzka
Nara – okres w dziejach Japonii
Nara – rzeka, dopływ Oki
Nara – miasto w Mali
Nara – miejscowość w Syrii, w muhafazie Hims
Nara – stolica historycznej diecezji we Cesarstwie rzymskim
Nara – stacja kolejowa w miejscowości Naro-Fominsk, w Rosji
Nara – miasto
Nara – prefektura
Nara – dolina
„Nara” – nazwa japońskich okrętów

Wikipedia

Przykłady

(1.1) To nara! Będę już zmykał!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnara, AS: nara

Wiktionary

Powiązane:

przysł. na razie, narcia, narka, naura

wykrz. narka, naura, na razie, narcia

rzecz. narka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) do widzenia, do zobaczenia, na razie, cześć (na pożegnanie), narcia, narka, pa, do zobaczyska

Wiktionary

narada

1. omawianie jakiejś sprawy w większym gronie osób;
2. spotkanie większej liczby osób zorganizowane w celu omówienia jakiejś sprawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spotkanie, zwykle służbowe, w celu omówienia pewnych kwestii

Wiktionary

Narada, Narada muni (Sanskryt: नारद मुनी, "nārada munī") – inkarnacja, awatara Wisznu, wędrowny mędrzec (ryszi), asceta, syn Brahmy, wieczny brahmaćarin. Zaliczany jest do grupy dewarszich.

Podróżując z wynalezionym przez siebie instrumentem - winą - po całym wszechświecie naucza bhaktijogi.

Wikipedia

naraić

polecić, zarekomendować komuś coś lub kogoś; nastręczyć, zachwalić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. narajać)

(1.1) pot. polecić coś komuś

(1.2) pot. załatwić coś komuś

(1.3) daw. polecić komuś kogoś na męża

czasownik zwrotny dokonany naraić się (ndk. narajać się)

(2.1) daw. zjawić się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈra^jit͡ɕ, AS: nara^i ̯ić

Wiktionary

potocznie: polecać, rekomendować komuś coś lub kogoś; nastręczać

SJP.pl

narajenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naraić.

Wiktionary

Powiązane:

czas. naraić

Wiktionary

naramiennica

naramiennica srebrnica - gatunek ćmy z rodziny garbatkowatych

SJP.pl

Wikipedia

naramiennik

1. umieszczony na ramieniu munduru pasek materiału, służący do zamocowania odznak stopni wojskowych lub innych odznak przynależności;
2. część zbroi osłaniająca ramię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. umieszczony na ramieniu munduru pasek materiału, służący do zamocowania odznak stopni wojskowych lub innych odznak przynależności;

(1.2) wojsk. część zbroi osłaniająca ramię;

Wiktionary

Naramiennik (także: pagon, dawniej: "epolet", "galon") – element odzieży (zwłaszcza mundurów), w postaci paska materiału umieszczonego na wysokości barku. Często wykorzystywany jako miejsce umieszczania oznaki stopnia wojskowego lub przynależności organizacyjnej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnarãˈmʲjɛ̇̃ɲːik, AS: narãmʹi ̯ė̃•ńik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ramię n.

przym. naramienny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) epolet, galon; pot. pagon

Wiktionary

naranowicz

nazwisko

SJP.pl

narastający

→ narastać

SJP.pl

Patrz:

narastać

narastanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|narastać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nienarastanie n., narośl ż.

czas. narastać ndk.

Wiktionary

narastać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. narosnąć)

(1.1) zwiększać swoje wymiary, intensywność, liczbę

(1.2) biol. powiększać się lub powstawać, rosnąc

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pomimo narastających bólów wątroby piła coraz więcej.

(1.1) Objawy choroby Parkinsona pojawiają się i narastają powoli i stopniowo w ciągu kilku lat.

Wiktionary

Powiązane:

wystawić kogoś albo coś na niebezpieczeństwo, na działanie czegoś szkodliwego lub sprawić, że ktoś doznał nieprzyjemności

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|narażać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tu dodać trzeba, że "Wprost" naraził się SdRP kilkoma głośnymi, demaskatorskimi artykułami na temat tzw. sprawy Oleksego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈraʑit͡ɕ, AS: naraźić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narażenie n., narażanie n., raz mrz.

czas. narażać ndk.

liczgł. raz

Wiktionary

narazka

młodzieżowo: na razie, cześć; nara, narka, pa, strzała

SJP.pl

naraźny

przymiotnik

(1.1) stpol. podręczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈraʑnɨ, AS: naraźny

Wiktionary

narażać

wystawiać kogoś albo coś na niebezpieczeństwo, na działanie czegoś szkodliwego lub sprawiać, że ktoś może doznać nieprzyjemności

SJP.pl

czasownik

(1.1) wystawiać kogoś lub coś na niebezpieczeństwo lub na szkodliwe działanie

Wiktionary

(1.1) Dowiedz się, jak technologia powiadomień o narażeniu pomaga w walce z COVID-19.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narażanie n.

czas. narazić dk., narażać ndk.

Wiktionary

narba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blizna

Wiktionary

narbada

rzeka w Indiach

SJP.pl

Narbada, Narmada – rzeka w środkowej części subkontynentu indyjskiego (wyżyna Dekan), tworząca granicę pomiędzy Indiami Północnymi i Południowymi.

Źródło Narbady leży w paśmie Majkal (Mekal). Długość to około 1300 km, zaś powierzchnia dorzecza 98 tys. km². Rzeka płynie w głębokiej i wąskiej dolinie między pasmem Windhja i Satpura. Ujście w formie estuarium do Zatoki Kambajskiej na Morzu Arabskim. W dolnym biegu używana do nawadniania. Przez Indusów uważana za rzekę świętą.

Wikipedia

narbona

miasto we Francji; Narbonne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;

Wiktionary

Narbona ( Narbonne, ; Narbona, Narbo) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude. Przez gminę przepływa rzeka Aude.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 45 849 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 265 osób/km² (wśród 1545 gmin Langwedocji-Roussillon Narbona plasuje się na 1. pozycji pod względem powierzchni, a na 5. miejscu pod względem liczby ludności).

Wikipedia

rzecz. Narbona ż.

:: fm. narbończyk mos.

przym. narboński

Wiktionary

narbonne

[czytaj: narBON] miasto we Francji; Narbona

SJP.pl

narbończyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Narbony

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W zamian za spełnianie tych funkcji miał prawo do pobierania jednego grosza od każdego funta wartości wszystkich towarów przywożonych przez narbończyków do Pizy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Narbona ż.

:: fż. narbonka ż.

przym. narboński

Wiktionary

narboński

1. → Narbona (miasto we Francji);
2. len narboński - gatunek roślin z rodziny lnowatych;
3. śniedek narboński - gatunek roślin z rodziny szparagowatych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Narboną, dotyczący Narbony

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Weselu narbońskiemu nadano celowo czysto rzymską oprawę. „Cesarz" Attalus i inni znakomici Rzymianie zadbali o organizacyjną stronę uroczystości, w których brali udział zarówno Rzymianie, jak i Wizygoci.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Narbona ż., narbończyk mos., narbonka ż.

Wiktionary

narcia

wykrzyknik

Wiktionary

narciarki

1. kobieta jeżdżąca na nartach, uprawiająca sport związany z nartami; alpejka;
2. sportowa zimowa czapka używana przez narciarzy

SJP.pl

narciarnia

pomieszczenie do przechowywania nart

SJP.pl

narciarski

→ narciarz, → narciarstwo

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla narciarza, przeznaczony dla narciarzy, dotyczący narciarstwa

Wiktionary

Patrz:

narciarz, → narciarstwo

Przykłady

(1.1) Przed wyjazdem w góry muszę kupić nowe spodnie narciarskie.

(1.1) Będąc w Wiśle, oglądaliśmy skocznię narciarską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: narʲˈt͡ɕarsʲci, AS: narʹćarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narta ż., narciarz m., narciarka ż., narciarstwo n., nartnik mzw., narty

Wiktionary

narciarstwo

1. dyscyplina sportowa;
2. biegi, skoki, zjazdy na nartach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

Wiktionary

Narciarstwo – forma aktywności fizycznej oraz dyscyplina sportowa polegająca na przemieszczaniu się lub wykonywaniu akrobacji za pomocą sprzętu narciarskiego – nart, a także kijków. Narty mocowane są do butów narciarza za pomocą specjalnych wiązań. Do połowy XIX wieku narty były wykorzystywane głównie do celów transportowych, natomiast w późniejszym okresie upowszechniło się wykorzystywanie nart w celach rekreacyjnych i sportowych.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zawody w narciarstwie alpejskim rozgrywane były na każdych zimowych igrzyskach olimpijskich od olimpiady w 1936 w Garmisch-Partenkirchen, Niemcy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: narʲˈt͡ɕarstfɔ, AS: narʹćarstfo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narciarz m., narciarka ż., narta ż., nartnik m., narty

przym. narciarski

Wiktionary

narciarz

meżczyzna jeżdżący na nartach, uprawiający sport związany z nartami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na stoku szusowało kilku narciarzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnarʲt͡ɕaʃ, AS: narʹćaš

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narta ż., narciarstwo n., nartnik m., narty nmos.

→ narcysta

SJP.pl

Patrz:

narcysta

narcystycznie

przysłówek

(1.1) w sposób narcystyczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narcyz m., narcyzm m., narcystyczność ż.

przym. narcystyczny

Wiktionary

narcystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest narcystyczne; cecha tych, którzy są narcystyczni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narcyz m., Narcyz m., narcyzm m.

przym. narcystyczny

przysł. narcystycznie

Wiktionary

narcystyczny

zakochany w sobie i swojej urodzie; nacechowany narcyzmem, narcyzowaty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyróżniający się narcyzmem, związany z narcyzmem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Narcystyczny polityk, widząc śmiejącego się mu w nos dziennikarza albo czytając w gazecie krytykę własnych poczynań, nie bierze ich pod uwagę. Liczy się to, co sam myśli o własnych dokonaniach.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narcyzm mrz., narcystyczność ż., Narcyz mos., Narcyza ż., narcyz mos./mrz.

przym. narcyzowaty

przysł. narcystycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) narcyzowaty, samolubny, egocentryczny, egoistyczny

Wiktionary

narcyz

osoba zakochana w sobie, mająca bezkrytyczny stosunek do siebie; narcysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Narcissus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju narcyz (1.1)

(1.3) pot. kwiat narcyza (1.2)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) poet. piękny mężczyzna zakochany w samym sobie

(2.2) pot. mężczyzna skrajnie egoistyczny

(2.3) psych. osoba cierpiąca na narcystyczne zaburzenie osobowości

Wiktionary

Narcyz ("Narcissus" L.) – rodzaj roślin należący do rodziny amarylkowatych. Obejmuje 74 gatunki i dużą liczbę mieszańców. Dziko rosną w krajach śródziemnomorskich, w Europie Środkowej i Północnej oraz w zachodniej Azji po Uzbekistan i Afganistan oraz we wschodniej Azji (wschodnie Chiny i Japonia). Są popularnymi roślinami uprawianymi jako ozdobne dla efektownych i pachnących kwiatów. Wyhodowano ponad 10 tysięcy odmian w obrębie rodzaju.

osoba zakochana w sobie, mająca bezkrytyczny stosunek do siebie; narcysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Narcyz

Wiktionary

Narcyza – imię żeńskie pochodzenia greckiego.

Jest żeńskim odpowiednikiem męskiego imienia Narcyz.

Imię to nie jest zaświadczone w średniowiecznych źródłach polskich; pojawiło się w Polsce w XIX wieku – wówczas było uważane za imię afektowane. W 2001 roku nosiło je 705 Polek.

Wikipedia

przymiotnik dzierżawczy - należący do Narcyzy lub z nią związany

SJP.pl

narcyzka

→ narcyz; narcystka

SJP.pl

narcyzm

bezkrytyczne uwielbianie samego siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

narcyzm – zaburzenie osobowości
narcyzm – parafilia

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Normalny narcyzm kobiet – czas spędzany przed zwierciadłem, obojętne czy przed potrójnym tremem, czy lusterkiem puderniczki - odnosi się przede wszystkim do twarzy (i jej okola - włosów), gdyż z nią się one identyfikują.

(1.1) Rozwijanie pokory (tj. cechy przeciwstawianej narcyzmowi i roszczeniowości upowszechniającym się w kulturze konsumpcji) podwyższa dobrostan psychiczny i społeczny.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Narcyz m., Narcyza ż., narcyz m., narcystyczność ż.

przym. narcystyczny

olejek eteryczny z roślin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych

(1.3) farm. olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Upał stawał się większy; przygrzane słońcem cząbry skał i krzaki nardu poczęły ronić woń mocną i upajającą.

nard

Wymowa:

IPA: narˈdɔvɨ, AS: nardovy

Wiktionary

(1.1) Deszcz przestał nareszcie padać i tylko gdzieniegdzie pozostały spore kałuże.

Narewka

narewka

1. wieś w Polsce;
2. rzeka w Polsce

SJP.pl

Narewka ( "Нараўка", Naraŭka, wymowa miejscowa: "Narauka", z akcentem na pierwszą sylabę) – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, siedziba gminy Narewka.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

narewski

1. przymiotnik od: Narwa - rzeka;
2. przymiotnik od: Narwa - miejscowość

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Narwą (rzeką w Rosji i Estonii)

miasto w Rosji, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego

(1.1) No to narka! Spadam już.

(2.1) Puściłem narkę i poleciałem.

Wiktionary

Powiązane:

wykrz. nara, naura, na razie

przysł. na razie

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) slang. NQ, nq

Wiktionary

narkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edward Narkiewicz (1938–2007) – polski malarz
Jakub Jodko Narkiewicz (1848–1905) – fotografik, lekarz, badacz elektromagnetyzmu
Jan Narkiewicz (1806–1886) – polski ksiądz katolicki
Jan Narkiewicz-Jodko (?) – dziennikarz muzyczny
Julia Wieniawa-Narkiewicz (ur. 1998) – polska aktorka, kompozytorka i wokalistka
Kazimiera Narkiewicz (1912–1985) – polska charakteryzatorka
Konstanty Narkiewicz-Jodko (1901–1963) – polski podróżnik
Mirosława Narkiewicz (1931–2017) – polska lekarka
Olgierd Narkiewicz (1925–2010) – polski lekarz
Wiktor Narkiewicz (1905–1985) – konstruktor lotniczy
Witold Jodko-Narkiewicz (1864–1924) – socjalista, publicysta, dyplomata
Władysław Narkiewicz (ur. 1936) – polski matematyk

Wikipedia

narkobiznes

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biznes związany z narkotykami, ich produkcją i sprzedażą

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Już wcześniej był on skazany za udział w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się narkobiznesem.

