rozgrzeszający

1. darować, przebaczać komuś;
2. w religiach: udzielać rozgrzeszenia;
3. rozgrzeszać się - uwalniać się od skrupułów


SJP.pl

Patrz:

rozgrzeszać

rozgrzeszać

1. darować, przebaczać komuś;
2. w religiach: udzielać rozgrzeszenia;
3. rozgrzeszać się - uwalniać się od skrupułów


SJP.pl


rozgrzeszenie

1. przebaczyć komuś;
2. w religiach: udzielić rozgrzeszenia;
3. rozgrzeszyć się - uwolnić się od skrupułów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: rozgžešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgrzeszać ndk., rozgrzeszyć dk.

 rzecz. grzech

Wiktionary


rozgrzeszyć

1. przebaczyć komuś;
2. w religiach: udzielić rozgrzeszenia;
3. rozgrzeszyć się - uwolnić się od skrupułów


SJP.pl


rozgrzew

w technice: rozgrzewanie


SJP.pl


rozgrzewający

→ rozgrzewać


SJP.pl

Patrz:

rozgrzewać

rozgrzewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozgrzać)

 (1.1) grzejąc, czynić cieplejszym lub odczuwającym więcej ciepła

 (1.2) wywoływać stan podniecenia; dawać zapał do czegoś

czasownik zwrotny niedokonany rozgrzewać się (dk. rozgrzać się)

 (2.1) stawać się rozgrzanym

 (2.2) zaczynać czuć zapał do czegoś

 (2.3) sport. robić rozgrzewkę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. grzałka ż., rozgrzewanie n., rozgrzewka ż.

Wiktionary


rozgrzewka

1. wywołanie uczucia ciepła w sobie;
2. wstępne ćwiczenia dla rozruszania mięśni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

 (1.2) coś zjedzone lub wypite, co rozgrzewa

Wiktionary

Rozgrzewka – seria prostych ćwiczeń fizycznych o narastającej intensywności służąca rozgrzaniu i uelastycznieniu mięśni i przygotowaniu organizmu do wysiłku. Pomaga ona przy pracach związanych z użytkiem mięśni oraz jej celem jest ochrona przed kontuzjami i zwiększenie wydolności.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ramach rozgrzewki miałam zrobić pięćdziesiąt przysiadów, ale przy trzydziestym trzecim przysiadzie straciłam równowagę i złamałam nadgarstek, gdy instynktownie starałam się podeprzeć.

 (1.1) Doświadczony muzyk stosuje gamy i pasaże bardziej jako wprawki, rozgrzewki na początek muzycznego treningu.

 (1.2) W tej dużej butelce jest wino dla ciebie, w mniejszej czyściocha dla mnie na rozgrzewkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɡʒɛfka, AS: rozgžefka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgrzewanie n., rozgrzanie n., grzałka ż.

 czas. rozgrzewać ndk., rozgrzać dk.

Wiktionary


rozgrzewkowy

→ rozgrzewka


SJP.pl

Patrz:

rozgrzewka

rozgrzmiewać

rozchodzić się dookoła donośnym echem


SJP.pl


rozgrzęzać

dawniej: rozmiękać po przesiąknięciu wodą, zamieniać się w błoto


SJP.pl


rozgwar

książkowo: gwar rozlegający się wokół; wrzawa, hałas, zgiełk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. hałas spowodowany głośnymi rozmowami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gwar mrz.

Wiktionary


rozgwarzać

rozgwarzać się -
1. wpadać w ferwor gwarzenia; rozgadywać się;
2. napełniać się gwarem, rozbrzmiewać zmieszanymi głosami


SJP.pl


rozgwiazda

morski szkarłupień o ciele w kształcie pięcio- lub wieloramiennej gwiazdy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Asteroidea|ref=tak., drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po dnie pełzała leniwie rozgwiazda.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɡvʲjazda, AS: rozgvʹi ̯azda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gwiazdorstwo n., gwiazdor mos., gwiazda ż., gwiazdeczka ż.

 czas. rozgwieździć

Wiktionary


rozgwieżdżać

rozgwieżdżać się - rozjaśniać się światłem gwiazd


SJP.pl


rozgwieżdżony

pełen gwiazd, rozjaśniony światłem gwiazd


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pokryty, usiany gwiazdami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozgwieżdżony nieboskłon zdawał się być na wyciągnięcie ręki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzɡvʲjɛʒˈd͡ʒɔ̃nɨ, AS: rozgvʹi ̯ežǯõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gwiazda ż.

 przym. gwiaździsty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwiaździsty

Wiktionary


rozgwizdywać

rozgwizdywać się - zaczynać gwizdać, wpadać w ferwor gwizdania


SJP.pl


rozgęgany

taki, który się rozgęgał


SJP.pl


rozgładzać

rzadko: gładząc, rozprostowywać; wygładzać


SJP.pl


rozgłaszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozgłaszać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłos mrz., rozgłośnia ż.

 czas. rozgłaszać

Wiktionary


rozgłaszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozgłosić)

 (1.1) opowiadać wokoło

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłośnia ż., rozgłos mrz., rozgłaszanie n., głośność ż.

 czas. głosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpowszechniać

Wiktionary


rozgłos

sława, popularność, uznanie, renoma


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) powszechne uznanie

 (1.2) przest. głoszenie czegoś wokół

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Justyna po tym biegu zyskała znaczny rozgłos.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłośnia ż., rozgłosiciel m., rozgłaszanie n., rozgłoszenie n.

 czas. rozgłaszać ndk., rozgłosić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) popularność, powodzenie, publicity, renoma, sława, uznanie

 (1.2) rozpowszechnienie, rozpropagowanie, szerzenie

Wiktionary


rozgłoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozgłosić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłos m., rozgłośnia ż.

Wiktionary


rozgłośnia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) publ. rad. ośrodek masowego komunikowania rozpowszechniający audycje radiowe

 (1.2) publ. rad. zespół osób przygotowujących audycje radiowe

 (1.3) rad. siedziba rozgłośni (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Górnym Śląsku działa kilka rozgłośni radiowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłos mrz., rozgłosiciel mos., rozgłaszanie n., rozgłoszenie n., głośność ż.

 rzecz. rozgłaszać ndk., rozgłosić dk.

 przym. rozgłośny

 czas. rozgłaszać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radio, radiostacja

 (1.2) radio

Wiktionary


rozgłośniej

stopień wyższy od przysłówka: rozgłośnie


SJP.pl


rozgłośniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozgłośny


SJP.pl


rozgłośnić

potocznie: nagłośnić


SJP.pl


rozhajcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozhajcować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozhajcować dk.

Wiktionary


rozhamowywać

w psychologii: znosić hamujące działanie jakiegoś czynnika


SJP.pl


rozharatać

potocznie:
1. mocno uszkodzić coś; poszarpać, rozedrzeć, rozpłatać;
2. rozharatać się:
a) zostać mocno uszkodzonym, poszarpanym, podartym;
b) zostać głęboko skaleczonym, mocno się zranić


SJP.pl


rozhałasowywać

rozhałasowywać się - zaczynać hałasować, stawać się hałaśliwym


SJP.pl


rozhermetyzowywać

1. powodować, że coś przestaje być szczelnie zamknięte;
2. rozhermetyzowywać się - przestawać być szczelnym


SJP.pl


rozhisteryzowany

taki, który wpadł w histerię


SJP.pl


rozhisteryzowywać

1. doprowadzać kogoś do histerii;
2. rozhisteryzowywać się - wpadać w histerię


SJP.pl


rozhowor

dawniej, dziś książkowo: rozmowa, gawęda, gwar


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. książk. ustna wymiana zdań

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmowa, konwersacja, pogawędka; książk. dyskurs; pot. pogaduszka, gadka; war. rozgowor

Wiktionary


rozhuczany

taki, który się rozhuczał


SJP.pl


rozhukany

potocznie: gwałtowny, niepohamowany, nieujarzmiony


SJP.pl


rozhukiwać

rozhukiwać się - potocznie:
1. stawać się niesfornym;
2. o zwierzętach: rozbrykiwać się


SJP.pl


rozhulany

1. taki, który spędza czas na zabawach i pijatykach;
2. taki, który zaczął energicznie tańczyć


SJP.pl


rozhulać

1. potocznie: spowodować, że coś zaczyna się rozwijać, dobrze prosperować; rozkręcić;
2. rozhulać się:
a) zacząć bawić się ze zbytnią swobodą; rozdokazywać się, rozbawić się, rozswawolić się, rozbrykać się;
b) o strumieniach powietrza: zacząć wiać z dużą siłą we wszystkich kierunkach;
c) o myślach, uczuciach: wystąpić niezamierzenie, bezładnie;
d) potocznie: zacząć rozwijać się, działać coraz szybciej, intensywniej; rozkręcić się


SJP.pl


rozhultajać

dawniej: rozhultajać się - stawać się hultajem; rozpuszczać się, rozbisurmaniać się, zhultajać się


SJP.pl


rozhuśtanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozhuśtać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozhuśtanie n.

 czas. rozhuśtać ndk.

Wiktionary


rozhuśtać

1. wprawić w jednostajny ruch wahadłowy; rozbujać;
2. potocznie:
a) wywołać w czymś gwałtowne, niekontrolowane zmiany;
b) spowodować dobre prosperowanie czegoś; rozbujać, rozkręcić


SJP.pl


rozhuśtywać

1. wprawiać w jednostajny ruch wahadłowy;
2. potocznie:
a) wywoływać w czymś gwałtowne, niekontrolowane zmiany;
b) powodować dobre prosperowanie czegoś; rozkręcać


SJP.pl


rozigrany

będący w dobrym humorze, nastroju; rozweselony, rozbawiony, radosny


SJP.pl


rozimprezowany

taki, który się rozimprezował


SJP.pl


rozimprezować

potocznie: rozimprezować się - zacząć często chodzić na imprezy


SJP.pl


rozindyczać

1. rozsierdzać, wściekać;
2. rozindyczać się - wpadać w złość; rozsierdzać się


SJP.pl


rozindyczyć

zdenerwować, rozsierdzić, wściec, wpaść w złość


SJP.pl


rozjadać

1. dawniej: rozszarpywać na strzępy, rozdzierać zębami;
2. dawniej: wgryzać się w coś;
3. dawniej: rozjuszać, rozwścieczać kogoś; gniewać, złościć, irytować;
4. rozjadać się:
a) potocznie: zaczynać jeść bardzo dużo, bez umiaru;
b) dawniej: wściekać się, wpadać w wielki gniew; rozwścieczać się;
c) dawniej: nabierać większej mocy, intensywności; wzmagać się, intensyfikować się, przybierać na sile


SJP.pl


rozjarzmiać

dawniej: zdejmować jarzmo, uwalniać od jarzma


SJP.pl


rozjazd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miejsce, w którym rozchodzą się tory wraz z jego oprzyrządowaniem;

 (1.2) miejsce, w którym rozchodzą się drogi

 (1.3) łow. rodzaj sieci myśliwskiej używanej do łowienia kuropatw, przepiórek itp.

 (1.4) daw. rozjechanie się, rozjeżdżanie się, chwila rozstania

 (1.5) daw. wojsk. oddział wysłany na rekonesans

Wiktionary

Rozjazd – konstrukcja z szyn umożliwiająca przejazd pojazdów szynowych z toru zasadniczego na tor zwrotny (odgałęźny) lub odwrotnie z określoną prędkością bez konieczności przerwania jazdy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔzʲjast, AS: rozʹi ̯ast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjazdy

 przym. rozjazdowy

Wiktionary


rozjazdowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rozjazdu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjazd mrz.

Wiktionary


rozjazdy

książkowo: ciągłe wyjazdy, ustawiczne podróże


SJP.pl


rozjaśniająco

→ rozjaśniać


SJP.pl

Patrz:

rozjaśniać

rozjaśnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozjaśniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʲjäɕˈɲä̃ɲɛ, AS: rozʹi ̯äśńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnienie n. dk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśnić dk., rozjaśniać ndk.

 przysł. jasno

Wiktionary


rozjaśniać

czasownik niedokonany (dk. rozjaśnić)

 (1.1) zob. rozjaśnić.

czasownik zwrotny niedokonany rozjaśniać się (dk. rozjaśnić się)

 (2.1) zob. rozjaśnić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na podeście schodków było ciasno, duszno i mroczno. Ciemność rozjaśniał tylko nikły blask przebijający szparą pod drzwiami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjäɕɲät͡ɕ, AS: rozʹi ̯äśńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnienie n. dk., rozjaśnianie n. ndk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśnić dk.

Wiktionary


rozjaśniały

1. stać się jasnym lub jaśniejszym;
2. stać się widnym, pełnym światła lub słońca;
3. wydać jasne światło;
4. wyróżnić się od tła jasnym kolorem;
5. stać się intensywniejszym;
6. stać się pogodnym, radosnym;
7. stać się logicznym, precyzyjnym


SJP.pl


rozjaśnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozjaśnić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʲjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: rozʹi ̯äśńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnianie n. ndk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśnić dk., rozjaśniać ndk.

 przysł. jasno

Wiktionary


rozjaśnieć

1. stać się jasnym lub jaśniejszym;
2. stać się widnym, pełnym światła lub słońca;
3. wydać jasne światło;
4. wyróżnić się od tła jasnym kolorem;
5. stać się intensywniejszym;
6. stać się pogodnym, radosnym;
7. stać się logicznym, precyzyjnym


SJP.pl


rozjaśniony

jasny, pogodny


SJP.pl


rozjaśnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozjaśniać)

 (1.1) uczynić coś jaśniejszym

 (1.2) przen. uczynić coś bardziej zrozumiałym, wytłumaczyć, objaśnić, wyjaśnić

 (1.3) przen. książk. o pozytywnych uczuciach: widnieć na czyjeś twarzy

czasownik zwrotny dokonany rozjaśnić się (ndk. rozjaśniać się)

 (2.1) stać się jaśniejszym

 (2.2) książk. stawać się pogodnym, radosnym, w dobrym nastroju

 (2.3) wypogodzić się

 (2.4) pot. uczynić swoje włosy jaśniejszymi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjäɕɲit͡ɕ, AS: rozʹi ̯äśńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnienie n. dk., rozjaśnianie n. ndk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśniać ndk.

 przysł. jasno

Wiktionary


rozjebanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozjebać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʲjɛˈbãɲɛ, AS: rozʹi ̯ebãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozjebać, jebać, wyjebać

 przym. jebnięty

Wiktionary


rozjebać

rozpierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. rozwalić (coś), zniszczyć, zepsuć;
2. rozśmieszyć;
3. pokonać, wygrać (z kimś)


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (1.1) wulg. rozwalić, rozbić, zniszczyć, zepsuć

 (1.2) wulg. rozśmieszyć, zaskoczyć zupełną bzdurą

 (1.3) wulg. pokonać, wygrać

 (1.4) wulg. otworzyć coś mocno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cholera, rozjebałem komputer!

 (1.2) Ale mnie rozjebałeś tym tekstem.

 (1.3) Cholera, rozjebałeś mnie do zera.

 (1.4) Po co rozjebałeś tak to okno?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjɛbat͡ɕ, AS: rozʹi ̯ebać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jebać ndk.

 rzecz. rozjebanie n., jebak mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpierdolić

Wiktionary


rozjebywać

rozpierdalać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. rozwalać, niszczyć, psuć;
2. rozśmieszać;
3. pokonywać, wygrywać


SJP.pl


rozjem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. ugoda

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzʲjɛ̃m, AS: rozʹi ̯ẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozejm mrz.

Wiktionary


rozjemca

osoba rozstrzygająca spór, doprowadzająca do ugody zwaśnione strony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron

Wiktionary

Rozjemca (ang. "The Peacekeeper", znany również jako "Hellbent") – amerykańsko-kanadyjski film sensacyjny z 1997 roku w reżyserii Frédérica Forestiera. Wyprodukowany przez October Films.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozjemca musiał pilnować, aby walczący przestrzegali reguł pojedynku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjɛ̃mt͡sa, AS: rozʹi ̯ẽmca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjemstwo n., rozejm mrz.

 przym. rozjemczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mediator, moderator

Wiktionary


rozjemczy

1. polubownie rozstrzygający spory, prowadzący do ugody; arbitrażowy;
2. wyrażający zamiar pogodzenia się, zawarcia rozejmu; pojednawczy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) praw. rozwiązujący polubownie sprawy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Korea Północna wycofała w ubiegłym roku swoich przedstawicieli z wojskowej komisji rozjemczej, domagając się rokowań wojskowych z Waszyngtonem w celu zastąpienia traktatu rozjemczego z 1953 r. dwustronnym układem pokojowym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjemca mos.

Wiktionary


rozjemczyni

→ rozjemca


SJP.pl

Patrz:

rozjemca

rozjemstwo

rozstrzyganie przez rozjemców zagadnień spornych, zwłaszcza sporów między państwami; doprowadzanie do ugody, arbitraż


SJP.pl


rozjeść

1. dawniej: rozszarpać na strzępy, rozedrzeć zębami;
2. dawniej: wgryźć się w coś;
3. dawniej: rozjuszyć, rozwścieczyć kogoś; rozgniewać, rozeżreć;
4. rozjeść się:
a) potocznie: zacząć jeść bardzo dużo, bez umiaru; rozeżreć się;
b) dawniej: rozzłościć się, wpaść w wielki gniew; rozgniewać się, wściec się, rozwścieczyć się;
c) dawniej: nabrać większej mocy, intensywności; wzmóc się, zintensyfikować się, przybrać na sile


SJP.pl


rozjeżać

rzadko: nastraszać, najeżać


SJP.pl


rozjeżyć

rzadko o włosach, sierści: nastroszyć się, najeżyć się; rozstoperczyć się


SJP.pl


rozjuczać

zdejmować juki ze zwierząt


SJP.pl


rozjudzić

dawniej: rozjątrzyć, podnieć; rozbechtać


SJP.pl


rozjuszyć

wywołać u kogoś wielki gniew


SJP.pl


rozjątrzony

1. spowodować, że rana ropieje, zaognia się;
2. wzbudzić w kimś gniew, żal, rozgoryczenie


SJP.pl


rozjątrzyć

1. spowodować, że rana ropieje, zaognia się;
2. wzbudzić w kimś gniew, żal, rozgoryczenie


SJP.pl


rozkalibrowywać

powiększać średnicę lufy ponad dopuszczoną wielkość


SJP.pl


rozkaszlany

taki, który się rozkaszlał


SJP.pl


rozkaszliwać

rozkaszliwać się - zaczynać mocno i długo kaszleć; rozkasływać się


SJP.pl


rozkasływać

rozkasływać się - zaczynać mocno i długo kaszleć; rozkaszliwać się


SJP.pl


rozkaz

polecenie wykonania bądź zaniechania określonej czynności lub innego zachowania, wydane przez osobę do tego upoważnioną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dowódca wydał żołnierzom rozkaz natychmiastowego wycofania się z pola bitwy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskas, AS: roskas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaźnik m., rozkazywanie n., rozkazanie n.

 czas. rozkazywać ndk., rozkazać dk.

 przym. rozkazujący, rozkaźnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polecenie, żądanie, nakaz

Wiktionary


rozkazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkazać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkazać dk.

 rzecz. rozkaz mrz.

Wiktionary


rozkazać

wydać rozkaz


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkazywać)

 (1.1) wydać rozkaz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Teraz wysiądziesz i pójdziesz do domu - rozkazałem. - Nikomu ani słówka o naszej rozmowie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkazat͡ɕ, AS: roskazać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaz m., rozkazanie n.

 czas. rozkazywać ndk., kazać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polecić, wydać rozkaz, zakomenderować

Wiktionary


rozkazodawczyni

kobieta wydająca rozkazy


SJP.pl


rozkazowy

→ rozkaz


SJP.pl

Patrz:

rozkaz

rozkazujący

nakazujący coś; ostry, groźny


SJP.pl


rozkazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkazywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkazywać ndk.

 rzecz. rozkaz mrz.

Wiktionary


rozkazywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rozkazać)

 (1.1) wydawać kategoryczne polecenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego żona lubi rozkazywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaz mrz., rozkazywanie n.

 czas. kazać ndk., rozkazać dk.

 przym. rozkazowy, rozkazujący

 ims. rozkazując, rozkazawszy

Wiktionary


rozkaźnik

w językoznawstwie:
1. tryb rozkazujący;
2. forma czasownika w trybie rozkazującym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. tryb rozkazujący.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaz mrz.

Wiktionary


rozkaźnikowy

przymiotnik od: rozkaźnik


SJP.pl


rozkiełznanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkiełznać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkiełzanie n., rozkiełznywanie n., rozkiełzywanie n.

 czas. rozkiełznać dk., rozkiełzać dk., rozkiełznywać ndk., rozkiełzywać ndk.

Wiktionary


rozkisnąć

potocznie:
1. zamienić się w błoto, rozmoknąć;
2. zepsuć się, kisnąc; skwasić się, nadgnić


SJP.pl


rozkisły

1. taki, który rozkisnął, zamienił się w błoto; rozmiękły;
2. taki, który skwaśniał, nadgnił


SJP.pl


rozkiśnięty

rozkisły;
1. taki, który rozkisnął, zamienił się w błoto; rozmiękły;
2. taki, który skwaśniał, nadgnił


SJP.pl


rozklaskiwać

rozklaskiwać się - zaczynać mocno klaskać, wpadać w zapał klaskania


SJP.pl


rozkleić

oddzielić sklejone, złączone rzeczy; rozwarstwić


SJP.pl


rozklejanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozklejać.

Wiktionary


rozklejony

oddzielić sklejone, złączone rzeczy; rozwarstwić


SJP.pl


rozklepać

rozpłaszczyć metal lub przedmiot metalowy przez bicie młotem


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozklepywać)

 (1.1) techn. rozpłaszczyć coś metalowego poprzez uderzanie młotem

Wiktionary


rozklepywać

rozpłaszczać metal lub przedmiot metalowy przez bicie młotem


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozklepać)

 (1.1) techn. rozpłaszczać coś metalowego przez uderzanie młotem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klepać

Wiktionary


rozkloszować

nadać sukni lub spódnicy krój klosza


SJP.pl


rozkloszowywać

nadawać sukni, spódnicy itp. krój klosza


SJP.pl


rozklęczany

rzadko: taki, który się rozklęczał


SJP.pl


rozklęczeć

rozklęczeć się - zatracić się w klęczeniu


SJP.pl


rozklęty

taki, który się rozklął


SJP.pl


rozkmina

potocznie: próba zrozumienia czegoś; rozkminka, myślówa, myślówka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) slang. pot. zrozumienie, odtajnienie jakiejś kwestii, rozwikłanie problemu

 (1.2) slang. pot. zastanawianie się nad czymś, wytężenie umysłowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na polaku wciąż mamy tylko rozkminy jakichś wierszy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkminianie n., rozkminienie n.

:: zdrobn. rozkminka ż.

 czas. kminić ndk., rozkminiać ndk., rozkminić dk.

Wiktionary


rozkminianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) slang. odczasownikowy od|rozkminiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkmina ż., kminienie n., rozkminienie n., rozkminka ż.

 czas. kminić ndk., rozkminiać ndk., rozkminić dk.

Wiktionary


rozkminiać

potocznie: rozpoznawać strukturę danego zjawiska, odgadywać sposób działania danego mechanizmu (we wszystkich dziedzinach), rozumieć dane zagadnienie


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozkminić)

 (1.1) pot. usiłować zrozumieć, zastanawiać się nad czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkmina ż., rozkminka ż., rozkminianie n., rozkminienie n.

 czas. kminić, rozkminić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obczajać

Wiktionary


rozkminić

potocznie: rozpoznać strukturę danego zjawiska, odgadnąć sposób działania danego mechanizmu (we wszystkich dziedzinach), zrozumieć dane zagadnienie


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkminiać)

 (1.1) pot. zrozumieć po głębokim zastanowieniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkmina ż., rozkminka ż., rozkminianie n., rozkminienie n.

 czas. kminić, rozkminiać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obczaić

Wiktionary


rozkminka

potocznie: próba zrozumienia czegoś; rozkmina, myślówka, myślówa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) slang. pot. zrozumienie, odtajnienie jakiejś kwestii, rozwikłanie problemu

 (1.2) slang. pot. zastanawianie się nad czymś, wytężenie umysłowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Z planowaćanowanego wodewilu zrobiła mi się przedśmiertna próba zebrania myśli z konfesjonalną szczerością, ostatniej generalnej rozkminki i oswojenia śmierci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkmina ż., rozkminianie n.

 czas. rozkminiać ndk., rozkminić dk., kminić ndk.

Wiktionary


rozkochanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkochać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochiwanie n.

 czas. rozkochiwać ndk., rozkochać dk.

Wiktionary


rozkochany

1. taki, który się w kimś rozkochał;
2. wyrażający gorącą miłość, zakochanie się; namiętny, czuły


SJP.pl


rozkochać

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkochiwać)

 (1.1) dokonany od|rozkochiwać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochiwanie n., rozkochanie n.

 czas. rozkochiwać ndk.

Wiktionary


rozkochiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkochiwać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochanie n.

 czas. rozkochiwać ndk., rozkochać dk.

Wiktionary


rozkochiwać

czasownik niedokonany

 (1.1) wywoływać w kimś uczucie zakochania, miłości do siebie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochanie n., rozkochiwanie n.

 czas. rozkochać dk.

Wiktionary


rozkochów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozkochów – wieś w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Babice
  • Rozkochów – wieś w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Walce
  • Rozkochów – dawna gromada

Wikipedia


rozkojarzać

1. rozpraszać czyjąś uwagę, uniemożliwiać komuś koncentrację; dekoncentrować;
2. rozkojarzać się - przestawać być skoncentrowanym, skupionym; dekoncentrować się, rozpraszać się


SJP.pl


rozkojarzenie

1. rozproszyć czyjąś uwagę, uniemożliwić komuś koncentrację; zdekoncentrować;
2. rozkojarzyć się - przestać być skoncentrowanym, skupionym; zdekoncentrować się, rozproszyć się


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) psych. zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi

 (1.2) fizj. med. zaburzenie współdziałania składowych danego układu czy narządu, wywołujące określone skutki dla organizmu

Wiktionary

Rozkojarzenie – zaburzenie funkcji myślenia charakterystyczne dla schizofrenii charakteryzujące się brakiem spójności w wypowiedziach chorego. Brak spójności polega na wypowiadaniu po sobie niezwiązanych ze sobą zdań, wtrącania niepasujących bądź niezrozumiałych słów, ich powtarzaniu czy tworzenie neologizmów. Jest to zatem połączenie paralogii (odstępstwa od logiki) z nieskładnością wypowiedzi („mówienie obok”) oraz niekomunikatywności przekazywanych treści.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. kojarzyć ndk., rozkojarzyć dk.

 przym. rozkojarzony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inkoherencja, nieuwaga, roztargnienie

Wiktionary


rozkojarzony

taki, który nie może się skupić, skoncentrować na jednej rzeczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zachowujący się lub myślący chaotycznie, nie mogący się skupić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chyba był trochę rozkojarzony. Czyżby to przez fakt, że za dużo myślał o pewnej przedszkolance?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkojarzenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozproszony, zdekoncentrowany, roztrzepany, roztargniony, zdezorientowany, zmieszany, skonsternowany, zakłopotany, skonfundowany

Wiktionary


rozkojarzyć

1. rozproszyć czyjąś uwagę, uniemożliwić komuś koncentrację; zdekoncentrować;
2. rozkojarzyć się - przestać być skoncentrowanym, skupionym; zdekoncentrować się, rozproszyć się


SJP.pl


rozkolcowate

rodzina ślimaków morskich


SJP.pl

Rozkolcowate (Muricidae) – rodzina ślimaków morskich z rzędu Neogastropoda.

Wikipedia


rozkolcowaty

o cechach rozkolcowatych (rodzina ślimaków)


SJP.pl


rozkolec

morski ślimak, z którego wydzieliny otrzymywano w starożytności naturalny barwnik: purpurę


SJP.pl


rozkompresować

rzadko: zdekompresować;
1. przeprowadzić proces odwrotny do kompresji, najczęściej w odniesieniu do danych; potocznie: rozpakować (pliki), przywrócić formę początkową sprzed zakodowania zmniejszającego wielkość pliku;
2. spowodować spadek ciśnienia np. poprzez rozszczelnienie pomieszczenia lub obiektu


SJP.pl


rozkop

wykop otwarty powstały po jednorazowym przejściu roboczym koparki


SJP.pl


rozkopalisko

rozkopany teren; rozkopisko


SJP.pl


rozkopać

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozkopywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkopywanie n., rozkopanie n., kopanie n.

 czas. rozkopywać ndk.

Wiktionary


rozkopisko

rozkopany teren; rozkopalisko


SJP.pl


rozkosz

1. najwyższy stopień uczucia przyjemności, upojenia, zadowolenia, radości;
2. to, co wywołuje to uczucie, co sprawia najwyższą przyjemność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) najwyższy stopień uczucia przyjemności, upojenia, radości

 (1.2) to, co sprawia najwyższą przyjemność, zwłaszcza zmysłową

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozkosz – kolonia w województwie lubelskim
  • Rozkosz – dawny folwark na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Budsław.
  • Rozkosz – dawna kolonia na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Słoboda.
  • Rozkosz – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Komaje.
  • Rozkosz – pałac Krasińskich i park na warszawskim Ursynowie
  • rozkosz, przyjemność – rodzaj doznania

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Teofil wcielając się w Byronowskiego Kaina, którego czytał w tym roku, z melancholijną rozkoszą przeżywał na nowo żeglugę smutnego Adamity po oceanach niebieskich.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkoszować się, rozkoszować

 przym. rozkoszny

 przysł. rozkosznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ekstaza, uniesienie, błogostan

Wiktionary


rozkoszniaczek

zdrobnienie od: rozkoszniak


SJP.pl

Patrz:

rozkoszniaczek

rozkoszniaczka

zdrobnienie od: rozkoszniak


SJP.pl

Patrz:

rozkoszniaczek

rozkoszniak

ironicznie: osoba starająca się przypodobać otoczeniu; przyjemniaczek, lizus, grzeczniś


SJP.pl


rozkosznie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozkoszny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkosz ż.

 przym. rozkoszny

 czas. rozkoszować się, rozkoszować

Wiktionary


rozkoszniej

stopień wyższy od przysłówka: rozkosznie


SJP.pl


rozkoszniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozkoszny


SJP.pl


rozkosznik

dawniej: rozpustnik, lubieżnik, sybaryta; rozkoszniś


SJP.pl


rozkoszniś

dawniej: rozpustnik, lubieżnik, sybaryta; rozkosznik


SJP.pl


rozkoszny

sprawiający rozkosz; bardzo przyjemny dla zmysłów


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) bardzo przyjemny dla zmysłów, sprawiający rozkosz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na stół, ku ogólnej radości, wjechała, poprzedzana falą rozkosznego aromatu, micha wieprzowiny duszonej z rodzynkami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkosz ż.

 czas. rozkoszować, rozkoszować się ndk.

 przysł. rozkosznie

Wiktionary


rozkoszowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkoszować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskɔʃɔˈvãɲɛ, AS: roskošovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkoszować, rozkoszować się

Wiktionary


rozkoszować

czasownik niedokonany (dk. brak)

 (1.1) sprawiać komuś dużą przyjemność

czasownik zwrotny niedokonany rozkoszować się (dk. brak)

 (2.1) odczuwać dużą przyjemność, doznawać rozkoszy z jakiego powodu

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dziesięć minut później barka rozpoczęła swój długi zjazd na równiny, a piesek siedział na dziobie i rozkoszował się rześką bryzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskɔˈʃɔvat͡ɕ, AS: roskošovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkosz m., nierozkoszowanie n., rozkoszowanie n.

 przym. rozkoszny

 przysł. rozkosznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) delektować się

Wiktionary


rozkołys

1. rozkołysanie, ruch kołyszący, wahadłowy
2. samowzbudzone poprzeczne kołysanie statku, wywołane działaniem sił aerodynamicznych oraz spotęgowane występującymi równolegle rytmicznymi zjawiskami hydrodynamicznymi; rolling


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mar. żegl. rozkołysanie, rozhuśtanie, ruch kołyszący, wahadłowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkɔwɨs, AS: roskou̯ys

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkołysać dk.

 rzecz. kołyska ż., kołysanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) martwa fala

Wiktionary


rozkołysanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkołysać.

Wiktionary


rozkołysać

wprawić coś w silny ruch kołyszący, wahadłowy


SJP.pl


rozkraczny

rzadko: z rozstawionymi nogami; rozkroczny


SJP.pl


rozkradanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkradać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkradzenie n., porozkradanie n.

 czas. rozkradać ndk., rozkraść dk.

Wiktionary


rozkraść

rozgrabić doszczętnie jakieś mienie


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkradać)

 (1.1) o nieokreślonej liczbie osób bez zgody i wiedzy właściciela przywłaszczać sobie kolejne części danego zasobu, w końcu wyczerpując go w całości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Łodzi zniknęły rowery publiczne. Operator tłumaczy, że je rozkradli i potrzebne są dodatkowe zabezpieczenia.

 (1.1) Kościół został zdewastowany, a jego wyposażenie rozkradziono.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kraść, okraść, wkraść się, zakraść się, ukraść, skraść

 rzecz. rozkradanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozdrapać

Wiktionary


rozkroić

krojąc podzielić na części, na kawałki, oddzielić od siebie


SJP.pl


rozkrok

postawa człowieka stojącego z szeroko rozstawionymi na boki nogami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szeroko rozstawione nogi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskrɔk, AS: roskrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. krok m., kroczek m., kroczenie n., rozkraczanie n., rozkroczenie n., wykrok m.

 czas. kroczyć ndk., rozkraczać ndk., rozkroczyć dk.

 przym. kroczny, rozkroczny

 przysł. krocznie, rozkrocznie

Wiktionary


rozkrusz

drobny materiał odpadowy powstały podczas przerabiania różnego rodzaju przedmiotów


SJP.pl


rozkruszalność

cecha czegoś dającego się rozkruszyć


SJP.pl


rozkruszalny

dający się rozkruszać


SJP.pl


rozkruszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkruszać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozkruszanie n.

 czas. rozkruszać ndk.

Wiktionary


rozkruszek

drobny pajęczak, groźny szkodnik w przechowalniach i magazynach


SJP.pl


rozkryć

rozkryć się - zrzucić z siebie kołdrę, pierzynę itp.


SJP.pl


rozkrzewianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkrzewiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkrzewiać ndk.

 rzecz. krzew mrz., kierz mrz.

Wiktionary


rozkrzyczany

przymiotnik

 (1.1) wydający głośne okrzyki

Wiktionary


rozkrzykiwać

1. krzycząc, rozgłaszać coś;
2. rozkrzykiwać się -
a) zaczynać mocno krzyczeć;
b) zaczynać głośno płakać


SJP.pl


rozkrój

sposób krojenia materiału na części w taki sposób, aby było jak najmniej odpadów


SJP.pl


rozkręcacz

potocznie:
1. osoba lub rzecz powodująca, że coś zaczyna nabierać tempa lub intensywności;
2. osoba rozkładająca na części coś połączonego śrubami


SJP.pl


rozkręcająco

potocznie: tak, że coś zaczyna nabierać tempa lub intensywności


SJP.pl


rozkręcalność

cecha czegoś dającego się rozkręcić


SJP.pl


rozkręcalny

dający się rozkręcić


SJP.pl


rozkręcany

zbudowany w taki sposób, że jego elementy można rozkręcić


SJP.pl


rozkręcać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozkręcić)

 (1.1) niedokonany od|rozkręcić.

czasownik zwrotny niedokonany rozkręcać się (dk. rozkręcić się)

 (2.1) niedokonany od|rozkręcić się.

Wiktionary


rozkręcić

czasownik przechodni dokonany (ndk. kręcić)

 (1.1) dokonany od|kręcić.

czasownik zwrotny dokonany rozkręcić się (ndk. kręcić się)

 (2.1) dokonany od|kręcić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muzyka rozkręcona na cały regulator zadudniła basami, wylewając się przez piękne kolumny Altus z Wrześni.

 (2.1) Moment, kiedy lalka po rozkręceniu się sprężyny zwisła bezwładnie górną częścią tułowia na rozstawionych nogach, głęboko wrył mi się w pamięć, […].

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozkręcony

Wiktionary


rozkudłaczać

rzadko: rozczochrywać; rozkudływać


SJP.pl


rozkudływać

doprowadzać włosy do nieładu; rozczochrywać


SJP.pl


rozkulać

1. wyprostowywać coś skulonego, skurczonego; rozchylać;
2. rozkulać się - wyprostowywać się po wcześniejszym skuleniu


SJP.pl


rozkupić

o wielu osobach: całkowicie coś wykupić


SJP.pl


rozkurcz

rozkurczenie (się) czegoś, głównie mięśni


SJP.pl


rozkurczowy

→ rozkurcz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. powodujący rozkurcz, zwykle mięśni

Wiktionary

Patrz:

rozkurcz

Wymowa:

IPA: ˌrɔskurˈt͡ʃɔvɨ, AS: roskurčovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rozkurczowo

 rzecz. rozkurcz

Wiktionary


rozkurwiać

wulgarnie: rozwalać, niszczyć; rozjebywać, rozpierdalać


SJP.pl


rozkurwić

wulgarnie:
1. rozwalić, zniszczyć; rozjebać, rozpierdolić;
2. rozkurwić się - zacząć odbywać przygodne stosunki seksualne, stać się prostytutką; skurwić się


SJP.pl


rozkurz

ubytek jakiegoś surowca wskutek rozpylania się go w procesie przerabiania


SJP.pl


rozkurzać

1. rozpraszać w powietrzu substancję gazową lub sypką;
2. przenośnie: roztrwaniać coś bezpowrotnie


SJP.pl


rozkurzyć

1. rozproszyć w powietrzu substancję gazową lub sypką;
2. przenośnie: roztrwonić coś bezpowrotnie


SJP.pl


rozkutać

gwarowo: rozwinąć


SJP.pl


rozkuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkuwać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkuć, rozkuwać ndk.

Wiktionary


rozkuwać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) zdejmować koniowi podkowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkuwanie n.

 czas. rozkuć

Wiktionary


rozkuć

1. rozbić okowy; uwolnić kogoś z kajdanek, łańcuchów;
2. rozklepać, rozpłaszczyć coś przez kucie;
3. uderzając mocno, rozbić coś twardego, krusząc na mniejsze części


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozkuwać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkuwanie n., rozkucie n.

 czas. okuć, rozkuwać ndk.

Wiktionary


rozkułaczać

w państwach komunistycznych: prowadzić działania, wymierzone w średniozamożnych i bogatych chłopów


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozkułaczyć)

 (1.1) niedokonany od|rozkułaczyć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wyniku bolszewickiej kolektywizacji rolnictwa, rozkułaczania chłopów [...] zmarło na Ukrainie co najmniej 3 mln osób.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkułaczyć

Wiktionary


rozkułaczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkułaczać)

 (1.1) hist. w krajach komunistycznych (szczególnie w ZSRR w okresie przymusowej kolektywizacji): dokonać konfiskaty majątku lub jego znacznej części należącej do zamożnego chłopa (nazywanego propagandowo kułakiem)

 (1.2) ekon. polit. przen. pozbawić wpływów oraz zasobów finansowych osoby zamożne, np. przedsiębiorców lub oligarchów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była najstarszą córką bogatego chłopa, którego już dawno rozkułaczono i z całą rodziną wywieziono Bóg wie gdzie.

 (1.2) Liderzy bloku [...] nawoływali do rozkułaczenia rosyjskich oligarchów i cieszyli się z aresztowania Michaiła Chodorkowskiego.

 (1.2) Każdy biznesmen [...] zostanie rozkułaczony, będzie musiał kupić kawior i flaszkę w naszym sklepiku objazdowym, ku chwale PKB per capita.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkułaczanie n., rozkułaczenie n., kułak mos., kułaczka ż.

 czas. rozkułaczać ndk.

 przym. kułacki

Wiktionary


rozkwit

1. rozwijanie się pączka w kwiat
2. przenośnie o pełni rozwoju czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. rozwijanie się pączka w kwiat

 (1.2) przen. pełnia rozwoju czegoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskfʲit, AS: roskfʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pokwitanie n., przekwitanie n., zakwitanie n., kwitnięcie n., kwiat

 czas. kwitnąć, rozkwitać, rozkwitnąć, zakwitać, zakwitnąć, przekwitać, przekwitnąć

 przysł. kwitnąco

Wiktionary


rozkwitalski

nazwisko


SJP.pl


rozkwitanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkwitać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kwiat m., kwiecie n., kwietnik mrz./mzw.

 czas. rozkwitać, rozkwitnąć

Wiktionary


rozkwitać

czasownik

 (1.1) bot. rozwijać się z pąka w kwiat

 (1.2) okrywać się kwiatami

 (1.3) przen. osiągać pełnię rozwoju, świetności

 (1.4) przen. stawać się widocznym, nabierać intensywności

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkfʲitat͡ɕ, AS: roskfʹitać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkwit m., rozkwitanie n., kwitnienie n., kwiat m., kwiatuszek m., wykwit m., kwietnik m.

 czas. kwitnąć, zakwitać, pokwitać, rozkwitnąć

 przym. kwietny, ukwiecony

Wiktionary


rozkwitnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkwitać)

 (1.1) dokonany od|rozkwitać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: roskfʹitnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkwitnięcie n., rozkwitnienie n., rozkwitanie n., rozkwit mrz., kwiat m., kwietnik m.

 czas. rozkwitać ndk., kwitnąć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakwitnąć

Wiktionary


rozkład

1. porządek, według którego coś się dzieje;
2. sposób ułożenia, rozmieszczenie, rozplanowanie czegoś;
3. proces rozpadania się substancji organicznej, zwykle na skutek działania bakterii;
4. przenośnie: upadek, rozprzężenie;
5. podział cząsteczki substancji na mniejsze fragmenty; rozpad


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) plan czynności następujących w jakimś określonym porządku czasu

 (1.2) tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

 (1.3) chem. proces lub wynik gnicia

 (1.4) sposób podziału na elementy składowe

 (1.5) mat. przedstawienie liczby w postaci iloczynu liczb pierwszych

 (1.6) stat. określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozkład gnilny (też butwienie – rozkład szczątków roślinnych)
  • reakcja rozkładu (chemia)
  • rozkład jazdy
  • rozkład liczby na czynniki pierwsze
  • rozkład macierzy
  • rozkładu energii (adsorpcji)
  • rozkład Boltzmanna
  • rozkład Fermiego-Diraca
  • rozkład Maxwella-Boltzmanna
  • rozkład zmiennej losowej (rozkład prawdopodobieństwa, rozkład cechy statystycznej)
    • rozkład brzegowy
    • rozkład empiryczny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nowym rozkładzie pociąg z 7:17 przesunięto na 7:07.

 (1.2) Rozkład jazdy na przystanku ktoś zamazał czarnym flamastrem.

 (1.3) Smród rozkładu był wyczuwalny już dziesięć metrów od truchła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskwat, AS: rosku̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkładanka ż., rozkładówka ż.

 czas. rozkładać ndk.

 przym. rozkładany, rozkładowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmonogram, plan, program

Wiktionary


rozkładalny

dający się rozłożyć na części


SJP.pl


rozkładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozkładać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskwaˈdãɲɛ, AS: rosku̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkładać

 rzecz. rozkładanka ż.

Wiktionary


rozkładanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książka z rozkładającymi się przestrzennie ilustracjami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkład m., rozkładanie n., kład m., kładzenie n., rozłożenie n., rozkładówka ż.

 czas. rozkładać ndk., rozłożyć dk., kłaść ndk.

 przym. rozkładowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książka 3D

Wiktionary


rozkładany

taki, który można rozkładać


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: rozkładać

przymiotnik

 (2.1) rozkładalny, mogący zostać rozłożonym

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Kupiliśmy rozkładaną kanapę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskwaˈdãnɨ, AS: rosku̯adãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkład m., rozkładówka ż.

 czas. rozkładać ndk., rozłożyć dk., składać ndk., złożyć dk.

 przym. rozkładalny, rozłożysty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rozkładalny

Wiktionary


rozkładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozłożyć)

 (1.1) kłaść zbiór jakichś rzeczy na większej przestrzeni

 (1.2) unosić kończyny na szerokość

 (1.3) demontować urządzenie na szereg podzespołów i części

 (1.4) rozstawiać jakąś rzecz będącą w formie kompaktowej do formy roboczej

 (1.5) dzielić coś w czasie lub przestrzeni

 (1.6) biol. powodować rozkład biologiczny

 (1.7) chem. powodować rozpad chemiczny

 (1.8) pot. być pozbawianym sił, np. przez chorobę

 (1.9) pot. doprowadzać coś do złego stanu

 (1.10) pot. wywołać zdziwienie

czasownik zwrotny niedokonany rozkładać się (dk. rozłożyć się)

 (2.1) rozstawiać się, będąc w formie kompaktowej, do formy roboczej

 (2.2) dzielić się w czasie lub przestrzeni; rozdzielać się

 (2.3) o ramionach, skrzydłach wyciągać się na boki

 (2.4) tracić zdolność prawidłowego działania

 (2.5) biol. ulegać biodegradacji, procesowi rozkładu

 (2.6) chem. ulegać rozkładowi na prostsze elementy

 (2.7) pot. upadać całym ciałem na ziemię

 (2.8) pot. kłaść się, wyciągać się, przyjmować wygodną pozycję

 (2.9) pot. zaczynać chorować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracownicy muszą codziennie rozkładać towar na nowo.

 (1.2) Tenor rozkładał szeroko ręce podczas ostatniej arii.

 (1.3) Kiedy to rozkładaliśmy, okazało się, że jest w o wiele gorszym stanie.

 (1.4) Rozkładając parasolkę zorientowałem się, że już przestało padać.

 (1.5) W miarę możliwości próbujemy znaleźć jakieś wyjście, często rozkładamy spłatę zadłużenia na raty.

 (1.7) Przypuśćmy, że dysponujemy czynnikiem, który selektywnie rozkłada nadtlenek wodoru […]

 (1.8) Ta choroba mnie rozkłada.

 (2.2) Zatem przed włączeniem przyłożone na komórkę napięcie nie rozkłada się równo pomiędzy obydwa elementy.

 (2.4) Ludzi ogarnia lęk, tkanka społeczna się rozkłada.

 (2.6) Ługi […] zawierają średnio 1,5% cukrów podatnych na fermentację, z czego w procesie fermentacji rozkłada się ok. 70%.

 (2.9) Chyba się rozkładam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkwadat͡ɕ, AS: rosku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkładanka ż., rozkład m., rozkładówka ż., kład m., rozkładanie n., rozłożenie n., kładzenie n., rozłogi nmos., nakładanie n., nałożenie n.

 czas. rozłożyć dk., kłaść ndk., nakładać ndk., nałożyć dk.

 przym. rozkładowy, rozkładówkowy, rozkładany, rozłożysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpościerać, rozwierać

 (1.3) demontować, rozmontowywać

 (1.4) rozstawiać

 (2.2) rozdzielać się

Wiktionary


rozkładówka

dwie sąsiadujące ze sobą strony książki, gazety lub czasopisma, zawierające zwykle większą ilustrację, mapę, tabelę itp.


SJP.pl

Rozkładówka – dwie środkowe strony publikacji poligraficznej w oprawie zeszytowej, czyli oprawie szytej przez środek grzbietu. W tym typie oprawy każda para stron widzących jest widoczna w całości, bez strat na klej i bez utrudnień widoczności wynikających z ugięcia kart w okolicy grzbietu, co jest wadą oprawy klejonej.

Wikipedia


rozkłócać

1. mieszając, rozbijać lub mieszać z czymś; rozbełtywać;
2. dawniej: skłócać, poróżniać


SJP.pl


rozkłócić

1. mieszając, rozbić lub zmieszać z czymś;
2. dawniej: skłócić, poróżnić


SJP.pl


rozkłócony

1. mieszając, rozbić lub zmieszać z czymś;
2. dawniej: skłócić, poróżnić


SJP.pl


rozlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozlać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk., rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlany

1. rozprowadzić ciecz na jakiejś powierzchni w sposób przypadkowy i niezamierzony, zazwyczaj na skutek nieuwagi;
2. podzielić daną ciecz na mniejsze porcje ulokowane w osobnych pojemnikach


SJP.pl


rozlatany

1. drżący, rozdygotany;
2. chaotyczny, nieopanowany


SJP.pl


rozlać

1. rozprowadzić ciecz na jakiejś powierzchni w sposób przypadkowy i niezamierzony, zazwyczaj na skutek nieuwagi;
2. podzielić daną ciecz na mniejsze porcje ulokowane w osobnych pojemnikach


SJP.pl

czasownik

 (1.1) spowodować wydostanie się płynu poza naczynie

 (1.2) wlać płyn do wielu naczyń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kuzynka Hela rozlała czerwone wino na biały obrus.

 (1.2) Woda mineralna została rozlana do dużych szklanek z reklamą piwa, kawę zaparzono w szklankach, ale tort orzechowy wyglądał zachęcająco.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n., rozlanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlec

rozlec się -
1. wybrzmieć, zabrzmieć, dać się słyszeć na dużej przestrzeni;
2. zająć pewną przestrzeń; rozciągnąć się


SJP.pl


rozlegać

rozlegać się - napełniać się hałasem, gwarem


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) rzad. napełniać hałasem, gwarem, hukiem

czasownik zwrotny niedokonany rozlegać się (dk. rozlec się)

 (2.1) dawać się słyszeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A gdy smutnym rozgłosem powietrze rozlega, / Jest to jęk nimfy, która za Narcyzem biega.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozlec się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rozbrzmiewać

Wiktionary


rozlegle

przysłówek

 (1.1) w sposób rozległy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozległy

Wiktionary


rozleglej

stopień wyższy od przysłówka: rozlegle


SJP.pl


rozleglejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozległy


SJP.pl


rozlegnąć

rozlegnąć się -
1. wybrzmieć, zabrzmieć, dać się słyszeć na dużej przestrzeni;
2. zająć pewną przestrzeń; rozciągnąć się


SJP.pl


rozległość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozległe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozległy

Wiktionary


rozległy

1. obejmujący duży obszar;
2. posiadający znaczny zakres, zasięg


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) obejmujący duży obszar

 (1.2) posiadający znaczny zakres, zasięg

forma czasownika.

 (2.1) 3. os. lm. przesz. od: rozlegać (się)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze szczytu Śnieżnika rozciąga się rozległy widok na czeskie i polskie Sudety.

 (1.2) Joanno, imponuje mi twoja rozległa wiedza humanistyczna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈlɛɡwɨ, AS: rozlegu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozległość ż., rozleganie n., rozlegnięcie n.

 czas. rozlegać się ndk., rozlec się dk., leżeć ndk., legnąć dk.

 przysł. rozlegle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obszerny, przestronny, szeroki, obfity, ogromny, okazały

 (1.2) obszerny, wszechstronny

Wiktionary


rozleniać

dawniej: rozleniwiać


SJP.pl


rozleniwiający

→ rozleniwiać


SJP.pl

Patrz:

rozleniwiać

rozleniwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozleniwiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozleniwienie n.

 czas. rozleniwiać ndk.

Wiktionary


rozlepiać

przyklejając, umieszczać coś w wielu miejscach


SJP.pl


rozlepić

przyklejając, umieścić coś w wielu miejscach


SJP.pl


rozlew

1. rozlewanie płynów, np. do naczyń;
2. obszar zalany wodą; rozlewisko;
3. dawniej: potop, powódź


SJP.pl


rozlewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozlewać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk., rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozlać)

 (1.1) powodować wydostanie się cieczy poza naczynie

 (1.2) lejąc, napełniać kilka naczyń

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rozlać)

 (2.1) o cieczy: wydostawać się poza naczynie

 (2.2) o zbiorniku wodnym: występować z brzegów

 (2.3) przen. obejmować swoim zasięgiem

czasownik zwrotny niedokonany rozlewać się (dk. rozlać się)

 (3.1) lejąc się, rozpływać się po jakiejś powierzchni

 (3.2) o zbiorniku wodnym:: występować z brzegów

 (3.3) przen. obejmować swoim zasięgiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W budynku studni pracuje z cichym szmerem elektryczny motor, pompy ciągną wodę i rozlewają ją do kamiennego koryta, skąd ścieka do rowów, rozprowadzających ją dalej.

 (2.2) Potężna rzeka szeroko rozlewała swe błękitne wody wśród szarych, groźnie spiętrzonych skał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lanie n., rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n., rozlanie n.

 czas. olać, rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlewczy

służący do rozlewania czegoś; rozlewniczy


SJP.pl


rozlewisko

miejsce rozlewu wód, teren nisko położony, naturalnie zalany wodami z wiosennych roztopów lub długotrwałych opadów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. miejsce zalane wodą; także: naturalny zbiornik wody pozostały po powodzi;

Wiktionary

Rozlewisko – teren bagnisty i zwykle położony przy rzekach i jeziorach. Po zimie, kiedy topnieją lody i śnieg, podnosi się stan wody tworząc rozlewiska wodne, które miejscami przekształcają się w bagna lub oczka wodne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupiliśmy działkę rekreacyjną położoną na skarpie nad pięknym rozlewiskiem Brdy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzlɛˈvʲiskɔ, AS: rozlevʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n., rozlanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk., rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozlew

Wiktionary


rozlewnia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) część zakładu produkcyjnego, w której produkowane płyny rozlewane są do pojemników;

Wiktionary

Rozlewnia – miejsce, gdzie prowadzi się pakowanie produktów płynnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Janina znalazła robotę w rozlewni wody sodowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlanie n., rozlewanie n., rozlewisko n.

 czas. olać, rozlać dk., rozlewać ndk.

Wiktionary


rozlewnictwo

działalność przemysłowa polegająca na rozlewaniu płynów do butelek lub pojemników


SJP.pl


rozlewniczy

służący do rozlewania czegoś; rozlewczy


SJP.pl


rozlewniej

stopień wyższy od przysłówka: rozlewnie


SJP.pl


rozlewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozlewny


SJP.pl


rozlewowy

→ rozlew


SJP.pl

Patrz:

rozlew

rozleżeć

dawniej: rozleżeć się - przywyknąć do ciągłego leżenia, próżnowania


SJP.pl


rozliczalność

cecha czegoś dającego się rozliczyć


SJP.pl

Rozliczalność ( accountability) – właściwość systemu pozwalająca przypisać określone działanie w systemie do osoby fizycznej lub procesu oraz umiejscowić je w czasie.

Stanowi jedną z podstawowych funkcji bezpieczeństwa zapewniającą, że określone działanie dowolnego podmiotu może być jednoznacznie przypisane temu podmiotowi.

Wikipedia


rozliczalny

dający się rozliczyć


SJP.pl


rozliczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozliczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozliczenie n., rozliczalność ż., rozliczeniowiec m.

 czas. rozliczyć się, rozliczać ndk., rozliczyć dk.

 przym. rozliczeniowy, rozliczalny

Wiktionary


rozliczać

załatwiać z kimś sprawy finansowe


SJP.pl

czasownik

 (1.1) sumować bądź analizować operacje zwykle finansowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt z rozliczających nie będzie miał odwagi sprawdzić gdzieś wyżej, co ów kryptonim może znaczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. policzyć

 rzecz. rozliczanie n., rozliczenie n.

Wiktionary


rozliczenie

załatwić z kimś sprawy finansowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) finans. uregulowanie wzajemnych zobowiązań między stronami umowy

 (1.2) ustalenie kwoty należności

 (1.3) pociągnięcie do odpowiedzialności za przewiny, zbrodnie

 (1.4) dokonanie podsumowania czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozliczanie n.

 czas. rozliczyć się, policzyć, rozliczać ndk., rozliczyć dk.

 przym. rozliczeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozrachunek

 (1.2) obliczenie, obrachunek

Wiktionary


rozliczeniowiec

osoba wykonująca rozliczenia w jakimś przedsiębiorstwie


SJP.pl


rozliczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozliczny


SJP.pl


rozliczny

różnorodny, wieloraki, liczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) koordynował działalność rozlicznych komunistycznych służb specjalnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈlʲit͡ʃnɨ, AS: rozlʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. liczny

 przysł. licznie

Wiktionary


rozliczytość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. rozmaitość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzlʲiˈt͡ʃɨtɔɕt͡ɕ, AS: rozlʹičytość

Wiktionary


rozliczyć

załatwić z kimś sprawy finansowe


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozliczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozliczanie n., rozliczenie n.

 czas. policzyć, liczyć

Wiktionary


rozlot

1. oddalenie się od siebie nawzajem i w różne strony wielu ptaków lub owadów; rozlecenie się;
2. rozpierzchnięcie się, rozproszenie się czegoś


SJP.pl


rozlutownica

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. narzędzie służące do rozłączania elementów lutowanych, czyli rozlutowywania;

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Typowa rozlutownica ma formę pistoletu z wbudowaną pompką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzlutɔvʲˈɲit͡sa, AS: rozlutovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozlutowywać ndk., rozlutować dk.

Wiktionary


rozluźniający

czynić coś luźnym, mniej spoistym, mniej zwartym


SJP.pl


rozluźniać

czynić coś luźnym, mniej spoistym, mniej zwartym


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozluźnić)

 (1.1) niedokonany od|rozluźnić.

czasownik zwrotny niedokonany rozluźniać się (dk. rozluźnić się)

 (2.1) niedokonany od|rozluźnić się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozluźnienie n.

 przysł. luzem

 przym. luźny

Wiktionary


rozluźnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozluźnić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dobrym sposobem na rozluźnienie karku, mięśni i łagodzenie nacisku na stawy nóg jest siad po turecku (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzluʑˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: rozluźńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozluźnić, rozluźniać

 rzecz. rozluźnianie n.

 przysł. luzem

 przym. luźny

Wiktionary


rozluźniony

uczynić coś luźnym, mniej spoistym, mniej zwartym


SJP.pl


rozluźnić

uczynić coś luźnym, mniej spoistym, mniej zwartym


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozluźniać)

 (1.1) uczynić luźnym

 (1.2) przen. uczynić mniej spiętym, gęstym lub tłocznym

 (1.3) przen. uczynić swobodniejszym, mniej rygorystycznym

 (1.4) przen. osłabić więzy, relacje, powiązania

czasownik zwrotny dokonany rozluźnić się (ndk. rozluźniać się)

 (2.1) stać się luźnym

 (2.2) przen. stać się mniej spiętym, gęstym lub tłocznym

 (2.3) przen. stać się swobodniejszym, mniej rygorystycznym

 (2.4) przen. stracić na sile, intensywności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po kilku łykach rozluźnił krawat, odpiął guzik przy kołnierzyku koszuli.

 (1.2) Jeśli technologia rozluźni tłok, to świetnie. Jednak jeśli nie zmniejszy tłoku, tylko zwiększy liczbę naraz mogących żyć ludzi, to w najlepszym wypadku sytuacja nie zmieni się dla tej konkretnej jednostki.

 (1.3) Po trzecie, dojście do władzy Edwarda Gierka pozującego na Europejczyka, technokratę o szerokich horyzontach, rozluźniło nieco cenzurę i przynajmniej przez pewien czas wolno było odrobinę więcej.

 (2.3) Owszem, czuję presję, ale i tak jest ona niczym w porównaniu ze stresem, jaki przeżywałem w Atlancie. Po powrocie ze złotem olimpijskim rozluźniłem się. W Paryżu byłem nawet na wielkim luzie.

 (2.4) Powoli pozytywny biegun muzyki zaczął coraz bardziej przyciągać współczucie i tak rozluźniła się ostatnia więź z rodziną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈluʑɲit͡ɕ, AS: rozluźńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozluźnienie n.

 przysł. luzem

 przym. luźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zrelaksować

 (2.3) zrelaksować się

Wiktionary


rozlśniony

rozelśnić;
1. spowodować blask, rozjaśnić, rozświetlić;
2. rozlśnić się - stać się błyszczącym, nabrać blasku


SJP.pl


rozlśnić

rozelśnić;
1. spowodować blask, rozjaśnić, rozświetlić;
2. rozlśnić się - stać się błyszczącym, nabrać blasku


SJP.pl


rozm.

skrót od: rozmawiał, rozmowa


SJP.pl


rozmach

1. siła, dynamika, z jaką zostaje wykonany jakiś ruch; impet, zamach;
2. ruch wykonany zamaszyście, energicznie;
3. dynamika, prężność cechujące kogoś, jakieś działanie lub czyjeś dzieła; rzutkość, śmiałość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zamaszysty ruch

 (1.2) dynamika w działaniu, polot w dziełach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wziął rozmach i rzucił.

 (1.2) Odwach zbudowano z rozmachem: był to wysoki, ceglany budynek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzmax, AS: rozmaχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmachiwanie n.

 czas. rozmachiwać, machać

 przym. rozmachliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) energia, prężność, dynamika

Wiktionary


rozmachnięty

taki, który się rozmachnął


SJP.pl


rozmagnesować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozmagnesowywać)

 (1.1) sprawić, że coś przestało wytwarzać wokół siebie pole magnetyczne

czasownik zwrotny dokonany rozmagnesować się (ndk. rozmagnesowywać się)

 (2.1) przestać wytwarzać wokół siebie pole magnetyczne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karta powinna być przechowywana z dala od telefonów komórkowych, telewizorów i innych urządzeń, które mogą ją rozmagnesować.

 (2.1) No i cóż: kasety się już zapewne rozmagnesowały, płyty CD pewnie niebawem nie będą się dawały odtwarzać, a winyle — czekają grzecznie w piwnicy na amnestię.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmagnesowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmagnesować

 (2.1) odmagnesować się

Wiktionary


rozmagnesowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmagnesowywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozmagnesowywanie n.

 czas. rozmagnesowywać ndk.

Wiktionary


rozmagnesowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozmagnesować)

 (1.1) sprawiać, że coś przestaje wytwarzać wokół siebie pole magnetyczne

czasownik zwrotny niedokonany rozmagnesowywać się (dk. rozmagnesować się)

 (2.1) przestawać wytwarzać wokół siebie pole magnetyczne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najbardziej szkodliwa jest wilgoć dla kaset magnetofonowych, wideo i innych. Woda łatwo się do nich dostaje, rozmagnesowuje i skleja taśmę, uszkadza wewnętrzne elementy mechaniczne.

 (2.1) Taśma magnetyczna? Zacznie się rozmagnesowywać w ciągu trzydziestu do pięćdziesięciu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmagnesować dk.

 rzecz. rozmagnesowywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmagnesowywać

 (2.1) odmagnesowywać się

Wiktionary


rozmagnetyzować

dawniej: rozmagnesować


SJP.pl


rozmagnetyzowywać

dawniej: rozmagnesowywać


SJP.pl


rozmaicie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozmaity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmaitość ż.

 przym. rozmaity

Wiktionary


rozmaiciej

stopień wyższy od przysłówka: rozmaicie


SJP.pl


rozmaitości

książkowo: różne rzeczy, sprawy, wiadomości


SJP.pl


rozmaitość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozmaite, odznaczające się wielością

 (1.2) geom. wielowymiarowe uogólnienie pojęć krzywej i powierzchni

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. urozmaicenie n.

 czas. urozmaicić dk.

 przym. rozmaity

 przysł. rozmaicie

Wiktionary


rozmaitszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozmaity


SJP.pl


rozmaity

różnorodny, niejednakowy, różny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afrykanin miał na sprzedaż wiele rozmaitych strojów ze swojego kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmaˈjitɨ, AS: rozmai ̯ity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmaitość ż.

 przysł. rozmaicie

 czas. urozmaicić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różnorodny, różny

Wiktionary


rozmajaczać

dawniej:
1. zarysowywać się niewyraźnie;
2. rozmajaczać się:
a) zaczynać majaczyć;
b) ukazywać się jako majaki


SJP.pl


rozmakać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rozmoknąć)

 (1.1) stawać się miękkim przez nasiąkanie wodą

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozmokły

Wiktionary


rozmamany

rozmamłany


SJP.pl


rozmamrany

rozmamłany


SJP.pl


rozmamłany

rozmemłany; potocznie:
1. ubrany niedbale, niekompletnie;
2. niezapięty, porozpinany;
3. pognieciony, zmięty;
4. zostawiony w nieładzie;
5. pozbawiony energii;
6. bez wyrazu, szary, nudny


SJP.pl


rozmamłać

rozmemłać; potocznie:
1. porozpinać, powywlekać odzież;
2. pognieść, wymiąć coś;
3. pozostawić coś w nieładzie, rozgardiaszu;
4. rozmamłać się:
a) stracić energię i wigor; oklapnąć;
b) doprowadzić odzież na sobie do nieładu, porozpinać się


SJP.pl


rozmarasić

czasownik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. góry. rozmazać, rozsmarować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak go auta trzepło, że się go rozmarasiło na drodze.

Wiktionary


rozmaryn

krzew śródziemnomorski uprawiany jako roślina ozdobna lub przyprawa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Rosmarinus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

 (1.2) bot. roślina z jednego z gatunków rodzaju rozmaryn (1.1)

 (1.3) kulin. przyprawa uzyskana ze świeżych lub wysuszonych liści rozmarynu (1.2)

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rozmaryn uprawiany jest ze względu na dużą zawartość olejków eterycznych.

 (1.3) Dodaj rozmarynu do makaronu, będzie lepiej smakował.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmarɨ̃n, AS: rozmarỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmarynowiec m., Rozmarynów m.

:: zdrobn. rozmarynek m.

 przym. rozmarynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stpol. bagno borowe

Wiktionary


rozmarynek

roślina z rodziny wrzosowatych; chamedafne


SJP.pl


rozmarynowiec

eurazjatycki krzew ozdobny; rokitnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) bot. zob. rokitnik.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owoce rozmarynowca są bogate w witaminę C.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmarɨ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: rozmarỹnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmaryn m.

 przym. rozmarynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rokitnik

Wiktionary


rozmarynowski

nazwisko


SJP.pl


rozmarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odmarzanie

 (1.2) wprawianie w stan marzenia

Wiktionary


rozmarzać

[czytaj: rozmar-zać] tajać, roztapiać się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rozmarznąć)

 (1.1) niedokonany od|rozmarznąć.

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozmarzyć)

 (2.1) niedokonany od|rozmarzyć.

czasownik zwrotny niedokonany rozmarzać się (dk. rozmarzyć się)

 (3.1) niedokonany od|rozmarzyć się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tatrzańskie stawy rozmarzają, wchodzenie na ich taflę grozi wpadnięciem do wody.

 (3.1) Czekałem cierpliwie sił i rozmarzałem się cudami, jakie czekały na mnie tam — za ścianami hotelu w polach i gajach Sorrenta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmarzat͡ɕ, AS: rozmarzać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. marzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mięknąć, odmarzać, rozmrażać się, rozpływać się, rozpuszczać się, roztapiać się, stapiać się, tajać, topić się, topnieć

 (2.1) oczarowywać, rozanielać, upajać, urzekać, zachwycać

 (3.1) fantazjować, imaginować, marzyć, roić, zmyślać; budować coś na piasku, budować zamki na lodzie, bujać w obłokach, chodzić z głową w chmurach, oddawać się marzeniom, puszczać wodze fantazji, snuć marzenia, stawiać zamki na lodzie, śnić na jawie

Wiktionary


rozmarzenie

1. pobudzić kogoś do marzeń, wprawić w stan marzenia;
2. rozmarzyć się - zacząć marzyć, dać się ponieść wyobraźni


SJP.pl


rozmarznięty

[czytaj: rozmar-znięty] taki, który rozmarznął (rozmarzł); rozmarzły, rozmarźnięty


SJP.pl


rozmarznąć

[czytaj: rozmar-znąć] przestać być zmarzniętym lub zamrożonym; odtajać, roztajać, rozmrozić się, roztopić się


SJP.pl


rozmarzony

przymiotnik

 (1.1) taki, który się rozmarzył, świadczący o rozmarzeniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. marzenie n., rozmarzenie n.

 czas. marzyć, rozmarzyć dk.

Wiktionary


rozmarzyć

1. pobudzić kogoś do marzeń, wprawić w stan marzenia;
2. rozmarzyć się - zacząć marzyć, dać się ponieść wyobraźni


SJP.pl


rozmarzły

[czytaj: rozmar-zły] taki, który rozmarzł (rozmarznął); rozmarznięty, rozmarźnięty


SJP.pl


rozmarźnięty

taki, który rozmarznął (rozmarzł); rozmarzły, rozmarznięty


SJP.pl


rozmasować

czasownik

 (1.1) dokonany od|rozmasowywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poskramiam chęć, by rozmasować skronie – Anakin zawsze się ze mnie śmiał, gdy tak robiłem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. masażysta mos.

Wiktionary


rozmawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmawiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: rozmavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmawiać ndk.

 rzecz. rozmówczyni ż., rozmowy nmos., rozmównica ż., rozmowa ż., rozmowność ż., rozmówca mos.

 przym. rozmowny

Wiktionary


rozmawiać

czasownik

 (1.1) wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bardzo często rozmawiam ze swoim przyjacielem przez telefon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmavʲjät͡ɕ, AS: rozmavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowy nmos., rozmowność ż., mównica ż., rozmowa ż., rozmówca m., rozmówczyni ż., rozmawianie n., rozmówka ż., rozmówki ż. lm., rozmównica ż.

 czas. rozmówić się, porozmawiać

 przym. rozmowny, rozmówczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mówić, paktować, konwersować, dyskutować, prowadzić dialog / konwersacje / rozmowę, relacjonować, reg. śl. gwarzić, reg. śl. gwarzyć

Wiktionary


rozmaz

kropla krwi lub wydzieliny określonego narządu, odpowiednio przygotowana i rozprowadzona na szkiełku podstawkowym w celu wykonania badania mikroskopowego; wymaz


SJP.pl

Rozmaz – rodzaj preparatu mikroskopowego, na którym kroplę krwi (rozmaz krwi), szpiku kostnego (mielogram), zawiesiny bakterii, bioptatu, itp. rozprowadza się (rozmazuje) na szkiełku podstawowym w celu wykonania badania mikroskopowego.

Wikipedia


rozmazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmazać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmazać dk.

Wiktionary


rozmazowy

→ rozmaz, np. preparat rozmazowy


SJP.pl


rozmazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmazywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmazywać ndk.

Wiktionary


rozmaślać

1. zamieniać na masło;
2. potocznie: rozgniatać coś, robić z czegoś paćkę; rozpaćkać; rozpaćkiwać


SJP.pl


rozmaślić

1. zamienić na masło;
2. potocznie: rozgnieść coś, zrobić z czegoś paćkę; rozpaćkać


SJP.pl


rozmemłany

rozmamłany; potocznie:
1. ubrany niedbale, niekompletnie;
2. niezapięty, porozpinany;
3. pognieciony, zmięty;
4. zostawiony w nieładzie;
5. pozbawiony energii;
6. bez wyrazu, szary, nudny


SJP.pl


rozmemłać

rozmamłać; potocznie:
1. porozpinać, powywlekać odzież;
2. pognieść, wymiąć coś;
3. pozostawić coś w nieładzie, rozgardiaszu;
4. rozmemłać się:
a) stracić energię i wigor; oklapnąć;
b) doprowadzić odzież na sobie do nieładu, porozpinać się


SJP.pl


rozmiar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kerning i światło są ściśle powiązane z bieżącym rozmiarem czcionki.

 (1.1) Sadzonki róży mają rozmiary od zwartych, miniaturowych róż, do pnącz osiągających 7 metrów wysokości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzmʲjar, AS: rozmʹi ̯ar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmiarówka ż., miara ż., miarka ż.

 przym. rozmiarowy

 czas. mierzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymiar, gabaryt, kaliber, miara

Wiktionary


rozmiarek

nazwisko


SJP.pl


rozmiarowość

→ rozmiarowy


SJP.pl

Patrz:

rozmiarowy

rozmiarowy

→ rozmiar


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rozmiaru

Wiktionary

Patrz:

rozmiar

Powiązane:

 rzecz. rozmiar mrz., rozmiarówka ż.

Wiktionary


rozmiarówka

1. wykaz rozmiarów produktów firmy odzieżowej lub obuwniczej;
2. rozpiętość rozmiarów określonego produktu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. tabela z oznaczeniami rozmiarów danej firmy odzieżowej lub producenta obuwia; także rozpiętość rozmiarów danego produktu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moim zdaniem rozmiarówka jest idealna, ja spokojnie mogę brać bez przymierzania. (z Internetu)

 (1.1) Tylko u nas rozmiarówka damska przewiduje kobiety bez biustu, tylko u nas rozmiary powyżej 42 wiszą na zapleczu, dostępne na żądanie, żeby nie robić złego wrażenia na chudych klientkach. (z Internetu)

 (1.1) Rajstopki mają zaniżoną rozmiarówkę, nieco zbiegają się również w praniu. (z Internetu)

 (1.1) Pamiętaj, że każdy producent posiada własną rozmiarówkę i musisz stosować tylko i wyłącznie rozmiarówkę producenta, którego but chcesz kupić. (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmʲjaˈrufka, AS: rozmʹi ̯arufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmiar

 przym. rozmiarowy

 przysł. rozmiarowo

Wiktionary


rozmiazg

rozmiazg kolweński - gatunek chrząszcza z rodziny rozmiazgowatych


SJP.pl


rozmiazgowate

o cechach rozmiazgowatych (rodzina chrząszczy)


SJP.pl


rozmiazgowaty

o cechach rozmiazgowatych (rodzina chrząszczy)


SJP.pl


rozmiażdżać

kruszyć, tłuc coś na miazgę


SJP.pl


rozmiażdżyć

pokruszyć, potłuc coś na miazgę


SJP.pl


rozmielać

mieląc, rozcierać coś na proszek; umielać


SJP.pl


rozmielić

mieląc, rozetrzeć; rozemleć


SJP.pl


rozmienianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmieniać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozmienianie n.

 czas. rozmieniać ndk.

Wiktionary


rozmieniarka

urządzenie do rozmieniania pieniędzy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) maszyna wymieniająca wrzuconą gotówkę na tę samą kwotę w mniejszych nominałach (najczęściej banknoty na monety)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwóch dotychczas nieustalonych mężczyzn dokonało kradzieży bilonu z rozmieniarki znajdującej się przy myjce bezdotykowej w Garwolinie.

Wiktionary


rozmienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmienić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmienić

Wiktionary


rozmienić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozmieniać)

 (1.1) wymienić pieniądze na banknoty lub monety na takie o mniejszych nominałach

czasownik zwrotny dokonany rozmienić się (ndk. rozmieniać się)

 (2.1) dokonany od|rozmieniać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ma pani rozmienić stówę po dysze?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmienienie n.

Wiktionary


rozmiesić

rozrobić ciasto


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (1.1) ugniatając lub wyrabiając, nadać gęstej substancji (np. ciastu, glinie z wodą) pożądaną, jednolitą konsystencję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najpierw trzeba chleb rozmiesić w palcach, potem porobić miniaturowe kuleczki, potem igłą kuleczki te poprzedziurawiać.

 (1.1) Krążąc po obwodzie wielkiego placu rozmiesili sabotami śnieg i glinę na gęstą, podmarzającą papkę.

 (1.1) Kiedy po srogiéj ulewie opadła gdzieś ze ściany nalepa, albo w skwar oschła osypała się glina, i wiatr, gość nieproszony, po izdebce przeleciał: wdowa szła za chatę, rozmiesiła gliny, przyłożyła gruzu z kuźni, zaprawiła otwór…

 (1.1) śrpol. przen. Ale ieſly mie rozgrzeſſys Prawie mie wdzieży roſmieſys. (Ale jeśli mnie rozgrzeszysz, prawie mnie w dzieży rozmiesisz. = Lecz jeśli udzielisz mi rozgrzeszenia, prawdziwie ugnieciesz mnie [​jak ciasto​] w dzieży.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmieszenie n., mieszenie n., miesiarka ż., wymieszenie n., zamieszenie n.

 czas. miesić, namiesić, pomiesić, wymiesić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozrobić, rozgnieść, urobić, rozczynić, rozmieszać

Wiktionary


rozmieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ulokowanie w różnych miejscach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Formacje trawiaste dzieli się na strefowe lub azonalne odpowiednio do rozmieszczenia czynników warunkujących ich występowanie.

 (1.1) Połączenie cytoszkieletu ze ścianą komórkową ułatwia rozmieszczenie organelli wewnątrz komórki oraz ich ruchy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmieszczanie n.

 czas. rozmieścić dk., rozmieszczać ndk.

Wiktionary


rozmieścić

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozmieszczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmieszczanie n., rozmieszczenie n.

 czas. rozmieszczać ndk.

Wiktionary


rozmijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmijać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozminięcie n.

 czas. rozmijać ndk., rozminąć dk.

Wiktionary


rozmiksować

potocznie: rozdrobnić coś mikserem


SJP.pl


rozminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozminować.

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozminować dk.

Wiktionary


rozminować

usunąć miny z terenu zaminowanego


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozminowywać)

 (1.1) wojsk. oczyścić teren z min

czasownik zwrotny dokonany rozminować się (ndk. rozminowywać się)

 (2.1) wojsk. samoistnie stać się oczyszczonym z min

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Batalion rozminował i oznaczył bród na Kłodnicy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mina ż., rozminowanie n.

 czas. rozminowywać ndk.

Wiktionary


rozminowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozminowywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozminowywać ndk.

Wiktionary


rozminowywać

usuwać miny z terenu zaminowanego


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozminować)

 (1.1) wojsk. wykrywać i unieszkodliwiać miny wybuchowe

czasownik zwrotny niedokonany rozminowywać się (dk. rozminować się)

 (2.1) wojsk. samoistnie stawać się oczyszczonym z min

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czuliśmy się zupełnie jak saperzy w filmie, rozminowujący bombę w ostatnich sekundach przed wybuchem – mówi bliski współpracownik Juszczenki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmʲĩnɔˈvɨvat͡ɕ, AS: rozmʹĩnovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozminowywanie n.

 czas. minować ndk., rozminować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odminowywać

Wiktionary


rozmiękać

czasownik

 (1.1) stawać się miękkim, przesiąkając wilgocią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby mydło szybko się nie zużyło i nie rozmiękało, kładźmy je na podstawce, przez którą spłynie nadmiar wody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmiękanie n., rozmiękczanie n., rozmiękczenie n.

 czas. rozmięknąć dk., rozmiękczać ndk., rozmiękczyć dk.

Wiktionary


rozmiękczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmiękczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozmiękczanie n.

 czas. rozmiękać, rozmiękczać ndk.

Wiktionary


rozmiłowany

przymiotnik

 (1.1) taki, który wykazuje zamiłowanie do czego, jest zwolennikiem, miłośnikiem czego

 (1.2) daw. książk. taki, który się rozmiłował, rozkochał w kim; rozkochany; też: świadczący o czyimś rozkochaniu

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: rozmiłować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przepędzali większą część dnia na boisku, grając w siatkówkę z kapitanem i innymi przełożonymi, rozmiłowanymi w tym sporcie.

 (1.1) — Żebyś pani wiedziała, z jak dostojnymi osobami będziesz odtąd przestawać, wymienię pani ich tytuły: to jest Andzia,] moja starsza córka, bardzo rozmiłowana w swoim fachu kwiaciarka, prawdziwa artystka w układaniu bukietów, [za które na wystawie ogrodniczej otrzymała medal.

 (1.1) Rozmiłowany od dawna w Tatrach, był jednym z założycieli Towarzystwa Tatrzańskiego, które powstało w Zakopanem w r. 1873 [i członkiem Wydziału aż do śmierci w r. 1883.]

 (1.1) Rozmiłowany w swojem sic. [swoim] powołaniu żołnierskiem sic. [żołnierskim], nie chciał się rozstać z mundurem i pałaszem [i dlatego to korzystał ze sposobności, która mu je zatrzymać dozwalała, chociaż w bezczynnem sic. [bezczynnym] próżniactwie, jak to mówił nieraz.]

 (1.1) [Kiedy wówczas każdy, co sięgał po wyższe stopnie, co chciał nabyć znaczenia między swoimi, chętnie puszczał się do Włoch, Francyi sic. [Francji][,] i Niemiec, gdzie rad słuchał uczonych wykładów po akademiach, i za towarzystwem sławnych nauką mężów się ubiegał — pan Mikołaj,] rozmiłowany w ziemiańskim żywocie, ani na włos się za granicę nie[ ]wychylił, [raz tylko, jak biograf mówi, wyjechał w księstwo litewskie, i to nie na długo.]

 (1.2) Odsuwając pończoszkę z kolana Pauliny i studiując rozmiłowanymi oczyma zwięzłą i szlachetną strukturę przegubu, ojciec mój mówił: — Jakże pełna uroku i jak szczęśliwa jest forma bytu, którą panie obrały.

 (1.2) Mężczyzna uganiający się za kobietami, miłośnik romansów i cudzych żon, rozmiłowany we wszystkich niewiastach[,] nie był zdolny kochać żadnej poważnie i na długo [dłużej].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakochany

 (1.2) rozkochany

Wiktionary


rozmnażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmnażać.

Wiktionary

Rozmnażanie, reprodukcja, prokreacja – właściwy wszystkim organizmom proces życiowy polegający na wytwarzaniu potomstwa przez organizmy rodzicielskie.

Jako synonim rozmnażania podaje się czasem rozród jednak pojęcia te bywają rozróżniane.

Organizmy wytwarzają specjalne narządy służące do rozmnażania takie jak: zarodnie, gametangia, gonady.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmnaˈʒãɲɛ, AS: rozmnažãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmnażać, rozmnożyć, mnożyć

 rzecz. rozmnożenie n., mnożenie n.

Wiktionary


rozmnażarka

miejsce do celowego rozmnażania organizmów


SJP.pl


rozmnażać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozmnożyć)

 (1.1) powiększać liczbę, ilość czegoś

 (1.2) powodować rodzenie się kogoś, czegoś

czasownik zwrotny niedokonany rozmnażać się (dk. rozmnożyć się)

 (2.1) powiększać liczbę osobników swojego gatunku, mieć potomstwo na świat

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Nierzadko odpowiedni domek dla ptaków to jedyne, czego brakuje, aby w ogrodzie mógł się rozmnażać cały szereg gatunków.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mnogi

 rzecz. mnożenie n., rozmnażanie n.

Wiktionary


rozmnoża

1. okres lęgowy u zwierząt;
2. miejsce wylęgu zwierząt


SJP.pl


rozmnóżka

struktura mająca postać grup lub pojedynczych komórek, służąca do rozmnażania wegetatywnego, wytwarzana przez rośliny zarodnikowe i nasienne


SJP.pl

Ro

Wikipedia


rozmnóżkowy

dotyczący rozmnóżki


SJP.pl


rozmodlenie

stan, w jakim znajduje się człowiek modlący się żarliwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczas. rel. stan, w którym znajduje się człowiek modlący się żarliwie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmɔˈdlɛ̃ɲɛ, AS: rozmodlẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmodlić się dk.

 przym. rozmodlony

Wiktionary


rozmodlony

przymiotnik

 (1.1) taki, który się rozmodlił, także. świadczący o rozmodleniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kaplicy klęczało kilka rozmodlonych osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmɔˈdlɔ̃nɨ, AS: rozmodlõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmodlenie n., modlitwa ż., modły nmos., modlenie n., wymodlenie n.

 czas. rozmodlić się dk., modlić się ndk., wymodlić dk.

 przym. modlitewny, modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatopiony w modlitwie

Wiktionary


rozmoknąć

czasownik dokonany (ndk. rozmakać)

 (1.1) dokonany od|rozmakać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozmokły

Wiktionary


rozmokły

przymiotnik

 (1.1) taki, który rozmókł; zbyt mocno nasączony płynem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmakanie n., rozmoknięcie n.

 czas. rozmakać ndk., rozmoknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemoczony, rozmiękły, rozmoknięty

Wiktionary


rozmontowywalny

dający się rozmontować; demontowalny


SJP.pl


rozmotalnia

maszyna do odwijania nitek z kokonów jedwabników; hala fabryczna, w której tę pracę się wykonuje


SJP.pl


rozmotać

odwinąć coś z motka, z kłębka


SJP.pl


rozmotywać

odwijać coś z motka, z kłębka


SJP.pl


rozmowa

porozumiewanie się za pomocą słów; konwersacja, dyskusja, polemika, dysputa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ustna wymiana zdań

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozmowa – komunikacja werbalna, dialog
  • Rozmowa – amerykański film z 1974 w reżyserii Francisa Forda Coppoli
  • Rozmowa – brytyjski film z 2013, Oscar za najlepszy krótkometrażowy film aktorski
  • Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
  • Rozmowa w „Katedrze”
  • Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem
  • Rozmowa – singel promujący debiutancką płytę Łony Koniec żartów wydany w 2001 roku przez Asfalt Records
  • gawęda
  • wywiad
  • dyskusja
  • debata
  • konwersacja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najwięksi z największych przychodzili do niego, prosili o rozmowę i przedstawiali mu swoje sprawy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɔva, AS: rozmova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mowa ż., rozmowy nmos., rozmówki lm nm., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

:: zdrobn. rozmówka ż.

 czas. porozmawiać dk., rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny, mowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogawędka, konwersacja, dialog

Wiktionary


rozmownica

rozmównica;
1. w klasztorach, internatach, więzieniach: pokój do rozmawiania z osobami odwiedzającymi
2. budka telefoniczna


SJP.pl


rozmowniej

stopień wyższy od przysłówka: rozmownie


SJP.pl


rozmowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozmowny


SJP.pl


rozmowniś

potocznie: człowiek gadatliwy, lubiący dużo mówić; gaduła, papla, pleciuch, pleciuga


SJP.pl


rozmowność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha bycia rozmownym, chętnym do rozmowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmawianie n., rozmowa ż., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmówka ż., rozmówki nmos. lm., rozmównica ż.

 czas. rozmawiać ndk., rozmówić się dk., porozmawiać dk.

 przym. rozmowny

 przysł. rozmownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gadatliwość, gadulstwo

Wiktionary


rozmowny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) książk. taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bogumił wrócił z Kalińca rozpromieniony i rozmowny jak nigdy.

 (1.1) Ci, którzy spoglądali na nas względnie przytomnie, nie wyglądali na rozmownych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɔvnɨ, AS: rozmovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowy nmos., rozmowa ż., rozmówka ż., rozmówki nmos., rozmówca m., rozmówczyni ż., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

 czas. rozmawiać ndk., porozmawiać dk.

 przysł. rozmownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gadatliwy, elokwentny, rozgadany, rozszczebiotany, roztrajkotany, szczebiotliwy, terkotliwy, wielomówny

Wiktionary


rozmowy

porozumiewanie się za pomocą słów; konwersacja, dyskusja, polemika, dysputa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) oficjalne konsultacje lub narada

forma rzeczownika.

 (2.1) plural|rozmowa.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łącznie w rozmowach w Magdalence uczestniczyły 42 osoby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowa ż., rozmówka ż., mowa ż., rozmówki lm nm., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmównica ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

 czas. porozmawiać dk., rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) układy

Wiktionary


rozmrażać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozmrozić)

 (1.1) pozbywać się z czegoś warstwy lodu albo szronu

 (1.2) wyprowadzać coś ze stanu zamrożenia

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. mroźno

 rzecz. mrożonka ż.

Wiktionary


rozmrozić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozmrażać)

 (1.1) pozbyć się z czegoś warstwy lodu albo szronu

 (1.2) wyprowadzić coś ze stanu zamrożenia

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. mroźno

 rzecz. mrożonka ż.

Wiktionary


rozmus

nazwisko


SJP.pl


rozmuzykować

1. zachęcić kogoś do muzykowania;
2. rozmuzykować się - nabrać ochoty do muzykowania


SJP.pl


rozmuzykowywać

1. zachęcać kogoś do muzykowania;
2. rozmuzykowywać się - nabierać ochoty do muzykowania


SJP.pl


rozmydlić

1. pozbawić ostrości, wyrazistości;
2. rozmydlić się -
a) o mydle: rozpuścić się w wodzie;
b) stracić ostrość, wyrazistość


SJP.pl


rozmysł

dawniej: namysł, rozwaga, roztropność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rozważenie, namyślenie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmyślać ndk., rozmyślić dk.

 przym. rozmyślny

 przysł. rozmyślnie

Wiktionary


rozmytość

1. cecha czegoś pozbawionego wyrazistości; nieostrość;
2. cecha czegoś pozbawionego precyzji


SJP.pl


rozmyć

1. rozpuścić i zmywając roznieść grunt, pokłady skalne itp.; wypłukać;
2. pozbawić wyraźnych konturów;
3. rozmyć się - stać się stopniowo niewidocznym z powodu oddalenia lub nieprzejrzystości powietrza


SJP.pl


rozmyślanie

medytacja, refleksja, także religijna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozmyślać.

 (1.2) medytacja chrześcijańska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmɨɕˈlãɲɛ, AS: rozmyślãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmyślać

Wiktionary


rozmyślać

czasownik

 (1.1) zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś

czasownik zwrotny rozmyślać się

 (2.1) zmieniać zdanie, zniechęcać się; wycofywać się, odstępować od jakiegoś zdania, decyzji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Ha! – krzyknął poeta, który cały czas rozmyślał i analizował wydobyte od chłopów informacje. - Połapałem się!

 (2.1) Tym razem ci daruję, więc lepiej zabieraj się stąd zanim się rozmyślę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɨɕlat͡ɕ, AS: rozmyślać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmyślić (się), myśleć

 rzecz. rozmyślanie n.

 przysł. rozmyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) myśleć, dumać, rozważać, medytować, deliberować

Wiktionary


rozmyślić

rozmyślić się - zmienić plany, zdanie, decyzję


SJP.pl


rozmyślnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozmyślny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɨɕl̥ʲɲɛ, AS: rozmyśl̦ʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozmyślny

 czas. rozmyślać

 rzecz. rozmysł mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celowo

Wiktionary


rozmyślny

zrobiony z rozwagą, z rozmysłem


SJP.pl


rozmówca

partner w rozmowie; interlokutor, dyskutant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, z którą się rozmawia, partner w rozmowie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brodziak odbezpieczył pistolet i wycelował w głowę rozmówcy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowa ż., rozmówka ż., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmawianie n.

:: fż. rozmówczyni ż.

 czas. rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) interlokutor

Wiktionary


rozmówczy

→ rozmówca


SJP.pl

Patrz:

rozmówca

rozmówczyni

kobieta rozmawiająca z kimś; interlokutorka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta prowadząca rozmowę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widocznie mojej wytapirowanej rozmówczyni wcale nie było to na rękę.

 (1.1) Rozmówczyni dreptała więc spiesznie długim korytarzem w kierunku kuchni, która mieściła się przy końcu służbowego skrzydła domu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowa ż., rozmówka ż., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmawianie n.

:: fm. rozmówca mos.

 czas. rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskutantka, interlokutorka

Wiktionary


rozmówiony

taki, który się z kimś rozmówił


SJP.pl


rozmówka

rozmowa na błahy temat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: rozmowa; niezbyt poważna rozmowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W akademiku traciłyśmy całe godziny na rozmówkach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmufka, AS: rozmufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmówczyni ż., rozmowy nmos., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmowa, rozmówki, rozmówca

 przym. rozmowny

 czas. porozmawiać, rozmawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogawędka

Wiktionary


rozmówki

rozmowa na błahy temat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) D. lp., M. B. W. lm. zob. rozmówka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedziesz do Niemiec? Weź ze sobą rozmówki polsko-niemieckie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmufʲci, AS: rozmufʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmawiać

 rzecz. rozmowy nmos., rozmównica ż., rozmowa ż., rozmówka ż., rozmowność ż.

 przym. rozmowny

Wiktionary


rozmównica

rozmownica;
1. w klasztorach, internatach, więzieniach: pokój do rozmawiania z osobami odwiedzającymi
2. budka telefoniczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. pomieszczenie w zakładzie zamkniętym, ośrodku wychowawczym, itp. do prowadzenia rozmów z osobami z zewnątrz

 (1.2) archit. rel. pomieszczenie w klasztorze do prowadzenia rozmów z gośćmi;

 (1.3) urz. daw. kabina z publicznym aparatem telefonicznym w urzędzie pocztowym, hotelu, itp.

 (1.4) techn. interkom pokładowy w pojeździe, na statku lub w samolocie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jadziu, twoja mamusia czeka na ciebie w rozmównicy przy portierni.

 (1.2) Siostra Zygmunta nie powinna korzystać z rozmównicy matki prowincjalnej.

 (1.3) Ponoć aparat w rozmównicy nr 3 już działa prawidłowo.

 (1.4) Przekazanie ostrzeżenia o zbliżającej się przeszkodzie przez rozmównicę pokładową okazało się niemożliwe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mównica ż., rozmowność ż., rozmowa ż., rozmowy nmos., rozmówka ż., mowa ż., rozmówki lm nm., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

 czas. porozmawiać dk., rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) parlatorium

Wiktionary


rozmówny

1. związany z prowadzeniem rozmów na odległość;
2. dawniej: rozmowny


SJP.pl


roznamiętnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roznamiętniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznãmʲjɛ̃ntʲˈɲä̃ɲɛ, AS: roznãmʹi ̯ẽntʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roznamiętniać

Wiktionary


roznamiętniać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) wzbudzać w kimś namiętność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲät͡ɕ, AS: roznãmʹi ̯ẽntʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. namiętność ż., roznamiętnianie n.

 przym. namiętny

 przysł. namiętnie

 czas. roznamiętnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpalać

Wiktionary


roznamiętnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. roznamiętniać)

 (1.1) dokonany od|roznamiętniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲit͡ɕ, AS: roznãmʹi ̯ẽntʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roznamiętnienie n., namiętność ż.

 czas. roznamiętniać ndk.

Wiktionary


roznegliżowany

1. rzadko: rozebrać kogoś do bielizny, do naga;
2. roznegliżować się - rozebrać się do bielizny, do naga


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rozebrany do bielizny, także nagi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To skończony erotoman; codziennie kupuje kilkanaście gazetek z roznegliżowanymi panienkami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznɛɡlʲiʒɔˈvãnɨ, AS: rozneglʹižovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. negliż m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nagi, rozebrany, goły, obnażony, nieubrany

Wiktionary


roznegliżować

1. rzadko: rozebrać kogoś do bielizny, do naga;
2. roznegliżować się - rozebrać się do bielizny, do naga


SJP.pl


rozniecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozniecać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. niecić, rozniecać ndk.

Wiktionary


rozniecać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozniecić)

 (1.1) powodować powstanie ognia

 (1.2) przen. powodować silne emocje

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Monarchia uciska inne narody i świadomie roznieca antagonizm rasowy, narodowy i religijny; w okresach swojej siły carat jest główną oporą ogólnoeuropejskiej reakcji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈɲɛt͡sat͡ɕ, AS: rozʹńecać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niecenie n., podniecanie n., podniecenie n., powzniecanie n., rozniecanie n., rozniecenie n., wzniecanie n., wniecenie n.

 czas. niecić ndk., podniecać ndk., podniecić dk., powzniecać dk., rozniecić dk., wzniecać ndk., wzniecić dk.

 przym. podniecający

Wiktionary


rozniemagać

rozniemagać się - dawniej: zachorowywać na dobre, wyczerpywać się; zaniemagać


SJP.pl


roznieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. roznosić)

 (1.1) nosząc, przekazać w różne miejsca

 (1.2) zniszczyć doszczętnie

 (1.3) uczynić powszechnie znanym

 (1.4) psych. wystąpić u kogoś ze znacznym natężeniem

czasownik zwrotny dokonany roznieść się (ndk. roznosić się)

 (2.1) dotrzeć w różne miejsca

 (2.2) stać się rozpowszechnionym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozniesienie n.

 czas. nieść

Wiktionary


roznos

otwarty kanał odprowadzający wody sztolniowe od wylotu chodnika sztolni do rzeki lub innego zbiornika


SJP.pl


roznosiciel

osoba, która roznosi coś; kolporter


SJP.pl

Roznosiciel (tytuł oryg. "Rosewood Lane") – amerykański film fabularny z 2011 roku, napisany i wyreżyserowany przez Victora Salvę, z Rose McGowan obsadzoną w roli głównej.

Wikipedia


roznosicielka

kobieta, która roznosi coś; kolporterka


SJP.pl


roznosić

czasownik przechodni niedokonany (dk. roznieść)

 (1.1) nosząc, przekazywać w różne miejsca

 (1.2) niszczyć doszczętnie

 (1.3) czynić powszechnie znanym

 (1.4) psych. występować u kogoś ze znacznym natężeniem

czasownik zwrotny niedokonany roznosić się (dk. roznieść się)

 (2.1) docierać w różne miejsca

 (2.2) stawać się rozpowszechnionym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ułatwiało to życie roznoszącym chleb kalifaktorom, bo tak przygotowane porcje nie rozlatywały się na drobne kawałki, a i nikt z więźniów nie mógł mieć pretensji, że dostał mniej skibek od innego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roznoszenie n.

 czas. przenosić, wznosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczać, przenosić

 (1.2) burzyć, rozwalać

 (1.3) rozgłaszać, rozpowiadać, rozpowszechniać, szerzyć

 (1.4) przepełniać

 (2.1) rozchodzić się, unosić się

 (2.2) rozchodzić się, rozpowszechniać się, rozprzestrzeniać się

Wiktionary


rozochocony

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: rozochocić

przymiotnik

 (2.1) stanowiący objaw rozochocenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Latasz za dwórkami jak rozochocony kogut.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozochocenie n.

 czas. rozochocić dk.

Wiktionary


rozoga

rzeka w Polsce, dopływ Narwi


SJP.pl

Ro

Wikipedia


rozogi

nazwa dwóch wsi w województwie warmińsko-mazurskim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozogi – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Sorkwity
  • Rozogi – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Rozogi
  • Rozogi – dawna gromada
  • Rozogi – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa w Rozogach w powiecie szczycieńskim

Wikipedia


rozogniać

jątrzyć, rozdrapywać rany (dosłownie i w przenośni)


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozognić)

 (1.1) rozpalać ogień

 (1.2) przen. wzbudzać bądź zaostrzać emocje

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozognić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpalać

 (1.2) pobudzać, rozpalać, wzniecać

Wiktionary


rozognić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozogniać)

 (1.1) dokonany od|rozogniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɔɟɲit͡ɕ, AS: rozoǵńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozognienie n., rozognianie n.

 czas. rozogniać ndk.

Wiktionary


rozolis

dawniej: likier aromatyzowany płatkami róży, produkowany we Włoszech i w Turcji; rosolis, słodka wódka


SJP.pl


rozolowy

kwas rozolowy - syntetyczny barwnik używany w analizie chemicznej; auryna, koralina


SJP.pl


rozorać

1. orząc, przygotować pole pod zasiew;
2. rozgarnąć coś, zryć, powodując powstawanie bruzd;
3. zranić ciało czymś ostrym


SJP.pl

czasownik

 (1.1) spowodować powstanie bruzd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Puchała też wył z bólu i ze złości, bo to bydlę nie dość, że zniszczyło mu nogawkę nowych służbowych spodni, to jeszcze rozorało kawał mięśnia łydki.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orać, zaorywać

Wiktionary


rozorywać

1. orząc, przygotowywać pole pod zasiew;
2. ryć, powodując powstawanie bruzd


SJP.pl


rozoski

przymiotnik od: Rozoga, Rozogi


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rozogami, dotyczący Rozogów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rozogi nmos., rozożanin m., rozożanka ż.

Wiktionary


rozowski

nazwisko


SJP.pl


rozożanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Rozogów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jestem rozożaninem od urodzenia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rozogi nmos.

:: fż. rozożanka ż.

 przym. rozoski

Wiktionary


rozożanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Rozogów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ostatnich dożynkach rozożanki zwyciężyły w konkursie na najpiękniejszy wieniec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rozogi nmos.

:: fm. rozożanin mos.

 przym. rozoski

Wiktionary


rozp.

skrót od: rozpuszczalny


SJP.pl


rozpaciać

rozciapać, rozciapciać, rozpaćkać; potocznie:
1. rozgnieść coś na gęstą masę;
2. rozchlapać coś mazistego;
3. rozciapać się:
a) stać się papką;
b) utracić wyraziste kontury


SJP.pl


rozpacz

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie

Wiktionary

Zobacz też: Rozpacz w innych znaczeniach tej nazwy.

Rozpacz – kolonia w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Krośniewice. Wchodzi w skład sołectwa Morawce.

Do 2023 miejscowość była częścią wsi Morawce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam że ja płakać z rozpaczy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔspat͡ʃ, AS: rospač

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zrozpaczony, rozpaczliwy

 przysł. rozpaczliwie

 czas. rozpaczać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) desperacja

Wiktionary


rozpaczający

→ rozpaczać


SJP.pl

Patrz:

rozpaczać

rozpaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpaczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpaczać

 przysł. rozpaczliwie

 przym. rozpaczliwy

Wiktionary


rozpaczać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przest. rozpaczyć)

 (1.1) pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak się przestraszył król Murdas, że aż mu w oczach pociemniało. Rozpaczał nad lekkomyślnością, wskutek której nakręcił wróżącą szafę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpacz ż., rozpaczanie n.

 przym. rozpaczliwy, zrozpaczony

 przysł. rozpaczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lać łzy

Wiktionary


rozpaczliwie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozpaczliwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczep walczył rozpaczliwie, z niepohamowanym męstwem, ale ponownie lepsza broń wzięła górę: artyleria i szybkostrzelne karabiny rozgromiły skałkówki.

 (1.1) Wycieraczki rozpaczliwie skrobały szybę, niewiele poprawiając widoczność.

 (1.1) Człowiek doświadczający cudu konsumpcji również sporządza sobie cały zestaw przedmiotów-symulakrów, znaków zwiastujących szczęście, i czeka (rozpaczliwie, jak ująłby to pewnie jakiś moralizator) na jego pojawienie się.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpaczliwy

 czas. rozpaczać

 rzecz. rozpacz ż., rozpaczanie n., rozpaczliwość ż.

Wiktionary


rozpaczliwiej

stopień wyższy od przysłówka: rozpaczliwie


SJP.pl


rozpaczliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rozpaczliwe; cecha tych, którzy są rozpaczliwi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpaczliwy

 przysł. rozpaczliwie

Wiktionary


rozpaczliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozpaczliwy


SJP.pl


rozpaczliwy

przymiotnik

 (1.1) pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz

 (1.2) skrajnie niekorzystny, beznadziejny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpacz ż., rozpaczliwość ż., rozpaczanie n.

 czas. rozpaczać ndk.

 przysł. rozpaczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) desperacki, straceńczy

 (1.2) katastrofalny

Wiktionary


rozpad

1. proces lub skutek rozpadania się, dzielenia się na mniejsze części, utrata spójności;
2. gnicie lub rozkładanie się substancji organicznych wskutek działania bakterii; rozkład


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) podzielenie na części

 (1.2) powstanie różnic

 (1.3) znaczne ograniczenie lub zakończenie funkcjonowania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po przegranych wyborach nastąpił rozpad Prawa i Sprawiedliwości.

 (1.2) W obrębie ich związku nastąpił rozpad myśli i dążeń.

 (1.3) Nareszcie doszło do rozpadu ZSRR!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔspat, AS: rospat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpadowy

 czas. rozpadać

Wiktionary

Synonimy:

rozkład, rozbicie, dezintegracja, dekompozycja, podział, liza, rozczłonkowanie, atomizacja, poróżnienie, rozłam, schizma, upadek, ruina

Wiktionary


rozpadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpadać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpadlina ż.

 czas. rozpadać

Wiktionary


rozpadać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rozpaść)

 (1.1) daw. wykazywać podział

 (1.2) daw. zrywać związek

czasownik zwrotny niedokonany rozpadać się (dk. rozpaść się)

 (2.1) ulegać rozpadowi

czasownik zwrotny dokonany rozpadać się (ndk. brak)

 (3.1) meteorol. dojść stopniowo do intensywnego padania

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W znacznym odsetku są małżeństwa wymuszone przez fakt przedślubnego zajścia kobiety w ciążę. Takie małżeństwa łatwiej się rozpadają.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpad mrz., rozpadanie n., rozpadlina ż.

 przym. rozpadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpadać się

 (1.2) odłączać się

 (2.1) dezintegrować się, rozdzielać się, rozlatywać się, rozsypywać się, rozwalać się, sypać się, daw. rozpadać

 (3.1) rozlać się

Wiktionary


rozpadlina

rozstęp skalny, szczelina powstała na skutek wstrząsów lub erozji; rozpadlisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale

 (1.2) med. głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozpadlina (medycyna)
  • rozpadlina (geologia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednak łagodne i wdzięczne zakręty łąki zwężały się coraz, aż ustąpiły miejsca wąskiej rozpadlinie, a ścieżki w głąb parowu prowadzące zaczęły piąć się po stokach gór; to nagie, skaliste, ostrymi rozpęknięciami poprzerywane i kolczystą wikliną zjeżone, to zielone i tajemniczo pod sklepieniami liściastej zarośli przepadające.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈdlʲĩna, AS: rospadlʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpadanie n.

 czas. rozpaść się, rozpadać się, rozpadać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pęknięcie, szczelina

Wiktionary


rozpadlisko

rozstęp skalny, szczelina powstała na skutek wstrząsów lub erozji; rozpadlina


SJP.pl

Rozpadlisko ( Der hohle Stein, 4110 m n.p.m.) – urwisko skalne w Karkonoszach.

Granitowe urwisko skalne o wysokości 10 m położone na brzegu rzeki Podgórna u stóp wzniesienia Podgórzynka na granicy miejscowości Podgórzyn Dolny i Podgórzyn Górny.

Wikipedia


rozpadnica

choroba zakaźna pszczół


SJP.pl


rozpadnięty

taki, który się rozpadł; rozpadły


SJP.pl


rozpadywać

rozpadywać się - o opadach atmosferycznych: zaczynać padać ciągle lub obficie


SJP.pl


rozpadówa

potocznie: rozpadająca się rzecz; rozpadówka


SJP.pl


rozpadówka

potocznie: rozpadająca się rzecz; rozpadówa


SJP.pl


rozpadły

taki, który się rozpadł; rozpadnięty


SJP.pl


rozpakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpakować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpakowywać

Wiktionary


rozpakowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpakowywać.

Wiktionary


rozpakowywać

czasownik niedokonany

 (1.1) wyjmować z opakowania, zdejmować opakowanie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pakowanie n., pakernia ż., pakers m., pakunek m., upakowanie n., paczka ż., paker mrz./mos., rozpakowanie n.

 czas. spakować dk., przypakować dk., zapakować dk., przepakować dk., przepakowywać ndk., dopakować dk., dopakowywać ndk., napakować dk., wypakować dk., wypakowywać ndk., rozpakować dk.

Wiktionary


rozpalająco

w sposób wywołujący intensywne uczucia


SJP.pl


rozpalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpalać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈlãɲɛ, AS: rospalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpalać, rozpalić, palić

 rzecz. palnik mrz., zapałka ż., palaczka ż.

Wiktionary


rozpalać

bardzo silnie rozgrzewać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpalić)

 (1.1) powodować, że coś zacznie się palić

 (1.2) bardzo silnie rozgrzewać

 (1.3) przen. nadawać czemuś blask

 (1.4) przen. pobudzać do działania

 (1.5) przen. książk. czynić intensywnym jakieś uczucie

czasownik zwrotny niedokonany rozpalać się (dk. rozpalić się)

 (2.1) zwiększać intensywność ognia

 (2.2) przen. zwiększać intensywność swoich uczuć, podniecać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pamiętajcie dzieci – nie wolno rozpalać ognisk w lesie.

 (1.2) Żarówka świeci, ponieważ prąd elektryczny rozpala włókno wolframowe.

 (1.3) Wieczorne słońce rozpala złociście taflę jeziora.

 (1.4) Na Bliskim Wschodzie nierozważne decyzje polityczne często rozpalają nowe konflikty zbrojne.

 (1.5) Ech, już sam jego widok rozpala wszystkie moje zmysły!

 (2.1) Ognisko powoli rozpalało się, podsycane gałązkami przynoszonymi przez dzieci.

 (2.2) Rozpalała się coraz bardziej od jego dotyku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpalat͡ɕ, AS: rospalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpałka ż., palnik m., palarnia ż., spalarnia ż., palacz m., palaczka ż., podpalacz m., podpalaczka ż., zapalniczka ż., zapałka ż., rozpalanie n.

 czas. palić, rozpalić, zapalać, zapalić, podpalać, podpalić, przypalać, przypalić, spalać, spalić

 przym. podpalany, zapalony, palny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niecić, rozniecać, wzniecać

 (1.2) rozgrzewać

 (1.4) rozbudzać, pobudzać, wzniecać

 (1.5) rozniecać, rozbudzać

Wiktionary


rozpalić

bardzo silnie rozgrzać


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpalać)

 (1.1) dokonany od|rozpalać.

czasownik zwrotny dokonany rozpalić się (ndk. rozpalać się)

 (2.1) dokonany od|rozpalać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić, rozpalać ndk.

 rzecz. rozpalanie n., rozpalenie n., palaczka ż., zapałka ż.

Wiktionary


rozpalony

bardzo silnie rozgrzać


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający wysoką temperaturę

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić

Wiktionary


rozpamiętać

rozważyć, przypomnieć sobie


SJP.pl


rozpamiętywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpamiętywać.

Wiktionary


rozparcelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) podzielenie ziemi, lasu na mniejsze działki (parcele)

 (1.2) (potocznie) rozłożenie czegokolwiek na części składowe

 (1.3) (potocznie) rozdanie czegokolwiek dużej liczbie osób

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozparcelowywanie n., parcelowanie n., parcela ż., parcelka ż., parcelacja ż., parcelant m., parcelówka ż.

 czas. parcelować ndk., rozparcelowywać ndk., rozparcelować dk.

 przym. parcelowy, parcelancki

Wiktionary


rozparcelować

rozdzielić na parcele, na działki


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozparcelowywać)

 (1.1) podzielić grunty gospodarcze na mniejsze działki

 (1.2) (potocznie) rozłożyć cokolwiek na części składowe

 (1.3) (potocznie) rozdać cokolwiek dużej ilości osób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspart͡sɛˈlɔvat͡ɕ, AS: rosparcelovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. parcelacja ż., rozparcelowywanie n., rozparcelowanie n., parcelowanie n., parcela ż., parcelka ż., parcelant m., parcelówka ż.

 czas. rozparcelowywać ndk., parcelować ndk.

 przym. parcelowy, parcelancki

Wiktionary


rozparty

komfortowo ułożony, ulokowany


SJP.pl


rozparzeniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. pot. pogard. osoba o powierzchownej wiedzy, której brakuje rzetelnego wykształcenia

 (1.2) daw. człowiek charakteryzujący się gwałtownością lub nadmierną zuchwałością

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głównych oskarżonych było w procesie dwóch — 38-letni Janusz P., nieudany student prawa [...] oraz Marian S., podobnie jak jego wspólnik, rozparzeniec życiowy nie potrafiący wytrwać w zamiarze ukończenia Wyższej Szkoły Morskiej, nigdzie nie pracujący…

 (1.1) Nauczyciel — rozparzeniec,
Niedouk, obcoplemieniec,
Któremu za wiedzę stanie
„Wolnomyślne pojmowanie”

 (1.2) Ci młodzi rozparzeńcy, którzy dawno już [...] przekroczyli granice dające się tłumaczyć samym rozwichrzeniem młodości…

 (1.2) – Takich rozparzeńców, jak ten frant, nam nie potrzeba – rzekł jeden z przyjezdnych.

 (1.2) Dopiero, gdy miał wyjść, zagadnął młodych rozparzeńców. [...] do tych tajemnic [...] nie z pychą, a z pokorą trzeba się zbliżać.

 (1.2) W głowie się panu przewróciło, ot co. Zawiodłem się na panu. Myślałem, że pan to przyjmiesz, jak człowiek rozsądny, a teraz widzę, żeś pan rozparzeniec!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedouczek, niedouk, ignorant, półinteligent

 (1.2) zuchwalec, gwałtownik, raptus, bufon, pyszałek

Wiktionary


rozpasanie

brak zdyscyplinowania, folgowanie złym skłonnościom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpasać.

 (1.2) zanik norm

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpasać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpusta, rozbestwienie, degrengolada, rozwydrzenie

Wiktionary


rozpasany

1. pozbawiony wszelkich hamulców moralnych; wyuzdany, rozwydrzony, rozpustny;
2. mający cechy orgii; orgiastyczny, hulaszczy;
3. nie dający się powściągnąć, opanować, pohamować; nieokiełzany, nieujarzmiony, niepowściągliwy


SJP.pl


rozpatrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpatrywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspatrɨˈvãɲɛ, AS: rospatryvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpatrywać, rozpatrzyć

Wiktionary


rozpatrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpatrzyć/rozpatrzeć)

 (1.1) książk. brać pod rozwagę, rozważać coś wnikliwie, zaznajamiać się z czymś, analizować

 (1.2) daw. oglądać coś szczegółowo, przypatrywać się uważnie

czasownik zwrotny niedokonany rozpatrywać się (dk. rozpatrzyć się/rozpatrzeć się)

 (2.1) rozglądać się dla zorientowania się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyznaczony przez starostę urzędnik powiatowy ma zadanie rozpatrywać dokumenty wnioskodawców.

 (1.2) Ciągle na mapie rozpatruję, z jakiego punktu najbliżej będzie do Torunia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈtrɨvat͡ɕ, AS: rospatryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpatrywanie

 ims. rozpatrywany

Wiktionary


rozpatrzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpatrzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈṭʃɛ̃ɲɛ, AS: rospaṭšẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpatrzyć

Wiktionary


rozpatrzeć

rozpatrzyć;
1. rozważyć coś wnikliwie;
2. rozpatrzeć się - rozejrzeć się


SJP.pl


rozpatrzyć

1. rozważyć coś, wziąć pod rozwagę
2. rzadziej: rozejrzeć się; rozpatrzeć się


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpatrywać)

 (1.1) książk. wziąć pod rozwagę, rozważyć coś, zaznajamić się z czymś

 (1.2) daw. obejrzeć coś szczegółowo, uważnie

czasownik zwrotny dokonany rozpatrzyć się/rozpatrzeć się (ndk. rozpatrywać się)

 (2.1) daw. rozglądnąć się dla zorientowania się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tę sprawę należy wszechstronnie rozpatrzyć aby móc podjąć właściwą decyzję.

 (1.2) Uprzejmie przytrzymując otwarte drzwi rozpatrzył ją z ciekawością od stóp do głów.

 (2.1) Jedź rozpatrz się, zbierz dane i wracaj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpaṭʃɨt͡ɕ, AS: rospaṭšyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpatrzenie n., rozpatrywanie

 przym. rozpatrywany

 czas. popatrzyć

Wiktionary


rozpaćkiwać

potocznie:
1. rozgniatać coś na gęstą masę;
2. rozpaćkiwać się - ulegać rozgnieceniu lub rozgotowaniu na gęstą masę


SJP.pl


rozpał

rozpałka, podpałka;
1. wzniecanie ognia;
2. coś służącego do rozpalania ognia


SJP.pl


rozpałka

1. rozpalenie ognia w piecu, w kuchni itp.;
2. to, co służy do rozpalania ognia, co łatwo się rozpala dając płomień


SJP.pl

Rozpałka lub podpałka – łatwopalny materiał, pomocny przy rozpaleniu ognia, używany do podpalenia paliw stałych o wysokiej temperaturze zapłonu, np. drewna czy węgla, których nie można zapalić z użyciem typowych urządzeń do rozpalania ognia o zbyt niskiej temperaturze płomienia.

Wikipedia


rozpałkowy

→ rozpałka; rozpałowy


SJP.pl


rozpałowy

→ rozpał; rozpałkowy


SJP.pl


rozpaść

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpasać)

 (1.1) karmiąc obficie, sprawić, że ktoś przytył lub coś przytyło

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpadać)

 (2.1) daw. zostawszy zniszczonym, rozdzielić się na części

czasownik zwrotny dokonany rozpaść się (ndk. rozpadać się)

 (3.1) zostawszy zniszczonym, rozdzielić się na części

 (3.2) przestać stanowić całość, dzieląc się na mniejsze części

 (3.3) przestać być związkiem lub grupą ludzi, których łączą pewne więzi

 (3.4) chem. rozłożyć się na prostsze składniki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na hrabi Mościńskim lata ten tylko ślad zostawiły, że szczupłego i drobnego chłopaka rozpasły, rozszerzyły, utuczyły do niepoznania; biskup, przeciwnie, skurczył się, zesechł i zdrobniał

 (3.1) Szyba była wykonana ze szkła hartowanego i rozpadła się na kawałki.

 (3.2) Jugosławia się rozpadła, wojna w Bośni się skończyła, a problemu Kosowa jeszcze nie rozwiązano.

 (3.3) Był to zresztą nieudany związek. Rozpadł się niemal natychmiast po ślubie, królowa Adelajda żyła w oddaleniu od Kazimierza, król zachowywał się tak, jakby nie miał żony.

 (3.4) W doświadczeniu Hahna jądro uranu rozpadło się na dwie części.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: czas. rozpasać ndk.

 (2.1), (3.1-4)

:: rzecz. rozpad m., rozpadlina ż.

:: czas. rozpadać ndk.

:: przym. rozpadły

Wiktionary


rozperorowany

taki, który się rozperorował


SJP.pl


rozpestlin

drzewo z rodziny nanerczowatych; śliwiec


SJP.pl


rozpełznięty

taki, który się rozpełznął; rozpełźnięty, rozpełzły


SJP.pl


rozpełzły

taki, który się rozpełzł; rozpełźnięty, rozpełznięty


SJP.pl


rozpełźnięty

taki, który się rozpełznął; rozpełznięty, rozpełzły


SJP.pl


rozpiec

1. piekąc zbyt długo, spowodować rozpadnięcie czegoś;
2. rozpiec się -
a) rozpaść się pod wpływem pieczenia;
b) rozpiec się - nabrać ochoty do pieczenia


SJP.pl


rozpiekać

1. piekąc zbyt długo, powodować rozpadnięcie czegoś;
2. rozpieka się - rozpadać się pod wpływem pieczenia


SJP.pl


rozpieniać

1. powodować pienienie się czegoś;
2. rozpieniać się - zaczynać się mocno pienić


SJP.pl


rozpieprzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpieprzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpieprzać ndk.

Wiktionary


rozpieprzyć

potocznie: zniszczyć coś doszczętnie, rozbić


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpieprzać)

 (1.1) dokonany od|rozpieprzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drogie panie, pracowałyście w najlepszym zakładzie pod słońcem, ale się wam w głowie poprzewracało. Chciałybyście tylko brać, a nic od siebie nie dać. I kto ten zakład rozpieprzył – WY!”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ, AS: rospʹi ̯epšyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pieprzyć

 przym. pieprznięty

Wiktionary


rozpierak

urządzenie rozpierające stosowane w budownictwie i górnictwie


SJP.pl


rozpierdak

wulgarnie: podłużne rozcięcie w dolnej części spódnicy, sukienki, płaszcza, marynarki itp.


SJP.pl


rozpierdalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpierdalać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdolenie n., rozpierdol m., rozpierucha ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, rozpierdalać ndk., rozpierdolić dk.

Wiktionary


rozpierdalać

niszczyć, psuć, robić bałagan


SJP.pl


rozpierdol

rozjebać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. rozwalić (coś), zniszczyć, zepsuć;
2. rozśmieszyć;
3. pokonać, wygrać (z kimś)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) wulg. slang. rozwalenie, zniszczenie, zepsucie

 (1.2) wulg. slang. pokonanie kogoś, wygranie

forma czasownika.

 (2.1) wulg. 2. os. lp. rozk. od: rozpierdolić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdolenie n., rozpierdalanie n.

 czas. rozpierdolić dk., rozpierdalać ndk.

Wiktionary


rozpierdolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpierdolić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: rospʹi ̯erdolẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdalanie n., rozpierdol m., rozpierucha ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, rozpierdolić dk., rozpierdalać ndk.

Wiktionary


rozpierdolić

rozjebać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. rozwalić (coś), zniszczyć, zepsuć;
2. rozśmieszyć;
3. pokonać, wygrać (z kimś)


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpierdalać)

 (1.1) dokonany od|rozpierdalać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspʲjɛrˈdɔlʲit͡ɕ, AS: rospʹi ̯erdolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdol m., rozpierdolenie n., rozpierdalanie n., rozpierdziel m., rozpierducha ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, rozpierdalać ndk.

Wiktionary


rozpierdolony

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: rozpierdolić

przymiotnik

 (2.1) wulg. zniszczony, zepsuty, rozerwany

 (2.2) wulg. będący w złym stanie psychicznym; smutny, zrozpaczony, rozbity

 (2.3) wulg. rozrzucony; będący w nieładzie, bałaganie

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Mam dziś ciężki dzień; jestem zupełnie rozpierdolony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspʲjɛrdɔˈlɔ̃nɨ, AS: rospʹi ̯erdolõny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. pierdolić.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. rozwalony

 (2.1-2) rozjebany

 (2.2) załamany

Wiktionary


rozpierducha

wulgarnie:
1. bijatyka, duża awantura;
2. afera, skandal


SJP.pl


rozpierdziel

rozpierdol, rozpiernicz; nieco wulgarnie:
1. rozgardiasz, bałagan, nieporządek; syf, burdel;
2. bijatyka, duża awantura; rozpierducha, rozróba;
3. dewastacja, zniszczenie


SJP.pl


rozpiernicz

rozpierdzielić, rozpieprzyć; potocznie:
1. rozbić, zniszczyć; rozwalić;
2. roztrwonić pieniądze;
3. rozrzucić, porozrzucać;
4. rozpierniczyć się - ulec zniszczeniu, rozbiciu


SJP.pl


rozpierniczać

rozpierdzielać, rozpieprzać; potocznie:
1. rozbijać, niszczyć; rozwalać;
2. roztrwaniać pieniądze;
3. rozrzucać, ciskać w wiele miejsc;
4. rozpierniczać się - ulegać zniszczeniu, rozbiciu


SJP.pl


rozpierniczyć

rozpierdzielić, rozpieprzyć; potocznie:
1. rozbić, zniszczyć; rozwalić;
2. roztrwonić pieniądze;
3. rozrzucić, porozrzucać;
4. rozpierniczyć się - ulec zniszczeniu, rozbiciu


SJP.pl


rozpierzchać

rozpierzchać się:
1. oddalać się w różnych kierunkach; rozbiegać się, rozpraszać się;
2. o myślach, uczuciach: ulegać rozproszeniu


SJP.pl


rozpierzchnięty

rozpierzchły;
1. taki, który się rozbiegł, rozproszył w różne strony, w różnych kierunkach;
2. o myślach, uczuciach: rozproszony, pogubiony, chaotyczny


SJP.pl


rozpierzchnąć

rozpierzchnąć się:
1. oddalić się w różnych kierunkach; rozbiec się, rozproszyć się;
2. o myślach, uczuciach: ulec rozproszeniu


SJP.pl


rozpierzchły

rozpierzchnięty;
1. taki, który się rozbiegł, rozproszył w różne strony, w różnych kierunkach;
2. o myślach, uczuciach: rozproszony, pogubiony, chaotyczny


SJP.pl


rozpieszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpieszczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieszczota ż., pieścidełko n.

 czas. rozpieścić, rozpieszczać

Wiktionary


rozpieszczać

1. psuć zbytnim pobłażaniem, nadmierną tolerancją, dogadzaniem komuś; rozpuszczać;
2. rozpieszczać się - nadmiernie sobie dogadzając, stawać się kapryśnym, wybrednym; rozkapryszać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpieścić)

 (1.1) traktować zbyt pobłażliwie

czasownik zwrotny niedokonany rozpieszczać się (dk. rozpieścić się)

 (2.1) wykazywać przesadną dbałość o własny dobrobyt; ulegać swoim kaprysom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieścidełko n., rozpieszczanie n., pieszczoch mos., pieszczota ż.

 czas. rozpieścić dk.

 przym. rozpieszczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogadzać, głaskać, niańczyć, rozbisurmaniać, rozpaskudzać, rozpuszczać

Wiktionary


rozpieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpieścić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieszczota ż., pieścidełko n.

 czas. rozpieścić

Wiktionary


rozpieścić

1. zepsuć zbytnim pobłażaniem, nadmierną tolerancją, dogadzaniem komuś; rozpuścić;
2. rozpieścić się - stać się kapryśnym, wybrednym wskutek nadmiernego dogadzania sobie; rozkaprysić się


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpieszczać)

 (1.1) zepsuć kogoś lub coś poprzez zbyt pobłażliwe traktowanie

czasownik zwrotny dokonany rozpieścić się (ndk. rozpieszczać się)

 (2.1) zepsuć samego siebie, ulegając własnym kaprysom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieścidełko n., rozpieszczanie n., rozpieszczenie n., pieszczoch mos., pieszczota ż.

 czas. pieścić ndk., rozpieszczać ndk.

Wiktionary


rozpikselować

zniekształcić obraz cyfrowy lub obraz wideo, ukazując poszczególne piksele, zwykle w celu uniemożliwienia rozpoznania określonych szczegółów; spikselować, spikselizować, zapikselować, zapikselizować, wypikselować, wypikselizować


SJP.pl


rozpinać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpiąć)

 (1.1) rozłączać coś zapiętego

 (1.2) rozkładać coś złożonego

czasownik zwrotny niedokonany rozpinać się (dk. rozpiąć się)

 (2.1) stawać się rozpiętym

 (2.2) ulegać rozciągnięciu, rozłożeniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpinacz mrz., rozpinanie n.

 czas. rozpiąć dk.

 przym. rozpinający, rozpinany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozciągać, rozkładać

Wiktionary


rozpirzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpirzać)

 (1.1) pot. lub posp. zniszczyć obiekt fizyczny poprzez rozbicie go na drobne kawałki

 (1.2) pot. lub posp. zdezorganizować spójną grupę ludzi, zmuszając jej członków do ucieczki lub odejścia w różnych kierunkach

 (1.3) pot. rozrzucić przedmioty bezładnie, pokrywając nimi jakąś przestrzeń

 (1.4) pot. zniweczyć działający układ, ustalenia lub procesy, doprowadzając do ich upadku

 (1.5) pot. wydać pieniądze lub inne zasoby w sposób lekkomyślny

 (1.6) pot. pokonać przeciwnika w walce zbrojnej lub rywalizacji sportowej, odnosząc nad nim zwycięstwo

czasownik zwrotny dokonany rozpirzyć się (ndk. rozpirzać się)

 (2.1) pot. ulec całkowitemu rozpadowi, zakończyć się niepowodzeniem lub przestać funkcjonować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …zje, ile będzie mógł, a resztę da kierowcy, żeby go podrzucił bliżej domu. Jeśli dom tam jeszcze stoi i nie rozpirzył go żaden czołg.

 (1.1) Wyrazy współczucia dla rodziny i bliskich, tak rozpirzyć auto w terenie zabudowanym, jadąc z dopuszczalną prędkością…

 (1.1) Zawsze mnie dziwuje, że jeśli ktoś psuje, to tylko trochę, i czeka, aż się wszystko zawali. Zamiast po prostu rozpirzyć wszystko w drobny mak.

 (1.2) O ile się nie mylę, to w świątyni wygarbował kijem grzbiety kupców, powywracał stoły z towarami i rozpirzył towarzystwo na cztery wiatry.

 (1.2) To wszystko spowodowało, że mądra policja nie tylko przyjechała radiowozem, ale całą specgrupą i rozpirzyła zbirów.

 (1.3) Nie rozchlapuję wody w łazience, nie brudzę się obiadem [...] i nie znoszę tony zabawek na środek mieszkania, żeby je potem w radosnym akcie twórczym rozpirzyć gdzie popadnie.

 (1.3) Mój właśnie rozpirzył po pokoju wszystkie zabawki i rozkopał aż na korytarz, a ja już ledwo zipię, jak mam to wszystko na kolanach zbierać.

 (1.4) Kolejny raz szantażujecie parlament i najwyższe władze RP, stawiacie im ultimatum: albo spełnicie nasze warunki, albo rozpirzymy wszystko – rząd, Sejm, Polskę.

 (1.4) Sedno: jasne jest, że pomimo różnic programowych, jest jednak coś co łączy PiS z PO i jest to bardzo mocno spinająca obie te partie klamra. I o to tu chodzi – o ten stary, pieprzony deal sprzed 17 lat. A ten deal trzeba rozpirzyć w drobny mak.

 (1.4) „Pan Wszystko Mogę” nie patrząc na koszta i groźby miliardowych procesów rozpirzył grupę firm żerujących na systemie energetyki wiatrowej, umowach długoterminowych i zielonych certyfikatach.

 (1.5) Pozbycie się wszelkich długów konsumenckich i trzymanie wydatków pod kontrolą to jest ta pierwsza, najważniejsza zasada, bo nie ma takiej kasy, której nie da się rozpirzyć na bzdurę.

 (1.5) Palikot nie dość, że zbankrutował na produkcji gorzały, to na dodatek rozpirzył grube miliony powierzone mu przez nieszczęśników zauroczonych jego niebywałą charyzmą…

 (1.5) Rozpirzymy po prostu te pieniądze, których wcale nie ma.

 (1.6) A wracając do Szwedów, klub Malmö FF urządził sobie w Edynburgu strzelanie do szkockich bekasów i rozpirzył w drobny mak miejscowy Hibernian aż 7:0.

 (1.6) Jeden taki okręt mógłby rozpirzyć całą naszą MW [Marynarkę Wojenną] w przerwie między zupą a drugim daniem.

 (1.6) Co więcej — i tu atrakcja dla patriotów — [...] możesz się wcielić w przywódcę naszego pięknego kraju sprzed paruset lat i rozpirzyć w drobny mak takich Prusaków na przykład.

 (2.1) [Związek] 2,5 roku i się rozpirzyło.

 (2.1) Sezonowe państwo germańskich plemięemion, tradycyjnie, rozpirzy się samo z głupoty…

 (2.1) Chyba że wszystko się rozpirzy!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbić, porozbijać, rozwalić, zdemolować, zniszczyć, roztrzaskać, zdruzgotać, zgruchotać, rozsadzić; posp. rozpieprzyć

 (1.2) rozpędzić, rozgonić, przepędzić, rozproszyć

 (1.3) rozrzucić; posp. rozpieprzyć

 (1.4) zrujnować, obrócić wniwecz, rozwalić; posp. rozpieprzyć

 (1.5) roztrwonić, przetrwonić, zmarnotrawić, zmarnować, przetracić, przepuścić, prześwistać, przetańczyć

Wiktionary


rozpis

1. zapisany plan działań; rozpiska;
2. dawniej:
a) długie, obszerne pismo;
b) rozpisywanie się o czymś;
c) różnica zdań, protest


SJP.pl


rozpisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpisać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpiska ż., pisanina ż.

Wiktionary


rozpisać

czasownik

 (1.1) ogłosić konkurs

 (1.2) szt. rel. pokryć malarstwem ikonowym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpiska ż., pisanina ż.

Wiktionary


rozpiska

potocznie: zapisany plan działań; rozpis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zapisany plan jakiegoś działania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skoro napisane, że nasza, to nie ma innej możliwości, rozpiska na cały rok wisi na korytarzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpisanie n., pisanina ż.

 czas. rozpisać dk.

Wiktionary


rozpisowy

→ rozpis


SJP.pl

Patrz:

rozpis

rozpisywać

1. robić odpisy, przepisywać tekst kilka razy dla kilku osób, np. dla aktorów;
2. ogłaszać drukiem, podawać do publicznej wiadomości;
3. przydzielać coś kilku osobom, dzielić coś pomiędzy kilka osób;
4. rozpisywać się - pisać obszernie, szczegółowo


SJP.pl


rozpity

1. potocznie: wypić wspólnie z kimś butelkę alkoholu;
2. spowodować u kogoś nałogowe picie alkoholu


SJP.pl


rozpiór

gatunek leszcza, ryba z rodziny karpiowatych


SJP.pl

Rozpiór, siniec ("Ballerus ballerus") – gatunek słodkowodnej ryby karpiokształtnej z rodziny karpiowatych (Cyprinidae).

Wikipedia


rozpiąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpinać)

 (1.1) dokonany od|rozpinać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔspʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: rospʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpięcie n., rozpinanie n., rozpiętość ż.

 czas. rozpinać ndk.

Wiktionary


rozpić

1. potocznie: wypić wspólnie z kimś butelkę alkoholu;
2. spowodować u kogoś nałogowe picie alkoholu


SJP.pl


rozpiętka

ćwiczenie gimnastyczne polegające na unoszeniu i rozkładaniu na bok ramion z ciężarkami


SJP.pl


rozpiętość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odległość pomiędzy najdalszymi krańcami

 (1.2) odległość między skrajnymi wartościami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poruszaliśmy się po terenie o rozpiętości blisko czterdziestu kilometrów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ, AS: rospʹi ̯ẽntość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpiąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasięg

 (1.2) skala, zakres

Wiktionary


rozpiły

1. potocznie: wypić wspólnie z kimś butelkę alkoholu;
2. spowodować u kogoś nałogowe picie alkoholu


SJP.pl


rozpiździel

rozpierdol, rozpierdziel, rozpiernicz; wulgarnie:
1. rozgardiasz, bałagan, nieporządek; syf, burdel;
2. bijatyka, duża awantura; rozpierducha, rozróba;
3. dewastacja, zniszczenie


SJP.pl


rozpiżdżać

wulgarnie: rozwalać, niszczyć, rozrzucać coś; rozjebywać, rozpierdalać


SJP.pl


rozplantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozplantować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozplantować dk.

 rzecz. plant mrz., planty nmos.

Wiktionary


rozplantować

czasownik

 (1.1) wyrównać coś sypkiego równo po powierzchni gruntu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsplãnˈtɔvat͡ɕ, AS: rosplãntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. plantowanie n., rozplantowanie n., plant mrz., planty nmos.

 czas. plantować

Wiktionary


rozplantowywać

wyrównywać po powierzchni gruntu


SJP.pl


rozplaskiwać

1. plaskając, rozpłaszczać, rozbijać;
2. rzadko: rozplaskiwać się - stawać się płaskim; rozpłaszczać się


SJP.pl


rozplem

w biologii:
1. rozmnażanie się, rozrost komórek w organizmie;
2. nadmierne powiększanie się jakiegoś narządu na skutek rozrostu jego komórek


SJP.pl


rozplemowy

→ rozplem


SJP.pl

Patrz:

rozplem

rozpleść

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozplatać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozplatanie n.

 czas. rozplatać ndk.

Wiktionary


rozplombować

usunąć plombę


SJP.pl


rozplot

proces odwrotny do splotu funkcji; dekonwolucja


SJP.pl


rozplotkowany

potocznie: plotkując, rozgłosić coś; rozpowiedzieć, rozpaplać, roztrąbić


SJP.pl


rozplotkować

potocznie: plotkując, rozgłosić coś; rozpowiedzieć, rozpaplać, roztrąbić


SJP.pl


rozplusnąć

plusnąć kropelkami na wszystkie strony; rozbryzgnąć, rozbryzgać


SJP.pl


rozpoczynanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpoczynać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoczęcie n.

 czas. począć, rozpoczynać ndk.

Wiktionary


rozpoczynać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpocząć)

 (1.1) inicjować coś, dawać początek

 (1.2) znaleźć się na początku

czasownik zwrotny niedokonany rozpoczynać się (dk. rozpocząć się)

 (2.1) zaczynać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem zmęczony i nie chciałem rozpoczynać rozmowy.

 (1.2) Utwór rozpoczyna rytmiczne uderzanie tamburyna, do którego wkrótce dochodzi flet, oraz gitara.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ, AS: rospočỹnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoczęcie n., rozpoczynanie n., nadpoczęcie n., napoczęcie n., napoczynanie n., poczęcie n., poczynanie n., ponapoczynanie n., porozpoczynanie n.

 czas. rozpocząć dk., nadpocząć dk., napocząć dk., napoczynać ndk., począć dk., poczynać ndk., ponapoczynać dk., porozpoczynać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inicjować

 (1.1-2) zaczynać

Wiktionary


rozpocząć

dać początek


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

 (1.1) dokonany od|rozpoczynać.

czasownik zwrotny dokonany rozpocząć się (ndk. rozpoczynać się)

 (2.1) dokonany od|rozpoczynać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziesięć minut później barka rozpoczęła swój długi zjazd na równiny, a piesek siedział na dziobie i rozkoszował się rześką bryzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpɔt͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ, AS: rospočõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. począć, rozpoczynać, napocząć

 rzecz. rozpoczęcie n., poczęcie n.

Wiktionary


rozpoczęcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpocząć.: zapoczątkowanie czegoś, nadanie czemuś początku

 (1.2) moment w którym coś się rozpoczyna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla szczeniąt konieczne jest rozpoczęcie pobierania mleka jak najszybciej po porodzie.

 (1.1) Około jedenastej, głos trąby oznajmił rozpoczęcie widowiska. Sułtan i Szeherezada zajęli miejsce na dywanie, a reszta zebranych stłoczyła się w jaskini Aladyna (…) Po zakończeniu pierwszej bajki, przeszli jej aktorzy, w uroczystym pochodzie do sali głównej i podniósłszy nad głową ramiona, oddali sułtanowi głęboki salaam. Potem zostawali jako widzowie w sali, która się napełniała zwolna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔˈt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕɛ, AS: rospočẽńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoczynanie n.

 czas. począć dk., rozpoczynać ndk., rozpocząć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapoczątkowanie, inicjacja, zainicjowanie

 (1.2) początek, start, podn. inauguracja

Wiktionary


rozpodobniać

rozpodobniać się - o głosce będącej w bliskim sąsiedztwie z inną, identyczną: ulegać zmianie


SJP.pl


rozpodobnienie

zjawisko fonetyczne, w którym jeden z dwóch takich samych fonemów ulega zmianie (zostaje zastąpiony podobnym); odpodobnienie; dysymilacja


SJP.pl


rozpodziewać

dawniej:
1. umieszczać coś nie wiadomo gdzie;
2. rozpodziewać się - gubić się, znikać, rozpraszać się


SJP.pl


rozpogodzenie

stan pięknej, bezchmurnej pogody następującej po okresie zachmurzenia, deszczu, śniegu itp.


SJP.pl


rozpogodzić

rozpogodzić się - o niebie: stać się bezchmurnym, pogodnym


SJP.pl


rozpoić

rzadko: rozpić;
1. sprawić, żeby ktoś zaczął nadużywać alkoholu;
2. rozpoić się - zacząć nadużywać alkoholu


SJP.pl


rozpolitykowywać

rozpolitykowywać się - zaczynać rozprawiać na tematy polityczne


SJP.pl


rozporek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kraw. zapinane rozcięcie w spodniach

 (1.2) kraw. rozcięcie w spódnicy

 (1.3) kraw. rozcięcie w męskich majtkach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpɔrɛk, AS: rosporek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozporkowy

 rzecz. rozpór mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. bontek

 (1.2) rozcięcie

 (1.3) otwór frontowy, kieszeń, Y-front

Wiktionary


rozporkowy

1. → rozporek;
2. potocznie: związany ze skandalem seksualnym


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rozporkiem, dotyczący rozporka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozporek m., rozpór m.

Wiktionary


rozpornica

Rozpornica, rozpornica sieciowa, deska trałowa – płyta rozpierająca skrzydła włoka podczas ciągnięcia (trałowania).

Rozpornicą nazywa się też belkę mocowaną w luku poprzecznie do osi symetrii statku, służącą do przenoszenia sił i mocowania desek lukowych. Ze względu na rozpowszechnienie nowszych metod zamykania ładowni obecnie rzadko spotykana.

Wikipedia


rozporządzalny

taki, którym da się rozporządzać


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, którym można rozporządzać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zalnɨ, AS: rospožõnʒalny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozporządzać (się) ndk., rozporządzić (się) dk.

 rzecz. rozporządzanie ndk., rozporządzenie dk.

Wiktionary


rozporządzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozporządzić)

 (1.1) nakazywać, jak ktoś ma działać w jakiejś sprawie

 (1.2) mieć do dyspozycji; mieć na swoje usługi

czasownik zwrotny niedokonany rozporządzać się (dk. rozporządzić się)

 (2.1) dysponować samowolnie; postępować według swej woli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozporządzanie n.

 czas. rozporządzić dk.

 przym. rozporządzający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dysponować, rozkazywać, rządzić, zarządzać

 (1.2) dysponować, mieć, posiadać, rozrządzać, władać

 (2.1) rządzić się

Wiktionary


rozporządzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) praw. akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;

 (1.2) odczasownikowy od|rozporządzić.

Wiktionary

Rozporządzenie – akt normatywny wydawany na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie, które precyzuje który podmiot i w jaki sposób ma wprowadzić zmiany określone w ustawie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Organ wydający rozporządzenie powinien dbać, aby nie przekroczyć delegacji ustawowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: rospožõnʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozporządzalny

Wiktionary


rozposażyć

czasownik

 (1.1) stpol. rozsypać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔˈsaʒɨt͡ɕ, AS: rosposažyć

Wiktionary


rozpostrzeć

rozciągnąć, rozpiąć na dużej powierzchni coś uprzednio złożonego, zgniecionego


SJP.pl


rozpowiadać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpowiedzieć)

 (1.1) dzielić się wiadomościami z wszystkimi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A po co Justysia rozpowiada, że się mój ożenek szykuje?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowiadanie n.

 czas. powiedzieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bębnić, paplać, rozgadywać, rozgłaszać, rozplotkowywać

Wiktionary


rozpowiedzieć

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozpowiadać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrycja rozpowiedziała w szkole, że byliśmy razem w łóżku…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowiedzenie n.

 czas. powiedzieć

Wiktionary


rozpowszechnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) czynienie czegoś powszechnie znanym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różnice między wolną, a otwartą licencją sprowadzają się do różnych mechanizmów rozpowszechniania.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpowszechnić, rozpowszechniać ndk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpowszechniać

umożliwiać wszechstronny dostęp do publikowanego materiału


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpowszechnić)

 (1.1) niedokonany od|rozpowszechnić.

czasownik zwrotny niedokonany rozpowszechniać się (dk. rozpowszechnić się)

 (2.1) niedokonany od|rozpowszechnić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔfˈʃɛxʲɲät͡ɕ, AS: rospofšeχʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowszechnianie n., rozpowszechnienie n.

 czas. rozpowszechnić dk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpowszechnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) uczynienie czegoś powszechnie znanym

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpowszechniać, rozpowszechnić dk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpowszechniony

przymiotnik jakościowy

 (1.1) występujący powszechnie, często, na dużą skalę

forma czasownika.

 (2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: rozpowszechnić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Burak jest szeroko rozpowszechniony w kuchni słowiańskiej (np. w zupach takich jak barszcz i botwinka).

 (1.1) Imię Astryda jest najbardziej rozpowszechnione w krajach nordyckich, ale jego użycie widuje się wskutek emigracji także na przykład we Francji czy w USA.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowszechnianie n., rozpowszechnienie n.

 czas. rozpowszechniać ndk., rozpowszechnić dk.

Wiktionary


rozpowszechnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpowszechniać)

 (1.1) uczynić coś powszechnie znanym

czasownik zwrotny dokonany rozpowszechnić się (ndk. rozpowszechniać się)

 (2.1) stać się znanym lub używanym powszechnie

 (2.2) wystąpić często lub w dużej liczbie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowszechnianie n., rozpowszechnienie n.

 czas. rozpowszechniać ndk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpoznanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) med. stwierdzenie rodzaju choroby;

 (1.2) praw. adm. rozpatrzenie sprawy przez sąd lub organ administracji

 (1.3) wojsk. działalność wojsk na polu walki mająca na celu zdobycie informacji o nieprzyjacielu;

 (1.4) dokonanie identyfikacji

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozpoznanie (wojsko)
  • rozpoznanie (medycyna)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dokumentacji medycznej rozpoznania należy wpisywać zgodnie z międzynarodową klasyfikacją ICD-10.

 (1.2) Poucza się stronę, że w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych podanie zostanie pozostawione bez rozpoznania.

 (1.3) Rozpoznanie bojem prowadzi często do nieproporcjonalnie wysokich strat w stosunku do osiąganych efektów operacyjnych.

 (1.4) Syn denata przybył do kostnicy na rozpoznanie zwłok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔzˈnãɲɛ, AS: rospoznãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznawalność ż., rozpoznawanie n., znawstwo n.

 przym. rozpoznawalny, rozpoznawczy

 przysł. rozpoznawalnie, rozpoznawczo

 czas. rozpoznać dk., rozpoznawać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diagnoza

 (1.2) rozpatrzenie

 (1.3) zwiad

 (1.4) identyfikowanie, identyfikacja

Wiktionary


rozpoznawalność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co łatwo można odróżnić od innych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wysokie miejsce to nie tylko kwestia rozpoznawalności, ale także autorytetu, który może być wartościowy dla danej marki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n.

 czas. rozpoznać dk., rozpoznawać ndk.

 przym. rozpoznawalny

 przysł. rozpoznawalnie

Wiktionary


rozpoznawalny

dający się rozpoznać, łatwy do rozpoznania


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dający się rozpoznać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nike z Samotraki, znaleziona w 1863 r., jest jedną z najsłynniejszych i najbardziej rozpoznawalnych rzeźb na świecie.

 (1.1) Jego twarz była rozpoznawalna pomimo wąsów, które sobie zapuścił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n., rozpoznawalność ż.

 czas. rozpoznać

 przym. rozpoznawczy

Wiktionary


rozpoznawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) identyfikowanie kogoś lub czegoś

 (1.2) praw. badanie, rozpatrywanie danej kwestii

Wiktionary

Rozpoznawanie – forma pamiętania informacji i proces pamięciowy, który polega na dopasowaniu kodowanej informacji do tych, które już są zgromadzone w pamięci. W efekcie jest się w stanie rozpoznać, czy dana informacja jest znana, czy jest nowa.

Rozpoznawanie jest zwykle o wiele łatwiejsze niż odtwarzanie z pamięci, pod warunkiem, że prezentowane bodźce są do siebie niepodobne. Im bardziej egzotyczne i charakterystyczne są informacje zakodowane w pamięci, tym łatwiej jest je rozpoznać.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aktywiści w różnych częściach świata zaczęli opracowywać oprogramowanie do rozpoznawania twarzy w celu identyfikacji policjantów podejrzewanych o napaści na protestujących.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., znawstwo n., rozpoznawalność ż.

 przym. rozpoznawalny, rozpoznawczy

 czas. rozpoznawać ndk., rozpoznać dk.

Wiktionary


rozpoznawać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpoznać)

 (1.1) identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś

 (1.2) praw. badać, rozpatrywać

czasownik zwrotny niedokonany rozpoznawać się (dk. rozpoznać się)

 (2.1) rozpoznawać (1.1) samego siebie

 (2.2) widząc się, identyfikować się wzajemnie

 (2.3) daw. orientować się w czymś, zaznajamiać się z czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarze bardzo rzadko rozpoznają tę chorobę.

 (1.1) Kto fałsz i prawdę rozpoznawa lotnie, (…) / Takiego człeka mężem zwać się godzi.

 (1.2) Sąd rozpoznawał sprawę przez cały rok!

 (2.3) On się jeszcze rozpoznawa, / Ale nie zna się na tobie, / Boś ty mu ni siostra, ni żona.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznawanie n., rozpoznanie n., znawstwo n., rozpoznawalność ż.

 czas. poznać dk., poznawać ndk., rozpoznać dk., zapoznać dk., zapoznawać ndk.

 przym. rozpoznawczy

Wiktionary


rozpoznawczy

1. umożliwiający identyfikację, np. znak rozpoznawczy;
2. mający na celu zdobycie określonych informacji o przeciwniku, np. samolot rozpoznawczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dający sposobność rozpoznania

 (1.2) mający za cel rozpoznanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wszystkie pułki rozpoznawcze zostały spieszone i działały jak piechota.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n.

 czas. rozpoznać dk., rozpoznawać ndk.

 przym. rozpoznawalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) identyfikacyjny

Wiktionary


rozpoznać

czasownik przechodni dokonany

 (1.1) dokonany od|rozpoznawać.

czasownik zwrotny dokonany rozpoznać się (ndk. rozpoznawać się)

 (2.1) dokonany od|rozpoznawać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała tę samą sukienkę, w której rozpoznał teraz męską koszulę, zbyt dużą i niedbale zapiętą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpoznawać, odpoznać

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n., znawstwo n., rozpoznawalność ż.

 przym. rozpoznawczy, rozpoznawalny

Wiktionary


rozpołowić

podzielić na dwie równe części


SJP.pl


rozpończyk

nazwisko


SJP.pl


rozpościerać

1. umieszczać coś na dużej przestrzeni, układać szeroko;
2. rozszerzać, zwiększać zakres czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpostrzeć)

 (1.1) rozkładać na dużej powierzchni coś przedtem złożonego

 (1.2) daw. rozszerzać zasięg czego

czasownik zwrotny niedokonany rozpościerać się (dk. rozpostrzeć się)

 (2.1) zajmować dużą powierzchnię lub przestrzeń

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Plantacje bananów rozpościerały się po obu stronach, parę anten radiowych tkwiło na wzniesieniu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpościeranie n.

 czas. rozpostrzeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozkładać, rozprostowywać, rozścielać

 (2.1) ciągnąć się, rozciągać się, rozlegać się, rozpinać się, roztaczać się

Wiktionary


rozpracowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpracować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pracować, rozpracować dk.

 przym. zapracowany

Wiktionary


rozpracowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpracowywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pracować, rozpracowywać ndk.

 przym. zapracowany

Wiktionary


rozprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozprostowanie, wygładzenie, usunięcie zagięć w materiale

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozprasowywać)

 (1.1) prasując, rozprostować, wygładzić, usunąć zagięcia w materiale; prasując spłaszczyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozprasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozprostowywanie, wygładzanie, usuwanie zagięć w materiale

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozprasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozprasować)

 (1.1) niedokonany od|rozprasować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozpraszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpraszać.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozpraszanie światła – w optyce, tworzenie się rozproszonych fal w wyniku oddziaływania fal elektromagnetycznych z niejednorodnościami ośrodka lub pyłami zawieszonymi w ośrodku
  • rozpraszanie cząstek – w fizyce cząstek, jest klasą zjawisk, w których cząstki odchylają się od pierwotnego toru, w wyniku oddziaływania z innymi cząstkami
  • rozpraszanie (dithering) – w grafice komputerowej zamierzony efekt zastosowania szumu w celu zniwelowania błędu kwantyzacji
  • w akustyce, rozpraszanie związane jest z ugięciem fal dźwiękowych na niejednorodnościach ośrodka lub na przeszkodach w ośrodku
  • mieszanie – w informatyce jedno z tłumaczeń angielskiego słowa „hashing”

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozproszyć, rozpraszać ndk.

Wiktionary


rozpraszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozproszyć)

 (1.1) powodować rozsypkę, rozejście się, rozrzut na wszystkie strony

 (1.2) uniemożliwiać skupienie się nad czym

 (1.3) rozpędzać na wszystkie strony

 (1.4) powodować zmalenie, zanik czego

 (1.5) przyczyniać się do ustąpienia niewłaściwych stanów psychicznych

czasownik zwrotny niedokonany rozpraszać się (dk. rozproszyć się)

 (2.1) ulegać rozproszeniu: rozdrobnieniu, rozrzutowi, rozsypce, zanikowi

 (2.2) uciekać bezładnie, rozchodzić się w różnych kierunkach

 (2.3) tracić uwagę

 (2.4) chem. rozchodzić się w danym ośrodku

 (2.5) meteorol. ulegać ustąpieniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpraszanie n., rozproszenie n.

 czas. rozproszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozdrabniać, roznosić, rozrzucać, rozsypywać

 (1.2) dekoncentrować

 (1.3) rozganiać, rozgramiać, rozpędzać

 (1.4) rozjaśniać

 (1.5) rozwiewać

 (2.1) niknąć, rozchodzić się, rozdrabniać się, rozjaśniać się, rozpryskiwać się, rozrzucać się

 (2.2) rozchodzić się, rozpierzchać się

 (2.3) dekoncentrować się, rozmieniać się na drobne

 (2.5) przechodzić, rozchodzić się, ustępować

Wiktionary


rozprawa

1. pisemna praca naukowa;
2. posiedzenie sądu rozpatrujące jakąś sprawę;
3. debata, dyskusja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. proces sądowy

 (1.2) debata, dyskusja

 (1.3) rodzaj pisemnej pracy naukowej

 (1.4) rozstrzygnięcie sporu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozprawa (naukowa) – forma wypowiedzi naukowej lub filozoficznej przybierająca czasem postać dysertacji lub traktatu
  • rozprawa (sądowa) – posiedzenie sądu rozpatrującego wniesioną na wokandę sprawę

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzisiaj rano poszedłem do sądu na rozprawę.

 (1.3) O tym, że zależało mu na tym, aby traktat ten odebrany został jako poważna rozprawa naukowa świadczą zarówno liczne przypisy, w których podawał on uściślenia, wyjaśnienia i źródła swoich informacji, jak i dołączone do niego w formie aneksów różnego rodzaju dokumenty i listy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈprava, AS: rosprava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawianie n., rozprawienie n.

:: zdrobn. rozprawka ż.

 czas. rozprawiać ndk., rozprawić dk., prawić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprawa, przewód sądowy, proces

 (1.2) dyskusja, debata, polemika, dysputa

 (1.3) studium, opracowanie, elaborat, referat

Wiktionary


rozprawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozprawiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprawiać ndk.

 rzecz. rozprawa ż.