Wiktionary

(1.1) med. choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

Wiktionary

Narkolepsja ( narcolepsy od "nárke" – odrętwienie, kurcz oraz "lêpsis" – napad) – rzadkie zaburzenie snu, objawiające się przede wszystkim nadmierną sennością w ciągu dnia i napadami snu oraz epizodami nagłej utraty napięcia mięśniowego (katapleksją). Osoby z narkolepsją doświadczają również porażenia przysennego i halucynacji (omamów) podczas budzenia się i zasypiania. Przebieg choroby jest przewlekły, stosuje się leczenie objawowe.

narkoleptyczny

przymiotnik

(1.1) związany z narkolepsją

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkolepsja ż., narkoleptyczka ż., narkoleptyk m.

Wiktionary

narkoleptyk

osoba nieoczekiwanie zapadająca w krótki sen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek cierpiący na narkolepsję

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkolepsja ż.

:: fż. narkoleptyczka ż.

przym. narkoleptyczny

Wiktionary

narkolog

lekarz specjalizujący się w leczeniu uzależnień od narkotyków i innych substancji psychoaktywnych

SJP.pl

narkologia

dział medycyny zajmujący się uzależnieniami od substancji psychoaktywnych

SJP.pl

narkom

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pot. pejor. ćpun

Wiktionary

narkomania

nałogowe używanie środków odurzających, nasennych lub narkotyków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

Wiktionary

Narkomania (gr. "narke" – odurzenie, "mania" – szaleństwo) – potoczne określenie odnoszące się do uzależnienia od substancji chemicznych wpływających na czynność mózgu. Narkomania charakteryzuje się:

W zależności od stosowanego środka uzależniającego zastosowano podział na:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnarkɔ̃ˈmãɲja, AS: narkõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkotyk mrz., narkoman m., narkomanka ż., narkomaństwo n.

Wiktionary

narkomat

przyrząd do wykrywania obecności narkotyków w organizmie; narkotest, narkotester

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

narkomat (urządzenie) – urządzenie służące do badania obecności narkotyków w organizmie
narkomat (polityka) – określenie radzieckich ministerstw do 1946

Wikipedia

narkomański

dotyczący narkomana

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący narkomaństwa lub narkomana

Wiktionary

Przykłady

narkotester

przyrząd do wykrywania obecności narkotyków w organizmie; narkotest, narkomat

SJP.pl

narkoturystyka

turystyka powiązana z przemytem lub zażywaniem narkotyków

SJP.pl

narkotyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co narkotyczne

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkotyk m., narkoza ż., narkotyzacja ż., narkotyzowanie n.

czas. narkotyzować, narkotyzować się ndk.

przym. narkotyczny, narkotykowy

przysł. narkotycznie

Wiktionary

narkotyczny

1. wywołujący narkozę;
2. wywołany przez narkotyki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z narkotykiem, dotyczący narkotyku

(1.1) Często narkotyki dzieli się na miękkie i twarde, choć kryterium podziału nie jest jasno ustalone.

(1.1) związany z narkotykami

Wiktionary

Patrz:

narkotyk

Przykłady

(1.1) Działdowianin podejrzany za przestępstwa narkotykowe i kradzieże z włamaniem nie może opuszczać kraju

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkotyk m., narkotyczność ż., narkotyzowanie n.

czas. narkotyzować się, narkotyzować ndk.

przym. narkotyczny

przysł. narkotycznie

Wiktionary

narkotyna

alkaloid występujący w opium działający przeciwbólowo i przeciwkaszlowo

SJP.pl

Narkotyna ("noskapina") – organiczny związek chemiczny, naturalny alkaloid izochinolinowy występujący w opium. Ma działanie przeciwkaszlowe i pobudzające ośrodek oddechowy oraz słabe działanie spazmolityczne. Związek ten wydzielił w postaci czystej, w 1817, Pierre Jean Robiquet, i był stosowany jako lek przeciwkaszlowy (do otrzymania kodeiny w 1832).

Wikipedia

narkotyzacja

→ narkotyzować

SJP.pl

Patrz:

narkotyzować

narkotyzer

dawniej: anestezjolog

SJP.pl

narkotyzerka

→ narkotyzer

SJP.pl

Patrz:

narkotyzer

narkotyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|narkotyzować.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkotyk m., narkotyzm m., narkotyzacja ż., narkotyczność ż., narkoza ż.

czas. narkotyzować się, narkotyzować ndk.

przym. narkotyczny, narkotykowy

przysł. narkotycznie

Wiktionary

narkotyzować

1. odurzać narkotykami;
2. dawniej: usypiać lub znieczulać za pomocą narkotyków; stosować narkozę;
3. narkotyzować się - zażywać narkotyki; odurzać się narkotykami; ćpać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) odurzać narkotykami

(1.2) przest. usypiać bądź znieczulać, używając narkotyków

czasownik zwrotny niedokonany narkotyzować się

1. sztuczne uśpienie chorego za pomocą środków powodujących utratę świadomości i wrażliwości na ból, stosowane przed zabiegiem operacyjnym; także: sen wywołany w ten sposób;
2. środek służący do wywołania sztucznego snu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. wprowadzenie osoby lub zwierzęcia w stan snu przy użyciu substancji powodujących utratę świadomości i wrażliwości na ból;

(1.2) stan uśpienia spowodowany narkozą (1.1)

(1.3) med. środek stosowany do narkozy (1.1)

(1.4) środ. więz. eufem. ogłuszenie, pobicie do nieprzytomności

Wiktionary

Wymowa:

IPA: narˈkɔza, AS: narkoza

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narkotyk m., narkotyczność ż., narkotyzacja ż., narkotyzowanie n.

czas. narkotyzować, narkotyzować się

przym. narkotyczny

formsłow. narko-

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) znieczulenie

(1.2) uśpienie

1. fantastyczny świat utworzony przez brytyjskiego pisarza Clive'a Staplesa Lewisa, w którym rozgrywa się akcja jego powieści z cyklu "Opowieści z Narnii";
2. szwedzki zespół muzyczny grający power metal z elementami muzyki klasycznej

SJP.pl

Narnia – fantastyczny świat stworzony przez brytyjskiego pisarza C.S. Lewisa, w którym rozgrywa się akcja jego powieści z cyklu "Opowieści z Narnii". Świat ten zawdzięcza swoją nazwę znajdującej się w nim krainie Narnii, wokół której w głównej mierze toczą się opowieści.

Wikipedia

narnijski

→ Narnia

SJP.pl

Patrz:

Narnia

narnio

forma rzeczownika.

(1.1) W. od: Narnia

Wiktionary

narobiony

taki, który się narobił

SJP.pl

narobić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wytworzyć czegoś dużo

(1.2) pot. wydalić gdzieś kał, mocz

czasownik zwrotny dokonany narobić się

(2.1) napracować się

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Julia narobiła naleśników jak dla całego pułku.

(1.2) Pies sąsiadki znowu narobił nam na wycieraczkę.

(2.1) Przy tym rozdawaniu ulotek to się chyba zbytnio nie narobiłaś?

Wiktionary

Powiązane:

czas. robić ndk.

rzecz. narobienie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) nawalić

Wiktionary

narocz

1. największe jezioro na Białorusi;
2. rzeka na Białorusi;
3. osiedle wczasowe na Białorusi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narodnictwo n.

Synonimy:

(1.1) nazistowski; przen. brunatny

Wiktionary

narodowowyzwoleńczy

mający na celu wyzwolenie narodu spod obcego panowania

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający na celu wyswobodzenie narodu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Matatiasz z rodu Hasmoneuszy stanął na czele powstania narodowowyzwoleńczego.

Wiktionary

→ narodowość, np. lista narodowościowa (volkslista)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący narodowości

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W zamian za to Niemcy powinny uzyskać tzw. Korytarz. Sprawy narodowościowe, związane z tą zamianą, miałyby być rozwiązane w drodze przesiedlenia ludności.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narodowość ż., naród m., narodowiec m., narodowościowość ż.

przym. narodowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) narodowy, etniczny

Wiktionary

narodowość

1. przynależność do danego narodu, poczucie tej przynależności;
2. naród

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

(1.2) odprzym. cecha tego, co jest narodowe; cecha tych, którzy są narodowi

Wiktionary

Narodowość – przynależność do określonego narodu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Decyzja z 20 stycznia 1942 roku o tak zwanym ostatecznym rozwiązaniu stworzyła podstawę do rozpoczęcia masowej zagłady ludzi, których zgodnie z ustawami III Rzeszy zaliczano do narodowości żydowskiej.

(1.1) Mimo włoskiej narodowości legitymuję się hiszpańskim paszportem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ, AS: narodovość

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naród m., narodowiec m.

przym. narodowościowy, narodowy

przysł. narodowościowo, narodowo

Wiktionary

narodowy

1. odnoszący się do narodu, związany z narodem jako wspólnotą etniczną;
2. odnoszący się do kraju, państwa; krajowy, państwowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

(1.2) polit. akcentujący w polityce wartość swojego narodu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dziś jest polskie święto narodowe.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak.

(1.1) Z narodzenia Pana dzień dziś wesoły, • wyśpiewują chwałę Bogu żywioły!

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. rodzenie n., narodziny n., ród mrz.

czas. rodzić ndk., narodzić dk., porodzić dk., urodzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) narodziny, poród, urodzenie

Wiktionary

narodziny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka

(1.2) przen. powstanie, początek, rozpoczęcie się czegoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

narodziny (antropologia)
urodzenie – zdarzenie prawne
Narodziny – polski film z 1975 roku
Narodziny – amerykański film z 2004 roku

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnarɔˈd͡ʑĩnɨ, AS: naroʒ́ĩny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narodzenie n., rodzenie n., urodzenie n., rodzic m., rodzicielka n., rodzeństwo n., urodziny nmos., urodzaj m., rodzicielstwo n.

czas. narodzić, narodzić się dk., rodzić ndk., urodzić dk.

przym. narodzinowy, rodzony, rodzicielski, urodzinowy, urodzajny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rodzenie

Wiktionary

narodzić

przyjść na świat; urodzić (się)

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) urodzić wiele dzieci

(1.2) przest. (dziś książk.) urodzić dziecko

czasownik zwrotny narodzić się

(2.1) książk. urodzić się

(2.2) książk. przen. powstać, zacząć istnieć

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Czy każdy Lucjusz narodził się o świcie?

(2.1) Narodził się Jezus Chrystus, bądźmy weseli, / chwałę Mu na wysokości nucą Anieli.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ród mrz., naród mrz., narodzenie n., narodziny lm nm., urodziny lm nm.

czas. rodzić ndk., zrodzić dk.

przym. rodzimy

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) urodzić się, przen. podn. przyjść na świat

Wiktionary

naroga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury zachodnie, Warmia, Mazowsze północno-wschodnie. przest. rzad. pług lub rzadziej inne narzędzie do orania, zwłaszcza dawnego typu (np. konstrukcji niefabrycznej)

Wiktionary

Synonimy:

Narol

Powiązane:

rzecz. Narol mrz.

Wiktionary

narost

1. coś, co narosło, osadziło się na czymś;
2. roślina żyjąca na innej roślinie, niebędąca jej pasożytem; epifit;
3. uwypuklenie na powierzchni ciała lub narządu organizmu żywego; guz; narośl

SJP.pl

Narost – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Chojna. Narost jest malowniczą miejscowością, w której mieszka ok. 300 osób. Znajdują się tam liczne jeziora polodowcowe największe z nich to jezioro Narost, które jest często odwiedzane przez turystów, zabytkowy kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski z drugiej połowy XIII wieku (Kl.V.-0/135/56 z dnia 28 sierpnia 1956), i park dworski z przełomu XVIII/XIX wieku (Kl.I.5340/9/77 z dnia 21 lipca 1977).

Wikipedia

narostkowiec

zwierzę z pochwą rogową wokół kości, chroniącą narostek kości przed uszkodzeniami

SJP.pl

narosły

narośnięty;
1. taki, który zwiększył wielkość lub wartość;
2. taki, który powstał przez rośnięcie;
3. taki, który zwiększył intensywność lub zasięg

SJP.pl

narowistość

→ narowisty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest narowiste; cecha tych, którzy są narowiści

Wiktionary

Patrz:

narowisty

Powiązane:

przym. narowisty

Przykłady

(1.1) Antek narozwieszał po mieście ogłoszeń o zaginionym psie, ale na razie nikt się nie odezwał.

(1.1) Narozwieszałaś tu prania, a zaraz przychodzą mecenasostwo.

(2.1) Narozwieszałem się tych ogłoszeń, ale nie wiem, czy to coś da.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narozwieszanie n.

Wiktionary

narośl

zgrubienie, pewna zmiana na powierzchni ciała spowodowana jakimś schorzeniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrubienie, pewna wypukła zmiana na powierzchni ciała spowodowana jakimś schorzeniem

Wiktionary

Narośl – u roślin jest to patologiczny twór występujący głównie na korzeniach, bulwach i innych podziemnych częściach pędów. Jest objawem chorobowym, powstającym głównie wskutek działania patogenów i szkodników. Patogeny wytwarzają różnego rodzaju substancje powodujące powstawanie narośli.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnarɔɕl̥, AS: narośl̦

Wiktionary

Powiązane:

czas. narastać ndk., narosnąć dk.

rzecz. narastanie ndk., narośnięcie dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gula, guz, narost

Wiktionary

naroślarz

naroślarz wiklinowy - gatunek błonkówki z rodziny pilarzowatych

SJP.pl

naroślowy

→ narośl

SJP.pl

Patrz:

narośl

narośnięty

narosły;
1. taki, który zwiększył wielkość lub wartość;
2. taki, który powstał przez rośnięcie;
3. taki, który zwiększył intensywność lub zasięg

SJP.pl

narość

potocznie: narośl; naróść

SJP.pl

nocny motyl z rodziny garbatkowatych

SJP.pl

Narożnica ("Phalera") – rodzaj motyli z rodziny garbatkowatych.

Motyle o krępej budowy ciele. Głowa ich jest zaopatrzona w łyse oczy złożone, przyoczka i krótką ssawkę. Tułów jest szeroki, barwnie owłosiony. Skrzydło przedniej pary jest duże i długie, zaś tylnej owalne. W pozycji spoczynkowej skrzydła ściśle przylegają do boków ciała. Gruby odwłok ma cylindryczny kształt. U samca odwłok wieńczą pęczki włosów.

Wikipedia

narożnik

1. przestrzeń zawarta między zbiegiem trzech płaszczyzn lub dwu linii przecinających się;
2. ozdoba albo okucie służące do umocnienia krawędzi, rogów czegoś;
3. róg ringu;
4. mebel przeznaczony do ustawienia w rogu mieszkania;
5. węgieł; róg; kąt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. miejsce styku dwóch ścian zewnętrznych

(1.2) obiekt wybudowany na narożniku (1.1)

(1.3) narożna część pomieszczenia lub wydzielonej przestrzeni, np. boiska

(1.4) mebl. narożna kanapa lub sofa

(1.5) rzad. mebl. każdy narożny mebel

(1.6) sport. miejsce na ringu przeznaczone do odpoczynku zawodnika

(1.7) narożna część konstrukcyjna czegoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

narożnik (węgieł) – element budowlany
narożnik – rodzaj mebla
narożnik – rodzaj okucia budowlanego łączącego
Narożnik – skała w Dolinie Będkowickiej na Wyżynie Olkuskiej
Narożnik (511 m) – szczyt w Beskidzie Małym
Narożnik (851 m) – szczyt w Górach Stołowych, w powiecie kłodzkim
Narożnik (188 m) – wzniesienie na Pojezierzu Drawskim, położone w woj. zachodniopomorskim, w gminie Połczyn-Zdrój
Narożniki

Wikipedia

przymiotnik od: narożnik

SJP.pl

narożny

znajdujący się w rogu, na rogu czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, umieszczony w rogu czegoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈrɔʒnɨ, AS: narožny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. róg m., rożek m., naroże n., narożnica ż., narożnik m., różek mrz.

:: przym. rożny, rogowy

Wiktionary

narracja

1. sposób wypowiedzi w utworze epickim polegający na przedstawianiu ciągu następujących po sobie zdarzeń;
2. potocznie: określony, subiektywny sposób przedstawienia rzeczywistości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. film. sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony;

(1.2) książk. opowiadanie, relacjonowanie

Wiktionary

Istnieją dwa ściśle powiązane rozumienia tego pojęcia, rozróżniane jednak w językach obcych:

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Ledwo Janek rozpoczął narrację, już wszyscy pękali ze śmiechu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narrator m., narratorka ż., narracyjność ż., narratologia ż., narratywizm m., antynarracja ż.

przym. narracyjny, narratorski, narratologiczny, narratywistyczny

przysł. narracyjnie

Wiktionary

narracyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób dotyczący narracji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narracja ż., narrator m., narratorka ż., narracyjność ż.

przym. narracyjny

Wiktionary

narracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest narracyjne; cecha tych, którzy są narracyjni

Wiktionary

Powiązane:

przym. narracyjny

przysł. narracyjnie

rzecz. narracja ż.

Wiktionary

narracyjny

związany z narracją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liter. przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narracja ż., narrator mos., narratorka ż., narracyjność ż.

przym. narratorski

przysł. narracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gawędziarski

Wiktionary

narratolog

specjalista w zakresie narratologii

SJP.pl

narratologia

Narratologia (fr. "narratologie") – dział nauki poświęcony badaniom nad opowiadaniem fabuł (literackim – ustnym bądź pisanym, filmowym, komiksowym i każdym innym). Pojęcie zostało zaproponowane po raz pierwszy przez Tzvetana Todorova w 1969 roku i jest zaliczane do poddziedzin semiotyki.

Wikipedia

narratologiczny

→ narratologia

SJP.pl

Patrz:

narratologia

narrator

osoba opowiadająca wydarzenia w utworach literackich, najczęściej prozatorskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) postać fikcyjna powołana przez autora w celu opowiedzenia określonej fabuły

Wiktionary

Wiktionary

narratorski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do narratora

Wiktionary

(1.1) Granaty są słodkie, a jednocześnie nieco cierpkie – narszarab jest mocno kwaśny, ale wiele też w nim z naturalnej słodyczy owoców.

Wiktionary

narta

podłużna płoza służąca do jazdy po śniegu lub wodzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

Wiktionary

nartniki

drapieżny pluskwiak nawodny strefy równikowej

SJP.pl

nartnikowate

o cechach nartnikowatych (rodzina pluskwiaków)

SJP.pl

nartorolki

nartosanki

sanki z rozszerzonymi płozami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) sport. pojazd przypominający sanki mający wysokie siodełko, dwie szerokie płozy po bokach i jedną krótką z przodu, wyposażony w hamulec i kierownicę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnartɔˈsãnʲci, AS: nartosãnʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. sanki nmos.

Wiktionary

nartostrada

trasa wyznaczona do jazdy na nartach

SJP.pl

Wikipedia

nartowrotki

rodzaj krótkiej, szerokiej narty, przymocowanej do rolek, służącej do jazdy na jednej nodze

SJP.pl

nartowski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Nartowski – polski koszykarz
Bronisław Nartowski – polski chemik i wojskowy
Leszek Nartowski – polski operator filmów animowanych
Mieczysław Nartowski – polski lekarz, działacz polityczny
Tadeusz Nartowski – polski malarz
Wacław Nartowski – polski nauczyciel

Wikipedia

narty

podłużna płoza służąca do jazdy po śniegu lub wodzie

SJP.pl

Wymowa:

IPA: naˈruʃat͡ɕ, AS: narušać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naruszanie n., naruszenie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) łamać, przekraczać, pogwałcać, dezorganizować, zakłócać, wdzierać się, osaczać, podmywać, zarastać

(1.2) burzyć, uszkadzać

(1.3) rozpoczynać, rozdziewiczać

Wiktionary

naruszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|naruszyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaruˈʃɛ̃ɲɛ, AS: narušẽńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. naruszyć, naruszać

Wiktionary

naruszeniowy

→ naruszenie

SJP.pl

Patrz:

naruszenie

naruszewicz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Tadeusz Naruszewicz – polski jezuita, nadworny historyk i poeta, biskup, pisarz wielki litewski, senator
Aleksander Krzysztof Naruszewicz – podkanclerzy litewski, pisarz wielki litewski, starosta lidzki
Dorota Naruszewicz – polska aktorka filmowa i teatralna
Mieczysław Naruszewicz – polski rzeźbiarz, projektant przemysłowy
Napoleon Naruszewicz – podpułkownik Ludowego Wojska Polskiego
Natalia Naruszewicz – jeden z pseudonimów Leszka Moczulskiego

Wikipedia

naruszewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Naruszewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Naruszewo. Leży nad Naruszewką dopływem Wkry.

Miejscowość jest siedzibą gminy Naruszewo.

We wsi znajduje się parafia pw. św. Tekli oraz Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej.

Wikipedia

naruszewski

przymiotnik od: Naruszewo

SJP.pl

naruszyciel

ktoś, kto coś narusza, niszczy, łamie

SJP.pl

naruszycielka

kobieta, która coś narusza, niszczy, łamie

SJP.pl

naruszyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. naruszać)

(1.1) dokonany od|naruszać.

Wiktionary

Przykłady

1. miasto w Estonii;
2. rzeka w Estonii;
3. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);

(1.2) geogr. rzeka graniczna oddzielająca Estonię od Rosji, łączy jezioro Pejpus z Zatoką Fińską;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Narwa (miasto) – miasto w Estonii
- Narwa – stacja kolejowa w ww. mieście
Narwa (rzeka)
Narwa – dawna kolonia na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie prużańskim, w sielsowiecie Suchopol
Narva-Jõesuu
Narva Trans
Narva Kreenholmi staadion
Narva

przym. narwicki

Wiktionary

nary

prymitywne łóżko do spania; prycza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. prymitywne leże, zbity z desek pomost do spania

narychtowywać

1. gwarowo: przygotowywać, przyrządzać;
2. dawniej: nakierowywać, nastawiać

SJP.pl

naryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie;

(1.2) geogr. miasto w Kirgistanie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Naryn – rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, dopływ Syr-darii
Naryn – rzeka w Kazachstanie, dopływ Irtyszu
Naryn – miasto w Kirgistanie
Naryn – góry w Kirgistanie
Naryn – góry w Kazachstanie
Naryn – wieś w Rosji, w Tuwie, w kożuunie erzińskim
Naryn – wieś w Rosji, w Buriacji, w rejonie zaigrajewskim

SJP.pl

narysowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|narysować.

Wiktionary

(1.1) język, mowa

(1.2) jęz. swoista odmiana języka;

(1.3) jęz. mowa terytorialna, odmienna od języka standardowego;

(1.4) jęz. mowa terytorialna o zasięgu szerszym niż dialekt i gwara;

Wiktionary

Narzecze – odmiana językowa właściwa dla danej grupy użytkowników języka. Może to być synonim terminu dialekt, czyli określenie na różne niestandardowe, inne niż ogólnonarodowe formy języka, czy też ogólne określenie na każdą wyodrębnioną odmianę języka (o standardzie mowa wówczas jako o narzeczu ogólnym lub kulturalnym).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z każdym potrafił się porozumieć w jego ojczystym narzeczu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʒɛt͡ʃɛ, AS: nažeče

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzeczona ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) dialekt

okres od zaręczyn do ślubu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres, w którym jest się narzeczonym i narzeczoną, okres od zaręczyn do ślubu

Wymowa:

IPA: ˌnaʒɛˈt͡ʃɔ̃na, AS: nažečõna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzeczeństwo n., narzecze n.

:: fm. narzeczony m.

czas. rzec dk.

(1.1) odczasownikowy od|narzekać.

(1.1) Przez cały wieczór Helena narzekała na niewygodny stanik.

(1.1) Dzisiaj wiele kobiet narzeka na swoich mężów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʒɛkat͡ɕ, AS: nažekać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzekacz m., narzekanie n.

przym. narzekliwy, rzeczony

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) marudzić, psioczyć, skarżyć się, uskarżać się, utyskiwać, daw. kawęczyć; gw. Śląsk Cieszyński szymrzikować

Wiktionary

narzeźbić

wyrzeźbić wiele czegoś

SJP.pl

narzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|narzucać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaʒuˈt͡sãɲɛ, AS: nažucãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. narzucać (się) ndk., narzucić (się) dk.

rzecz. narzut m., narzuta ż., narzucenie n.

przym. narzutowy

Wiktionary

narzucać

1. rzucać coś na coś, nakładać do czegoś, na coś;
2. okrywać się pośpiesznie, nakładać jakieś okrycie na ramiona;
3. zmuszać kogoś do przyjęcia czegoś, do określonego postępowania, wymuszać coś na kimś;
4. narzucać się - zmuszać kogoś do przebywania w swoim towarzystwie, wpraszać się gdzieś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. narzucić)

(1.1) rzucać przedmioty na jakąś powierzchnię

(1.2) zmuszać kogoś do akceptacji czegoś

(1.3) pośpiesznie ubierać się w coś, okrywać sobie ramiona

czasownik zwrotny niedokonany narzucać się (dk. narzucić się)

(2.1) być nachalnym, zmuszać kogoś do przebywania i często również interakcji ze sobą

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Narzucił koc na łóżko.

(1.2) On bardzo często narzuca swoje zdanie.

(1.3) Narzuć na siebie jakąś cieplejszą bluzkę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʒut͡sat͡ɕ, AS: nažucać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzuta ż., narzucanie n., narzucenie n.

Wiktionary

Powiązane:

czas. sporzundzić

Wiktionary

narzut

1. sposób tynkowania;
2. zewnętrzna warstwa tynku;
3. technika rzeźbiarska;
4. dodatkowa kwota doliczana do ceny podstawowej

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

narzut (budownictwo)
narzut kamienny
narzut (kalkulacja)
narzut (rzeźbiarstwo)

Wikipedia

narzuta

nakrycie wykonane z tkaniny na kanapę lub tapczan; kapa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nakrycie na łóżko, tapczan, kanapę, często ozdobne

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kupiłam wczoraj beżową, dwustronną narzutę na tapczan.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. rzut mrz., narzucanie n., narzucenie n., narzut m. zdrobn. narzutka ż.

czas. narzucać ndk., narzucić dk.

przymiotnik

(1.1) przym. od narzut

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wrząca Wielka to wieś położona na północny wschód od Koła. Jej osobliwością jest owiany legendami głaz narzutowy - piaskowiec kwarcytowy o obwodzie 8.5 m i wysokości 1 m.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaʒuˈtɔvɨ, AS: nažutovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzut m., narzuta ż., narzutka ż., narzucanie n.

(1.1) część organizmu, ciała, spełniająca określone funkcje;

Wiktionary

Narząd, organ ( organum) – część organizmu wielokomórkowego o określonej budowie i funkcjach.

Organami są między innymi: żołądek, oko, serce, nerka, wątroba, korzeń, liść, słupek, łodyga, kwiat.

instrumentalis; w językoznawstwie:
1. piąty przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: z (za, pod, przed, nad) kim? z (za, pod, przed, nad) czym?, który w zdaniu może pełnić funkcje dopełnienia bliższego, dalszego, okolicznika oraz orzecznika;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

Wiktionary

Narzędnik ( instrumentalis) – w językoznawstwie przypadek używany m.in. dla określenia narzędzia ("naprawił telewizor śrubokrętem, "przyjechałem pociągiem), sposobu wykonania czynności ("osiągnąłem to sprytem) itp. Przy czasownikach oznaczających rządzenie oznacza dopełnienie bliższe ("dyrygent kieruje orkiestrą), przy niektórych innych dopełnienie dalsze ("Maria handluje kwiatami"). Łączy się z niektórymi przyimkami, np. "z, pod, nad". Odpowiada na pytania "kim? czym?".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W języku niemieckim nie ma formy narzędnika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʒɛ̃ndʲɲik, AS: nažẽndʹńik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzędzie n.

przym. narzędnikowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) instrumentalis

Wiktionary

narzędnikowy

→ narzędnik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. związany z narzędnikiem, dotyczący narzędnika

Wiktionary

Patrz:

narzędnik

Powiązane:

rzecz. narzędnik mrz.

Wiktionary

narzędziarnia

magazyn narzędzi

SJP.pl

narzędzie

prosty w obsłudze przedmiot służący do bezpośredniego oddziaływania na coś, czego zwykły człowiek nie mógłby wykonać gołymi rękami lub z większym trudem niż z owym narzędziem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;

(1.2) inform. program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania

(1.3) przen. metoda, sposób na wykonanie czegoś

(1.4) przen. osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) środ. żegl. żart. radziecki statek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaʒɛ̃ɲˈd͡ʑɔvʲjɛt͡s, AS: nažẽńʒ́ovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzędzie, narzędziownia

przym. narzędziowy

Wiktionary

narzędziownia

dział zakładu produkcyjnego zajmujący się wykonywaniem i konserwacją narzędzi i przyrządów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie do przechowywania narzędzi;

Wiktionary

narzędzie

Wymowa:

IPA: ˌnaʒɛ̃ɲˈd͡ʑɔvɨ, AS: nažẽńʒ́ovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narzędzie n., narzędziowiec mos./mzw.