Wiktionary


rozprawiać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) długo opowiadać o czymś

czasownik zwrotny niedokonany rozprawiać się (dk. rozprawić się)

 (2.1) załatwiać jakieś porachunki z kimś, najczęściej stosując przemoc; rozstrzygnąć jakiś problem, konflikt, spór, zatarg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz z punktu widzenia zawodowego mogła z przyjemnością rozprawiać z nią o strojach i bieliźnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpravʲjät͡ɕ, AS: rospravʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawianie n., rozprawa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwodzić się, gawędzić

Wiktionary


rozprawiczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozprawiczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprawiczać ndk.

Wiktionary


rozprawić

rozstrzygnąć konflikt, stosując przemoc


SJP.pl


rozprawka

1. niewielka, pisemna praca naukowa;
2. pisemna praca szkolna, w której należy uzasadnić jakieś założenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pisemna praca szkolna, w której uczeń ma uzasadnić jakąś tezę

Wiktionary

Rozprawka – pisemna forma wypowiedzi, zawierająca rozważania na określony temat. Jej nazwa pochodzi od czasownika „rozprawiać”. Składa się ze wstępu (tezy/hipotezy), rozwinięcia (argumentów), zakończenia (potwierdzenia tezy lub potwierdzenia/obalenia hipotezy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozprawka jest zasadą szkolnego egzaminu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawa ż.

Wiktionary


rozproch

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) środ. wojsk. rozproszenie się

Wiktionary


rozpromieniały

taki, który rozpromieniał


SJP.pl


rozpromienić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpromieniać)

 (1.1) uczynić jaśniejszym, rozświetlić

 (1.2) nadać pogodny wygląd

czasownik zwrotny dokonany rozpromienić się (ndk. rozpromieniać się)

 (2.1) stać się jasnym, rozświetlonym

 (2.2) przybrać pogodny wygląd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Malarz rozpromienił tło, dodając odrobinę bieli.

 (1.2) Pan Ludwik wyszedł rozpromieniony z sali egzaminacyjnej.

 (2.1) Niebo się rozpromieniło, już nie będzie padać.

 (2.1) Spójrzcie na Niego, a rozpromienicie się radością, oblicza wasze nie zapłoną wstydem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpromienienie n.

Wiktionary


rozpromować

spopularyzować, upowszechnić; wypromować


SJP.pl


rozpropagowywać

rzadko: czynić coś ogólnie znanym, akceptowanym, stosowanym; popularyzować, upowszechniać


SJP.pl


rozproszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozniesienie na wszystkie strony; bezładne rozrzucenie

 (1.2) rozmieszczenie w różnych miejscach

 (1.3) niebycie skupionym

 (1.4) utracenie intensywności lub zniknięcie

 (1.5) wpłynięcie na zanik u kogoś jakiegoś uczucia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Podczas wojny księgozbiór uległ rozproszeniu.

 (1.3) By nie ulegać rozproszeniu, chodził z książką do altany.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozproszeniec mos.

 czas. rozpraszać ndk., rozproszyć dk.

Wiktionary


rozproszony

przymiotnik

 (1.1) taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie

 (1.2) niepotrafiący się skupić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyspersyjny, porozrzucany, rozpełzły, rozrzucony, rozsiany, rozsypany

 (1.2) rozkojarzony

Wiktionary


rozproszyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpraszać)

 (1.1) dokonany od|rozpraszać.

czasownik zwrotny dokonany rozproszyć się (ndk. rozpraszać się)

 (2.1) dokonany od|rozpraszać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na próżno kapela wygrywała skoczne dryganty, sztajery i menuety, liberia, w białych kosmatych surdutach, niestrudzenie roznosiła słodkie muszkatele i alikanty, a czarujące gospodynie usiłowały ożywić gnuśną zabawę - nuda nie dała się rozproszyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpraszanie n., rozproszenie n.

 czas. rozpraszać ndk.

Wiktionary


rozprowadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozprowadzić)

 (1.1) doprowadzać do różnych miejsc, osób, instytucji

 (1.2) nakładać cienką warstwę danej substancji na jakąś powierzchnię

 (1.3) doprowadzać do rozcieńczenia czegoś

 (1.4) prowadząc, kierować wiele osób do różnych miejsc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprowadzanie n.

 czas. rozprowadzić, wprowadzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dystrybuować, kolportować

Wiktionary


rozprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozprowadzać)

 (1.1) dokonany od|rozprowadzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprowadzanie n., rozprowadzenie n.

 czas. rozprowadzać ndk.

Wiktionary


rozpruwacz

narzędzie do rozpruwania; prujka


SJP.pl


rozpruwać

1. wyciągać nitki, którymi jest coś zszyte; wypruwać;
2. rozcinać, ranić;
3. rozrywać coś odsłaniając wnętrze;
4. rozpruwać się - rozrywać się na szwie


SJP.pl


rozprysk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) strumień cieczy lub jego ślad w postaci rozbryzgniętych, drobniutkich kropel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpryskiwacz mrz.

 czas. rozpryskać dk., rozpryskiwać ndk.

Wiktionary


rozpryskać

rozprysnąć;
1. pryskając, rozchlapać coś na wszystkie strony;
2. rozpryskać się:
a) o płynach: zostać rozchlapanym, rozpryskanym;
b) rozpaść się na drobne części; rozsypać się, rozbić się gwałtownie;
c) przenośnie: w krótkim czasie rozejść się, rozbiec się na wszystkie strony


SJP.pl


rozpryskiwać

1. pryskając, rozchlapywać coś na wszystkie strony;
2. rozpryskiwać się:
a) o płynach: być rozchlapanym, rozpryskanym;
b) rozpadać się na drobne części; rozsypywać się, rozbijać się gwałtownie;
c) przenośnie: w krótkim czasie rozchodzić się, rozbiegać się na wszystkie strony


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpryskać lub rozprysnąć)

 (1.1) sprawiać, że krople danej cieczy szybko rozprzestrzeniają się w różnych kierunkach

 (1.2) sprawiać, że dany przedmiot rozpada się na drobne kawałki

czasownik zwrotny niedokonany rozpryskiwać się (dk. rozpryskać się lub rozprysnąć się)

 (2.1) o danej cieczy: rozprzestrzeniać się szybko jako krople

 (2.2) o danym przedmiocie: rozpadać się na drobne kawałki

 (2.3) pot. o ludziach lub zwierzętach: szybko rozchodzić się w różne strony

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Jeśli np. w czasie szybkiej jazdy w taką szybę uderzy kamyk, to szyba nie rozpryskuje się na drobne kawałeczki.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pryskać

 rzecz. rozprysk mrz.

Wiktionary


rozpryskowy

1. → rozprysk (strumień cieczy);
2. rozpadający się na wiele kawałków po wybuchu; odłamkowy


SJP.pl


rozprysnąć

rozpryskać;
1. pryskając, rozchlapać coś na wszystkie strony;
2. rozprysnąć się:
a) o płynach: zostać rozchlapanym, rozpryskanym;
b) rozpaść się na drobne części; rozsypać się, rozbić się gwałtownie;
c) przenośnie: w krótkim czasie rozejść się, rozbiec się na wszystkie strony


SJP.pl


rozprysły

taki, który rozprysł; rozpryśnięty


SJP.pl


rozpryśnięty

rozpryskać;
1. pryskając, rozchlapać coś na wszystkie strony;
2. rozprysnąć się:
a) o płynach: zostać rozchlapanym, rozpryskanym;
b) rozpaść się na drobne części; rozsypać się, rozbić się gwałtownie;
c) przenośnie: w krótkim czasie rozejść się, rozbiec się na wszystkie strony


SJP.pl


rozprza

drzewce biegnące po przekątnej żagla - na barkach, małych statkach rybackich


SJP.pl

Ro

Wikipedia


rozprzanin

mieszkaniec Rozprzy (miasta w Polsce)


SJP.pl


rozprzanka

mieszkanka Rozprzy (miasta w Polsce)


SJP.pl


rozprzański

przymiotnik od: Rozprza


SJP.pl


rozprze

drzewce biegnące po przekątnej żagla - na barkach, małych statkach rybackich


SJP.pl


rozprzedawać

sprzedawać kolejno wielu osobom; rozsprzedawać


SJP.pl


rozprzedać

sprzedać kolejno wielu osobom; rozsprzedać


SJP.pl


rozprzestrzenialny

zdolny do rozprzestrzeniania się


SJP.pl


rozprzestrzenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) powodowanie występowania czegoś w przestrzeni

 (1.2) czynienie czegoś powszechnym, znanym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gromadząc, a tym samym rozsiewając, nasiona drzew, sójka już od epoki lodowcowej przyczynia się do rozprzestrzeniania się dębu na północ.

 (1.1) Kilkanaście osób podejrzanych o rozprzestrzenianie cholery przy użyciu czarów padło ofiarą linczu. Ciała ofiar zostały rozsiekane maczetami, a następnie spalone.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprzestrzeniać ndk., rozprzestrzenić dk.

 przym. przestrzenny

 rzecz. rozprzestrzenienie n.

Wiktionary


rozprzestrzeniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozprzestrzenić)

 (1.1) powodować występowanie czego w przestrzeni

 (1.2) czynić powszechnym, znanym

czasownik zwrotny niedokonany rozprzestrzeniać się (dk. rozprzestrzenić się)

 (2.1) występować na rozległym obszarze

 (2.2) stawać się powszechnym, znanym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sromotnik smrodliwy rozprzestrzenia swoje zarodniki za pośrednictwem much, przyciąganych przez jego cuchnącą i oślizgłą zieloną warstwę zarodnikową.

 (2.2) Chińskie tradycyjne techniki medyczne, jak akupunktura i tai chi, zaczynają z sukcesem rozprzestrzeniać się w prowincji Pinar del Rio na zachodzie Kuby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprzestrzenianie n., rozprzestrzenienie n.

 czas. rozprzestrzenić

 przym. przestrzenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpowszechniać, rozpropagowywać, upowszechniać

 (1.2) rozpowszechniać się, rozpropagowywać się, upowszechniać się

Wiktionary


rozprzestrzenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) występowanie czegoś w przestrzeni

 (1.2) uczynienie czegoś powszechnym, znanym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Polsce jej rozprzestrzenienie i częstość występowania nie są znane.

 (1.1) Powstanie instytucji parafii wiąże się z rozprzestrzenieniem chrześcijaństwa na tereny wiejskie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprzestrzenianie n.

 czas. rozprzestrzenić dk., rozprzestrzeniać ndk.

 przym. przestrzenny

Wiktionary


rozprzestrzenić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozprzestrzeniać)

 (1.1) dokonany od|rozprzestrzeniać.

czasownik zwrotny dokonany rozprzestrzenić się (ndk. rozprzestrzeniać się)

 (2.1) dokonany od|rozprzestrzeniać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Decydując się na ogrzewanie podłogowe uniemożliwiamy alergennym roztoczom rozprzestrzenianie się w powietrzu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprzestrzeniać ndk.

 rzecz. rozprzestrzenianie n., rozprzestrzenienie n.

 przym. przestrzenny

Wiktionary


rozprzowy

związany z rozprzą (np. ożaglowanie rozprzowe)


SJP.pl


rozprząść

rozciągnąć wyprzędzione nici


SJP.pl


rozprzędywać

rozciągać wyprzędzione nici


SJP.pl


rozprzężenie

brak ładu, porządku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozprząc.

 (1.2) książk. brak podporządkowania zasadom, chaos, demoralizacja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świetle dotychczasowych doświadczeń K. wydawało się to nawet wielce prawdopodobne; tyle że w takim razie podobne rozprzężenie sądu jest dla oskarżonego co prawda hańbiące, lecz w gruncie rzeczy bardziej uspokajające niż ubóstwo tej instytucji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprząc

Wiktionary


rozprószać

prósząc, rozsypywać


SJP.pl


rozprężanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozprężać.

Wiktionary

Rozprężanie – proces odwrotny do sprężania, tzn. polegający na obniżeniu ciśnienia układu; zwykle wiąże się z ekspansją.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɔsprɛ̃w̃ˈʒãɲɛ, AS: rosprẽũ̯žãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprężać ndk.

Wiktionary


rozpsalmiać

rozpsalmiać się - dawniej: zaczynać brzmieć jak psalm


SJP.pl


rozpuchnięty

taki, który rozpuchł (bardzo nabrzmiał); rozpuchły


SJP.pl


rozpuchnąć

bardzo nabrzmieć, napuchnąć


SJP.pl


rozpuchły

taki, który rozpuchł (bardzo nabrzmiał); rozpuchnięty


SJP.pl


rozpucz

rozpucz lepiężnikowiec - największy chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych


SJP.pl


rozpuk

dawniej: rozpęknięcie się; dziś tylko w związkach frazeologicznych "śmiać się do rozpuku" albo "zaśmiewać się do rozpuku" - bardzo się śmiać, zanosić się śmiechem


SJP.pl


rozpurpurzać

rozpurpurzać się - stawać się purpurowym, zaczynać mienić się purpurą


SJP.pl


rozpusta

1. brak zasad moralnych w zakresie spraw związanych z seksem; rozwiązłość, wyuzdanie;
2. żartobliwie: nadużywanie czegoś; swawola, niesforność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) brak moralności w sferze seksualnej

 (1.2) pot. używanie czegoś z przesadą, brak umiarkowania

 (1.3) przest. rozpasanie, swawola, nadużywanie wolności

Wiktionary

Rozpusta – ogólne określenie dla niemoralności w zakresie spraw seksualnych, w znaczeniu wyuzdanie, rozwiązłość. Inne określenia to nieczystość, bezwstyd, zepsucie, nieumiarkowanie, żądza, łajdactwo. Szczególnym rodzajem rozpusty jest cudzołóstwo.

W tradycji biblijnej "rozpusta" nie ogranicza się do sfery seksualnej lecz oznacza wszelkie formy bałwochwalstwa, które sprzeciwiają się pierwszemu przykazaniu bożemu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rozpustnica ż., rozpustnik mos., rozpuszczalnik mrz., rozpuszczanie n., rozpuszczenie n.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpustny, rozpuszczalnikowy

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwstyd, deprawacja, lubieżność, nierząd, perwersja, rozwiązłość, wszeteczność, wyuzdanie

 (1.2) rozpasanie, rozrzutność, wszeteczność

Wiktionary


rozpustnica

1. kobieta rozpustna - nieuznająca zasad moralnych, obyczajowych, prowadząca hulaszczy, swobodny tryb życia; lubieżnica, flirciara;
2. kobieta lekkich obyczajów; prostytutka, nierządnica, lafirynda, jawnogrzesznica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. kobieta oddająca się rozpuście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż.

:: fm. rozpustnik m.

 przym. rozpustny

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwstydnica, puszczalska, przest. wszetecznica, zbereźnica; peryfr. córa Koryntu

Wiktionary


rozpustnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozpustny, lubieżnie, rozwiąźle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dwudziestego roku żył rozpustnie, wciąż odwiedzając miejskie domy uciech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż., rozpustnik m., rozpustnica ż., rozpustność ż.

 przym. rozpustny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wszetecznie

Wiktionary


rozpustniej

stopień wyższy od przysłówka: rozpustnie


SJP.pl


rozpustniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozpustny


SJP.pl


rozpustnik

osoba rozpustna, czyli taka, która nie uznaje zasad moralnych, obyczajowych, prowadzi hulaszczy, swobodny tryb życia; lubieżnik, babiarz, dziwkarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. mężczyzna oddający się rozpuście

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozpustnik (sztuka)
  • Rozpustnik (film)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɔsˈpustʲɲik, AS: rospustʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż.

:: fż. rozpustnica ż.

 przym. rozpustny

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwstydnik; posp. dziwkarz; przest. mięsopustnik, wszetecznik, zbereźnik

Wiktionary


rozpustność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rozpustne; cecha tych, którzy są rozpustni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpustny

 przysł. rozpustnie

Wiktionary


rozpustny

przymiotnik

 (1.1) o osobie: oddający się rozpuście

 (1.2) związany z rozpustą, nacechowany rozpustą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpustnɨ, AS: rospustny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż., rozpustnik m., rozpustnica ż., rozpustność ż.

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwiązły, lubieżny, sprośny

Wiktionary


rozpuszczalka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. kawa rozpuszczalna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcesz kawy? Ale mam tylko rozpuszczalkę.

Wiktionary


rozpuszczalnik

1. ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał;
2. składnik danego roztworu znajdujący się w nim w dominującej ilości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. techn. ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

 (1.2) chem. składnik danego roztworu znajdujący się w nim w dominującej ilości

Wiktionary

Rozpuszczalnik – ciecz zdolna do tworzenia roztworu po zmieszaniu z ciałem stałym, inną cieczą lub gazem. Najbardziej znanym rozpuszczalnikiem jest woda.

Większość rozpuszczalników to związki chemiczne o małej lepkości i stosunkowo niskiej temperaturze wrzenia. Mała lepkość powoduje, że mogą one dość łatwo penetrować rozpuszczaną substancję, zaś niska temperatura wrzenia umożliwia ich oddestylowywanie i parowanie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczanie n., rozpuszczenie n., rozpusta ż.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

Wiktionary


rozpuszczalnikowy

→ rozpuszczalnik


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rozpuszczalnikiem, dotyczący rozpuszczalnika

Wiktionary

Patrz:

rozpuszczalnik

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż., rozpuszczalnik mrz., rozpuszczanie n., rozpuszczenie n.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny

Wiktionary


rozpuszczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rozpuszczalny

Wiktionary


rozpuszczalny

dający się rozpuścić, zdolny do tworzenia roztworu z rozpuszczalnikiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który można rozpuścić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeżeli lakier jest rozpuszczalny – powierzchnię matowimy i spryskujemy lakierem nitro.

 (1.1) Kawę rozpuszczalną, otrzymuje się dzięki zaparzeniu wypalonych i zmielonych wcześniej ziaren.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczalność ż., rozpuszczalnik m., rozpuszczanie n., rozpuszczenie n.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczalnikowy, nierozpuszczalny

Wiktionary


rozpuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpuszczać.

 (1.2) fiz. chem. zjawisko fizyczne, które polega na wnikaniu cząsteczek jednej substancji między cząsteczki drugiej substancji

Wiktionary

Rozpuszczanie (rozpuszczanie fizyczne) – proces fizykochemiczny polegający na takim zmieszaniu ciała stałego, gazu lub cieczy w innej cieczy lub gazie, że powstaje jednorodna, niemożliwa do rozdzielenia metodami mechanicznymi mieszanina. Mieszanina taka nazywana jest roztworem, zaś substancja, w której to się odbywa, nazywana jest rozpuszczalnikiem.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozpuszczać, rozpuścić

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

 rzecz. rozpusta ż., rozpuszczalnik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyfuzja

Wiktionary


rozpuszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpuścić)

 (1.1) niedokonany od|rozpuścić. (o sporządzaniu roztworu)

 (1.2) niedokonany od|rozpuścić. (o wywoływaniu zmiany stanu skupienia)

 (1.3) niedokonany od|rozpuścić. (zwykle w odniesieniu do włosów)

 (1.4) pot. niedokonany od|rozpuścić. (w różne strony)

 (1.5) pot. niedokonany od|rozpuścić. (o rozwiązywaniu zespołu)

 (1.6) pot. niedokonany od|rozpuścić. (o rozpieszczaniu kogoś)

 (1.7) pot. niedokonany od|rozpuścić. (o majątku)

czasownik zwrotny niedokonany rozpuszczać się (dk. rozpuścić się)

 (2.1) ulegać rozpuszczeniu, rozprowadzeniu w cieczy

 (2.2) ulegać roztopieniu

 (2.3) zwykle o włosach: rozplatać się, rozkręcać się

 (2.4) pot. stawać się samowolnym, niesubordynowanym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Witaminę zawsze rozpuszczam w szklance wody.

 (1.2) Sól rozpuszcza lód na chodnikach.

 (1.2) Aceton rozpuszcza lakier do paznokci.

 (1.3) Ania nigdy nie rozpuszczała włosów.

 (1.4) W trakcie poszukiwań policjanci zawsze rozpuszczali psy tropiące.

 (1.4) Dawniej po powrocie z wycieczki rozpuszczaliśmy uczniów do domów, a teraz jest zbyt niebezpiecznie, żeby dzieci wracały same do domów.

 (1.6) Przez dwa lata dziadkowie rozpuszczali Kacperka, a teraz trzeba go wciąż nosić na rękach.

 (1.7) Co miesiąc rozpuszczał pół pensji na automaty.

 (2.1) Cukier lepiej rozpuszcza się w gorącej wodzie niż w zimnej.

 (2.2) Lód na chodnikach rozpuszcza się pod wpływem soli.

 (2.3) Obcięła się na krótko, bo na treningach rozpuszczały jej się włosy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczanie n., rozpuszczenie n., rozpuszczalnik m., rozpusta ż.

 czas. rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

Wiktionary


rozpuszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpuścić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpuścić, rozpuszczać

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

 rzecz. rozpusta ż., rozpuszczalnik mrz.

Wiktionary


rozpuszczony

nieposłuszny, niegrzeczny z winy opiekunów


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: rozpuścić

przymiotnik

 (2.1) fryzj. luzem, niezwiązany

 (2.2) o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspuʃˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: rospuščõny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpuścić dk., rozpuszczać ndk.

 rzecz. rozpuszczanie n., rozpuszczenie n., rozpuszczalnik mrz.

 przym. rozpuszczalnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) rozwydrzony

Wiktionary


rozpuścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpuszczać)

 (1.1) sporządzić roztwór dwóch lub więcej substancji, zwykle o różnym stanie skupienia

 (1.2) wywołać zmianę stanu skupienia, topnienie czegoś

 (1.3) zwykle w odniesieniu do włosów: rozpleść, uwolnić z zapięcia, rozwiązać

 (1.4) pot. rozesłać, skierować w różne strony

 (1.5) pot. rozwiązać jakiś zespół, oddział itp., zwolnić po spełnionym zadaniu

 (1.6) pot. rozpieścić kogoś, pozwolić na samowolę

 (1.7) pot. roztrwonić majątek na rzeczy zbędne błahe

czasownik zwrotny dokonany rozpuścić się (ndk. rozpuszczać się)

 (2.1) dokonany od|rozpuszczać się. (np. w cieczy)

 (2.2) dokonany od|rozpuszczać się. (np. o śniegu)

 (2.3) dokonany od|rozpuszczać się. (zwykle o włosach)

 (2.4) pot. dokonany od|rozpuszczać się. (np. o kimś niesubordynowanym)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozpuściłem pięć łyżeczek cukru w szklance herbaty.

 (1.2) Sól rozpuściła lód na chodnikach.

 (1.2) Ten lakier do paznokci rozpuścisz tylko acetonem.

 (1.3) Poprosiłem Anię, żeby rozpuściła włosy.

 (1.4) Policjanci rozpuścili psy tropiące po lesie i wkrótce natrafiono na zwłoki.

 (1.4) Po powrocie z wycieczki rozpuściliśmy uczniów do domów.

 (1.6) Ależ wy rozpuściliście Kacperka. Teraz trzeba go wciąż nosić na rękach.

 (1.7) Rozpuściłeś pieniądze, które dałam ci na cały miesiąc?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: rospuśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczenie n., rozpuszczanie n., rozpuszczalnik m., rozpusta ż.

 czas. rozpuszczać ndk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) roztopić

 (1.7) przepuścić

Wiktionary


rozpychacz

ozdoba do uszu powiększająca dziurkę na kolczyk


SJP.pl


rozpykać

potocznie:
1. wygrać z kimś, odnieść zwycięstwo; pokonać;
2. znaleźć rozwiązanie problemu


SJP.pl


rozpylacz

1. przyrząd do rozpylania płynów, zwłaszcza perfum i lekarstw; atomizer;
2. potocznie: pistolet automatyczny


SJP.pl


rozpylak

rozpylak świerkowy, rozpylak zwyczajny - gatunki chrząszczy z rodziny kózkowatych


SJP.pl


rozpylanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpylać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpylić, rozpylać ndk.

 rzecz. rozpylenie n.

Wiktionary


rozpylić

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|rozpylać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpylanie n., rozpylenie n., pył m., pyłek m.

 czas. rozpylać ndk.

Wiktionary


rozpytanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpytać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpytać dk.

Wiktionary


rozpytywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpytywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpytywać ndk.

Wiktionary


rozpytywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpytać)

 (1.1) zadawać wiele pytań różnym osobom

czasownik zwrotny niedokonany rozpytywać się (dk. rozpytać się)

 (2.1) wzmocnione znaczenie (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpytywanie n.

Wiktionary


rozpór

1. duży rozporek;
2. siła działająca na podpory łuku, kopuły, sklepienia gotyckiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zgrub. od: rozporek

 (1.2) duży rozporek

 (1.3) archit. siła rozpierająca elementy łuku, sklepienia łukowego, kopuły

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: rozpora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozporek m., rozpora ż., rozpórka ż., rozpieranie n., rozparcie n., rozepchnięcie n., pchanie n., pchnięcie n.

 czas. rozpierać ndk., rozepchnąć dk., pchać ndk., pchnąć dk.

 przym. rozporowy, rozporkowy, rozpórkowy

Wiktionary


rozpórka

element konstrukcyjny rozpierający, wzmacniający coś


SJP.pl


rozpórkowy

→ rozpórka


SJP.pl

Patrz:

rozpórka

rozpęczać

zwiększać siłą powierzchnię czegoś


SJP.pl


rozpęczniać

rzadko: powodować pęcznienie czegoś; spęczniać


SJP.pl


rozpęczniały

rzadko: powodować pęcznienie czegoś; spęczniać


SJP.pl


rozpęczniewać

wydymać się, powiększać się od wchłoniętej wilgoci


SJP.pl


rozpęcznić

rzadko: spowodować pęcznienie czegoś


SJP.pl


rozpęczyć

1. zwiększyć objętość czegoś przez wypełnienie cieczą;
2. zwiększyć siłą powierzchnię czegoś


SJP.pl


rozpęd

nabranie szybkości, rozpędzenie się


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nabieranie coraz większej szybkości

Wiktionary

Rozpęd – kolonia w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Kobiele Wielkie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rozpędzanie n., rozpędzenie n., pęd mrz.

 przym. rozpędowy

 czas. rozpędzać ndk., rozpędzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) impet, rozbieg, rozmach

Wiktionary


rozpędzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpędzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpęd mrz.

Wiktionary


rozpędzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpędzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpęd mrz.

Wiktionary


rozpętywać

czasownik

 (1.1) wyswobadzać z pęt

 (1.2) powodować gwałtowny objaw

czasownik zwrotny rozpętywać się

 (2.1) wyswobadzać się z pęt

 (2.2) gwałtownie przebiegać

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) W hangarze rozpętuje się chaos, gdy piloci i strzelcy pokładowi biegną ku swoim statkom, jednak w tym szaleństwie jest metoda – wszyscy wiedzą, gdzie mają się zameldować i dokąd zmierzają.

Wiktionary


rozpłacać

rozpłacać się - dawniej: spłacać należności, rachować się


SJP.pl


rozpładniać

rozmnażać w celu zwiększenia liczebności jakiegoś gatunku; rozpładzać


SJP.pl


rozpładzać

rozmnażać w celu zwiększenia liczebności jakiegoś gatunku; rozpładniać


SJP.pl


rozpłakiwać

rozpłakiwać się - zaczynać płakać coraz mocniej; rozchlipywać się


SJP.pl


rozpłaszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpłaszczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpłaszczyć

 rzecz. płaszcz mrz., płaszczka ż.

 przym. płaski

Wiktionary


rozpłaszczka

rozpłaszczka (widliczka rozpłaszczka) - płożąca się bylina z klasy widłakowych


SJP.pl


rozpłaszczony

taki, który się rozpłaszczył (zdjął płaszcz); bez płaszcza


SJP.pl


rozpłaszczyk

owad z rodziny zgniotkowatych, szkodnik spiżarń i magazynów zbożowych


SJP.pl


rozpłaszczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozpłaszczać)

 (1.1) uczynić coś płaskim

czasownik zwrotny dokonany rozpłaszczyć się (ndk. rozpłaszczać się)

 (2.1) kładąc się, uczynić siebie płaskim

 (2.2) żart. zdjąć płaszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten papier się bardzo zmiął, trzeba go rozpłaszczyć.

 (2.2) Tutaj jest wieszak, mogą się państwo rozpłaszczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpłaszczenie n., rozpłaszczanie n., płaszcz mrz., płaszczka ż.

 czas. rozpłaszczać ndk.

 przym. płaski

Wiktionary


rozpłatać

rozciąć, rozrąbać


SJP.pl


rozpłatywać

tnąc, rozdzielać na części


SJP.pl


rozpławiać

rozpławiać się - rzadko:
1. roztapiać się, rozpuszczać się;
2. entuzjastycznie wyrażać swoje pozytywne uczucia; rozpływać się


SJP.pl


rozpławowate

o cechach rozpławowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Rozpławowate ("Pontederiaceae") – rodzina roślin z rzędu komelinowców. Należy tu 9 rodzajów z 33 gatunkami. Zasięg tych roślin obejmuje lądy w strefie tropikalnej i subtropikalnej, a także obszary w północno-wschodniej Azji i znaczną część Ameryki Północnej (bez Kanady). Kilka gatunków sadzonych jest jako rośliny ozdobne, zwłaszcza w akwariach. Eichornia gruboogonkowa ("Eichornia crassipes") zwana „hiacyntem wodnym” jest uciążliwym chwastem wodnym w strefie tropikalnej.

Wikipedia


rozpławowaty

o cechach rozpławowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rozpłochowate

o cechach rozpłochowatych (rodzina paproci)


SJP.pl

Ro

Wikipedia


rozpłochowaty

o cechach rozpłochowatych (rodzina paproci)


SJP.pl


rozpłodek

przestarzale: rozmnażanie zwierząt produkcyjnych lub zarodowych w celu zwiększenia liczebności danego gatunku; rozpłód


SJP.pl


rozpłodnik

rozpłodowiec;
1. dorosły samiec zwierząt gospodarskich przeznaczony do rozpłodu; reproduktor;
2. pejoratywnie: osoba nadająca się wyłącznie do płodzenia dzieci


SJP.pl


rozpłodnić

rozmnożyć w celu zwiększenia liczebności jakiegoś gatunku; rozpłodzić


SJP.pl


rozpłodowiec

rozpłodnik;
1. dorosły samiec zwierząt gospodarskich przeznaczony do rozpłodu; reproduktor;
2. pejoratywnie: osoba nadająca się wyłącznie do płodzenia dzieci


SJP.pl


rozpłodowy

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony do rozpłodu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpłód mrz.

 czas. ubezpłodnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarodowy

Wiktionary


rozpłodzić

rozmnożyć w celu zwiększenia liczebności jakiegoś gatunku; rozpłodnić


SJP.pl


rozpłodówka

1. dorosła samica zwierząt gospodarskich przeznaczona do rozpłodu;
2. pejoratywnie: kobieta nadająca się wyłącznie do płodzenia dzieci


SJP.pl


rozpłukiwać

płucząc, rozpuszczać, rozmywać


SJP.pl


rozpłynięty

taki, który się rozpłynął


SJP.pl


rozpływ

rozpływanie się, rozpłynięcie się


SJP.pl


rozpływalność

→ rozpływalny


SJP.pl

Patrz:

rozpływalny

rozpływalny

dający się rozpłynąć


SJP.pl


rozpływanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozpływać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpływać

Wiktionary


rozpływać

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) daw. przest. odbijać od brzegu, odpływać

czasownik zwrotny niedokonany rozpływać się (dk. rozpłynąć się)

 (2.1) płynąc, udać się w różne strony; rozlać się na wszystkie strony (np. o łodziach)

 (2.2) o płynach: rozlewać się szeroko, w różne strony

 (2.3) przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły; roztapiać się

 (2.4) rozprzestrzeniać się w powietrzu lub w innym środowisku (np. o zapachu, świetle, dźwięku, bólu w ciele)

 (2.5) tracić ostrość konturów; stawać się niewidocznym, niewyraźnym (np. we mgle, w mroku)

 (2.6) sport. pływać w celu rozgrzewki

 (2.7) przen. wylewnie wyrażać swoje pozytywne uczucia; mówić o kimś lub o czymś z wielkim zachwytem i entuzjazmem

 (2.8) pot. iron. o pieniądzach, towarach: znikać w niewyjaśniony sposób

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) I oto, stanęliśmy w pozycji, którą bym nazwał „w rozkroku na dwóch rozpływających się łódkach”.

 (2.2) Czerwony tusz rozpływał się na białym arkuszu i zalał „Juden…”, pierwsze słowo, które zdążyłem wyrysować.

 (2.3) Nie miała kaloryferów, radia (…) masło rozpływało się na stole.

 (2.4) Tlenek węgla, którym wszyscy się zatruliśmy, rozpływał się po całym mieszkaniu, a nie tylko po niewielkiej łazience.

 (2.5) Wszystko rozpływało się w jakiejś świetlistej, tęczowej mgle.

 (2.6) Po ceremonii dekoracji musiał się rozpływać w drugim basenie (10 razy różnymi stylami po 50 metrów (…)).

 (2.7) Kasztelanowa rozpływała się nad nim i nieustannie go przed starostą wychwalała.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pływać, rozpłynąć się dk.

 rzecz. rozpływanie n., pływanie n., rozpływ m.

 przym. rozpływowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odbijać, odpływać, wypływać

 (2.2) rozlewać się, rozciekać się

 (2.3) roztapiać się, topić się, tajać

 (2.5) zacierać się, mętnieć, rozmazywać się, zamglić się, rozmywać się, zanikać

 (2.7) zachwycać się, upajać się, chwalić, ekscytować się

 (2.8) znikać, przepadać, ulatniać się

Wiktionary


rozpływność

→ rozpływny


SJP.pl

Patrz:

rozpływny

rozpływny

taki, który się rozpływa; rozpływający się


SJP.pl


rozpływowy

→ rozpływ


SJP.pl

Patrz:

rozpływ

rozpłód

1. rozmnażanie zwierząt produkcyjnych lub zarodowych w celu zwiększenia liczebności danego gatunku;
2. dawniej: płód, potomstwo, przychówek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rozmnażanie i uzyskiwanie potomstwa zwierząt hodowlanych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpłodowy

 czas. ubezpłodnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reprodukcja

Wiktionary


rozr.

skrót od: rozrywka, rozrywkowy


SJP.pl


rozrabiacki

dotyczący rozrabiactwa, rozrabiaczy


SJP.pl


rozrabiacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. osoba niespokojna i agresywna, skłonna do zakłócania spokoju, wywoływania zamieszania, wszczynania awantur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Robotnicy nie wybaczą prowokatorom i rozrabiaczom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabiaka m., rozrabiactwo n., rozrabianie n., rozróba ż., rozróbka ż.

:: fż. rozrabiaczka ż., rozrabiara ż.

 czas. rozrabiać ndk.

 przym. rozrabiacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. rozrabiaka, gw-pl|Poznań. wywijas, pot. przen. kogut; książk. awanturnik, zabijaka; daw. hałaburda, zawadiak

Wiktionary


rozrabiaka

(r. męski) mężczyzna wywołujący zamieszanie, zamęt, zakłócający spokój swoim zachowaniem; rozrabiacz, awanturnik, warchoł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ten kto rozrabia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nim drzwi od nyski się otworzyły, samochód otoczony już był przez grupę podwórkowych rozrabiaków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabiacz mos.

Wiktionary


rozrabianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozrabiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzraˈbʲjä̃ɲɛ, AS: rozrabʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozrabiać ndk.

 rzecz. rozrabiacz mos.

Wiktionary


rozrabiara

1. kobieta lubiąca psocić, dokazywać;
2. kobieta wywołująca kłótnie, snująca intrygi


SJP.pl


rozrabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozrobić)

 (1.1) kulin. mieszać składniki w celu uzyskania masy, ciasta, zaprawy

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (2.1) pot. powodować harmider, bałagan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabianie n., rozrabiacz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urabiać, wyrabiać

 (2.1) psocić

Wiktionary


rozrabowywać

rzadko: kradnąc, stopniowo zabierać wszystko


SJP.pl


rozrachować

dokonać rozrachunku


SJP.pl


rozrachowywać

obliczać szczegółowo, obliczając, rozważać dokładnie; wykalkulowywać


SJP.pl


rozrachunek

zestawienie rachunków; rozliczenie się z kimś


SJP.pl


rozradowanie

uczucie zadowolenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczuwanie radości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pięć minut później byłam z Wyjec pod prysznicem. Całowałam ją tak gwałtownie, jak nigdy dotąd, i ku własnemu szokowi, ale i rozradowaniu odkrywałam, że odpłaca mi się równie namiętnie.

Wiktionary


rozradowywać

1. sprawiać komuś wielką radować;
2. rozradowywać się - doznawać wielkiej radości


SJP.pl


rozradzać

rozradzać się - rozmnażać się biologicznie; rozpleniać się, rozrastać się


SJP.pl


rozraniać

kaleczyć, rozkrwawiać


SJP.pl


rozranić

rzadko:
1. przestarzałe: zranić, skaleczyć do krwi; rozkrwawić;
2. przenośnie: dotkliwie komuś dokuczyć, wywołać uczucie bólu, smutku; dotknąć


SJP.pl


rozrastanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozrastać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozrastać ndk.

Wiktionary


rozregulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozregulować.

 (1.2) zakłócenie normalnego działania jakiegoś systemu, układu, procesu, organizmu itd.

 (1.3) nieregularne funkcjonowanie urządzenia, przyrządu itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. regulacja ż., regulowanie n.

 czas. rozregulować dk., regulować ndk.

 przym. regulacyjny

Wiktionary


rozreklamowywać

rozpowszechniać, rozgłaszać za pomocą reklamy


SJP.pl


rozrodczość

Rozrodczość – zdolność populacji do wzrostu jej liczebności drogą rozrodu. Nie jest stałą i zależy od wielkości oraz składu populacji, oddziaływań między osobnikami i od warunków środowiska.

Wikipedia


rozrodczy

przymiotnik

 (1.1) związany z rozrodem; dotyczący rozrodu, rozmnażania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słonie afrykańskie osiągają wiek rozrodczy w 14-15 roku życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈrɔṭt͡ʃɨ, AS: rozroṭčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozród m., rozrodczość ż.

 czas. rodzić, wyradzać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płciowy, generatywny

Wiktionary


rozrodek

dawniej: ród, plemię, potomstwo; rozród


SJP.pl


rozrodowy

→ rozród


SJP.pl

Patrz:

rozród

rozrodzić

rozrodzić się - rozmnożyć się biologicznie; rozplenić się, rozrosnąć się


SJP.pl


rozrodzony

taki, który stał się liczny przez urodzenie się wielu potomków; rozrośnięty


SJP.pl


rozroić

1. w pszczelarstwie: zwiększyć liczbę uli przez podział pszczelich rodzin lub dopuszczenie do naturalnego rozmnażania;
2. dawniej o owadach: rozlecieć się rojami; wyroić się


SJP.pl


rozromansowany

dawniej: pobudzić do romansów, flirtów; rozflirtować


SJP.pl


rozromansować

rozromansować się - rzadko: zacząć romansować z kimś bez umiaru; rozflirtować się


SJP.pl


rozrost

1. w odniesieniu do roślin: rozrastanie się spowodowane rozwojem komórek;
2. osiągnięcie większych rozmiarów, większej liczby, ilości;
3. zwiększenie, rozszerzenie działalności w jakiejś dziedzinie, w jakimś zakresie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. zwiększenie rozmiaru tkanki lub organu wskutek zwiększenia się liczby komórek

Wiktionary

Ro

Wikipedia


rozrostowy

→ rozrost


SJP.pl

Patrz:

rozrost

rozrożek

rodzaj chrząszcza z rodziny kusakowatych; pałecznik


SJP.pl

Rozrożek, pałecznik ("Claviger") – rodzaj chrząszcza z rodziny kusakowatych, podrodziny Pselaphinae. Gatunkiem typowym jest "C. testaceus". Należy tu około 40 gatunków i podgatunków, zgrupowanych w dwóch podrodzajach, "Claviger" i "Clavifer". Chrząszcze te są wyspecjalizowanymi myrmekofilami, przystosowanymi do życia w mrowiskach i całkowicie zależnymi od swoich gospodarzy. Zasięg występowania rodzaju jest palearktyczny.

Wikipedia


rozrożka

rodzaj chrząszcza z rodziny kusakowatych; pałecznik


SJP.pl


rozruch

1. uruchomienie urządzenia technicznego;
2. faza przejściowa podczas uruchamiania zakładu, linii produkcyjnej itp.;
3. dawniej: zamieszanie, rozgardiasz, tumult; zamieszka;
4. rozruch produkcji:
a) rozpoczęcie działalności produkcyjnej w nowym lub przebudowanym zakładzie, wydziale itp.;
b) rozpoczęcie produkcji wyrobu o nowej konstrukcji lub technologii


SJP.pl

Rozruch – okres pomiędzy załączeniem zasilania od nieruchomego silnika elektrycznego do osiągnięcia wartości nominalnej stanu pracy, np. prędkości obrotowej.

Wikipedia


rozruchać

czasownik

 (1.1) rozruszać

 (1.2) daw. reg-pl|Kresy. obudzić, ocucić

czasownik zwrotny rozruchać się

 (2.1) rozruszać się

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dziura rozruchał się nieco i oprzytomniał po nocy, w dziwnym a rozszalałym milczeniu i bezruchu spędzonej.

Wiktionary


rozruchowy

1. związany z rozruchem;
2. służący do wprawiania w ruch urządzenia mechanicznego


SJP.pl


rozruchy

zamieszki, zaburzenia, starcia uliczne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) burzliwe manifestacje i starcia uliczne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zamieszki

Wiktionary


rozrusznik

1. urządzenie do uruchamiania silnika spalinowego;
2. rozrusznik serca - aparat pobudzający mięsień sercowy za pomocą bodźców elektrycznych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozrusznik serca w kardiologii;
  • Rozrusznik silnika w motoryzacji

Wikipedia


rozryw

rozciąganie czegoś, zazwyczaj jakiegoś materiału, do chwili jego pęknięcia; rozrywanie, rwanie


SJP.pl

Rozryw ("rozryw-trawa", "rozryw-ziele"), albo złodziejska trawa (serbski i macedoński: расковник, bułgarski: разковниче, wymawiane [rɐsˈkɔvnitʃɛ], rosyjski: разрыв-трава, polski: "rozryw") – w słowiańskim folklorze magiczna roślina. Według tradycji rozryw ma magiczne właściwości, otwierające i odkrywające zamknięte i zablokowane rzeczy. Jednak legendy twierdzą, że jest bardzo trudny do rozpoznania, a w niektórych wersjach są w stanie go znaleźć tylko niektóre chtoniczne zwierzęta.

Wikipedia


rozrywalny

możliwy do rozerwania


SJP.pl


rozrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozrywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wskaźniki wytrzymałości na rozrywanie zależą od długości i szerokości próbki. Wraz ze wzrostem długości badanej próbki maleje wytrzymałość na rozrywanie, co wynika z większego prawdopodobieństwa napotkania słabszego miejsca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozerwanie n.

 czas. rozrywać ndk., rozerwać dk.

Wiktionary


rozrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozerwać)

 (1.1) rwąc, rozdzielać na części

 (1.2) niszczyć, rozdzielając gwałtownie na strzępy

 (1.3) pot. brać coś szybko i bez opamiętania

 (1.4) pot. dawać relaks; prowadzić zabawę

czasownik zwrotny niedokonany rozrywać się (dk. rozerwać się)

 (2.1) ulegać rozdzielaniu poprzez rwanie się

 (2.2) ulegać gwałtownemu rozpadowi

 (2.3) pot. korzystać z zabawy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrywanie n., nierozerwalność ż.

 czas. rozerwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlastać, rozdzierać

 (1.2) rozszarpywać

 (1.3) rozchwytywać, rozgrabiać

 (1.4) zabawiać

 (2.1) rozdzierać się

 (2.2) eksplodować, pękać, wybuchać

 (2.3) zabawiać się

Wiktionary


rozryweczka

zdrobnienie od: rozrywka


SJP.pl


rozrywka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

Wiktionary

Rozrywka – działanie mające na celu dostarczenie przyjemności. Rozrywka może mieć charakter bierny, jak np. oglądanie filmu w kinie czy udział w spektaklu operowym lub aktywny, jak np. udział w grach towarzyskich.

Uprawianie sportu, hobby czy turystyki jest formą rozrywki, jednak często te formy są określane mianem rekreacji, gdyż wymagają aktywnego zaangażowania się, co odróżnia je od odpoczynku biernego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oglądanie dobrej komedii dostarczy ci dużo rozrywki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈrɨfka, AS: rozryfka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozrywkowy

 przysł. rozrywkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawa, reg. pozn. kintop

Wiktionary


rozrywkowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rozrywki

 (1.2) lubiący się bawić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radio pełniło wobec swoich odbiorców wiele funkcji. Obok informacyjnej - propagandową, obok oświatowej - rozrywkową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzrɨfˈkɔvɨ, AS: rozryfkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrywka, rozrywkowość

 przysł. rozrywkowo

Wiktionary


rozryć

rozgrzebać, zrobić wgłębienia


SJP.pl


rozrzewnienie

usposobić rzewnie; wzruszyć; rozczulić


SJP.pl


rozrzewnić

usposobić rzewnie; wzruszyć; rozczulić


SJP.pl


rozrzeźbiony

pokryty licznymi zagłębieniami, wypukłościami lub formami


SJP.pl


rozrzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozrzucać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʒuˈt͡sãɲɛ, AS: rozžucãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary


rozrzucać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozrzucić)

 (1.1) rzucać niedbale lub chaotycznie rzeczami

 (1.2) umieszczać coś na dużej przestrzeni w różnych miejscach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rolnik rozrzucał nasiona na polu.

 (1.2) Ośrodki rekreacyjne są rozrzucone po całym regionie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈʒut͡sat͡ɕ, AS: rozžucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rzucać, rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bałaganić

 (1.2) rozlokować

Wiktionary


rozrzucenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozrzucić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary


rozrzucić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozrzucać)

 (1.1) zob. rozrzucać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pański syn zdenerwował się, że Krysia nie chce z nim zatańczyć i rozrzucił wszystkim dzieciom zabawki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: rozžućić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary


rozrzut

Rozrzut, rozproszenie, rozsiew, dyspersja – zróżnicowanie wartości zmiennej, podstawowa (obok tendencji centralnej) charakterystyka próby, populacji statystycznej lub rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej.

Rozrzut jest tym większy, im bardziej te wartości odchylają się od tendencji centralnej. Najczęściej stosowanymi miarami rozrzutu są wariancja, odchylenie standardowe, rozstęp i odchylenie ćwiartkowe.

Wikipedia


rozrzutka

niewielka paprotka rosnąca na terenach górskich


SJP.pl

Rozrzutka ("Woodsia") – rodzaj roślin z rodziny rozrzutkowatych ("Woodsiaceae"). Obejmuje ok. 30 gatunków (w przypadku wyodrębnienia rodzaju "Physematium" Kaulf.) lub 54 gatunki w przypadku szerokiego ujęcia. Występują głównie w strefie umiarkowanej półkuli północnej oraz na obszarach górskich w strefie międzyzwrotnikowej. Są to w większości paprocie niewielkie, rosnące na skałach. W Polsce rosną trzy gatunki: rozrzutka alpejska "W. alpina", brunatna "W. ilvensis" i nadobna "W. pulchella".

Wikipedia


rozrzutnica

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta trwoniąca majątek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzucenie n., rozrzucanie n., rozrzutnik mos. mrz., rozrzutność ż.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

 czas. rozrzucać, rozrzucić

Wiktionary


rozrzutnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozrzutny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzutnik mos./mrz., rozrzutnica ż., rozrzucenie n., rozrzutność ż., rozrzucanie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

Wiktionary


rozrzutniej

stopień wyższy od przysłówka: rozrzutnie


SJP.pl


rozrzutniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozrzutny


SJP.pl


rozrzutnik

człowiek rozrzutny; utracjusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba trwoniąca majątek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) techn. maszyna służąca do rozrzucania rozdrobnionego materiału

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut mrz., rozrzutność ż., rzut mrz.

:: fż. rozrzutnica ż.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk., rzucać ndk., rzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marnotrawca, utracjusz

Wiktionary


rozrzutność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozrzutne; cecha tych, którzy są rozrzutni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jednym z najbardziej potrzebnych wydatków Tysona było dziewięć tysięcy miesięcznie na psychoanalityka, u którego leczył się z chorobliwej rozrzutności.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marnotrawstwo, utracjuszostwo

Wiktionary


rozrzutny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; także. będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marnotrawny, nieoszczędny, utracjuszowski, wystawny

Wiktionary


rozrząd

element silnika samochodowego odpowiedzialny za doprowadzanie mieszanki paliwowo-powietrznej i usuwanie spalin z cylindra


SJP.pl


rozróba

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. awantura, bijatyka, skandal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Policja ukarała mandatem grupę mężczyzn za wszczęcie rozróby w barze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈruba, AS: rozruba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabiacz mos., zdrobn. rozróbka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłótnia, burda, zadyma, bójka

Wiktionary


rozród

proces rozmnażania się


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fizj. zespół czynności organizmów żywych do wydania na świat potomstwa

Wiktionary

Rozród – jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do rozmnażania. U ewolucyjnie wyższych grup zwierząt jak stawonogi i kręgowce, rozmnażanie wiąże się z dodatkowymi procesami.

W związku z tym rozród można podzielić na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) są badania odległych następstw zarówno dla matki, jak i dla dziecka, które pozwolą na upewnienie się co do bezpieczeństwa technik rozrodu wspomaganego medycznie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrodczość ż.

 przym. rozrodczy

Wiktionary


rozróg

miejsce, w którym rozchodzą się dwa pasma górskie


SJP.pl

Rozróg – grupa lub masyw, w obrębie którego grzbiety rozchodzą się z najwyższego wzniesienia (punktu zwornikowego) w różnych kierunkach. Jeden z najbardziej typowych przykładów rozrogu stanowią Gorce.

Wikipedia


rozróża

wieloletnia roślina ozdobna z rodziny bignoniowatych


SJP.pl


rozróżek

glon z typu krasnorostów; rozróżka


SJP.pl


rozróżka

glon z typu krasnorostów; rozróżka


SJP.pl


rozróżkowate

rodzina krasnorostów


SJP.pl


rozróżnialność

możliwość dostrzeżenia różnicy między kimś a kimś lub czymś a czymś; odróżnialność


SJP.pl


rozróżnialny

dający się rozróżnić; odróżnialny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dający się rozróżnić, odróżnić

Wiktionary


rozróżnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozróżniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzruʒʲˈɲä̃ɲɛ, AS: rozružʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozróżnienie n., różnica ż., różność ż.

 czas. rozróżniać ndk., rozróżnić dk.

 przym. różny

 przysł. różnie

Wiktionary


rozróżniać

czasownik niedokonany

 (1.1) być świadomym różnic, dostrzegać różnice

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., rozróżnianie n., rozróżnienie n.

 czas. rozróżnić dk.

Wiktionary


rozróżnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozróżnić.

 (1.2) odmienne postrzeganie lub traktowanie

 (1.3) daw. brak jednomyślności, porozumienia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozróżniać, rozróżnić dk.

 rzecz. rozróżnianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgraniczenie

 (1.2) odmienność, różnica

 (1.3) nieporozumienie, niezgoda, waśń

Wiktionary


rozróżnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozróżniać)

 (1.1) dokonany od|rozróżniać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., rozróżnianie n., rozróżnienie n.

 czas. rozróżniać ndk.

Wiktionary


rozrąb

1. podział zwierzęcia rzeźnego na części; rozrąbanie;
2. pas wycięty w równowiekowym drzewostanie dla jego uodpornienia


SJP.pl


rozrąbanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozrąbać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozrąbać dk.

Wiktionary


rozrąbać

rąbiąc, przeciąć na części


SJP.pl

czasownik

 (1.1) rozbić siekierą na części, porąbać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem pójdziem, krew wroga wypijem,

:: Ciało jego rozrąbiem toporem:

:: Ręce, nogi gwoździami przybijem,

:: By nie powstał i nie był upiorem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈrɔ̃mbat͡ɕ, AS: rozrõmbać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrąbanie n.

 czas. rąbać, porąbać, narąbać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) porąbać

Wiktionary


rozsada

młoda roślina wyhodowana z nasienia, do czasu jej przesadzenia; sadzonka, flanca, flanc


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ogrod. roln. młode rośliny przeznaczone do sadzenia

 (1.2) daw. dział, porządek, klasa

 (1.3) daw. osada włościańska

Wiktionary

Rozsada – młode rośliny uzyskane po wysianiu nasion w szklarniach, inspektach, na rozsadnikach, przeznaczone do przesadzania na miejsca stałe. Rozsada stosowana jest m.in. w uprawie roślin ciepłolubnych. Poza tym pozwala na poprawę opłacalności produkcji rolnej – przygotowanie rozsad w odpowiednich warunkach (np. w szklarniach) pozwala zaoszczędzić miejsce (rozsady zajmują mniej miejsca niż rośliny uprawiane na stanowiskach docelowych w luźnej więźbie.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozsadzać, rozsadzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sadzonka, rosada, rozsadka, rozsadnik, wysadek, wysadka

Wiktionary


rozsadniczka

→ rozsadnik


SJP.pl

Patrz:

rozsadnik

rozsadnik

1. miejsce przeznaczone do produkcji rozsady, np. do hodowli drzew leśnych z wysianych nasion;
2. miejsce, źródło, z którego coś złego się szerzy;
3. źródło czegoś złego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ogrod. roln. wydzielone miejsce do tworzenia rozsad

Wiktionary


rozsadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsadzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsadzać ndk.

Wiktionary


rozsadzać

czasownik

 (1.1) sadzać osobno

 (1.2) sadzić osobno

 (1.3) detonować od środka

 (1.4) czuć silne odczucie wewnętrzne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsadzanie n., rozsadzenie n., rozsada ż.

Wiktionary


rozsadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsadzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsadzić, rozsadzać

Wiktionary


rozsadzić

czasownik

 (1.1) rozmnożyć roślinę dzieląc ją na części

 (1.2) popikować młode rośliny wyhodowane z nasion rosnące zbytgęsto

 (1.3) rozerwać coś, doprowadzić do eksplozji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem czy uda się mi rozsadzić tego kaktusa, ale wzięłam dwie szczepki.

 (1.2) Muszę dziś rozsadzić pomidory.

 (1.3) Lód rozsadził wczoraj w nocy beczkę z wodą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːad͡ʑit͡ɕ, AS: ro•saʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsadzać

 (1.1) rzecz. rozsadzanie

 (1.2) rzecz. rozsada, rozsadzanie

Wiktionary


rozsapany

taki, który się rozsapał


SJP.pl


rozsiadać

o grupie osób: zajmować miejsca siedzące


SJP.pl


rozsiadły

o grupie osób: zająć miejsca siedzące


SJP.pl


rozsiany

przymiotnik

 (1.1) rozmieszczony w pewnych odstępach od siebie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hipertekstowość oznacza, że treści dostępne w różnych, rozsianych po całym świecie bazach danych połączone są systemem aktywnych odnośników.

 (1.1) Las rzednieje na dobre i wstępujemy na odkryte miejsce, na którym widnieje kilkanaście mizernych szałasów, rozsianych w dalekich od siebie odstępach: to indiański obóz.

 (1.1) Tak, do Niemiec, na ich głębokie tyły, tam[,] wzdłuż Renu[,] rozsiane są kolosalne ogniska przemysłu chemicznego, tam kryje się zdradliwa, zabójcza dla nas tajemnica.

 (1.1) Soczysta zieleń traw i drzew kontrastuje z błękitem płynącej meandrami rzeki i licznych jezior rozsianych między kopulastymi wzgórzami o łagodnych stokach.

 (1.1) Konwencja tej książki daje mi możliwość mówienia o niektórych kwestiach z mojego tylko punktu widzenia. Będę korzystał z niego czasem w osobistych uwagach rozsianych na marginesach opisu poszczególnych wypadków i wypraw.

 (1.1) Rzadko rozsiane kępy drzew i krzewów pokrywały rozległy step, roślinność była tutaj jednak bujniejsza i bardziej różnorodna.

 (1.1) Piotr: — Miał w marcu urodziny. Zapytałem, czego mu życzyć. Powiedział, że chciałby zebrać swoich przyjaciół rozsianych po Polsce, Holandii, Francji, Anglii. Dziś mu się prawie udało.

 (1.1) Cudowne źródełka są zresztą ważnym elementem wielu innych sanktuariów maryjnych, rozsianych po całym świecie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siewca mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozproszony

Wiktionary


rozsiać

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozsiewać)

 (1.1) dokonany od|rozsiewać.

czasownik zwrotny dokonany rozsiać się (ndk. rozsiewać się)

 (2.1) dokonany od|rozsiewać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsianie n., rozsiew mrz., rozsiewacz mrz., siewca mos.

 czas. siać

Wiktionary


rozsiekiwać

1. ciąć na kawałki;
2. dawniej: tnąc, zadawać śmiertelne rany


SJP.pl


rozsiepać

rzadko: rozciąć, rozsiec, rozbić


SJP.pl


rozsiepywać

rzadko: rozcinać, rozbijać


SJP.pl


rozsierdzać

1. doprowadzać kogoś do gniewu, złościć, irytować
2. rozsierdzać się - wpadać w gniew, złość


SJP.pl


rozsierdzie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. gniew

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːɛrʲd͡ʑɛ, AS: ro•śerʹʒ́e

Wiktionary


rozsierdzić

1. rozgniewać, rozzłościć kogoś
2. rozsierdzić się - wpaść w gniew, rozgniewać się, rozzłościć się


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

 (1.1) przest. (dziś książk.) rozgniewać, zdenerwować

czasownik zwrotny niedokonany rozsierdzić się

 (2.1) przest. (dziś książk.) rozgniewać się, zdenerwować się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozsierdzona G. nakazała swym pomagierom nękać sąsiada telefonicznymi pogróżkami i żądać pieniędzy.

Wiktionary


rozsiewaczka

→ rozsiewacz


SJP.pl

Patrz:

rozsiewacz

rozsiewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozsiać)

 (1.1) siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni

 (1.2) być źródłem czego

 (1.3) czynić bardziej znanym

czasownik zwrotny niedokonany rozsiewać się (dk. rozsiać się)

 (2.1) zajmować dużą przestrzeń; być rozsiewanym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsiew mrz., rozsiewacz mrz., rozsiewanie n., siewca mos.

 czas. siać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozprzestrzeniać, rozrzucać, rozsypywać

 (1.2) przenosić, roztaczać, rozwiewać

 (1.3) rozpowszechniać

 (2.1) rozprzestrzeniać się

Wiktionary


rozsiewca

osoba, która coś rozsiewa, sieje; siewca, rozsiewacz


SJP.pl


rozsiewczy

→ rozsiewca


SJP.pl

Patrz:

rozsiewca

rozsiodłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsiodłać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsiodłać dk.

 rzecz. siodlarz mos.

Wiktionary


rozsiąpiony

taki, który się rozsiąpił


SJP.pl


rozsiąść

o grupie osób: zająć miejsca siedzące


SJP.pl


rozskakać

rozskakać się -
1. zacząć skakać i nie chcieć przestać;
2. potocznie: roztańczyć się;
3. nabrać wprawy w skakaniu;
4. skacząc, rozprzestrzenić się


SJP.pl


rozskakiwać

rozskakiwać się - nabierać wprawy w skakaniu


SJP.pl


rozsmarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsmarować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsmarowywać, rozsmarować dk.

Wiktionary


rozsmarowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsmarowywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsmarowywać ndk.

Wiktionary


rozsmarowywać

czasownik

 (1.1) rozprowadzać po czymś jakąś półpłynną substancję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dżem ma apetyczną, gęstą konsystencję, dzięki czemu łatwo i dobrze się rozsmarowuje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsːmarɔˈvɨvat͡ɕ, AS: ro•smarovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsmarowywanie n., rozsmarowanie n., smarowanie n., smar m.

 czas. rozsmarować, smarować

 przym. smarowny, smarowy

Wiktionary


rozsnuwacz

gatunek pająka z rodziny rozsnuwaczowatych


SJP.pl


rozsnuwaczowate

o cechach rozsnuwaczowatych (rodzina pająków)


SJP.pl

Rozsnuwaczowate (Scytodidae) – rodzina pająków z podrzędu Opisthothelae. W Polsce występuje jeden gatunek – rozsnuwacz plujący ("Scytodes thoracica").

Do rozsnuwaczowatych należy kilka rodzajów, z czego rodzaj "Scytodes", występujący na całym świecie jest najbardziej znany. Dotychczas opisano na świecie ok. 248 gatunków.

Wikipedia


rozsnuwaczowaty

o cechach rozsnuwaczowatych (rodzina pająków)


SJP.pl


rozsocha

pień drzewa rozdzielony widlasto na dwie odnogi; rosocha


SJP.pl


rozsochaty

dawniej: rosochaty (mający rozwidlenia)


SJP.pl


rozsprzedawać

sprzedawać kolejno wielu osobom; rozprzedawać


SJP.pl


rozsprzedać

sprzedać kolejno wielu osobom; rozprzedać


SJP.pl


rozspójnić

w teorii grafów: uczynić graf niespójnym


SJP.pl


rozsrożyć

1. bardzo rozgniewać, rozzłościć;
2. rozsrożyć się:
a) bardzo się rozgniewać, rozsierdzić;
b) o zjawiskach atmosferycznych, klęskach żywiołowych itp.: wystąpić z wielką siłą, gwałtownością


SJP.pl


rozstaj

miejsce, gdzie drogi się rozchodzą; rozdroże


SJP.pl

Rozstaj (niem. "Bei den Drei Grenzen") – góra (694 m n.p.m.) w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, we wschodniej części pasma Gór Sowich.

Wikipedia


rozstajny

w odniesieniu do kilku dróg, ulic itp.: rozchodzący się w różne strony, krzyżujący się


SJP.pl


rozstanie

1. rozłąka długa lub chwilowa;
2. moment, w którym ktoś się z kimś rozstaje


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozdzielenie dwóch lub więcej osób; zerwanie, zaprzestanie kontaktów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozstanie (Jodaeiye Nader az Simin) − irański film dramatyczny z 2011 roku w reżyserii Asghara Farhadiego
  • Rozstanie (Break Up) − amerykański film dramatyczny z 1998 roku w reżyserii Paula Marcusa
  • Rozstanie (La séparation) − francuski komediodramat z 1994 roku w reżyserii Christiana Vincenta
  • Rozstanie − polski film dramatyczny z 1960 roku w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa
  • Rozstanie – bollywoodzki film z 1997 roku w reżyserii Raja Kanwara

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozstanie odbyło się w środku tygodnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːtãɲɛ, AS: ro•stãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstaje

 czas. rozstać się, postawić

Wiktionary


rozstaniowy

→ rozstanie


SJP.pl

Patrz:

rozstanie

rozstany

potocznie: będący po rozstaniu z kimś


SJP.pl


rozstaw

1. odległość między poszczególnymi elementami;
2. porządek w jakim coś rozstawiono


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. odległość między poszczególnymi, podobnymi częściami układu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstawa ż., rozstawianie n., rozstawienie n.

 czas. stawiać, rozstawiać ndk., rozstawić dk.

 przym. rozstawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozstawa, rozstawienie

Wiktionary


rozstawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozstawiać)

 (1.1) dokonany od|rozstawiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstawianie n., rozstawienie n., rozstaw mrz.

 czas. postawić, rozstawiać ndk.

Wiktionary


rozstawny

1. ustawiony w różnych miejscach, w odpowiednich odległościach;
2. w sporcie: bieg rozstawny - bieg sztafetowy;
3. łatwy do rozstawienia, dający się rozstawić


SJP.pl


rozstoperczyć

rzadko o włosach, sierści: nastroszyć się, najeżyć się; rozjerzyć się


SJP.pl


rozstrajający

→ rozstrajać


SJP.pl

Patrz:

rozstrajać

rozstrajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozstrajać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrajać ndk.

 rzecz. strój mrz.

Wiktionary


rozstrojony

rozregulowany, wydający nieprawidłowe dźwięki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) muz. o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości

forma czasownika.

 (2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: rozstroić

Wiktionary


rozstrychnąć

dawniej: rozstrychnąć się - rozdzielić się, rozejść się, rozproszyć się; roztrychnąć się


SJP.pl


rozstrzał

dawniej: rozstrzelanie


SJP.pl


rozstrzelać

dawniej: rozstrzeliwać


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozstrzeliwać)

 (1.1) zabić kogoś, strzelając z broni palnej; dokonać egzekucji w ten sposób

czasownik zwrotny dokonany rozstrzelać się (ndk. rozstrzeliwać się)

 (2.1) zacząć intensywnie strzelać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sierpniu 1944 hitlerowcy rozstrzelali w Dzierwanach 13 mieszkańców Baranowa i Wierzbinek, w tym matkę z ośmiorgiem dzieci w wieku od 8 miesięcy do 11 lat.

 (1.1) Na miejscu Boldta kazałbym go rozstrzelać – pomyślał Kloss. Wiedział już teraz, kto chciał wykorzystać Ingrid dla uzyskania kontaktu z amerykańskim wywiadem.

 (1.1) To zdrajca! Rozstrzelać go!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrzelić, strzelać ndk.

 rzecz. strzał m., rozstrzelanie n., rozstrzelenie n., strzelanina ż.

Wiktionary


rozstrzelenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) w piśmie drukowanym: zwiększenie odstępów między wyrazami albo literami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstrzelanie n., rozstrzeliwanie n., strzelanina ż.

 czas. rozstrzelić dk., rozstrzeliwać ndk., rozstrzelać dk.

Wiktionary


rozstrzelić

czasownik dokonany

 (1.1) rozdzielić coś, zwiększyć odstępy między elementami czegoś

 (1.2) rozdzielić, rozproszyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest ponadkilometrowa droga, a zabudowa wzdłuż niej jest mocno rozstrzelona – wyjaśnia Zenon Norman, wójt gminy Piaski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːṭʃɛlʲit͡ɕ, AS: ro•sṭšelʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrzelać dk.

 rzecz. rozstrzelenie n., strzelanina ż.

Wiktionary


rozstrzygający

rozsądzać, np. spór


SJP.pl


rozstrzygalność

Rozstrzygalność (decydowalność) problemu matematycznego to następująca jego właściwość: istnieje algorytm, który oblicza odpowiedź na dowolne pytanie stawiane przez problem.

Problem może być nierozstrzygalny, jeśli jego rozstrzygalność prowadziłaby do powstania sprzeczności.

Wikipedia


rozstrzygalny

dający się rozstrzygnąć; rozwiązywalny, rozwiązalny


SJP.pl


rozstrzyganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozstrzygać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrzygać ndk., rozstrzygnąć dk.

 rzecz. rozstrzygnięcie n.

Wiktionary


rozstrzygać

rozsądzać, np. spór


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozstrzygnąć)

 (1.1) podejmować ostateczną decyzję po etapie rozważań

czasownik zwrotny niedokonany rozstrzygać się (dk. rozstrzygnąć się)

 (2.1) ulegać rozstrzyganiu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sądem szlacheckim był również sąd podkomorski, rozstrzygający spory graniczne między posiadaczami gruntów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstrzyganie/rozstrzygnięcie, rozstrzygający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) decydować, przesądzać, rozsądzać, sądzić, sędziować, zasądzać

 (2.1) decydować się

Wiktionary


rozstrzygnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozstrzygnąć.

 (1.2) praw. adm. akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego

 (1.3) praw. adm. część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej
  • rozstrzygnięcie sprawy sądowej
  • rozstrzygnięcie postępowania konkursowego
  • rozstrzygnięcie nadzorcze

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozstrzygać ndk., rozstrzygnąć dk.

 rzecz. rozstrzyganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) osnowa, sentencja

Wiktionary


rozstrzygnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozstrzygać)

 (1.1) dokonany od|rozstrzygać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːṭʃɨɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ro•sṭšygnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstrzyganie n., rozstrzygnięcie n.

Wiktionary


rozstrzępiak

rodzaj motyla nocnego


SJP.pl


rozstrzępiakowate

rodzina motyli nocnych


SJP.pl


rozstrzępiakowaty

o cechach rozstrzępiakowatych (rodzina motyli nocnych)


SJP.pl


rozstrzępiać

1. drzeć, szarpać brzeg tkaniny, ubrania; strzępić;
2. rozstrzępiać się - o tkaninie: szarpać się na brzegach; strzępić się


SJP.pl


rozstrzępić

1. podrzeć, poszarpać brzeg tkaniny, ubrania; postrzępić;
2. rozstrzępić się - o tkaninie: poszarpać się na brzegach; postrzępić się


SJP.pl


rozstrój

1. brak ładu, porządku;
2. potocznie: zaburzenia psychiczne lub zaburzenia układu nerwowego;
3. zaburzenia żołądkowe


SJP.pl


rozstąpiony

taki, który się rozstąpił


SJP.pl


rozstęp

1. odległość między jednym elementem jakiegoś układu a drugim;
2. rozstęp skórny - niewielka, podłużna blizna związana z zanikaniem sprężystości skóry


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. kosmet. powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;

 (1.2) wolna, pusta przestrzeń pomiędzy czymś

Wiktionary

Zobacz też: rozstępy (medycyna).

Rozstęp – różnica między największą i najmniejszą wartością cechy statystycznej w zbiorze (lub różnica między najwyższą i najniższą zaobserwowaną wartością zmiennej).

Rozstęp jest najprostszą z miar rozrzutu, mało precyzyjną, gdyż opiera się tylko na dwu zaobserwowanych wartościach zmiennej, a pozostałe wartości nie mają wpływu na jej wielkość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chce mieć rozstępy, nie wklepywać codziennie tony kremów, nie kąpać się w płatkach róży, nie używać perfum, które wulgarnie uwydatniają seksowność.

 (1.1) Dla każdej kobiety od oskarżeń o głupotę o wiele gorsze są rozstępy na skórze […].

Wiktionary


rozstępowy

→ rozstęp


SJP.pl

Patrz:

rozstęp

rozsunąć

1. rozłączyć coś (rzadziej kogoś) przylegającego do siebie, umieścić w pewnej odległości od siebie; odsunąć, rozstawić;
2. powiększyć powierzchnię czegoś przez wysunięcie, rozstawienie części składanej; rozłożyć, rozstawić;
3. rozsunąć się:
a) zostać odsuniętym od siebie;
b) zrobić środkiem przejście, ustąpić na boki; rozstąpić się


SJP.pl


rozsuw

w technice: rozsuwanie, rozsunięcie czegoś


SJP.pl


rozsuwalny

dający się rozsunąć


SJP.pl


rozsuwać

1. rozłączać coś (rzadziej kogoś) przylegającego do siebie, umieszczać w pewnej odległości od siebie; odsuwać, rozstawiać;
2. powiększać powierzchnię czegoś przez wysunięcie, rozstawienie części składanej; rozkładać, rozstawiać;
3. rozsuwać się:
a) być odsuwanym od siebie;
b) robić środkiem przejście, ustępować na boki; rozstępować się


SJP.pl


rozsychać

wysychając, pękać


SJP.pl


rozsynchronizować

spowodować utratę synchronizacji


SJP.pl


rozsyp

rozsypanie; rozsypywanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzad. sposób, w jaki coś zostało rozsypane

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsypywać

Wiktionary


rozsypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsypać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsypać dk.

Wiktionary


rozsypanka

nieuporządkowany zbiór elementów przeznaczony do ułożenia w odpowiedni sposób


SJP.pl


rozsypać

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozsypywać)

 (1.1) sypiąc, rozrzucić na daną powierzchnię

 (1.2) spowodować rozpad na drobne kawałki

czasownik zwrotny dokonany rozsypać się (ndk. rozsypywać się)

 (2.1) zostać rozsypanym

 (2.2) rozpaść się na drobne fragmenty

 (2.3) stracić członków zbiorowości poprzez rozejście się, rozbiegnięcie się w różne strony

 (2.4) ulec popsuciu się z upływem czasu

 (2.5) przen. ulec załamaniu emocjonalnemu

 (2.6) przen. przestać tworzyć więź międzyludzką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsypanie n.

 czas. rozsypywać

Wiktionary


rozsypiać

1. potocznie: czynić śpiącym;
2. rozsypiać się -
a) zaczynać czuć się mocno śpiącym;
b) zapadać w głęboki sen


SJP.pl


rozsypisko

rumowisko gruzów i odłamów skalnych, zwalisko


SJP.pl


rozsypiskowy

przymiotnik od: rozsypisko


SJP.pl


rozsypnik

przyrząd ułatwiający nasypywanie jagód do łubianek


SJP.pl


rozsypność

cecha czegoś dającego się łatwo rozsypać na jakiejś powierzchni


SJP.pl


rozsypny

1. mający postać drobnego materiału, który łatwo rozsypać na pewnej powierzchni; sypki;
2. złożony z nabojów połączonych ogniwami, które po wystrzale rozsypują się przez okienko wylotowe; rozsypkowy, rozsypowy


SJP.pl


rozsypowy

1. taki, którego budowa pozwala na rozrzucenie drobnego materiału na jakiejś powierzchni;
2. złożony z nabojów połączonych ogniwami, które po wystrzale rozsypują się przez okienko wylotowe; rozsypny, rozsypkowy


SJP.pl


rozsypywacz

maszyna do rozsypywania piasku lub soli na oblodzonych drogach; rozsypywarka


SJP.pl


rozsypywaczka

urządzenie do automatycznego napełniania pojemników substancjami sypkimi


SJP.pl


rozsypywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozsypywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsypywać ndk.

Wiktionary


rozsypywarka

maszyna do rozsypywania piasku lub soli na oblodzonych drogach; rozsypywacz


SJP.pl


rozsypywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozsypać)

 (1.1) sypiąc, rozrzucać na jakąś powierzchnię

 (1.2) powodować rozpadnięcie na drobne kawałki

czasownik zwrotny niedokonany rozsypywać się (dk. rozsypać się)

 (2.1) być rozsypywanym

 (2.2) rozpadać się na drobne części

 (2.3) tracić członków grupy poprzez rozchodzenie się, rozbieganie się w różne strony

 (2.4) ulegać psuciu się z upływem czasu

 (2.5) przen. ulegać załamaniu emocjonalnemu

 (2.6) przen. przestawać tworzyć więź międzyludzką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsyp mrz., rozsypanka ż., rozsypisko n., rozsypywacz mrz., rozsypywanie n.

 czas. rozsypać dk.

 przym. rozsypany, rozsypiskowy, rozsypny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozsiewać

 (2.1) rozsiewać się

 (2.2) kruszyć się, rozpadać się

 (2.3) rozpraszać się

 (2.4) rozpadać się, sypać się

 (2.5) załamywać się

Wiktionary


rozsył

w technice: rozsyłanie, np. rozsył światła


SJP.pl


rozsyłka

przestarzałe: rozsyłanie, wysyłanie czegoś lub kogoś


SJP.pl


rozszalować

usunąć szalunek


SJP.pl


rozszalowywać

usuwać szalunek


SJP.pl


rozszarpanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozszarpać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szarpać, rozszarpywać, rozszarpać dk.

Wiktionary


rozszarpywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozszarpywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szarpać, rozszarpywać ndk.

Wiktionary


rozszarpywać

czasownik niedokonany (dk. rozszarpać)

 (1.1) dzielić na części gwałtownie szarpiąc

 (1.2) głęboko ranić wskutek wybuchu

 (1.3) przen. udręczać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsʃarˈpɨvat͡ɕ, AS: rosšarpyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarpanie n., szarpnięcie n., rozszarpanie n., rozszarpywanie n.

 czas. szarpać ndk., szarpnąć dk., rozszarpać dk.

Wiktionary


rozszczekiwać

1. potocznie: rozpowiadać coś niepotrzebnie;
2. rozszczekiwać się -
a) o psie: zaczynać głośno szczekać;
b) potocznie o karabinach maszynowych: zaczynać strzelać, wydając miarowe trzaski;
c) zaczynać mówić głośno, hałaśliwie


SJP.pl


rozszczelniać

robić szczelinę, doprowadzać do utraty hermetyczności


SJP.pl


rozszczelnić

zrobić szczelinę, doprowadzić do utraty hermetyczności


SJP.pl


rozszczep

1. rozszczepienie (się); miejsce rozszczepione, rysa, rozpadlina
2. rozwidlona tyczka do zrywania owoców


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miejsce rozszczepione, rozszczepienie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczepianie n., rozszczepienie n.

 czas. rozszczepiać ndk., rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary


rozszczepialność

cecha czegoś dającego się rozszczepić


SJP.pl


rozszczepialny

dający się rozszczepić


SJP.pl


rozszczepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozszczepiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczep m., rozszczepienie n.

 czas. rozszczepiać ndk., rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary


rozszczepiać

czasownik niedokonany (dk. rozszczepić)

 (1.1) dzielić na elementy składowe

czasownik zwrotny niedokonany (dk. rozszczepić się)

 (2.1) dzielić się, rozpadać się na mniejsze elementy

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Tłum napiera na wrota cerkwi. Pod uderzeniami siekier drewno rozszczepia się na białe drzazgi i zamek ustępuje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈʃt͡ʃɛpʲjät͡ɕ, AS: rosščepʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszczep m., rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczepianie n., rozszczepienie n.

 czas. rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary


rozszczepienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozszczepić.