Wiktionary

narzędziówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) torba na narzędzia

Wiktionary

narzępik

mucha z rodziny narzępikowatych, pasożytująca na bydle, koniach i świniach

SJP.pl

narzępikowate

rodzina muchówek z podrzędu krótkoczułkich, obejmująca około 800 gatunków; wpleszczowate

SJP.pl

Narzępikowate, wpleszczowate (Hippoboscidae) – rodzina muchówek z podrzędu krótkoczułkich. Obejmuje blisko 800 gatunków, od w pełni uskrzydlonych do całkiem bezskrzydłych. Są hematofagicznymi ektopasożytami ssaków i ptaków. Charakteryzuje je larworodność. Większość rozwoju larwalnego ma miejsce w organizmie matki. Larwa po jego opuszczeniu natychmiast zmienia się w poczwarkę.

Wikipedia

narzępikowaty

o cechach narzępikowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

narzęst

rodzaj roślin z rodziny storczykowatych; cymbidium

SJP.pl

naród

1. duża wspólnota etniczna, przeważnie mówiąca tym samym językiem, związana wspólną historią i kulturą oraz wspólnymi interesami politycznymi i gospodarczymi;
2. potocznie: zgromadzenie, zbiorowisko ludzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

(1.2) daw. reg. duża liczba ludzi

(1.3) zob. lud.

Wiktionary

Naród – wspólnota ludzi utworzona w procesie dziejowym na podstawie języka, religii, terytorium, życia społecznego i gospodarczego, przejawiająca się w kulturze i świadomości swych członków. Naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości wspólną świadomością narodową, czyli poczuciem przynależności do wspólnoty definiowanej aktualnie jako naród.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Każdy naród ma prawo do posiadania swojego własnego państwa.

(1.2) Ale narodu się tu zjechało!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnarut, AS: narut

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. narodowość ż., narodowiec mos.

czas. narodzić dk., narodzić się dk.

przym. narodowy, narodowościowy

przysł. narodowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nacja

(1.2) ciżba, czereda, mrowie, rzesza, ćma; pejor. tabun, zgraja

(1.3) proletariat, pospólstwo, plebs; daw. gmin

Wiktionary

narów

przywara, zły nawyk

SJP.pl

forma zaimka.

(1.1) D. i B. od: my

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: nas, AS: nas

Wiktionary

nasa

[czytaj: nasa] (skrót od: ang. National Aeronautics and Space Administration) amerykańska agencja aeronautyki, organ rządowy USA prowadzący działania związane z badaniami kosmicznymi, rozwojem astronautyki i lotnictwa cywilnego; Nasa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. astronaut. amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pod koniec września br. próbnik wystrzelony przez amerykańską agencję kosmiczną NASA w ramach misji Double Asteroid Redirection Test (DART) uderzył w moonletkę (księżyc planetoidaanetoidy) Dimoprhos, okrążającą planetoidaanetoidę Didymos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnasa, AS: nasa

Wiktionary

nasada

1. część, w której jest coś osadzone; rękojeść, trzonek;
2. element nasadzony, nałożony na coś; pokrywa, nakładka;
3. w botanice: część liścia łącząca jego ogonek lub samą blaszkę z łodygą rośliny;
4. w językoznawstwie: zespół narządów mowy złożony z jamy ustnej, gardłowej i nosowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) część, na której coś jest osadzone czy umocowane, stanowiąca podstawę

(1.2) część nasadzona na coś

(1.3) bot. element liścia łącząca blaszkę lub ogonek z łodygą

(1.4) jęz. zespół narządów mowy obejmujący jamę ustną, gardło i jamę nosową

Wiktionary

Nasada – element armatury wodnej, służący do połączenia węży pożarniczych z rozdzielaczem, pompą, hydrantem, prądownicą, zbieraczem.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) U nasady wzgórza rosną piękne cyprysy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈsada, AS: nasada

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasadka ż.

czas. nasadzać ndk.

przym. nasadowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) oprawa, obsada, podstawa, rękojeść, trzonek

(1.2) nakładka, nasadka, pokrywa, pokrywka

Wiktionary

nasadka

przedmiot lub przyrząd nakładany na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: nasada

(1.2) pokrywka nasadzana na coś

(1.3) łow. sidło, wnyk

(1.4) fot. pryzmat nakładany na obiektyw aparatu fotograficznego

(1.5) ornit. samica wysiadująca jaja

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasada ż.

czas. nasadzać ndk.

przym. nasadkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.5) nasiadka

Wiktionary

nasadkowy

przymiotnik od: nasadka

SJP.pl

nasadnik

kamienny blok między głowicą kolumny a sklepieniem lub arkadą, typowe dla architektury bizantyjskiej; impost

SJP.pl

nasadooczne

rząd ślimaków płucodysznych

SJP.pl

(1.1) przede wszystkim, w pierwszej kolejności; książk. pierwej, wpierw; przest. najpierwej, najsampierw, pierw, wprzód, przódy, wprzódy; gw. Górny Śląsk pierwyj

Wiktionary

nascar

Wikipedia

nasciturus

płód ludzki, który może na podstawie przepisu ustawy nabyć określone prawo pod warunkiem, że urodzi się jako żywe dziecko

SJP.pl

Wikipedia

nasdaq

ang. National Association of Securities Dealers Automated Quotations, rynek akcji w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

Nasdaq Stock Market, NASDAQ ( National Association of Securities Dealers Automated Quotations) – giełda papierów wartościowych w Stanach Zjednoczonych, z filiami w Kanadzie, Chinach, Japonii i Dubaju, zarządzana przez NASDAQ OMX Group, nadzorowana przez Financial Industry Regulatory Authority (FINRA).

Wikipedia

nasenny

wywołujący sen

SJP.pl

przymiotnik

→ naseryzm

SJP.pl

Patrz:

naseryzm

naserysta

zwolennik naseryzmu - arabskiej wersji socjalizmu

Nash Motors – dawne amerykańskie przedsiębiorstwo motoryzacyjne
Nash – typ jachtu
NASH (ang. non-alcoholic steatohepatitis) – niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby
D'Nash (wcześniej NASH) – hiszpański boysband
Nash – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Buckinghamshire
Nash – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Herefordshire
Nash – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Kent
Nash – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Wielki Londyn
Nash – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Somerset
Nash (South Shropshire) – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Shropshire, nieopodal miasta Tenbury Wells
Nash (Telford and Wrekin) – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Shropshire, w dystrykcie Telford and Wrekin
Nash – jednostka osadnicza w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Walsh

Wikipedia

nashi

[czytaj: nasi] drzewo z rodziny różowatych; także owoc tego drzewa, mający kształt podobny do jabłka i smak przypominający gruszkę; nasi, gruszka piaskowa, gruszka japońska

SJP.pl

nashville

[czytaj: neszwil] miasto w USA, stolica stanu Tennessee

SJP.pl

Nashville – miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Tennessee, położone nad rzeką Cumberland. Należy do najszybciej rozwijających się dużych miast w Stanach Zjednoczonych. Obszar metropolitalny Nashville–Davidson–Murfreesboro–Franklin liczy 2,1 mln mieszkańców. Jest stolicą hrabstwa Davidson (miasto i hrabstwo ma jeden samorząd od 1963).

Wikipedia

nasi

zaimek dzierżawczy odpowiadający zaimkowi osobowemu "my"

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nasi (Rosja) – rosyjska proputinowska organizacja młodzieżowa, założona 1 marca 2005 roku
Nasi (Ukraina) – prorosyjska partia polityczna na Ukrainie, założona 21 września 2018 roku
Nasi – żydowski tytuł honorowy

mieszkanka Nasielska

SJP.pl

nasieniak

nowotwór złośliwy jądra, wywodzący się z niezróżnicowanych komórek płciowych, dający wcześnie przerzuty do węzłów chłonnych, płuc

SJP.pl

Wikipedia

nasienie

1. organ rozrodczy roślin nasiennych; nasiono;
2. dawniej: ród, potomstwo, dziecko; dziś tylko w wyrażeniu "dziadowskie (złodziejskie, podłe itp.) nasienie" - wyzwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;

(1.2) bot. organ rozrodczy roślin nasiennych;

(1.3) daw. ród, potomstwo, dziecko

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nasienie (botanika)
sperma
mlecz

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wytrysk nasienia następuje w czasie stosunku płciowego, masturbacji bądź polucji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɕɛ̇̃ɲɛ, AS: naśė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasiono n., nasiennictwo n., nasiennik m., nasiennia ż., nasionnica ż., nasianie n., nasiewanie n.

:: zdrobn. nasionko n.

czas. siać, nasiać dk., nasiewać ndk.

przym. nasienny, nasienniczy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) sperma, ejakulat; u ryb i mięczaków: mlecz

(1.2) nasiono

Wiktionary

nasieniotok

patologiczne wydalanie spermy, bez seksualnych bodźców; zmaza dzienna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. błona surowicza pokrywająca z zewnątrz mięsień sercowy, stanowiąca wewnętrzną blaszkę osierdzia;

Wiktionary

Nasierdzie ( epicardium) – błona surowicza stanowiąca wewnętrzną (trzewną) warstwę osierdzia. Składa się głównie z tkanki łącznej, która spełnia funkcję warstwy ochronnej.

Osierdzie trzewne produkuje płyn osierdziowy, który w cyklu pracy serca zmniejsza tarcie pomiędzy zewnętrzną i wewnętrzną blaszką osierdzia. Podczas skurczu komór fala depolaryzacji porusza się od wsierdzia do nasierdzia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈɕɛrʲd͡ʑɛ, AS: naśerʹʒ́e

Wiktionary

Powiązane:

przym. nasierdziowy

Wiktionary

nasierdziowy

przymiotnik

o cechach nasierszycowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

czas. nasilić dk.

licz. siła

Wiktionary

nasilenie

natężenie; intensywność; spotęgowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nasilić., intensyfikacja, wzrost

(1.2) siła jakiegoś zjawiska

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasilanie n., siła ż.

czas. nasilać ndk., nasilić dk.

rzecz. nasiono n., nasienie n., nasiennictwo n., nasiennik m., nasiennia ż., nasionnica ż., nasianie n., nasiewanie n.

czas. nasiać dk., nasiewać ndk.

rzadko: organ rozrodczy roślin nasiennych; nasienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

Wiktionary

potocznie: gdzieś jest nasiusiane - ktoś gdzieś nasiusiał; nasikane

SJP.pl

nasiusianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

Powiązane:

czas. nasiąknąć

Wiktionary

nasiąknięty

nasiąkły;
1. przepojony, przesycony płynem, wilgocią itp.;
2. przesycony jakimś zapachem;
3. przenośnie: taki, który nabrał jakiegoś wyrazu, charakteru

SJP.pl

nasiąknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nasiąkać)

(1.1) dokonany od|nasiąkać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Czym prędzej wziąłem ją na ręce, ciężką od wody, którą nasiąkło jej futerko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈɕɔ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: naśõŋknõńć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasiąknięcie n., nasiąkanie n.

nasięźrzał

nasięźrzałowy

→ nasięźrzał

SJP.pl

Patrz:

nasięźrzał

nasiłować

nasiłować się - zmęczyć się siłowaniem

SJP.pl

nasiłowo

Nasiłowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Bytoń.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Wieś sołecka.

rzecz. skalnica ż., skała ż., skałka ż.

przym. skalny, skalisty

Wiktionary

naskamleć

naskamleć się - o psie: spędzić dużo czasu na skamleniu; naskamlać się, naskamłać się, naskomleć się, naskomlić się

SJP.pl

naskamłać

naskamłać się - o psie: spędzić dużo czasu na skamlaniu; naskamlać się, naskamleć się, naskomleć się, naskomlić się

SJP.pl

naskarżyć

oznajmić o czyimś przewinieniu; obwinić, donieść na kogoś

SJP.pl

naskfol

przysłówek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. naumyślnie

Wiktionary

naski

zaimek dzierżawczy

naskórek

1. u kręgowców nabłonek wielowarstwowy płaski, rogowaciejący, pokrywający skórę; u bezkręgowców jednowarstwowy nabłonek; epiderma;
2. u roślin: warstwa kutyny pokrywająca powierzchnie skórki na liściach; kutykula

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

Wiktionary

Naskórek, epiderma ( epidermis), u bezkręgowców także hipoderma ( hypodermis) – najbardziej zewnętrzny i jednocześnie najcieńszy nabłonek okrywający powłokę ciała organizmu zwierzęcego, pochodzenia ektodermalnego, u kręgowców składający się z kilku warstw komórek, a u bezkręgowców z jednej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈskurɛk, AS: naskurek

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. skóra ż.

przym. naskórkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) epiderma

Wiktionary

naskórkowaty

przypominający budową naskórek, podobny do naskórka

SJP.pl

naskórkowiec

osoba odczuwająca coś tylko powierzchownie, niewnikająca w istotę rzeczy

SJP.pl

naskórkowość

Wikipedia

naskórkowy

→ naskórek

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. dotyczący naskórka

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. cechujący się powierzchownością

Wiktionary

Patrz:

naskórek

Powiązane:

rzecz. naskórek m., naskórkowość ż.

przysł. naskórkowo

Wiktionary

nasosznikowaty

o cechach nasosznikowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

naspa

gleby tworzące się zazwyczaj wzdłuż klifowych wybrzeży morskich w wyniku nawiewania materiału piaszczystego w głąb lądu przez wiatry wiejące od morza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. poszwa

Wiktionary

[czytaj: nassał] stolica Bahamów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Bahamów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nassau – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Rhein-Lahn
Nassau – gmina związkowa w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Rhein-Lahn
Nassau – stolica Bahamów
Nassau – jedna z wysp wchodzących w skład Północnych Wysp Cooka
Nassau – osada na Wyspach Cooka
Nassau – zamek w Nassau w Niemczech
Nassau – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Lac qui Parle
Nassau – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Rensselaer
Nassau – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Rensselaer
Nassau (ang. Nassau Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Sioux
Nassau (ang. Nassau Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Rensselaer
hrabstwo Nassau (ang. Nassau County) – hrabstwo w stanie Floryda

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnasːaw, AS: na•sau̯

Wiktionary

1. część ołtarza;
2. wartość wielkości nastawiona z góry w urządzeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. wartość wielkości (np. czasu, kąta) nastawiona z góry w danym urządzeniu

(1.2) archit. rel. kośc. zob. nastawa ołtarzowa.

(1.3) hist. określona ilość miodu z pasieki, oddawana przez bartników do starostwa bartnego albo do dworu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W przypadku silnika z zapłonem samoczynnym, przy ustalonej nastawie pompy wtryskowej, w czasie każdego suwu ssania do cylindra jest doprowadzana ta sama dawka paliwa.

(1.2) Została ukończona stalowa konstrukcja za głównym ołtarzem, do której jest zamocowana cała nastawa drewniana oraz obraz Matki Bożej Wniebowziętej, naszej patronki, który powrócił na swoje miejsce.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nastawienie

(1.3) nadstawa

Wiktionary

nastawać

1. o różnych okresach czasu, porach, wydarzeniach ich dotyczących: mieć miejsce, rozpoczynać się;
2. książkowo: domagać się czegoś natarczywie; nalegać;
3. książkowo: zagrażać komuś lub czemuś, czyhać, dybać na kogoś lub na coś;
4. potocznie: obejmować jakąś funkcję

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. nastać)

(1.1) zaczynać być w jakimś czasie

(1.2) rozpoczynać gdzieś sprawowanie jakiejś funkcji

czasownik nieprzechodni niedokonany (brak dk.)

(2.1) usilnie domagać się czegoś

(2.2) działać na czyjąś szkodę

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastawanie n.

czas. nastać, postawić

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nadchodzić, następować, przychodzić, rozpoczynać się, zaczynać się

(2.2) zagrażać

Wiktionary

nastawczy

służący do nastawiania; nastawniczy

SJP.pl

nastawiaczka

→ nastawiacz

SJP.pl

Patrz:

nastawiacz

nastawialny

dający się nastawiać; nastawny

SJP.pl

nastawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nastawiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnastaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: nastavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. nastawiać, postawić

rzecz. nastawnia ż., nastawnik mrz.

przym. nastawny

Wiktionary

nastawiać

1. regulować tak, aby poprawnie działało
2. kłaść na palniku na kuchence celem zagotowania
3. kierować coś w daną stronę
4. odpowiednio umiejscawiać zwichniętą kość, składać złamaną kość
5. przygotowywać psychicznie kogoś na coś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. nastawić)

(1.1) kierować coś w daną stronę

(1.2) włączać coś, regulować coś w taki sposób, aby działało w pożądany sposób

(1.3) kłaść na palniku na kuchence celem zagotowania

(1.4) naprowadzać zwichnięte kości na prawidłowe miejsce, także: składać złamane kości

(1.5) przygotowywać psychicznie kogoś na coś

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Do północy tańczyliśmy przy orkiestrze Jana Cajmera, a gdy Polskie Radio szło spać, nastawialiśmy Luksemburg, który nazywaliśmy "rozgłośnią Róży Luksemburg".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈstavʲjät͡ɕ, AS: nastavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

czas. postawić, stawiać, nastawić dk.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Lekarz nastawił złamaną rękę, a pielęgniarka przygotowała gips.

(1.2) Nastawił ją wrogo do rodzeństwa.

(1.3) Nastaw, proszę, wodę na kawę.

(1.3) Nastawić wodę z włoszczyzną, wlać rosołu burakowego, włożyć mięso, posolić i gotować szumując.

(1.3) Nastawił owsiankę ze skwarkami i czekał. Siadł w kucki przed otwartym piecem i zdawało się, że drzemie.

(1.4) Na podstawie sprzedaży biletów będziemy mogli rozlokować antagonistycznie nastawione grupy po przeciwległych krańcach Stadionu Śląskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈstavʲit͡ɕ, AS: nastavʹić

Wiktionary

Powiązane:

czas. nastawiać, postawić, stawiać ndk., stawić dk.

rzecz. nastawienie n., nastawnia ż., nastawnik mrz.

przym. nastawny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zestawić

(1.4) zwrócić w jakimś kierunku

Wiktionary

nastawnia

pomieszczenie lub budynek, gdzie znajdują się urządzenia sterujące i kontrolne, umożliwiające sterowanie pracą zespołu maszyn, linii technologicznej, stacji kolejowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolej. budynek z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nastawnia (kolejnictwo)
nastawnia (elektrownia)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) On pracuje na nastawni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈstavʲɲa, AS: nastavʹńa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastawiacz m., nastawniczy m., nastawnik m., nastawnica ż., nastawność ż., nastawianie n., nastawienie n.

czas. nastawiać ndk., nastawić dk., ponastawiać dk.

przym. nastawniczy, nastawny

Wiktionary

nastawnica

urządzenie do nastawiania semaforów i zwrotnic

SJP.pl

nastawniczy

pracownik kolei zajmujący się ustawianiem zwrotnic

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik nastawni

Wiktionary

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Nastawniczy – pracownik kolei bezpośrednio związany z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, pracujący w nastawniach.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. nastawnik mrz., nastawnia ż.

Wiktionary

nastawnik

urządzenie w maszynach elektrycznych służące do przełączania zasilania przy sterowaniu ich pracą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. techn. przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą

Wiktionary

Nastawnik ("Starik") – we wspólnotach bezpopowców osoba, która prowadzi nabożeństwa i przewodniczy życiu religijnemu gminy wyznaniowej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Maszynista przez ruch korbki nastawnika uruchamia lokomotywę, przyspiesza szybkość jazdy, hamuje elektrycznie oraz zmienia kierunek jazdy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastawnia ż., nastawiacz m., nastawniczy m., nastawnica ż., nastawność ż., nastawianie n., nastawienie n.

czas. nastawiać ndk., nastawić dk., ponastawiać dk.

przym. nastawniczy, nastawny

Wiktionary

nastawny

przymiotnik

(1.1) możliwy do nastawienia

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastawiacz m., nastawianie n., nastawienie n., nastawnia ż., nastawność ż., nastawnik mrz.

czas. nastawiać ndk., nastawić dk.

przym. nastawialny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nastawialny

Wiktionary

nastazin

Nastazin – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Maszewo.

W skład sołectwa Nastazin wchodzi kolonia Kłodniki.

We wsi świątynia prostego kształtu zrekonstruowana po 1996 na wzór gotyckiego kościoła ze wschodnim szczytem z blendami i niską, XV-wieczną wieżą.

Wikipedia

nastać

nastać się - spędzić długi czas na staniu, zmęczyć się staniem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nastawać)

(1.1) zacząć się w jakimś czasie, okresie

(1.2) objąć funkcję, urząd

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W sali nastała grobowa cisza.

(1.1) Minęła noc i nastał nowy dzień.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastanie n., nastawanie n.

potocznie: nastolatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anastazja

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Plecak Nastki wciąż leży pod biurkiem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Anastazja ż.

Wiktionary

nastojka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. nalewka

Wiktionary

nastolat

ekspresywnie: nastolatek

SJP.pl

nastolata

ekspresywnie: nastolatek

SJP.pl

nastolatek

potocznie: chłopiec w wieku od 11 do 19 lat; kilkunastolatek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: nastolatka

Wiktionary

Przykłady

Wymowa:

IPA: ˌnastɔˈlatka, AS: nastolatka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastoletność ż., nastoletniość ż.

:: fm. nastolatek mos.

przym. nastoletni, nastolatkowy

Wiktionary

nastolatki

potocznie: dziewczyna w wieku od 11 do 19 lat; kilkunastolatka

SJP.pl

nastolatkowy

→ nastolatek

SJP.pl

Patrz:

nastolatek

nastoletni

mający kilkanaście lat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) będący w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

(1.2) charakterystyczny dla nastolatka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Milicja zidentyfikowała nastoletniego żartownisia, który zadzwonił z informacją o bombie w szkole.

(1.2) Pomagajmy młodzieży w ich nastoletniej depresji.

Wiktionary

bycie osobą w wieku dojrzewania, mającą kilkanaście lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nastoletnie; cecha tych, którzy są nastoletni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnastɔˈlɛtʲɲɔ̇ɕt͡ɕ, AS: nastoletʹńȯść

Wiktionary

Powiązane:

przym. nastoletni

przysł. nastoletnio

rzecz. nastolatek mos., nastolatka ż.

Wiktionary

nastoletność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kwestion. odprzym. rzad. cecha tego, co jest nastoletnie; cecha tych, którzy są nastoletni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnastɔˈlɛtnɔɕt͡ɕ, AS: nastoletność

Wiktionary

Powiązane:

przym. nastoletni

przysł. nastoletnio

rzeczownik, rodzaj nijaki

osoba łatwo ulegająca nastrojom, kierująca się nastrojami

SJP.pl

nastrojowość

stan miłego spokoju, rozmarzenia, intymności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nastrojowe; cecha tych, którzy są nastrojowi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastrój m., strój mrz.

przym. nastrojowy

(1.3) wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca

(1.4) stpol. instrument muzyczny

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: nastroić

Wiktionary

Nastrój – utrzymujące się przez dłuższy okres zabarwienie emocjonalne wszystkich przeżyć, zarówno doświadczane subiektywnie i relacjonowane, jak również możliwe do obserwacji przez otoczenie.

Nastrój ( mood) jest składową temperamentu i wykazuje stałe i zindywidualizowane cechy; u osoby zdrowej psychicznie waha się zależnie od wpływu rozmaitych czynników zewnętrznych i wewnętrznych, nie przekraczając granic płytkiej subdepresji i słabo nasilonej hipomanii.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mam dziś bardzo wesoły nastrój.

(1.2) Nie mam teraz nastroju do zwierzeń.

(1.3) W całym mieście panował nastrój grozy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnastruj, AS: nastrui ̯

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastrajanie n., nastrojenie n.

:: zdrobn. nastroik m.

czas. nastrajać ndk., nastroić dk.

przym. nastrojowy

przysł. nastrojowo

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gdy pisałem inne moje książki, musiałem wyłączyć w komputerze licznik słów, bo mnie denerwowało, kiedy widziałem, że muszę ich jeszcze nastukać ze czterdzieści tysięcy.

(2.1) Ja wolę się nastukać // znaleźć się na wyżynie // Ty wiesz o czym mówię // słowo za słowem płynie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nastukanie n., stukanie n., stuknięcie n., stuk m., wystukiwanie n., wystukanie n.

czas. nastukiwać ndk., stukać ndk., stuknąć dk., wystukać dk., wystukiwać ndk.

przym. nastukany

wykrz. stuk

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) najarać się, ujarać się, upalić się

Wiktionary

nasturcja

roślina zielna z rodziny nasturcjowatych o żółtych, pomarańczowych lub czerwonych kwiatach, uprawiana w ogrodach i na balkonach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Tropaeolum|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju nasturcji (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈsturt͡sʲja, AS: nasturcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. nasturcjowy

Wiktionary

nasturcjowate

o cechach nasturcjowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

nasturcjowaty

o cechach nasturcjowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

nasturcjowy

→ nasturcja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od nasturcja

Wiktionary

Patrz:

nastyczny

przymiotnik od: nastia

SJP.pl

nastygmatyzować

napiętnować coś; naznaczyć coś piętnem, stygmatem

SJP.pl

nastój

lekarstwo uzyskane z ziół zalanych spirytusem, albo zaparzonych wrzątkiem; napar; wyciąg

SJP.pl

nastąpienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nastąpić.

Wiktionary

Powiązane:

czas. nastąpić

przysł. następnie

Wiktionary

nastąpić

1. pojawić się po czymś, być po czymś w kolejności
2. stanąć na czymś, nadepnąć
3. wydarzyć się, nastać, zajść

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. następować)

(1.1) nadepnąć na coś; wejść, trafić na coś

(1.2) zdarzyć się, odbyć się, dojść do skutku

(1.3) wystąpić po sobie kolejno

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Chciał uprzejmością zatrzeć nieprzyjemną scenę przesłuchania, która zapewne teraz nastąpi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈstɔ̃mpʲit͡ɕ, AS: nastõmpʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. następstwo n., następca m., następczyni ż., następowanie n., nastąpienie n.

przysł. następnie

czas. następować

Wiktionary

następ

dźwignia nożna, część tokarni, kołowrotka, miecha lub podobnych konstrukcji, która naciskana nogą wprawia tę konstrukcję w ruch; pedał, stopka

SJP.pl

następca

ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

następca – ktoś po kimś następuje / obejmuje stanowisk / dziedziczy coś
Następca – powieść Ismaila Kadare
następca tronu
następcy

następna

ta, która następuje po innym

SJP.pl

następnie

przysłówek

(1.1) później, w chwili następnej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Policjanci z Mokotowa zatrzymali dwóch z pięciu mężczyzn, którzy w autobusie pobili dwóch kontrolerów biletów a następnie próbowali ukraść im komórkę.

(1.1) Następnie pod pretekstem remontu komina bez pytania mnie o zdanie wyciął dwa metry gałęzi z mojego drzewa, dzięki czemu zamiast widoku zielonej ściany mam widok na kominy i kłęby dymu zachęcające do opuszczenia mojego domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈstɛ̃mpʲɲɛ, AS: nastẽmpʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. następowanie n., nastąpienie n., następstwo n., następny mos.

czas. następować ndk., nastąpić dk.

(1.1) Ja jestem pierwszy w kolejce, następna jest ta pani, a za nią jeszcze jest jeden pan.

(1.1) Następna próba dopiero za tydzień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈstɛ̃mpnɨ, AS: nastẽmpny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. następca m., następnik m., następstwo n., następowanie n., następna ż.

czas. następować ndk.

przysł. następnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kolejny

Wiktionary

następowalność

zdolność do występowania czegoś w czasie lub przestrzeni zaraz po czymś; następstwo

SJP.pl

następowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|następować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnastɛ̃mpɔˈvãɲɛ, AS: nastẽmpovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. następować ndk., nastąpić dk.

rzecz. następny mos., następczyni ż., następstwo, następca

przym. następny

przysł. następnie

Wiktionary

następować

1. mieć miejsce po czymś, być po czymś w kolejności
2. stawać na czymś, nadeptywać
3. wydarzać się, nastawać, zachodzić

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. nastąpić)

(1.1) idąc wchodzić, trafiać na coś

(1.2) zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku

(1.3) występować po sobie kolejno

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Na początku jury następuje transgresja morza, duże obszary współczesnej Europy pokrywa morze epikontynentalne; pod koniec jury morza zaczynają się wycofywać.