 (1.2) książk. rozszczep

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozszczepienie (psychologia)
  • rozszczepienie światła białego w pryzmacie
  • rozszczepienie jądra atomowego
  • rozszczepienie podniebienia (rozszczep podniebienia)
  • rozszczepienie (media)
  • bifurkacja

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczep m., rozszczepianie n.

 czas. rozszczepiać ndk., rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szczelina

Wiktionary


rozszczepkowate

o cechach rozszczepkowatych (rodzina grzybów)


SJP.pl

Rozszczepkowate ("Schizophyllaceae" Quél.) – rodzina grzybów znajdująca się w rzędzie pieczarkowców ("Agaricales").

Wikipedia


rozszczepkowaty

o cechach rozszczepkowatych (rodzina grzybów)


SJP.pl


rozszczepowy

→ rozszczep


SJP.pl

Patrz:

rozszczep

rozszczypywać

1. rozszczepiać na dwie części; rozpłatywać;
2. szczypiąc, rozdrabniać


SJP.pl


rozszemrywać

rzadko: rozszemrywać się - zaczynać szemrać bez umiaru


SJP.pl


rozszeptywać

1. sprawiać, że coś zaczyna szeptać;
2. rozszeptywać się - zaczynać uporczywie szeptać


SJP.pl


rozszerzadło

narzędzie chirurgiczne do rozszerzania kanału szyjki macicy; rozszerzacz


SJP.pl


rozszerzająco

→ rozszerzający


SJP.pl

Patrz:

rozszerzający

rozszerzalny

mogący się rozszerzać


SJP.pl


rozszerzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozszerzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsʃɛˈʒãɲɛ, AS: rosšežãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozszerzać ndk.

Wiktionary


rozszerzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozszerzyć)

 (1.1) czynić szerszym

 (1.2) zwiększać zasięg czegoś

czasownik zwrotny niedokonany rozszerzać się (dk. rozszerzyć się)

 (2.1) stawać się szerszym

 (2.2) zwiększać swój zasięg

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Po podboju Bizancjum Turcja ciągle się rozszerzała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈʃɛʒat͡ɕ, AS: rosšežać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszerzanie n., rozszerzenie n., rozszerzalność ż.

 czas. szerzyć

Wiktionary


rozszerzenie

w informatyce:
1. oznaczenie typu pliku komputerowego;
2. dodatek rozszerzający funkcjonalność aplikacji; plug-in, plugin, wtyczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) uczynienie szerszym

 (1.2) med. patologiczne powiększenie narządu

 (1.3) techn. moduł pozwalający na zwiększenie funkcjonalności urządzenia

 (1.4) inform. przyrostek nazwy pliku, zwykle trzyliterowy, wskazujący jego rodzaj;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozszerzenie (ang. extension) – ponadstandardowe możliwości języka programowania (zobacz: wtyczka)
  • rozszerzenie ciała (algebra)
  • rozszerzenie nazwy pliku
  • rozszerzenie (retoryka)
  • współczynnik rozszerzenia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Konsekwencją erozji jest zmniejszenie obiektu, zniknięcie wąskich gałęzi i małych obiektów, likwidacja szumu, rozszerzenie się „dziur” w niespójnym obszarze – przyjmują one kształt elementu strukturalnego.

 (1.4) Pliki te mają rozszerzenia *.swf […] i mogą być wyświetlane przez przeglądarki internetowe.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozszerzać, rozszerzyć

Wiktionary


rozszerzeniowy

→ rozszerzenie


SJP.pl

Patrz:

rozszerzenie

rozszerzony

przymiotnik

 (1.1) posiadający zwiększone możliwości

Wiktionary


rozszerzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozszerzać)

 (1.1) zwiększyć zasięg, rozmiar czegoś

czasownik zwrotny dokonany rozszerzyć się (ndk. rozszerzać się)

 (2.1) zwiększyć swój zasięg, rozmiar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zeszłym roku kierownictwo ośrodka wypoczynkowego postanowiło rozszerzyć swoją ofertę dla wczasowiczów.

 (1.1) Prowadzę księgarnię i chcę rozszerzyć działalność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszerzenie n.

 czas. szerzyć

Wiktionary


rozszlochać

rozszlochać się - zacząć gwałtownie płakać


SJP.pl


rozszlochiwać

rozszlochiwać się - zaczynać gwałtownie płakać


SJP.pl


rozszroniony

taki, który się rozszronił


SJP.pl


rozszumiały

taki, który rozszumiał się


SJP.pl


rozszycie

1. wszyć w coś wstawkę dla ozdoby lub w celu poszerzenia;
2. rozłączyć zszyte kartki papieru;
3. środowiskowo: rozdzielić przewody tworzące kabel


SJP.pl


rozszyfrować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozszyfrowywać)

 (1.1) odczytać kod zabezpieczający tajną informację, np. tekst zapisany szyfrem

 (1.2) odczytać tekst zapisany w nieznanym komuś języku lub systemie pisma

 (1.3) odczytać niewyraźnie zapisany tekst

 (1.4) odkryć coś, co było uprzednio nieznane lub niezrozumiałe

 (1.5) rozpoznać ukrywane przez daną osobę jej charakter lub zamiary

 (1.6) poznać tajny sposób działania organizacji lub osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żona pisarza Francine rozszyfrowała rękopis zaraz po śmierci męża i pokazała przepisany tekst Robertowi Gallimardowi.

 (1.2) Gdy Francuz Champollion (…) rozszyfrował hieroglify egipskie, a Niemiec Grotefend (…) wdarł się w arkana znaków klinowych, rozpoczęto odczytywanie tych dokumentów.

 (1.6) Policjanci bardzo szybko rozszyfrowali przestępców i odzyskali skradzione przedmioty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfrant mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odcyfrować, odkodować, odszyfrować, rozkodować, zdeszyfrować

 (1.4) rozwiązać; pot. rozgryźć

 (1.5) przejrzeć; pot. rozgryźć

 (1.6) rozpracować; pot. rozgryźć

Wiktionary


rozszywacz

1. urządzenie biurowe do usuwania zszywek;
2. urządzenie do usuwania klipsów antykradzieżowych z ubrań


SJP.pl

Rozszywacz – urządzenie do usuwania zszywek z plików papieru; opatentowane w 1969 roku przez Josepha A. Foitle.

Wikipedia


rozszywać

1. wszywać w coś wstawkę dla ozdoby lub w celu poszerzenia;
2. rozłączać zszyte kartki papieru;
3. środowiskowo: rozdzielać przewody tworzące kabel


SJP.pl


rozszyć

1. wszyć w coś wstawkę dla ozdoby lub w celu poszerzenia;
2. rozłączyć zszyte kartki papieru;
3. środowiskowo: rozdzielić przewody tworzące kabel


SJP.pl


rozsączać

1. sącząc, rozlewać;
2. rozsączać się - sącząc się, przenikać dokądś


SJP.pl


rozsączyć

1. sącząc, rozlać;
2. rozsączyć się - sącząc się, przeniknąć dokądś


SJP.pl


rozsądek

rozwaga, roztropność;
1. zdolność dojrzałego rozumienia świata, zjawisk, zależności między nimi, ludzi i spraw ludzkich;
2. skłonność do namysłu, refleksji przed działaniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) intelektualna cecha człowieka oznaczająca umiejętność działania i podejmowania decyzji;

Wiktionary

Rozsądek, zdrowy rozsądek (w różnych znaczeniach: nowołac. "sensus communis", ang. "common sense", niem. "Verstand") – pojęcie pojawiające się w filozofii współczesnej, zwłaszcza w wielu prądach brytyjskiej filozofii analitycznej, wyprowadzone z dawniejszej koncepcji "sensus communis" („zmysłu wspólnego”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój rozsądek często podpowiada mi rozwiązania problemów.

 (1.1) Ona kieruje się rozsądkiem w swoim życiu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːɔ̃ndɛk, AS: ro•sõndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., rozsądność ż.

 przym. rozsądny, rozsądkowy

 przysł. rozsądnie

 czas. rozsądkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztropność, rozwaga, logika, chłopski rozum

Wiktionary


rozsądkowy

→ rozsądek


SJP.pl

Patrz:

rozsądek

rozsądnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozsądny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeszcze rozsądniej, ciekawiej od strony konstrukcyjnej, zabezpieczono zespół napędowy przed emisją nadmiaru podczerwieni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ, AS: ro•sõndʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozsądny

 rzecz. rozsądek m., sąd m.

Wiktionary


rozsądniej

stopień wyższy od przysłówka: rozsądnie


SJP.pl


rozsądniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozsądny


SJP.pl


rozsądność

dawniej: rozsądek, rozwaga, roztropność;
1. zdolność dojrzałego rozumienia świata, zjawisk, zależności między nimi, ludzi i spraw ludzkich;
2. skłonność do namysłu, refleksji przed działaniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozsądne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozsądny

 rzecz. rozsądek m.

Wiktionary


rozsądny

1. taki, który działa z rozwagą, robi coś z rozsądkiem, zastanawia się przed podjęciem decyzji, rozpoczęciem działania; roztropny, rozważny, rozumny;
2. będący objawem czyjegoś rozsądku, np. rozsądny wyrok, plan


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ogół jesteś osobą zorganizowaną, rozsądną, z inicjatywą ale niekiedy masz tendencje do bezsensownego trwonienia czasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːɔ̃ndnɨ, AS: ro•sõndny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., rozsądek mrz., rozsądność ż.

 przysł. rozsądnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztropny, sensowny, trzeźwy, racjonalny

Wiktionary


rozsępić

rzadko: rozsępić się - rozchmurzyć się, rozweselić się


SJP.pl


rozsłocić

rozsłocić się - rzadko o słocie: nastąpić, zacząć się


SJP.pl


rozsłuchać

rozsłuchać się - zacząć słuchać i nie chcieć przestać


SJP.pl


rozsłuchiwać

rozsłuchiwać się - zaczynać słuchać i nie chcieć przestać


SJP.pl


roztajemniczać

dawniej: pozbawiać tajemniczości, sekretności; rozjaśniać, rozświetlać


SJP.pl


roztapiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. roztopić)

 (1.1) przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztopy nmos.

Wiktionary


roztargiwać

rozszarpywać, rozwichrzać, rozczochrywać


SJP.pl


roztargnienie

brak skupienia, nieuwaga


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztargać dk., roztargnąć dk.

 przym. roztargniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieostrożność, nieuwaga, roztrzepanie

Wiktionary


roztargniony

przymiotnik

 (1.1) nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Laura była tak roztargniona, że nie słyszała kilkakrotnie powtarzającego się dzwonka telefonu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ, AS: rostarʹǵńõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztargnienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozproszony, roztrzepany; gw. Śląsk Cieszyński spyrczany

Wiktionary


roztarty

1. trąc, rozprowadzić po powierzchni;
2. trąc, zmiażdżyć, rozgnieść coś;
3. dotykając jakąś część ciała, usunąć ból, zdrętwienie; rozmasować;
4. rozetrzeć się -
a) ulec rozdrobnieniu;
b) zostać rozprowadzanym po powierzchni;
c) dotykając jakąś część swojego ciała, usunąć ból, zdrętwienie;
d) dotykając jeden drugiego, usunąć ból, zdrętwienie;
e) o makijażu: stracić zarys, kontur


SJP.pl


roztańcować

roztańczyć; potocznie:
1. wywołać u kogoś chęć ciągłego tańczenia;
2. roztańcować się - zacząć tańczyć swobodnie, nabrać ochoty do tańca


SJP.pl


roztańcowywać

potocznie:
1. wywoływać u kogoś chęć ciągłego tańczenia;
2. roztańcowywać się - zaczynać tańczyć swobodnie, nabierać ochoty do tańca; roztańczać się


SJP.pl


roztańczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roztańczać.

Wiktionary


roztańczać

roztańczać się - zaczynać tańczyć swobodnie, nabierać ochoty do tańca; roztańcowywać się


SJP.pl


roztańczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roztańczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztańczyć

Wiktionary


roztańczony

1. wywołać u kogoś chęć ciągłego tańczenia; roztańcować;
2. potocznie: tańcząc, spowodować ustąpienie jakiejś dolegliwości;
3. roztańczyć się - zacząć tańczyć swobodnie, nabrać ochoty do tańca; roztańcować się


SJP.pl


roztańczyć

1. wywołać u kogoś chęć ciągłego tańczenia; roztańcować;
2. potocznie: tańcząc, spowodować ustąpienie jakiejś dolegliwości;
3. roztańczyć się - zacząć tańczyć swobodnie, nabrać ochoty do tańca; roztańcować się


SJP.pl

czasownik

 (1.1) przygotować ciało, osobę, zespół do tańca ćwiczeniami ruchowymi

czasownik zwrotny roztańczyć się

 (2.1) przygotować się do tańca ćwiczeniami ruchowymi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztańczenie n.

Wiktionary


roztentegować

żartobliwie: wykonać jakąś czynność wyrażaną czasownikiem z prefiksem roz-, np. rozrzucić, rozwalić


SJP.pl


rozterka

stan wewnętrznego rozdarcia, wahania z powodu konieczności dokonania wyboru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wewnętrzne rozdarcie wynikłe z konieczności podjęcia trudnej decyzji

Wiktionary


roztkliwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roztkliwiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztkliwiać

Wiktionary


roztkliwiać

1. wywoływać poruszenie, wzruszenie; rozczulać, wzruszać, rozrzewnia;
2. roztkliwiać się - stawać się czułym, serdecznym; rozczulać się, wzruszać się, rozrzewniać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. roztkliwić)

 (1.1) rozczulać, rozrzewniać, wprawiać w stan wzruszenia

czasownik zwrotny niedokonany roztkliwiać się (dk. roztkliwić się)

 (2.1) rozczulać się, stawać się czułym w stosunku do kogoś lub czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Przestań się nad sobą roztkliwiać i zacznij działać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztkliwianie n., roztkliwienie n.

Wiktionary


roztkliwienie

1. wywołać poruszenie, wzruszenie; rozczulić, wzruszyć, rozrzewnić;
2. roztkliwić się - stać się czułym, serdecznym; rozczulić się, wzruszyć się, rozrzewnić się


SJP.pl


roztkliwić

1. wywołać poruszenie, wzruszenie; rozczulić, wzruszyć, rozrzewnić;
2. roztkliwić się - stać się czułym, serdecznym; rozczulić się, wzruszyć się, rozrzewnić się


SJP.pl


roztocz

1. zwykle w liczbie mnogiej: drobne pajęczaki lądowe i wodne, pasożytujące na roślinach, zwierzętach lub ludziach;
2. organizm cudzożywny czerpiący pokarm z martwych szczątków organicznych; roztocze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. otwarta przestrzeń

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) arachn. drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (3.1) biol. organizm odżywiający się martwą materią organiczną

forma czasownika.

 (4.1) 2. os. rozk. od: roztoczyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niebo, jak sina roztocz morza — / Jak wyspy dalne, mglą się chmury.

 (2.1) Nauką o roztoczach jest akarologia.

 (3.1) Grzyby, będące roztoczami, wchłaniają płynną materię, rozłożoną dzięki trawieniu zewnętrznemu.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. roztaczanie n., roztoczenie n.

:: czas. roztaczać ndk., roztaczać się ndk., roztoczyć dk., roztoczyć się dk.

 (3.1)

:: rzecz. roztoczek mrz.

:: przym. roztoczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) saprotrof, roztocze

Wiktionary


roztoczański

przymiotnik od: Roztocze


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Roztocza, związany z Roztoczem, pochodzący z Roztocza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Turnicki Park Narodowy jest bezcennym ogniwem, uzupełniającym o tereny Pogórza obszary chronione w Bieszczadzkim i Roztoczańskim Parku Narodowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔstɔˈt͡ʃãj̃sʲci, AS: rostočãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Roztocze n.

Wiktionary


roztocze

roztocz;
1. organizm cudzożywny czerpiący pokarm z martwych szczątków organicznych;
2. dawniej: rozległy obszar, zwłaszcza pokryty wodą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) biol. organizm cudzożywny, którego pokarmem są martwe szczątki organiczne

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • roztocze – rząd małych pajęczaków (w liczbie pojedynczej roztocz, rodzaj męski)
    • roztocze kurzu domowego
  • Roztocze – kraina geograficzna
    • Roztocze Środkowe
    • Roztocze Wschodnie
    • Roztocze Zachodnie
  • Roztocze – dzielnica Biłgoraja
  • Roztocze – kolonia w Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno
  • Roztocze – nieistniejąca osada w Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów
  • s/y Roztocze – jacht
  • MS Roztocze – masowiec Polskiej Żeglugi Morskiej
  • roztocza

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. roztoczek mrz.

 przym. roztoczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztocz, saprofit

Wiktionary


roztoczek

grzyb pasożytniczy


SJP.pl


roztoczkowce

rząd grzybów z gromady lęgniowców


SJP.pl


roztoczkowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z gromady lęgniowców


SJP.pl


roztoczobójczy

zabijający roztocza


SJP.pl


roztoka

1. dolina górska wyżłobiona przez potok;
2. potok górski


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • roztoka – miejsce, w którym płynąca woda (potok) „roztacza się”, czyli (przy obserwacji od dołu cieku) dzieli na dwa (lub więcej) ramion. „Słownik języka polskiego” J. A. Karłowicza i in. podaje: 1. R...
  • Roztoka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Dobromierz
  • Roztoka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Żmudź
  • Roztoka – część wsi Wojakowa w woj. małopolskim, w pow. brzeskim, w gminie Iwkowa
  • Roztoka – wieś w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Łukowica
  • Roztoka – część wsi Lusławice w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Zakliczyn
  • Roztoka – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Zakliczyn
  • Roztoka – schronisko turystyczne w woj. małopolskim, w pow. tatrzańskim, w gminie Bukowina Tatrzańska
  • Roztoka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Leszno
  • Roztoka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Bircza
  • Roztoka – część wsi Dylągowa w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Dynów
  • Roztoka – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Przywidz

Wikipedia


roztoki

1. dolina górska wyżłobiona przez potok;
2. potok górski


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Roztoki – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Międzylesie
  • Roztoki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Sośno
  • Roztoki – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Jasień
  • Roztoki – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Tarnowiec
  • Roztoki – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie
  • Roztoki – część wsi Witów w powiecie tatrzańskim
  • Roztoki – potok, dopływ potoku Skawica Sołtysia
  • Roztoki – potok, dopływ Stryszawki
  • Roztoki (Розтоки) – wieś w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kosowskim
  • Roztoki Dolne

Wikipedia


roztokowy

→ roztoka


SJP.pl

Patrz:

roztoka

roztomaity

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. różny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyczepiali ją do sztyla, piknie oblykali i wieszali na nią roztomaite rzeczy.

Wiktionary


roztomiły

przymiotnik jakościowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kochany, najdroższy

Wiktionary


roztop

zwykle w liczbie mnogiej:
1. topnienie śniegów;
2. błoto, kałuże powstałe na skutek topnienia śniegów lub długotrwałych deszczów


SJP.pl


roztopiony

doprowadzić do stanu topnienia; topiąc rozpuścić


SJP.pl


roztopić

doprowadzić do stanu topnienia; topiąc rozpuścić


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. topić, roztapiać)

 (1.1) dokonany od|roztapiać. (albo topić)

czasownik zwrotny dokonany roztopić się

 (2.1) dokonany od|roztapiać się. (albo topić się)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przetrwały w budynku także machikuły – otwory do rzucania kamieni oraz lania wrzątku i roztopionej smoły na oblegających. To rzadkość w budowlach, które dotrwały do naszych czasów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈtɔpʲit͡ɕ, AS: rostopʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztopy nmos.

Wiktionary


roztopniały

1. przejść ze stanu stałego w płynny; stopnieć, roztopić się;
2. rozpuścić się w płynie;
3. zniknąć lub zmniejszyć się znacznie; stopnieć


SJP.pl


roztopnieć

1. przejść ze stanu stałego w płynny; stopnieć, roztopić się;
2. rozpuścić się w płynie;
3. zniknąć lub zmniejszyć się znacznie; stopnieć


SJP.pl


roztopowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z roztopem, dotyczący roztopu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztop mrz.

Wiktionary


roztopy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) meteorol. czas odwilży i topnienia śniegu

 (1.2) błoto i kałuże powstałe w skutek odwilży

forma rzeczownika.

 (2.1) plural|roztop.

Wiktionary

Roztopy – zjawisko na przedwiośniu, kiedy średnia dobowa temperatura powietrza przekroczy 0 °C. Trwa ono aż do całkowitego stopienia się zalegającej pokrywy śnieżnej i lodowej. Są jedną z przyczyn powodzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okresie roztopów zalewa nam piwnicę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztapianie n., roztop mrz., roztopienie n.

 czas. roztapiać ndk., roztopić dk.

 przym. roztopniały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwilż

Wiktionary


roztrenowany

przyzwyczaić organizm do zmniejszonego wysiłku fizycznego przez coraz mniej intensywny trening


SJP.pl


roztrenować

przyzwyczaić organizm do zmniejszonego wysiłku fizycznego przez coraz mniej intensywny trening


SJP.pl


roztrenowywać

przyzwyczajać organizm do zmniejszonego wysiłku fizycznego przez coraz mniej intensywny trening


SJP.pl


roztropek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) tylko w wyrażeniach osoba niewykształcona ale roztropna w postępowaniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztropność ż., nieroztropność ż.

 przym. roztropny, nieroztropny

 przysł. roztropnie, nieroztropnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrala

Wiktionary


roztropienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) śrpol. med. atak choroby, pojawienie się objawów choroby

Wiktionary


roztropnie

przysłówek

 (1.1) w sposób roztropny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłoby jednak roztropnie, by poddać ocenie dokonanie egzekucji w trybie doraźnym, tak samo jak kapitan, który stracił jednostkę, zawsze staje przed sądem wojennym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztropność ż., roztropek mos.

 przym. roztropny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważnie

Wiktionary


roztropniej

stopień wyższy od przysłówka: roztropnie


SJP.pl


roztropniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: roztropny


SJP.pl


roztropność

→ roztropny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) działanie z namysłem

Wiktionary

Roztropność – cnota moralna, która wyraża się umiejętnością dobierania właściwych środków prowadzących do celu. Jest zasadą doskonalenia postępowania człowieka.

Człowiek roztropny korzysta z rozumu, który powinien dostarczać elementów osądu czy też kryteriów oceny. Potrafi też zasięgnąć rady u innych.

Wikipedia

Patrz:

roztropny

Powiązane:

 przym. roztropny

 przysł. roztropnie

 rzecz. roztropek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrożność, rozsądek, rozwaga

Wiktionary


roztropny

rozważny, rozsądny;
1. działający z namysłem, rozsądkiem;
2. będący wyrazem czyjejś rozwagi, czyjegoś rozsądku, np. roztropne spojrzenie


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

 (1.2) świadczący o roztropności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konstytucjonaliście chodzi o roztropną troskę o dobro wspólne.

 (1.2) Jego roztropne słowa uspokoiły napiętą sytuację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztropek mos., roztropność ż.

 czas. roztropić dk.

 przysł. roztropnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bystry, mądry, odpowiedzialny, ostrożny, przezorny, rozsądny, rozważny

 (1.2) mądry, przemyślany, rozsądny

Wiktionary


roztruchan

wielki, ozdobny kielich, mający kształt zwierzęcia, używany dawniej do wznoszenia toastów i do dekoracji stołu


SJP.pl


roztrwanianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roztrwaniać.

Wiktionary


roztrwonić

lekkomyślnie stracić, przehulać majątek


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. roztrwaniać)

 (1.1) lekkomyślnie wydać pieniądze; nierozsądnie stracić majątek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrwoniciel mos., roztrwonienie n.

 czas. trwonić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przehulać

Wiktionary


roztryskiwać

rzadko: roztryskiwać się - tryskając, rozpraszać się; rozpryskiwać się


SJP.pl


roztrzaskać

czasownik przechodni dokonany (ndk. roztrzaskiwać)

 (1.1) silnym uderzeniem lub rzutem o twardą powierzchnię sprawić, że coś rozpada się na wiele drobnych kawałków

 (1.2) doprowadzić do poważnego urazu części ciała

czasownik zwrotny dokonany roztrzaskać się (ndk. roztrzaskiwać się)

 (2.1) rozpaść się na wiele kawałków

 (2.2) o części ciała: doznać poważnego urazu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To grał mały chłopczyk, który od dawna marzył o tym, aby mieć swoje skrzypce, aż wreszcie ojciec mu je sprawił. Któryś z żołnierzy podszedł do niego, wyrwał mu skrzypce i, uderzając o płot, roztrzaskał je na drobne kawałki.

 (1.2) Destylat zbożowy z dodatkiem ziół, przyrządzony według tajemnej wiedzy samozwańczego mnicha i szarlatana Grigorija Rasputina. Gdyby udało się precyzyjnie poznać jego skład, uczeni mogliby rozwiązać zagadkę niezwykłej żywotności brodatego oszusta, który przeżył otrucie cyjankiem, cztery rany postrzałowe i roztrzaskanie głowy drewnianą pałką.

 (2.1) (…) skierował samochód wprost na wąwóz za cmentarzem. Samochód runął w ten wąwóz z łoskotem i roztrzaskał się.

Wiktionary


roztrzaskiwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. roztrzaskać)

 (1.1) niedokonany od|roztrzaskać.

czasownik zwrotny niedokonany roztrzaskiwać się (dk. roztrzaskać się)

 (2.1) niedokonany od|roztrzaskać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Kiedy zamilknąć postanawia rodzic, dusza dziecka roztrzaskuje się na drobne kawałki – mogłabym przysiąc, że słychać wtedy dźwięk tłuczonego szkła.

Wiktionary


roztrzebiać

dawniej: poszerzyć obszar przez wykarczowanie przyległego lasu


SJP.pl


roztrzepanie

brak uwagi, roztargnienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roztrzepać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztrzepać dk.

 przym. roztrzepany

 rzecz. trzepacz mos./mrz.

Wiktionary


roztrzepaniec

potocznie: człowiek roztargniony


SJP.pl


roztrzepany

potocznie: nieumiejący się skupić; nieuważny, roztargniony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skłonny do nieuwagi i chaotyczności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lucjan jest zbyt roztrzepany do tej roboty.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztrzepać dk.

 rzecz. trzepacz mos./mrz., roztrzepanie n., roztrzepaniec mos., roztrzepanica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztargniony

Wiktionary


roztrzeplin

rodzaj roślin z rodziny mydleńcowatych


SJP.pl

Roztrzeplin, mydleniec ("Koelreuteria") – rodzaj roślin z rodziny mydleńcowatych. Obejmuje trzy gatunki, z których dwa rosną w Chinach (roztrzeplin wiechowaty "K. paniculata" i "K. bipinnata"), a trzeci – "K. elegans" – na Tajwanie i wyspach Fidżi. Roztrzeplin wiechowaty rośnie jako gatunek introdukowany i zdziczały na Półwyspie Koreańskim, w Japonii i Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia


roztrzepywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|roztrzepywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztrzepywać ndk.

 rzecz. trzepacz mos./mrz.

Wiktionary


roztrzeźwiać

1. przywracać do przytomności, trzeźwości; otrzeźwiać;
2. roztrzeźwiać się - doprowadzać się do przytomności, trzeźwości; otrzeźwiać się


SJP.pl


roztrzeźwić

1. przywrócić do przytomności, trzeźwości; otrzeźwić;
2. roztrzeźwić się - doprowadzić się do przytomności, trzeźwości; otrzeźwić się


SJP.pl


roztrząsacz

maszyna rolnicza równomiernie rozrzucająca obornik


SJP.pl


roztrząsać

czasownik przechodni niedokonany (dk. roztrząsnąć, roztrząść)

 (1.1) potrząsając, rozrzucać coś

 (1.2) rozpatrywać szczegółowo

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Planowano (…) pracę na następny tydzień, zgłaszano rozmaite propozycje i roztrząsano je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrząsanie n.

 przym. wstrząsający, roztrzęsiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) analizować, rozważać

Wiktionary


roztrzęsiony

1. pełen zdenerwowania, drżenia, napięcia; rozdrażniony, rozdygotany, napięty;
2. będący objawem zdenerwowania;
3. zniszczony lub podniszczony na skutek długiego używania; zdezelowany, uszkodzony, rozklekotany


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) silnie zdenerwowany, wstrząśnięty emocjonalnie lub fizycznie, wyraźnie poruszony, że aż drży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrzęsienie n.

 czas. roztrząsać ndk., roztrząsnąć dk., roztrząść dk.

 przym. wstrząsający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozdygotany, wstrząśnięty

Wiktionary


roztrąb

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. wylot blaszanego instrumentu dętego

forma czasownika.

 (2.1) rozk. zob. roztrąbić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔstrɔ̃mp, AS: rostrõmp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąba ż., trąbka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwięcznik, czara głosowa

Wiktionary


roztrąbiać

potocznie: rozgłaszać plotkę, pogłoskę, wieść


SJP.pl


roztrąbić

potocznie: rozgłosić plotkę, pogłoskę, wieść


SJP.pl


roztupać

1. potocznie: uderzając stopami lub kopytami, ugnieść, zniszczyć;
2. spowodować, że ktoś zaczął tupać (tańczyć);
3. roztupać się - zacząć tupać i nie chcieć przestać; roztańczyć się


SJP.pl


roztupywać

potocznie:
1. uderzając stopami lub kopytami, ugniatać, niszczyć;
2. rozluźniać chodzeniem lub ruchem;
3. roztupywać się -
a) zaczynać tupać i nie chcieć przestać;
b) rozluźniać się w trakcie tupania


SJP.pl


roztwarty

potocznie: gotowy do zmian lub zrozumienia kogoś; otwarty


SJP.pl


roztwarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. przechodzenie substancji stałej do roztworu w wyniku reakcji chemicznej z rozpuszczalnikiem (lub innym składnikiem roztworu);

Wiktionary

Roztwarzanie (rozpuszczanie chemiczne) – zjawisko chemiczne polegające na przechodzeniu substancji stałej do roztworu połączone z reakcją tej substancji z rozpuszczalnikiem lub innym składnikiem roztworu.

Przykładowym procesem jest roztwarzanie żelaza w kwasie solnym.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. roztwarzać ndk., roztworzyć dk.

 rzecz. roztwór mrz.

Wiktionary


roztworowy

→ roztwór


SJP.pl

Patrz:

roztwór

roztworzyć

rzadko: rozpuścić, rozcieńczyć


SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. roztwierać)

 (1.1) dokonany od|roztwierać.

czasownik dokonany (ndk. roztwarzać)

 (2.1) dokonany od|roztwarzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈtfɔʒɨt͡ɕ, AS: rostfožyć

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: czas. roztwierać ndk.

:: rzecz. roztwarcie n., roztworzenie n., roztwieranie n.

:: przym. roztworzysty

 (2.1)

:: czas. roztwarzać ndk.

:: rzecz. roztwór m., roztworzenie n., roztwarzanie n.

Wiktionary


roztwór

mieszanina jednorodna rozpuszczalnika i substancji rozpuszczanej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

Wiktionary

Roztwór – jednorodna mieszanina dwóch lub więcej związków chemicznych lub pierwiastków chemicznych. Skład roztworów określa się przez podanie stężenia składników. W roztworach zwykle jeden ze związków chemicznych jest nazywany rozpuszczalnikiem, a drugi substancją rozpuszczaną. Który z dwóch związków uznać za rozpuszczalnik, jest właściwie kwestią umowną, wynikającą z praktyki i tradycji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy w roztworze krystalicznym zajdą odpowiednie warunki, zaczyna formować się kryształ.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔstfur, AS: rostfur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztwarzanie n., roztworzenie n.

Wiktionary


roztwórczy

związany z roztworem chemicznym (np. prężność roztwórcza metalu)


SJP.pl


roztylice

Roztylice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Waśniów. Ma status sołectwa.

Wieś jest siedzibą sołectwa "Roztylice", w skład którego wchodzą również miejscowości Nagorzyce i Witosławice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia


roztyty

potocznie: taki, który się roztył; roztyły


SJP.pl


roztywać

roztywać się - bardzo przybierać na wadze


SJP.pl


roztyć

roztyć się - bardzo utyć, dużo przybrać na wadze


SJP.pl


roztęczać

ubarwiać, rozjaśniać kolorami tęczy, blaskiem słońca


SJP.pl


roztęczowywać

rzadko: rozkładać na kolory tęczy


SJP.pl


roztęskniać

1. wywoływać w kimś uczucie tęsknoty; roztkliwiać, rozrzewniać;
2. roztęskniać się - stawać się tęsknym; roztkliwiać się, rozrzewniać się


SJP.pl


roztęskniony

1. wywołać w kimś uczucie tęsknoty; roztkliwić, rozrzewnić;
2. roztęsknić się - stać się tęsknym; roztkliwić się, rozrzewnić się


SJP.pl


roztęsknić

1. wywołać w kimś uczucie tęsknoty; roztkliwić, rozrzewnić;
2. roztęsknić się - stać się tęsknym; roztkliwić się, rozrzewnić się


SJP.pl


roztłamsić

potocznie: rozgnieść coś miękkiego, rozdeptać


SJP.pl


rozum

zdolność myślenia, analizowania, wnioskowania i pojmowania; umysł; intelekt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Co mnie jednak dziwi najmocniej, — prawiła — to okoliczność, że na podobnych lalkach nie poznają się mężczyźni. Dla żadnej kobiety, począwszy od Wąsowskiej, kończąc na mojej pokojówce, nie jest to sekret, że w Ewelinie nie zbudził się jeszcze ani rozum, ani serce; wszystko w niej śpi…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzũm, AS: rozũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozumność ż., rozumowanie n., rozumienie n., zrozumienie n.

:: zdrobn. rozumek m.

 czas. rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny, rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umysł, mądrość, rozsądek, roztropność; stpol. smysł

Wiktionary


rozumek

nazwisko


SJP.pl


rozumice

Rozumice ( Rozumice, Rösnitz) – wieś położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Kietrz, na Płaskowyżu Prudnicko-Głubczyckim.

Wikipedia


rozumiejący

→ rozumieć


SJP.pl

Patrz:

rozumieć

rozumienie

dawniej: mniemanie, przekonanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozumieć.

 (1.2) zakres, w jakim ktoś coś rozumie

 (1.3) sposób pojmowania, sposób traktowania czegoś

Wiktionary

Os

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Test ma na celu sprawdzenie rozumienia materiału przez uczniów.

 (1.3) Jego rozumienie ich wzajemnych relacji z czasem zmieniło się.

 (1.3) Według tradycyjnego rozumienia abdukcja jest zwykłym sylogizmem, zawiera jednak pewną miarę niepewności, co jest sytuacją częstą nie tylko w myśleniu naukowym, ale w myśleniu w ogóle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: rozũmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrozumiałość ż., rozum m., rozumek m., rozumność ż., zrozumienie n., rozumowanie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny, rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary


rozumieć

1. pojmować, wiedzieć, uświadamiać coś sobie;
2. wykazywać zrozumienie dla kogoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zrozumieć)

 (1.1) pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

 (1.2) usłyszeć co zostało powiedziane

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryza papieru, którą wręczył mi gość, zaskoczyła mnie bardziej, niż jego zdziwił widok mojego ciała sauté. Mimo to wzięłam pakunek w ręce, a on poklepał mnie po pośladkach i mruknął: – Takie dupsko to rozumiem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: rozũmʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrozumiałość ż., rozum mrz., rozumek mrz., rozumność ż., zrozumienie n., rozumowanie n., rozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumować ndk., zrozumieć dk.

 przym. rozumny, rozumowy, dorozumiany

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pot. kumać, czaić, jarzyć, łapać, kapować

Wiktionary


rozumnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozumny, rozsądny, rzeczowy, sensowny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Należało rozumnie ocenić sytuację, podjąć decyzję i działać wedle tej ostatniej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈzũmʲɲɛ, AS: rozũmʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum mrz., rozumowanie n., rozumienie n., rozumność ż.

 czas. rozumować, rozumieć, zrozumiewać

 przym. rozumny, rozumowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrze, inteligentnie

Wiktionary


rozumniej

stopień wyższy od przysłówka: rozumnie


SJP.pl


rozumniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozumny


SJP.pl


rozumność

kierowanie się rozumem; rozsądek, rozwaga, roztropność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozumne; cecha tych, którzy są rozumni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum m., rozumek m., rozumienie n., zrozumienie n., rozumowanie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny, rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary


rozumny

1. mający rozum; rozsądny, mądry;
2. dawniej: dotyczący rozumu; rozumowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który ma wiedzę i rozsądek; także. świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈzũmnɨ, AS: rozũmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozumność ż., rozum mrz., rozumowanie n., rozumienie n., zrozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumować ndk., rozumieć ndk., zrozumieć dk.

 przym. rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądry, inteligentny, niegłupi; pot. z głową

Wiktionary


rozumowanie

sposób myślenia, dowodzenia czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wywód myślowy, sposób wnioskowania

 (1.2) odczasownikowy od|rozumować.

Wiktionary

Rozumowanie – proces myślowy polegający na uznaniu za prawdziwe danego przekonania lub zdania na mocy innego przekonania lub zdania uznanego za prawdziwe już uprzednio.

W znaczeniu potocznym rozumowanie poprawne to rozumowanie wymagające zastosowania reguł logiki, oraz uznanych za prawdziwe aksjomatów – np.: praw nauki (zobacz też paranauka), systemów prawnych, dogmatów religijnych, regulaminów, zasad kulturowych, obyczaju, tradycji, czy autorytetu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dowód matematyczny jest formalnym rozumowaniem, korzystającym z zasad logiki, aksjomatów, założeń twierdzenia i wcześniej udowodnionych twierdzeń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum m., rozumek m., rozumność ż., zrozumienie n., rozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary


rozumować

czasownik nieprzechodni niedokonany (brak dk.)

 (1.1) psych. rozpatrywać w myślach, wyciągając w tym czasie wnioski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum mrz., rozumowanie n., zrozumienie n., rozumienie n., rozumność ż.

 czas. rozumieć, zrozumiewać

 przysł. rozumnie

 przym. rozumny, rozumowy

Wiktionary


rozumowość

→ rozumowy


SJP.pl

Patrz:

rozumowy

rozumowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rozumem, dotyczący rozumu

 (1.2) wykorzystujący rozum

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) (…) Jest czymś oczywistym, także dla tych, którzy negatywnie oceniają wartość poznania rozumowego, że poznanie to jest charakterystyczne dla poznania filozoficznego, podczas gdy poznanie przez wiarę, jest domeną poznania teologicznego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrozumienie n., rozum mrz., rozumność ż., rozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć, rozumować ndk.

 przysł. rozumnie, rozumowo

 przym. rozumny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) umysłowy, intelektualny, mentalny, konceptualny

Wiktionary


rozwachlarzać

rzadko: rozpościerać na kształt wachlarza


SJP.pl


rozwadniać

czasownik

 (1.1) rozcieńczać coś wodą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wodowanie n., rozwodnienie n., woda ż.

 czas. rozwodnić dk.

 przym. wodny

Wiktionary


rozwadowianin

mieszkaniec Rozwadowa


SJP.pl


rozwadowianka

mieszkanka Rozwadowa


SJP.pl


rozwadowski

→ Rozwadów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Rozwadowski
  • Adolf Rozwadowski (1813-1871) – polski działacz emigracji polistopdadowej
  • Antoni Rozwadowski (1697-1772) – kasztelan halicki
  • Florestan Rozwadowski (1805-1873) – uczestnik powstania listopadowego i powstania węgierskiego w 1848, badacz Amazonki.
  • Gabriel Rozwadowski (1625-1693) – polski wojskowy, założyciel miasta Rozwadów
  • Gieorgij Rozwadowski (1904-1976) − rosyjski prawnik, emigracyjny poeta, publicysta
  • Jan Emanuel Rozwadowski (1872-1935) – polski polityk i działacz niepodległościowy, kuzyn Tadeusza
  • Jan Michał Rozwadowski (1867-1935) – polski językoznawca, profesor UJ, prezes PAU, brat Zygmunta, kuzyn Tadeusza
  • Jan Władysław Rozwadowski (1889-1940) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej
  • Jerzy Rozwadowski (1912-1999) – polski pisarz i dziennikarz
  • Józef Rozwadowski (1844-1937) – polski ichtiolog i filolog klasyczny
  • Józef Rozwadowski (1909-1996) – polski biskup

Wikipedia

Patrz:

Rozwadów

rozwadzić

przestarzale: rozdzielić kłócących się


SJP.pl


rozwadów

dzielnica Stalowej Woli


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozwadów – dzielnica Stalowej Woli, dawne miasto, założone w 1690 r.
  • Rozwadów – wieś w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Ulan-Majorat
  • Rozwadów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Sarnaki
  • Rozwadów – wieś obwód lwowski, rejonie stryjskim
  • Rozwadów – hromada wiejska w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego

Wikipedia


rozwadówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Rozwadówka – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Sosnówka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Sosnówka. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 339 mieszkańców i była drugą co do wielkości miejscowością gminy Sosnówka.

Wikipedia


rozwaga

1. zdolność trafnego, realnego oceniania sytuacji i właściwego wobec nich zachowania się, skłonność do namysłu, refleksji przed działaniem; rozsądek, roztropność, ostrożność, rozważność;
2. dawniej: zastanawianie się nad czymś, rozważanie czegoś, naradzanie się; namysł, rozważność;
3. w handlu: określona ilość towaru dodana do jakiejś jego wagi jako zrównoważenie jego ubytku, strat w czasie przewożenia, pakowania, ważenia itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej sytuacji zimna rozwaga to może być zbyt mało.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaɡa, AS: rozvaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk., rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie, nierozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztropność

Wiktionary


rozwalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwalać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwalać ndk.

Wiktionary


rozwalać

waląc, uderzając burzyć, niszczyć, rozbijać na kawałki, sprawiać, że coś się rozsypuje


SJP.pl


rozwalcarka

w technice: przyrząd służący do rozwalcowywania rur w kołnierzach i innych elementach łączonych z rurami na stałe


SJP.pl


rozwalina

dawniej: ruina, rumowisko


SJP.pl


rozwalisty

rzadko: taki, który się szeroko rozpościera; szeroki, rozległy, rozłożysty


SJP.pl


rozwalić

1. zburzyć uderzając;
2.otworzyć, rozłożyć niedbale;
3. potocznie: rozstrzelać


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozwalać)

 (1.1) dokonany od|rozwalać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvalʲit͡ɕ, AS: rozvalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwałka ż.

Wiktionary


rozwalony

1. zburzyć uderzając;
2.otworzyć, rozłożyć niedbale;
3. potocznie: rozstrzelać


SJP.pl


rozwar

kwiat, rozwar wielkokwiatowy


SJP.pl


rozwarcie

otworzyć (się)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przestrzeń zawarta pomiędzy częściami czegoś, co jest otwarte

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwieranie n.

 czas. łozewrzyć, ozewrzyć, ozewrzić, rozwierać ndk., rozewrzeć dk.

Wiktionary


rozwarczany

taki, który się rozwarczał


SJP.pl


rozwarowo

Rozwarowo – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Kamień Pomorski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Obszar miejscowości został włączony do obszaru specjalnej ochrony ptaków Bagna Rozwarowskie.

Wikipedia


rozwarstwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwarstwiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvarˈstfʲjä̃ɲɛ, AS: rozvarstfʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwarstwienie n., warstwa ż., warstewka ż., warstwica ż., uwarstwienie n.

 czas. rozwarstwiać ndk., rozwarstwić dk.

 przym. warstwowy

Wiktionary


rozwarstwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) podział na warstwy

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na to odmienne rozwarstwienie polszczyzny i czeszczyzny wpłynęła inna historia obu języków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwarstwianie n., warstwa ż.

 czas. rozwarstwiać ndk., rozwarstwić dk.

Wiktionary


rozwartokątny

taki, którego kąt jest rozwarty, większy niż 90 stopni, np. kątownik, trójkąt rozwartokątny


SJP.pl


rozwartość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rozwarte

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozwarty

 rzecz. rozwieranie n.

 czas. ozewrzić, ozewrzyć, łozewrzyć

Wiktionary


rozwarty

1. taki, który jest lekko rozchylony, np. rozwarte usta;
2. w matematyce: kąt rozwarty - kąt większy od kąta prostego, a mniejszy od półpełnego


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geom. o kącie: większy od prostego i mniejszy od półpełnego, o mierze pomiędzy 90° a 180°

forma czasownika.

 (2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: rozewrzeć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ozewrzić, ozewrzyć, łozewrzyć

 rzecz. rozwieranie n., rozwartość ż.

Wiktionary


rozwałek

1. potocznie: rozstrzelanie;
2. rozwałka sosnowa - brunatny pluskwiak, szkodnik lasów sosnowych; rozwałek sosnowy; korowiec sosnowy


SJP.pl


rozwałka

1. potocznie: rozstrzelanie;
2. rozwałka sosnowa - brunatny pluskwiak, szkodnik lasów sosnowych; rozwałek sosnowy; korowiec sosnowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. przen. rozstrzelanie, egzekucja

 (1.2) pot. przen. zły stan, złe samopoczucie, poczucie rozbicia wewnętrznego

 (1.3) pot. burzenie, rozwalenie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvawka, AS: rozvau̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwalić

Wiktionary


rozwałkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwałkować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wałek mrz.

 czas. rozwałkować

Wiktionary


rozwałkować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozwałkowywać)

 (1.1) rozpłaszczyć przez wałkowanie

 (1.2) pot. przen. rozwlec wypowiedź

czasownik zwrotny dokonany rozwałkować się (ndk. rozwałkowywać się)

 (2.1) ulec rozpłaszczeniu poprzez wałkowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poproś go, żeby rozwałkował ciasto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwałkowanie n., wałkowanie n., wałek mrz.

 czas. wałkować ndk., rozwałkowywać ndk., rozwałkowywać się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wywałkować

 (1.2) wywałkować

Wiktionary


rozwałkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwałkowywać.

Wiktionary


rozważalnia

rzadko: pomieszczenie, w którym dokonuje się ważenia towaru i dzielenia go na określone porcje


SJP.pl


rozważanie

1. książkowo: przemyśliwać jakąś sprawę, jakieś zagadnienie, zastanawiać się nad czymś, rozpatrywać coś; analizować;
2. w handlu: dzielić coś na części za pomocą wagi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozważać.

 (1.2) książk. wynik czyichś przemyśleń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozważanie tego wszystkiego przyprawiło mnie tylko o ból głowy.

 (1.2) Snuł długie rozważania, aż słuchacze posnęli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvaˈʒãɲɛ, AS: rozvažãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk., rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary


rozważać

1. książkowo: przemyśliwać jakąś sprawę, jakieś zagadnienie, zastanawiać się nad czymś, rozpatrywać coś; analizować;
2. w handlu: dzielić coś na części za pomocą wagi


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozważyć)

 (1.1) książk. zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

 (1.2) hand. dzielić coś na części, ważąc je

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-długo rozważałem czy warto tam pójść.ogg. Długo rozważałem, czy warto tam pójść.

 (1.2) Kiedy przyszła do mnie Halinka, właśnie rozważałam ten pyszny schabik, który przywiozła dla nas ciotka ze wsi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaʒat͡ɕ, AS: rozvažać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deliberować, przemyśliwać, rozpatrywać

Wiktionary


rozważenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozważyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk., rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary


rozważnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rozważny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozważność ż., rozważenie n., rozważanie n., rozwaga ż.

 przym. rozważny

 czas. rozważać, rozważyć

Wiktionary


rozważniej

stopień wyższy od przysłówka: rozważnie


SJP.pl


rozważniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozważny


SJP.pl


rozważność

rozwaga; rzadko:
1. zdolność trafnego, realnego oceniania sytuacji i właściwego wobec nich zachowania się, skłonność do namysłu, refleksji przed działaniem; rozsądek, roztropność, ostrożność;
2. dawniej: zastanawianie się nad czymś, rozważanie czegoś, naradzanie się; namysł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rozważne; cecha tych, którzy są rozważni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

 rzecz. rozwaga ż., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. rozważać, rozważyć, wyważyć

Wiktionary


rozważny

1. taki, który działa z rozwagą, robi coś z rozsądkiem, zastanawia się przed rozpoczęciem działania; przezorny, roztropny, rozsądny, racjonalny;
2. będący objawem czyjegoś rozsądku, czyjejś rozwagi, np. rozważna decyzja; sensowny, przemyślany, mądry


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) postępujący ostrożnie, z namysłem, rozwagą

 (1.2) świadczący o rozwadze, roztropności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niby, że chłopiec powinien być odważny a dziewczynka lękliwa, chłopiec ruchliwszy, dziewczynka spokojna, chłopiec lekkomyślny, dziewczynka rozważna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaʒnɨ, AS: rozvažny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć dk., rozważać ndk., rozważyć dk.

 przysł. rozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) roztropny

Wiktionary


rozważyć

1. książkowo: przemyśleć jakąś sprawę, jakieś zagadnienie, zastanowić się nad czymś, rozpatrzyć coś; przeanalizować;
2. w handlu: podzielić coś na części za pomocą wagi


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozważać)

 (1.1) zob. rozważać. (zastanawiać się)

 (1.2) zob. rozważać. (dzielić)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozważyłem wszystkie za i przeciw i postanowiłem zmienić pracę.

 (1.2) Dostałam dwa kilo tego pysznego schabu i rozważyłam na trzy równe porcje, dla mnie, dla Krysi i dla Halinki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaʒɨt͡ɕ, AS: rozvažyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemyśleć, rozpatrzeć

Wiktionary


rozweselacz

osoba lub rzecz wprawiająca w dobry humor


SJP.pl


rozweselająco

→ rozweselający


SJP.pl

Patrz:

rozweselający

rozweselanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozweselać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛsɛˈlãɲɛ, AS: rozveselãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozweselać, rozweselić

 przym. wesoły

 rzecz. weselnik mos.

Wiktionary


rozweselać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozweselić)

 (1.1) zob. rozweselić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛˈsɛlat͡ɕ, AS: rozveselać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozweselić dk., weselić się ndk.

 rzecz. rozweselacz m., rozweselenie n., rozweselanie n., wesele n., weselnik mos.

 przym. wesoły

 przysł. wesoło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbawiać, cieszyć, rozśmieszać, weselić

Wiktionary


rozweselenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozweselić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛsɛˈlɛ̃ɲɛ, AS: rozveselẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozweselić, rozweselać

 przym. wesoły

 rzecz. weselnik mos.

Wiktionary


rozweselić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozweselać)

 (1.1) sprawić, że ktoś jest wesoły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piotrek umie mnie rozweselić, nawet gdy mam doła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛˈsɛlʲit͡ɕ, AS: rozveselʹić

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt niedokonany rozweselać ndk.

 czas. weselić się ndk.

 rzecz. rozweselacz m., rozweselenie n., rozweselanie n., weselnik mos.

 przym. wesoły

 przysł. wesoło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbawić, ucieszyć, rozśmieszyć

Wiktionary


rozwełniony

dawniej: rozfalowany


SJP.pl


rozwełnić

rozwełnić się - dawniej: rozfalować się


SJP.pl


rozwiać

wiejąc, rozrzucić coś na wszystkie strony


SJP.pl


rozwibrowywać

1. rzadko: wprawiać w wibrowanie;
2. rozwibrowywać się - zaczynać intensywnie wibrować


SJP.pl


rozwichrzony

świadczący o braku równowagi wewnętrznej, o braku opanowania


SJP.pl


rozwidlenie

rozwidlić się - rozdzielić się na odnogi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po piętnastu minutach jazdy dojechaliśmy do rozwidlenia dróg w pięciu kierunkach.

 (1.1) W rozwidleniu gałęzi ptaki uwiły sobie gniazdo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ, AS: rozvʹidlẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. widły nmos., widelec m.

 czas. rozwidlać się

 przym. rozwidlony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgałęzienie, bifurkacja

Wiktionary


rozwidlić

rozwidlić się - rozdzielić się na odnogi


SJP.pl


rozwidlony

taki, który się rozwidlił, mający odnogi, odgałęzienia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rozdzielony na dwie lub więcej części

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. widelec mrz., widły lm., rozwidlenie n.

 czas. rozwidlić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgałęziony

Wiktionary


rozwiedziona

kobieta, która się rozwiodła; rozwódka


SJP.pl


rozwiedziony

taki, który się rozwiódł, uzyskał rozwód


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który się rozwiódł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) mężczyzna, który się rozwiódł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiedzenie n., rozwodzenie n., rozwód mrz., rozwódka ż.

 czas. rozwieść dk., rozwodzić ndk.

 przym. rozwodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rozwodnik

Wiktionary


rozwielitka

drobny stawonóg słodkowodny; dafnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. organizm planktonowy z rzędu wioślarek (nazwa systematyczna|Cladocera|ref=tak.), podgromady liścionogów (nazwa systematyczna|Phyllopoda|ref=tak.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głównymi filtratorami w zooplanktonie są wioślarki – rozwielitki i słoniczki.

 (1.1) Suszonych rozwielitek używam jako karmy dla ryb akwariowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲjɛˈlʲitka, AS: rozvʹi ̯elʹitka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dafnia

Wiktionary


rozwierak

przyrząd podobny do agrafki, stosowany przy wyjmowaniu haczyka z pyska ryby


SJP.pl


rozwieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwierać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwarcie n., rozwartość ż.

 czas. łozewrzyć, ozewrzyć, ozewrzić, rozwierać ndk., rozewrzeć dk.

 przym. rozwarty

Wiktionary


rozwierać

czasownik niedokonany (dk. rozewrzeć)

 (1.1) otwierać, szczególnie jeśli szeroko

 (1.2) rozkładać szeroko

czasownik zwrotny niedokonany rozwierać się (dk. rozewrzeć się)

 (2.1) otwierać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲjɛrat͡ɕ, AS: rozvʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwieracz, rozwierak, rozwieranie

 czas. rozewrzeć (się)

Wiktionary


rozwiercanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwiercać.

Wiktionary

Rozwiercanie – rodzaj obróbki wiórowej otworów walcowych, którego celem jest poprawienie dokładności wymiarowo-kształtowej oraz chropowatości obrabianych powierzchni. Stosuje się je do otworów wstępnie wywierconych, odkutych, czy odlanych. Rozwiercanie przeprowadza się za pomocą rozwiertaków, głównie na wiertarkach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. wiertło n., rozwiertak mrz., wiertarka ż., rozwiercenie n., wiertareczka ż.

 czas. rozwiercać ndk.

Wiktionary


rozwierka

komórka niewytwarzająca zarodników, występująca u grzybów podstawczaków; cystyda


SJP.pl


rozwiert

1. powiększenia otworu za pomocą wiertła;
2. otwór powiększony za pomocą wiertła


SJP.pl


rozwiertacz

1. urządzenie do powiększania średnicy otworów; rozwiertak, rozwiertarka;
2. przestarzale: pracownik obsługujący maszyny i urządzenia do pogłębiania otworów


SJP.pl


rozwiertak

1. urządzenie do powiększania średnicy otworów; rozwiertacz, rozwiertarka;
2. element urządzenia do powiększania średnicy otworów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. narzędzie do poszerzania otworów;

Wiktionary

Ro

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. wiercenie n., wiertarka ż., wiertnica ż., wiertnictwo n., zdrobn. wiertareczka ż., zgrub. wiertara ż., wiertniczy m., odwiert m., wiertnica ż., wwiercanie n., wwiercenie n., wiertnia ż., wiertło m., dowiercanie n., dowiercenie n., nawiercanie n., nawiercenie n., odwiercanie n., odwiercenie n., ponawiercanie n., przewiercanie n., przewiercenie n., wywiercenie n., wywiercanie n., rozwiercanie n., rozwiercenie n., zdrobn. wiertełko n.

 czas. wiercić ndk., dowiercić dk., dowiercać ndk., nawiercić dk., nawiercać ndk., odwiercić dk., odwiercać ndk., ponawiercać dk., przewiercić dk., przewiercać ndk., wywiercić dk., wywiercać ndk., wwiercić dk., wwiercać ndk., rozwiercić dk., rozwiercać ndk.

 przym. wiertniczy

 przysł. wiertniczo

Wiktionary


rozwiertarka

urządzenie do powiększania średnicy otworów; rozwiertak, rozwiertacz


SJP.pl


rozwiertek

chrząszcz z podrodziny korników, występujący w wielu gatunkach


SJP.pl


rozwiesić

powiesić wiele rzeczy w wielu miejscach


SJP.pl


rozwieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwieszać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwieszać

Wiktionary


rozwieszać

wieszać wiele rzeczy w wielu miejscach


SJP.pl

czasownik

 (1.1) wieszając rozkładać coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwieszanie n.

Wiktionary


rozwiewać

o wietrze: wiejąc, rozrzucać coś na wszystkie strony


SJP.pl


rozwieść

1. doprowadzić do czyjegoś rozwodu; rzadziej: udzielić rozwodu;
2. rozwieść się:
a) uzyskać rozwód, rozejść się ze współmałżonkiem;
b) rzadziej: omówić lub opisać kogoś, coś bardzo szczegółowo, rozwlekle


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozwodzić)

 (1.1) dokonany od|rozwodzić.

czasownik zwrotny dokonany rozwieść się (ndk. rozwodzić się)

 (2.1) dokonany od|rozwodzić się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Lecz gdy kobieta – a tak jest w przypadku większości kobiet – chce wyjść za mąż i, co dotyczy 30% kobiet, chce rozwieść się zgodnie z literą prawa i zasadami przyzwoitości, nie ma na to najmniejszej możliwości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód mrz., rozwodnik mos., rozwódka ż., rozwodzenie n., rozwiedzenie n., rozwiedziony mos., rozwiedziona ż.

 czas. rozwodzić ndk.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary


rozwieźć

przetransportować jakieś rzeczy w wybrane miejsca


SJP.pl


rozwijacz

1. urządzenie do rozprostowywania czegoś zwiniętego; rozwijarka;
2. dawniej: osoba zwiększający zasięg, intensywność czegoś albo ulepszająca coś


SJP.pl


rozwijająca

odwijać coś zapakowanego


SJP.pl


rozwijalny

o figurze stereometrycznej, powierzchni: dający się przekształcić na płaszczyznę z zachowaniem długości


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dający się rozwinąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mógłbyś mi przynieść rozwijalną taśmę mierniczą?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwijanie n., rozwój mrz.

 czas. rozwijać ndk.

Wiktionary


rozwijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwijać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲiˈjä̃ɲɛ, AS: rozvʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwój mrz., rozwinięcie n.

 czas. rozwijać ndk., rozwinąć dk.

 przym. rozwojowy, rozwinięty, rozwijalny

Wiktionary


rozwijarka

urządzenie do rozprostowywania czegoś zwiniętego; rozwijacz


SJP.pl


rozwijać

odwijać coś zapakowanego


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozwinąć)

 (1.1) rozprostowywać coś zwiniętego

 (1.2) rozpakowywać, odwijając opakowanie

 (1.3) kształtować w kimś pewną cechę, umiejętność

 (1.4) rozbudowywać

 (1.5) mówić więcej na jakiś temat

 (1.6) prowadzić długotrwałą operację o rosnącej skali

 (1.7) zwiększać zasób istniejącej wiedzy

 (1.8) wojsk. formować szyk

 (1.9) mat. przedstawiać w postaci sumy

 (1.10) mat. przedstawiać w postaci ułamka dziesiętnego;

 (1.11) o prędkości: osiągać

czasownik zwrotny niedokonany rozwijać się (dk. rozwinąć się)

 (2.1) rozprostowywać się

 (2.2) stawać się rozwiniętym z opakowania

 (2.3) o cechach charakteru lub umiejętnościach: zwiększyć swój potencjał

 (2.4) rozbudowywać się

 (2.5) o wątku w rozmowie: prowadzić do kolejnych wniosków

 (2.6) o operacji, działalności: stawać się coraz większą

 (2.7) wojsk. o jednostce bojowej: rozprzestrzeniać się według ustalonego planu

 (2.8) przechodzić kolejne stadia rozwoju

 (2.9) o kwiatach, pąkach: rozchylać się

 (2.10) mat. być przedstawianym w postaci sumy

 (2.11) mat. być przedstawianym w postaci ułamka dziesiętnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozwiń tapetę i sprawdź czy nie ma wad.

 (1.2) Starannie opakowywałam ten prezent prawie godzinę a ty go rozwijasz drąc papier na strzępy?

 (1.3) Rozwijaj pełną miłości dobroć względem wszystkich istot, bez rozróżniania.

 (1.4) W bieżącym roku firma szybko rozwijała swoją działalność na rynku europejskim.

 (1.4) Musimy dalej rozwijać te plany.

 (1.5) Ciekawe. Czy mógłbyś dalej rozwijać ten wątek?

 (1.6) Rozwijamy kampanię marketingu bezpośredniego dla naszego klienta.

 (1.6) Niemcy błyskawicznie rozwijali atak.

 (1.7) Nasz zespół rozwija teorię macierzy unimodularnych.

 (1.8) Samoloty rozwijały szyk bojowy.

 (1.9) Wzory skróconego mnożenia rozwijają wyrażenia postaci (a\pm b)^n

 (1.9) Funkcje można rozwijać np. w szereg Fouriera, albo Taylora.

 (1.10) Jeśli rozwijamy dziesiętnie liczby wymierne, dostajemy zawsze ułamek okresowy.

 (1.11) Ten samochód rozwija prędkość 250 kilometrów na godzinę.

 (2.1) Rulon rozwijał się na podłodze.

 (2.2) Prezent z wolna rozwijał się sam. Chyba był źle zawiązany.

 (2.3) Jej umiejętności komputerowe szybko się rozwijały.

 (2.4) Nasz biznes ładnie się rozwija.

 (2.5) Rozmowa rozwijała się w kierunku, który niezbyt mi odpowiadał.

 (2.6) Atak rozwijał się zgodnie z planem.

 (2.7) Armia bułgarska rozwijała się wzdłuż północnej granicy Grecji.

 (2.8) I jak się rozwija nasze maleństwo?

 (2.9) Zegar kwiatowy działa dzięki temu, że różne kwiaty rozwijają się o różnych godzinach.

 (2.10) Przedziałem zbieżności jest zbiór liczb rzeczywistych, więc funkcja rozwija się w szereg potęgowy w każdym punkcie swojej dziedziny.

 (2.11) Liczby niewymierne rozwijają się w ułamki nieokresowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲijät͡ɕ, AS: rozvʹii ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwijanie n., rozwinięcie n., rozwój m.

 czas. rozwinąć, porozwijać, zwijać

 przym. rozwinięty, rozwojowy, rozwijalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) otwierać, rozpakowywać, zdejmować opakowanie

 (1.4-5,7) poszerzać, uzupełniać

 (1.6) rozkręcać

Wiktionary


rozwikłać

1. rozpleść coś splątanego, zamotanego; rozsupłać, rozplątać;
2. znaleźć rozwiązanie czegoś zawikłanego; rozwiązać, rozgmatwać;
3. rozwikłać się:
a) o węźle, plątaninie itp.: zostać rozplątanym, rozsupłanym; rozsupłać się;
b) wyjaśnić się, rozwiązać się, rozgmatwać się


SJP.pl


rozwikływać

1. rozplątywać coś splątanego, zamotanego; rozsupływać;
2. szukać rozwiązanie czegoś zawikłanego; rozwiązywać;
3. rozwikływać się:
a) o węźle, plątaninie itp.: być rozplątywanym, rozsupływanym; rozsupływać się;
b) wyjaśniać się, rozwiązywać się


SJP.pl


rozwinięcie

odwinąć coś zapakowanego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwinąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲĩˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: rozvʹĩńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwijać ndk., rozwinąć dk.

 rzecz. rozwój mrz., rozwijanie n.

 przym. rozwojowy, rozwinięty

Wiktionary


rozwinięta

odwinąć coś zapakowanego


SJP.pl


rozwinięty

odwinąć coś zapakowanego


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który osiągnął odpowiedni stopień rozwoju, dobrze ukształtowany

 (1.2) o kwiatach, pączkach: taki, który się rozwinął

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieciak był bardzo rozumny i nad wiek rozwinięty.

 (1.2) Gościnną była, uprzejmą i wyglądała jak tylko co rozwinięty kwiat dzikiej róży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲĩˈɲɛ̃ntɨ, AS: rozvʹĩńẽnty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwój m., rozwijanie n., rozwinięcie n.

 czas. rozwijać ndk.

 przym. rozwojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaawansowany, rozbudowany

Wiktionary


rozwinąć

odwinąć coś zapakowanego


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozwijać)

 (1.1) dokonany od|rozwijać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak każde porównanie, porównanie homeryckie składa się z dwóch członów – drugi z nich (następujący po spójniku „jak”, „jako”, „jak gdyby” itp.) jest w porównaniu homeryckim obszernym, rozwiniętym obrazem, często stanowiącym samodzielny epizod fabuły utworu o dygresyjnym charakterze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: rozvʹĩnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwinięcie n., rozwój mrz., rozwijanie n.

 czas. rozwijać

 przym. rozwojowy

Wiktionary


rozwiośniać

rozwiośniać się - rzadko: stawać się wiosennym, nabierać cech wiosny


SJP.pl


rozwirować

1. wprawić w szybki ruch obrotowy;
2. rozwirować się - wprawić się w szybki ruch obrotowy


SJP.pl


rozwirowywać

1. wprawiać w ruch wirowy; rozkręcać;
2. rozwirowywać się - nabierać rozpędu w wirowaniu


SJP.pl


rozwiązalny

rzadko o problemie, zadaniu itp.: dający się rozwiązać, rozstrzygnąć; rozstrzygalny, rozwiązywalny


SJP.pl


rozwiązanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania

 (1.2) konsekwencja, wynik poszukiwań

 (1.3) zaprojektowanie lub zrealizowanie planów architektonicznych, artystycznych

 (1.4) poród, przyjście dziecka na świat

 (1.5) mat. wynik

 (1.6) przerwanie jakiejś działalności; rezygnacja z tworzonego wcześniej związku (lub relacji, grupy)

 (1.7) odczasownikowy od|rozwiązać.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozwiązanie akcji (literatura)
  • rozwiązanie akordu (muzyka)
  • rozwiązanie ciąży = poród
  • rozwiązanie optymalne
  • rozwiązanie ostateczne kwestii żydowskiej
  • rozwiązanie rekursji
  • rozwiązanie równania (matematyka) = pierwiastek równania

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobrym rozwiązaniem byłoby zakończenie tej działalności i usunięcie wszelkich jej przejawów, łącznie z zablokowaniem możliwości powrotu do obecnego, patowego stanu.

 (1.3) Wprowadziliśmy tu wiele nowatorskich rozwiązań, np. ten łuk nad oknem.

 (1.4) Kiedy rozwiązanie? Za dwa miesiące, właśnie wczoraj wybraliśmy łóżeczko.

 (1.5) To rozwiązanie nie zgadza się z tym podanym na końcu książki – przelicz powtórnie.

 (1.7) Strasznie mnie denerwuje rozwiązanie się sznurowadła, kiedy akurat się gdzieś spieszę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwiązywać ndk., rozwiązać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rezultat

Wiktionary


rozwiązać

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozwiązywać)

 (1.1) dokonany od|rozwiązywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To vox populi – zwłaszcza w medialnym wydaniu – wciąż pyta prezydentów, premierów, ministrów, parlamentarzystów, jak długo jeszcze będziemy czekali, zanim wreszcie rozwiążą się wszystkie polskie problemy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiązywanie n., rozwiązanie n.

 czas. rozwiązywać ndk.

Wiktionary


rozwiązywacz

narzędzie do rozwiązywania czegoś


SJP.pl


rozwiązywalny

1. o problemie, zadaniu itp.: dający się rozwiązać, rozstrzygnąć; rozstrzygalny, rozwiązalny;
2. o umowie, kontrakcie itp.: dający się rozwiązać, zerwać


SJP.pl


rozwiązywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwiązywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) będą dążyć w takim samym duchu do rozwiązywania problemów związanych z dobrami kultury i archiwaliami (…)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwiązywać, rozwiązać

Wiktionary


rozwiązywać

czasownik niedokonany

 (1.1) likwidować węzeł lub splątanie

 (1.2) likwidować pęta wiążące kogoś

 (1.3) dochodzić do wyniku zadania, testu

 (1.4) szukać sposobu usunięcia problemu

 (1.5) szukać odpowiedzi na zagadkę

 (1.6) likwidować instytucję lub organizację

 (1.7) likwidować zgromadzenie

 (1.8) praw. zakończyć umowę

 (1.9) zakończyć małżeństwo

czasownik zwrotny niedokonany

 (2.1) o suple, sznurze: przestawać być zawiązanym

 (2.2) o człowieku: przestawać być związanym

 (2.3) o problemie, trudnej sytuacji: znikać

 (2.4) o zagadce: ujawniać odpowiedź

 (2.5) o instytucji, organizacji: ulegać samolikwidacji

 (2.6) o zgromadzeniu: rozpraszać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Uczeń rozwiązywał zadanie przy tablicy.

 (1.3) Chcę siedzieć w domu, pić gorącą herbatę z cytryną i rozwiązywać krzyżówki.

 (1.4) Myślę, że inżynier chemik rozwiąże ten problem.

 (1.4) To w zabawie dzieci rozwijają empatię, uczą się negocjować, zawierać kompromisy oraz rozwiązywać konflikty.

 (1.5) Detektywi Scotland Yardu rozwiązują pozornie nierozwiązywalne tajemnice badając najdrobniejsze szczegóły na miejscu zbrodni.

 (1.6) Kiedy Chrystian III obejmuje władzę w 1536 roku, rozwiązuje norweską Radę Państwa, a Norwegia zostaje przekształcona z samodzielnego królestwa (pod rządami tego samego monarchy co Dania) w duńską prowincję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvat͡ɕ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiązanie n., półrozwiązanie n., rozwiązywanie n., rozwiązywalność ż.

 przym. rozwiązywalny

 czas. rozwiązać, porozwiązywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwiązywać

 (1.2) odwiązywać

 (1.6) kasować, likwidować, zamykać

Wiktionary


rozwiązłość

rozwiązły tryb życia; rozpusta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozwiązłe; cecha tych, którzy są rozwiąźli

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozwiązły

 przysł. rozwiąźle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpasanie

Wiktionary


rozwiązły

niemoralny, rozpustny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) niemoralny, rozpustny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szyfrant nie może mieć długów, przyjmować narkotyków ani prowadzić rozwiązłego trybu życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲjɔ̃w̃zwɨ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiązłość ż.

 przysł. rozwiąźle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frywolny, libertyński, nieprzyzwoity, obsceniczny, perwersyjny, rozpustny, sprośny, wulgarny, wyuzdany; pot. zbereźny, zboczony; przest. wszeteczny, nierządny, zdrożny, dekadencki, hulaszczy, rozpasany, upadły, zdemoralizowany, zdeprawowany, daw. gw. Poznań rozwiozły

Wiktionary


rozwiąźlej

stopień wyższy od przysłówka: rozwiąźle


SJP.pl


rozwiąźlejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozwiązły


SJP.pl


rozwlekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozwlekać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekłość ż., rozwleczenie n.

 czas. rozwlekać ndk., rozwlec dk.

 przym. rozwlekły

 przysł. rozwlekle

Wiktionary


rozwlekle

przysłówek

 (1.1) w sposób rozwlekły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekłość ż., rozwlekanie n.

 przym. rozwlekły

Wiktionary


rozwleklej

stopień wyższy od przysłówka: rozwlekle


SJP.pl


rozwleklejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozwlekły


SJP.pl


rozwlekłość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rozwlekłe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekanie n., rozwleczenie n.

 czas. rozwlekać ndk., rozwlec dk.

 przym. rozwlekły

 przysł. rozwlekle

Wiktionary


rozwlekły

przymiotnik

 (1.1) zawierający nadmiar treści, często niespójnej

 (1.2) ze zbyt długim czasem trwania

 (1.3) rozciągający się na znacznej przestrzeni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I znów nic się nie dowiem z rozwlekłej relacji teściowej.

 (1.2) Witold mówi w sposób tak rozwlekły, jak jakaś ciamciaramcia.

 (1.3) Zamiast lasu i dzikiej łąki na odziedziczonym przez Jolkę terenie znajdują się rozwlekłe nieużytki rolne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvlɛkwɨ, AS: rozvleku̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekłość ż., rozwlekanie n., rozwleczenie n.

 czas. rozwlekać ndk., rozlec dk.

 przysł. rozwlekle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgadany, niespójny, zawiły, dygresyjny

 (1.2) przeciągły, długotrwały, przewlekły, długo trwający, chroniczny

 (1.3) rozległy, szeroki

Wiktionary


rozwodniczka

→ rozwodnik


SJP.pl

Patrz:

rozwodnik

rozwodnik

mężczyzna, który się rozwiódł; rozwiedziony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna, który się rozwiódł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dopiero po dwudziestce dowiedziałam się, że mój tato był rozwodnikiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m.

:: fż. rozwódka ż.

 przym. rozwodowy

 czas. rozwieść, rozwodzić

Wiktionary


rozwodnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozwadniać)

 (1.1) dokonany od|rozwadniać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie podchodzi do mojego stolika, ale jeśli rozegrasz kilka rund, ludzie zaczną się interesować. A wtedy szefunio Elad przestanie się koło mnie kręcić i zastanawiać, czy powinien mnie znów skierować za bar, żebym robiła rozwodnione drinki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvɔdʲɲit͡ɕ, AS: rozvodʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 przym. wodny

 rzecz. wodowanie n.

 czas. rozwadniać

Wiktionary


rozwodowy

→ rozwód


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rozwodu

Wiktionary

Patrz:

rozwód

Przykłady

 (1.1) Na mojej sprawie rozwodowej czułem się jak jakiś najgorszy element aspołeczny. Sędzina mnie pyta, czy piłka nożna jest dla mnie ważniejsza niż moja żona.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m., rozwodnik m., rozwiedziony mos.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary


rozwodzić

1. doprowadzać do czyjegoś rozwodu; rzadziej: udzielać rozwodu;
2. rozwodzić się:
a) uzyskiwać rozwód, rozchodzić się ze współmałżonkiem;
b) rzadziej: omawiać lub opisywać kogoś, coś bardzo szczegółowo, rozwlekle


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) udzielać komuś rozwodu

czasownik zwrotny rozwodzić się

 (2.1) dokonywać rozwodu, uzyskiwać rozwód

 (2.2) mówić lub pisać o czymś rozlegle, ze szczegółami

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Przed chwilą miałem małe dziecko, a kobieta, z którą je miałem odchodzi, rozwodzimy się. I ona zabiera dziecko.

 (2.1) Teraz ludzie rozwodzą się na potęgę, czyli znów są singlami…. dla mnie to szok, ilu w Poznaniu jest singli…

 (2.2) Zanadto może długo rozwodzę się nad temi drobnostkami, wszakże trudno mi oderwać się od tych uroczych wspomnień, niepodobna mi kilką słowy zbyć najszczęśliwszą epokę mojego życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m., rozwodnik m., rozwódka ż., rozwodzenie n., rozwiedzenie n., rozwiedziony m., rozwiedziona ż.

 czas. rozwieść dk.; wodzić ndk., wieźć ndk.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary


rozwojowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rozwojowe; cecha tych, którzy są rozwojowi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozwojowy

 przysł. rozwojowo

Wiktionary


rozwojowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rozwoju

 (1.2) taki, który rozwija się, jest w danym stadium rozwoju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɔˈjɔvɨ, AS: rozvoi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rozwojowo

 rzecz. rozwojowość ż., rozwój m., rozwijanie n., rozwinięcie n.

 czas. rozwijać (się) ndk., rozwinąć (się) dk.