1. konsekwencja czegoś; skutek, pokłosie;
2. następowanie czegoś po czymś; kolejność w czasie, sekwencja, porządek;
3. prawo do następowania po kimś, obejmowania po kimś majątku lub stanowiska; sukcesja, dziedzictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) skutek, rezultat czegoś; zdarzenie następujące w konsekwencji innego zdarzenia/działania

(1.2) następowanie po sobie

Wiktionary

następująco

przysłówek

(1.1) w sposób następujący

Wiktionary

Powiązane:

przym. następujący

Wiktionary

następujący

taki, jak będzie podany, przytoczony niżej (używane przy wymienianiu, opisywaniu czegoś)

SJP.pl

przymiotnik

Wymowa:

IPA: ˌnasɨˈt͡sãɲɛ, AS: nasycãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. nasycać ndk., nasycić dk.

rzecz. nasycenie dk.

przym. nasycony

Wiktionary

nasycarka

urządzenie do nasycania nasiąkliwych materiałów cieczami impregnującymi; impregnarka

SJP.pl

nasycać

1. zaspokajać czyjś głód
2. o wilgoci, zapachu itp.: wypełniać całą przestrzeń, przepajać
3. powodować wchłanianie jakiejś substancji
4. nasycać się:
a) zaspokajać głód; najadać się
b) być nasycanym czymś, np. wilgocią

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. nasycić)

(1.1) czynić kogoś sytym, zaspokajać czyjś głód, karmić, poić do syta

(1.2) zadowalać, zaspokajać jakieś uczucie, pragnienie

(1.3) o wilgoci, zapachu itp.: przepajać, przenikać, napełniać

czasownik zwrotny niedokonany nasycać się (dk. nasycić się)

(2.1) używać czegoś do woli; zadowalać, rozkoszować się czymś

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Nasycał się pięknym krajobrazem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈsɨt͡sat͡ɕ, AS: nasycać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasycenie n., nasycanie n.

czas. nasycić dk.

przym. nasycony

Wiktionary

nasycenie

1. zaspokoić czyjś głód;
2. o wilgoci, zapachu itp.: wypełnić całą przestrzeń, przepoić;
3. spowodować wchłonięcie jakiejś substancji;
4. nasycić się:
a) zaspokoić głód; najeść się;
b) wypełnić, przepoić się czymś, np. wilgocią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nasycić.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Saturacja – subiektywna intensywność barwy.
Nasycenie wody – właściwość chemiczna wody.
Nasycenie fazą – pojęcie z zakresu hydrodynamiki podziemnej oraz inżynierii złożowej.

Wikipedia

Powiązane:

czas. nasycać, nasycić dk.

rzecz. nasycanie n.

przym. nasycony

Wiktionary

nasycić

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|nasycać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jeszcze w XVI w. nawet w oknach pałacowych umieszczano często błony zwierzęce nasycone olejem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈsɨt͡ɕit͡ɕ, AS: nasyćić

Wiktionary

Powiązane:

czas. nasycać ndk.

przym. nasycony, syt

rzecz. sytość ż., nasycenie dk., nasycanie ndk.

Wiktionary

nasycony

1. roztwór nasycony - roztwór, w którym substancja rozpuszczona nie wytrąca się, ale nie można rozpuścić jej więcej;
2. o związku chemicznym: taki, w którym atomy połączone są między sobą pojedynczymi wiązaniami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pełen czego; będący w stanie sytości

(1.2) chem. zawierający największą ilość czystej substancji

(1.3) chem. mający między atomami węgla oraz między nimi a innymi atomami jedynie wiązania pojedyncze

(1.4) szt. pełen wyraźnego koloru

Wiktionary

Przykłady

(1.3) Tłuszcze właściwe są estrami glicerolu i kwasów tłuszczowych, które mogą być nasycone, czyli niezawierające podwójnych wiązań, oraz nienasycone, posiadające od jednego (kwasy jednonienasycone) do sześciu (kwasy wielonienasycone) podwójnych wiązań między atomami węgla.

(1.4) Gdy letnie dni stają się krótkie, a wieczory i ranki chłodne, na rabatach rozkwitają cynie. Wyróżniają się nasyconymi barwami i wytworną posturą. Kochają je motyle i pszczoły.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasycanie n., nasycenie n.

czas. nasycać ndk., nasycić

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pełny, syty, wypełniony

(1.2) intensywny, stężony, wysycony

(1.3) parafinowy

(1.4) głęboki, intensywny, soczysty, świeży

Wiktionary

nasyczeć

wiele razy syknąć na kogoś, na coś

SJP.pl

nasyfione

potocznie: gdzieś jest nasyfione - ktoś gdzieś nasyfił; naświnione

SJP.pl

nasyfić

potocznie: nabrudzić, naśmiecić; naświntuszyć, naświnić, nagnoić, napaprać

SJP.pl

nasyp

wał, skarpa usypana z ziemi lub piasku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu;

(1.2) techn. rozdrobniony materiał ścierny wykorzystywany do wyrobu części roboczych narzędzi ściernych, past i płynów szlifierskich

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: nasypać

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

nasyp (budowla)
nasyp – ścierniwo
nasyp – grunt nasypowy
nasyp kolejowy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Staw znajduje się za nasypem kolejowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnasɨp, AS: nasyp

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasypanie n., nasypywanie n.

czas. nasypać dk., nasypywać ndk.

przym. nasypowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wał

(1.2) ścierniwo

Wiktionary

nasypać

czasownik przechodni dokonany (ndk. nasypywać)

(1.1) sypiąc, umieścić coś wewnątrz lub na powierzchni czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) o śniegu: spaść

czasownik zwrotny dokonany nasypać się (ndk. nasypywać się)

(3.1) sypiąc się, dostać się do wnętrza lub na powierzchnię czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wuj nasypał sobie cukru do połowy szklanki i chłeptał głośno, nie wyjmując łyżeczki.

(2.1) Najpierw przy silnym mrozie nasypało dużo sypkiego śniegu.

(3.1) Skrawkiem papieru zdjął pajęczyny z drewnianego sufitu, odsunął łóżko, pod łóżko z czasem nasypały się i plewaewy, […]

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasyp m.

czas. zasypywać, usypać, sypać, nasypywać ndk.

przym. nasypowy

Wiktionary

nasypisko

duży, ziemny kopiec; nasyp

SJP.pl

nasypka

1. przestarzale:
a) to, co zostało nasypane;
b) mała wsypa;
2. środowiskowo: nasypywanie

SJP.pl

nasypnik

1. skrzynia górnicza z otwierającym się dnem, służąca do nasypywania urobku;
2. przyrząd ułatwiający nasypywanie jagód do łubianek

SJP.pl

nasypowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nasypem, dotyczący nasypu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasyp m.

czas. nasypać, nasypywać

Wiktionary

nasypywacz

1. robotnik zatrudniony przy nasypywaniu czegoś
2. w hutnictwie: ten, kto ładuje na górnym pomoście rudę do pieca prażalnego

SJP.pl

nasypywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. nasypać)

(1.1) sypiąc, umieszczać coś wewnątrz lub na powierzchni czegoś

czasownik zwrotny niedokonany nasypywać się (dk. nasypać się)

(2.1) sypiąc się, dostawać się do wnętrza lub na powierzchnię czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jedni nasypują piach na pobocze, inni skrupulatnie układają brukową kostkę.

(1.1) Glebę przekopujemy i nasypujemy żyznej ziemi, formując z niej niewysoki kopiec.

(2.1) Piach mnie wkurza. Nasypuje się do butów, przykleja do wszystkiego.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasyp m.

czas. nasypać dk.

Powiązane:

rzecz. szczaw mrz., szczyl mzw.

czas. naszczać, szczać

Wiktionary

naszczać

czasownik dokonany

(1.1) grub. pot. nasikać

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gnam ja tych gnoi, ale i tak co się człowiek plecyecami obróci, zaraz wlezą. A jak się nie upilnuje, to jeszcze naszczają, skurwysyny.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. szczanie n., naszczanie n., szczaw mos./mrz.

nasze

zaimek dzierżawczy odpowiadający zaimkowi osobowemu "my"

SJP.pl

naszelnik

część uprzęży zwierząt domowych, pas lub łańcuch łączący uprząż na szyi zwierzęcia pociągowego z końcem dyszla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część uprzęży zwierzęcia w postaci pasa lub łańcucha, który łączy uprząż na szyi z końcem dyszla

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʃɛlʲɲik, AS: našelʹńik

Wiktionary

naszkicować

czasownik przechodni dokonany (ndk. szkicować)

(1.1) szt. wykonać szkic, tj. rysunek lub malunek tylko w zarysach

(1.2) przedstawić w ogólnych zarysach

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naszkicowanie n., szkic mrz., szkicowanie n.

przym. nasz

zaim. nasz

Wiktionary

naszpanować

w gwarze śląskiej: naciągnąć, usztywnić (np. linę)

SJP.pl

naszpicować

obrobić kamień, wykruszając go przy pomocy specjalnej dyszy oraz wody pod wysokim ciśnienie; wyszpicować

SJP.pl

naszpikowany

potocznie: wypełniony, pokryty czymś w dużej ilości, przesycony czymś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wypełniony, pokryty czym w dużej ilości

(1.2) pot. przen. taki, który wprowadził do swojego organizmu leki lub inne substancje w dużych ilościach

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Chyba musimy się przyzwyczaić do tego, że ofertę kulturalną naszego miasta kształtują naszpikowane sterydami[,] agresywne półgłówki w dresach.

(1.2) Owiany legendą program „The Rolling Stones Rock and Roll Circus” nie doczekał się jednak emisji ze względu na kompromitującą postawę Briana Jonesa, tak naszpikowanego narkotykami, że nie był w stanie nawiązać kontaktu z resztą ekipy.

(1.2) Heine będzie miał 20 lat. Jest bez pracy. Nie mogę kupić świątecznych prezentów. Jeśli Caritas nie dałby mi 10 marek [niemieckich ≈ 5 euro], wszystko wyglądałoby jeszcze gorzej. Jak miło nasze Niemcy potrafią nas traktować. Tutaj nie mogę się uspokoić, jestem naszpikowana tabletkami, żeby ostatecznie zapomnieć.

Wiktionary

Powiązane:

czas. naszpikować

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) nafaszerowany, naszprycowany

Wiktionary

naszpikować

czasownik przechodni dokonany (ndk. naszpikowywać, szpikować)

(1.1) kulin. wprowadzić do wnętrza produktu spożywczego (najczęściej mięsa) kawałki tłuszczu (słoniny) lub inne dodatki smakowe, wbijając je głęboko w strukturę produktu

(1.2) pot. przen. umieścić w tekście, wypowiedzi lub utworze artystycznym nienaturalnie dużą liczbę cytatów, terminów specjalistycznych, zapożyczeń lub innych powtarzających się elementów

czasownik zwrotny dokonany naszpikować się (ndk. naszpikowywać się, szpikować się)

(2.1) pot. połknąć bardzo dużą ilość leków lub innej substancji

(2.2) pot. przyswoić sobie (nauczyć się) dużą partię materiału w krótkim czasie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jeśli przyrządzamy bardzo chude mięso, warto naszpikować je przedtem kawałkami zamrożonej słoninki, wtedy będzie bardzo soczyste.

(1.2) W trosce o realia naszpikowaliśmy tekst maksymalną ilością terminów żeglarskich, co – mimo dołączonego słowniczka – czyniło go dla laików dość niezrozumiałym.

(1.2) Rząd nasz wydał manifest o niepodległości Polski i naszpikował go nic nie mówiącymi frazesami.

(1.3) 25 września. [...] Jestem osłabiona, naszpikowana antybiotykami. Boję się podejścia i nawrotu choroby.

(1.3) Chów przemysłowy negatywnie oddziałuje również na zdrowie konsumentów mięsa, którzy otrzymują produkt naszpikowany antybiotykami oraz hormonami.

(1.4) Teren naszpikowany jest bowiem minami, a niektóre obawy opozycji są zasadne.

(1.5) Morderca van Gogha natomiast najpierw naszpikował go kulami, a potem poderżnął mu gardło na oczach przechodniów…

(2.1) Naszpikowała się tabletkami nasennymi.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. szpik mrz., szpikowanie n., naszpikowanie n., naszpikowywanie n., szpikulec mrz.

czas. szpikować ndk., naszpikowywać ndk., naszpikować się dk., naszpikowywać się ndk., poszpikować dk.

przym. szpikowy, naszpikowany

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nafaszerować, nadziać, wypełnić, nabić, natkać

(1.2) przepleść, poprzetykać, nasycić

(1.3) naszprycować

Wiktionary

naszpikowywać

szpikować; potocznie:
1. podawać leki lub narkotyki w dużych ilościach; naszprycowywać;
2. umieszczać w czymś wiele czegoś; szpikować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. naszpikować)

(1.1) niedokonany od|naszpikować.

czasownik zwrotny niedokonany naszpikowywać się (dk. naszpikować się)

(1.1) rzem. jubil. element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

(1.2) hist. część zbroi rycerskiej osłaniająca szyję

(1.3) daw. obroża nakładana na szyję więźniom

(1.4) przest. obroża kolczasta dla psa

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Gabrysia miała na sobie przepiękny naszyjnik z howlitów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʃɨjɲik, AS: našyi ̯ńik

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) daw. kanak

(1.4) kolczatka

czas. naszykować dk.

rzecz. szyk mrz.

Wiktionary

naszykowywać

przygotowywać coś tak, by było gotowe na czas; przyszykowywać

SJP.pl

naszywanka

kawałki skóry lub tkaniny naszywane na ubranie dla ozdoby

SJP.pl

naszywka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wszelki element naszywany na ubranie jako ozdobna część stroju

(1.2) naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈʃɨfka, AS: našyfka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naszywanie n., naszycie n., szycie n.

czas. naszyć dk., naszywać ndk., szyć ndk.

Wiktionary

naszyć

1. szyjąc, przytwierdzić coś do wierzchniej strony tkaniny;
2. uszyć wiele czegoś;
3. naszyć się - zmęczyć się szyciem

Powiązane:

czas. nasłać

Wiktionary

nasław

imię męskie

SJP.pl

Nasław – staropolskie imię męskie. Imię to składa się z dwóch członów: "na" („na”; jedno ze znaczeń "na" nazywało „kogoś, ze względu na kogo coś się działo”, poza tym "na" oznaczało „na” i mogło także oznaczać "naj-") oraz "-sław" („sława”). Mogło ono więc oznaczać „ten, dzięki któremu przychodzi sława”. Notowane na Pomorzu, po raz pierwszy w 1280 (1277) roku. Możliwe staropolskie zdrobnienia: Nach, Naszon, Naszan, Naszko, Naszętka (masc.), Naszotek.

Wikipedia

nasławice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Nasławice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Sobótka
Nasławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Klimontów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nasłuchiwanie n.

czas. słuchać

Wiktionary

nasłuchowy

związany z nasłuchem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Natalia ( Dies natalis Domini, tj. "w dniu urodzin Pana") – imię żeńskie wywodzące się od męskiego imienia Natalis. W Polsce to imię jest poświadczane w formie Natalia w XIV wieku. Dawniej nadawane osobom urodzonym w dniach chrześcijańskich świąt Bożego Narodzenia. Patronką imienia jest św. Natalia z Nikomedii, męczennica.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nasza Natalia lubi stokrotki i bławatki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈtalʲja, AS: natalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Natalka ż., Natka ż.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wczoraj widziano Natalisa na przystanku w Cieszynie.

(1.1) Złożywszy Natalisowi życzenia, rozeszli się do swoich zajęć.

Wiktionary

Powiązane:

przym. Natalisowy

Wiktionary

natalka

zdrobnienie od: Natalia (imię żeńskie)

SJP.pl

natalkować

posypać coś białym pudrem (talkiem); potalkować

SJP.pl

natalski

przymiotnik od: Natal, prowincja w RPA zamieszkana głównie przez Murzynów grupy ludów Bantu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Natalem, dotyczący Natalu (krainy w Południowej Afryce)

(1.2) związany z Natalem, dotyczący Natalu (miasta w Brazylii)

Wiktionary

Przykłady

Wiktionary

natanael

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m., jedno z imion biblijnych;

Wiktionary

Natanael (hebr. Bóg dał) – imię hebrajskie, znaczeniowo przypomina takie imiona, jak greckie z pochodzenia Teodor czy polskie Bożydar.

W Nowym Testamencie, w Ewangelii św. Jana nosi je jeden z pierwszych dwunastu apostołów identyfikowany z apostołem występującym w pozostałych Ewangeliach kanonicznych jako Bartłomiej (por. Jezus ujrzał jak Natanael zbliżał się do Niego i mówi o nim: „Patrz, to prawdziwy Izraelita – bez podstępu”. Mówi do Niego Natanael: „Skąd mnie znasz?” – J 1, 47-48).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pracującemu na Wschodzie Natanaelowi, wysłaliśmy ciepłe rękawiczki i czapkę.

(1.1) Apostoł Natanael pochodził z Kany w Galilei.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatãˈnaɛl, AS: natãnael

Wiktionary

Powiązane:

przym. Natanaelowy

Wiktionary

natanaelowy

przymiotnik dzierżawczy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; stanie na jednej nodze z drugą uniesioną do góry i ramieniem skierowanym do góry i chwytającym stopę

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pozycja tancerza, pozycja króla tańca, tancerz, król tańca

Wiktionary

natarcie

1. gwałtowne uderzenie na przeciwnika;
2. potarcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odprzym. od nacierać

(1.2) wojsk. zaczepny manewr wojenny z zamiarem rozbicia wojsk przeciwnika i opanowania jego terenu;

Wiktionary

Wikipedia

stopień wyższy od przysłówka: natarczywie

SJP.pl

natarczywość

→ natarczywy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

natarczywy

1. natrętnie czegoś żądający; narzucający się, nieustępliwy, agresywny;
2. w przenośni: drażniący zmysły ale trudny do uniknięcia, np. ostry zapach, przykry dźwięk; dokuczliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) żądający coś w sposób natrętny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Samiczki potrafią doskonale radzić sobie ze zbyt natarczywymi samcami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natarczywość ż.

(1.1) stan umysłowy twórczego ożywienia

(1.2) coś, co powoduje twórcze działanie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Młodemu kompozytorowi natchnienia starczyło ledwie na klucz wiolinowy i trzy pierwsze takty na pięciolinii.

Wiktionary

Powiązane:

czas. natchnąć

rzecz. natchnieniec m.

(1.2) daw. wtłoczyć powietrze; napełnić tchem

czasownik zwrotny dokonany natchnąć się

(2.1) ulec pobudzającej czy twórczej myśli lub uczuciu pod wpływem czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Widok gór natchnął poetę do napisania wiersza.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natchnięcie n., natchnienie n.

przym. natchniony

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zainspirować

(1.2) war. nadchnąć

(2.1) zainspirować się

Wiktionary

natedy

przysłówek

Wikipedia

natka

łodyżki roślin okopowych z listkami; nać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: nać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnatka, AS: natka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nać ż.

przym. naciowy

Wiktionary

natkaniec

nazwisko

SJP.pl

natkać

1. utkać dużo tkanin;
2. wsadzić dużo czegoś, wtykając gęsto;
3. natkać się - poświęcić dużo czasu na tkanie, zmęczyć się tkaniem

SJP.pl

natkański

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jan Natkański – polski dyplomata
Jerzy Natkański – polski taternik, alpinista, himalaista, przewodnik turystyki górskiej, maratończyk i przedsiębiorca

Wikipedia

natknąć

natknąć się - wpaść, natrafić na kogoś, na coś, spotkać kogoś lub coś niespodziewanie; napotkać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) przest. rzad. dokonany od|natykać.

czasownik zwrotny dokonany natknąć się (ndk. natykać się)

(2.1) dokonany od|natykać się.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natknięcie n., zestyk mrz., przetykacz mrz., tknięcie n.

czas. wytknąć, wytykać, zetknąć, stykać

Wiktionary

natlenienie

stan nasycenia tlenem, obecność tlenu

SJP.pl

nato

North Atlantic Treaty Organization; pakt północnoatlantycki

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

Wiktionary

rzecz. NATO n.

skr. NATO

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. natowski

Wiktionary

natolewice

Natolewice ( Natelfitz) – wieś o metryce średniowiecznej, położona w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Płoty.

Wikipedia

natolin

1. nazwa wielu wsi w Polsce;
2. dzielnica mieszkaniowa w Warszawie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Natolin – osiedle w Warszawie
Natolin – stacja metra w Warszawie
Natolin – zespół pałacowo-parkowy w Natolinie
Natolin – część miasta Koluszki
Natolin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Nowosolna
Natolin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grodziskim, w gminie Grodzisk Mazowiecki
Natolin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Mrozy
Natolin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Osieck
Natolin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Jedlnia-Letnisko
Natolin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Ceranów
Natolin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Wierzbno
Natolin – wieś w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Lipie

Wikipedia

natolińczycy

środowiskowo: członek konserwatywnej koterii w PZPR wyłonionej w 1956 roku

SJP.pl

Natolińczycy (również frakcja natolińska) – jedna z nieformalnych rywalizujących o władzę w kierownictwie PZPR frakcji (opozycyjna wobec „puławian”), która wyłoniła się na początku 1956 roku. Nazwa pochodzi od miejsca, gdzie odbywały się jej spotkania – pałacyku rządowego w Natolinie.

Wikipedia

natolińczyk

środowiskowo: członek konserwatywnej koterii w PZPR wyłonionej w 1956 roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. członek nieformalnej frakcji rywalizującej o władzę w PZPR głoszącej hasła antysemickie i sprzeciwiającej się liberalizacji reżimu;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Natolińczycy w zasadzie nie chcieli zmieniać niczego, natomiast puławianie uważali, że należy uzyskać przynajmniej częściowe poparcie społeczeństwa, m.in. dla większej niż dotychczas samodzielności PRL-u.

Wiktionary

natoliński

→ Natolin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Natolinem, dotyczący Natolina

Wiktionary

Patrz:

Natolin

Powiązane:

rzecz. Natolin mrz.

Wiktionary

natomiast

za to, zaś, przeciwnie

SJP.pl

spójnik

(1.1) w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Lubię jazz, natomiast moja żona woli rock.

rzecz. NATO n.

skr. NATO

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. NATO-wski

Wiktionary

natrafić

czasownik przechodni dokonany (ndk. natrafiać)

(1.1) chem. bezbarwny minerał, uwodniony węglan sodu;

Wiktionary

natrupek niebieski - gatunek chrząszcza z rodziny przekraskowatych

SJP.pl

Wikipedia

natrysk

1. prysznic;
a) urządzenie, w którym strumień wody rozpryskuje się, przepływając przez specjalne sito;
b) polewanie ciała wodą z tego urządzenia; tusz;
2. nakładanie na coś cienkiej warstwy innej substancji za pomocą przyrządu rozpylającego; natryskiwanie;
3. warstwa powstała w ten sposób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zabieg hydroterapeutyczny polegający na obmywaniu ciała strumieniem wody

(1.2) urządzenie do hydroterapii

(1.3) techn. pokrywanie przedmiotów warstwą substancji ochronnej

(1.4) techn. warstwa substancji ochronnej

(1.5) prysznic

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

prysznic
natrysk plazmowy

Wikipedia

Przykłady

(1.5) Po treningu wskoczę jeszcze pod natrysk i potem możemy ruszać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natryskiwanie n., natryskiwacz m., natryskownica ż., natryskowania ż.

czas. natryskiwać ndk., natrysnąć dk.

przym. natryskowy

przysł. natryskowo

Wiktionary

pomieszczenie, w którym znajdują się prysznice

SJP.pl

natryskowy

→ natrysk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z natryskiem, dotyczący natrysku

Wiktionary

trzepiąc, nakładać

SJP.pl

natrzeć

czasownik przechodni dokonany (ndk. nacierać)

(1.1) dokonany od|nacierać.

czasownik zwrotny dokonany natrzeć się (ndk. nacierać)

(2.1) dokonany od|nacierać się.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nacieranie n., natarcie n.

czas. wycierać, nacierać ndk.

Wiktionary

natrząsać

natrząsać się - wyśmiewać się z kogoś lub czegoś; szydzić, wykpiwać

SJP.pl

natręciuch

natręt

człowiek nieproszony, natrętny; intruz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

przysłówek

(1.1) w sposób natrętny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natręctwo n., natręt m., natrętność ż.

przym. natrętny

Wiktionary

natrętniej

stopień wyższy od przysłówka: natrętnie

SJP.pl

natrętniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: natrętny

SJP.pl

natrętność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest natrętne; cecha tych, którzy są natrętni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natręctwo n., natręt m., natrętnik m., natrętnica ż.

przym. natrętny

przysł. natrętnie

Wiktionary

natrętny

1. naprzykrzający się komuś, natarczywie domagający się czegoś, wtrącający się do nie swoich spraw; natarczywy, namolny;
2. niedający spokoju, absorbujący umysł, drażniący zmysły; uprzykrzony, uciążliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przechodząc koło bazaru słyszałem natrętny krzyk przekupek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈtrɛ̃ntnɨ, AS: natrẽntny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natrętność ż., natręctwo n., natręt mos./mrz., natręcik mos./mrz., natrętnik mos., natręciuch mos., natrętnica ż.

przysł. natrętnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pot. natarczywy, namolny, nachalny; posp. upierdliwy

Wiktionary

natto

potrawa ze sfermentowanych ziaren soi, tradycyjne danie kuchni japońskiej

SJP.pl

Natto, nattō (jap. 納豆) – tradycyjna japońska potrawa przygotowywana ze sfermentowanych przez "Bacillus subtilis" ziaren soi. Popularna od okresu Nara.

Wikipedia

nattokinaza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym zmniejszający krzepliwość krwi

Wiktionary

natufijski

kultura natufijska - kultura mezolitu występująca na terenach Bliskiego Wschodu; kultura natufska

SJP.pl

natufski

natufska kultura - kultura mezolitu występująca na terenach Bliskiego Wschodu

SJP.pl

natura

1. cechy wrodzone i usposobienie człowieka;
2. przyroda wraz z zachodzącymi w niej zjawiskami i procesami;
3. przyroda jako siła sprawcza, kształtująca organizmy, zwłaszcza ludzi;
4. stan pierwotny środowiska, niezmieniony przez cywilizację;
5. cechy charakterystyczne dla określonych rzeczy, zjawisk itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

(1.2) ogół cech człowieka lub zwierzęcia

(1.3) daw. produkty stanowiące środek płatniczy

Wiktionary

Przyroda, in. natura ( natura ‘przyroda’, φύσις "[physis]" ‘natura’) – w najszerszym znaczeniu wszechświat, rzeczywistość. Termin ten obejmuje także zjawiska fizyczne oraz życie – bez uwzględnienia wytworów i oddziaływania ludzi.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Vimes, stworzony przez naturę jako jeden z tych mężczyzn, którzy nie są zdolni do pocałowania publicznie własnej żony, poklepał ją bezradnie po ramieniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈtura, AS: natura

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naturalizacja ż., naturysta mos., naturyzm mrz., naturalność ż., naturalizowanie n., naturalista mos.

rzecz. natura ż., naturalność ż., naturyzm m., naturysta m., naturystka ż., naturalizm m., naturalizowanie n., wynaturzanie n., wynaturzenie n.

:: fż. naturalistka ż.

czas. naturalizować ndk., wynaturzać ndk., wynaturzyć dk.

przym. naturalistyczny, naturalny

przysł. naturalistycznie, naturalnie

wykrz. naturalnie

Wiktionary

naturalistka

→ naturalista

SJP.pl

Patrz:

naturalista

naturalistyczny

→ naturalizm

SJP.pl

(1.1) Moja rodzina od 20 lat żyje w Niemczech i jest po naturalizacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaturalʲiˈzat͡sʲja, AS: naturalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natura ż., naturalizm m., naturalista m., naturalistka ż., naturalizowanie n., znaturalizowanie n., naturyzm ż., naturysta m., naturystka ż.

czas. naturalizować ndk., znaturalizować dk.

przym. naturalizacyjny, naturalistyczny, naturalny, naturystyczny

przysł. naturalnie, naturalistycznie, naturystycznie

wykrz. naturalnie

Wiktionary

naturalizacyjny

→ naturalizacja

SJP.pl

Patrz:

naturalizacja

naturalizm

1. kierunek w literaturze i sztuce powstały w drugiej połowie XIX w., którego głównym założeniem było wierne rejestrowanie zjawisk życia, bez ich selekcji i oceny;
2. uwydatnienie czegoś nieprzyjemnego, brutalnego, brzydkiego;
3. w filozofii: kierunek filozoficzny tłumaczący całość zjawisk, również duchowych, działaniem praw przyrody;
4. w pedagogice: kierunek głoszący konieczność dostosowania działań wychowawczych do natury dziecka; bioetyka;
5. w socjologii: kierunek powstały w drugiej połowie XIX w., głoszący podobieństwo praw rozwoju społecznego do praw przyrody i zakładający możliwość stosowania w socjologii metod nauk przyrodniczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. uwypuklenie czegoś brutalnego

(1.2) filoz. kierunek usiłujący tłumaczyć wszystkie zjawiska działaniem praw natury;

(1.3) liter. szt. kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;

(1.4) pedag. kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka

(1.5) socjol. kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

naturalizm (filozofia)
naturalizm (literatura)
naturalizm (socjologia)
naturalizm (pedagogika)
naturalizm (sztuka)
naturalizm (teatr)
naturalizm etyczny
naturalizm biologiczny

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Moja siostra zrezygnowała z czytania tej książki. Powiedziała, że nie mogła znieść naturalizmu wielu scen.