Wiktionary


rozwolnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. med. wydalanie luźnego lub wodnistego stolca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Surowa fasola zawiera lektyny, które mogą wywołać wymioty, nudności i rozwolnienie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wolnieć, rozwalniać ndk., rozwolnić dk.

 przym. wolny

 temsłow. wolno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biegunka, laksacja, posp. sraczka; gw. Górny Śląsk durchfal

Wiktionary


rozwora

1. drąg umieszczony podłużnie w wozie gospodarskim, łączący przednią i tylną część podwozia;
2. w budownictwie: pozioma belka odgraniczająca otwory drzwiowe i okienne w drewnianych ścianach lub dzieląca poziomo ściany na mniejsze pola; rygiel;
3. potocznie: człowiek gruby, otyły


SJP.pl


rozwoziciel

dawniej: osoba, która rozwozi coś


SJP.pl


rozwozicielka

kobieta, która rozwozi coś


SJP.pl


rozwozić

dostarczać osoby lub rzeczy w różne miejsca


SJP.pl


rozwrzaskliwy

dawniej: bardzo wrzaskliwy


SJP.pl


rozwydrzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wyjątkowo swobodne zachowanie świadczące o braku hamulców, rozpasanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woźna w naszym akademiku twierdzi, że rozwydrzenie studentek sięgnęło już zenitu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɨˈḍʒɛ̃ɲɛ, AS: rozvyḍžẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwydrzyć

 rzecz. wydrzę n., wydra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozzuchwalenie, rozpasanie

Wiktionary


rozwydrzony

potocznie: zuchwały, samowolny, nieznośny


SJP.pl


rozwywać

rozwywać się - zaczynać wyć na dobre


SJP.pl


rozwyć

rozwyć się - zacząć głośno wyć


SJP.pl


rozwzdychać

rozwzdychać się - zacząć wzdychać na dobre


SJP.pl


rozwzdychiwać

rozwzdychiwać się - rzadko: zaczynać wzdychać


SJP.pl


rozwód

sądowne rozwiązanie związku małżeńskiego na żądanie jednego lub obojga małżonków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) praw. rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

Wiktionary

Rozwód – rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Rozwód oprócz śmierci współmałżonka, uznania go za zmarłego i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo. Wśród rozwodów można wyróżnić dwa typy:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krystyna ciężko przeżyła rozwód rodziców.

 (1.1) Adam załamany rozwodem rodziców uciekł z domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzvut, AS: rozvut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwodnik m., rozwódka ż., rozwiedziony m., rozwiedziona ż., rozwiedzienie n., rozwodzenie n.

 czas. rozwodzić ndk., rozwieść dk.

 przym. rozwodowy, rozwiedziony

Wiktionary


rozwódka

kobieta, która się rozwiodła; rozwiedziona


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która się rozwiodła

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozwódka (film 1930)
  • Rozwódka (film 1954)
  • Rozwódka (operetka)
  • rozwód

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gośka dała się wygadać udręczonej świeżej rozwódce, nie przerywając, gdy ta ze szczegółami relacjonowała zajścia w sądzie i stoczony przed chwilą spór z matką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m., rozwodzenie n., rozwiedzenie n., rozwiedziony m., rozwiedziona ż.

:: fm. rozwodnik m.

 czas. rozwodzić ndk., rozwieść dk.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwiedziona

Wiktionary


rozwój

proces zmian, przeobrażeń, przechodzenia do stanów doskonalszych lub bardziej złożonych pod jakimś względem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu

 (1.2) następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy

 (1.3) proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rozwój iteratywny
  • rozwój prosty
  • rozwój złożony
  • okresy rozwojowe człowieka
  • rozwój fizyczny
    • rozwój prenatalny
      • rozwój embrionalny
    • rozwój psychoruchowy
  • rozwój psychiczny
    • rozwój psychoseksualny
  • rozwój osobowy
    • rozwój emocjonalny

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Chirurg nie zdecydował się na operację z powodu rozwoju nowotworu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzvuj, AS: rozvui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwijacz m., rozwijarka ż., rozwijalność ż., rozwinięcie n., rozwijanie n.

 czas. rozwijać ndk., rozwinąć dk.

 przym. rozwojowy, rozwinięty, rozwijalny

 przysł. rozwojowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) progres, rozwijanie się, postęp, ewolucja, doskonalenie (się)

Wiktionary


rozwór

1. drąg umieszczony podłużnie w wozie gospodarskim, łączący przednią i tylną część podwozia;
2. w budownictwie: pozioma belka odgraniczająca otwory drzwiowe i okienne w drewnianych ścianach lub dzieląca poziomo ściany na mniejsze pola; rygiel;
3. potocznie: człowiek gruby, otyły


SJP.pl


rozwórka

1. zdrobnienie od: rozwora;
2. przyrząd chirurgiczny, używany przy różnego rodzaju zabiegach do rozwierania zewnętrznych części ciała; rozwieracz


SJP.pl


rozwóz

proces rozwożenia czegoś, np. mleka


SJP.pl


rozwłókniarka

urządzenie do rozdrabniania materiałów włóknistych, np. drewna; defibrator


SJP.pl


rozwłókniać

1. rozdrabniać materiały włókniste; defibrować
2. rozwłókniać się - dzielić się na włókna


SJP.pl


rozwłóknić

1. dokonać defibracji
2. rozwłóknić się - rozdzielić się na włókna


SJP.pl


rozwścieczający

→ rozwścieczać


SJP.pl

Patrz:

rozwścieczać

rozwścieczać

czasownik niedokonany

 (1.1) doprowadzać do wściekłości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wściekłość ż.

 czas. rozwścieczyć dk.

 przym. rozwścieczony

Wiktionary


rozwścieczony

przymiotnik odczasownikowy

 (1.1) wyrażający przypływ wściekłości

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od rozwścieczyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwścieczanie n., rozwścieczenie n.

 czas. rozwścieczać ndk., rozwścieczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozsierdzony, wściekły

Wiktionary


rozwścieknięty

taki, który się rozwściekł; rozwścieczony


SJP.pl


rozwścieknąć

rozwścieknąć się - potocznie: wpaść w silny gniew; rozwściec się


SJP.pl


rozyna

imię żeńskie


SJP.pl

Rozyna – hrabina Almaviva, postać fikcyjna, stworzona przez Beaumarchais’go, centralna postać jego trzech komedii: "Cyrulik sewilski", "Wesele Figara" i "Wyrodna Matka". Wychowanica doktora Bartolo, żona hiszpańskiego hrabiego. Swoją sławę zawdzięcza przede wszystkim Mozartowi ("Wesele Figara)" i Rossiniemu ("Cyrulik sewilski").

Wikipedia


rozynek

nazwisko


SJP.pl


rozyniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rozyny lub z nią związany


SJP.pl


rozziew

występowanie po sobie dwóch samogłosek w sąsiadujących sylabach; hiatus; hiat


SJP.pl

Rozziew (hiatus, hiat) – sąsiedztwo dwóch samogłosek bądź wewnątrz wyrazu (na przykład "boa", "moa" – tak zwany hiatus wewnętrzny), bądź też na styku dwóch wyrazów (hiatus zewnętrzny). W wielu językach istnieje tendencja do unikania rozziewu, może być ona realizowana przez:

Wikipedia


rozzuć

przestarzałe: zdjąć obuwie


SJP.pl


rozzłacać

1. rozpromieniać złocistymi blaskami;
2. nadawać czemuś złoty kolor; ozłacać, złocić


SJP.pl


rozzłaszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozzłościć)

 (1.1) doprowadzać do złości

czasownik zwrotny niedokonany rozzłaszczać się (dk. rozzłościć się)

 (2.1) wpadać w złość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozzłaszczanie n.

 czas. rozzłościć

Wiktionary


rozzłocić

1. nadać złoty kolor, zabarwić na kolor złota;
2. rozzłocić się - pokryć się złotym kolorem


SJP.pl


rozzłoszczony

wyrażający złość, gniew; rozgniewany


SJP.pl


rozzłościć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozzłaszczać)

 (1.1) spowodować u kogoś złość

czasownik zwrotny dokonany rozzłościć się (ndk. rozzłaszczać się)

 (2.1) zacząć odczuwać złość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozzłoszczenie n.

 czas. rozzłaszczać ndk.

 przym. rozzłoszczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgniewać, rozjuszyć, rozwścieczyć, wkurwić, wkurzyć, wnerwić, zdenerwować

 (2.1) rozgniewać się, rozwścieczyć się, wkurwić się, wkurzyć się, wnerwić się, zdenerwować się

Wiktionary


rozćwierkiwać

potocznie:
1. rozpowiadać coś;
2. rozćwierkiwać się -
a) zaczynać żywo rozmawiać o czymś;
b) o ptaku: zaczynać głośno ćwierkać


SJP.pl


rozładowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozładować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ładować, rozładować dk.

Wiktionary


rozładować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozładowywać)

 (1.1) rozpakować coś, opróżnić z ładunku

 (1.2) fiz. elektr. pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem

 (1.3) przen. zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację

 (1.4) przen. uwolnić emocje, zwykle negatywne, dać upust popędom

czasownik zwrotny dokonany rozładować się (ndk. rozładowywać się)

 (2.1) fiz. elektr. o akumulatorze, kondensatorze, przewodniku, elektroskopie itp.: zostać pozbawionym ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem

 (2.2) przen. o nieciekawej atmosferze lub trudnej sytuacji: rozwiązać się, zakończyć się

 (2.3) przen. uwolnić swoje emocje, zwykle negatywne, dać upust własnym popędom; uspokoić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozładuj samochód, a ja w tym czasie zrobię obiad.

 (1.2) Nie mogłam zadzwonić, bo moja komórka była rozładowana.

 (1.2) Jeśli będziesz wciąż przeglądał zdjęcia, to rozładujesz telefon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzwaˈdɔvat͡ɕ, AS: rozu̯adovać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt niedokonany rozładowywać

 rzecz. rozładowanie n., rozładowywanie n., rozładunek m., rozładownia ż.

 czas. ładować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyładować

 (1.2) wyładować

 (2.2) wyładować się

 (2.3) wyładować się

Wiktionary


rozładowywacz

osoba zajmująca się rozładowywaniem


SJP.pl


rozładowywaczka

→ rozładowywacz


SJP.pl

Patrz:

rozładowywacz

rozładowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozładowywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzwadɔvɨˈvãɲɛ, AS: rozu̯adovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozładowywać, rozładować, ładować

Wiktionary


rozładowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozładować)

 (1.1) niedokonany od|rozładować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzwadɔˈvɨvat͡ɕ, AS: rozu̯adovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozładować, ładować

 rzecz. rozładowywanie n.

Wiktionary


rozładunek

opróżnianie czegoś z ładunku; wyładunek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rozładowywanie (czynność lub proces)

Wiktionary

Rozładunek – jedno z zadań realizowanych przy przyjmowaniu towarów. Rozładunek następuje z wykorzystaniem posiadanych środków transportu wewnętrznego (np. wózków unoszących prowadzonych) i urządzeń przeładunkowych. Na przebieg rozładunku ma wpływ postać ładunku, rodzaj środka transportu i typ frontu przeładunkowego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słyszałem, że szukają ludzi do rozładunku wagonów. Silny jesteś, to się nadasz.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozładować, ładować

 rzecz. wyładunek mrz.

Wiktionary


rozłajdaczony

1. rzadko: zrobić z kogoś łajdaka, sprawić, że ktoś zaczyna prowadzić niemoralny tryb życia; zdemoralizować, zgorszyć, zdeprawować;
2. rozłajdaczyć się - stać się łajdakiem, zacząć prowadzić niemoralny tryb życia; rozpuścić się, znikczemnieć, rozpaskudzić się


SJP.pl


rozłajdaczyć

1. rzadko: zrobić z kogoś łajdaka, sprawić, że ktoś zaczyna prowadzić niemoralny tryb życia; zdemoralizować, zgorszyć, zdeprawować;
2. rozłajdaczyć się - stać się łajdakiem, zacząć prowadzić niemoralny tryb życia; rozpuścić się, znikczemnieć, rozpaskudzić się


SJP.pl


rozłam

podzielenie się całości na wiele części


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) utrata jedności

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłamanie n., rozłamek mrz., rozłamowiec mos., rozłamywanie n.

 czas. rozłamać dk., rozłamywać ndk.

 przym. rozłamowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podział, rozbrat, rozdział, rozdzielenie się

Wiktionary


rozłamowiec

1. członek stronnictwa utworzonego poprzez rozłam jakiejś organizacji, partii politycznej itp.;
2. zwolennik wprowadzenia rozłamu w łonie jakiejś organizacji, partii politycznej itp.


SJP.pl


rozłazino

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rozłazino – wieś w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Łęczyce
  • Rozłazino – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo
  • Rozłazino – dawna gmina wiejska w woj. gdańskim (dzisiejsze woj. pomorskie)
  • Rozłazino – dawna gromada w woj. gdańskim
  • Rozłazino – nieczynny przystanek kolejowy w Rozłazinie, w woj. pomorskim

Wikipedia


rozłazić

potocznie: rozchodzić;
1. rozluźnić buty przez chodzenie w nich;
2. rozruszać mięśnie, zesztywniałą część ciała przez chodzenie


SJP.pl


rozłobuzowywać

rozłobuzowywać się - zaczynać łobuzować bez umiaru


SJP.pl


rozłoga

1. rozległy, pusty teren; rozłóg;
2. pęd boczny roślin będący organem rozmnażania wegetatywnego; wić, rozłóg;
3. w łowiectwie: rozstaw łopat w porożu jakiegoś zwierzęcia


SJP.pl

Rozłoga (niem. "Zehnhäuser") – część miasta Wałbrzycha, położona w jego zachodniej części, w rejonie ulicy Dąbrowskiego.

Rozłoga to dawniej samodzielna miejscowość. W latach 1945–50 wchodziła w skład miasta Biały Kamień w powiecie wałbrzyskim. 1 stycznia 1951 wraz z Białym Kamieniem włączona do Wałbrzycha.

Wikipedia


rozłogowy

przymiotnik

 (1.1) bot. posiadający rozłóg

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłóg

Wiktionary


rozłożek

rodzaj grzybów z rzędu pleśniakowców


SJP.pl


rozłożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozłożyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkładać, rozłożyć

 przym. rozłożysty

 rzecz. rozkładanka ż.

Wiktionary


rozłożystszy

stopień wyższy od przymiotnika: rozłożysty


SJP.pl


rozłożysty

rozłożony szeroko, na dużym obszarze


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) znacznie rozpostarty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Orzeł wielki, o skrzydłach rozłożystych / i długich piórach, / pokryty pstrym pierzem, / przyleciał nad Liban / i zabrał wierzchołek cedru.

 (1.1) Ambrowce tworzą rozłożyste systemy korzeniowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłożenie n.

 czas. rozkładać ndk., rozłożyć dk.

 przym. rozkładany

Wiktionary


rozłożyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozkładać)

 (1.1) postawić coś złożonego w swej okazałości

 (1.2) położyć jeden obok drugiego

 (1.3) podzielić coś na mniejsze części, odcinki, składowe

 (1.4) wydobyć elementy składowe z określonej całości

 (1.5) doprowadzić do zgnicia

 (1.6) ustawić kilka rzeczy daleko od siebie

czasownik zwrotny dokonany rozłożyć się (ndk. rozkładać się)

 (2.1) zająć jakiś teren

 (2.2) umiejscowić się szeroko

 (2.3) przybrać pozycję poziomą

 (2.4) ulec podziałowi na mniejsze składowe

 (2.5) zostać podzielonym na poszczególne części, odcinki, etapy, itp.

 (2.6) podupaść na zdrowiu

 (2.7) podupaść moralnie czy materialnie

 (2.8) ulec zgniciu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bezdomny spał na kartonach rozłożonych obok śmietnika.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłożenie n., rozkładanka ż.

 przym. rozkładany, rozłożysty

 czas. rozkładać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwinąć, rozpostrzeć, rozszerzyć

Wiktionary


rozłożyściej

stopień wyższy od przysłówków: rozłożysto, rozłożyście


SJP.pl


rozłucki

nazwisko


SJP.pl


rozłup

1. roślina z rodziny baldaszkowatych; babia sól;
2. dawniej: rozpadlina; szpara;
3. dawniej: grabież, rabunek


SJP.pl


rozłupać

czasownik

 (1.1) otworzyć orzech

 (1.2) podzielić na części

Wiktionary


rozłupek

suchy owoc niektórych roślin, zawierający jedno nasienie


SJP.pl

Rozłupek ("Schistidium" Bruch & Schimp.) – rodzaj mchu należący do rodziny strzechwowatych ("Grimmiaceae"). Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, Europie, Azji, Australii, na wyspach atlantyckich, wyspach Australii i Oceanii i Antarktyce.

Wikipedia


rozłupka

suchy owoc niektórych roślin, zawierający jedno nasienie


SJP.pl


rozłupnia

w botanice: rodzaj owocu suchego, pękającego na części jednonasienne (rozłupki)


SJP.pl

Ro

Wikipedia


rozłupywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozłupać)

 (1.1) uderzając lub naciskając silnie, powodować pękanie czegoś twardego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozłupywał drewno przez całą godzinę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłupywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbijać, rozwalać

Wiktionary


rozłóg

rozłoga;
1. rozległy, pusty teren;
2. pęd boczny roślin będący organem rozmnażania wegetatywnego; wić


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. wydłużone pędy niektórych roślin, które płożą się – pod lub tuż nad powierzchnią ziemi;

Wiktionary

Rozłóg (niecka korazyjna) – rodzaj nieckowatej doliny, charakteryzującej się niewielkim spadkiem dna i łagodnymi zboczami, o dość stałym kącie nachylenia stoków, bez ich załamań. Granica między górną częścią doliny a graniczącą z nią wierzchowiną jest równie stopniowa i łagodna.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔzwuk, AS: rozu̯uk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozłogowy

Wiktionary


rozłączalny

dający się rozłączyć; rozłączny


SJP.pl


rozłączać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozłączyć)

 (1.1) powodować oddzielanie się uprzednio połączonych jednostek

czasownik zwrotny niedokonany rozłączać się (dk. rozłączyć się)

 (2.1) tracić łączność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłączanie n., rozłączenie n., rozłąka ż.

 czas. rozłączyć dk.

 przym. rozłączalny, rozłączny

 przysł. rozłącznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddalać, oddzielać, rozdzielać, separować

Wiktionary


rozłącznik

kreska dzieląca wyraz na części; znak przeniesienia; dywiz


SJP.pl

Rozłącznik – łącznik elektryczny, którego kluczową cechą jest zdolność do bezpiecznego otwierania i zamykania obwodu podczas normalnej pracy instalacji pod obciążeniem. Rozłączniki, ze względu brak zabezpieczeń nadmiarowoprądowych, nie służą do rozłączania prądów zwarciowych, wyjątek stanowią rozłączniki bezpiecznikowe.

Wikipedia


rozłączny

1. oddzielny;
2. dający się rozłączyć; rozłączalny


SJP.pl


rozłączyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozłączać)

 (1.1) dokonany od|rozłączać.

czasownik zwrotny dokonany rozłączyć się (ndk. rozłączać się)

 (2.1) dokonany od|rozłączać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłączanie n., rozłączenie n., rozłąka ż.

 czas. rozłączać ndk.

 przym. rozłączalny, rozłączny

 przysł. rozłącznie

Wiktionary


rozłąka

chwilowe oddalenie od bliskiej osoby lub miejsca, powodujące tęsknotę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozstanie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego żona, która również od czasu do czasu w zastępstwie wyprowadzała jamnika, miała dla męża nieskończoną cierpliwość, wpasowała się w jego życie na takiej samej zasadzie, jak towarzyszki marynarzy muszą zaakceptować okresy wielomiesięcznej rozłąki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłączenie n., rozłączanie n.

 czas. rozłączyć dk., rozłączać ndk.

Wiktionary


rozścielarka

maszyna układająca masę betonową lub asfalt na trasie; rozściełarka


SJP.pl


rozścierwiony

taki, który się rozścierwił


SJP.pl


rozściełarka

maszyna układająca masę betonową lub asfalt na trasie; rozścielarka


SJP.pl


rozślimaczać

rozślimaczać się - potocznie:
1. coraz bardziej rozciągać się w czasie; rozwlekać się;
2. rozjątrzać się (zwykle o ranach);
3. zaczynać płakać; rozpłakiwać się


SJP.pl


rozśmieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozśmieszać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozśmieszać, rozśmieszyć

 rzecz. rozśmieszenie n.

Wiktionary


rozśmieszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozśmieszyć)

 (1.1) powodować, że ktoś się śmieje

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːmʲjɛʃat͡ɕ, AS: ro•śmʹi ̯ešać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiech m., rozśmieszanie n., rozśmieszenie n.

 czas. rozśmieszyć, śmiać się

 przym. śmieszny

Wiktionary


rozśmieszyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozśmieszać)

 (1.1) dokonany od|rozśmieszać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːmʲjɛʃɨt͡ɕ, AS: ro•śmʹi ̯ešyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozśmieszenie n., rozśmieszanie n., śmiech m.

 czas. rozśmieszać ndk.

 przym. śmieszny

Wiktionary


rozśmiewać

rozśmiewać się - wybuchać śmiechem; roześmiewać się


SJP.pl


rozśnieżać

poetycko:
1. pokrywać bielą, czynić białym jak śnieg;
2. rozśnieżać się - pokrywać się śniegiem, stawać się białym jak śnieg


SJP.pl


rozśnieżyć

rozśnieżyć się - poetycko:
1. o śniegu: rozpadać się;
2. pokryć się śniegiem, stać się białym jak śnieg


SJP.pl


rozśpiewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozśpiewać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozśpiewać dk.

Wiktionary


rozśpiewany

1. taki, który lubi śpiewać;
2. rozbrzmiewający śpiewem


SJP.pl


rozśpiewać

1. rzadko: zachęcić kogoś do śpiewania, sprawić, że ktoś polubi śpiew;
2. rozśpiewać się -
a) zacząć śpiewać, zwłaszcza ochoczo, czerpiąc z tego przyjemność, radość;
b) o instrumentach lub ptakach: zacząć wydawać dźwięki


SJP.pl

czasownik

 (1.1) przygotować aparat głosowy, kogoś, chór itp. do śpiewu ćwiczeniami wokalnymi

czasownik zwrotny rozśpiewać się

 (2.1) przygotować się do śpiewu ćwiczeniami wokalnymi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brat grał na instrumentach, a cała rodzina była wyjątkowo rozśpiewana.

 (1.1) I odeszłaś, ukochana, roześmiana, rozśpiewana, W urojone wniebowzięcia, w letnią noc świętego Jana.

 (2.1) Rozśpiewały się ptaki, powracające gromadami w mury Zamku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozśpiewanie n.

Wiktionary


rozśpiewka

potocznie: rozgrzewka wokalna


SJP.pl


rozświegotywać

rozświergotywać;
1. sprawiać, że coś zaczyna świegotać;
2. rozświegotywać się - zaczynać świegotać bez umiaru


SJP.pl


rozświergotywać

rozświegotywać;
1. sprawiać, że coś zaczyna świergotać;
2. rozświergotywać się - zaczynać świergotać bez umiaru


SJP.pl


rozświetlacz

kosmetyk podkreślający rysy twarzy, nadający cerze świeży wygląd


SJP.pl


rozświetlająco

→ rozświetlać


SJP.pl

Patrz:

rozświetlać

rozświetlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rozświetlać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozświetlanie n.

 czas. rozświetlić, rozświetlać ndk.

Wiktionary


rozświetlać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozświetlić)

 (1.1) czynić jaśniejszym

czasownik zwrotny rozświetlać się

 (2.1) stać się samemu jaśniejszym, widniejszym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W windzie brakowało żarówki i śmierdziało. Jechali w ciemności, rozświetlanej przez chwilę na piętrach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːfʲjɛtlat͡ɕ, AS: ro•śfʹi ̯etlać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozświetlanie n., rozświetlenie n., światło n., świecenie n.

 czas. rozświetlić dk., świecić ndk.

Wiktionary


rozświetlić

czasownik przechodni dokonany (ndk. rozświetlać)

 (1.1) dokonany od|rozświetlać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdarzyło się coś na kształt błyskawicy, która na chwilę rozświetliła niezliczone przepaście podczas marszu w górach: nagle widzimy coś, co nas przeraża, potem wszystko niknie w ciemności.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozświetlanie n., rozświetlenie n., światło n., świecenie n.

 czas. rozświetlać ndk., świecić ndk.

Wiktionary


rozświętowywać

rozświętowywać się - wpadać w ferwor świętowania


SJP.pl


rozżaglać

rzadko: rozpuszczać, rozpinać żagle


SJP.pl


rozżalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczuwanie żalu i rozgoryczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo wysiłku oficerów zatriumfowali zbuntowani, których w mieście podejmowano jak bohaterów, wyzwalając swe rozżalenie do francuskiego okupanta za ograniczenia handlowe spowodowane stanem wojennym, które skazywały liworneńczyków na wegetację, gdy nie tak dawno jeszcze opływali w dostatki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozżalanie n.

 czas. rozżalać ndk., rozżalić dk.

Wiktionary


rozżarty

1. potocznie: taki, który rozżarł się - zaczął jeść bardzo dużo, bez umiaru;
2. dawniej: taki, który rozżarł się - rozzłościł się, wpadł w wielki gniew; rozgniewany, rozjątrzony, zły


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika → rozeżreć się

przymiotnik

 (2.1) daw. zajadły, zaciekły, zapamiętały, zażarty, rozjuszony, rozzłoszczony, rozwścieczony

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) On (Hektor), rozżarty, już na nich z nową mocą godzi, / Już, stojąc, na swych woła, ale nie uchodzi. / Jak pasterz pilnujący trzód na bujnej paszy, / Głodnego lwa od bydła niełatwo odstraszy…

 (2.1) Złoto brzęczy, ten daje, a tamten odbiera, / Ów, że przegrał, za siebie coraz się obziera, / Ktoś mu przyniósł nieszczęście. Piotr przegrał na kralkę, / Byłby i więcej przegrał, szczęściem postrzegł balkę, / Posunął się, a miejsca gdy lepszego siąga, / Już nietrwożny, jak siedzi, zgrał się do szeląga. / Zgrał się, a nowy Tytan, zjadłością rozżarty, / Jak Ossę i Pelijon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔʒˈːartɨ, AS: ro•žarty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zajadły, zaciekły, zapamiętały, zażarty, rozjuszony, rozzłoszczony, rozwścieczony, zapalczywy, zacietrzewiony, rozindyczony, rozjuszony, roznamiętniony

Wiktionary


rozżarzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozżarzyć)

 (1.1) rozgrzewać przedmiot do temperatury wystarczająco wysokiej, aby zmieniły się jego kolor lub gęstość

 (1.2) rozgrzewać przedmiot do temperatury powodującej jego spalanie się bez widocznego płomienia

czasownik zwrotny niedokonany rozżarzać się (dk. rozżarzyć się)

 (2.1) rozgrzewać się do temperatury rozpoczynającej proces spalania

 (2.2) zaczynać świecić jaskrawym, czerwonym lub czerwonawym światłem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żar m., żarliwość ż.

 czas. rozżarzyć dk., wyżarzać ndk., wyżarzyć dk., żarzyć ndk.

 przym. rozżarzony, żarliwy

 przysł. żarliwie

Wiktionary


rozżarzony

przymiotnik

 (1.1) emitujący dużą ilość żaru

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozżarzać

Wiktionary


rozżerać

potocznie:
1. wzbudzać w kimś gniew; rozjuszać, rozjątrzać;
2. rozżerać się:
a) stawać się złym, wściekłym; rozjątrzać się, rozjuszać się;
b) zaczynać jeść dużo i łapczywie


SJP.pl


rozżywiać

dawniej: ożywiać


SJP.pl


rołz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. raz (pojedyncza realizacja czynności)

liczebnik mnożny

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. raz (jednokrotnie)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Górny Śląsk roz, rouz

Wiktionary


rołza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Róża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż.

Wiktionary


roś

1. moczyć, zwilżać;
2. o deszczu: padać drobnymi kroplami; mżyć, dżdżyć, kropić, siąpić;
3. poddawać słomę obróbce wstępnej w celu oddzielenia włókna od części zdrewniałych rośliny;
4. rosić się - pokrywać się kroplami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Roś – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz
  • Roś – rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru
  • Roś – rzeka na Białorusi, lewy dopływ Niemna
  • Roś – osiedle typu miejskiego na Białorusi w obwodzie grodzieńskim, w rejonie wołkowyskim
  • Roś – stacja kolejowa w miejscowości Roś, w rejonie wołkowyskim, w obwodzie grodzieńskim, na Białorusi
    • Roś – gmina w II RP
  • Roś Biała Cerkiew – ukraiński klub piłkarski

Wikipedia


rościan

tropikalne, dzikie drzewo z rodziny wełniakowatych, o wysokości do 40 metrów, rosnące m.in. na Sumatrze i Borneo; durian


SJP.pl


rościce

Rościce – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Żary.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia


rościeć

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rdzewieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk róścieć

Wiktionary


roścież

dawniej: ościeże - wewnętrzna powierzchnia otworu okiennego lub drzwiowego; oścież; rozcież


SJP.pl


rościgniew

imię męskie


SJP.pl

Rościgniew – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Rości-" ("rośnie") oraz "-gniew" ("gniew"). Może oznaczać "ten, którego gniew jest silny".

Rościgniew imieniny obchodzi 31 stycznia i 4 września.

Wikipedia


rościgniewa

imię żeńskie


SJP.pl


rościgniewiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rościgniewy lub z nią związany


SJP.pl


rościgniewostwo

Rościgniew z małżonką; Rościgniewowie


SJP.pl


rościgniewowie

Rościgniew z małżonką; Rościgniewostwo


SJP.pl


rościgniewowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rościgniewa lub z nim związany


SJP.pl


rościmin

Rościmin – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Mrocza. Co roku w czerwcu jest tam organizowana "Rościminiada sobótkowa" z okazji rozpoczęcia lata. W północ od wsi znajduje się Jezioro Rościmińskie Duże a na południe Jezioro Rościmińskie Małe.

Wikipedia


rościmir

dawne imię męskie


SJP.pl


rościn

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rościn – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Drawno
  • Rościn – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz
  • Rościnno, Rościno, Rościnko

Wikipedia


rościnno

Rościnno – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Skoki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia


rościno

Rościno (niem. "Rostin") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Białogard. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 199 mieszkańców. Miejsce budowy pierwszej na świecie tzw. podwodnej elektrowni wodnej.

Wikipedia


rościszewo

nazwa dwóch wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rościszewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Rościszewo
  • Rościszewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie
  • Rościszewo – dawna gromada

Wikipedia


rościszewski

przymiotnik od: Rościszewo


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rościszewski – polski prawnik, adwokat, członek Trybunału Stanu
  • Fabian Rościszewski – polski urzędnik, poseł na Sejm
  • Hipolit Rościszewski – polski nauczyciel
  • Jan Emeryk Rościszewski – polski przedsiębiorca i dyplomata
  • Jerzy Rościszewski – polski rolnik, bankowiec i samorządowiec
  • Witold Rothenburg-Rościszewski – polski adwokat, działacz Obozu Narodowo-Radykalnego.
  • Rościszewscy herbu Junosza

Wikipedia


rościsław

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rościsław (imię)
  • Rościsław (książę wielkomorawski)
  • Rościsław I Michał (zm. 1167) – wielki książę kijowski
  • Rościsław Rurykowicz książę przemyski
  • Rościsław – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego
  • Rościsław – słowacki biskup prawosławny

Wikipedia


rościsława

imię żeńskie


SJP.pl

Rościsława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów "Rości-" ("rośnie") oraz "-sława" ("sława"). Może oznaczać "ta, której sława rośnie". Od tego imienia mogły pochodzić formy skrócone typu Rosława. W źródłach polskich poświadczone w XII wieku.

Rościsława imieniny obchodzi 7 października.

Wikipedia


rościsławice

Rościsławice (niem. "Riemberg") – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Oborniki Śląskie.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Od nazwy wsi, pochodzi nazwa mezoregionu fizycznogeograficznego Wysoczyzna Rościsławicka.

Wikipedia


rościsławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rościsławy lub z nią związany


SJP.pl


rościsławostwo

Rościsław z małżonką; Rościsławowie


SJP.pl


rościsławowie

Rościsław z małżonką; Rościsławostwo


SJP.pl


rościsławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rościsława lub z nim związany


SJP.pl


rościć

zgłaszać prawa do czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) zgłaszać prawa, pretensje do czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Narrator jest na ogół postacią autorytatywną; rości sobie prawo do wszechwiedzy, wobec odbiorcy przyjmuje postawę protekcjonalną lub częściej – opiekuńczą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roszczenie n., roszczeniowość ż.

 przym. roszczeniowy

 przysł. roszczeniowo

Wiktionary


rośl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. pęd roślinny, gałązka

 (1.2) stpol. coś, co rośnie, wzrasta; owoc, płód czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., rośnięcie n., zarośle n., zarastanie n., odrośl ż., urastanie n., urośnięcie n., rosłość ż.

 czas. rosnąć ndk., wzrastać ndk., urosnąć dk., urastać ndk., zarastać ndk., zarosnąć dk.

 przym. rosły, roślinny

 przysł. rośle, roślinnie

 temsłow. -rośl, -rośle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gałązka, gałąź, pręt, rózga

 (1.2) owoc, płód

Wiktionary


roślejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rosły


SJP.pl


roślina

organizm żywy, pobierający pokarm w postaci prostych związków nieorganicznych (rośliny samożywne) lub związków organicznych (rośliny cudzożywne) z martwego podłoża


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogrodzie rosło dużo pięknych roślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩna, AS: roślʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinność ż.

:: zdrobn. roślinka ż.

 czas. rosnąć ndk.

 przym. roślinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ziele; daw. planta

Wiktionary


rośliniara

→ rośliniarz


SJP.pl

Patrz:

rośliniarz

rośliniarka

niewielki owad z rzędu błonkówek, którego larwy żerują w łodygach, w drewnie i na liściach


SJP.pl


rośliniarki

niewielki owad z rzędu błonkówek, którego larwy żerują w łodygach, w drewnie i na liściach


SJP.pl

Rośliniarki (Symphyta) – podrząd owadów z rzędu błonkoskrzydłych.

Na świecie stwierdzono ponad 8850 gatunków zaliczanych do rośliniarek, zgrupowanych w ponad 800 rodzajów. Jest to najstarsza ewolucyjnie gałąź błonkówek.

Wikipedia


rośliniarz

potocznie: miłośnik, pasjonat roślin; roślinomaniak


SJP.pl


roślinka

niewielka roślina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od roślina

 (1.2) mała roślina

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩnka, AS: roślʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., roślinność ż.

 przym. roślinny

Wiktionary


roślinkowy

→ roślinka


SJP.pl

Patrz:

roślinka

roślinno-białkowy

zrobiony na bazie roślin i białka


SJP.pl


roślinność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wszystkie rośliny danego terenu

 (1.2) odprzym. cecha tego, co jest roślinne

Wiktionary

Roślinność – termin w specjalistycznej terminologii geobotanicznej oznacza ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze, stanowiący przedmiot badań fitosocjologii. Termin uzupełniony o przymiotnik oznacza grupy zbiorowisk roślinnych, które łączy podobieństwo siedliskowe (np. roślinność wodna lub leśna), zasięgowe (np. roślinność wysokogórska lub azonalna), stopień przekształcenia (roślinność pierwotna lub półnaturalna).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roślinność wodna tego estuarium jest bardzo bogata.

 (1.1) Pustynia to obszar pozbawiony roślinności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩnːɔɕt͡ɕ, AS: roślʹĩ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., roślinka ż., rośliny nmos.

 przym. roślinny

Wiktionary


roślinny

przymiotnik

 (1.1) taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny

 (1.2) kulin. pochodzenia roślinnego (1.1), pozbawiony produktów odzwierzęcych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele niebezpiecznych organizmów, tak roślinnych jak zwierzęcych, ma ubarwienie ostrzegawcze.

 (1.1) Co trzeci Polak kupuje roślinne odpowiedniki mięsa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩnːɨ, AS: roślʹĩ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rośl ż., rośliny nmos., roślina ż., zdrobn. roślinka ż., roślinność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wegetariański, wegański

Wiktionary


roślinobójczy

powodujący obumieranie roślin


SJP.pl


roślinomaniaczka

→ roślinomaniak


SJP.pl

Patrz:

roślinomaniak

roślinomaniak

potocznie: miłośnik, pasjonat roślin; rośliniarz


SJP.pl


roślinopodobny

1. mający niektóre właściwości roślin; przypominający roślinę;
2. protisty roślinopodobne - nieformalna grupa protistów zaliczanych dawniej do roślin


SJP.pl


roślinoznawca

specjalista w zakresie nauki, wiedzy o roślinach; botanik


SJP.pl


roślinoznawstwo

nauka, wiedza o roślinach; botanika


SJP.pl


roślinożerca

organizm żywiący się roślinami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zool. zwierzę żywiące się roślinami

 (1.2) żart. wegetarianin, weganin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa, AS: roślʹĩnožerca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinożerność ż.

 przym. roślinożerny

Wiktionary


roślinożerność

o zwierzęciu: żywienie się roślinami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. sposób odżywiania się organizmów polegający na żywieniu się roślinami

 (1.2) odprzym. cecha tego, co jest roślinożerne; cecha tych, którzy są roślinożerni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …nazwa („roślinne gady”) jest skutkiem zabawnego nieporozumienia ich odkrywcy, który naturalny odlew zębodołów uznał za zęby z tępymi końcami świadczącymi o roślinożerności.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinożerca m.

 przym. roślinożerny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fitofagia

Wiktionary


roślinożerny

odżywiający się roślinami


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zool. taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeleń to przykład zwierzęcia roślinożernego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ, AS: roślʹĩnožerny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinożerca m., roślinożerność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fitofagiczny

Wiktionary


roślinożerstwo

ekspresywnie: jedzenie roślin


SJP.pl


rośliny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) bot. syst. nazwa systematyczna|Plantae|L.|ref=tak., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;

forma rzeczownika.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: roślina

Wiktionary

Rośliny ("Archaeplastida" Adl i in. 2005, dawne nazwy naukowe: "Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae") – eukariotyczne i autotroficzne organizmy, wykorzystujące energię promieniowania słonecznego za sprawą barwników asymilacyjnych (zdarzają się wśród roślin także organizmy heterotroficzne – pasożytnicze, w tym też myko-heterotroficzne, ale mają one charakter wtórny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W XX wieku ze świata roślin wyłączono w osobne królestwa bakterie (z sinicami) i grzyby, z czasem także znaczną część glonów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., roślinność ż.

 przym. roślinny

Wiktionary


roślęża

krzew z rodziny werbenowatych; awicenia; rozcięża


SJP.pl


rośniej

stopień wyższy od przysłówka: rośnie


SJP.pl


rośnik

mięsożerna roślina o okrągłych liściach zebranych w przyziemną rozetę, rosnąca głównie na bagnach i torfowiskach; rosiczka okrągłolistna


SJP.pl


rośnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rosnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: rośńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rosnąć

 rzecz. rośl ż.

Wiktionary


rośny

pełen rosy


SJP.pl


rość

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. urość)

 (1.1) daw. rosnąć

forma czasownika.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: rościć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na łożu gnuśnem sen drzemie leniwy, // W około niego mak roście senliwy, // Na którym ptaków czarnych nieme roje // Budują gniazda i mieszkanie swoje.

 (1.1) W ogniu ojcowskiej rostą miłości me dzieci, // Aż ledwie które z trojga na ten świat wyleci, // Ginie, jako Pirausta, i w proch się obraca.

 (1.1) Kwitła stokrotek gromada. // Z nich kilka bielszych wyrasta // Nad główki pomniejszych w trawie, // Zdają się rość coraz wyżej // W błękit nieba.

Wiktionary


roźrzewnić

dawniej: rozrzewnić (usposobić rzewnie)


SJP.pl


roźwienica

wieś w Polsce


SJP.pl

Roźwienica (do 14 lutego 1968 "Rożwienica") – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, siedziba gminy Roźwienica. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia


roźwienicki

przymiotnik od: Roźwienica


SJP.pl


roża

obce imię żeńskie


SJP.pl


rożawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. region w północnej i północno-wschodniej Syrii;

Wiktionary

Autonomiczna Administracja Północnej i Wschodniej Syrii (powszechnie znana jako Rożawa, kurd. "Rojava" od "Rojavaya Kurdistanê" – رۆژاڤایا کوردستانێ – „Zachodni Kurdystan”) – istniejący w latach 2014–2026 de facto autonomiczny region w północno-wschodniej Syrii, zamieszkany przez ok. 2,5 mln ludzi (w listopadzie 2014 r. wskutek napływu uchodźców populację szacowano na 4,6 mln), w większości Kurdów, którzy stanowili ok. 60% ludności regionu.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Zachodni Kurdystan, Kurdystan Syryjski

Wiktionary


rożcowy

przymiotnik od: rożec (gafel)


SJP.pl


rożdżeniec

rodzaj roślin z rodziny akantowatych; akant


SJP.pl


rożec

drzewce biegnące ukośnie w stosunku do masztu, służące do podnoszenia czworokątnego żagla; gaf; gafel


SJP.pl


rożek

różek;
1. mały róg;
2. przedmiot mający kształt rogu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: róg

 (1.2) mały róg

 (1.3) zwinięty kawałek wafla lub specjalnie formowany wypiek do nakładania lodów

 (1.4) reg. rogal

 (1.5) trójkątny kocyk do zawijania niemowlęcia, rodzaj becika

 (1.6) muz. zob. rożek angielski.

 (1.7) muz. zob. rożek basetowy.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rożek – sposób pakowania lub formowania produktów żywnościowych np. lodów w waflu
  • rożek – kawałek tkaniny w kształcie trójkątnym służący niegdyś do zawijania przedmiotów lub obecnie jako opaska uciskowa w samochodowej apteczce
  • rożek – kocyk, becik
  • rożek – ciastko z ciasta francuskiego nadzianego jabłkami i zwiniętego w kształt trójkąta
  • rożek na proch – przenośny pojemnik na proch strzelniczy
  • rożki w żeglarstwie: rożek takielarski, marszpikel, swajka.
  • rożek angielski – instrument muzyczny
  • Rożek – część miasta Gielniów, w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Gielniów
  • Rożek – część wsi Gliniec, w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Przysucha
  • Franciszek Rożek (1896-1986) – uczestnik powstania wielkopolskiego, weteran wojenny
  • Jan Rożek – ujednoznacznienie
  • Janusz Rożek (1921-2013) – polski polityk ruchu ludowego

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔʒɛk, AS: rožek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różek m., róg m., różek m., rogal m., narożnik m., poroże n., rogacz m., rogacizna ż.

 przym. rożkowy, rogowy, narożny

 czas. rogowacieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) różek

 (1.7) basethorn, basetorn

Wiktionary


rożen

1. ostro zakończony metalowy pręt służący do pieczenia mięsa bezpośrednio nad ogniem
2. piecyk elektryczny z obracającym się wewnątrz prętem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem

 (1.2) kulin. piec z rożnami (1.1) – elektryczny lub na opał

 (1.3) kulin. jadłodajnia serwująca tanie dania z rusztu, frytki i fast foody

 (1.4) daw. żart. szpada, rapier

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rożen – metalowy pręt do pieczenia potraw nad ogniem lub też rodzaj pieca elektrycznego
  • Rożen – dawny zaścianek, obecny teren Białorusi
  • Rożen – wieś w Bułgarii
  • Rożen – przełęcz w Rodopach Bułgarii
  • Rożen – szczyt górski w Rodopach w Bułgarii
  • Rożen – obserwatorium astronomiczne w Rodopach w Bułgarii
  • Monaster Rożeński (Bułgaria)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔʒɛ̃n, AS: rožẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rożenek m.

Wiktionary


rożenek

zdrobnienie od: rożen (pręt)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) kulin. zdrobn. rożen

Wiktionary

Rożenek – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Aleksandrów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rożen m.

Wiktionary


rożeniec

gatunek kaczki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Anas acuta|ref=tak., duży ptak wodny gniazdujący na lądzie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈʒɛ̃ɲɛt͡s, AS: rožẽńec

Wiktionary


rożkowanie

Rożkowanie – technika zdobienia ceramiki angobami przy pomocy rożka garncarskiego – małego naczynia w kształcie rożka zakończonego otworem, w którym tkwi rurka lub gęsie pióro.

Do naczynia wlewa się szlam angoby, płynna glinka powoli wycieka przez rurkę i w ten sposób maluje się zaplanowany motyw na wyrobie. Najczęściej rożkiem wykonuje się linie poziome, faliste, kropki, rozetki itp..

Wikipedia


rożkowaty

przypominający rożek


SJP.pl


rożkowiec

rożkowiec strąkowy - zimozielone drzewo z rodziny bobowatych, występujące dziko i w uprawie w regionie śródziemnomorskim; szarańczyn strąkowy, karob, drzewo karobowe


SJP.pl


rożkowy

→ rożek


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy rożka

Wiktionary

Patrz:

rożek

Powiązane:

 rzecz. rożek mrz., różek mrz.

Wiktionary


rożniawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto powiatowe we wschodniej Słowacji;

Wiktionary

Rożniawa (słow. "Rožňava", niem. "Rosenau", węg. "Rozsnyó", łac. "Rosnavia") – miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju koszyckim. Gospodarcze i turystyczne centrum historycznego regionu Gemer.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rożniawski

Wiktionary


rożniawski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rożniawą, dotyczący Rożniawy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rożniawa ż.

Wiktionary


rożnica

Rożnica – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Słupia. Ma status sołectwa.

Wikipedia


rożnik

roślina ozdobna pochodząca z Ameryki Płd.


SJP.pl

Rożnik, złotnik, sylfium ("Silphium" L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 12 do 22 gatunków. Rośliny te występują we wschodniej części Ameryki Północnej, gdzie należą do składników prerii i widnych lasów. Niektóre gatunki zostały rozprzestrzenione jako rośliny ozdobne. Uprawiane są także w Polsce, przy czym rożnik przerosłolistny czasem przejściowo dziczeje.

Wikipedia


rożniątów

Rożniątów (niem. "Rosniontau") – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie.

W lipcu 1936 roku nazwę miejscowości zmieniono na "Kurzbach".

Wikipedia


rożnowianin

mieszkaniec Rożnowa


SJP.pl


rożnowianka

mieszkanka Rożnowa


SJP.pl


rożnowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rożnowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Biecz
  • Rożnowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Rogoźno

Wikipedia


rożnowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rożnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Miłakowo
  • Rożnowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Oborniki
  • Rożnowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Banie
  • Rożnowo – dawna gromada
  • Rożnowo – przystanek kolejowy we wsi Rożnowo, w woj. wielkopolskim

Wikipedia


rożnowski

→ Rożnów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Rożnowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Kazimierz Rożnowski — (1875-1939) działacz PPS, zoolog i badacz Jakucji
  • Edward Rożnowski — (1899-1939) polski lekarz, doktor medycyny, działacz społeczny i niepodległościowy, kapitan rezerwy piechoty Wojska Polskiego
  • Bartosz Rożnowski — (ur. 1989) polski lekkoatleta, płotkarz i sprinter
  • Kajetan Rożnowski — h. Jastrzębiec (1888-1967) uczestnik Bitwy Warszawskiej, poseł na Sejm Wileński w 1922 roku, burmistrz Podbrodzia
  • Paweł Stefanowicz Rożnowski — (1867-1950) rosyjski biskup prawosławny

Wikipedia

Patrz:

Rożnów

rożnowy

→ rożen


SJP.pl

Patrz:

rożen

rożny

dawniej: położony w rogu, znajdujący się na rogu


SJP.pl

Rożny – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Dobryszyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia


rożnów

1. ostro zakończony metalowy pręt służący do pieczenia mięsa bezpośrednio nad ogniem
2. piecyk elektryczny z obracającym się wewnątrz prętem


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rożnów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Przeworno
  • Rożnów – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem
  • Rożnów – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Wołczyn
  • Rożnów – dawna gmina wiejska
  • Rożnów – dawna gromada
  • Rożnów – nieistniejący przystanek osobowy w miejscowości Rożnów, w województwie dolnośląskim
  • Rożnów – wieś w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego
  • Rożnów – hromada w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego
  • Nowy Rożnów
  • Rożnów pod Radhoszczem
  • Jezioro Rożnowskie

Wikipedia


rożyszcze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodniej części Ukrainy;

Wiktionary

Rożyszcze (ukr. Рожище) – miasto na Ukrainie, siedziba hromady (do 2020 roku siedziba rejonu rożyszczeńskiego) w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego na Wołyniu.

Znajduje tu się stacja kolejowa Rożyszcze, położona na linii Zdołbunów – Kowel.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rożyszczeński

Wiktionary


rożyński

nazwisko


SJP.pl


rp

[czytaj: er-PE] skrót od: Rzeczpospolita Polska


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika

 (1.1) = Rzeczpospolita Polska;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RP – Rzeczpospolita Polska
  • RP – Ruch Palikota
  • RP – Ruch Patriotyczny
  • RP – międzynarodowy kod samochodowy dla Filipin
  • Problem RP – w teorii obliczeń
  • RP – Nadrenia-Palatynat, skrót niem. Rheinland-Pfalz
  • RP – Rapid prototyping
  • RP – Partia Republikańska w Namibii
  • RP – Received Pronunciation, wymowa i akcent standardowego języka angielskiego używanego w Anglii
  • Rp. – skrót recepty
  • Rp. – rupia indonezyjska
  • R.p. – rdzeń przedłużony

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We wtorek prezydent RP wręczył nominacje profesorskie 166 naukowcom, nadając im w ten sposób tytuły profesora.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛr‿ˈpɛ, AS: er‿pe

Wiktionary


rp.

skrót łacińskiego: recipe - napis na receptach oznaczający "przyjmij" (odczytywany jako cały wyraz)


SJP.pl


rpa

[czytaj: er-pe-A] skrót od: Republika Południowej Afryki - państwo w Afryce


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = geogr. polit. Republika Południowej Afryki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W RPA znajduje się najdalej wysunięty na południe punkt Afryki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛr‿pɛ‿ˈa, AS: er‿pe‿a

Wiktionary


rpc

skrót od:
1. remote procedure call - zdalne wywołanie procedury;
2. resistive plate chamber - komora płytowo-oporowa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RPC (ang. remote procedure call) – zdalne wywołanie procedury (oprogramowanie komputerowe)
  • RPC (ang. resistive plate chamber) – komora płytowo-oporowa, rodzaj detektora cząstek elementarnych

Wikipedia


rpg

1. skrót od: role-playing game, gra tocząca się w fikcyjnym świecie, istniejącym tylko w wyobraźni grających, w której gracze wcielają się w role fikcyjnych postaci;
2. komputerowa gra fabularna; cRPG;
3. skrót od: Report Program Generator, język programowania


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RPG (właśc. РПГ; skrótowiec z ros. ручной противотанковый гранатомёт – rucznoj protiwotankowyj granatomiot) – granatnik przeciwpancerny (dosł. ręczny granatnik przeciwpancerny), albo skrótowiec z ang....
    • RPG-2 (pol. ozn. RGPpanc-2) – ręczny granatnik przeciwpancerny konstrukcji radzieckiej z okresu po II wojnie światowej
    • RPG-7 – radziecki, ręczny granatnik przeciwpancerny, używany w państwach Układu Warszawskiego oraz wielu innych krajach, głównie Trzeciego Świata
    • RPG-16 – radziecki granatnik przeciwpancerny, następca RPG-7
    • RPG-18 – radziecki ręczny granatnik przeciwpancerny opracowany na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, wzorowany na amerykańskim granatniku M72 LAW
    • RPG-22 – radziecki ręczny granatnik przeciwpancerny wprowadzony w 1980-81
    • RPG-26 – radziecki ręczny granatnik przeciwpancerny oparty na RPG-18
    • RPG-27 – radziecki ręczny granatnik przeciwpancerny oparty na RPG-26
    • RPG-29 – radziecki ręczny granatnik przeciwpancerny wprowadzony do użytku w 1989
    • RPG-75 – czechosłowacki i czeski granatnik przeciwpancerny
    • RPG-76 Komar – polski granatnik przeciwpancerny wykorzystujący wyrzutnię jednorazowego użytku
  • RPG-57 – radziecki granat przeciwpancerny wprowadzony do uzbrojenia w latach 50. XX wieku

Wikipedia


rpg-owiec

potocznie: osoba grająca w gry fabularne (RPG); erpegowiec


SJP.pl


rpn

skrót od:
1. Roztoczański Park Narodowy;
2. Reverse Polish Notation - odwrotna notacja polska, system rachunkowy stosowany w kalkulatorach


SJP.pl

skrótowiec, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) = polit. Ruch Państw Niezaangażowanych;

 (1.2) = Roztoczański Park Narodowy;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • odwrotna notacja polska (ang. reverse polish notation)
  • Roztoczański Park Narodowy
  • Ruch Państw Niezaangażowanych
  • Res Publica Nowa
  • RPN – kod IATA portu lotniczego Rosz Pina

Wikipedia

Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) NAM

źródła.

== RPN (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = mat. inform. reverse polish notation → ONP, odwrotna notacja polska

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) NAM

źródła.

== RPN (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = mat. inform. reverse polish notation → ONP, odwrotna notacja polska

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) NAM

źródła.

== RPN (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = mat. inform. reverse polish notation → ONP, odwrotna notacja polska

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


rpo

[czytaj: er-pe-O] skrót od: Rzecznik Praw Obywatelskich


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) = praw. adm. Rzecznik Praw Obywatelskich;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – outsourcing procesów rekrutacyjnych
  • regionalny program operacyjny (zobacz też ZPORR)
  • – Orkiestra Filharmoniczna z siedzibą w Rochester
  • – Królewska Orkiestra Filharmoniczna z siedzibą w Londynie
  • Rzecznik Praw Obywatelskich
  • radziecki miotacz ognia RPO Ryś
  • radziecki i rosyjski miotacz ognia RPO Trzmiel

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿pɛ‿ˈɔ, AS: er‿pe‿o

Wiktionary


rpp

skrótowiec

 (1.1) = Rada Polityki Pieniężnej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rada Polityki Pieniężnej
  • Rzecznik Praw Pacjenta
  • Ruch Poparcia Palikota
  • Rajdowy Puchar Polski
  • Zgromadzenie Ludowe na rzecz Postępu (RPP) – partia w Dżibuti
  • Rajd na rzecz Republiki (RPP) – partia we Francji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿pɛ‿ˈpɛ, AS: er‿pe‿pe

Wiktionary


rps

skrót

 (1.1) = rękopis

Wiktionary


rpu

skrót od:
1. Rzecznik Praw Ucznia;
2. Rzecznik Praw Ubezpieczonych


SJP.pl


rrna

rybosomowy kwas rybonukleinowy


SJP.pl

rR

Wikipedia


rrrum

wyraz naśladujący odgłos upadku czegoś; rum, rrum


SJP.pl


rrso

skrót od: rzeczywista roczna stopa oprocentowania - całkowity koszt kredytu ponoszony przez kredytobiorcę; rrso


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = finans. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania;

Wiktionary


rrum

wyraz naśladujący odgłos upadku czegoś; rum, rrrum


SJP.pl


rs:x

klasa jachtu


SJP.pl


rsa

[czytaj: er-es-A] znany system kryptograficzny, skrót od pierwszych liter nazwisk twórców: Rivest-Shamir-Adleman


SJP.pl

skrótowiec, rodzaj nijaki

 (1.1) = Ruch Społeczeństwa Alternatywnego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RSA – asymetryczny algorytm kryptograficzny (z kluczem publicznym), zaprojektowany w 1977 przez Rona Rivesta, Adi Szamira oraz Leonarda Adlemana
  • Ruch Społeczeństwa Alternatywnego – polska organizacja anarchistyczna, która powstała w Gdańsku na początku lat osiemdziesiątych XX wieku
  • Royal Society of Arts – interdyscyplinarna organizacja brytyjska z siedzibą w Londynie, założona w 1754 roku
  • RSA (ang. Royal and Sun Alliance) – brytyjska grupa ubezpieczeniowa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿ɛs‿ˈa, AS: er‿es‿a

Wiktionary


rsha

skrót od: Reichssichercheittshauptamt - Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy


SJP.pl


rsi

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) med. urazy na skutek chronicznego przeciążenia mięśni i ścięgien;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RSI (Repubblica Sociale Italiana) – marionetkowe państwo Włoska Republika Socjalna z okresu II wojny światowej
  • RSI (choroby) – urazy na skutek przeciążenia organizmu
  • Relative Strength Index (RSI) – w analizie technicznej, wskaźnik względnej siły
  • RSI (Regionalny System Innowacji)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿ɛs‿ˈi, AS: er‿es‿i

Wiktionary


rss

popularny format danych do różnego rodzaju subskrypcji, najczęściej wiadomości


SJP.pl

RSS (skrót od nazwy "Really Simple Syndication", "RDF Site Summary" itd.) – standard rozpowszechniania informacji oparty na znacznikach XML do prezentowania nowości ze stron internetowych na bieżąco. Pliki w takim formacie wgrywane są do czytników RSS, żeby te mogły potem przedstawiać najświeższe informacje na bieżąco w czytelnej formie i w jednolitym interfejsie. Potocznie takie pliki nazywa się „kanałami RSS”.

Wikipedia


rsvp

skrót od francuskiego: répondez s'il vous plaît [czytaj: reponDE silwuPLE], proszę o odpowiedź; zwrot używany na zaproszeniach, oznaczający potrzebę potwierdzenia przybycia; r.s.v.p., R.S.V.P.


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • R.S.V.P. () – zwrot używany w formie skrótu np. na zaproszeniach.
  • RSVP () – protokół rezerwacji zasobów używany dla zapewnienia QOS.
  • RSVP () – metoda błyskawicznej wizualnej prezentacji informacji w psychologii poznawczej.
  • RSVP () – prymitywna technika wyszukiwania.
  • RSVP () – projekt z dziedziny fizyki cząsteczkowej.
  • RSVP – program nadawany w telewizji MuchMusic.

Wikipedia


rsw

skrót od: Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza "Prasa-Książka-Ruch"


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = hist. Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Według stanu na 21 maja 1991 r., na 19 firm zachodnich, bądź z udziałem kapitału obcego, 8 stało się współwłaścicielami tytułów b. RSW i ulokowało swój kapitał w 11 tytułach.

Wiktionary


rt

skrót od: Księga Rut - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księga Rut

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RT – tona rejestrowa, zob. jednostka miary, układ SI
  • RT – rosyjska stacja telewizyjna znana wcześniej jako Russia Today
  • RT – iloczyn stałej gazowej R i temperatury T, ma wymiar energii
  • RT-20 – chorwacki wielkokalibrowy karabin wyborowy
  • Rt – oznaczenie posterunku odgałęźnego Retkinia oddzielającego linię kolejową nr 14 od łącznicy kolejowej nr 539 prowadzącej w kierunku Chojen
  • Rt – siglum biblijne Księgi Rut

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut, AS: ḱśẽŋga rut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rut

Wiktionary


rtcn

skrótowiec

 (1.1) = rad. telew. radiowo-telewizyjne centrum nadawcze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) RTCN Kalisz Mikstat transmituje dwa programy TVP.

Wiktionary


rtf

skrót od: Rich Text Format, w informatyce: format plików pozwalający na ich wymianę pomiędzy różnymi edytorami tekstu


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rich Text Format (RTF) – format plików komputerowych
  • Radiodiffusion-télévision française (RTF) – francuski publiczny nadawca radiowo-telewizyjny funkcjonujący w latach 1949-1964

Wikipedia


rtfaq

skrót od: Read The Frequently Asked Questions - przeczytaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania; RTFF, FTFM


SJP.pl


rtff

skrót od: Read The Fucking FAQ - przeczytaj cholerne odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania; FTFAQ, RTFM


SJP.pl


rtfm

skrót od: Read The Fucking Manual - przeczytaj tę cholerną instrukcję; RTFF, RTFAQ


SJP.pl

RT

Wikipedia


rtg

rentgenogram; rtg.


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

 (1.1) = med. techn. rentgenogram, zdjęcie rentgenowskie

skrótowiec w funkcji przymiotnika relacyjnego

 (2.1) = rentgenowski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dostałem skierowanie na RTG kręgosłupa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛr‿tɛ‿ˈɟɛ, AS: er‿te‿ǵe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rtg.

Wiktionary


rtg.

rentgenogram; RTG


SJP.pl

skrót w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

 (1.1) = med. rentgen

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rentgen, rentgenogram, prześwietlenie; skr. RTG

Wiktionary


rtl

[czytaj: er-te-EL] stacja telewizyjna


SJP.pl

RTL, RTL Television, dawniej RTL Plus – największa komercyjna stacja telewizyjna w Niemczech. Należy do RTL Group.

Wikipedia


rtm.

skrót od: rotmistrz


SJP.pl

skrót

 (1.1) = wojsk. rotmistrz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rotmistrz mos.

Wiktionary


rton

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) = rad. telew. radiowo-telewizyjny ośrodek nadawczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) RTON Gubałówka uruchomiono w 1958 roku.

Wiktionary


rtpd

skrótowiec

 (1.1) = hist. Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci;

Wiktionary


rtr

skrót od: Ruch Trzeciej Rzeczypospolitej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = polit. Ruch Trzeciej Rzeczypospolitej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruch Trzeciej Rzeczypospolitej
  • Wszechrosyjska Państwowa Kompania Telewizyjna i Radiowa (Russian Television and Radio)

Wikipedia


rtv

[czytaj: er-te-FAŁ] określenie obejmujące odbiorniki radiowe (radioodbiorniki) i telewizyjne (telewizory)


SJP.pl


rtęcica

choroba spowodowana akumulacją rtęci w organizmie


SJP.pl

Rtęcica, zatrucie rtęcią – choroba wywołana poprzez akumulację rtęci w organizmie człowieka.

Dochodzi do niej głównie w wyniku spożywania zanieczyszczonego pokarmu, nieprawidłowego używania urządzeń zawierających rtęć (jak np. termometry), narażenia zawodowego (wydobycie złota) oraz podczas zabiegów dentystycznych z wykorzystaniem amalgamatu.

Wikipedia


rtęciowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rtęciować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niertęciowanie n., rtęciówka ż.

 czas. rtęciować ndk.

Wiktionary


rtęciowy

przymiotnik od: rtęć


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. dotyczący rtęci, związany z rtęcią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: r̥tɛ̃ɲˈt͡ɕɔvɨ, AS: r̦tẽńćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rtęciówka ż., rtęć ż., ortęć ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. merkurialny

Wiktionary


rtęciówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. elektr. wysokociśnieniowa lampa rtęciowa;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rtęć ż., rtęcica ż., rtęciowanie n., ortęć ż., ortęcianie n., ortęciowanie n.

 czas. rtęciować ndk., ortęciać ndk., ortęciować dk.

 przym. rtęciowy, rtęciówkowy, rtęcicowy, rtęciawy, ortęciowy

 przysł. rtęciowo

Wiktionary


rtęć

pierwiastek chemiczny o symbolu Hg


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; datadef|od XV wieku}}

Wiktionary

Rtęć (Hg, hydrargyrum, z ὑδράργυρος "hydrargyros" ‘wodne srebro’) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych. Uznana za pierwiastek przez Lavoisiera. Rtęć jest jedynym metalem występującym w warunkach normalnych w stanie ciekłym.

Rtęć występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,05 ppm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma rtęć?

 (1.1) Związki rtęci powoli akumulują się w organizmach, zabijają więc powoli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: r̥tɛ̃ɲt͡ɕ, AS: r̦tẽńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rtęcica ż., rtęciówka ż., ortęć ż., metylortęć ż.

 przym. rtęciowy, rtęciawy, rtęcioorganiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Hg, daw. merkuriusz, przen. żywe srebro

Wiktionary


ru

symbol rutenu, pierwiastka chemicznego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • .ru – domena internetowa przypisana do Rosji
  • Ru.tv – kanał muzyczny w języku rosyjskim
  • Ru – znak japońskich sylabariuszy hiragana (る) i katakana (ル)
  • Ruten (Ru, łac. ruthenium) – pierwiastek chemiczny

Wikipedia


ruada

element ewolucji narciarskiej, obciążający tył nart


SJP.pl


ruanda

język z rodziny bantuidalnych, będący językiem urzędowym w Ruandzie; rwanda


SJP.pl


ruandyjczyk

obywatel Ruandy (Rwandy); Rwandyjczyk


SJP.pl


ruandyjka

obywatelka Ruandy (Rwandy); Rwandyjka


SJP.pl


ruandyjski

przymiotnik od: Ruanda (Rwanda); rwandyjski


SJP.pl


rub.

skrót od: rubel


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rubel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po roku pracy w Prokuratorii otrzymałem pierwszy stopień urzędowy — asesora. Pensja była stosunkowo niewielka: 750 rub. rocznie, czyli 62 rub. 50 kop. miesięcznie [...].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₽, RUB

Wiktionary


rubacha

potocznie o rubaszce, koszuli męskiej noszonej powszechnie w XIX wieku w Rosji


SJP.pl


rubai

[czytaj: rubaj] czterowiersz znany z literatury muzułmańskiego Wschodu; rubajjat, rubajat, rubaj


SJP.pl


rubaj

krótki wiersz o tematyce refleksyjno-filozoficznej popularny w literaturze Bliskiego Wschodu; rubai, rubajat, rubajjat


SJP.pl


rubajat

krótki wiersz o tematyce refleksyjno-filozoficznej popularny w literaturze Bliskiego Wschodu; rubai, rubaj, rubajjat


SJP.pl


rubajjat

krótki wiersz o tematyce refleksyjno-filozoficznej popularny w literaturze Bliskiego Wschodu; rubai, rubajat, rubaj


SJP.pl

Rubajjat, rubajt do-bajt (pers. < arab. Rubāʿī, l.mn. Rubāʿīyāt) – krótki, czterowierszowy utwór poetycki o treści przeważnie filozoficznej.

Spolszczona nazwa tego gatunku – rubajjat – przyjęła się głównie za sprawą tłumaczeń czterowierszy perskiego poety Omara Chajjama. Właśnie dzięki jego twórczości rubajjat perski zyskał sławę niemal na całym świecie. Cechą rubajjatu jest monorymiczność. Wiersze rymują się według następujących schematów:

Wikipedia


rubaszka

koszula męska noszona powszechnie w XIX wieku w Rosji; rubacha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) białystok. koszula męska

Wiktionary


rubasznica

roślina zielna lub krzew z rodziny gruboszowatych; grubosz


SJP.pl


rubasznie

przysłówek

 (1.1) książk. w sposób rubaszny, bardzo swobodnie, bezceremonialnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Codziennie grywał z nami w siatkówkę, a pewnego dnia zaprosił na piwo do restauracji przy deptaku. Był rubasznie przyjacielski.

 (1.1) – Trochę niebezpieczne miejsce dla księdza, co Krzychu? – rzucił rubasznie. – Jedna pokusa obok drugiej, a każda ma dłuższe nogi i lepsze cycki od następnej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rubaszność ż.

 przym. rubaszny

Wiktionary


rubaszniej

stopień wyższy od przysłówka: rubasznie


SJP.pl


rubaszniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rubaszny


SJP.pl


rubasznieć

stawać się rubasznym


SJP.pl


rubaszność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rubaszne; cecha tych, którzy są rubaszni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rubaszny

 przysł. rubasznie

Wiktionary


rubaszny

prosty, swobodny, bezceremonialny, niezwracający uwagi na formy towarzyskie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) prosty, dosadny, bezceremonialny, swobodny w sposobie zachowania, poufale żartobliwy, frywolny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek również zaobserwował, że ustawiczne docinki rubasznego bosmana Nowickiego pod adresem carskiego agenta zjednały im sympatię Goldów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈbaʃnɨ, AS: rubašny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rubaszność ż.

 przysł. rubasznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. pantagrueliczny

Wiktionary


rubato

w muzyce: tempo chwiejne, zmienne, dowolne, dające wykonawcy swobodę wydłużania pewnych wartości rytmicznych kosztem skracania innych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. swobodne tempo

przymiotnik

 (2.1) muz. chwiejny, swobodny

przysłówek

 (3.1) muz. swobodnie

Wiktionary

Rubato (z wł., dosł. „obrabowanie”) – chwiejność tempa wynikająca z dowolnego wydłużania i skracania dźwięków podczas wykonywania utworów. Grane w taki sposób, by średni rytm na przestrzeni frazy lub taktu granego rubato był zgodny z oryginalnym. Pojęcie rubata nie jest ściśle zdefiniowane, wchodzi w skład interpretacji dzieła i zależy od wykonawcy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pianista gra walca Chopina nieco szybciej w emocjonalnym momencie, a potem zwalnia – to właśnie rubato.

Wiktionary


rubcowsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, położone nad rzeką Alej, stolica rejonu rubcowskiego;

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rubcowski

Wiktionary


rubcowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rubcowskiem, dotyczący Rubcowska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rubcowsk mrz.

Wiktionary


rubeba

smyczkowy instrument muzyczny, wywodzący się z rebabu (rababu), rozpowszechniony w Europie od wczesnego średniowiecza do XVIII wieku; rebek, rubella


SJP.pl


rubel

jednostka monetarna Rosji, równa stu kopiejkom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) monet. waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

Wiktionary

Rubel (ros. рубль – "rubl"; biał. рубе́ль – "rubiel") – nazwa waluty używanej obecnie w Federacji Rosyjskiej, we własnych odmianach na Białorusi i Naddniestrzu (oficjalnie część Mołdawii) oraz w nieuznawanych republikach: Abchazji i Osetii Południowej (oficjalnie części Gruzji).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ilu rublom odpowiada jeden dolar?

 (1.1) Oddać w banku osiemset rubli, aha… Do Lublina wysłać trzy albumy, tuzin portmonetek… Właśnie!… Do Wiednia przekaz na tysiąc dwieście guldenów… Z kolei odebrać transport… Zmonitować rymarza za nieodesłanie walizek… Bagatela!… Napisać list do Stasia… Bagatela…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubɛl, AS: rubel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rublówka ż., Rublowka ż.

:: zdrobn. rubelek m.

 przym. rublowy, rublowski

Wiktionary


rubelek

zdrobnienie od: rubel


SJP.pl


rubelit

czerwonawa odmiana turmalinu, używana głównie do celów ozdobnych; rubellit


SJP.pl


rubella

smyczkowy instrument muzyczny, wywodzący się z rebabu (rababu), rozpowszechniony w Europie od wczesnego średniowiecza do XVIII wieku; rebek, rubeba


SJP.pl


rubellit

czerwonawa odmiana turmalinu, używana głównie do celów ozdobnych; rubelit


SJP.pl

Rubellit (rubelit) – różowa, różowoczerwona, karminowoczerwona, czerwona, niekiedy ciemnoczerwona (turmalin Bordeaux), fioletowa, purpurowa, pomarańczowa, przezroczysta lub przeświecająca odmiana elbaitu. Minerał należący do grupy turmalinów, rzadki.

Nazwa minerału pochodzi od łac. "rubellus" = czerwonawy.

Wikipedia


ruben

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruben – postać biblijna z Księgi Rodzaju, najstarszy syn Jakuba
  • Ruben – hebrajskie imię męskie
  • Ruben – nazwisko wywodzące się od imiona
  • Rubén Iván Martínez Andrade, znany jako Rubén – hiszpański piłkarz
  • Ruben Sandwich (t. Reuben Sandwich) – amerykańska kanapka

Wikipedia


rubens

Peter Paul Rubens (1577-1640), malarz flamandzki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Peter Paul Rubens – flamandzki malarz
  • Rubens – polski piosenkarz, muzyk
  • Rubens Barrichello
  • Rubens (Rubens Josué da Costa, 1928-1987) – piłkarz brazylijski
  • Rubens (Rubens Antonio Dias, ur. 2001) – brazylijski piłkarz

Wikipedia


rubensowski

taki jak w twórczości Rubensa; o czyjejś figurze, zwłaszcza kobiety: pulchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) typowy dla stylu Rubensa;

 (1.2) bogaty w obfite krągłości, ale nie otyły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rubens, Rubensowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pulchny

Wiktionary


rubensowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rubensa lub z nim związany


SJP.pl


rubiadyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. związek organiczny występujący naturalnie w roślinach z rodziny marzanowatych;

Wiktionary

Rubiadyna – organiczny związek chemiczny, pochodna antrachinonu. Została po raz pierwszy wyizolowana z kłączy marzana barwierska ("Rubia tinctorum", od którego wzięła swoją nazwę) i nazwana przez Edwarda Schuncka w 1852 roku. Ma działanie przeciwutleniające i hepatoochronne, jednak podejrzewa się ją również o działanie rakotwórcze dla nerek,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eterowe pochodne rubiadyny również występują naturalnie.

Wiktionary


rubid

pierwiastek chemiczny o symbolu Rb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

Wiktionary

Rubid (Rb, rubidium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma rubid?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubʲit, AS: rubʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rubidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Rb

Wiktionary


rubidowy

→ rubid


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący rubidu

Wiktionary

Patrz:

rubid

Powiązane:

 rzecz. rubid m.

Wiktionary


rubież

1. pas graniczny; strefa nadgraniczna; pogranicze;
2. fragment terenu mający określone znaczenie taktyczne lub strategiczne w czasie prowadzonych działań wojennych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) podn. strefa pograniczna, obszar przygraniczny

 (1.2) wojsk. pas terenu, na którym odbywają się operacje wojenne

 (1.3) daw. bezludny obszar leżący między krajami, bez określonej przynależności do któregoś z nich

 (1.4) stpol. mord, rzeź, rąbanina

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rubież – osiedle w obwodzie homelskim, w rejonie homelskim
  • Rubież – wieś w obwodzie homelskim, w rejonie lelczyckim, w sielsowiecie Dubrowa
  • Rubież – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie kleckim, w sielsowiecie Czerwona Gwiazda
  • Rubież – dawna osada w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Kniahinin
  • Rubież – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie wołożyńskim, w sielsowiecie Iwieniec
  • Rubież – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Druja
  • Rubież – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Słobódka
  • Rubież – dawny folwark w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Juńki
  • Rubież – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Komaje

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przemierzaliśmy północne rubieże Australii.

 (1.2) Oddziały wroga osiągnęły rubież gór i wystawiły się na ogień sojusznika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubʲjɛʃ, AS: rubʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kresy, pogranicze, gwara. rąbież

Wiktionary


rubik

1. nazwisko
2. kostka Rubika - zabawka w formie kostki składająca się z różnokolorowych sześcianów przesuwanych w płaszczyźnie poziomej i pionowej w celu uzyskania jednobarwnych ścian


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Piotr Rubik – polski kompozytor
  • Anja Rubik – polska modelka
  • Ernő Rubik – węgierski naukowiec, rzeźbiarz, architekt, i wynalazca kostki Rubika
  • Rubik – miasto w Albanii
  • rubik – jeden z poziomów diagnostycznych w glebach
  • 133250 Rubik – jedna z planetoid

Wikipedia


rubikon

w grze w pikietę: minimalna liczba punktów, które należy zdobyć, by ubiegać się o wygraną


SJP.pl

Rubikon ( Rubicō, Rubicone) – rzeka w północnych Włoszech płynąca z Apeninów Północnych do Morza Adriatyckiego, do którego uchodzi na południe od Gatteo.

Wikipedia


rubin

1. minerał, czerwona odmiana korundu, cenny kamień szlachetny;
2. kolor ciemnoczerwony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. miner. tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

 (1.2) jubil. kamień szlachetny oszlifowany z rubinu (1.1)

 (1.3) kolor taki jak rubin (1.1)

Wiktionary

Zobacz też: Rubin (ujednoznacznienie).

Rubin – kamień szlachetny o barwie od różowawo-czerwonej do krwistoczerwonej, odmiana korundu, chemicznie tritlenek diglinu. Jego nazwa pochodzi od czerwonej barwy (z rubens).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rubiny są jednymi z najcenniejszych kamieni szlachetnych wykorzystywanych w jubilerstwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubʲĩn, AS: rubʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rubinówka ż., Rubinkowo n.

:: zdrobn. rubinek

 przym. rubinowy

Wiktionary


rubinek

zdrobnienie od: rubin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: rubin

 (1.2) niewielkiej wielkości rubin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pachołek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Znalazłem u jubilera w Katowicach pierścionek z rubinkiem dla ciebie.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

 rzecz. rubin mrz.

 przym. rubinkowy, rubinowy

Wiktionary


rubinkiewicz

nazwisko


SJP.pl


rubinowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dawid Rubinowicz (1927–1942), Żyd, ofiara Holocaustu
  • Wojciech (Sylwester Piotr) Rubinowicz (1889–1974), Polak, fizyk, profesor uniwersytetu
  • Adam Rubinowicz (1673–1746, Ormianin, kupiec i rajca łowicki

Wikipedia


rubinowoczerwony

czerwony o odcieniu rubinowym


SJP.pl


rubinowozłoty

złoty o odcieniu rubinowym


SJP.pl


rubinowy

1. zrobiony z rubinu, zawierający rubiny;
2. mający kolor rubinu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wykonany z rubinu

przymiotnik jakościowy

 (2.1) mający kolor rubinu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rubin m., rubinek m.

Wiktionary


rubinstein

[czytaj: RUbinsztajn] nazwisko, m.in. Artur Rubinstein (1887-1982) - pianista polski


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Akiba Rubinstein – polski szachista
  • Amnon Rubinstein – izraelski prawnik, polityk i felietonista
  • Anton Rubinstein – rosyjski pianista, kompozytor i dyrygent
  • Ariel Rubinstein – izraelski ekonomista
  • Artur Rubinstein – polski pianista
  • Dave Rubinstein – piosenkarz z zespołu Reagan Youth
  • Elyakim Rubinstein – izraelski dyplomata i polityk
  • Eva Rubinstein – fotografka, córka Artura Rubinsteina
  • Helena Rubinstein – jedna z najbogatszych kobiet na świecie, właścicielka licznych zakładów branży kosmetycznej
  • Ida Lvovna Rubinstein – rosyjska baletnica
  • John Rubinstein – amerykański aktor, syn Artura Rubinsteina
  • J. Hyam Rubinstein – matematyk zajmujący się topologią

Wikipedia


rubisz

nazwisko


SJP.pl


rublowka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) pot. geogr. zachodnie przedmieście Moskwy zamieszkałe przez bogatych Rosjan i rosyjską elitę polityczną;

Wiktionary

Rublowka (ros. Рублёвка) – potoczna nazwa zachodniego przedmieścia Moskwy. Dawniej miejsce wypoczynku Józefa Stalina, Leonida Breżniewa, Borysa Jelcyna oraz innych przywódców sowieckich. Zmarli tam Włodzimierz Lenin i Józef Stalin. Obecnie skupisko rezydencji milionerów i jedno z najbardziej prestiżowych miejsc w Rosji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rubel m., rubelek m., rublówka ż.

 przym. rublowy, rublowski

Wiktionary


rublowy

przymiotnik od: rubel (np. banknoty rublowe)


SJP.pl


rublówka

moneta lub banknot o wartości jednego rubla


SJP.pl


rubrum

dawniej:
1. napis umieszczony na aktach i informujący o ich treści;
2. czerwony atrament


SJP.pl


rubrycela

kalendarz kościelny zawierający harmonogram nabożeństw na poszczególne dni


SJP.pl

Rubrycela (łac. "Directorium Divini Officii" albo "Ordo Divini Officii"; pot. Dyrektorium) – w Kościele katolickim wydawnictwo, publikowane zazwyczaj jako rocznik, zawierające szczegółowy opis obchodów w roku liturgicznym dla kalendarza liturgicznego wydawcy, którym jest ordynariusz.

Wikipedia


rubryczka

zdrobnienie od: rubryka


SJP.pl


rubryka

1. miejsce do wpisywania danych w formularzach, księgach rachunkowych itp.; pozycja;
2. stałe miejsce w czasopiśmie, poświęcone określonemu rodzajowi informacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) puste pole na formularzu, kwestionariuszu, księgach rachunkowych przeznaczone na umieszczenie w nim konkretnej informacji

 (1.2) w czasopismach: dział poświęcony pewnemu odrębnemu rodzajowi informacji, powtarzający się w każdym numerze i mający tam stałe miejsce

 (1.3) napis, tytuł w starych rękopisach wykonany czerwoną farbą

 (1.4) rel. przepis kościelny, objaśniający ceremonię towarzyszącą modlitwie, nabożeństwu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rubryka (formularz) – miejsce (pole) do wpisywania danych na formularzu
  • rubryka (czasopismo) – miejsce w czasopiśmie poświęcone stałemu tematowi
  • rubryk – tekst objaśniający do ksiąg liturgicznych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tę rubrykę trzeba wpisać dane małżonka.

 (1.1) Zapomniałem wpisać nazwisko do rubryki, ale w każdej chwili mogę uzupełnić braki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈbrɨka, AS: rubryka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rubryczka ż.

Wiktionary


rubus

roślina z rodziny różowatych, występująca w wielu gatunkach; malina


SJP.pl


ruccola

[czytaj: rukola] jednoroczna, przyprawowa roślina zielna z rodziny kapustowatych (rodzaj sałaty), rosnąca dziko w Europie Południowej; rokietta siewna; rukola


SJP.pl


rucewko

Rucewko – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Złotniki Kujawskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia


rucewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rucewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Złotniki Kujawskie
  • Rucewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Zalewo

Wikipedia


ruch

1. przemieszczanie się jakiegoś obiektu lub istoty;
2. trening wykonywany w celu nabycia większej sprawności fizycznej;
3. organizacja zawiązana w jakimś celu lub zespół czynności, działań podejmowanych w jakimś celu przez niezrzeszoną grupę osób


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. zmiana położenia w czasie;

 (1.2) gest, ruszenie częścią ciała

 (1.3) grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego

 (1.4) w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka

 (1.5) sposób poruszania się na drodze

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruch (filozofia)
  • Ruch (fizyka)
  • Motoryczność człowieka
  • Ruch społeczny
  • Ruch kościelny
  • Ruch internetowy – przepływ danych w Internecie
  • Ruch turystyczny – dobrowolne przemieszczanie się ludzi
  • Ruch uliczny, drogowy
  • Ruch (mitologia) – ptak z mitologii perskiej
  • Ruch S.A. (przedsiębiorstwo) – dystrybutor prasy
  • RSW Prasa–Książka–Ruch – polskie wydawnictwo
  • Klub Prasy i Książki „Ruch” – polska sieć domów kultury i księgarni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ruch planetaanet odbywa się po elipsach.

 (1.2) Szuler dostrzegł umówiony ruch ręką swojego wspólnika i podbił stawkę.

 (1.3) Bardzo nie lubię działaczek wszelkich ruchów feministycznych.

 (1.4) W swoim ostatnim ruchu mistrz zaszachował przeciwnika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rux, AS: ruχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchomość ż., ruchliwość ż., ruchawka ż., ruszanie n., ruchanie n., bezruch m., rozruch m., rozruszanie n., ruszenie n., ruchacz m., nieruchomość ż.

 czas. ruszać ndk., ruszyć dk., ruchać ndk., poruszyć dk., poruszać ndk., wyruszyć dk., wyruszać ndk., rozruszać ndk.

 przym. ruchowy, ruchomy, ruchliwy

 przysł. ruchliwie, ruchowo, ruchomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) kolej, kolejka, posunięcie

Wiktionary


ruchable

przymiotnik

 (1.1) slang. wulg. żart. zwykle o kobiecie: atrakcyjny seksualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sexy, seksowny, atrakcyjny

Wiktionary


ruchacz

wulgarnie: osoba często uprawiająca seks; seksoholik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. wulg. osoba, która uprawia dużo seksu

 (1.2) daw. ten, który porusza

 (1.3) grub. środ. policjant wydziału ruchu drogowego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówiła, że tata jest ruchacz i nas dużo naruchał, a teraz przepija pieniądze.

 (1.2) Ci ruchacze wszech losów, monarchy podufalce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruxat͡ʃ, AS: ruχač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchanie n., ruch m., ruchomość ż., ruchanko n.

 czas. ruchać ndk., ruszać ndk.

 przym. ruchomy, ruchliwy

Wiktionary


ruchaczka

→ ruchacz


SJP.pl

Patrz:

ruchacz

ruchadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) techn. roln. pług z odkładnicą cylindryczną

 (1.2) przest. techn. silnik

 (1.3) przest. rzecz ruszająca się, ciało w ruchu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|ruchać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈxãɲɛ, AS: ruχãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

 rzecz. ruch mrz., ruchacz mos., ruchanko n.

 przym. ruchomy, ruchowy

Wiktionary


ruchaniec

rodzaj dużej kluski (pyzy, pączka) z ciasta drożdżowego; pampuch, parowaniec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. racuch z ciasta drożdżowego:

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchanka

potocznie: seks; bzykanko, dymanko


SJP.pl


ruchanko

potocznie: seks; bzykanko, dymanko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wulg. stosunek płciowy, współżycie seksualne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na koniec tyrady Karina wbiła mu szpilę, pytając, czy aby nie myli dobrego ruchanka z miłością, a Jerzulek obraził się, bo jego Magda to miłość, a nie jakieś tam ruchanko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchanie n., ruchacz m.

 czas. ruchać ndk., wyruchać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bzykanie, bzykanko, dymanko, ruchanie, dupczenie

Wiktionary


ruchaweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Kurpie. kwiatek róży

Wiktionary


ruchawica

1. wulgarnie: rozpustnica
2. dawniej: pospolite ruszenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozpustnica

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchawka

potocznie: rozruchy, zamieszki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. rozruchy, zamieszki, społeczny niepokój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Polakami trudno coś zrobić przemocą i siłą. W Polsce po wojnie wydarzyło się pięć ruchawek, podczas gdy w pozostałych krajach socjalistycznych – coś trzy cztery. Władza edukowała się dosyć szybko, wiedziała, jak podchodzić do ludzi; co przejdzie, a co nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch mrz., nieruchomość ż.

 czas. ruchać

 przym. ruchomy

Wiktionary


ruchawość

dawniej: ruchliwość, żwawość


SJP.pl


ruchawszy

stopień wyższy od przymiotnika: ruchawy


SJP.pl


ruchawy

1. potocznie: ruchliwy, żwawy, rześki;
2. dawniej: ruszający się, ruchomy


SJP.pl


ruchać

1. przestarzałe: poruszać, ruszać;
2. wulgarnie: mieć stosunek płciowy


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyruchać)

 (1.1) wulg. uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

 (1.2) daw. ruszać

czasownik zwrotny niedokonany ruchać się (dk. wyruchać się)

 (2.1) wulg. uprawiać seks ze sobą nawzajem

 (2.2) wulg. miewać stosunki seksualne

 (2.3) daw. ruszać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W żołnierskich słowach (…): masz kij w dupie i mylisz buractwo z pewnością siebie. Babki bardziej interesuje to, czy masz pasję i jak się ruchasz, a nie twoja cefałka.

 (1.2) Gospodyni idą! — zawołała dziewka, ruchając mocno koziełkiem w kierzance, jaże śmietana wypryskiwała wokoło.

 (2.3) Wójt jeno ostał, kowal i tych kilku staruchów ledwie się ruchających (…)

 (2.3) (…) i panujcie nad rybami morskiemi, i nad ptastwem powietrznem, i nade wszemi zwierzęty, które się ruchają na ziemi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruxat͡ɕ, AS: ruχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchliwość ż., ruchacz n., ruchak ż., ruchomostwo n., ruchonosz m., ruchość ż., ruchanie n., ruchnięcie n., ruchaniec m., ruchanko n.

 czas. ruchnąć dk., wyruchać dk., przeruchać dk., ruszać ndk., ruszyć dk.

 przym. ruchliwy, ruchomy, ruchowy, ruchawy

 przysł. ruchawo, ruchliwie, ruchomo, ruchomie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. przest. chędożyć; wulg. pierdolić, jebać, dupczyć, ciupciać, ciumkać, rżnąć, rypać, młócić, bzykać, zapinać, dymać, chrobotać, walić, posuwać, kepcić

 (2.1) wulg. bzykać się, ciupciać się, pierdolić się; neutr. kochać się, kopulować, spółkować, współżyć, uprawiać seks

Wiktionary


ruchała

1. przestarzałe: poruszać, ruszać;
2. wulgarnie: mieć stosunek płciowy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Krzysztof Ruchała – polski hokeista
  • Małgorzata Ruchała – polska biegaczka narciarska, biathlonistka i trenerka
  • Robert Ruchała – polski zawodnik MMA

Wikipedia


ruchers

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. slang. polit. członek Ruchu Palikota, później też Twojego Ruchu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczególnie żal nam Łukasza Gibały, dawnego ruchersa, który jako kandydat niezależny bił się o stolec prezydenta w Krakowie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palikotowiec, palikociarz

Wiktionary


ruchliwiej

stopień wyższy od przysłówka: ruchliwie


SJP.pl


ruchliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest ruchliwe; cecha tych, którzy są ruchliwi

Wiktionary

Ruchliwość nośników – w fizyce oraz chemii, wielkość wyrażająca związek między prędkością dryfu elektronów, jonów lub innych nośników ładunku, i zewnętrznym polem elektrycznym. Ruchliwością nazywa się czasem również sam proces ruchu skierowanego (dryfowania) nośników ładunku pod wpływem pola elektrycznego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ruchliwy, ruchowy

 przysł. ruchliwie

 rzecz. ruszanie n., ruszenie n., ruch mrz.

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: ruchliwy


SJP.pl


ruchliwy

1. taki, który jest w nieustannym ruchu; ruszający się;
2. taki, w którym lub na którym trwa wzmożona aktywność w przemieszczaniu się jakichś obiektów lub istot;
3. czynny, obrotny, rzutki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) będący w nieustannym ruchu

 (1.2) charakteryzujący się wzmożonym ruchem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świetle ruchliwych płomyków ukazała się twarz pytającego, cytrynowa, o bezkrwistych wargach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchacz mos., ruch m., ruchliwość ż., ruszanie n., ruszenie n.

 przysł. ruchliwie

 czas. ruszać ndk., ruchać ndk.

 przym. ruchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fertyczny, żwawy

Wiktionary


ruchniewicz

nazwisko


SJP.pl


rucho

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. suknia (noszona przez kobietę)

 (1.2) stpol. odzież

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruxɔ, AS: ruχo

Wiktionary


ruchocice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruchocice – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Rakoniewice
  • Ruchocice – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Rakoniewice
  • Ruchocice – dawna gromada
  • Ruchocice – przystanek kolejowy we wsi Ruchocice

Wikipedia


ruchocinek

Ruchocinek – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Witkowo.

Wikipedia


ruchomo

przysłówek

 (1.1) w sposób ruchomy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch mrz., ruchomostka ż.

 czas. ruchać

 przym. ruchomy

Wiktionary


ruchomostka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. zdrobn. od ruchomość (własność dająca się przenosić)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruchomostka wdowy została zinwentowaną, ocenioną i wkrótce potém wystawioną na sprzedaż z publicznego targu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchomość ż.

 przym. ruchomy

 przysł. ruchomo

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchomości

rzeczy dające się przenosić, stanowiące czyjąś własność


SJP.pl


ruchomość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. ekon. rzecz stanowiąca czyjąś własność, dająca się przenosić;

Wiktionary

Ruchomość – rzecz ruchoma. Kodeks cywilny nie zawiera definicji ruchomości. Jest ona definiowana w doktrynie w sposób negatywny jako wszystko to, co nie jest nieruchomością. Ruchomość, w przeciwieństwie do nieruchomości, można fizycznie przenieść.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W oświadczeniu majątkowym należy ujawnić posiadane nieruchomości, a także ruchomości o wartości powyżej dziesięciu tysięcy złotych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ, AS: ruχõmość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruszanie n., ruszenie n., ruchacz m., ruchomostka ż.

 czas. ruszać, ruchać

 przym. ruchomy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) majątek ruchomy, mienie ruchome

Wiktionary


ruchomy

1. będący w ruchu; poruszający się;
2. dający się poruszyć, przesunąć; przenośny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) poruszający się

 (1.2) dający się poruszać

 (1.3) dający się przenosić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rękę wyciągał do szarzejącego, ruchomego cienia, który teraz właśnie wychylił się zza lasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈxɔ̃mɨ, AS: ruχõmy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchomostka ż., ruchacz mos., ruszenie n., ruszanie n., ruch m., ruchanie n., ruchawka ż., ruchomość ż.

 czas. ruszać ndk., uruchomić dk., ruchać ndk.

 przysł. ruchomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dynamiczny

 (1.3) przenośny, mobilny

Wiktionary


ruchowiec

1. człowiek, w którego pamięci najbardziej utrwalają się wyobrażenia ruchu;
2. potocznie: pracownik organizacji ruchu kolejowego


SJP.pl


ruchowy

mający związek z ruchem, polegający na ruchu; motoryczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący ruchu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchliwość ż., ruszanie n., ruchanie n.

 czas. ruszać ndk., ruchać ndk.

 przym. ruchliwy

Wiktionary


ruchy

1. przemieszczanie się jakiegoś obiektu lub istoty;
2. trening wykonywany w celu nabycia większej sprawności fizycznej;
3. organizacja zawiązana w jakimś celu lub zespół czynności, działań podejmowanych w jakimś celu przez niezrzeszoną grupę osób


SJP.pl


ruciane

→ ruta (roślina); rutowy


SJP.pl

Ruciane (niem. "Rudczanny", od 1936 "Niedersee") – dawniej odrębna miejscowość, obecnie dzielnica Rucianego-Nidy w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim.

Wikipedia


ruciane-nida

miasto w województwie warmińsko-mazurskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim;

 (1.2) geogr. adm. nazwa gminy w powiecie piskim, w województwie warmińsko-mazurskim;

Wiktionary

}|-

Ruciane-Nida (do 1938 r. Rudczanny, a w latach 1938–1945 Niedersee) – miasto w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ruciane-Nida.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Ruciane-Nida liczyło 4073 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod względem historycznym Ruciane-Nida leży na Mazurach, na obszarze dawnej Galindii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ruciańsko-nidzki

Wiktionary


rucianianin

mieszkaniec Rucianego-Nidy (miasta w Polsce)


SJP.pl


rucianianka

mieszkanka Rucianego-Nidy (miasta w Polsce)


SJP.pl


rucianin

mieszkaniec Rucianego-Nidy


SJP.pl


rucianka

mieszkanka Rucianego-Nidy


SJP.pl

Rucianka – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Młynary. Wieś jest siedzibą sołectwa "Rucianka", w którego skład wchodzi również miejscowość Nowe Sadłuki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia


ruciano-nidzki

→ Ruciane-Nida; ruciańsko-nidzki


SJP.pl


ruciany

→ ruta (roślina); rutowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rutą, dotyczący ruty, zawierający rutę

Wiktionary

Ruciany – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Bielany. Ma status sołectwa. Leży nad Starą Rzeką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Rozbitym Kamieniu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ruta ż., rutka ż.

 przym. rutowy

Wiktionary


ruciański

przymiotnik od: Ruciane


SJP.pl


ruciańsko-nidzki

→ Ruciane-Nida; ruciano-nidzki


SJP.pl


ruciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ruty lub z nią związany


SJP.pl

Ruciny ( Руціны; Рутины) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Widze.

Wikipedia


ruciński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Ruciński (ujednoznacznienie)
  • Artur Ruciński (ur. 1976) – śpiewak operowy
  • Jerzy Ruciński (1920-1992) – polski chemik
  • Józef Ruciński (ur. 1883) - major saperów Wojska II RP
  • Kazimierz Ruciński (1873-1945) – polski architekt
  • Marek Ruciński (ur. 1953) – polski lekarz, ortopeda i polityk
  • Modest Ruciński (ur. 1979) – polski aktor
  • Sławomir Ruciński (ur. 1943) – polsko-kanadyjski astronom
  • Wiesław Ruciński – polski muzyk
  • Zbigniew Ruciński (ujednoznacznienie)
  • Zdzisław Ruciński (1895-1940) – nadkomisarz Straży Granicznej II RP

Wikipedia


ruck

[czytaj: rak] w rugby: walka o piłkę leżącą na ziemi; młyn spontaniczny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruck – stały fragment gry w rugby union
  • Alan Ruck – amerykański aktor
  • Róbert Ruck – węgierski szachista
  • Taylor Ruck – kanadyjska pływaczka, olimpijka

Wikipedia


rucki

[czytaj: rak] w rugby: walka o piłkę leżącą na ziemi; młyn spontaniczny


SJP.pl


ruckoj

nazwisko rosyjskie


SJP.pl


ruczaj

poetycko: rzeczka, potok, strumień


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) poet. strumyk, potok, mały ciek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruczaj – mały ciek, potok, strumień
  • Batalion Ruczaj – oddział walczący w powstaniu warszawskim
  • Ruczaj – struga, dopływ Jeziora Nidzkiego
  • Ruczaj – struga, dopływ Zwierzyńca
  • Ruczaj – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Ruciane-Nida
  • Ruczaj – wieś na Litwie, w gminie solecznickiej
  • Ruczaj
  • Ruczaj-Zaborze
  • ulica Ruczaj w Krakowie
  • Maciej Ruczaj – polski publicysta, politolog
  • Ruczaj – część wsi Sautki w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Radziuki.
  • Ruczaj – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Hermanowicze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani zabija pana; zabiwszy grzebie w gaju, na łączce przy ruczaju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrut͡ʃaj, AS: ručai ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strumyk, potok, strumień, rzeczka

Wiktionary


ruczajnik

strzępotek ruczajnik - motyl z rodziny rusałkowatych


SJP.pl

Ruczajnik ("Agabus") – rodzaj wodnych chrząszczy z rodziny pływakowatych i podrodziny Agabinae. Obejmuje 177 opisanych gatunków. Występują w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Północnej.

Wikipedia


ruczyński

nazwisko


SJP.pl


ruda

surowiec mineralny, z którego uzyskuje się metale


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

 (1.2) pot. kobieta o rudych włosach

forma przymiotnika.

 (2.1) ż. lp. od: rudy

Wiktionary

Ruda – kopalina, czyli skała lub minerał, z której uzyskuje się jeden lub więcej składników. Ruda w sensie przemysłowym to minerał zawierający związki metali. W rudach występują też inne związki chemiczne, mniej przydatne bądź stanowiące odpad np. tlenki, które tworzą skałę płonną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rad bowiem należy do grupy pierwiastków ziem alkalicznych o wybitnie określonych własnościach, a jakkolwiek ilość jego w rudach uranu jest nader mała (najwyżej około 500 mgr. na tonnę), to jednak przy względnej długowieczności radu (okres półtrwania wynosi 1600 lat) ilość ta jest wystarczająca, aby można było wyodrębnić czyste sole radu, określić jego ciężar atomowy (226,0), a nawet otrzymać Ra w stanie metalu.

 (1.1) Magnetyt jest najbogatszą i najlepszą dla przemysłu rudą żelaza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruda, AS: ruda

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: przym. rudowy

 (1.2,2.1)

:: przym. rudawy, rudy

:: rzecz. rudzielec mos./mzw., rudy, rudasek m., rudaska ż.

Wiktionary


ruda-huta

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim;

 (1.2) geogr. wieś, siedziba gminy Ruda-Huta (1.1);

Wiktionary

Ruda-Huta – wieś w Polsce w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Ruda-Huta. Leży w Obniżeniu Dubieńskim nad strugą Gdolanką, przy linii kolejowej Chełm – Włodawa.

Miejscowość jest sołectwem, siedzibą gminy Ruda-Huta oraz parafii św. Stanisława i Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rudzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Świerże (1867-1954)

Wiktionary


rudaczek

rodzaj ptaków z podrodziny kolibrów


SJP.pl


rudak

nazwisko


SJP.pl

Rudak (dawn. niem. "Rodecke") – część urzędowa Torunia zlokalizowana na lewobrzeżnej części miasta.

Rudak charakteryzuje się zabudową przeważnie jednorodzinną, domami wybudowanymi w latach 90. XX wieku. W dzielnicy mieszczą się również ogródki działkowe o powierzchni około 100 ha. Na południu znajdują się kopalnie gliny i zakłady ceramiki budowlanej.

Wikipedia


rudan

nazwisko


SJP.pl

Rudan (per. رودان) – miasto w Iranie, w ostanie Hormozgan. W 2006 roku miasto liczyło 30 060 mieszkańców.

Wikipedia


rudarnia

skład rudy przy piecu hutniczym


SJP.pl


rudas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek o rudych włosach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę o rudej sierści

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • László Rudas
  • Márta Rudas
  • Rudas gyógyfürdő
  • Michał Rudaś

Wikipedia


rudasek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna o rudych włosach

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudy

 rzecz. rudy mos.

Wiktionary


rudaska

potocznie: kobieta o rudych włosach; ruda, rudzielec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta o rudych włosach

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudy

 rzecz. rudy mos.

Wiktionary


rudawa

zbliżony do rudego, nie do końca rudy, prawie rudy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudawa – część wsi Poniatów w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim w gminie Bystrzyca Kłodzka
  • Rudawa – przysiółek wsi Tłumaczów w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim w gminie Radków
  • Rudawa – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wińsko
  • Rudawa – część wsi Gaj w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Mogilany
  • Rudawa – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zabierzów
  • Rudawa – część wsi Bodzanów w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Głuchołazy
  • Rudawa – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Złota
  • Rudawa – rzeka, lewy dopływ Wisły
  • Rudawa – stacja kolejowa w Rudawie w woj. małopolskim
  • Rudawa – dawna gmina wiejska
  • Rudawa – gromada w powiecie chrzanowskim
  • Rudawa – gromada w powiecie wołowskim

Wikipedia


rudawica

Rudawica ( "Eisenberg") – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, w gminie Żagań; leży na skraju Borów Dolnośląskich nad Kwisą.

Wikipedia


rudawiec

żelaziste skupienia i osady powstające w glebach podmokłych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. twarda, rdzawa i żelazista warstwa gleby, utrudniająca przesiąkanie wody i hamująca rozwój korzeni;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rudawiec (Rousettus), jedyny rodzaj z plemienia Rousettini
  • Rudawiec – szczyt w Górach Bialskich
  • Rudawiec – rodzaj konkrecji glebowej, zob. Ruda darniowa
  • Rudawiec – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie brzeskim
  • Rudawiec – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie kamienieckim
  • Rudawiec – przysiółek wsi Izdebki w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Nozdrzec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rudawce tworzą się w procesach eluwialno-iluwialnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈdavʲjɛt͡s, AS: rudavʹi ̯ec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orsztyn

Wiktionary


rudawisko

teren podmokły ze stojąca wodą w rudym kolorze


SJP.pl


rudawka

1. roślinożerny nietoperz z Azji lub Afryki; pies latający; 2 woda rudego koloru tworząca się na bagnach i grząskich terenach


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudawka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Bircza
  • Rudawka – wieś w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Płaska
  • Rudawka – wieś w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Krasnopol
  • Rudawka – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Janów
  • Rudawka – osiedle mieszkaniowe i część miasta Warszawy, w dzielnicy Żoliborz
  • Rudawka – potok, dopływ rzeki Biała Lądecka
  • Rudawka – potok, dopływ Stupnicy
  • Rudawka – potok, dopływ Świsłoczy
  • Rudawka – potok, dopływ Wapienicy
  • Rudawka – struga, dopływ Granicznej Wody
  • Rudawka – struga, dopływ Rudnicy
  • Rudawka – struga, dopływ Gremzdówki (Jezioro Głuche)

Wikipedia


rudawkowate

rodzina ssaków z podrzędu nietoperzy owocożernych, o małych uszach, wielkich oczach i pazurach na kciuku i długim palcu; żyją pojedynczo lub gromadnie w ciepłej strefie w Afryce, Azji i Australii


SJP.pl

Rudawkowate (Pteropodidae) – rodzina ssaków z podrzędu rudawkokształtnych (Yinpterochiroptera) w obrębie rzędu nietoperzy (Chiroptera), obejmująca ok. 170 gatunków. Mają świetny wzrok i dobry węch. Żywią się owocami, kwiatami, liśćmi, także owadami; żyją pojedynczo lub w bardzo licznych koloniach.

Wikipedia


rudawkowaty

o cechach rudawkowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl


rudawoblond

blond o odcieniu rudawym


SJP.pl


rudawobrunatny

brunatny o rudawym odcieniu


SJP.pl


rudawobrązowy

brązowy o odcieniu rudawym, kasztanowy, kasztanowaty


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) brązowy o rudawym odcieniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wina białe mogą być bezbarwne, bladożółte, jasnożółte, złociste, słomkowe, bursztynowe, pomarańczowe a nawet rudawobrązowe.

Wiktionary


rudawoskrzydły

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma rudawe skrzydła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudavɔˈskʃɨdwɨ, AS: rudavoskšydu̯y

Wiktionary


rudawoszary

szary o rudawym odcieniu


SJP.pl


rudawozłoty

złoty o rudawym odcieniu


SJP.pl


rudawość

→ rudawy


SJP.pl

Patrz:

rudawy

rudawożółty

żółty o rudawym odcieniu


SJP.pl


rudawski

przymiotnik od: Rudaw, Rudawa, Rudawy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rudawami, dotyczący Rudaw

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Rudawski – polski ekonomista i nauczyciel akademicki
  • Tadeusz Rudawski – polski inżynier
  • Marcin Rudawski – polski żeglarz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brak rąk do pracy uległ spotęgowaniu po repatriacji Niemców z rudawskich ośrodków przemysłu włókienniczego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rudawy ż. lm.

 przym. rudawy

Wiktionary


rudawy

zbliżony do rudego, nie do końca rudy, prawie rudy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) podbarwiony gdzieniegdzie rudą barwą

 (1.2) zbliżony kolorem do rudego

Wiktionary

Rudawy (331.1; dawniej Góry Kruszcowe, Erzgebirge, Krušné hory) – pasmo górskie o długości ok. 150 km i szerokości ok. 40 km w północnych Czechach i południowo-wschodnich Niemczech (Saksonia) w sąsiedztwie doliny Łaby. Stanowi fragment Krainy Rudaw (cz. "Krušnohorská subprovincie").

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chodziła boso, złotawy brąz jej łydek już w okolicy smukłych kostek płynnie przechodził w rudawy nalot etiopskiego pyłu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈdavɨ, AS: rudavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruda ż., Rudawy nmos., rudzielec mos./mzw., Podrudawie n.

 czas. rudzieć, zrudzieć

 przym. rudy, rudawski

 przysł. rudo, rudawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryżawy

 (1.2) ryżawy

Wiktionary


rudbekia

roślina z rodziny złożonych, uprawiana jako kwiat ozdobny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Rudbeckia|L.|ref=Rudbeckia (Asteraceae)., rodzaj roślin z rodziny astrowatych o żółtych kwiatach;

 (1.2) bot. roślina z rodzaju rudbekia (1.1)

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dzikie kwiaty wystrzeliwały wzdłuż drogi – rudbekie, dzikie marchwie i pnące się kieliszniki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rudˈbɛca, AS: rudbeḱa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudbekiowy

Wiktionary


rudecki

przymiotnik od: Rudka


SJP.pl


rudek

1. zdrobnienie od: Rudolf (imię męskie);
2. nazwisko


SJP.pl


rudel

dawniej:
1. ster statku wodnego;
2. wiosło;
3. stado saren, jeleni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. żegl. ster

 (1.2) daw. wiosło

 (1.3) przest. stado saren bądź jeleni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sternik pochwycił za rudel. Kilka mocnych, miarowych poruszeń wiosłami i łódź jak delfin wyskoczyła z zatoki na pełne morze.

 (1.3) Rudle saren po kilkanaście sztuk pasły się na polach kamieńskich niczym stada antylop

Wiktionary


rudera

stary, zniszczony budynek popadający w ruinę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stary, zniszczony, walący się budynek

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (2.1) daw. pozostałości po zniszczonych budynkach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komu starczyło sił, wlókł się po całym dniu żebraniny z powrotem do rudery, aby przetrwać pod dachem jeszcze jedną noc.

 (2.1) Nie widziałem w całym kraju pól lepiej uprawionych, ani piękniejszego inwentarza, ani porządniejszych zabudowań gospodarskich — a masz wiedzieć, że p. Modest objąwszy przed czterema laty majątek po stryju, zastał tylko same rudera, długi, charty i konie wierzchowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈdɛra, AS: rudera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ruderka ż.

 przym. ruderalny, ruderowaty, ruderowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) gruzy

Wiktionary


ruderalny

występujący samorzutnie na siedliskach wytworzonych przez człowieka


SJP.pl


ruderka

zdrobnienie od: rudera


SJP.pl


ruderowaty

przypominający wyglądem ruderę


SJP.pl


ruderowy

przymiotnik od: rudera


SJP.pl


rudi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|m. Rudolf

Wiktionary

Rudi – miejscowość i gmina w Mołdawii, w rejonie Soroca. W 2014 roku liczyła 1008 mieszkańców.

Leży 15 km od miasta Otaci, blisko Dniestru i granicy z Ukrainą. We wsi znajduje się Klasztor Świętej Trójcy założony w 1777 r. oraz jeden z punktów geodezyjnych Południka Struvego, wpisanego na listę dziedzictwa ludzkości UNESCO. W pobliżu malownicze wodospady.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Rudek

Wiktionary


rudka

1. nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce;
2. nazwa kilku wsi na Ukrainie;
3. nazwa wielu cieków wodnych w Polsce;
4. góra w Sudetach


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudka – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie pińskim, w sielsowiecie Merczyce
  • Rudka – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie żabineckim, w sielsowiecie Chmielewo
  • Rudka – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Woropajewo
  • Rudka – gmina w Czechach, w powiecie Brno, w kraju południowomorawskim
  • Rudka – część miasta Zwierzyniec
  • Rudka – część wsi Wólka Plebańska w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Biała Podlaska
  • Rudka – część wsi Bordziłówka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Rossosz
  • Rudka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
  • Rudka – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Dubienka
  • Rudka – część wsi Zawadówka w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Rejowiec
  • Rudka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Ruda-Huta
  • Rudka – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Siennica Różana

Wikipedia


rudki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodniej części Ukrainy;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudki – część miasta Nakło nad Notecią
  • Rudki – (niestandaryzowana) część miasta Oborniki
  • Rudki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Pruszcz
  • Rudki – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Kraśnik
  • Rudki – osada leśna wsi Stróża w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Kraśnik
  • Rudki – wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Zakrzówek
  • Rudki – przysiółek osady Łazowa w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Lubycza Królewska
  • Rudki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą
  • Rudki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Przyłęk
  • Rudki – część wsi Pustków w woj. podkarpackim, w pow. dębickim, w gminie Dębica
  • Rudki – przysiółek wsi Mnichów w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Jędrzejów
  • Rudki – część wsi Górno w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Górno

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rudecki

Wiktionary


rudkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Mykoła Mykołajowicz Rudkowski (ukr.: Микола Миколайович Рудьковський; * 1967)
  • Wiesław Ksawery Rudkowski (* 1946), polski bokser
  • Rud´kowka

Wikipedia


rudlowy

→ rudel


SJP.pl

Patrz:

rudel

rudna

dotyczący rudy; zawierający rudę


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Rudna
  • Rudna – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Krzeszyce
  • Rudna – część wsi Wilków w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze
  • Rudna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Wysoka
  • Rudna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Złotów
  • Rudna – dzielnica Sosnowca
  • Rudna – dopływ Odry
  • Rudna – dopływ Pisy
  • Rudna – dopływ Sanu
  • Rudna – wzniesienie w Górach Kruczych
  • Rudna – gmina wiejska
  • Rudna – dawna gromada w powiecie lubińskim

Wikipedia


rudnia

dawniej:
1. kopalnia rudy;
2. piec, w którym topi się rudę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. górn. miejsce wydobywania rudy żelaza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudnia – część wsi Iłowa w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Ruda-Huta
  • Rudnia – przysiółek wsi Czarna Wieś Kościelna w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Czarna Białostocka
  • Rudnia – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Michałowo
  • Rudnia – osada w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Wejherowo
  • Rudnia – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Zalewo
  • Rudnia (dopływ Białej Lądeckiej)
  • Rudnia (dopływ Narwi)
  • Rudnia (dopływ Sanu)
  • Rudnia – dawna gromada
  • Rudnia – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie brzeskim, w sielsowiecie Domaczewo
  • Rudnia – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie iwacewickim, w sielsowiecie Byteń
  • Rudnia – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie iwacewickim, w sielsowiecie Rzeczki

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. rudnik

Wiktionary


rudnianin

mieszkaniec Rudnej


SJP.pl


rudnianka

mieszkanka Rudnej


SJP.pl

Rudnianka (biał. Руднянка) – rzeka na Białorusi, lewostronny dopływ Grzywdy.

Długość rzeki wynosi 19 km, powierzchnia dorzecza – 110 km². Źródło znajduje się 1,5 km na północny wschód od wsi Zawodny Las. Uchodzi do Grzywdy, przy wsi Lubiszczyce. Skanalizowana w górnym i środkowym biegu. Największy dopływ Szulakówka.

Wikipedia


rudnica

rudobrązowa mrówka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudnica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Stoszowice
  • Rudnica – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Krzeszyce
  • Rudnica – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Zabłudów
  • Rudnica – część wsi Kłębowiec w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz
  • Rudnica – rzeka, dopływ Noteci
  • Rudnica – struga, dopływ Sowinki
  • Rudnica – struga, dopływ Rudy
  • Rudnica – skałka w Karkonoskim Parku Narodowym
  • Rudnica – dawna gmina w woj. wrocławskim (dzisiejsze woj. dolnośląskie)
  • Rudnica – dawna gromada w woj. wrocławskim (dzisiejsze woj. dolnośląskie)
  • Rudnica – dawna stacja kolejowa w Rudnicy, w woj. lubuskim
  • Rudnica – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Urzecze

Wikipedia


rudnicki

przymiotnik od: Rudnik, Rudniki


SJP.pl

Rudnicki – polskie nazwisko:

Wikipedia


rudniczanin

mieszkaniec Rudnika, Rudnik


SJP.pl


rudniczanka

mieszkanka Rudnika, Rudnik


SJP.pl


rudnik

dawniej: górnik


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudnik – część miasta Bychawa
  • Rudnik – część miasta Grudziądz
  • Rudnik – część miasta Lublin
  • Rudnik – część miasta Szczecin
  • Rudnik – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Rudnik
  • Rudnik – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wólka
  • Rudnik – część wsi Kąkolewnica w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Kąkolewnica
  • Rudnik – część wsi Tubądzin w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Wróblew
  • Rudnik – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Będków
  • Rudnik – część wsi Rudniczek w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Głowno
  • Rudnik – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Dobczyce
  • Rudnik – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Sułkowice

Wikipedia


rudniki

dawniej: górnik


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudniki – dzielnica Gdańska
  • Rudniki – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski
  • Rudniki – część wsi Bednarzówka w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Dębowa Kłoda
  • Rudniki – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Witonia
  • Rudniki – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Pęczniew
  • Rudniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Repki
  • Rudniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Tłuszcz
  • Rudniki – wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Rudniki
  • Rudniki – część wsi Pomigacze w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Turośń Kościelna
  • Rudniki – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Zawady
  • Rudniki – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Raczki
  • Rudniki – kolonia w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Lipnica

Wikipedia


rudno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudno – część miasta Gdańsk
  • Rudno – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wołów
  • Rudno – osada leśna w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Koronowo
  • Rudno – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Czernikowo
  • Rudno – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Żmudź
  • Rudno – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
  • Rudno – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Milanów
  • Rudno – wieś w woj. lubuskim, w pow. nowosolskim, w gminie Nowa Sól
  • Rudno – część wsi Besiekierz Nawojowy w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz
  • Rudno – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
  • Rudno – część wsi Ilkowice w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Żabno
  • Rudno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre

Wikipedia


rudny

dotyczący rudy; zawierający rudę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) górn. odnoszący się do rudy, zawierający rudę

 (1.2) stpol. czerwony

 (1.3) daw. rudawy, rdzawy, śniady

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrudnɨ, AS: rudny

Wiktionary


rudo-czarny

w części rudy, w części czarny


SJP.pl


rudo-zielony

w części rudy, w części zielony


SJP.pl


rudoblond

blond o odcieniu rudym


SJP.pl


rudobrody

mający rudą brodę; ryżobrody


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma rudy zarost na brodzie

 (1.2) taki, który ma rudy podbródek, brodę

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Fryderyk I Rudobrody – cesarz niemiecki
  • Rudobrody – film z 1965 roku, w reżyserii Akiry Kurosawy
  • Rudobrody – francuski serial animowany z 1997 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naczelnik, tęgi, rudobrody Niemiec, nakazawszy im znakiem milczenie, począł następnie nasłuchiwać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈbrɔdɨ, AS: rudobrody

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryżobrody, miedzianobrody; hist. barbarossa

Wiktionary


rudobrunatny

brunatny o rudym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) brunatny z rudym odcieniem

Wiktionary


rudobrzuchy

1. o zwierzęciu: mający rudą sierść na brzuchu;
2. drozd rudobrzuchy, błyszczak rudobrzuchy - gatunki ptaków;
3. dikdik rudobrzuchy, koczkodan rudobrzuchy - gatunki ssaków


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma rude podbrzusze

Wiktionary


rudobrązowawy

brązowawy o odcieniu rudym


SJP.pl


rudobrązowy

brązowy o odcieniu rudym


SJP.pl


rudoczarny

czarny o rudym odcieniu


SJP.pl


rudoczelny

gazelopka rudoczelna - gatunek antylopy


SJP.pl


rudoczerwony

czerwony o rudym odcieniu


SJP.pl


rudodzioby

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma rudy dziób

Wiktionary


rudogardły

sokół rudogardły, stepówka rudogardła, błękitnik rudogardły - gatunki ptaków


SJP.pl


rudogłowy

1. dzierzba rudogłowa - gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny dzierzb; rudogłówka;
2. skrzydliniak rudogłowy - gatunek motyla z rodziny skrzydliniakowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który posiada rudą głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔɡˈwɔvɨ, AS: rudogu̯ovy

Wiktionary


rudogłówka

gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny dzierzb; dzierzba rudogłowa


SJP.pl


rudolf

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Rudolf – imię męskie pochodzenia germańskiego. Utworzone ze słów „hrod” - sława, chwała i „wolf” - wilk. Imię to zapisywano w Polsce od XII wieku, m.in. w formach "Rodulfus", "Rudolfus", "Rudolf" i "Rudulf". Często występowało w rodach panujących Austrii i Niemiec. Jego żeńskimi odpowiednikami są Rudolfa i Rudolfina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rudolf zgadza się, pasawczycy Leopolda przybywają do Pragi i jak każda najemna armia łupią i grabią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrudɔlf, AS: rudolf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Rudolfina ż., Rudolfa ż.

 przym. rudolfiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Rudi, Rudek

Wiktionary


rudolfa

imię męskie


SJP.pl

Zasugerowano, aby "Rudolf"

Rudolfa, Rudolfina – imiona pochodzenia germańskiego; żeńskie odpowiedniki imienia Rudolf, które wywodzi się od słów oznaczających "sława wilka".

Wikipedia


rudolfina

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Zasugerowano, aby "Rudolfa"

Rudolfina, Rudolfa – imiona pochodzenia germańskiego; żeńskie odpowiedniki imienia Rudolf, które wywodzi się od słów oznaczających "sława wilka". Rudolfina utworzona jest przy użyciu sufiksu "-ina", który służył do tworzenia imion zdrobniałych (por. Albertyna).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrudɔlˈfʲĩna, AS: rudolfʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Rudolf m.

Wiktionary


rudolfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rudolfiny lub z nią związany


SJP.pl


rudolfostwo

Rudolf z małżonką; Rudolfowie


SJP.pl


rudolfowie

Rudolf z małżonką; Rudolfostwo


SJP.pl


rudolfowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rudolfa lub z nim związany


SJP.pl


rudolicy

1. suseł rudolicy - gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych;
2. tragopan rudolicy - gatunek dużego ptaka z rodziny kurowatych


SJP.pl


rudolph

[czytaj: RUdolf] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudolph – jednostka osadnicza w stanie Ohio, w hrabstwie Wood
  • Rudolph – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood
  • Rudolph – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood
  • Rudolph (ang. Rudolph Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood

Wikipedia


rudomino

nazwisko


SJP.pl

Rudomino ( Rudamina) – miasteczko na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, siedziba gminy Rudomino.

Wikipedia


rudonogi

1. mróżka rudonoga - gatunek błonkówki z rodziny żronkowatych;
2. pędźka rudonoga - gatunek muchówki z rodziny łowikowatych


SJP.pl


rudonośny

obfitujący w rudę; dostarczający rudy; zawierający rudę


SJP.pl


rudonóg

opuchlak rudonóg - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych


SJP.pl


rudoogonowy

1. koczkodan rudoogonowy - gatunek małpy;
2. wiewiórka rudoogonowa - gatunek gryzonia


SJP.pl


rudopióry

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma rude pióra, pierze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈpʲjurɨ, AS: rudopʹi ̯ury

Wiktionary


rudopochodny

uzyskany z rudy


SJP.pl


rudopomarańczowy

pomarańczowy o rudym odcieniu


SJP.pl


rudopłowy

płowy o rudym odcieniu


SJP.pl


rudoropomasowiec

statek wodny do przewozu ciekłego paliwa i rudy; roporudomasowiec


SJP.pl


rudorzęsy

mający rude rzęsy


SJP.pl


rudosamochodowiec

statek wodny do przewozu rudy i samochodów


SJP.pl


rudoskrzydły

frankolin rudoskrzydły, chwostka rudoskrzydła - gatunki ptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma rude skrzydła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈskʃɨdwɨ, AS: rudoskšydu̯y

Wiktionary


rudosterka

rodzaj ptaków z rodziny papugowatych


SJP.pl


rudosterny

żałobnica rudosterna - gatunek ptaka z rodziny kakaduowatych


SJP.pl


rudoszary

szary o rudym odcieniu


SJP.pl


rudoszyjka

powrózka rudoszyjka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych


SJP.pl


rudowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bronisław Rudowicz (ur. 1929) – polski ekonomista
  • Marianna Rudowicz (1918-1995) – polska pisarka
  • Teresa Rudowicz (1928-1994) – polska malarka

Wikipedia


rudowiec

statek do przewozu rudy


SJP.pl


rudowski

nazwisko


SJP.pl


rudowy

pochodzący od rudy (np. rudy żelaza)


SJP.pl


rudowąsy

mający rude wąsy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma rude wąsy

Wiktionary


rudowęglowiec

statek wodny do przewozu węgla i rudy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) żegl. statek handlowy przystosowany do przewozu rudy i węgla;

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po kilkumiesięcznych debatach i przetargach, jakie upłynęły od czasu wycofania z eksploatacji pierwszego statku polskiego przemysłu okrętowego, rudowęglowca „Sołdek”, zapadła wreszcie decyzja co do jego dalszych losów.

Wiktionary


rudowłos

tykotek rudowłos - gatunek chrząszcza z rodziny kołatkowatych


SJP.pl


rudowłosa

mający rude włosy; ryżowłosy, miedzianowłosy, ognistowłosy, czerwonowłosy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudowłosa (film)
  • Rudowłosa (powieść Orhana Pamuka)
  • Rudowłosa (powieść Jaye Wells)

Wikipedia


rudowłosy

mający rude włosy; ryżowłosy, miedzianowłosy, ognistowłosy, czerwonowłosy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający rude włosy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najbardziej narażone na promieniowanie są osoby rudowłose, piegowate, o jasnej karnacji i oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔvˈwɔsɨ, AS: rudovu̯osy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudowłosa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rudy; pot. ryżowłosy

Wiktionary


rudozbiornikowiec

rudowiec ze zbiornikami przystosowanymi do przewozu ładunków ciekłych


SJP.pl


rudozielony

zielony o rudym odcieniu


SJP.pl


rudozłoty

złoty o odcieniu rudym


SJP.pl


rudołowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Rudołowice – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Roźwienica. Ma status sołectwa.

Wieś należąca do miasta Jarosławia położona była na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie przemyskim ziemi przemyskiej województwa ruskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia


rudości

cecha oznaczająca, że coś ma kolor rdzy; rdzawość, brunatność


SJP.pl


rudość

cecha oznaczająca, że coś ma kolor rdzy; rdzawość, brunatność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rude; cecha tych, którzy są rudzi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudy mos., rudzielec m., rudzik m., ruda ż.

 przym. rudy

 przysł. rudo

Wiktionary


rudożółty

żółty o odcieniu rudym


SJP.pl


rudy

1. będący koloru rdzy; czerwonobrązowy, ryży, rdzawy;
2. mający rude włosy, np. ruda dziewczyna


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w kolorze rdzy

 (1.2) o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) rudy (1.2) człowiek lub zwierzę

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: ruda

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudy – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Solec Kujawski
  • Rudy – część wsi Zakrzówek-Wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Zakrzówek
  • Rudy – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Końskowola
  • Rudy – część wsi Bilczyce w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
  • Rudy – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Kuźnia Raciborska
  • Rudy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów
  • Rudy – część wsi Świnków w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Krotoszyn
  • Rudy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo
  • Rudy – dawna gromada
  • Rudy – staw rybny pobliżu rezerwatu przyrody Stawy Milickie, w zachodniej części Rudy Żmigrodzkiej (gmina Żmigród)
  • Rudy – stacja kolei wąskotorowej w Rudach (woj. śląskie), na linii Gliwice – Racibórz
  • Rudy – część Dąbrowy Górniczej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrudɨ, AS: rudy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudzielec m., rudasek m., rudaska ż., rudzik mzw., ruda ż., rudość ż., Ruda ż.

 przym. rudawy

 przysł. rudo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płomienisty, rdzawy, rudawy, miedziany, ryży

 (2.1) rudzielec, rudowłosy, rudowłosa, rudasek, rudaska

Wiktionary


rudyk

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Mateusz Rudyk – polski kolarz torowy
  • Pantelejmon (Rudyk) – rosyjski duchowny prawosławny
  • Stefan (Rudyk) – polski duchowny prawosławny

Wikipedia


rudyment

1. podstawa, fundament, początek;
2. pozostałość, resztka czegoś zniszczonego;
3. w biologii: narząd szczątkowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) podstawa lub początek czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudymentarny

Wiktionary


rudymentacja

proces ewolucyjnego uwsteczniania, zanikania narządu w organizmach danego szczepu


SJP.pl


rudymentarny

1. elementarny, podstawowy;
2. zanikający, szczątkowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. początkowy, elementarny, podstawowy, pierwotny

 (1.2) książk. szczątkowy, zanikający

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Natomiast oczywiście sprawa jest tutaj natury rudymentarnej, dlatego że chodzi o prawo świadka do korzystania z pomocy pełnomocnika, co gwarantuje mu ustawa o sejmowej komisji śledczej.

 (1.2) Uprzątanie liści i wywożenie skoszonej trawy zubaża ten rudymentarny ekosystem, przez co konieczne jest podawanie sztucznych nawozów, a nieraz także podlewanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɨ̃mɛ̃nˈtarnɨ, AS: rudỹmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudyment m., rudymentacja ż., rudymentarność ż.

 przym. rudymentalny

 przysł. rudymentarnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) początkowy, elementarny, podstawowy, pierwotny, daw. rudymentalny

 (1.2) szczątkowy, zanikający, daw. rudymentalny

Wiktionary


rudyst

przedstawiciel rzędu wymarłych małżów rafowych


SJP.pl


rudysty

przedstawiciel rzędu wymarłych małżów rafowych


SJP.pl


rudyszwałd

Rudyszwałd ( Rudyšvald, Ruderswald) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice, nad granicą z Czechami, w środkowej części Bramy Morawskiej. Przez wioskę przepływa potok Bełk, który uchodzi do płynącej nieopodal rzeki Odry.

Wikipedia


rudziak

środowiskowo: wagon do przewozu rudy


SJP.pl


rudzianin

mieszkaniec Rudy Pabianickiej, Rudy Śląskiej


SJP.pl


rudzianka

mieszkanka Rudy Pabianickiej, Rudy Śląskiej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudzianka – struga, dopływ Płoni
  • Rudzianka – struga, dopływ Kanału Bema
  • Rudzianka – dawna kolonia na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie ignalińskim, w gminie Cejkinie.
  • Rudzanka – potok, dopływ Dunajca

Wikipedia


rudzica

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudzica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubańskim, w gminie Siekierczyn
  • Rudzica – część wsi Podłęże w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Niepołomice
  • Rudzica – wieś w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Jasienica
  • Rudzica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kramsk
  • Rudzica – dawna gromada w powiecie bielskim
  • Rudzica – dawna gromada w powiecie konińskim
  • Rudzica (gmina)

Wikipedia


rudziczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik;

 (1.2) geogr. wieś w Polsce w województwie śląskim w powiecie pszczyńskim, w gminie Suszec;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudziczka – wieś w woj. opolskim, w pow. prudnickim, w gminie Prudnik
  • Rudziczka – wieś w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Suszec
  • Rudziczka – dawna gmina wiejska, funkcjonująca w latach 1945-1954
  • Rudziczka – zbiorowa gmina wiejska funkcjonująca w latach 1874-1945
  • Rudziczka – dawna gromada

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rudziczecki

Wiktionary


rudziej

stopień wyższy od przysłówka: rudo


SJP.pl


rudzielec

potocznie: osoba o rudych włosach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. ktoś o rudych włosach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) żart. lis

 (2.2) środ. sport. w kolarstwie: kask marki Rudy Project

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈd͡ʑɛlɛt͡s, AS: ruʒ́elec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudy mos., rudość ż., ruda ż.

 przym. rudy, rudawy

Wiktionary


rudzielka

rudowłosa kobieta


SJP.pl


rudzienice

Rudzienice (niem. "Raudnitz") – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Iława.

Do 1954 roku oraz w latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Rudzienice. W latach 1954–1973 wieś należała i była siedzibą władz gromady Rudzienice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia


rudzieniec

Rudzieniec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Milanów.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Parafia św. Jozafata w Gęsi.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia


rudzienko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudzienko – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
  • Rudzienko – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre
  • Rudzienko – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Kołbiel
  • Rudzienko – dawna gmina wiejska

Wikipedia


rudzieński

przymiotnik od: Rudna


SJP.pl


rudzik

1. ptak z rodziny drozdów (Erithacus rubecula); raszka;
2. regionalna nazwa kiełbia (ryba z rodziny karpiowatych)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Erithacus rubecula|ref=tak., występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rudzik (Erithacus rubecula) nazywany również raszką, gatunek ptaka z rodziny muchołówkowatych.
  • Rudzik – szczyt w Górach Sokolich

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrud͡ʑik, AS: ruʒ́ik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudy mos., rudość ż.

 przym. rudy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) raszka

Wiktionary


rudziniec

wieś w Polsce


SJP.pl

Rudziniec (niem. "Rudzinitz", 1936–1945 "Rudgershagen") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Rudziniec, siedziba gminy Rudziniec.

Wikipedia


rudziniecki

przymiotnik od: Rudziniec


SJP.pl


rudzio

zdrobnienie od: Rudolf (imię męskie)


SJP.pl


rudziszki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Litwie, w okręgu wileńskim.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rudziszki – miasto na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie trockim, siedziba gminy Rudziszki
  • Rudziszki – wieś w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo
  • Rudziszki, Rudziszki Podwilejskie – chutor w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Ryteń
  • Rudziszki, Rudziszki Żusińskie – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Ryteń
  • Rudziszki – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Worniany
  • Rudziszki 1 – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Worniany, siedziba Białoruskiej Elektrowni Jądrowej
  • Rudziszki – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Murowana Oszmianka
  • Rudziszki − wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, w sielsowiecie Soły
  • Rudziszki – dawny folwark. Tereny, na których był położony, leżą w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, w sielsowiecie Soły
  • Rudziszki – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Łyntupy.
  • Rudziszki – gmina na Litwie
  • Rudziszki – dawna gmina w II Rzeczypospolitej

Wikipedia


rudzizna

przestarzale: rudy kolor


SJP.pl


rudziński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rudziński
  • Anna Rudzińska
  • Eustachy Rudziński
  • Filip Rudziński
  • Helena Rudzińska
  • Kazimierz Rudziński (Rudzieński), herbu Prus III.
  • Krzysztof Rudziński
  • Michał Rudziński (Rudzieński), herbu Prus III.
  • Weneda Dobaczewska, z domu Rudzińska
  • Witold Rudziński
  • Zbigniew Rudziński

Wikipedia


rudzki

przymiotnik od: Ruda Huta, Ruda Pabianicka, Ruda Śląska


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z: Ruda-Huta

 (1.2) związany z: Ruda Pabianicka

 (1.3) związany z: Ruda Śląska

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Franciszek Skarbek Rudzki – polski publicysta, pisarz, prawnik i numizmatyk
  • Konstanty Rudzki – polski inżynier
  • Kazimierz Rudzki – polski aktor, reżyser, konferansjer i pedagog
  • Michał Rudzki – polski gracz e-sportowy
  • Mikołaj Rudzki – kanclerz ziemski Księstwa Cieszyńskiego

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrut͡sʲci, AS: rucʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruda-Huta ż.

Wiktionary


rudłonogi

o cechach rudłonogich (rząd ptaków)


SJP.pl


rudłonogie

rząd ptaków, gniazdowników, doskonale pływających i nurkujących (należą tu między innymi: fregaty, pelikany, kormorany); wiosłonogie, pełnopłetwe, pelikanowe


SJP.pl


rufa

tył statku, okrętu, łodzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żegl. tylna część kadłuba statku;

 (1.2) przen. żart. pośladki

 (1.3) żegl. pot. zwrot przez rufę

Wiktionary

Rufa – tylna część jednostki pływającej, zarówno w jej części nawodnej, jak i podwodnej. Istnieje wiele rodzajów form konstrukcyjnych ruf. Wraz z rozwojem żeglugi ulegały one modyfikacjom zarówno ze względu na wykorzystywany materiał, przeznaczenie statku, jak i panującą w danych czasach modę. Rufa może być zakończona pawężą zorientowaną prostopadle względem lustra wody lub pochyloną w kierunku rufy, czy dziobu jednostki. Rufa może wystawać nad powierzchnię wody, tworząc nawis rufowy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niektóre jednostki posiadają identyczny dziób i rufę, co zapewnia jednakowe warunki pływania w obu kierunkach.

 (1.2) Sprzedawczyni zlekceważyła mnie, obróciła się rufą i wyszła na zaplecze.

 (1.3) Jacht zrobił rufę i wyostrzył do półwiatru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrufa, AS: rufa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rufowy

Wiktionary


rufin

imię męskie


SJP.pl

Rufin – imię męskie pochodzenia łacińskiego, wywodzące się od imienia Rufus. Łacińska końcówka "-inus" oznacza przynależność, stąd znaczeniem imienia jest „przynależący do Rufusa”. W języku polskim nie wystąpiło w średniowieczu.

Imię mało popularne w Polsce, o malejącej popularności. W lipcu 2019 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 391 mężczyzn o tym imieniu, w styczniu 2024 – 324 mężczyzn, a w 2025 roku – 317 osób.

Wikipedia


rufina

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rufina (imię)
  • Rufina – miejscowość we Włoszech

Wikipedia


rufinowie

Rufin z żoną


SJP.pl


rufinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rufina lub z nim związany


SJP.pl


rufnica

belka stanowiąca zakończenie rufy statku; stewa tylna


SJP.pl


rufowiec

środowiskowo: statek do połowu ryb w sieci spuszczane z jego tylnej części


SJP.pl


rufowy

przymiotnik od: rufa, np. armata rufowa


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rufą, dotyczący fufy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rufa ż.

Wiktionary


rufus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Rufus – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „rudowłosy”. Istniało kilkunastu świętych o tym imieniu.

Rufus imieniny obchodzi: 14 czerwca, 27 sierpnia, 25 września, 7 listopada, 21 listopada, 28 listopada i 18 grudnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pozdrówcie wybranego w Panu Rufusa i jego matkę, która jest i moją matką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrufus, AS: rufus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Rufusowy

 rzecz. Rufusek mos.

Wiktionary


rufusek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Rufus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rufusku, pomóż babci wnieść sprawunki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rufus mos.

 przym. Rufusowy

Wiktionary


rufusowy

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Rufusa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rufus mos., Rufusek mos.

Wiktionary


rug

dawniej:
1. dochodzenie urzędowe, śledztwo sądowe; rugi;
2. zmarszczka, bruzda


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Karl Ludwig Rug – niemiecki historyk
  • Thomas Rug – niemiecki malarz
  • RUG
  • Under Rug Swept

Wikipedia


ruga

tyle co: bura


SJP.pl


ruganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rugać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruga ż., zruganie n.

 czas. rugać ndk., zrugać dk., rugnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) besztanie, strofowanie, łajanie

Wiktionary


rugać

potocznie: wyzywać, besztać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rugnąć lub zrugać)

 (1.1) wyrażać niezadowolenie z czyjegoś niewłaściwego postępowania w ostry, kategoryczny sposób

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. besztać, ganić, łajać; pot. objeżdżać, obtańcowywać, obsztorcowywać, sztorcować; wulg. opieprzać, opierdalać

Wiktionary


rugbista

[czytaj: rugbista albo ragbista] mężczyzna uprawiający rugby; rugbysta


SJP.pl


rugbistka

→ rugbista; rugbystka


SJP.pl


rugbowy

→ rugby [czytaj: ragbowy]


SJP.pl


rugby

[czytaj: rugby albo ragby] drużynowa gra sportowa z użyciem owalnej piłki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sport. sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rugby – zespołowa gra sportowa i jej odmiany:
    • rugby union – rugby 15-osobowe
      • rugby 7 – 7-osobowa, olimpijska odmiana rugby union
      • rugby 10 – 10-osobowa odmiana rugby
    • rugby league – rugby 13-osobowe
      • rugby league sevens – 7-osobowa odmiana rugby league
      • rugby league nines – 9-osobowa odmiana rugby league
  • rugby podwodne – zespołowa gra sportowa rozgrywana pod powierzchnią wody w basenie
  • rugby na wózkach – zespołowa gra sportowa dla osób z niepełnosprawnościami kończyn dolnych
  • Rugby – miasto w Anglii (Wielka Brytania), od którego pochodzi nazwa gry rugby
    • Rugby – dystrykt o statusie borough w hrabstwie Warwickshire (Anglia)
    • Rugby – stacja kolejowa w Rugby

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruɡbɨ, AS: rugby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rugbista m., rugbistka ż.

 przym. rugby'owy

Wiktionary


rugby'owy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rugby, dotyczący rugby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rugby n.

Wiktionary


rugbysta

[czytaj: rugbista albo ragbista] mężczyzna uprawiający rugby; rugbista


SJP.pl


rugbystka

→ rugbysta; rugbistka


SJP.pl


rugi

dawniej:
1. usuwanie chłopów z uprawianej przez nich ziemi;
2. dochodzenie urzędowe, śledztwo sądowe; rug


SJP.pl


rugia

należąca do Niemiec wyspa na Morzu Bałtyckim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. niemiecka wyspa na Morzu Bałtyckim;

Wiktionary

Rugia ( Rügen, wym. "MAF:", w dialekcie rugijskim "Rȯjana", "Rāna"; pol. hist. także "Roja", "Ruja", "Rujana") – największa wyspa Niemiec oraz Pomorza, zlokalizowana w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego. Administracyjnie w całości usytuowana w powiecie Vorpommern-Rügen i w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie. W latach 1949–1990 należała do Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Amerykanie właśnie mijali Rugię na wysokości 20 000 m, wciąż przyspieszając.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruɟja, AS: ruǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rugijczyk mos., Rugijka ż.

 przym. rugijski

Wiktionary


rugijski

przymiotnik od: Rugia (największa wyspa niemiecka)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rugią, dotyczący Rugii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rugia ż., Rugijczyk mos., Rugijka ż.

Wiktionary


rugnąć

zwyzywać


SJP.pl


rugowanie

1. usuwać kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczać z nieruchomości
2. wypierać, zastępować coś czymś innym


SJP.pl


rugować

1. usuwać kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczać z nieruchomości
2. wypierać, zastępować coś czymś innym


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyrugować)

 (1.1) usuwać kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczać z nieruchomości

 (1.2) wypierać, zastępować coś czymś innym

 (1.3) mat. zmniejszać liczbę zmiennych lub niewiadomych w układzie równań, stosując odpowiednie przekształcenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szlachcie folwarcznej nie zależało jeszcze w tym czasie na rugowaniu chłopów z gruntu.

Wiktionary


rugownik

w matematyce: rodzaj wyznacznika, typ funkcji


SJP.pl

Rugownik – typ funkcji, której argumentami są pary wielomianów lub – z innej perspektywy – ich współczynniki, co czyni rugownik funkcją wielu zmiennych; jest zdefiniowany wyznacznikiem opisanym niżej. Kluczową własnością rugownika jest to, że wynosi zero wtedy i tylko wtedy, gdy wielomiany te mają wspólny czynnik.

Wikipedia


rugowy

związany z rugami


SJP.pl


ruhra

[czytaj: RUra] rzeka w Niemczech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Niemczech, prawy dopływ Renu;

Wiktionary

Ruhra (czyt. [ˈrura], niem. "Ruhr") jest jedną z najważniejszych rzek Nadrenii Północnej-Westfalii. Jej długość to 219,3 km; jej źródło znajduje się 674 m n.p.m., jej ujście do Renu w Duisburgu - 17 m n.p.m.

Główne miasta to Duisburg, Mülheim an der Ruhr, Essen, Bochum, Hagen i Dortmund.

Wikipedia


ruina

1. stan zniszczenia, krachu;
2. (zwykle w lm - ruiny) gruzy, resztki zniszczonych budowli;
3. przenośnie:
a) zaniedbany, zniszczony budynek; rudera;
b) coś zniszczonego, ktoś wyniszczony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stan, w którym coś jest upadłe, zniszczone

 (1.2) człowiek zdemoralizowany; człowiek wyniszczony psychicznie i/lub fizycznie

 (1.3) krach finansowy lub majątkowy

 (1.4) obiekt zniszczony

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruiny – pozostałości zniszczonego obiektu budowlanego
  • Ruina – okres w historii Hetmanatu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylko patrzeć, jak nowy dyrektor doprowadzi ten zakład do ruiny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈjĩna, AS: rui ̯ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rujnowanie n., zrujnowanie n.

 czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

 przym. zrujnowany

 ims. zrujnowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upadek, zguba

Wiktionary


ruinacja

potocznie: doprowadzenie do ruiny, doszczętne zniszczenie; rujnacja, upadek, destrukcja, demolka


SJP.pl


ruinka

zdrobnienie od: ruina


SJP.pl


ruiny

1. stan zniszczenia, krachu;
2. (zwykle w lm - ruiny) gruzy, resztki zniszczonych budowli;
3. przenośnie:
a) zaniedbany, zniszczony budynek; rudera;
b) coś zniszczonego, ktoś wyniszczony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, liczba mnoga

 (1.1) ogół pozostałości po zniszczonych budowlach

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ludzie opuścili to miasto, wszędzie tylko ruiny i ruiny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rujnowanie n., zrujnowanie n.

 czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

 przym. zrujnowany

 ims. zrujnowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruzy, rumowisko

Wiktionary


ruja

okres wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków; cieczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. okres wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków

Wiktionary

Ruja, cieczka, estrus ( oestrus) – faza płodności samic w cyklu rozrodczym większości ssaków łożyskowych. Ułatwia skojarzenie pary w celu zapewnienia przekazania genów.

Ruja występuje cyklicznie – raz ("ssaki monoestralne") lub kilka ("ssaki poliestralne") razy w roku – u psów zwykle dwa razy w roku, u innych psowatych i większości ssaków drapieżnych jeden raz, a u myszowatych kilka razy w roku. Poza okresem rui samice nie są zdolne do rozrodu, czy wręcz kopulacji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruja, AS: rui ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rujka ż.

 przym. rujowy

Wiktionary


rujewit

bóstwo słowiańskie


SJP.pl


rujka

zdrobnienie od: ruja


SJP.pl


rujnacja

potocznie: doprowadzenie do ruiny, doszczętne zniszczenie; ruinacja, upadek, destrukcja, demolka


SJP.pl


rujnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rujnować.

 (1.2) obracanie czegoś w ruinę

 (1.3) doprowadzanie do krachu, ruiny finansowej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrujnɔˈvãɲɛ, AS: rui ̯novãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruiny ż., zrujnowanie n., ruina ż.

 czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

 ims. zrujnowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dewastowanie, niszczenie, pustoszenie, obracanie w gruzy, obracanie w gruzy, obracanie wniwecz

Wiktionary


rujnować

niszczyć, psuć, doprowadzać do ruiny


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zrujnować)

 (1.1) burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny

 (1.2) doprowadzać do katastrofy finansowej

 (1.3) niszczyć czyjeś zdrowie fizyczne lub psychiczne

czasownik zwrotny niedokonany rujnować się (dk. zrujnować się)

 (2.1) burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny siebie samego

 (2.2) doprowadzać do katastrofy finansowej siebie samego

 (2.3) niszczyć zdrowie fizyczne lub psychiczne siebie samego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rujˈnɔvat͡ɕ, AS: rui ̯novać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruiny ż., ruina ż., rujnowanie n.

 ims. zrujnowany

Wiktionary


rujność

w łowiectwie: stan podniecenia płciowego u samic ssaków


SJP.pl


rujny

rujna - o ciężarnej samicy grubej zwierzyny łownej


SJP.pl


rujotwórczy

hormon rujotwórczy - żeński hormon płciowy, wytwarzany głównie przez jajniki, także przez jądra i korę nadnerczy, w postaci syntetycznej stosowany w lecznictwie; estrogen


SJP.pl


rujowisko

1. okres godowy niektórych zwierząt;
2. miejsce, gdzie odbywają się gody u niektórych zwierząt


SJP.pl


rujowy

przymiotnik od: ruja, np. objawy rujowe


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z rują, dotyczący rui

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈjɔvɨ, AS: rui ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruja ż.

Wiktionary


rujski

przymiotnik od: Ruja (wieś)


SJP.pl


rukiew

bylina należąca do rodziny kapustowatych, występująca w kilku gatunkach uprawianych m.in. do celów spożywczych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Nasturtium|ref=tak., rodzaj byliny należący do rodziny kapustowatych;

 (1.2) kulin. potrawa z liści rukwi wodnej

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już Rzymianie jadali rukwie i bardzo im smakowały.

Wiktionary


rukiewnik

bielinek rukiewnik - gatunek motyla z rodziny bielinkowatych


SJP.pl

Rukiewnik ("Bunias" L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje trzy gatunki występujące w Europie, Azji południowo-zachodniej i wschodniej oraz w północnej Afryce. W Polsce rośnie jeden gatunek introdukowany i zadomowiony – rukiewnik wschodni ("B. orientalis").

Wikipedia


rukola

jednoroczna, przyprawowa roślina zielna z rodziny kapustowatych (rodzaj sałaty), rosnąca dziko w Europie Południowej; rokietta siewna; ruccola


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. bot. rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa

 (1.2) kulin. jarzyna z pikantnych liści rokietty siewnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do obiadu podałem dziś sałatkę z rukoli i sera pleśniowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈkɔla, AS: rukola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruccola ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rokietta siewna

Wiktionary


rukolowy

→ rukola


SJP.pl

Patrz:

rukola

rukosin

Rukosin – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew przy drodze wojewódzkiej nr.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia


rukować

1. dawniej:
a) wchodzić, wmaszerowywać;
b) wyruszać, umykać;
2. gwarowo: wojować, brać udział w wojnie


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. gw. Śląsk Cieszyński narukować)

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Żywiecczyzna, Lwów, Spisz, Skalne Podhale. iść, zaciągąć się, wstępować do wojska

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Żywiecczyzna, Skalne Podhale. maszerować

Wiktionary


rukwiel

roślina z rodziny krzyżowych, występuje na wybrzeżu morskim w miejscach piaszczystych


SJP.pl

Rukwiel, dziobak ("Cakile" Mill.) – rodzaj roślin jednorocznych, rzadko bylin, należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje 7 gatunków występujących na półkuli północnej oraz w Australii. W Europie rosną dwa gatunki. Jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski jest rukwiel nadmorska "C. maritima". Rośliny te występują na siedliskach związanych z wybrzeżami morskimi. Lokalnie i w okresach głodu rośliny z tego rodzaju wykorzystywane były jako jadalne.

Wikipedia


rukwiślad

roślina z rodziny krzyżowych


SJP.pl

Rukwiślad ("Erucastrum" (DC.) C.Presl) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje od 19 do 27 gatunków. Występują one w Azji, Afryce i Europie. Rukwiślad francuski ("E. gallicum") został zawleczony także do Ameryki Północnej. Gatunek ten należy także do polskiej flory jako zadomowiony antropofit, poza tym spotykany bywa rukwiślad rzepicholistny, r. rukwiolistny ("E. nasturtiifolium") jako efemerofit.

Wikipedia


rulada

1. chwyt w zapasach;
2. element w muzyce wokalnej, szybki pasaż


SJP.pl


ruleta

popularna gra hazardowa znajdująca się w większości kasyn; ruletka


SJP.pl


ruletka

popularna gra hazardowa znajdująca się w większości kasyn; ruleta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gra hazardowa polegająca na obstawianiu, na którym polu obracającej się tarczy zatrzyma się poruszająca się kulka;

 (1.2) obrotowa tarcza podzielona na ponumerowane pola, używana do gry w ruletkę (1.1)

 (1.3) przen. sytuacja, której zakończenie trudno przewidzieć

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruletka – rodzaj gry hazardowej
  • ruletka – przyrząd, narzędzie graficzne
  • ruletka – przyrząd geodezyjny
  • ruletka – radełko introligatorskie
  • Ruletka – album muzyczny Macieja Balcara
  • rosyjska ruletka – gra hazardowa
  • Rosyjska ruletka – teleturniej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ruletka internetowa to wyjątkowa gra, która łączy w sobie cechy gier hazardowych i losowych.

Wiktionary


rulewski

nazwisko


SJP.pl


rulez

wykrzyknik

 (1.1) slang. składnik fraz wykrzyknikowych z rzeczownikiem, oznaczających czyjeś przekonanie o wyjątkowości czegoś, o byciu najlepszym w swojej kategorii

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) …pany!, …rządzi!

Wiktionary


rulik

gatunek śluzowca (rulik nadrzewny)


SJP.pl


rulon

zwój jakiegoś materiału


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) cylindryczny zwój z czegoś płaskiego

 (1.2) walec z umieszczonych obok siebie monet czy innych okrągłych rzeczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrulɔ̃n, AS: rulõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rulonik mrz.

Wiktionary


rulonik

zdrobnienie od: rulon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: rulon

 (1.2) mały lub cienki rulon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈlɔ̃ɲik, AS: rulõńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rulon mrz.

Wiktionary


rulonowy

→ rulon


SJP.pl

Patrz:

rulon

rulować

zwijać w rulon


SJP.pl


rum

1. aromatyczny napój alkoholowy, otrzymywany z trzciny cukrowej;
2. dawniej:
a) rumowisko, gruz;
b) rumor, hałas, wrzawa, zgiełk;
c) wolne miejsce, przejście


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spoż. napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

Wiktionary

Rum – napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu (37,5–81%) wytwarzany ze sfermentowanego soku z trzciny cukrowej, koncentratu tego soku lub melasy trzcinowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do ciasta dodaj dwie łyżeczki rumu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũm, AS: rũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumowy

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 przym. rumowy

frazeologia.

etymologia.

 etym|ang|rum.

uwagi.

tłumaczenia.

* abenaki: (1.1) akwbi

* angielski: (1.1) rum

* arabski: (1.1) رم

* baskijski: (1.1) ron

* białoruski: (1.1) ром m.

* bułgarski: (1.1) ром m.

* czeski: (1.1) rum m.

* duński: (1.1) rom w.

* esperanto: (1.1) rumo

* fiński: (1.1) rommi

* francuski: (1.1) rhum m.

* hiszpański: (1.1) ron m.

* islandzki: (1.1) romm n.

* jidysz: (1.1) ראָם m. (rom)

* mongolski: (1.1) ром

* niemiecki: (1.1) Rum m.

* nowogrecki: (1.1) ρούμι n.

* rosyjski: (1.1) ром m.

* słowacki: (1.1) rum m.

* szwedzki: (1.1) rom w.

* ukraiński: (1.1) ром m.

* węgierski: (1.1) rum

* włoski: (1.1) rum m.

źródła.

== rum (język angielski.) ==

thumb|rum (1.1)

wymowa.

 IPA|ɹʌm.

 audioUS|En-us-rum.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) spoż. rum

przymiotnik

 (2.1) bryt. pot. dziwaczny

odmiana.

 (1.1) lp. rum; lm. rums

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


rum-owski

{RUM] (Rejestr Usług Medycznych); rumowski


SJP.pl


rum.

skrót od: rumuński


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rumuński

Wiktionary


rumacja

dawniej:
1. zniszczenie, rujnacja;
2. postępowanie sądowe, sprawa sądowa;
3. przeprowadzka, przenosiny


SJP.pl

Rumacja (łac. "rumatio") to usunięcie siłą opornego dłużnika z nieruchomości. Pojęcie to występowało w procesie egzekucyjnym w XVI i XVII-wiecznej Polsce. Była to przymusowa egzekucja. Gdy rumacja zawiodła ogłaszano banicję i następował zajazd organizowany przez starostę.

Wikipedia


rumaczy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rumakiem, dotyczący rumaka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumak m.

Wiktionary


rumak

przestarzałe: rasowy koń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) hipol. rasowy koń wierzchowy

 (1.2) daw. hipol. koń bojowy pochodzący z europejskiej części Turcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jednak stało się! Powiedziałem tej bladolicej dziewczynie, że ją kocham, i jutro slę mego groma Leonarda na siwym rumaku do jej babki z epistołą błagającą, aby wstawiła się za mną do jej matki etc., etc., aby na koniec rączka panny Wacławy została własnością twego wiernego sługi.