Powiązane:

rzecz. naturalizacja ż., natura ż., naturalizm m., naturalista m., naturalistka ż., znaturalizowanie n., naturyzm ż., naturysta m., naturystka ż.

czas. naturalizować ndk., znaturalizować dk.

przym. naturalizacyjny, naturalistyczny, naturalny, naturystyczny

przysł. naturalnie, naturalistycznie, naturystycznie

przysł. naturalnie, naturalistycznie, naturystycznie

wykrz. naturalnie

Wiktionary

naturalnie

1. właściwy naturze, przyrodzie, zgodny z prawami natury, utworzony, powstały, odbywający bez udziału człowieka;
2. niesztuczny, prawdziwy;
3. wynikający z czyjejś natury; wrodzony; szczery; niewymuszony;
4. zrobiony z surowców występujących w naturze

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób naturalny, zgodnie z naturą

(1.2) w sposób oczywisty

wykrzyknik

(2.1) wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Naturalnie – album Natural Dread Killaz
Naturalnie – album Stashki
Naturalnie – minialbum Te-Trisa
Naturalnie, Sadie
Naturalnie Polska

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nawet jeśli publiczność sądziła, że „dzicy” zachowują się całkowicie „naturalnie” – jedli, kąpali się, tańczyli, robili dłubankę z pnia drzewa – widowisko było w dużej mierze reżyserowane.

(1.1) Kwas mlekowy jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych kwasów w przyrodzie, powstaje także naturalnie w naszym organizmie.

(1.2) W celach obronnych osadnicy wybrali naturalnie tereny wysoko położone.

(2.1) – Pożyczysz mi stówę? / – Naturalnie! Łącznie będziesz mi winny osiemset złotych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatuˈralʲɲɛ, AS: naturalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naturalizowanie n., naturalizacja ż., naturalność ż., natura ż., naturalista mos.

czas. naturalizować ndk.

przym. naturalny

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) oczywiście

Wiktionary

naturalniej

stopień wyższy od przysłówka: naturalnie

SJP.pl

naturalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: naturalny

SJP.pl

naturalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co naturalne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatuˈralnɔɕt͡ɕ, AS: naturalność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natura ż., naturalista mos.

przym. naturalny

przysł. naturalnie

wykrz. naturalnie

Wiktionary

naturalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla natury

(1.2) wykonany z surowców występujących w naturze

(1.3) najbardziej powszechny, zwykły

(1.4) mat. będący liczbą naturalną, czyli nieujemną (albo według innych definicji dodatnią) liczbą całkowitą.

(1.5) mat. o logarytmie: o podstawie e=2,718281828…

(1.6) kulin. o nabiale: bez dodatków smakowych, np. owoców

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Naturalny instynkt łososia każe mu na czas rozrodu płynąć w górę rzeki.

(1.2) Chciałbym mieszkać w domu z surowców naturalnych, a nie z betonu i plastiku.

(1.3) Naturalny porządek rzeczy jest taki, że najpierw chodzimy do szkoły, a później do pracy.

(1.4) Potęga o wykładniku naturalnym daje się przedstawić jako wielokrotne mnożenie.

(1.6) Kup mi kefir naturalny, nie lubię owocowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatuˈralnɨ, AS: naturalny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natura ż., naturalność ż., naturalizacja ż., naturalizowanie n., naturalista mos.

przysł. naturalnie

wykrz. naturalnie

czas. naturalizować

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) prawdziwy, rzeczywisty, przyrodniczy

(1.3) normalny, standardowy, zwyczajny

(1.1) ekocentryczny, biocentryczny

Wiktionary

naturopata

osoba lecząca metodami naturalnymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista w zakresie naturopatii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naturopatia ż.

Wiktionary

naturopatia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kontrowersyjna forma terapii, w której nie wykorzystuje się syntetycznych farmaceutyków ani chirurgii;

Wiktionary

Ten artykuł opisuje teorie, metody lub czynności niezgodne ze współczesną wiedzą medyczną.

Naturopatia to forma medycyny komplementarnej i holistycznej, opierająca się na założeniu, że ciało, umysł, emocje i dusza tworzą nierozerwalną całość, a celem terapii jest przywrócenie równowagi na wszystkich poziomach życia poprzez usuwanie przyczyn chorób, a nie tylko ich objawów.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. neuropata mrz., naturopata mos.

Wiktionary

naturopatka

→ naturopata

SJP.pl

Patrz:

naturopata

naturopatyczny

→ naturopatia

SJP.pl

Patrz:

naturopatia

naturoterapeutka

→ naturoterapeuta

SJP.pl

Patrz:

naturoterapeuta

naturoterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. terapia bez wykorzystywania leków na receptę i chirurgii

Wiktionary

naturszczyk

1. osoba biorąca udział w filmie lub przedstawieniu niebędąca zawodowym aktorem;
2. osoba zajmująca się jakąś dziedziną bez wykształcenia zawodowego w tym kierunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się jakąś działalnością bez formalnego wykształcenia, zwłaszcza aktor

Wiktionary

naturszczykowski

→ naturszczyk

SJP.pl

Patrz:

naturszczyk

naturysta

osoba przebywająca na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

osoba potrafiąca nastawiać kręgi kręgosłupa tak, aby nie uciskały korzonków nerwowych; kręgarz

SJP.pl

natusiewicz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Janina Natusiewicz-Mirer – polska działaczka społeczna
Ryszard Natusiewicz – polski architekt i rysownik
Marek Natusiewicz – polski architekt urbanista

przym. natychmiastowy

przysł. natychmiastowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) niezwłocznie, od razu, teraz, bezzwłocznie; gw. Śląsk Cieszyński oroz

Wiktionary

natychmiastowo

przysłówek

(1.1) od razu, teraz

(1.2) bardzo szybko, błyskawicznie, nagle

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Albo podacie sobie teraz ręce na zgodę, albo wynocha! Natychmiastowo!

(1.1) Jak informuje sędzia Łyś, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia sprawy dla byłego posła, decyzja o możliwości opuszczenia zakładu karnego wydawana jest natychmiastowo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatɨxmʲjaˈstɔvɔ, AS: natyχmʹi ̯astovo

Wiktionary

Powiązane:

przym. natychmiastowy

przysł. natychmiast

rzecz. natychmiastowość ż.

Wiktionary

(1.1) bezzwłoczny, niezwłoczny, błyskawiczny, momentalny, piorunujący, rychły

Wiktionary

natykać

natykać się - wpadać, natrafiać na kogoś, na coś, spotykać kogoś lub coś niespodziewanie; napotykać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. natknąć)

(1.1) przest. nawsadzać czego wiele

czasownik zwrotny niedokonany natykać się (dk. natknąć się)

(2.1) spotykać niespodziewanie

(2.2) daw. zderzać się

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. zestyk mrz., przetykacz mrz., tknięcie n.

czas. wytknąć, wytykać, zetknąć, stykać

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nadziewać, wtykać

(2.1) napotykać, natrafiać, spotykać

Wiktionary

natylnik

część uprzęży umożliwiająca hamowanie

SJP.pl

natynkowy

przymiotnik

natywizm

1. w filozofii, psychologii: pogląd, według którego pewne pojęcia i wiedza jest człowiekowi wrodzona, wcześniejsza od tej nabytej z doświadczeniem;
2. ruch polityczny uznający wyższość praw autochtonicznej ludności jakiegoś terytorium nad prawami późniejszych imigrantów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) teoria, która zakłada istnienie w umyśle idei wrodzonych

Wiktionary

Racjonalizm genetyczny, natywizm, innatyzm – pogląd dotyczący natury źródeł poznania (genezy poznania), przeciwstawiający się empiryzmowi genetycznemu. Według racjonalistów genetycznych umysł ludzki dzięki samej swojej konstrukcji ma wiedzę lub uposażenie mentalne, które są wcześniejsze od doświadczenia (przede wszystkim zmysłowego). Wiedza ta ma charakter pewny i poprzedza wszelkie poznanie nie tylko w sensie czasowym (jako „wiedza wrodzona”), ale przede wszystkim jako warunek wszelkiego poznania.

Wikipedia

1. wywodzący się z danego ludu, domu, kraju; rodzimy;
2. właściwy danemu obszarowi;
3. naturalnie występujący w organizmie żywym;
4. właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, jak w warunkach naturalnych

(1.2) inform. właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itd.

(1.3) rodzimy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈtɨvnɨ, AS: natyvny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. natywizm m., natywista m., natywność ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) naturalny

(1.2) standardowy

(1.3) macierzysty, rodzimy

Wiktionary

natężenie

1. rozciągnąć albo naciągnąć coś; napiąć; naprężyć
2. wzmocnić, wytężyć, uczynić mocniejszym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nasilenie danej cechy w odniesieniu do określonej normy lub skali

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w naukach ścisłych, technice i technologii
- natężenie pola elektrycznego, najczęściej oznaczane E
- natężenie pola magnetycznego, najczęściej oznaczane H
- natężenie prądu elektrycznego, najczęściej oznaczane I
- natężenie przepływu, często oznaczane J
- natężenie promieniowania
- natężenie ruchu
- natężenie światła
- natężenie dźwięku
- natężenie Plancka
- natężenie oświetlenia
- fon

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Bel to bardzo duża jednostka, odpowiadająca bardzo dużym zmianom w natężeniu dźwięku, dlatego w praktyce używa się mniejszej jednostki – dziesiątej części bela, czyli decybela.

(1.1) bardzo duża ilość przedmiotów lub ludzi zgromadzona w jakimś miejscu

(1.2) nagłe pojawienie się czegoś w dużym nasileniu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Natłok ludzi na tym koncercie był tak duży, że musieliśmy wyjść.

(1.2) Natłok reklam stał się nie do zniesienia.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tłok mrz., tłoczarnia ż.

czas. tłoczyć

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rzesza, czereda

(1.2) ogrom, nawał

Wiktionary

natłuc

1. tłukąc, rozbić wiele czegoś;
2. zabić wiele zwierząt;
3. pobić kogoś

SJP.pl

natłumaczyć

1. dużo tłumaczyć, przetłumaczyć wiele tekstów
2. natłumaczyć się - dać wiele wyjaśnień, zmęczyć się tłumaczeniem

SJP.pl

natłuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

Wymowa:

czas. nauczać, uczyć

rzecz. nauczanka ż., naukowość ż., naukowiec mos., nauczenie n., nauczycielka ż., nauka ż., uczeń m., nauczyciel mos., uczony mos.

przym. naukowy, nauczycielski, uczony

Wiktionary

nauczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. środ. nauczycielka klas 1–3

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pojawiło się więc kolejne wyzwanie dla nauczanki. Co zrobię, gdy we wrześniu sytuacja epidemiologiczna pogorszy się i przyjdzie mi prowadzić zdalne nauczanie z pierwszoklasistami?!

(1.1) Najwięcej dostawało się nauczycielom wczesnoszkolnym, wiadomo, w końcu to one, nauczanki, rozpoczynały szkolną edukację i uczyły dzieci podstaw „wszystkiego”.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nauczanie n., nauczyciel mos., nauczycielka ż., nauczycielstwo n.

przym. nauczycielski

czas. nauczać ndk., nauczyć dk.

Wiktionary

nauczać

czasownik

(1.1) uczyć; przekazywać komuś wiedzę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nauczyciel nauczył chłopców grać w piłkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈ^wut͡ʃat͡ɕ, AS: na^u̯učać

Wiktionary

Powiązane:

czas. uczyć, pouczać

rzecz. nauczanka ż., naukowość ż., naukowiec mos., nauka ż., nauczanie n., nauczenie n., nauczyciel m., nauczycielka ż., uczeń m., uczony mos., nauczka ż.

przym. nauczycielski, uczony, uczniowski

Wiktionary

nauczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przekazanie komuś wiedzy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Chodzenie w kółko z ciężką radiostacją na plecyecach to skuteczny sposób na nauczenie się stopni wojskowych, a bicie po twarzy pomaga utrzymać dyscyplinę na zbiórce - wyjaśnili oskarżeni.

(1.1) Operowanie steadicamem wymaga dużo większej wprawy i dosłownie nauczenia się poruszania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌna^wuˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: na^u̯učẽńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. nauczyć dk., nauczać ndk., uczyć ndk.

rzecz. naukowość ż., nauczyciel m., nauczycielka ż., nauczanie n.

przym. wyuczalny

Wiktionary

nauczka

przestroga powstała w wyniku przykrego doświadczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przestroga na przyszłość powstała w wyniku przykrego doświadczenia

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. naukowość ż., nauka ż., naukowiec m., uczeń mos.

czas. nauczać

przym. naukowy

Wiktionary

nauczyciel

1. osoba, która zawodowo zajmuje się edukacją - uczeniem, kształceniem kogoś; edukator;
2. przenośnie: czynnik kształtujący czyjąś świadomość, np.: Doświadczenie jest najlepszym nauczycielem.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się nauczaniem;

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „nauczycielka”. Zobacz też: film Nauczycielka.

Nauczyciel (feminatyw nauczycielka) – osoba zajmująca się nauczaniem, obdarzona odpowiednim autorytetem i kompetentna do przekazywania wiedzy. Zazwyczaj odpowiednio przygotowany specjalista wykonujący pracę zawodowo.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Śliczne córki nauczyciela śpiewały do wtóru ojcowskim skrzypkom. Starszej, Pelagii, przelotnej sympatii (bo czołową adresatką „tęsknot” gimnazjalistów była panna Olimpia Drwęska, o iście olimpijskiej urodzie), wpisał 19-letni Janek w imionnik dwa wiersze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

(1.1) Nasi nauczyciele darzyli nas, mimo wszystko, ogromnym zaufaniem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌna^wuˈt͡ʃɨt͡ɕɛl, AS: na^u̯učyćel

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nauczycielstwo n., nauczanie n., nauczenie n., nauka ż., uczeń m., uczenie n.

:: fż. nauczycielka ż.

czas. nauczać ndk., nauczyć dk., uczyć ndk.

przym. nauczycielski, wyuczalny

Wymowa:

IPA: ˌna^wut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka, AS: na^u̯učyćelka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. uczenie n., nauczanie n., nauczenie n., nauczycielstwo n., nauka ż., uczeń m.

:: fm. nauczyciel m.

czas. uczyć ndk., nauczać ndk.

przym. nauczycielski, wyuczalny

przysł. nauczycielsko, uczenie

Wiktionary

nauczycielowy

przestarzałe: taki, który należy do nauczyciela lub jest związany z nauczycielem; belferski, bakalarski, nauczycielski

SJP.pl