 (1.1) W połowie miesiąca boska Selene kąpie się w Oceanie i ubrana w szaty świetliste, zaprzęga jasne rumaki do wozu, z którego lecą dalekie promienie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmak, AS: rũmak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wierzchowiec

Wiktionary


rumakować

potocznie: popisywać się odwagą; kozaczyć, kozakować


SJP.pl


rumas

nazwisko


SJP.pl


rumb

1. pomocnicza miara nawigacyjna równa 1/32 kąta pełnego, stosowana np. do określania kierunku prądu morskiego;
2. w geodezji: kąt pomiędzy linią południka a jakimś kierunkiem, liczony od 0 do 90 stopni; czwartak


SJP.pl

Rumb – pozaukładowa miara kąta uzyskana przez podział okręgu na 32 części. Niegdyś powszechnie używana w nawigacji morskiej, nieomal całkowicie wyparta przez system 360°. Jeden rumb = 11,25° (0,1963495 rad).

System składa się z hierarchicznych poziomów:

Wikipedia


rumba

1. szybki taniec kubański w rytmie synkopowanym;
2. utwór muzyczny w takim rytmie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) choreogr. taniec latynoamerykański;

Wiktionary

Rumba – latynoamerykański taniec towarzyski pochodzący z Kuby.

Wikipedia


rumbowy

→ rumba, → rumb


SJP.pl

Patrz:

rumba, → rumb

rumburak

nazwisko


SJP.pl

Rumburak – czechosłowacki film z 1984 roku, twórców seriali "Arabela" i "Powrót Arabeli" – Miloša Macourka i Václava Vorlíčka.

Fabuła opisuje dalsze losy tytułowego bohatera Rumburaka, czarodzieja drugiej kategorii w świecie ludzi, w którym został uwięziony za karę za swe liczne przewinienia.

Wikipedia


rumcajs

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię rozbójnika, tytułowej postaci z czechosłowackiego filmu animowanego;

Wiktionary

Rumcajs ( Rumcajs) – postać literacka, tytułowy bohater cyklu powieści Václava Čtvrtka oraz czechosłowackiego serialu animowanego dla dzieci w reżyserii Ladislava Čapka pod tytułem "Rozbójnik Rumcajs". Twórcą graficznego wizerunku rozbójnika jest malarz Radek Pilař. Cykl powieści liczy osiem tomów, a w Polsce wydano cztery z nich: pierwszy, piąty, szósty i siódmy. Serial liczy 39 odcinków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rumcajs spoglądał na jiczyński rynek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmt͡sajs, AS: rũmcai ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Rumcajsowy, rumcajsowy

Wiktionary


rumcajsowy

przymiotnik

 (1.1) związany z Rumcajsem, taki jak u Rumcajsa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy to na pewno rumcajsowy Jiczyn? (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrũmt͡sajˈsɔvɨ, AS: rũmcai ̯sovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumcajs

Wiktionary


rumel

dwuosobowa gra w karty, popularna w XIX wieku


SJP.pl


rumelia

kraina historyczna na Bałkanach


SJP.pl

Rumelia ( Rumeli) – kraina historyczna na Bałkanach, której nazwa oznacza „ziemię Rzymian” (w znaczeniu: Bizantyńczyków). Została nadana przez Turków ziemiom stopniowo odbieranym Cesarstwu Bizantyńskiemu i używana w odniesieniu do europejskich posiadłości Imperium osmańskiego, stopniowo rosnących od XIV w. Zasięg Rumelii stopniowo kurczył się od XVIII w., wraz z uszczuplaniem granic imperium. Nazwa ta nie obejmowała Peloponezu, znanego ówcześnie jako Morea.

Wikipedia


rumelijski

przymiotnik od: Rumelia


SJP.pl


rumelpikieta

dawniej: rumel (dwuosobowa gra w karty)


SJP.pl


rumford

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Benjamin Thompson hrabia Rumford (1753-1814) – fizyk
  • Rumford – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Oxford
  • Rumford – jednostka osadnicza w stanie Maine, w hrabstwie Oxford
  • Rumford (ang. Rumford Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Oxford

Wikipedia


rumfordzki

1. przymiotnik od: Rumford (jednostka osadnicza w USA);
2. zupa rumfordzka - zupa rozdawana ubogim


SJP.pl


rumia

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Rumia (dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Rëmiô, niem. "Rahmel") – miasto w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim.

Wieś duchowna położona była w II połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1945–1975 miasto administracyjnie należało do tak zwanego dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tak zwanego małego województwa gdańskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poproszę dwa bilety do Rumi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmʲja, AS: rũmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumski

Wiktionary


rumiak

nazwisko


SJP.pl


rumian

roślina zielna z rodziny astrowatych; rumian żółty zwany jest barwierskim


SJP.pl

Rumian ("Anthemis" L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 160 gatunków (licząc po wyłączeniu 36 gatunków do rodzaju "Cota"). Występują one w całej Europie, zachodniej Azji, w północnej i wschodniej Afryce. Rosną one zwykle w miejscach suchych, trawiastych lub kamienistych, często na obszarach górskich.

Wikipedia


rumianek

1. roślina z rodziny astrowatych o właściwościach leczniczych;
2. napar z suszonych koszyczków tej rośliny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Matricaria|L.|ref=tak., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

 (1.2) napar z rumianku (1.1)

 (1.3) środ. przestępcze herbata

Wiktionary

Rumianek ("Matricaria" L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 5–6 gatunków. Rośliny te występują w całej strefie umiarkowanej półkuli północnej. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez dwa gatunki introdukowane i zadomowione.

W XX wieku popularnie stosowana była wobec tego rodzaju nazwa naukowa "Chamomilla", czasem wciąż spotykana. W latach 90. tego wieku i na początku XXI wieku uznana została za niepoprawną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rumianek zawiera m.in. flawonoidy, śluzy, karotenoidy i sole mineralne.

 (1.2) Stefan dzień rozpoczyna od gorącego rumianku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmʲjãnɛk, AS: rũmʹi ̯ãnek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumiankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. rumnek

Wiktionary


rumianiej

stopień wyższy od przysłówka: rumiano


SJP.pl


rumianin

mieszkaniec Rumi


SJP.pl


rumianka

mieszkanka Rumi


SJP.pl

Rumianka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, w gminie Żabia Wola.

Wieś wchodzi w skład sołectwa "Bukówka".

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia


rumiankowy

→ rumianek


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) zrobiony z rumianku, zawierający rumianek

przymiotnik relacyjny

 (2.1) związany z rumiankiem, odnoszący się do rumianku

Wiktionary

Patrz:

rumianek

Wymowa:

IPA: ˌrũmʲjãŋˈkɔvɨ, AS: rũmʹi ̯ãŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumianek mrz.

Wiktionary


rumianolicy

przestarzałe: mający rumiane lica


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. o rumianej twarzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Gorąco dziś — zwrócił się Korowiow do młodziutkiej rumianolicej sprzedawczyni, aliści nie udzieliła mu ona żadnej odpowiedzi.

Wiktionary


rumianość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rumiane; cecha tych, którzy są rumiani

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumiany

 przysł. rumiano

Wiktionary


rumiany

1. zaczerwieniony na twarzy;
2. czerwony, zaróżowiony z jednej strony;
3. przysmażony, przypieczony na ogniu; złocistobrązowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czerwony lub różowy kolor

 (1.2) o pieczywie wypieczony na brązowy kolor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziewczyna była rumiana i wyraźnie zmieszana.

 (1.2) W tej piekarni mają najlepsze pieczywo: zawsze rumiane i chrupiące.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmʲjãnɨ, AS: rũmʹi ̯ãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumianość ż., rumieniec

 czas. rumienić się

 przysł. rumiano

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwony, różowy, kraśny

Wiktionary


rumienica

sadzanka rumienica - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych


SJP.pl

Ru

Wikipedia


rumieniec

1. różowe zabarwienie policzków;
2. zaróżowienie owocu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) czasowe różowe zabarwienie policzków

 (1.2) różowe zabarwienie owocu z jednej strony

Wiktionary

Rumieniec – niezależne od woli, napadowe zaczerwienienie skóry twarzy, zwłaszcza policzków (stąd określenia „spiec raka”, „stanąć w pąsach”, „spłonić się”). Dawniej rumieniec dziewczęta wywoływały także sztucznie (na przykład nacierając policzki sokiem z kłączy konwalii majowej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aaaa, Kaśka pipę pokazała! – krzyknął umorusany blondynek, wskazując brudnym paluchem na dziewczynkę, której twarz natychmiast pokryła się rumieńcem

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumiany

 czas. zarumienić, rumienić

 rzecz. rumieńczyk m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pąs

Wiktionary


rumieniowaty

toczeń (liszaj) rumieniowaty - autoimmunologiczna choroba skóry


SJP.pl


rumieniuchny

bardzo rumiany


SJP.pl


rumienić

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarumienić)

 (1.1) przypiekać lub przysmażać na złocistobrązowo

 (1.2) czynić rumianym; powodować rumieńce; zabarwiać na czerwono

czasownik zwrotny niedokonany rumienić się (dk. zarumienić się)

 (2.1) zmieniać kolor na złocistobrązowy pod wpływem pieczenia lub smażenia

 (2.2) oblewać się rumieńcem; stawać się czerwonym na twarzy

 (2.3) nabierać czerwonego odcienia

 (2.4) odznaczać się czerwienią na jakimś tle

 (2.5) odczuwać wstyd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumieniec mrz., rumienienie n.; rumień mrz.

 przym. rumieniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypiekać, przysmażać

 (1.2) zarumieniać

 (2.1) przypiekać się, przysmażać się

 (2.2) czerwienić się

 (2.4) czerwienieć

 (2.5) wstydzić się

Wiktionary


rumień

zaczerwienienie części skóry wywołane przekrwieniem; erytema


SJP.pl

Rumień – termin medyczny oznaczający miejscowe zaczerwienienie skóry.

Zaczerwienienie jest wynikiem rozszerzenia powierzchownych naczyń krwionośnych. Może wystąpić z przyczyn emocjonalnych, alergii, przegrzania, ale często jest oznaką stanów chorobowych.

Wikipedia


rumieńce

1. różowe zabarwienie policzków;
2. zaróżowienie owocu


SJP.pl


rumieńczyk

lekki rumieniec


SJP.pl


rumieńszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: rumiany


SJP.pl


rumin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rumin – wieś w Chorwacji, w żupanii splicko-dalmatyńskiej, w gminie Hrvace
  • Rumin – wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Stare Miasto
  • Irena Żukowska-Rumin – polska nauczycielka i poetka
  • Rumina

Wikipedia


ruminacja

1. zwykle w liczbie mnogiej: obsesyjne myśli związane z nieustannymi wątpliwościami co do jakości i faktu wykonanych czynności;
2. przewlekłe zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego;
3. dawniej: przeżuwanie pokarmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. nawracająca myśl o jakimś wydarzeniu, rozpamiętywanie przeszłości;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruminacja – objaw gastroenterologiczny
  • ruminacja – objaw psychiatryczny

Wikipedia


ruminacyjny

→ ruminacja


SJP.pl

Patrz:

ruminacja

ruminować

dawniej:
1. przeżuwać;
2. przetrawiać w myślach, zastanawiać się, rozważać


SJP.pl


rumiński

nazwisko


SJP.pl


rumor

hałas spowodowany różnymi odgłosami; wrzawa, łoskot, łomot


SJP.pl


rumosz

rumowisko skalne przykrywające górotwór


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. warstwa odłamów skalnych powstała na skutek wietrzenia lub pozostawiona przez wędrujący lodowiec;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skład lawiny może oscylować od całkowitej zawartości lodu i śniegu do przeważającej ilości rumoszu skalnego.

Wiktionary


rumoszowy

od rumosz; gleba rumoszowa składająca się z odłamków skalnych


SJP.pl


rumowisko

1. ruiny jakichś budowli
2. rozdrobniony materiał skalny przenoszony przez rzeki
3. okruchy, odłamki skalne powstałe przez rozkład skał wskutek wietrzenia mechanicznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku

 (1.2) geol. nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały

 (1.3) geol. odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rumowisko skalne
  • rumowisko rzeczne
  • rumowisko perskie
  • rumosz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na skutek bombardowań alianckich dzielnica staromiejska zamieniła się w rumowisko.

 (1.2) Wietrzenie skały przez zamarzającą w szczelinach wodę doprowadziło do powstania rumowiska.

 (1.3) Płynąca tędy rzeka transportuje rumowisko z pobliskich skał.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumowiskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruzy, gruzowisko

Wiktionary


rumowiskowy

przymiotnik od: rumowisko


SJP.pl


rumowski

przymiotnik od: RUM (Rejestr Usług Medycznych); RUM-owski


SJP.pl


rumowy

przymiotnik od: rum, np. ciasteczka rumowe


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z rumem, dotyczący rumu

 (1.2) zawierający rum lub tylko mający smak rumu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rum mrz.

Wiktionary


rumpel

drewniany lub metalowy drążek służący do zmiany położenia steru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) żegl. najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej

Wiktionary

Rumpel, drążek sterowy – najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, a mówiąc dokładniej, do wychylania płetwy sterowej. Stanowi je ramię nałożone bezpośrednio na głowicę trzonu steru, lub na górną część płetwy sterowej. Ramieniem tym operuje bezpośrednio sternik, trzymając je w ręku lub (przy stałych kursach) blokując w odpowiedniej pozycji liną, wkładając w odpowiednie wycięcie listwy z karbami lub unieruchamiając w inny sposób.

Wikipedia


rumpolog

osoba wróżąca i określająca czyjś charakter na podstawie kształtu pośladków


SJP.pl


rumpologia

wróżenie i określanie czyjegoś charakteru na podstawie kształtu pośladków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ezot. metoda wróżenia z pośladków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z brukowców zamieścił wywiad z pierwszym polskim specjalistą od rumpologii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumpolog m., rumpolożka ż.

 przym. rumpologiczny

Wiktionary


rumpologiczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rumpologią, dotyczący rumpologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumpologia ż., rumpolog m., rumpolożka ż.

Wiktionary


rumski

przymiotnik od: Rumia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rumią, dotyczący Rumi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumia ż.

Wiktionary


rumsztyk

potrawa z mięsa wołowego smażona lub duszona z cebulą albo przyrządzana na sposób angielski w stanie półsurowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) kulin. stek z mięsa wołowego;

Wiktionary

Rumsztyk – potrawa (element dania głównego) przygotowywana najczęściej z mięsa wołowego, odmiana steku.

Potrawa ma postać ciętego plastra wołowiny pozyskanej z górnej części zadu o masie od 100 do 150 gramów. W trakcie przygotowywania mięso jest plastrowane, a krawędź tłuszczu i ścięgna cięte. Następnie mięso jest smażone lub duszone, często z dużą ilością cebuli lub przyrządzane na sposób angielski na półsurowo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mięso na rumsztyki pochodzi z górnej części zadu wolego.

Wiktionary


rumun

potocznie: lokomotywa z napędem spalinowym; spalinowóz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rumuni – naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię
  • ST43 – lokomotywa spalinowa zwana także „Rumunem”
  • Lxd2 i MBxd2 – pojazdy szynowe zwane żargonowo „Rumunami”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako największa grupa imigrantów we Włoszech, Rumuni często są identyfikowani z ogółem wykroczeń popełnianych przez obcokrajowców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmũn, AS: rũmũn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumunia ż., rumuński mrz.

:: fż. Rumunka ż.

 przym. rumuński

Wiktionary


rumuneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: Rumunka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumunka ż.

Wiktionary


rumunek

obywatelka Rumunii


SJP.pl


rumunia

państwo w Europie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Wiktionary

Rumunia ( România, IPA: []) – państwo unitarne w południowo-wschodniej części Europy. Graniczy z Węgrami i Serbią na zachodzie, Bułgarią na południu wzdłuż Dunaju oraz Ukrainą i Mołdawią na północy. Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego. Stolicą i największym miastem Rumunii jest Bukareszt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rumunia jest już członkiem Unii Europejskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũɲja, AS: rũmũńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumun mos., Rumunka ż., rumuński mrz.

 przym. rumuński

Wiktionary


rumunizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przyjęte z języka rumuńskiego albo na nim wzorowane


SJP.pl


rumunka

obywatelka Rumunii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Handel żywym towarem to domena przestępczości zorganizowanej. Ofiarami stręczycieli padają w Niemczech głównie imigrantki – ostatnio coraz częściej Rumunki i Bułgarki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũŋka, AS: rũmũŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumuński mrz., Rumunia ż.

:: fm. Rumun mos.

 przym. rumuński

Wiktionary


rumuński

związany z Rumunią


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. urzędowy język Rumunii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Policja ujęła uchodźców rumuńskich.

 (2.1) Jacek biegle mówi po rumuńsku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũj̃sʲci, AS: rũmũĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumunia ż., Rumun mos., Rumunka ż.

Wiktionary


rumuńskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem rumuńskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rumuńskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku rumuńskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: rũmũĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


rumuńskość

→ rumuński


SJP.pl

Patrz:

rumuński

run

[czytaj: ran]
1. masowe wycofywanie pieniędzy i papierów wartościowych z banków;
2. masowe wykupywanie jakichś towarów;
3. masowe dążenie do osiągnięcia czegoś lub uczestniczenia w czymś


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RUN – album studyjny zespołu B’z
  • Run – singel Leony Lewis
  • Run – singel zespołu Snow Patrol
  • Run – singiel Ghostface’a Killaha
  • Run – singel zespołu Cascada
  • Run – singel Milk Inc.
  • Run – singel Amy Macdonald
  • RUN – singel zespołu BTS
  • Run – singel zespołu OneRepublic
  • Run– piosenka i singel z albumu Smolik / Kev Fox
  • Run w baseballu
  • Run w krykiecie

Wikipedia


runa

1. znak pisma runicznego;
2. w fantastyce i ezoteryce: magiczny symbol


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. jęz. znak pisma runicznego;

 (1.2) ezot. gry wideo magiczny symbol lub niewielki przedmiot z takim symbolem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũna, AS: rũna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runy nmos.

 przym. runiczny

Wiktionary


runda

1. w sporcie: określony czas części spotkania sportowego
2. potocznie: obiegnięcie, okrążenie czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. część pojedynku sportowego

 (1.2) ruch po trasie kończącej się w punkcie wyjścia, okrążenie

 (1.3) jeden z powtarzalnych etapów np. gry lub negocjacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po rundzie jesiennej reszlanie zajmowali przedostatnie miejsce w tabeli.

 (1.2) Klient o mało nie zemdlał z ekstazy i od razu zamówił jeszcze jedną rundę.

 (1.3) Japońska odmiana mahjonga jest grą szybką. System punktacji jest uproszczony, więc przerwy między rundami są krótsze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũnda, AS: rũnda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) okrążenie

Wiktionary


rundi

język z rodziny bantuidalnych, będący, obok francuskiego, językiem urzędowym w Burundi; kirundi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rundi jest językiem urzędowym w Burundi.

Wiktionary


rundka

zdrobnienie od: runda


SJP.pl


rundowy

→ runda


SJP.pl

Patrz:

runda

runianka

runianka japońska - gatunek krzewinki z rodziny bukszpanowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Pachysandra|Michx.|ref=tak., półkrzewiasta roślina uprawiana w celach ozdobnych, dobrze znosząca zacienienie;

Wiktionary

Runianka ("Pachysandra") – rodzaj roślin z rodziny bukszpanowatych. Obejmuje trzy gatunki występujące naturalnie we wschodniej Azji i wschodniej części Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest "Pachysandra procumbens" Michx.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwiaty żeńskie u runianki znajdują się tylko w dolnej części kwiatostanu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runo n.

Wiktionary


runicki

przymiotnik

 (1.1) daw. runiczny

Wiktionary


runiczny

dotyczący najstarszego pisma północnoeuropejskiego z terenów Niemiec i Skandynawii


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) jęz. dotyczący run, związany z runami

 (1.2) zapisany runami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runy nmos., runa ż.

Wiktionary


runista

wróżbita posługujący się runami


SJP.pl


runistka

→ runista


SJP.pl

Patrz:

runista

runięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|runąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. runąć

Wiktionary


runk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Rumunii, na Bukowinie, skupisko Polonii

Wiktionary

Runk ( Runcu; Рунк, "Runk") – wieś w Rumunii, w okręgu Suczawa, w gminie Kaczyka. W 2011 roku liczyła 187 mieszkańców.

Wieś jest zamieszkiwana przez mniejszość polską, []

Wikipedia

Powiązane:

 przym. runcki

Wiktionary


runka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. wojsk. drzewcowa broń, o trójdzielnym żeleźcu, podobnym do trójzęba, z długim grotem pośrodku i dwoma kolcami bocznymi odgiętymi do góry

Wiktionary

Runka – broń drzewcowa spokrewniona z spisą friulską oraz korseką, o żeleźcu trójdzielnym, podobnym do trójzęba, z długim grotem pośrodku i dwoma kolcami bocznymi, odgiętymi księżycowato do góry. Runka wywodzi się z Włoch, w zachodniej Europie upowszechniła się w XVI i XVII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrũnka, AS: rũnka

Wiktionary


runko

1. zdrobnienie od: runo;
2. delikatna przędza otrzymywana z bawełny po rozczesaniu jej na zgrzeblarkach


SJP.pl


runmageddon

[czytaj: ranmagedon] ekstremalny bieg z przeszkodami


SJP.pl


runny

dotyczący tkanin pokrytych puszystą włókienną okrywą, np. runne koce, okrycia, narzuty na fotele


SJP.pl


runo

1. strzyża owcza; włosy wełniste na skórze zwierzęcia; skóra razem z wełną;
2. powierzchnia włókienna niektórych tkanin;
3. najniższa warstwa roślin w lesie składająca się z roślin zielnych, porostów, mchów, grzybów; podszycie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) masa luźno splątanych włókien, np. z wystrzyżonej sierści;

 (1.2) zob. runo leśne.

Wiktionary

Runo – spójna masa luźno ze sobą powiązanych włókien lub innych włóknistych obiektów. Przykładem niech będzie "runo owcze" czyli zwarta masa owczej sierści otrzymana w procesie strzyżenia owcy (por. słynne "Złote runo"). Również biblijne "Runo Gedeona" (runo wełny) jest znanym przykładem runa. Runo to również obiekt kultu w Anatolii i prawdopodobnie na Kaukazie (w postaci całej skóry z sierścią).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrũnɔ, AS: rũno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runianka ż.

Wiktionary


runodajny

dostarczający runa


SJP.pl


runolog

specjalista w zakresie runologii


SJP.pl


runologia

nauka zajmująca się badaniem i odczytywaniem pisma runicznego


SJP.pl


runopodobny

przypominający runy (litery alfabetu runicznego)


SJP.pl


runowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Runowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Potęgowo
  • Runowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
  • Runowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
  • Runowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik
  • Runowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec
  • Runowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Węgorzyno
  • Runowo – dawna gmina wiejska w woj. olsztyńskim
  • Runowo – dawna gromada w powiecie lidzbarskim
  • Runowo – dawna gromada w powiecie łobeskim
  • Runowo – dawna gromada w powiecie śremskim
  • Runowo – dawna gromada w powiecie wągrowieckim
  • Runowo – budowany przystanek osobowy w Runowie w województwie pomorskim

Wikipedia


runowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Runowski – polski działacz opozycji w PRL, ślusarz
  • Stanisław Runowski – polski urzędnik, poseł na Sejm

Wikipedia


runowy

przymiotnik od: runo (powierzchnia włókienna niektórych tkanin), np. wyroby runowe


SJP.pl


runway

[czytaj: ranłej] środowiskowo: pas startowy na lotnisku


SJP.pl


runy

1. najstarsze pismo północnoeuropejskie, którym posługiwały się plemiona germańskie;
2. zabytki tego pisma


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) hist. dawne pismo używane przez ludy germańskie;

 (1.2) hist. zabytki pisane runami (1.1)

 (1.3) etn. karelskie i fińskie ludowe pieśni epickie

forma rzeczownika.

 (2.1) lm. od: run

Wiktionary

Runy (alfabet runiczny) – alfabet używany przez ludy germańskie, zwany przez nich fuþark. Niekiedy nazwę „runy” odnosi się także do systemów piśmienniczych stosowanych przez ludy tureckie, takich jak alfabet orchoński i rowasz Madziarów. Używany również w obrzędach magicznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miecz miał nieskomplikowaną rękojeść, wybite wschodnimi runami znaki manufaktury, z Wysp Anvash chyba, bo z drugiej strony Lwa z Morza wytłoczono.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runa ż.

 przym. runiczny

Wiktionary


runąć

1. upaść, przewalić się, zawalić się;
2. przenośnie: ponieść klęskę;
3. nagle ruszyć na kogoś, na coś


SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. brak)

 (1.1) gwałtownie upaść w wyniku działania siły ciężkości

 (1.2) gwałtownie zawalić się

 (1.3) o planach: gdy nagle stają się niewykonalne

 (1.4) gwałtownie ruszyć w danym kierunku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kolejne miesiące zdawały się potwierdzać słuszność tezy Fukuyamy: w ślad za Polską poszły Węgry, 9 listopada 1989 roku runął Mur Berliński, przez Czechosłowację przetoczyła się aksamitna rewolucja.

 (1.4) Na dźwięk dzwonka uczniowie krzycząc z radości runęli ku drzwiom klasy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: rũnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runięcie n.

Wiktionary


rup

[czytaj: rup] skrót od:
1. Rejonowy Urząd Poczty;
2. Rejonowy Urząd Pracy


SJP.pl


rupert

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rupert – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Minidoka
  • Rupert – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Columbia
  • Rupert – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Greenbrier
  • Rupert – miasto w stanie Vermont, w hrabstwie Bennington
  • Rupert (ang. Rupert Town) – gmina w stanie Vermont, w hrabstwie Bennington
  • Rupert – forma imienia Robert
  • Rupert – serial animowany
  • Rupert – książę legnicki
  • Rupert – rzeka we wschodniej Kanadzie
  • Rupert Bear – komiks autorstwa Mary Tourtel

Wikipedia


rupia

1.
a) jednostka monetarna Indii;
b) jednostka monetarna Nepalu;
c) jednostka monetarna Pakistanu;
d) jednostka monetarna Mauritiusa;
e) jednostka monetarna Seszeli;
f) jednostka monetarna Sri Lanki;
g) jednostka monetarna Indonezji;
h) jednostka monetarna Malediwów;
2. roślina podwodna o łodydze płożącej się po dnie oraz pływających nitkowatych liściach i kwiatach, rosnąca w wodach słonych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) monet. nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

 (1.2) monet. waluta Malediwów;

 (1.3) bot. nazwa systematyczna|Ruppia|L.|ref=tak., rodzaj podwodnych roślin słonych wód;

Wiktionary

Rupia (sanskr. "rūpja" = „srebro”) – nazwa jednostki monetarnej kilku państw azjatyckich (Indie, Sri Lanka, Nepal, Pakistan, Indonezja) oraz wyspiarskich krajów na Oceanie Indyjskim (Malediwy, Seszele, Mauritius). Dzieli się na 100 jednostek mniejszych o różnych nazwach w poszczególnych krajach (pajs, sen, laria lub cent).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrupʲja, AS: rupʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 (1.3)

 rzecz. rupiowate nmos.

 przym. rupiowaty, rupiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₨

Wiktionary


rupieciarnia

pomieszczenie zapełnione rupieciami; graciarnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pomieszczenie, w którym składowane są rupiecie

 (1.2) iron. pomieszczenie ze starym wyposażeniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta twoja rupieciarnia mogłaby być przerobiona na biuro.

 (1.2) Ale rupieciarnia z tej pracowni!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrupʲjɛ̇ˈt͡ɕarʲɲa, AS: rupʹi ̯ėćarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rupieć m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) graciarnia

Wiktionary


rupieciarstwo

zamiłowanie do zbierania rupieci


SJP.pl


rupieciarz

człowiek lubiący zbierać rzeczy bezwartościowe; graciarz


SJP.pl


rupiecie

przedmiot małowartościowy, często bezużyteczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) zbiór starych, zniszczonych i nieprzydatnych rzeczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten tam rozwiązywał i zawiązywał rzemyki przy worku z rozmaitemi rupieciami, drugi to ściągał z nóg buty, to nazad je wzuwał

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈpʲjɛ̇t͡ɕɛ, AS: rupʹi ̯ėće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rupieć m.

Wiktionary


rupieć

przedmiot małowartościowy, często bezużyteczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) posp. stary, zepsuty lub zniszczony przedmiot

 (1.2) posp. przedmiot bezużyteczny, niepotrzebny

 (1.3) pot. pogard. stara, brzydka kobieta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie radio, to zupełny rupieć.

 (1.2) Wyrzuć te wszystkie rupiecie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrupʲjɛ̇t͡ɕ, AS: rupʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rupiecie nmos., rupieciarnia ż., rupieciarstwo n., rupieciarz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grat, gruchot, klekot, rzęch, trup

 (1.2) klamot, śmieć, gw-pl|Poznań. klunkier

 (1.3) raszpla, gw-pl|Poznań. chorlipa

Wiktionary


rupin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rupin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Młynarze
  • Rupin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Baranowo
  • Rupin – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno

Wikipedia


rupiowate

o cechach rupiowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rupiowaty

o cechach rupiowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rupiowy

1. → rupia;
2. jeziornica rupiowa - gatunek stonki


SJP.pl


rupiński

nazwisko


SJP.pl


rupniewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jerzy Mieczysław Rupniewski – polski malarz
  • Roch Rupniewski – powstaniec listopadowy, belwederczyk, działacz emigracyjny, inżynier, poeta, wolnomularz
  • Stanisław Rupniewski – polski urzędnik
  • Stefan Rupniewski (strona ujednoznaczniająca)

Wikipedia


rupnik

roślina stepowa z rodziny astrowatych; cytwar


SJP.pl


ruprecht

imię męskie


SJP.pl


ruptura

w medycynie: przepuklina; hernia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. przepuklina

 (1.2) daw. pot. żart. emerytura

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym razem jednak przekroczył granice wytrzymałości i przyszła choroba - nabawił się ruptury.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rupˈtura, AS: ruptura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erupcja ż., korupcja ż.

Wiktionary


rupturowy

przymiotnik od: ruptura


SJP.pl


rura

1. przewód o przekroju pierścieniowym używany zwykle do transportu cieczy i gazów;
2. przestarzale:
a) kość długa ze szpikiem;
b) lufa broni palnej;
3. pospolicie, obraźliwie: kobieta;
4. regionalnie: część pieca kuchennego wykorzystywana do pieczenia i przechowywania dań ciepłych; duchówka, piecyk, piekarnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przewód do transportu płynów;

 (1.2) słupek do tańca go-go lub akrobacji sportowych

 (1.3) lwów. część pieca do przechowywania gorących potraw

 (1.4) wulg. kobieta

 (1.5) przest. lufa broni palnej

 (1.6) kulin. przest. długa kość kulinarna ze szpikiem

 (1.7) reg. pozn. kulin. charakterystycznie wygięte kruche ciastko wypiekane i spożywane w okresie niektórych świąt religijnych

wykrzyknik

 (2.1) okrzyk do ucieczki

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeby woda popłynęła, musimy połączyć te dwie rury.

 (1.2) Bardzo lubię oglądać taniec na rurze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrura, AS: rura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurowanie n., rurkowanie n., rurownica ż., rurki

:: zdrobn. rurka ż., rureczka ż.

 czas. rurować, rurkować

 przym. rurowy, rurkowy, rurarski, rurowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuba

 (1.3) duchówka, piecyk, piekarnik

Wiktionary


ruraczek

ekspresywnie: rurak - potocznie: pojazd mechaniczny, którego rama wykonana jest z rur; rurowiec, szajowóz


SJP.pl


rurak

potocznie: pojazd mechaniczny, którego rama wykonana jest z rur; rurowiec, szajowóz


SJP.pl


ruralista

Ruralista − specjalista w zakresie planowania przestrzennego wsi i obszarów rolnych; zwany jest również architektem terenów wiejskich. Ruralista zajmuje się również projektowaniem dla celów turystycznych terenów wypoczynkowych znajdujących się poza miastem.

Wikipedia


ruralistka

→ ruralista


SJP.pl

Patrz:

ruralista

ruralistyczny

wiejski, ludowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący ruralistyki

Wiktionary


ruralistyka

projektowanie i kształtowanie krajobrazu otwartego


SJP.pl

Ruralistyka (łac. "ruralis" - „wiejskość”), rzadziej rurystyka – nauka o planowaniu i budowie obszarów wiejskich, także o powstawaniu i rozwoju wiejskich form osadniczych. Zajmuje się obszarami położonymi poza miastami, a więc terenami otwartymi, terenami rolniczymi, wsiami, miasteczkami o charakterze rolniczym. W Polsce pojęcie „ruralistyka” jest często traktowane wąsko, obejmując zagadnienia związane jedynie z planowaniem wsi.

Wikipedia


ruralizacja

przenoszenie elementów kultury, obyczajowości wiejskiej do miasta; rustyfikacja


SJP.pl

Ruralizacja, rustyfikacja – proces społeczny, w którym tereny miast upodabniają się do obszarów wiejskich i przyjmują wiejski styl życia. Jest to efektem gwałtownej migracji z terenów wiejskich, zazwyczaj wynikającej z czynników ekonomicznych oraz masowego przenoszenia standardów wiejskich, także nadających tym terenom charakter rolniczy. Termin ten stosowany jest w odniesieniu do krajów rozwiniętych.

Wikipedia


ruralnia

warsztat, w którym dawniej wyrabiano broń palną; rusznikarnia


SJP.pl


rurarski

związany z wyrobem lub montażem rur


SJP.pl


rurarz

1. robotnik zajmujący się montażem rur; rurkarz;
2. dawniej: rzemieślnik zajmujący się wyrobem rur


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba układająca rury

 (1.2) osoba produkująca rury

 (1.3) osoba zbierająca rury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młody rurarz poszedł robić ruraż.

 (1.2) Jestem rurarzem i mam mały warsztat rurarski na Pradze.

 (1.3) Rurarz zabrał niepotrzebne rury miedziane z naszego podwórka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruraʃ, AS: ruraš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rurki nmos., rureczka ż., ruraż m., rurarstwo n.

 przym. rurowy, rurarski

 czas. rurować

 wykrz. rura

Wiktionary


rurał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. osoba głupia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruraw, AS: rurau̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starop|rurała.

Wiktionary


rurała

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. zob. rurał.

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: rurał

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrawa, AS: rurau̯a

Wiktionary


ruraż

budynkowa instalacja z rur


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) czynność układania rur

 (1.2) efekt układania rur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młody rurarz poszedł robić ruraż.

 (1.2) Wczoraj w budynku zrobiono ruraż, dziś podłączamy armaturę sanitarną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruraʃ, AS: ruraš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rureczka ż., rurarz m., rurarstwo n., rurki

 przym. rurowy, rurarski

 czas. rurować

 wykrz. rura

Wiktionary


rurbanizacja

proces niekontrolowanego powiększania się miast; eksurbanizacja, peryurbanizacja


SJP.pl


rureczka

zdrobnienie od: rurka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: rurka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrɛt͡ʃka, AS: rurečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurarz mos., ruraż mrz., rurka ż., rurki

 przym. rurkowy

 wykrz. rura

Wiktionary


rureczkowaty

przypominający kształtem małą rurkę


SJP.pl


rureczkowy

1. zbudowany z małych rurek;
2. przypominający kształtem małą rurkę


SJP.pl


rurecznica

glon morski z rzędu Ceramiales; polisyfonia


SJP.pl


rurecznik

przedstawiciel rodziny pierścienic zamieszkujący denne strefy wód na całym świecie


SJP.pl


rurecznikowy

zrobiony z wysuszonych rureczników, np. pokarm rurecznikowy


SJP.pl


rurflet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. jeden z głosów wydawanych przez organy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrurflɛt, AS: rurflet

Wiktionary


rurka

1. mała rura - przewód o przekroju pierścieniowym;
2. przedmiot w kształcie wąskiej, cienkiej rury, np. rurka z bitą śmietaną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: rura

 (1.2) mała rura, przewód hydrauliczny

 (1.3) przedmiot przypominający rurkę (1.2)

 (1.4) biol. rodzaj hymenoforu u grzybów;

 (1.5) kulin. zrolowane wafle lub inne ciasto nadziewane bitą śmietaną lub słodką masą;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rurka – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów;
    • Rurka – stacja kolejowa w Rurce, w województwie zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów;
  • Rurka – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Chojna;

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod moim domkiem zakopano jakąś wielką rurkę.

 (1.2) Hydraulik wymienił nam dwie nieszczelne rurki od kaloryferów.

 (1.3) Do makaronu z serem na słodko lepsze są rurki niż spagetti.

 (1.4) Większość jadalnych grzybów ma rurki a nie blaszki.

 (1.5) Po szkole często objadam się rurkami z kremem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrurka, AS: rurka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurkowanie n., rurowanie n., rurki nmos.

:: zdrobn. rureczka ż.

 czas. rurkować ndk., rurować ndk.

 przym. rurowy, rurkowy, rureczkowy, rurarski, rurowaty

 wykrz. rura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kapilara, cewnik

 (1.4) hymenofor rurkowy

Wiktionary


rurkarski

związany z wąskimi, obcisłymi spodniami


SJP.pl


rurkarz

1. robotnik zajmujący się montażem rur; rurarz;
2. pogardliwie: zniewieściały mężczyzna


SJP.pl


rurki

1. mała rura - przewód o przekroju pierścieniowym;
2. przedmiot w kształcie wąskiej, cienkiej rury, np. rurka z bitą śmietaną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. obcisłe spodnie z nieposzerzanymi nogawkami

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp.; M., B. i W. lp. od: rurka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uważam, że tylko szczupłe dziewczyny wyglądają dobrze w dżinsowych rurkach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrurʲci, AS: rurʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rurka ż., rura ż., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurkowanie n., rurowanie n., rury

:: zdrobn. rureczka ż.

 czas. rurkować ndk., rurować ndk.

 przym. rurowy, rurkowy, rureczkowy, rurarski

 wykrz. rura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rury, slimki

Wiktionary


rurkoczułkowiec

przedstawiciel rodziny pierścienic


SJP.pl


rurkokwiatowce

rząd roślin okrytonasiennych; wielosiłowce


SJP.pl


rurkokwiatowe

podrodzina roślin w obrębie astrowatych; Asteroideae


SJP.pl


rurkokwiatowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych; wielosiłowiec


SJP.pl


rurkokwiatowy

o cechach rurkokwiatowych (podrodzina roślin)


SJP.pl


rurkonos

rodzaj nietoperza z rodziny rudawkowatych


SJP.pl

Nie mylić z: rurkonose – rząd ptaków.

Rurkonos ("Nyctimene") – rodzaj ssaków z podrodziny Nyctimeninae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Wikipedia


rurkonose

rząd wodnych i nadwodnych ptaków obejmujący 4 rodziny: albatrosy, burzyki, nawałniki i nurce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Procellariiformes|Fürbringer|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

forma przymiotnika.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: rurkonosy

Wiktionary

Rurkonose (Procellariiformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae). Prawdopodobnie wyodrębniły się na wczesnym etapie ewolucji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rząd rurkonosych obejmuje ptaki oceaniczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rurkonosy

Wiktionary


rurkonosy

o cechach rurkonosych (rząd ptaków)


SJP.pl


rurkopław

morski stułbiopław tworzący kolonie; cewiopław


SJP.pl


rurkopławy

jamochłony z rzędu zaliczanego do gromady stułbiopławów, występujące wyłącznie w morzach pełnosłonych strefy umiarkowanej i podzwrotnikowej


SJP.pl

Ru

Wikipedia


rurkowatość

cecha czegoś przypominającego rurkę


SJP.pl


rurkowaty

1. przypominający kształtem rurkę;
2. złożony z części przypominających rurki


SJP.pl


rurkować

przestarzale:
1. układać włosy w karby za pomocą rurek;
2. układać w fałdy; fałdować


SJP.pl


rurkowiec

potocznie: osoba nosząca rurki (wąskie, obcisłe spodnie)


SJP.pl


rurkownica

kwiat ogrodowy


SJP.pl


rurkowy

mający kształt rurki


SJP.pl


rurkozębne

Rurkozębne, mrówniki, słupozębne (Tubulidentata) – rząd ssaków z infragromady łożyskowych (Placentalia), do którego zalicza się jedna rodzina (mrównikowate) z jednym współcześnie występującym gatunkiem (mrównikiem). Zwierzęta te zamieszkują otwarte tereny Afryki, na południe od Sahary. Nazwę "słupozębne, rurkozębne" zawdzięczają szczególnemu uzębieniu, na które składa się 20 słupowatych zębów, a nazwa "mrówniki" związana jest z ich preferencjami pokarmowymi – mrówniki żywią się mrówkami i termitami.

Wikipedia


rurmistrz

w dawniej Polsce: osoba nadzorująca miejskie wodociągi


SJP.pl


rurmus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. techn. rodzaj wodociągu, przepompowni budowany w średniowieczu

Wiktionary


rurociąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;

Wiktionary

Rurociąg – budowla liniowa służąca do przesyłania płynów i mieszanin.

Według Dyrektywy ciśnieniowej (2014/68/UE) rurociągi oznaczają części składowe instalacji rurowych przeznaczonych do transportu płynów, po połączeniu razem w zintegrowany układ ciśnieniowy. Rurociągi obejmują w szczególności rury lub układ rur, kształtki rurowe, złączki, kompensatory, przewody elastyczne lub inne stosowne części składowe przenoszące ciśnienie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stare i nieszczelne rurociągi powodują, że większość wody wycieka zanim dotrze do odbiorców.

 (1.1) Przez nasz region ma biec jedna z nitek rurociągu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrɔt͡ɕɔ̃ŋk, AS: ruroćõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rurociągowy

Wiktionary


rurociągowy

przymiotnik

 (1.1) związany z rurociągiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rurociąg mrz.

Wiktionary


ruronim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. nazwa własna wsi lub pojedynczego obiektu gospodarskiego

Wiktionary


rurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rurować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrurɔˈvãɲɛ, AS: rurovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rurki nmos.

 przym. rurowy

 czas. rurować ndk.

 wykrz. rura

Wiktionary


rurowaty

przypominający rurę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przypominający rurę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż.

 przym. rurkowaty, rurkowy, rurowy

 wykrz. rura

Wiktionary


rurować

montować rury


SJP.pl

czasownik

 (1.1) techn. obudowywać rurami otwory wiertnicze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrɔvat͡ɕ, AS: rurovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rurowanie n., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurki nmos.

 przym. rurowy, rurarski

 wykrz. rura

Wiktionary


rurowiec

potocznie: pojazd mechaniczny, którego rama wykonana jest z rur; rurak, szajowóz


SJP.pl


rurownia

dział fabryki zajmujący się produkcją rur


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. wydział produkcyjny zakładu, gdzie wytwarza się rury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez własnej rurowni to będzie strata czasu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż.

 przym. rurowy

Wiktionary


rurowy

przymiotnik od: rura (zwykle w znaczeniu: przewód o przekroju pierścieniowym używany zwykle do transportu cieczy i gazów), np. połączenia rurowe


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) techn. dotyczący rury

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rurownia ż., rurowanie n., rurki nmos., rurka ż., ruraż mrz., rurarz mos., rura ż.

 wykrz. rura

 czas. rurować ndk.

 przym. rurowaty

Wiktionary


ruryk

Ruryk (staroruski: Рюрикъ trl: "Riurikъ", ukr./ Рю́рик, Hrœrikr; ur. ok. 830, zm. 879) – według tradycji kronikarskiej przywódca oddziału Waregów, który osiadł na zaproszenie zbuntowanej ludności przyszłego księstwa Nowogrodzkiego i został ich władcą około 862 roku. Uważany za założyciela państwa ruskiego i protoplastę rodu Rurykowiczów, dynastii panującej w różnych państwach ruskich nieprzerwanie do śmierci cara Fiodora I.

Wikipedia


rurykowicz

członek dynastii ruskiej wywodzącej się od legendarnego wodza normańskiego Ruryka


SJP.pl


rurykowicze

dynastia ruska


SJP.pl

Ru

Wikipedia


rurzyca

1. wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim;
2. prawy dopływ Odry;
3. prawy dopływ Gwdy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rurzyca – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów
  • Rurzyca – rzeka, prawy dopływ rzeki Odra
  • Rurzyca – struga, prawy dopływ rzeki Gwda
  • Różyca

Wikipedia


rurzycki

→ Rurzyca


SJP.pl

Patrz:

Rurzyca

rurówka

zwierzę z gromady wieloszczetów; serpula


SJP.pl


rus

dawna gra w karty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitsłow. legendarny założyciel państwa ruskiego;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) przest. zob. Rosjanin.

Wiktionary

Rus (ros; biał; ukr. Рус) – legendarny protoplasta Rusinów (późniejszych Ukraińców, Białorusinów i Rosjan), występujący w polskiej legendzie o trzech braciach. Brat Czecha i Lecha.

Według legendy podanej w "Kronice wielkopolskiej" był bratem Czecha i Lecha, a bracia mieli przybyć z Panonii. Rusa nie znają późniejsze, czeskie wersje legendy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Według legendy Rus uchodził za brata Lecha i Czecha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rus, AS: rus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rosyjo ż., Rusin ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) współcz. Rosjanin

Wiktionary


rusak

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) reg. rudy koń

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Iwan Rusak – radziecki funkcjonariusz organów bezpieczeństwa
  • Petro Rusak – ukraiński piłkarz, trener piłkarski
  • Tadeusz Rusak – polski żołnierz i funkcjonariusz służb specjalnych

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rusy

Wiktionary


rusalny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rusałką, dotyczący rusałki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., Rusałka ż., rusałkowate nmos., rusałeczka ż.

 przym. rusałczy, rusałkowaty

Wiktionary


rusanowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) tereny, na których leżała dawna kolonia, obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Hołubicze;

 (1.2) wieś w Rosji, w sielsowiecie kostielcewskim rejonu kurczatowskiego w obwodzie kurskim;

 (1.3) osiedle w rejonie zapadnodwińskim;

 (1.4) stacja kolejowa w miejscowości Rusanowo (1.3), w rejonie zapadnodwińskim, w obwodzie twerskim, w Rosji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusanowo – dawna kolonia. Tereny, na których leżała, znajdują się obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Hołubicze
  • Rusanowo – wieś w Rosji, w sielsowiecie kostielcewskim rejonu kurczatowskiego w obwodzie kurskim
  • Rusanowo – stacja kolejowa w miejscowości Rusanowo, w rejonie zapadnodwińskim, w obwodzie twerskim, w Rosji

Wikipedia


rusała

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrub. rusałka

Wiktionary


rusałczany

przymiotnik

 (1.1) książk. jak u rusałki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na rusałczanej twarzy gościa malował się jednak wyraz pobłażliwego rozbawienia.

Wiktionary


rusałczy

przymiotnik

 (1.1) związany z rusałką, dotyczący rusałki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsawt͡ʃɨ, AS: rusau̯čy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., rusałkowate nmos.

 przym. rusałkowaty, rusalny

Wiktionary


rusałeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: rusałka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., rusałkowate nmos.

 przym. rusalny

Wiktionary


rusałka

1. baśniowa nimfa wodna lub leśna, przebywająca w morzach, jeziorach, rzekach, wabiąca ludzi; wodnica;
2. motyl dzienny z rodziny południc


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mitsłow. demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;

 (1.2) ent. nazwa niektórych gatunków motyli z rodziny rusałkowatych, nazwa systematyczna|Nymphalidae|ref=tak.

Wiktionary

Rusałka – w religii Słowian demoniczna istota zamieszkująca lasy, pola i zbiorniki wodne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Danka wyglądała jak rusałka z jeziora Świteź – wysmukła, blada, z tajemniczymi zamglonymi oczami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsawka, AS: rusau̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałkowate nmos.

:: zdrobn. rusałeczka ż.

 przym. rusałczy, rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) boginka, panna wodna

Wiktionary


rusałkowate

rodzina motyli o silnie rozwiniętych i pięknie ubarwionych skrzydłach; południce, południcowate, perłowce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa systematyczna|Nymphalidae|Rafinesque|ref=tak., rodzina motyli dziennych;

Wiktionary

Rusałkowate, rusałki, południcowate, południce, perłowce (Nymphalidae) – rodzina z grupy motyli dziennych (Rhopalocera). W 633 rodzajach zawiera 5 700 gatunków rozpowszechnionych na całym świecie (w Polsce 75), m.in. rusałki, przeplatki, dostojki, mieniaki. Mają zredukowaną przednią parę odnóży, zatraciły funkcje kroczne, samiec używa ich do czyszczenia czułek. Gąsienice owłosione lub kolczaste.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przedstawiciele rusałkowatych mają zredukowaną przednią parę odnóży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., rusałeczka ż.

 przym. rusałczy, rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) południcowate, południce, perłowce

Wiktionary


rusałkowaty

o cechach rusałkowatych (rodzina motyli)


SJP.pl


ruse

dawniej, dziś regionalnie: mający jasne włosy (blond lub rude)


SJP.pl

Ruse, Ruszczuk ( Русе; Rusçuk; Sexaginta Prista) – miasto w Bułgarii, nad Dunajem, piąte pod względem liczby mieszkańców w kraju. Stolica obwodu Ruse i gminy Ruse. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 września 2023 roku miejscowość liczyła 141 474 mieszkańców.

Wikipedia


rusecki

nazwisko


SJP.pl


rusek

1. lekceważąco o Rosjaninie; ruski (Ruski), Rusek;
2. w żargonie uczniowskim - lekcja języka rosyjskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pogard. Rosjanin

 (1.2) pot. uczn. język rosyjski jako przedmiot szkolny

 (1.3) pot. uczn. lekcja języka rosyjskiego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusek Mały
  • Rusek Wielki
  • Rusek (województwo pomorskie) - nazwa zniesiona osady
  • Rusek (Hradec Králové)
  • Ewa Nowicka-Rusek – polska antropolog
  • Franciszek Rusek – polski prawnik (* 1924)
  • Josef Rusek – czeski biolog glebowy (* 1938)
  • Ladislav Rusek – czeski artysta-plastyk i publicysta (* 1927)
  • Paweł Rusek – polski siatkarz (* 1983)
  • Václav Rusek – czeski historik farmacji (* 1928)
  • Rusek (nazwisko)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupiłem sobie zegarek od rusków.

 (1.1) Patrz, tam stoją dwa ruski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrusɛk, AS: rusek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rusek m., Ruś ż.

:: fż. ruska ż., Ruska ż.

 przym. ruski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rusek, ruski, kacap, Sowiet

Wiktionary


rushdie

[czytaj: raszdi] nazwisko


SJP.pl


rusiec

nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusiec – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Rusiec
  • Rusiec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pruszkowskim, w gminie Nadarzyn
  • Rusiec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wapno
  • Rusiec – gmina wiejska
  • Rusiec – dawna gromada
  • Rusiec – przystanek kolejowy w Ruścu, w województwie wielkopolskim

Wikipedia


rusiecki

przymiotnik od: Rusiec


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Ruszczą, dotyczący Ruszczy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruszcza ż.

Wiktionary


rusin

mieszkaniec Rusi (jednego z wielu historycznych państw i regionów)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. gbur

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusin – nieczynny kolejowy przystanek osobowy w Ostrowie, w gminie Powidz, w powiecie słupeckim
  • Rusin – wieś
  • Kinga Rusin – polska dziennikarka
  • Marek Rusin – polski inżynier
  • Mateusz Rusin – polski aktor
  • Rudolf Rusin – polski milicjant
  • Zbigniew Rusin
  • (26390) Rušin – planetoida
  • Russin

Wikipedia


rusinek

nazwisko


SJP.pl


rusiniak

nazwisko


SJP.pl


rusinka

mieszkanka Rusi (jednego z wielu historycznych państw i regionów)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. mieszkanka Rusi

Wiktionary

Rusinka – utwór macedońskiego piosenkarza Włatka Iliewskiego wydany w 2011. Autorami piosenki są Gilgor Koprov, Władimir Dojčinowski, Jovan Jovanov i Marek Marinkoviḱ-Slatkaristika. Oficjalny teledysk do piosenki ukazał się 17 marca 2011, a jego reżyserem został Boško Stoliḱ.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poważną rolę w historii Polski odgrywają żony książąt, jak Niemki – Oda, Ryksa i Judyta Maria, Czeszki – Dąbrówka i Judyta, Rusinki – Maria Dobrogniewa i Zbysława, żona Mieszka, syna Bolesława Śmiałego.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rusiński

 rzecz. rusiński mrz., Rusin mos.

Wiktionary


rusinowice

Ru

Wikipedia


rusinowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusinowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
  • Rusinowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rypin
  • Rusinowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Sadlinki
  • Rusinowo – część wsi Porąbka w woj. śląskim, w pow. bielski, w gminie Porąbka
  • Rusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Postomino
  • Rusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Świdwin
  • Rusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Tuczno
  • Rusinowo – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz
  • Rusinowo – dawna gromada
  • Rusinowo – nieistniejący przystanek osobowy w Rusinowie w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim
  • RTCN Rusinowo – Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze Rusinowo
  • Rusinowo – wieś w Macedonii Północnej, w gminie Berowo

Wikipedia


rusinowski

przymiotnik od: Rusinowo, Rusinów


SJP.pl


rusinów

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusinów – część miasta Mikołów
  • Rusinów – część miasta Muszyna
  • Rusinów – wieś w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Świebodzin
  • Rusinów – część wsi Siecieborzyce w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Szprotawa
  • Rusinów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Borkowice
  • Rusinów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Rusinów
  • Rusinów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Majdan Królewski
  • Rusinów – część wsi Zachwiejów w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Padew Narodowa
  • Rusinów – przysiółek wsi Jamno w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Mykanów
  • Rusinów – gromada w powiecie przysuskim
  • Rusinów – gromada w powiecie świebodzińskim
  • Rusinowo

Wikipedia


rusiński

→ Rusin


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Rusinami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. wschodniosłowiański język używany przez Rusinów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • język rusiński – język słowiański używany przez Rusinów
  • – nazwisko
  • Władysław Rusiński (1911–1986) – polski historyk
  • Eugeniusz Rusiński (1949–2019) – polski inżynier mechanik
  • Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rusińskiego
  • Rusińska Ludowa Republika Łemków
  • Rusini

Wikipedia

Patrz:

Rusin

Powiązane:

 rzecz. Rusin m., Rusinka ż., Ruś ż.

Wiktionary


ruska

lekceważąco o Rosjance; Ruska, Sowietka (sowietka), kacapka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) lekcew. Rosjanka

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

 (2.1) D. lp. od: zob. rusek.

forma przymiotnika.

 (3.1) ż. od: zob. ruski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruś ż., Ruska ż.

:: fm. rusek mos., Rusek mos.

 przym. ruski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ruska, kacapka; neutr. Rosjanka

Wiktionary


ruski

1. dotyczący Rusi;
2. potocznie, lekceważąco:
a) rosyjski (związany z Rosją);
b) radziecki (związany ze Związkiem Radzieckim);
3. pierogi ruskie - rodzaj pierogów o nadzieniu serowo-cebulowo-ziemniaczanym


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) nawiązujący do Rusi

 (1.2) pogard. rosyjski, pochodzący z Rosji lub Związku Radzieckiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) gwara. uczn. język rosyjski (przedmiot szkolny)

 (2.2) gwara. uczn. język rosyjski (lekcja)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (3.1) pogard. Rosjanin (patrz też uwagi)

Wiktionary

Ruski – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa we wsi Borowica, w województwie lubelskim, w Polsce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tatarzy długo oblegali ten stary, ruski gród.

 (1.2) Znowu nie działa! No tak, można było się domyślić – przecież to jakiś ruski szmelc!

 (2.1) Znów dostałem dwóję z ruskiego.

 (3.1) Kupiłem sobie zegarek od ruskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrusʲci, AS: rusʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruś ż., rusek m., ruska ż., Rusek m., Ruska ż., Rusin ż.

:: fż. Ruska ż., ruska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rusiński

 (1.2) pogard. kacapski; neutr. rosyjski

 (2.1) rusak, rusek

 (3.1) pejor. kacap, przest. Moskal, Sowiet

Wiktionary


ruskie

ruskie pierogi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. kulin. pierogi ruskie

forma przymiotnika.

 (2.1) plural|ruski.

forma rzeczownika.

 (3.1) depr. plural|ruski.

Wiktionary

Ruskie (ukr. Руське) – nieistniejąca obecnie wieś w Bieszczadach na terenie gminy Lutowiska, położona na lewym brzegu Sanu, naprzeciwko Chmiela.

Lokowana przed 1580 rokiem na prawie wołoskim w dobrach Kmitów. W 1921 r. liczyła 30 domów i 184 mieszkańców – samych grekokatolików. We wsi była niewielka cerkiew zbudowana w 1848 roku i dwór. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Ruskiem była Krystyna Niemczewska i współwłaściciele.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyjdź na obiad, będą ruskie.

 (3.1) I co? Ruskie znowu zbombardowały Ukrainę!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruś m.

 przym. ruski

Wiktionary


ruskin

[czytaj: raskin] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruskin – jednostka osadnicza w stanie Floryda, w hrabstwie Hillsborough
  • Ruskin – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Nuckolls
  • John Ruskin – krytyk angielski

Wikipedia


ruskość

ruski charakter


SJP.pl


rusnak

nazwisko


SJP.pl


rusocice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusocice – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Żary
  • Rusocice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów
  • Rusocice – dawna gromada

Wikipedia


rusocin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rusocin – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Nysa
  • Rusocin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Dolsk
  • Rusocin – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański
  • Rusocin – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie korelickim, w sielsowiecie Rajca

Wikipedia


rusofil

zwolennik, sympatyk tego, co rosyjskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy prezydent jest rusofobem, a premier rusofilem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsɔfʲil, AS: rusofʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofilstwo n., rusofilia ż.

 przym. rusofilski

Wiktionary


rusofilia

sympatia do Rosjan i wszystkiego, co rosyjskie; rusofilstwo, rusofilizm, moskalofilizm, moskalofilstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) życzliwy stosunek do wszystkiego, co rosyjskie

Wiktionary

Rusofilia, rusofilstwo, rusofilizm – przychylny stosunek wobec Rosji, jej historii, języka, kultury, obyczajów czy do samych Rosjan. Antonimem rusofilii jest rusofobia.

Rusofilia w kontekście historycznym jest zjawiskiem związanym z narodami, które miały stały kontakt z Rosją, często sąsiadując z nią lub będąc pod jej okupacją. W częściach Europy Wschodniej rusofilia zaczęła pojawiać się od początku XX wieku w charakterze ruchu mniejszościowego (patrz: moskalofilstwo).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rusofil mos.

 przym. rusofilski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rusofilizm

Wiktionary


rusofilizm

rusofilstwo, moskalofilizm, moskalofilstwo;
1. sympatia do Rosjan i wszystkiego, co rosyjskie;
2. przychylność dla dawnego ruchu społeczno-politycznego wśród ludności ukraińskiej na terenie Galicji, dążącego do sojuszu z carską Rosją


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) życzliwy stosunek do wszystkiego, co rosyjskie

Wiktionary


rusofilka

→ rusofil


SJP.pl

Patrz:

rusofil

rusofilski

przyjazny Rosji, wszystkiemu co rosyjskie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) nacechowany rusofilstwem, sympatyzujący z Rosją, Rosjanami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofilstwo n., rusofil mos., rusofilka ż., rusofilia ż.

Wiktionary


rusofilstwo

rusofilizm, moskalofilizm, moskalofilstwo;
1. sympatia do Rosjan i wszystkiego, co rosyjskie;
2. przychylność dla dawnego ruchu społeczno-politycznego wśród ludności ukraińskiej na terenie Galicji, dążącego do sojuszu z carską Rosją


SJP.pl


rusofob

osoba negatywnie nastawiona do wszystkiego, co rosyjskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. człowiek nielubiący Rosjan i Rosji, ksenofobicznie traktujący sprawy rosyjskie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy prezydent jest rusofobem, a premier rusofilem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsɔfɔp, AS: rusofop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż.

:: fż. rusofobka ż.

 przym. rusofobiczny

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusofobia

wrogość lub niechęć do Rosjan i do wszystkiego, co rosyjskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) socjol. niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie;

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrusɔˈfɔbʲja, AS: rusofobʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofob mos., rusofobka ż.

 przym. rusofobiczny

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusofobicznie

przysłówek

 (1.1) w sposób rusofobiczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż., rusofob mos., rusofobka ż.

 przym. rusofobiczny

Wiktionary


rusofobiczny

→ rusofobia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wrogi lub niechętny do Rosjan i do wszystkiego, co rosyjskie

Wiktionary

Patrz:

rusofobia

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż., rusofob mos., rusofobka ż.

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusofobka

kobieta mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co rosyjskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. kobieta nielubiąca Rosjan i Rosji, ksenofobicznie traktująca sprawy rosyjskie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż.

:: fm. rusofob mos.

 przym. rusofobiczny

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ada Rusowicz (1944–1991) – polska piosenkarka
  • Ania Rusowicz (ur. 1983) – polska piosenkarka

Wikipedia


rusowo

Rusowo – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Ustronie Morskie.

Według danych urzędu gminy z 2005 roku wieś miała 372 mieszkańców.

W latach 1954–1957 wieś była siedzibą władz gromady Rusowo, po jej zniesieniu w gromadzie Ustronie Morskie.

Wikipedia


russ

skrót od: Rada Uczelniana Samorządu Studenckiego


SJP.pl

Russ – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Dolny Ren.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 1113 osoby, 96 os./km².

Wikipedia


russell

[czytaj: rasel] nazwisko, m.in. Bertrand Russell (1872-1970) - uczony angielski


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alice Russell – angielska piosenkarka soulowa
  • Bertrand Russell – brytyjski matematyk i filozof
  • Bill Russell – były amerykański koszykarz i pierwszy czarnoskóry trener w NBA
  • Charles Taze Russell – twórca ruchu Badaczy Pisma Świętego
  • Craig Russell – brytyjski pisarz, specjalizujący się w powieściach kryminalnych
  • Dale Russell – kanadyjski paleontolog
  • George Russell – brytyjski kierowca wyścigowy
  • George William Russell – irlandzki poeta, malarz, mistyk, filozof i publicysta, założyciel irlandzkiego ruchu teozoficznego
  • Harold Russell – kanadyjsko-amerykański aktor
  • Henry Russell – amerykański lekkoatleta, mistrz olimpijski z 1928
  • Henry Norris Russell – amerykański astronom
  • Jane Russell – amerykańska aktorka

Wikipedia


russo

Russo, właśc. Ricardo Soares Florencio (ur. 15 stycznia 1976 w Recife) – brazylijski piłkarz, występujący na pozycji prawy obrońca. Obecnie występuje w EC Santo André.

Wikipedia


russocice

Nie mylić z: Rusocice.

Russocice (nazwa historyczna: Rusocice) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Władysławów.

Do 1870 istniała gmina Russocice. W okresie II Rzeczypospolitej wieś była siedzibą gminy Władysławów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia


rustaweli

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rustaweli Szota – XII-wieczny gruziński poeta
  • Rustaweli – stacja metra w Tbilisi
  • Rustawelis Gamziri – największa ulica w Tbilisi w Gruzji

Wikipedia


rustawi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Wiktionary

Rustawi ( რუსთავი) – miasto w południowo-wschodniej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia, nad rzeką Kurą.

Miasto zostało założone w 1948 r. w pobliżu dużego zakładu metalurgicznego, na miejscu starego osiedla, zniszczonego przez Timura około 1400 r. Czwarte co do wielkości miasto kraju, liczy ponad 100 tys. mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Między innymi uczestnicy Sympozjum zwiedzili Rustawskie Zakłady Metalurgiczne i zbudowane obok nowe miasto Rustawi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rustawski

Wiktionary


rustawski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rustawi, dotyczący Rustawi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Między innymi uczestnicy Sympozjum zwiedzili Rustawskie Zakłady Metalurgiczne i zbudowane obok nowe miasto Rustawi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rustawi n.

Wiktionary


rustyfikacja

przenoszenie elementów kultury, obyczajowości wiejskiej do miasta; ruralizacja


SJP.pl


rustyk

dekoracyjne wykończenie ścian budynku okładziną z chropowato obciosanego kamienia; rustyk


SJP.pl

Rustyk (łac. "Rusticus") – imię męskie pochodzenia łacińskiego, od "rusticus" - "rustykalny". Patronem tego imienia jest św. Rustyk, mnich (V wiek).

Rustyk imieniny obchodzi 25 kwietnia, 17 sierpnia, 10 października, 14 października i 26 października.

Wikipedia


rustyka

dekoracyjne wykończenie ścian budynku okładziną z chropowato obciosanego kamienia; rustyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dekoracyjne wykończenie ściany okładziną z chropowato ociosanego kamienia na wzór naturalnego łomu kamiennego;

Wiktionary

Rustyka – sposób dekoracyjnego obrobienia faktury powierzchni muru kamiennego lub kamiennej okładziny ściennej, tak aby miały surowy wygląd (zwany popularnie „na dziko”). Polegał na obłupaniu albo odbiciu krawędzi kamiennego bloku przy pomocy odbijaka. Obrobione w ten sposób lico było imitacją naturalnego łomu kamiennego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rustykalny

 przysł. rustykalnie

Wiktionary


rustykalizm

zamiłowanie do życia wiejskiego


SJP.pl


rustykalnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rustykalny, wiejsko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W domu znajdują się rustykalnie wykończone meble.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rustykalny

 rzecz. rustykalność ż., rustyka ż.

Wiktionary


rustykalność

zespół cech charakterystycznych dla wsi i wieśniaków; ludowość, chłopskość, wiejskość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. cecha tego, co rustykalne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myślę nie tylko o Brodzińskim, lecz o pewnych cechach mentalności polskiej utrwalonych w kulturze bądź świadomie wówczas lansowanych, takich jak idyllizm, słowiańskość, rustykalność.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rustykalny

 przysł. rustykalnie

Wiktionary


rustykalny

książkowo: mający związek ze wsią i jej mieszkańcami; wiejski, chłopski, wieśniaczy, ludowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) książk. o wiejskim charakterze (mówiąc o przedmiotach, budynkach itp.)

 (1.2) hist. wiejski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przedmieścia charakteryzują się zabudową w stylu rustykalnym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrustɨˈkalnɨ, AS: rustykalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rustykalność ż., rustyka ż.

 przysł. rustykalnie

Wiktionary


rustykostwo

Rustyk z małżonką; Rustykowie


SJP.pl


rustykowany

rzadko: okładać rustyką


SJP.pl


rustykować

rzadko: okładać rustyką


SJP.pl


rustykowie

Rustyk z małżonką; Rustykostwo


SJP.pl


rustykowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rustyka lub z nim związany


SJP.pl


rusy

dawniej, dziś regionalnie: mający jasne włosy (blond lub rude)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) daw. rudy

Wiktionary

Rusy (niem. "Rossen", dawn. pol. "Rosiny") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Braniewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rusak

Wiktionary


rusycysta

specjalista w dziedzinie rusycystyki (nauki o języku i literaturze rosyjskiej)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zaw. jęz. znawca języka, literatury i kultury rosyjskiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycyzm mrz.

Wiktionary


rusycystka

→ rusycysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zaw. jęz. znawczyni języka, literatury i kultury rosyjskiej

 (1.2) eduk. nauczycielka języka rosyjskiego

Wiktionary

Patrz:

rusycysta

Przykłady

 (1.2) Gdy rusycystka przebiegała wzrokiem nazwiska w dzienniku, wybierając ofiarę do przepytania przy tablicy, w klasie było cicho jak w grobie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycysta mos., rusycyzm mrz., rusycystyka ż.

Wiktionary


rusycystyczny

→ rusycystyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rusycystyką, dotyczący rusycystyki

Wiktionary

Patrz:

rusycystyka

Powiązane:

 rzecz. rusycyzm mrz., rusycystyka ż.

Wiktionary


rusycystyka

→ rusycysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka związana z kulturą, językiem i literaturą Rosji

Wiktionary

Patrz:

rusycysta

Powiązane:

 przym. rusycystyczny

 rzecz. rusycyzm mrz., rusycystka ż.

Wiktionary


rusycyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku rosyjskim albo z niego przejęte


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;

Wiktionary

Rusycyzmy (rzadko: rusyzm) – zapożyczenia rosyjskie, wyrazy, ich znaczenia i formy, związki wyrazowe i konstrukcje językowe przejęte z języka rosyjskiego lub wzorowane na jego modelach, które nie są zgodne z normami języka polskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mówili dobrą polszczyzną, z minimalną domieszką rusycyzmów, jak zresztą mówi lud na całem Podlasiu i Chełmszczyźnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsɨt͡sɨsm̥, AS: rusycysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycystyka ż., rusycysta mos., rusycystka ż., rusyfikacja ż.

 czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

 przym. rusycystyczny

Wiktionary


rusyfikacja

przyjmowanie lub narzucanie kultury rosyjskiej i języka rosyjskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. kult. polit. narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;

Wiktionary

Rusyfikacja – proces dobrowolnego lub przymusowego przyswajania języka rosyjskiego i kultury rosyjskiej przez osoby lub zbiorowości funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W styczniu 1900 ministrem ds. Finlandii został Wiaczesław Plehwe, jeden z autorów manifestu z 15 lutego 1899 i zwolennik rusyfikacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrusɨfʲiˈkat͡sʲja, AS: rusyfʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycyzm mrz., rusyfikatorstwo n., rusyfikator m., rusyfikatorka ż., rusyfikowanie n.

 czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

 przym. rusyfikacyjny, rusyfikatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rusyfikowanie, zruszczanie

Wiktionary


rusyfikacyjny

dotyczący rusyfikacji


SJP.pl


rusyfikator

osoba narzucająca kulturę rosyjską i język rosyjski


SJP.pl


rusyfikatorka

kobieta zajmująca się rusyfikacją


SJP.pl


rusyfikatorski

→ rusyfikator


SJP.pl

Patrz:

rusyfikator

rusyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) narzucanie albo przyjmowanie języka i kultury rosyjskiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusyfikacja ż., rusyfikatorstwo n., rusyfikator m., rusyfikatorka ż., zrusyfikowanie n.

 czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

 przym. rusyfikacyjny, rusyfikatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. ruszczenie

Wiktionary


rusyfikować

zruszczać, ruszczyć;
1. poddawać kogoś lub coś wpływom kultury i języka Rosjan;
2. rusyfikować się - poddawać się wpływom kultury i języka Rosjan, stawać się Rosjaninem, nabierać cech charakterystycznych dla Rosjan; ruszczeć


SJP.pl


rusyzm

wyraz pochodzący z języków używanych na wschodnich kresach dawnej Polski


SJP.pl


ruszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|ruszać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʃãɲɛ, AS: rušãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchomość ż., ruchliwość ż., ruszenie n., nieruchomość ż.

 przym. ruchomy, ruchowy, ruchliwy

 czas. ruszać ndk., ruszyć dk.

Wiktionary


ruszać

1. zaczynać czynność poruszania się w jakimś kierunku;
2. zmieniać miejsce położenia czegoś, wykonywać ruchy;
3. dotykać czegoś;
4. zaczynać funkcjonowanie


SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. ruszyć)

 (1.1) wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu

 (1.2) rozpoczynać działanie

 (1.3) pot. dotykać

 (1.4) pot. powodować silne emocje

 (1.5) pot. uszczuplać zasoby

czasownik zwrotny niedokonany ruszać się (dk. ruszyć się)

 (2.1) wprawiać siebie w ruch lub w nim pozostawać, wykonywać ruch

 (2.2) wykonywać jakieś działanie, rozpoczynać wykonywanie działania

 (2.3) pot. uprawiać aktywność fizyczną

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wstaję i ruszam w drogę zgodnie z adresem, który na szczęście zanotowałam, sporządzając dokładny szkic ze strzałkami.

 (1.2) Na trasę rusza kolejny zawodnik! – Krzyknął do mikrofonu sprawozdawca sportowy.

 (1.3) Nie ruszaj tego, bo zbabrzesz!

 (1.4) To mnie rusza.

 (2.2) Rusz się! Musimy już iść.

 (2.3) On się prawie nie rusza, nic dziwnego, że grubnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʃat͡ɕ, AS: rušać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchomość ż., rozruch m., poruszenie n., wzruszenie n., ruchacz m., ruszanie n., ruszenie n.

 czas. ruchać, ruszyć dk., poruszać ndk., poruszyć dk., wyruszać ndk., wyruszyć dk., rozruszać, wzruszać, obruszać

 przym. ruchomy, ruchliwy, ruchowy, rozruchowy, poruszający, wzruszający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) kręcić

Wiktionary


ruszbana

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zjeżdżalnia

Wiktionary


ruszciarz

robotnik w podsadzkowni oczyszczający ruszt leja podsadzkowego z brył materiału i innych zanieczyszczeń


SJP.pl


ruszcik

zdrobnienie od: ruszt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od ruszt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ruszt, lecz tylko mały ruszcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruszt m.

Wiktionary


ruszczak

nazwisko


SJP.pl


ruszczeć

poddawać się wpływom kultury i języka Rosjan, stawać się Rosjaninem, nabierać cech charakterystycznych dla Rosjan; rusyfikować się, ruszczyć się


SJP.pl


ruszczyc

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ferdynand Ruszczyc – polski malarz, grafik, rysownik, scenograf, pedagog
  • Ferdynand Bohdan Ruszczyc – polski historyk sztuki
  • Marek Ruszczyc – polski pisarz, dziennikarz i reporter

Wikipedia


ruszczyk

wiecznie zielony krzew z rodziny szparagowatych; myszopłoch


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruszczyk – rodzaj grzybów
  • ruszczyk – rodzaj roślin

Wikipedia


ruszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. jęz. język ruski (którykolwiek współczesny lub staroruski)

 (1.2) książk. kult. to, co ruskie

 (1.3) książk. jęz. język rosyjski

Wiktionary

Ruszczyzna – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Komarów-Osada.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Komarów-Osada. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 158 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Umieszczony w beczce liliowy wrzasnął najczystszą ruszczyzną bez cienia jakiegokolwiek obcego akcentu: - Mordują!.

Wiktionary


ruszczyć

zruszczać, rusyfikować;
1. poddawać kogoś lub coś wpływom kultury i języka Rosjan;
2. ruszczyć się - poddawać się wpływom kultury i języka Rosjan, stawać się Rosjaninem, nabierać cech charakterystycznych dla Rosjan; ruszczeć


SJP.pl


ruszczyński

nazwisko


SJP.pl


ruszecki

→ Ruszki


SJP.pl

Patrz:

Ruszki

ruszenice

Ru

Wikipedia


ruszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|ruszyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʃɛ̃ɲɛ, AS: rušẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchomość ż., ruchliwość ż., ruszanie n., nieruchomość ż.

 czas. ruszać ndk., ruszyć dk.

 przym. ruchomy, ruchliwy

Wiktionary


ruszki

1. wieś w województwie kujawsko-pomorskim;
2. wieś w województwie łódzkim;
3. wieś w województwie mazowieckim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruszki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Osięciny
  • Ruszki – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
  • Ruszki – część wsi Janów w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Młodzieszyn
  • Ruszki – dawna gromada

Wikipedia


ruszkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Damian Ruszkiewicz – polski lekkoatleta
  • Kazimierz Ruszkiewicz – rzymskokatolicki duchowny
  • Piotr Ruszkiewicz – polski językoznawca
  • Wojciech Ruszkiewicz – polski rugbysta

Wikipedia


ruszkowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruszkowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Niemcza
  • Ruszkowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Borkowice
  • Ruszkowo, Ruszków

Wikipedia


ruszkowski

nazwisko


SJP.pl


rusznica

dawna ręczna broń palna o długiej lufie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. hist. ręczna broń palna o długiej lufie

Wiktionary

Rusznica (staropol. "ruśnica" z czes. "ručnice") – jeden z pierwszych typów prymitywnej ręcznej broni palnej nieposiadającej zamka, znanej w Europie już od XIV w.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rusznikarz m.

 przym. rusznicowy, rusznikarski

Wiktionary


rusznicowy

→ rusznica


SJP.pl

Patrz:

rusznica

rusznik

ukraiński wyszywany ręcznik dekoracyjny


SJP.pl


rusznikarka

→ rusznikarz


SJP.pl

Patrz:

rusznikarz

rusznikarnia

warsztat, w którym naprawia się broń


SJP.pl


rusznikarski

przymiotnik od: rusznikarz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rusznikarstwem, dotyczący rusznikarstwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusznikarstwo n., rusznikarz m., rusznica ż., rusznikarka ż.

Wiktionary


rusznikarstwo

Rusznikarstwo – rzemiosło, w którego zakres wchodzi produkcja i naprawa broni strzeleckiej. Osoba zawodowo zajmująca się rusznikarstwem nazywana jest rusznikarzem.

W Polsce rusznikarstwo jest zawodem pozaszkolnym, wykonywać może go więc osoba po ukończeniu praktyk czeladniczych i uzyskaniu uprawnień czeladnika lub mistrza.

Wikipedia


rusznikarz

1. żołnierz naprawiający broń palną;
2. dawniej: rzemieślnik wyrabiający rusznice


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzem. osoba zajmująca się produkcją, naprawą i konserwacją ręcznej broni palnej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusznikarstwo n., rusznica ż.

:: fż. rusznikarka ż.

 przym. rusznikarski

Wiktionary


ruszowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruszowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
  • Ruszowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Kłodzko
  • Ruszowice – dawna gromada

Wikipedia


ruszt

1. część paleniska składająca się z metalowych prętów;
2. w budownictwie konstrukcja złożona z szeregu krzyżujących się belek stanowiąca podstawę fundamentów, stropów, dachów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo

 (1.2) bud. płaski układ konstrukcyjny, złożony z krzyżujących się belek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruszt paleniskowy
  • ruszt (budownictwo)
  • ruszt (mechanika)
  • ruszt Rejewskiego – metoda dekryptażu
  • ruszt pokroczny – rodzaj przenośnika

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyłóż kiełbasę na ruszt, bo drewno już się rozpalio.

 (1.2) W tym budynku konstrukcję nośną stropu stanowi ruszt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruʃt, AS: rušt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rusztowy

 rzecz. rusztowanie n.

:: zdrobn. ruszcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. grill

 (1.2) kratownica

Wiktionary


rusztowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) techn. prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

 (1.2) odczasownikowy od|rusztować.

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To miało być tymczasowe rusztowanie, a stoi już siedem miesięcy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʃtɔˈvãɲɛ, AS: ruštovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruszt m.

 czas. rusztować ndk.

Wiktionary


rusztowanko

zdrobnienie od: rusztowanie


SJP.pl


ruszyć

1. zacząć czynność poruszania się w jakimś kierunku;
2. zmienić miejsce położenia czegoś;
3. dotknąć czegoś;
4. zacząć funkcjonowanie


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ruszać)

 (1.1) dokonany od|ruszać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Natych­miast oto­czyły go opary wyla­nych trun­ków i martwych marzeń, typowe dla takich spe­lun. Ruszył w stronę baru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʃɨt͡ɕ, AS: rušyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruszanie n., ruszenie n., ruch mrz., nieruchomość ż.

 czas. ruchać, poruszać ndk., ruszać ndk.

Wiktionary


ruszów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruszów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Węgliniec
  • Ruszów – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Łabunie
  • Ruszów – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1946–1954 w woj. wrocławskim
  • Ruszów – dawna gromada w powiecie zamojskim
  • Ruszów – dawna gromada w powiecie zgorzeleckim
  • Ruszów – stacja kolejowa w Ruszowie, w woj. dolnośląskim
  • Ruszów-Kolonia

Wikipedia


rusłan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. zob. Rusłana.

Wiktionary

Rusłan ( Руслан ("Rusłán"); dawniej także Еруслан ("Jerusłán")) – rosyjskie imię męskie, zapożyczone z języków tureckich, gdzie występuje pod postaciami "Arslan", "Aryslan" itp. Dosłownie znaczy „lew” (por. арыслан ("aryslan"), арӑслан ("arăslan"), арыстан ("arystan"), arslan itd.).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Rusłana ż.

Wiktionary


rusłana

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. zob. Rusłan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znana ukraińska piosenkarka i aktywistka Rusłana Łyżyczko przyjechała do Polski, by wczoraj wziąć udział w programie „Świat się kręci” i opowiedzieć, co tak naprawdę dzieje się w jej ojczyźnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rusłan m.

Wiktionary


rut

1. roślina ozdobna i lecznicza, dawniej używana na wianki ślubne;
2. dawniej: droga, kierunek, marszruta


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księga Rut

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (2.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Rut, Ruta – postać biblijna z Księgi Rut.

Moabitka, która poślubiła jednego z dwóch synów Noemi (Machlona), gdy jej rodzina przeniosła się z Betlejem do Moabu uciekając przed głodem. Kiedy mąż i synowie Noemi umarli, Noemi zdecydowała się wrócić do Betlejem. Rut postanowiła nie opuścić swej teściowej i wrócić razem z nią. Jej siostra Orpa natomiast została w Moabie.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) W dniu, kiedy wykupisz pole z rąk Noemi – dodał Booz – weźmiesz również i Rut Moabitkę, żonę zmarłego, aby utrwalić jego imię na jego dziedzictwie.

 (2.1) Jej babka była Żydówką, miała na imię Rut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut, AS: ḱśẽŋga rut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. Rt

 (2.1) kolokacje imię ż|święta=tak|D=Rut|B=Rut. • Księga Rut

Wiktionary


ruta

1. roślina ozdobna i lecznicza, dawniej używana na wianki ślubne;
2. dawniej: droga, kierunek, marszruta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Ruta|ref=tak., rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ruta (machina neurobalistyczna)
  • Ruta (imię)
  • ruta – rodzaj roślin z rodziny rutowatych
    • ruta zwyczajna – gatunek rośliny z rodzaju ruta
  • ruta (żeglarstwo)
  • ruta (rodzaj szkodnika)
  • Ruta – osada w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
  • Ruta – dawny folwark w dawnym powiecie nowogródzkim
  • Ruta – wieś w Słowenii, w gminie Lovrenc na Pohorju
  • Ruta – rzeka w na Białorusi, w rejonie nowogródzkim i korelickim obwodu grodzieńskiego
  • R.U.T.A. – Projekt muzyczny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Własności lecznicze ruty znane były już w starożytności, używano jej wówczas jako środka rozkurczowego i moczopędnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruta, AS: ruta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. rutka

 przym. ruciany, rutowy

Wiktionary


rutczanin

mieszkaniec Rutek


SJP.pl


rutczanka

mieszkanka Rutek


SJP.pl


rutecki

przymiotnik od: Rutki


SJP.pl


ruten

pierwiastek chemiczny o symbolu Ru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Ru”. Zobacz też: domena internetowa.ru.

Ruten (Ru, ruthenium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych (żelazowców) w układzie okresowym. Pierwiastek ten nie ma własnych minerałów, występuje głównie w stanie wolnym razem z innymi platynowcami, najczęściej w rudach siarczkowych żelaza, chromu i niklu. Zawartość w skorupie ziemskiej wynosi 5·10−7% wag. Tworzy głównie związki kompleksowe, ale znane są też proste związki tego pierwiastka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma ruten?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrutɛ̃n, AS: rutẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutenizm mrz.

 przym. rutenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ru

Wiktionary


rutenistka

→ rutenista


SJP.pl

Patrz:

rutenista

rutenistyczny

→ rutenistyka


SJP.pl

Patrz:

rutenistyka

rutenistyka

filologia ukraińska, rzadziej białoruska


SJP.pl


rutenizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uleganie lub poddawanie kogoś lub czegoś wpływom kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego

 (1.2) hist. proces przyswajania języka i kultury ruskiej;

Wiktionary

Rutenizacja – proces przyswajania lub narzucania kultury rusińskiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrutɛ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: rutẽńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutenizm m.

 czas. rutenizować

 przym. rutenizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukrainizacja

Wiktionary


rutenizacyjny

→ rutenizacja


SJP.pl

Patrz:

rutenizacja

rutenizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przyjęte z któregoś z języków ruskich albo na nim wzorowane


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języków ruskich, zwłaszcza z języka ukraińskiego;

Wiktionary

Rutenizm ( ruthenus „ruski”), zapożyczenie ruskie – wyraz, zwrot, konstrukcja składniowa zapożyczona z jednego z języków wschodniosłowiańskich (dawniej zwanych ruskimi) bądź na nim wzorowana. Terminu tego używa się głównie w odniesieniu do zapożyczeń z języka ukraińskiego, czyli ukrainizmów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dialektach kresowych jest dużo rusycyzmów lub rutenizmów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈtɛ̃ɲism̥, AS: rutẽńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutenistyka ż., rutenista mos., rutenistka ż., rutenizacja ż., ruten mrz.

 przym. rutenistyczny, ruteński

 czas. rutenizować

Wiktionary


rutenowy

→ ruten


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rutenu

Wiktionary

Patrz:

ruten

Powiązane:

 rzecz. ruten m.

Wiktionary


ruter

urządzenie lub program zapewniające łączność między różnymi sieciami komputerowymi; router


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. zob. router.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrutɛr, AS: ruter

Wiktionary


ruterford

jednostka aktywności ciała promieniotwórczego; rezerford; rutherford


SJP.pl


rutewka

roślina z rodziny jaskrowatych o liliowych kwiatach


SJP.pl

Ru

Wikipedia


rutewkowaty

1. różdżyca rutewkowata - gatunek paproci z rodziny orliczkowatych;
2. zdrojówka rutewkowata - gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. przypominający rutewkę, mający cechy rutewki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutewka

Wiktionary


rutewnik

roślina z rodziny jaskrowatych, o dużych, białych kwiatach, występująca w strefie alpejskiej


SJP.pl

Rutewnik ("Callianthemum") – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Obejmuje 15 gatunków. Trzy gatunki występują w górach Europy, a pozostałe w Azji środkowej i wschodniej (po Japonię). W Polsce rośnie dziko jeden gatunek – rutewnik jaskrowaty "C. coriandrifolium".

Wikipedia


ruteński

dawniej: ukraiński


SJP.pl


ruth

[czytaj: rut] obce imię żeńskie


SJP.pl

Ruth – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Rutherford.

Wikipedia


rutherford

[czytaj: radzeford] promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 104, otrzymany sztucznie (symbol: Rf)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

 (1.2) przest. fiz. metrol. pozaukładowa jednostka aktywności źródła promieniotwórczego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daniel Rutherford – szkocki chemik i fizyk (1749 – 1819)
  • Ernest Rutherford – fizyk brytyjski (1871 – 1937)
  • Johnny Rutherford – amerykański kierowca wyścigowy (ur. 1938)
  • Joseph Rutherford – kaznodzieja religijny (1869 – 1942)
  • Paul Rutherford – puzonista
  • Paul Rutherford – wokalista Frankie Goes to Hollywood
  • Rutherford – miasto w stanie New Jersey, w hrabstwie Bergen
  • Rutherford – jednostka osadnicza w stanie Kalifornia, w hrabstwie Napa
  • Rutherford – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Dauphin
  • Rutherford – miejscowość w stanie Tennessee, w hrabstwie Gibson
  • Rutherford (ang. Rutherford Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Martin
  • hrabstwo Rutherford (ang. Rutherford County) – w stanie Karolina Północna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma rutherford?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Rf; wcześniejsze nazwy unnilquadium (Unq), kurczatow (Ku)

 (1.2) rezerford, symbol. rd

Wiktionary


rutherfordowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący ruthefordu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutheford m.

Wiktionary


ruting

wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieciach teleinformatycznych; routing, routowanie, trasowanie


SJP.pl


rutinoscorbin

[czytaj: rutinoskorbin] nazwa handlowa preparatu witaminowego zawierającego witaminę C (kwas askorbinowy) i rutozyd (rutynę)


SJP.pl


rutisol

nazwa handlowa preparatu stosowanego jako środek wspomagający układ naczyniowy, zawierającego rutozyd


SJP.pl


rutka

aromatyczna roślina lecznicza; ruta


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rutka – część wsi Kisielów w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Zarzecze
  • Rutka – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Dubicze Cerkiewne
  • Rutka – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Jeleniewo
  • Rutka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
  • Rutka – część wsi Mierzyn w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Biskupiec
  • Rutka Pachuckich – osada leśna w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Krasnopol nad rzeką Marychą
  • Rutka-Tartak – wieś w Polsce położona na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim
  • Rutka-Tartak (gromada) – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972
  • Rutka I – wieś na Białorusi w rejonie nowogródzkim obwodu grodzieńskiego, w sielsowiecie Koszelewo
  • Rutka II – wieś na Białorusi w rejonie nowogródzkim obwodu grodzieńskiego, w sielsowiecie Brolniki
  • Rutka (rzeka) – rzeka w Rosji przeduralskiej, dopływ Wołgi
  • Rezerwat przyrody Rutka

Wikipedia


rutki

aromatyczna roślina lecznicza; ruta


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rutki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Karniewo
  • Rutki – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Niemodlin
  • Rutki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Wizna
  • Rutki – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Żukowo
  • Rutki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Pasym
  • Rutki – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim. Siedzibą gminy jest Rutki-Kossaki
  • Rutki – dawna gromada w woj. białostockim
  • Rutki-Begny, Rutki-Borki, Rutki-Głowice, Rutki-Jatki, Rutki-Kossaki, Rutki-Marszewice, Rutki-Nowiny, Rutki-Tartak Nowy

Wikipedia


rutkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Rutkiewicz (1875–1950) – polityk lewicowy okresu II Rzeczypospolitej
  • Jan Rutkiewicz (ur. 1931) – polski reżyser filmowy
  • Wanda Rutkiewicz-Błaszkiewicz (ur. 1943) – polska himalaistka
  • Bogusz Rutkiewicz (ur. 1965) – polski basista i gitarzysta rockowy
  • Marek Rutkiewicz (ur. 1981) – kolarz polskiej grupy DHL-Author
  • Magdalena Jadwiga Rutkiewicz-Luterek (ur. 1962) – polska kostiumograf filmowa
  • Rotkiewicz, Rotkowicz
  • Rutkowice

Wikipedia


rutkowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rutkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Czarnia
  • Rutkowo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki.
  • Rutkowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
  • Rutkowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Biesiekierz

Wikipedia


rutkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rutkowski – polskie nazwisko. Według danych z lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je ponad 40 tysięcy osób.
  • Bronisław Rutkowski – (1898–1964) polski organista, pedagog, krytyk muzyczny, dyrygent i kompozytor.
  • Daniel Rutkowski (ur. 1989) – polski zawodnik mieszanych sztuk walki wagi piórkowej oraz zapaśnik.
  • Henryk Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Jacek Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Jan Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Józef Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Kazimierz Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Krzysztof Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Leon Rutkowski – antropolog
  • Łukasz Rutkowski (ujednoznacznienie)
  • Mateusz Rutkowski – skoczek narciarski

Wikipedia


rutolistny

przymiotnik

 (1.1) bot. mający liście jak ruta

Wiktionary


rutowate

o cechach rutowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Ru

Wikipedia


rutowaty

o cechach rutowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rutowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


rutowicz

nazwisko


SJP.pl

Rutowicz – polskie nazwisko, w Polsce nosi je mniej niż 800 osób.

Wikipedia


rutowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


rutowski

nazwisko


SJP.pl


rutowy

→ ruta (roślina); ruciany


SJP.pl


rutozyd

glikozyd zbudowany z glukozy, ramnozy i kwercetyny; rutyna, witamina P


SJP.pl


rutulski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rutulami, dotyczący Rutulów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język rutulski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rutulowie lm m.

Wiktionary


rutwica

roślina z rodziny motylkowatych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rutwica – rodzaj roślin z rodziny bobowatych
  • Rutwica – wieś w woj. zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz
  • Rutwica – osada w woj. zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz
  • Rutwica – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz
  • Rutwica – przystanek kolejowy w Rutwicy w województwie zachodniopomorskim

Wikipedia


rutyl

minerał, pospolita odmiana dwutlenku tytanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał, dwutlenek tytanu;

Wiktionary

Rutyl – minerał z gromady tlenków. Jest minerałem bardzo pospolitym, szeroko rozpowszechnionym składnikiem wielu skał.

Nazwa pochodzi od "łac. rutilus = czerwony (gorejący"), nawiązując do barwy niektórych odmian tego minerału.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrutɨl, AS: rutyl

Wiktionary


rutylowy

→ rutyl


SJP.pl

Patrz:

rutyl

rutyna

1. wprawa nabyta praktyką; doświadczenie, biegłość;
2. skłonność do działania według utartych wzorów; szablonowość, schematyczność;
3. glikozyd zbudowany z glukozy, ramnozy i kwercetyny; rutozyd, witamina P


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. flawonoid pochodzenia roślinnego;

 (1.2) postępowanie według utartych szablonów

 (1.3) monotonia, nuda, brak zmian

Wiktionary

Rutyna, rutozyd ( rutosidum) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów flawonoidowych. Naturalny związek pochodzenia roślinnego, pozyskiwany z kwiatów perełkowca japońskiego ("Styphnolobium japonicum") i z ziela gryki ("Fagopyrum esculentum"). Po raz pierwszy rutyna została wyizolowana z ziela ruty zwyczajnej (stąd nazwa). Jest czasami błędnie nazywana witaminą P.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruˈtɨ̃na, AS: rutỹna

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) rzecz. rutyniarstwo n., rutyniarz m.

 (1.2) przym. rutynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rutozyd

Wiktionary


rutyniara

→ rutyniarz; wyjadaczka, weteranka


SJP.pl


rutyniarski

dotyczący rutyniarza, rutyny


SJP.pl


rutyniarz

1. człowiek trzymający się form postępowania nabytych przez rutynę;
2. człowiek mający wprawę w czymś


SJP.pl


rutyniczny

dawniej: nabyty przez wprawę, wynikający z rutyny, szablonowy, tradycyjny; rutynistyczny


SJP.pl


rutynista

przestarzale: rutyniarz


SJP.pl


rutynistka

→ rutynista


SJP.pl

Patrz:

rutynista

rutynistyczny

dawniej: nabyty przez wprawę, wynikający z rutyny, szablonowy, tradycyjny; rutyniczny


SJP.pl


rutynizm

dawniej: rutyniarstwo - kierowanie się rutyną


SJP.pl


rutynowany

doświadczony, biegły


SJP.pl


rutynowy

wykonywany często i niemal automatycznie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonywany wg stałej procedury o powtarzalnych krokach

 (1.2) o osobie biegły w często wykonywanym zadaniu o powtarzalnym charakterze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo że zabieg enukleacji większości lekarzy wydaje się prostym, rutynowym zabiegiem, to wiąże się z dużą liczbą powikłań.

 (1.2) A rutynowy nauczyciel bez pomysłów i uczeń, który widzi, że nauczyciel bez podręcznika jest nic nie wart, bo nie jest w stanie nic ciekawego zrobić, to najgorsze, co może się przytrafić polskiej edukacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrutɨ̃ˈnɔvɨ, AS: rutỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rutynowany

Wiktionary


rutynoza

Rutynoza, 6-"O"-α--ramnozylo-β--glukoza – organiczny związek chemiczny z grupy deoksycukrów, disacharyd zbudowany z reszt ramnozy i glukozy.

Wikipedia


ruwenzori

masyw górski w środkowej Afryce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;

Wiktionary

Ruwenzori ( Rwenzori) – pasmo górskie w środkowej Afryce na granicy Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy. Stanowią, obok Kilimandżaro i góry Kenia, jeden z trzech obszarów w Afryce gdzie występują współcześnie lodowce. Spośród sześciu głównych masywów w Ruwenzori najwyższa jest Góra Stanleya, a dokładniej jeden z jej wierzchołków nazywany Szczytem Małgorzaty ("Margherita", 5109 m n.p.m.).

Wikipedia


ruwenzorski

→ Ruwenzori (pasmo górskie w Afryce)


SJP.pl


ruzicki

nazwisko


SJP.pl


ruzyndla

gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginka, pelargonia pachnąca, anginowiec, geranium, gerania


SJP.pl


ruła

1. w gwarze poznańskiej: spokój, opanowanie;
2. w gwarze śląskiej: rura;
3. w gwarze uczniowskiej:
a) ocena niedostateczna; pała;
b) powolne ruchy, ślamazarność, flegmatyczność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rura

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. rama rowerowa lub motorowa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruwa, AS: ruu̯a

Wiktionary


ruń

zieleniejąca roślinność, tudzież wschodzące zboże


SJP.pl


ruś

nazwa wielu historycznych państw, dzielnic i obszarów powstałych na terenach wschodniej Europy, głównie obecnej Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. polit. historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski

 (1.2) geogr. miasto na Litwie:

 (1.3) geogr. toponim, nazwa kilku wsi i osad w Polsce

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ruś Kijowska – państwo istniejące od 862 r. do 1240 r.
  • Ruś Halicko-Wołyńska – państwo istniejące od 1199 r. do 1392 r.
  • Ruś Moskiewska – państwo ruskie istniejące od 1328 r. do 1547 r.
  • Ruś Zakarpacka (Podkarpacka) – państwo istniejące od 1136 r. do 1478 r.
  • Ruś Włodzimiersko-Suzdalska – państwo istniejące od X w. do XIV w.
  • Ruś Biała – kraina historyczna obejmująca Smoleńszczyznę i wschodnie tereny dzisiejszej Białorusi
  • Ruś Czarna – kraina historyczna, częściowo niezależne państwo istniejące od 1084 r. do 1441 r.
  • Ruś Czerwona – kraina historyczna obecnie na pograniczu Polski i Ukrainy
  • Ruś – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Wizna
  • Ruś – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Stawiguda
  • Ruś – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Morąg
  • Ruś Szlachtowska – region czterech wsi w dolinie Ruskiego Potoku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W średniowieczu mieszkańcy Mazowsza zasiedlali Mazury, Podlasie, Litwę i Ruś.

 (1.1) W przeciwieństwie do krajów zachodniosłowiańskich, które znalazły się na peryferiach Kościoła łacińskiego, pośrednio tylko podlegając oddziaływaniu głównych ognisk kultury chrześcijańskiego Zachodu, Ruś korzystała bezpośrednio z kultury Bizancjum, głównej wówczas skarbnicy dorobku cywilizacyjnego świata śródziemnomorskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruɕ, AS: ruś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruski mos./mrz., rusiński mrz., ruskie nmos., Wszechruś ż., Rusin ż., Ruska ż., rusek m., ruska ż., Rusek mos.

 przym. ruski, rusiński

Wiktionary


ruśkowski

nazwisko


SJP.pl


ruśniatka

gatunek rośliny z rodziny astrowatych


SJP.pl


rużomberk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto powiatowe w północnej Słowacji;

Wiktionary

Ru

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruˈʐɔm.bɛrk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rużomberski

Wiktionary


rużomberski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rużomberkiem, dotyczący Rużomberka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ocenia się, że w rużomberskim powiecie wymordowano około 2 tys. patriotów słowackich. Tępienie powstańców w tym powiecie było sprawą prestiżową, gdyż Rużomberk był dawną siedzibą Hlinki i innych ludackich przywódców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rużomberk mrz.

Wiktionary


rv.

rewers (odwrotna strona); S.o.


SJP.pl


rwa

ból nerwu:
a) rwa kulszowa - ból nerwu kulszowego; ischias;
b) rwa ramienna - ból nerwów szyjnych, promieniujący do barku, ramienia i ręki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. rwa kulszowa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rwać

Wiktionary


rwactwo

rzadko, potocznie: chciwość, pazerność, zachłanność


SJP.pl


rwacz

1. potocznie: człowiek wyciągający korzyści osobiste ze swojej posady, sytuacji itd.;
2. w rugby: jeden z zawodników młyna;
3. żartobliwie o dentyście;
4. dawniej: ten, kto coś rwie lub rwie się do czegoś


SJP.pl


rwanda

język z rodziny bantuidalnych, będący językiem urzędowym w Ruandzie; ruanda


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. język, którym mówi się w Rwandzie;

Wiktionary

Rwanda (Republika Rwandy, dawniej Ruanda, Republika Ruandy) – państwo w środkowo-wschodniej Afryce o powierzchni 26,4 tys. km². Rwanda graniczy z: Burundi (290 km), Demokratyczną Republiką Konga (217 km), Tanzanią (217 km) i Ugandą (169 km). W 2024 roku w Rwandzie mieszkało 13,6 mln osób. Językami urzędowymi są: rwanda, angielski i francuski. Stolicą państwa jest Kigali. Od 2006 roku Rwanda podzielona jest na 5 prowincji (dawniej było ich 12). Walutą Rwandy jest frank rwandyjski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrvãnda, AS: rvãnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjczyk mos., Rwandyjka ż.

 przym. rwandyjski

Wiktionary


rwandyjczyk

obywatel Rwandy (Ruandy); Ruandyjczyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Rwandy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjt͡ʃɨk, AS: rvãndyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjka ż., rwanda ż.

 przym. rwandyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ruandyjczyk

Wiktionary


rwandyjka

obywatelka Rwandy (Ruandy); Ruandyjka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Rwandy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjka, AS: rvãndyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjczyk mos., rwanda ż.

 przym. rwandyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ruandyjka

Wiktionary


rwandyjski

przymiotnik od: Rwanda (Ruanda); ruandyjski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do państwa Rwanda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na rezultaty nie trzeba było długo czekać – na wschodni Zair spadła inwazja wojsk rwandyjskich i ugandyjskich.

 (1.1) (…) jednym z pierwszych artystów, którzy podjęli temat rwandyjskich czystek etnicznych, był autor komiksów – pochodzący z belgijskiego Liège Jean-Philippe Stassen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjsʲci, AS: rvãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjka ż., Rwandyjczyk mos., rwanda ż.

 przym. antyrwandyjski, prorwandyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ruandyjski

Wiktionary


rwanie

konkurencja należąca do dwuboju olimpijskiego w podnoszeniu ciężarów, polegająca na uniesieniu sztangi w jednym tempie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sport. jedna z konkurencji w podnoszeniu ciężarów

 (1.2) odczasownikowy od|rwać.

Wiktionary

Rwanie (ang. "Pulling", 2006-2009) – brytyjski serial komediowy stworzony przez Sharon Horgan i Dennisa Kelly'ego. Wyprodukowany przez Silver River Productions.

Światowa premiera serialu miała miejsce 23 listopada 2006 roku na antenie BBC Three. Ostatni odcinek serialu został wyemitowany 17 maja 2009 roku. W Polsce premiera serialu odbyła się 29 lutego 2008 roku na kanale Comedy Central Polska.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrvãɲɛ, AS: rvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wyrywać, rwać ndk.

 rzecz. urwanie n., zrywka ż.

Wiktionary


rwaniec

1. produkt odpadowy otrzymywany podczas odziarniania bawełny
2. produkt odpadowy powstały podczas nitkowania jedwabiu
3. rodzaj ciasta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. ciasto drożdżowe posypane kruszonką

Wiktionary


rwać

1. szarpiąc, dzielić na kawałki; rozrywać;
2. gwałtownie ciągnąć ku sobie; porywać; wyrywać;
3. obrywać z drzewa, z krzaka; zrywać;
4. powodować ostry ból kojarzący się z szarpaniem;
5. potocznie: pędzić, gnać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) wydobywać, wyrywać

 (1.2) szarpiąc dzielić coś na części

 (1.3) boleć w uciążliwy, długotrwały sposób

 (1.4) posp. uwodzić, podrywać

czasownik zwrotny rwać się

 (2.1) być chętnym

 (2.2) dzielić się na części wskutek szarpania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dentysta rwie ząb.

 (1.2) Kobiety rwały bieliznę na bandaże i przynosiły ostatni kawałek chleba, a jak i tego zabrakło, to choć słowo pocieszenia.

 (1.3) Rwie mnie w krzyżu już drugi dzień. To chyba korzonki.

 (1.4) Na ostatniej dyskotece rwałem niezłą laskę.

 (2.1) Chłopaki rwą się do roboty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvat͡ɕ, AS: rvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zryw mrz., zrywka ż., oberwaniec mos., rwanie n., urwanie n., rwa ż.

 czas. przerywać, podrywać, wyrywać, oberwać

 przym. zrywkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) podwalać się

Wiktionary


rwe

[czytaj: er-wu-E] skrót od: Radio Wolna Europa


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = publ. hist. Radio Wolna Europa;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • RWE – niemiecki koncern energetyczny
  • RWE – Radio Wolna Europa
  • RWE – Rot-Weiß Erfurt
  • RWE – Rot-Weiss Essen
  • Rwè

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wyjeździe na Zachód zatrudnił się w RWE.

Wiktionary


rwetes

hałas spowodowany krzykami osób robiących coś w pośpiechu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. hałas w połączeniu z bieganiną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem ze świecą wchodzi mama… / Co za rwetes? Co za krzyki? A do łóżka!

 (1.1) Przez całą noc panował wielki rwetes, gdyż wszystko ustawiano na swojem miejscu, a nadto wciąż nadjeżdżały łodzie z przyjaciółmi dziedzica.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmider, rozgardiasz, wrzawa, zamęt, zamieszanie

Wiktionary


rwpg

skrót od: Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej - organizacja powołana w Moskwie w 1949 roku, której celem miała być współpraca gospodarcza państw zależnych od ZSRR


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika, rodzaj żeński lub nijaki

 (1.1) hist. polit. ekon. Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. RWPG-owski

 przysł. RWPG-owsko

Wiktionary


rwpg-owski

→ RWPG


SJP.pl

Patrz:

RWPG

rws

[czytaj: er-wu-ES] skrót od: referencyjna wartość spożycia - orientacyjne ilości składników odżywczych, które powinny być spożywane w ciągu doby


SJP.pl


rwący

1. szarpiąc, dzielić na kawałki; rozrywać;
2. gwałtownie ciągnąć ku sobie; porywać; wyrywać;
3. obrywać z drzewa, z krzaka; zrywać;
4. powodować ostry ból kojarzący się z szarpaniem;
5. potocznie: pędzić, gnać


SJP.pl


ryan

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Paul Ryan – amerykański polityk, kongresmen, kandydat na urząd wiceprezydenta w 2012
  • Lee Ryan – brytyjski piosenkarz
  • Kate Ryan – belgijska wokalistka
  • Meg Ryan – amerykańska aktorka
  • Ryan – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Delaware
  • Ryan – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Jefferson
  • Ryan (ang. Ryan Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Sumner
  • Ryan (ang. Ryan Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie LaMoure
  • Ryan (ang. Ryan Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Schuylkill
  • Ryan – film animowany

Wikipedia


ryanair

[czytaj: rajan-er] irlandzki przewoźnik oferujący tanie przewozy lotnicze


SJP.pl

Ryanair – irlandzka tania linia lotnicza z siedzibą w Dublinie. Flota Ryanair liczy 624 samoloty typu Boeing 737-800 oraz Boeing 737 MAX 8-200 oraz w przyszłości Boeing 737 MAX 10.

W 2016 był największą w Europie i jedną z największych na świecie.

Wikipedia


ryb.

skrót od: rybołówstwo (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

skrót w funkcji przymiotnika

 (1.1) = rybacki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbat͡sʲci, AS: rybacʹḱi

Wiktionary


ryba

przedstawiciel gromady obejmującej około 20 tys. gatunków zmiennocieplnych kręgowców wodnych, przystosowanych do życia w wodzie (m.in. oddychanie skrzelami, kończyny w postaci płetw)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;

 (1.2) spoż. mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryby oddychają w wodzie skrzelami.

 (1.2) Zawsze w soboty jadamy smażoną rybę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨba, AS: ryba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybak m., rybactwo n., narybek m., Ryba ż., Ryby nmos.

:: zdrobn. rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybeńka ż.

:: zgrub. rybsko n.

 czas. rybaczyć, zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki

Wiktionary


rybacki

związany z rybakiem, rybakami


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z rybactwem i rybakami, dotyczący rybactwa i rybaków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Jesteśmy całkowicie samowystarczalni - mówi z dumą Giao Che Nat. — Ludzie pracują w kooperatywach — mamy spółdzielnie: rybacką, piekarską, stolarską, restauracyjną.

 (1.1) W tym roku pierwszy raz ściągnięto sieci rybackie, dzięki czemu motorówki i jachty mogą swobodnie pływać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbat͡sʲci, AS: rybacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybsko n., Rybaki nmos., rybność ż., rybeńka ż., rybactwo n., rybak m., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., Rybka ż., narybek mrz., rybaczki nmos., rybaczenie n., zarybianie n., zarybienie n., wyrybianie n., wyrybienie n., Ryba ż., Ryby nmos.

 czas. rybaczyć ndk., zarybiać ndk., zarybić dk., wyrybiać ndk., wyrybić dk.

 przym. rybny, rybi

Wiktionary


rybackość

→ rybacki


SJP.pl

Patrz:

rybacki

rybactwo

zawód, zajęcie rybaka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) hodowla i łowienie stworzeń wodnych;

Wiktionary

Rybactwo (gospodarka rybacka) – zespół planowanych i skoordynowanych czynności mających na celu racjonalne gospodarowanie organizmami wodnymi w myśl zasad ekonomii i zgodnie z założeniami ochrony przyrody.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczki nmos., rybaczek mos., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybcia ż., rybunia ż., rybsko n., rybak m., rybaczówka ż., rybaczenie n., rybny m., narybek m., rybik m., Rybka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybny, rybacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybołówstwo

Wiktionary


rybaczek

1. kobieta zajmująca się połowem ryb;
2. żona rybaka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od rybak

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od rybaczka

 (2.2) D. od rybaczki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczka ż., rybak m., ryba ż., rybactwo n., rybaczki nmos., rybaczenie n.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybi, rybacki

Wiktionary


rybaczka

1. kobieta zajmująca się połowem ryb;
2. żona rybaka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta rybak

 (1.2) żona rybaka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybak mos., rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybactwo n., rybaczki

 przym. rybacki

 przysł. rybacko

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybaczki

damskie spodnie sięgające do połowy łydek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) spodnie z nogawkami skróconymi pod kolanami

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. od rzecz. rybaczka

 (2.2) M. lm. od rzecz. rybaczka

 (2.3) W. lm. od rzecz. rybaczka

Wiktionary

Rybaczki (Cerylinae) – podrodzina ptaków z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ubrana w zieloną tunikę z długim rękawem i białe spodnie rybaczki, wyglądała jak zwykła turystka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybaczek mos., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybcia ż., rybunia ż., rybsko n., rybak m., rybaczówka ż., rybactwo n., rybaczenie n., rybny m., narybek m., rybik m., Rybka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybny, rybacki

Wiktionary


rybaczy

przymiotnik

 (1.1) daw. rybacki

forma czasownika.

 (2.1) 3os. lp. ter. od: rybaczyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rybaczyć

 rzecz. rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż.

Wiktionary


rybaczyć

potocznie: łowić ryby, wędkować; rybakować


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) przest. lub gwara. być rybakiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryba ż., Ryba ż., rybka ż., Rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybsko n., rybactwo n., narybek m., rybaczenie n., rybaczki nmos., Ryby nmos., rybarz mos., rybitw m., rybarczyk mos., rybitwa ż.

:: zdrobn. rybaczek m.

:: fż. rybaczka ż.

 czas. rybiarzyć ndk.

 przym. rybny, rybi, rybacki, rybaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybakować; gwara. rybiarzyć

Wiktionary


rybak

osoba trudniąca się łowieniem ryb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ryb. człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) gw-pl|okolice Krasnojarska. naleśnik z tartych ziemniaków

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨbak, AS: rybak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryba ż., Ryba ż., rybka ż., Rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybsko n., rybactwo n., narybek m., rybaczenie n., rybaczki nmos., Ryby nmos., rybarz mos., rybitw m., rybarczyk mos., rybitwa ż.

:: zdrobn. rybaczek m.

:: fż. rybaczka ż.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybny, rybi, rybacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rybarz, stpol. rybitw, stpol. rybitwa

Wiktionary


rybaki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. Primorsk (egzonim wariantowy);

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybaki – część miasta Chełmno
  • Rybaki – część miasta Dobrzyń nad Wisłą
  • Rybaki – część miasta Golczewo
  • Rybaki – część miasta Łomża
  • Rybaki – część miasta Nieszawa
  • Rybaki – część miasta Nowe
  • Rybaki – część miasta Poznań
  • Rybaki – część miasta Toruń
  • Rybaki – część miasta Wrocław
  • Rybaki – część miasta Wyszogród
  • Rybaki – kolonia wsi Szczuka w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Brodnica
  • Rybaki – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Wilków

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybacki

 rzecz. Rybak mos./ż.

Wiktionary


rybakiewicz

nazwisko


SJP.pl


rybakow

Rybakow, ros. Рыбаков – popularne (118 na liście) nazwisko rosyjskie, w języku angielskim jako "Rybakov".

Wikipedia


rybakowate

o cechach rybakowatych (rodzina nietoperzy)


SJP.pl

Rybakowate, rybaki (Noctilionidae) – monotypowa rodzina ssaków z podrzędu mroczkokształtnych (Vespertilioniformes) w obrębie rzędu nietoperzy (Chiroptera).

Wikipedia


rybakowaty

o cechach rybakowatych (rodzina nietoperzy)


SJP.pl


rybakować

potocznie: łowić ryby, wędkować; rybaczyć


SJP.pl


rybakowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybakowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Kłodawa
  • Rybakowo – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Kłodawa
  • Rybakowo – część wsi Leśny Rów w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Srokowo

Wikipedia


rybakowski

nazwisko


SJP.pl


rybakówka

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybakówka – część wsi Łomna w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Nowy Wiśnicz
  • Rybakówka – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
  • Rybakówka – część wsi Antoniówka Świerżowska w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Maciejowice
  • Rybakówka – część wsi Łąck w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Łąck
  • Rybakówka – osada w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Siedlce
  • Rybakówka – osada wsi Nowa Wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Brańszczyk
  • Rybakówka – część wsi Kukle w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Giby
  • Rybakówka – część wsi Gaj w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Biskupiec
  • Rybakówka – część wsi Nowe Grodziczno w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Grodziczno
  • Rybakówka – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa
  • Rybakówka – dawna osada w obwodzie mińskim, w rejonie wilejskim, w sielsowiecie Wiazyń

Wikipedia


rybarczyk

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. syn rybaka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rybarczyk (ur. 1947) – polski inżynier elektrotechnik
  • Lechosław Rybarczyk (ur. 1943) – polski motorowodniak
  • Maria Rybarczyk (ur. 1955) – polska aktorka
  • Natalia Rybarczyk (ur. 1987) – polska taekwondzistka
  • Tomasz Rybarczyk (ur. 1974) – polski piłkarz
  • Witold Rybarczyk (1946–2007) – profesor, specjalista od ergonomii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rybak mos., rybaczka ż., rybarz mos., rybaczek mos., rybactwo n.

 przym. rybacki

 przysł. rybacko

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybarski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rybarski (ur. 1980) – polski trener piłkarski
  • Antoni Rybarski (1886–1962) – polski archiwista, historyk
  • Jan Rybarski (1817–1893) – ksiądz, poseł
  • Jan Rybarski (1941–2018) – chórmistrz, pedagog
  • Leonard Rybarski (1892–1915) – oficer Legionów Polskich
  • Leopold Rybarski (1909–2004) – polski autor sztuk scenicznych
  • Łukasz Rybarski (ur. 1964) – polski aktor, reżyser
  • Mieczysław Rybarski (1892–1947) – nauczyciel polski, historyk literatury
  • Roman Rybarski (1887–1942) – polski ekonomista i polityk

Wikipedia


rybarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. rybak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybak mos., rybaczka ż., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybactwo n.

 przym. rybacki

 przysł. rybacko

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybarzowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybarzowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Bogatynia
  • Rybarzowice – wieś w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Buczkowice
  • Rybarzowice – dawna gromada
  • Rybarzowice – dawny przystanek kolejowy w Rybarzowicach, w gminie Bogatynia

Wikipedia


rybawiryna

organiczny związek chemiczny z grupy analogów nukleozydów purynowych, stosowany jako środek przeciwwirusowy


SJP.pl

Rybawiryna – organiczny związek chemiczny z grupy analogów nukleozydów. Stosowana jest jako lek przeciwwirusowy w ciężkich zakażeniach wirusem RSV, wirusem HCV (w połączeniu z interferonami alfa-2) i w innych infekcjach wirusowych.

Wikipedia


rybałt

dawny śpiewak pieśni religijnych, aktor


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. średniowieczny śpiewak kościelny

 (1.2) hist. średniowieczny wędrowny aktor lub muzyk

Wiktionary

Rybałt (z wł. "ribaldo") – w staropolszczyźnie określenie artystów sztuki plebejskiej (miejskiej), najczęściej wędrownych śpiewaków, sztukmistrzów, muzykantów i aktorów. Rybałt był jednoosobowym przedstawicielem sztuki żywego planu. Uprawiał wszystkie gatunki muzyczno-literacko-taneczno-cyrkowe. Posługiwał się językiem narodowym. Rybałci uprawiali także, przeważnie anonimową twórczość literacką – komedia rybałtowska i literatura rybałtowska, które zyskiwały popularność szczególnie w XVII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨbawt, AS: rybau̯t

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybałtów m.

:: zdrobn. rybałcik m.

 przym. rybałtowski

Wiktionary


rybałtowski

przymiotnik od: rybałt


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. odrzecz. związany z rybałtem (zwykle wędrownym)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨbawˈtɔfsʲci, AS: rybau̯tofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybałt mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rybałtski

Wiktionary


rybcia

rybeńka, rybeczka;
1. pieszczotliwie o rybie;
2. pieszczotliwie o bliskiej osobie


SJP.pl


rybczewice

gmina wiejska w Polsce


SJP.pl


rybczewicki

przymiotnik od: Rybczewice


SJP.pl


rybczyzna

wieś w Polsce


SJP.pl

Rybczyzna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Rajgród.

Wieś królewska starostwa rajgrodzkiego w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wikipedia


rybczyński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Rybczyński (ur. 1955) – polski poeta
  • Andrzej Rybczyński (ur. 1943) – polski fotoreporter i fotografik
  • Michał Rybczyński (1945-2011) – polski muzykolog
  • Mieczysław Rybczyński (1873-1937) – polski inżynier hydrotechnik
  • Natalia Rybczynski (?) – kanadyjska paleontolog.
  • Witold Rybczyński (1881-1949) – polski fizyk i matematyk, popularyzator nauki, wykładowca na Politechnice Lwowskiej
  • Zbigniew Rybczyński (ur. 1949) – polski reżyser, operator filmowy, artysta multimedialny

Wikipedia


rybeczka

rybcia, rybeńka;
1. pieszczotliwie o rybie;
2. pieszczotliwie o bliskiej osobie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: rybka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbɛt͡ʃka, AS: rybečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybeńka

Wiktionary


rybeńka

rybcia, rybeczka;
1. pieszczotliwie o rybie;
2. pieszczotliwie o bliskiej osobie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: ryba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybeczka

Wiktionary


rybi

1. związany z rybą, np. rybia ość; rybny;
2. przenośnie: pozbawiony zapału, żywiołowości; zimny, obojętny, nieczuły


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rybą, dotyczący ryby

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do ryby

przymiotnik jakościowy

 (3.1) taki, jak u ryby

Wiktionary

Rybi, Rybi Potok – potok, prawy dopływ Kamienicy o długości ok. 1,5 km i spadku 100 m/km.

Wypływa z zachodnich stoków Magorzycy. Ma kilka źródłowych cieków wypływających na wysokości 800–850 m, jeden z nich wypływa spod Nowej Polany. Uchodzi do Kamienicy poniżej Rzek, części wsi Lubomierz w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Mszana Dolna. Zbocza doliny Rybiego Potoku porasta jodłowy las regla dolnego. Jest to jedna z nielicznych pozostałości dawnej puszczy gorczańskiej.

Wikipedia

Przykłady

 (3.1) W wydziale „étrangers” (dla cudzoziemców) merostwa zagaduję żandarma o rybich oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbʲi, AS: rybʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybaczek mos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybeczka ż., rybak m., rybność ż., narybek mrz., Ryba ż., Rybka ż., Ryby nmos.

 przym. rybny, rybacki

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybiarka

1. rybiarka duża - gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych;
2. dawniej: rybaczka


SJP.pl

Ry

Wikipedia


rybiarz

1. potocznie:
a) osoba lubiąca jeść ryby;
b) sprzedawca ryb;
c) hodowca ryb;
2. dawniej: rybak


SJP.pl


rybice

Rybice – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Świerzno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia


rybicki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Rybicki – polski historyk, żołnierz AK
  • Anna Rybicka – polska florecistka
  • Anna Rybicka – polska lekkoatletka
  • Arkadiusz Rybicki – polski polityk, działacz społeczny i samorządowy, poseł
  • Bogusław Rybicki – polski polityk
  • Bożena Rybicka – polska technolog żywienia, działaczka
  • Edeltrauda Helios-Rybicka – polska inżynier-chemik, geochemik oraz wykładowca
  • Feliks Rybicki – polski kompozytor, dyrygent i pedagog
  • Henryk Rybicki – polski piłkarz
  • Izabela Rybicka – żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski
  • Jacek Rybicki – polski polityk, poseł
  • Jan Rybicki – polski tłumacz

Wikipedia


rybieniecki

przymiotnik od: Rybienko


SJP.pl


rybienko

wieś w Polsce


SJP.pl

Rybienko (kaszb. "Rëbienkò" lub też "Rëbinkò", niem. "Althammer") – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino. Miejscowość jest częścią składową sołectwa Rybno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia


rybieński

przymiotnik od: Rybno


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Rybna, związany z Rybnem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybno n., rybnianin m., rybnianka ż.

Wiktionary


rybik

owad z rzędu szczeciogonków, szkodnik prowadzący wyłącznie nocny tryb życia (pospolity w domach)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) owad z podgromady nazwa systematyczna|Dicondylia|Hennig|ref=tak. (1953), tradycyjnie zaliczany do owadów bezskrzydłych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbʲik, AS: rybʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż., rybaczki nmos., rybactwo n., narybek mrz., Ryby nmos., Ryba ż.

Wiktionary


rybin

Rybin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Kobyla Góra.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Rybin”.

Wikipedia


rybitol

organiczny związek chemiczny, składnik witaminy B2 (ryboflawiny)


SJP.pl

Rybitol – organiczny związek chemiczny, pięciowęglowy alkohol wielowodorotlenowy (cukrol). Jest składnikiem witaminy B2 (ryboflawiny), FAD i FMN.

Wikipedia


rybitw

ptak wodny z rodziny rybitw, żywiący się głównie małymi rybami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) stpol. rybak

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od rybitwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybak mos./mrz., rybitwa

Wiktionary


rybitwa

ptak wodny z rodziny rybitw, żywiący się głównie małymi rybami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

 (1.2) daw. rybołówstwo

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) daw. rybak

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • gatunki ptaków z rodziny rybitw (Sternidae), na terenie Polski występują:
    • rybitwa białoczelna
    • rybitwa białoskrzydła
    • rybitwa białowąsa
    • rybitwa czarna
    • rybitwa czubata
    • rybitwa krótkodzioba
    • rybitwa popielata
    • rybitwa rzeczna (rybitwa zwyczajna)
    • rybitwa różowa
    • rybitwa wielkodzioba
  • okręty polskie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) gdzieniegdzie, nisko nad rzeką, skrzydlatymi punktami przelatywały rybitwy (…)

 (2.1) Tęgi z was rybitwa! I jam próbował łowitwy, ale mi rybka srebrna uszła z sieci.

 (2.1) (…) i rybitwowie, którzy zastawiali więcierze po zarosłych wybrzeżach Rosogi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbʲitfa, AS: rybʹitfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. narybek mrz., rybak mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński racka

 (1.2) rybactwo

 (2.1) rybołowca, rybołówca, rybitw

Wiktionary


rybińsk

miasto w Federacji Rosyjskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą;

Wiktionary

Rybińsk (ros. Рыбинск, Rybinsk) – miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą, w pobliżu Zbiornika Rybińskiego. Około 184,6 tys. mieszkańców (2020). W latach 1984–1989 nosiło nazwę „Andropow”. W pobliżu miasta znajduje się port lotniczy Starosielje.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybiński

Wiktionary


rybiński

przymiotnik od: Rybin, Rybina, Rybiny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rybińskiem, dotyczący Rybińska

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rybiński (ur. 1949) – polski piosenkarz
  • Antoni Rybiński urzędnik Rzeczypospolitej Obojga Narodów
  • Czesław Rybiński (1872–1928) – generał
  • Jakub Zygmunt Rybiński (zm. 1725) – generał
  • Jacek Józef Rybiński (1701–1782) – cysters, ostatni opat klasztoru w Oliwie
  • Jan Rybiński (zm. po 1608) – polski poeta renesansowy
  • Jerzy Rybiński (ur. 1945) – polski wokalista
  • Jerzy Rybiński (1921–2014) – polski działacz i dziennikarz sportowy
  • Józef Rybiński (1912–1986) – pisarz, dziennikarz
  • Józef Ignacy Rybiński (1745–1806) – kanonik krakowski
  • Kazimierz Rybiński (zm. 1787) – kasztelan kruszwicki
  • Kazimierz Andrzej Rybiński (1924-2011) – polski lekarz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rybińsk mrz.

Wiktionary


rybka

mała ryba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: ryba

 (1.2) mała ryba

 (1.3) pieszczotliwie o bliskiej osobie

 (1.4) żegl. środkowa klepka drewnianego pokładu statku

 (1.5) środ. jęz. dosłowny, filologiczny przekład tekstu, jako podstawa przekładu artystycznego

 (1.6) środ. muz. wzorzec rytmu utworu muzycznego, złożony z niekoniecznie sensownych wyrazów, a dostarczany autorowi tekstu przez kompozytora

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybka – wieś w Polsce
  • Rybka – ballada Adama Mickiewicza
  • Rybka – pojęcie w poezji
  • Rybka – komputerowy program szachowy
  • rybka – mina, używana przez Polską Marynarkę Wojenną przed II wojną światową

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wtem się coś z lekka potrąci • Śród kryształowej przezroczy, • Woda się z lekka zamąci, • Rybka nad wodę podskoczy; • I jak skałka płaskim bokiem • Gdy z lekkich rąk chłopca pierzchnie, • Tak nasza rybka podskokiem • Mokre całuje powierzchnie.

 (1.2) Wąż wodny gonił drobną rybkę, unosząc kłębki mułu spomiędzy kamieni.

 (1.2) W akwarium wylęgły się nam rybki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨpka, AS: rypka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybactwo n., rybność ż., ryba ż., rybak m., Ryba ż., Ryby nmos., rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybaczki nmos., rybsko n., Rybka ż., narybek mrz.

 przym. rybi, rybny, rybacki

 czas. rybaczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż.

 (1.3) rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż.

Wiktionary


rybko

mała ryba


SJP.pl


rybkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Rybkowski (1912–1987), polski reżyser i scenarzysta.
  • Tadeusz Rybkowski (1848–1926), polski malarz i ilustrator.

Wikipedia


rybnica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem;

 (1.2) geogr. hydron. rzeka w obwodzie iwanofrankowskim Ukrainy, prawy dopływ Prutu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybnica – dzielnica Włocławka
  • Rybnica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. karkonoskim, w gminie Stara Kamienica
  • Rybnica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie
  • Rybnica – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Susiec
  • Rybnica – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Klimontów
  • Rybnica – gajówka w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Recz
  • Rybnica – dawna gromada
  • Rybnica – stacja kolejowa w Rybnicy, w powiecie karkonoskim; w województwie dolnośląskim
  • Rybnica – jezioro w Kotlinie Płockiej, położone w woj. kujawsko-pomorskim, w granicach miasta Włocławek.
  • Rybnica – jezioro położone w woj. zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Recz
  • Rybnica – miasto w Mołdawii
    • Rybnica – stacja kolejowa w miejscowości Rybnica

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybnicki

Wiktionary


rybnicki

przymiotnik od: Rybnik


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Rybnikiem, dotyczący Rybnika

 (1.2) związany z Rybnicą, dotyczący Rybnicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybnica ż., Rybnik mrz.

Wiktionary


rybniczanin

mieszkaniec Rybnika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Rybnika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybnik mrz.

:: fż. rybniczanka ż.

Wiktionary


rybniczanka

mieszkanka Rybnika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Rybnika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybnik mrz.

:: fm. rybniczanin mos.

Wiktionary


rybnik

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. (obecnie gw-pl|Górny Śląsk.) staw rybny

Wiktionary

Rybnik – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Górnym Śląsku na Płaskowyżu Rybnickim, nad rzekami Rudą i Nacyną. Jest siedzibą władz powiatu rybnickiego, a także największym miastem aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej i Rybnickiego Okręgu Węglowego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rybnik mrz., Ryba ż., Ryby lm nm., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

Wiktionary


rybno

1. nazwa wielu miejscowości w Polsce;
2. część Gdańska;
3. osiedle w Wilkanowie;
4. jezioro w Polsce;
5. wieś na Ukrainie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rybno – przysiółek wsi Mściwojów w woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Mściwojów
  • Rybno – osada w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Nowa Ruda
  • Rybno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Koneck
  • Rybno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Warlubie
  • Rybno – część wsi Toruń w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Rejowiec Fabryczny
  • Rybno – osada w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Świdnica
  • Rybno – część wsi Dobrzenica w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Prażmów
  • Rybno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Rybno
  • Rybno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Wyszków
  • Rybno – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Łomża
  • Rybno – wieś w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Gniewino
  • Rybno – wieś w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Kłobuck

Wikipedia


rybność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. zasobność zbiornika lub cieku w ryby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla wędkarza to istny raj, głównie ze względu na mnogość występujących tu gatunków, a także wielką rybność rzek i jezior, których są tu tysiące.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybeczka ż., Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary


rybny

1. taki, który otrzymuje się z ryb lub z dodatkiem ryb, np. sałatka rybna; rybi;
2. związany z hodowlą, połowem i przetwórstwem ryb, np. sklep rybny;
3. książkowo: zasobny, obfitujący w ryby np. rzeki rybne


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi

 (1.2) kulin. spoż. otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem

 (1.3) książk. obfitujący w ryby, pełen ryb, rybodajny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zniknęły z półek sklepowych wszystkie konserwy mięsne i rybne, konfitury i dżemy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbnɨ, AS: rybny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybactwo n., rybność ż., rybeńka ż., narybek mrz., ryba ż., rybak ż., rybaczki nmos., Ryba ż., Ryby nmos., Rybka ż., rybka ż., rybeczka ż., rybsko n.

 czas. rybaczyć, zarybić dk., zarybiać ndk.

 przym. rybi, rybacki

 przysł. rybio

Wiktionary


rybocice

Rybocice ( Reipzig) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie słubickim, w gminie Słubice.

Przez wieś przepływa rzeka Ilanka w swoim dolnym biegu. W pobliżu wsi znajduje się przystanek kolejowy na zlikwidowanej linii kolejowej nr 386, z przystankiem Rybocice. Rybocice położone są przy drodze lokalnej Słubice – Urad.

Wikipedia


rybociąg

w rybołówstwie: rurociąg do przesyłania na odległość cieczy wraz z rybami


SJP.pl


rybodajny

obfitujący w ryby; dostarczający ryb


SJP.pl


ryboflawina

należący do witamin grupy B żółty, rozpuszczalny w wodzie barwnik, wchodzący w skład wielu enzymów, niezbędny do prawidłowego wzrostu i rozwoju ludzi i zwierząt; witamina B2; laktoflawina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. witamina z grupy B;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryboflawina występuje między innymi w drożdżach, jajach i mleku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨbɔflaˈvʲĩna, AS: ryboflavʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ryboflawinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laktoflawina, witamina B2

Wiktionary


rybojad

pogardliwie: osoba jadająca ryby; rybożerca


SJP.pl


rybojaszczur

morski gad kopalny z okresu mezozoicznego, charakteryzujący się długim, uzębionym pyskiem; ichtiozaur, ichtiozaurus


SJP.pl


rybojaszczury

morski gad kopalny z okresu mezozoicznego, charakteryzujący się długim, uzębionym pyskiem; ichtiozaur, ichtiozaurus


SJP.pl


rybojeż

tropikalna ryba morska z rzędu najeżkokształtnych; jeżoryb; jeżówka; najeżka; diodon


SJP.pl


rybonukleaza

enzym biorący udział w rozkładzie cząsteczek kwasu rybonukleinowego na mniejsze fragmenty


SJP.pl


rybonukleinowy

przymiotnik

 (1.1) biochem. dotyczący rybonukleiny; związany z rybozą w kwasie nukleinowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Badania wykazały obecność materiału rybonukleinowego w próbce wirusa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybonukleina ż.

Wiktionary


rybonukleotyd

podstawowa jednostka budulcowa kwasu nukleinowego (RNA)


SJP.pl


ryboradka

ryboradka dziewica - gatunek jętki


SJP.pl


rybosom

kulista struktura występująca w obrębie komórki, odgrywająca kluczową rolę w procesie syntezy białek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mikrobiol. organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

Wiktionary

Rybosom – kompleks białek z kwasami nukleinowymi służący do produkcji białek w procesie translacji. Rybosomy zbudowane są z rRNA i białek. Katalityczna aktywność rybosomu związana jest właśnie z zawartym w nim rRNA, natomiast białka budują strukturę rybosomu i działają jako kofaktory zwiększające wydajność translacji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybosomalny, rybosomowy

Wiktionary


rybosomalny

→ rybosom; rybosomowy


SJP.pl


rybosomowy

→ rybosom; rybosomalny


SJP.pl


rybotycki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rybotyczami, dotyczący Rybotycz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybotycze nmos.

Wiktionary


rybotycze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w gminie Fredropol;

Wiktionary

Rybotycze – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Fredropol.

Rybotycze uzyskały lokację miejską przed 1494 rokiem, zdegradowane w 1918 roku.

Wieś jest sołectwem razem z Kopysnem i Posadą Rybotycką.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rybotyczanin m., rybotyczanka ż.

 przym. rybotycki

Wiktionary


rybować

środowiskowo: łowić ryby, wędkować


SJP.pl


rybowo

Rybowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Gołańcz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Wieś w gminie Gołańcz, 5 km na zachód od miasta, nad Jez. Rybowskim (8 ha).

Wikipedia


ryboza

cukier prosty, składnik m.in. kwasów rybonukleinowych, nukleotydów, witaminy B12


SJP.pl

Ry

Wikipedia


ryboznawca

specjalista w dziedzinie nauki o rybach; ichtiolog


SJP.pl


ryboznawczy

związany z wiedzą o rybach, hodowli ryb; ichtiologiczny


SJP.pl


ryboznawstwo

wiedza o rybach, o hodowli ryb; ichtiologia


SJP.pl


rybozym

cząsteczka kwasu rybonukleinowego o właściwościach podobnych do enzymów białkowych


SJP.pl


rybołów

duży, rybożerny orzeł żyjący nad zbiornikami wodnymi i na wybrzeżach morskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Pandion haliaetus|ref=tak., ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

Wiktionary

Rybołów ("Pandion haliaetus") – gatunek dużego, przeważnie wędrownego ptaka drapieżnego z monotypowej rodziny rybołowów (Pandionidae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨˈbɔwuf, AS: rybou̯uf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybołówstwo n., rybołowstwo n., rybołówca m., rybołowca m., rybołówka ż., rybołowka ż., rybołowek m.

 przym. rybołówczy, rybołowny

Wiktionary


rybołówczy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rybołówstwem, dotyczący rybołówstwa, połowu ryb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niewielki polski przemysł rybołówczy, jaki istniał w okresie przedwojennym, uległ dewastacji na skutek działań wojennych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybołówstwo n., rybołów m.

Wiktionary


rybołówstwo

gałąź gospodarki obejmująca pozyskiwanie ryb oraz innych zwierząt z mórz, jezior i rzek w celach konsumpcyjnych i przetwórczych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

 (1.2) daw. prawo do odławiania ryb w danym stawie lub rzece

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słowianie od wieków trudnili się łowiectwem, rybołówstwem, bartnictwem, skotnictwem i rolnictwem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybołowstwo n., rybołówca m., rybołowca m., rybołów m., rybołówka ż., rybołowka ż., rybołowek m.

 przym. rybołówczy, rybołowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rybołowstwo

Wiktionary


rybożer

rodzaj ptaka z rodziny jastrzębiowatych


SJP.pl


rybożerca

pogardliwie: osoba jadająca ryby; rybojad


SJP.pl


rybożerność

→ rybożerny


SJP.pl

Patrz:

rybożerny

rybożerny

żywiący się rybami


SJP.pl


rybski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rybski (ujednoznacznienie)
  • Bogusław Rybski (1922–2007) – harcmistrz
  • Henryk Rybski (1917–1997) – polski działacz społeczny

Wikipedia


rybsko

zgrubienie od: ryba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zgrub. od ryba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybactwo n., rybaczki nmos., narybek mrz., Rybka ż., ryba ż., rybka ż., rybak m.

 przym. rybacki, rybny

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybuloza

węglowodan (monosacharyd) składający się z 5 atomów węgla (pentoza)


SJP.pl

Rybuloza – organiczny związek chemiczny, ketopentoza – cukier prosty zawierający pięć atomów węgla i ketonową grupę funkcyjną, o wzorze sumarycznym C5H10O5. Posiada dwa enancjomery – -rybulozę (-erytropentuloza) i -rybulozę (-erytropentuloza). -Rybuloza jest diastereoizomerem -ksylulozy.

Wikipedia


rybus

nazwisko


SJP.pl


ryby

przedstawiciel gromady obejmującej około 20 tys. gatunków zmiennocieplnych kręgowców wodnych, przystosowanych do życia w wodzie (m.in. oddychanie skrzelami, kończyny w postaci płetw)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) astr. zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

 (1.2) astr. astrol. dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;

forma rzeczownika.

 (2.1) pot. osoby urodzone pod znakiem Ryb (1.2); lm. od: Ryba

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gwiazdozbiór Ryb jest jednym z największych na niebie.

 (1.1) Konstelacja Ryb góruje o północy w październiku, zawiera liczne galaktyki.

 (1.2) Ryby to jeden ze znaków zodiaku, który występuje po Wodniku, a przed Baranem.

 (1.2) Pod koniec lutego Słońce wchodzi w znak Ryb.

 (1.2) Rybami, jednym z zimowych, wodnych i zmiennych znaków zodiaku, rządzą planetaanety Jowisz i Neptun.

 (2.1) Oni zachowują się jak typowe Ryby.

 (2.1) Moi rodzice są zodiakalnymi Rybami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbɨ, AS: ryby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryba ż., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. Psc

 (1.2) symbol. ♓

Wiktionary


ryc.

skrót od: rycina


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rycina

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ɕĩna, AS: ryćĩna

Wiktionary


rycak

nazwisko


SJP.pl


rycerka

1. potocznie: kobieta waleczna, mająca cechy rycerza;
2. dawniej: zawód, zajęcie rycerza


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rycerka – potok, dopływ Soły
  • Rycerka Dolna – wieś w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza
  • Rycerka Górna – wieś w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza
  • Rycerka – przystanek kolejowy w Rycerce Dolnej

Wikipedia


rycerski

1. dotyczący rycerza lub rycerstwa;
2. właściwy rycerzowi; mężny, bohaterski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rycerzem i rycerstwem

przymiotnik jakościowy

 (2.1) zachowujący się w sposób przypisywany średniowiecznemu rycerstwu

 (2.2) świadczący o rycerstwie, rycerskości

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele czasu i uwagi szlachta poświęcała polowaniom, które uważano za zdrową, prawdziwie męską rozrywkę, wspaniale ćwiczącą rycerskie umiejętności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛrsʲci, AS: rycersʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerz m., rycerstwo n., rycerskość ż.

 przysł. rycersko

Wiktionary


rycerskość

→ rycerski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co/kto rycerskie/rycerski

Wiktionary

Patrz:

rycerski

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛrskɔɕt͡ɕ, AS: rycerskość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rycerski

 rzecz. rycerz m., rycerstwo n.

 przysł. rycersko

Wiktionary


rycerstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) hist. w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;

 (1.2) hist. rycerze zgromadzeni pod czyjąś komendą, na polu walki itd.

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Rycerz”. Zobacz też: film pod tym tytułem.

Rycerstwo – stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w feudalnej Europie w okresie pełnego i późnego średniowiecza. W zamian za nadania ziemskie rycerstwo przyjmowało na siebie obowiązek służby pod rozkazami seniora, wytworzyło również swoisty styl życia, ceremoniał i etykę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod naciskiem rycerstwa dostojnicy litewscy powrócili na sejm i ostatecznie osiągnięto porozumienie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerz m., rycerskość ż.

 przym. rycerski

 przysł. rycersko

Wiktionary


rycerz

dobrze uzbrojony i szlachetnie urodzony żołnierz walczący w czasach średniowiecza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

 (1.2) przen. tytuł nadawany członkom niektórych stowarzyszeń lub zakonów

 (1.3) przen. o mężczyźnie pełnym galanterii w stosunku do kobiet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uważa się, że najsłynniejszym polskim rycerzem był Zawisza Czarny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨt͡sɛʃ, AS: ryceš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerskość ż., rycerstwo n., Rycerka ż., Rycerzowa ż.

:: zdrobn. rycerzyk m.

 przym. rycerski

 przysł. rycersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. raciądz

 (1.2) kawaler

 (1.3) dżentelmen, gentleman

Wiktionary


rycerzewko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rycerzewko – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Pakość
  • Rycerzewko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Świdwin

Wikipedia


rycerzyk

zdrobnienie od: rycerz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od rycerz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) mykol. nazwa systematyczna|Tricholomopsis|Singer., rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców

 (2.2) mykol. grzyb z rodzaju rycerzyków (2.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛʒɨk, AS: rycežyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerz mos.

Wiktionary


rycharski

nazwisko


SJP.pl


rychcik

nazwisko


SJP.pl


rycheza

żona Mieszka II Lamberta, królowa polska


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rycheza − imię
  • Rycheza lotaryńska − królowa Polski, żona Mieszka II
  • Ryksa szwedzka, zwana Rychezą − księżna wielkopolska, żona Przemysła II

Wikipedia


rychlej

stopień wyższy od przysłówka: rychło


SJP.pl


rychlejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rychły


SJP.pl


rychlewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Krystyna Karwicka-Rychlewicz – polska dziennikarka, działaczka społeczna
  • Wojciech Rychlewicz – polski dyplomata, urzędnik

Wikipedia


rychlewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Janusz Rychlewski (1915-1987) – polski prozaik, dramaturg i publicysta, podporucznik WP
  • Eugenia Rychlewska znana jako Halina Głuszkówna (1923-2012) – polska aktorka
  • Eugeniusz Rychlewski (ur. 1926) – polski profesor nauk ekonomicznych, stryj prof. Jacka Rychlewskiego
  • Jan Rychlewski (1934-2011) – polski profesor nauk technicznych, kierownik przygotowań merytorycznych lotu kosmicznego Mirosława Hermaszewskiego
  • Jacek Rychlewski (1947-2003) – polski chemik i matematyk, profesor UAM
  • Tadeusz Rychlewski – polski profesor nauk medycznych, rektor AWF w Poznaniu (2002-2008)
  • Urszula Rychlewska – polska chemiczka, profesor UAM, żona prof. Jacka Rychlewskiego
  • Ludwika Rychlewska (zm. 2010) – polska filolog klasyczna, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

Wikipedia


rychlicki

przymiotnik od: Rychliki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rychlicki – polskie nazwisko
  • Czesław Rychlicki (1939–2022) – polski duchowny katolicki, teolog, profesor nauk teologicznych;
  • Florian Rychlicki (1910–1988) – polski architekt;
  • Gerhard Rychlicki (ur. 1944) – polski chemik, profesor chemii fizycznej, adsorpcji i katalizy;
  • Jacek Rychlicki (ur. 1962) – polski siatkarz, reprezentant Polski, wicemistrz Europy (1983);
  • Kamil Rychlicki (ur. 1996) – luksemburski siatkarz pochodzenia polskiego;
  • Michał Rychlicki (ujednoznacznienie)
  • Mieczysław Rychlicki (1925–2012) – żołnierz Okręgu Lwowskiego Armii Krajowej, po II wojnie światowej – pionier Szczecina;
  • Mira Rychlicka (1930–2007) – polska aktorka teatralna;
  • Teresa Rychlicka-Kasprzyk ((ur. 1950) – polska siatkarka, mistrzyni i reprezentantka Polski;
  • Zbigniew Rychlicki (1922–1989) – polski artysta grafik, ilustrator książek dla dzieci.

Wikipedia


rychlik

bardzo wczesna odmiana owsa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rychlik (niem. Reichen) – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęciński, w gminie Sulęcin
  • Rychlik (niem. Karolina) – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
  • Rychlik – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
  • Rychlik (niem.: Wilde Mann) – górski strumień w Górach Izerskich
  • Andrzej Jan Rychlik (ur. 1955) – polski polityk, inżynier, nauczyciel akademicki, przedsiębiorca, poseł na Sejm I kadencji
  • Ignacy Rychlik (1856–1928) – polski nauczyciel, historyk i geograf, burmistrz elekt Jarosławia i poseł do parlamentu wiedeńskiego
  • Jan Rychlík (1916–1964) – czeski kompozytor
  • Jerzy Rychlik – polski dyplomata, prawnik
  • Józef Rychlik (ur. 1946) – polski kompozytor i pedagog
  • Michał Rychlik (ur. 1997) – polski wykonawca trapu i autor tekstów
  • Mikołaj Rychlik (XV w.) – szlachcic polski, dworzanin królewski, podający się za króla Władysława Warneńczyka
  • Paweł Rychlik (ur. 1986) – polski polityk

Wikipedia


rychliki

bardzo wczesna odmiana owsa


SJP.pl

Rychliki (niem. "Reichenbach") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Rychliki przy drodze wojewódzkiej nr 527.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rychliki.

Wikipedia


rychliwiej

stopień wyższy od przysłówka: rychliwie


SJP.pl


rychliwość

→ rychliwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rychliwe; cecha tych, którzy są rychliwi

Wiktionary

Patrz:

rychliwy

Powiązane:

 przym. rychliwy

 przysł. rychliwie

Wiktionary


rychliwy

śpieszący się z jakimiś działaniami; prędki


SJP.pl


rychliński

nazwisko


SJP.pl


rychnowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rychnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Świecie nad Osą
  • Rychnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Grunwald
  • Rychnowo – gromada funkcjonująca w latach 1954–1959
  • Rychnowo – gromada funkcjonująca w latach 1971–1972

Wikipedia


rychnów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rychnów – wieś w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Namysłów
  • Rychnów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Blizanów
  • Rychnów – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Barlinek
  • Rychnów – gromada w powiecie kaliskim
  • Rychnów – gromada w powiecie myśliborskim
  • Rychnów Dolny, Rychnów-Kolonia
  • Rychnowo

Wikipedia


rycht

rychtyg, rychtyk;
1. gwarowo:
a) istotnie, rzeczywiście;
b) naprawdę;
2. dawniej:
a) niechybnie, na pewno, ani chybi;
b) dokładnie, porządnie, należycie


SJP.pl


rychtal

miasto w Polsce


SJP.pl

}|-

Rychtal ( Reichthal) – miasto w Polsce położone w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, jest siedzibą gminy Rychtal. Leży na terenie historycznego Dolnego Śląska.

Wikipedia


rychtalanin

mieszkaniec Rychtala (miasta w Polsce)


SJP.pl


rychtalanka

mieszkanka Rychtala (miasta w Polsce)


SJP.pl


rychtalski

przymiotnik od: Rychtal


SJP.pl


rychter

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rychter – polski herb szlachecki
  • Stanisław Rychter – polski wojskowy
  • Tadeusz Rychter – polski malarz i grafik
  • Witold Rychter – polski wojskowy, rajdowiec i działacz sportowy
  • Zdzisław Rychter – polski aktor, kaskader i literat
  • Zenon Rychter – polski inżynier

Wikipedia


rychtig

partykuła

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. właściwie

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poznań. rzeczywiście

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. naprawdę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) reg-pl|Poznań|richtig., reg-pl|Poznań|rychtych.

Wiktionary


rychtowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rychtować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rychtować ndk.

Wiktionary


rychtować

potocznie: przygotowywać, szykować, przyrządzać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) pot., gw-pl|Poznań. przygotowywać, przyrządzać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nic mi nie rychtuj, bo nie jestem głodny.

 (1.1) Jędras wew kuchni rychtowoł szczubla wew sosie sznytloszkowym. → Andrzej w kuchni szykował szczupaka w sosie koperkowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨxˈtɔvat͡ɕ, AS: ryχtovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rychtowanie n.

 czas. narychtować, wyrychtować dk.

Wiktionary


rychtyczny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Mazury. właściwy, prawdziwy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. narychtować

Wiktionary


rychtyg

rychtyk, rycht;
1. gwarowo:
a) istotnie, rzeczywiście;
b) naprawdę;
2. dawniej:
a) niechybnie, na pewno, ani chybi;
b) dokładnie, porządnie, należycie


SJP.pl


rychtyk

rychtyg, rycht;
1. gwarowo:
a) istotnie, rzeczywiście;
b) naprawdę;
2. dawniej:
a) niechybnie, na pewno, ani chybi;
b) dokładnie, porządnie, należycie


SJP.pl

partykuła

 (1.1) reg. pozn. rzeczywiście

 (1.2) reg. pozn. akurat

 (1.4) gw-pl|księstwo łowickie. właśnie, akurat, zupełnie tak

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) wychodze za panym derechtorym i zym oboceł Zimnote, a tyn Zimnota to beł rychtyk pijany. → wychodzę za panem dyrektorem i zobaczyłem Zimnotę, a Zimnota akurat był pijany.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) reg. pozn. richtig

Wiktionary


rychu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m. zdrobn. Ryszard

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karolina zrobiła zdjęcie Rychowi.

 (1.1) Rychu, powiedz wreszcie, ile ty masz lat?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Rysiek mos., Rysiu mos., Ryś mos./mzw./mrz., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

 przym. Ryszardowy, Ryśkowy, Rysiowy

Wiktionary


rychwalanin

mieszkaniec Rychwała


SJP.pl


rychwalanka

mieszkanka Rychwała


SJP.pl


rychwalski

→ Rychwał


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rychwałem, dotyczący Rychwała

Wiktionary

Patrz:

Rychwał

Powiązane:

 rzecz. Rychwał mrz., rychwalanin m., rychwalanka ż.

Wiktionary


rychwał

miasto w Polsce


SJP.pl

}|-

Rychwał – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rychwał.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 2370 mieszkańców.

Wikipedia


rychwałd

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rychwałd – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Pleśna
  • Rychwałd – wieś w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Gilowice
  • Rychwałd – do 1948 nazwa wsi Owczary
  • Rychwałd – w latach 1945–1947 nazwa miasta Bogatynia
  • Rychwałd – dawna gromada
  • Rychwałd, miasto w powiecie Karwina
  • Rychwałd lub Wielka Leśna (słow. Veľká Lesná)
  • Rychwałdek

Wikipedia


rychło

przysłówek

 (1.1) szybko, żwawo

 (1.2) niedługo, wkrótce

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Frank tanieje, bo polityka SNB rychło nie znormalnieje.

 (1.2) Na szczęście czy na nieszczęście, sam już nie wiem, moja praca rychło okazała się syzyfowa (…).

 (1.2) Mam nadzieję, że rychło zakończymy proces kształtowania nowego systemu dowodzenia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rychły

 rzecz. rychłość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybko, prędko

Wiktionary


rychłogój

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. rzad. med. rychłozrost

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rychłozrost; daw. rychłozlep

Wiktionary


rychłoli

dawniej: przysłówek odprzymiotnikowy "rychło" połączony z partykułą pytającą "-li" (= czy), np. "Nie wiedział, rychłoli skończy pracę w ogródku."


SJP.pl


rychłowice

Rychłowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Wieluń.

Przez obrzeża wsi przebiega ruchliwa droga krajowa nr 43 łącząca Częstochowę z Wieluniem.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia


rychłowski

nazwisko


SJP.pl


rychłozrost

szybkie zagojenie się, zabliźnienie się rany


SJP.pl


rychłość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rychłe; cecha tych, którzy są rychli

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rychły

 przysł. rychło

Wiktionary


rychły

mający wkrótce nastąpić


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nieodległy w czasie

 (1.2) daw. prędki, porywczy, popędliwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wiadomo, w religii chrześcijańskiej korona cierniowa stanowi nie tylko symbol męczeństwa, ale i zapowiedź rychłego zmartwychwstania.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rychło

 rzecz. rychłość ż.

Wiktionary


ryciak

nazwisko


SJP.pl


rycina

1. rysunek, reprodukcja fotografii;
2. odbitka graficzna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szt. druk. ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi

 (1.2) szt. druk. każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;

Wiktionary

Rycina – każda odbitka graficzna (z matrycy), np. drzeworyt, miedzioryt, litografia; określenie może być używane w odniesieniu do wszystkich technik (w tym komputerowych), a samo podłoże nie musi być nawet płaskie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zrządzeniem chochlika drukarskiego dziewięćdziesiąta trzecia rycina została wydrukowana do góry nogami. Rycina przedstawiała wnętrze średniowiecznego kościoła typu salowego.

 (1.2) Usłużny subiekt otwiera dalsze składy, wypełnione aż po sufit książkami, rycinami, fotografiami. Te winiety, te ryciny przechodzą stokrotnie najśmielsze nasze marzenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ɕĩna, AS: ryćĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycie n., rytownik m., ryt m.

 czas. ryć ndk., zryć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. ryc.

Wiktionary


rycinka

zdrobnienie od: rycina


SJP.pl


rycki

przymiotnik od: Ryki


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rykami, dotyczący Ryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryki nmos.

Wiktionary


rycyk

ptak wędrowny z rodziny bekasowatych; szlamik rycyk; szlamnik rycyk


SJP.pl

Rycyk, szlamik rycyk, szlamnik rycyk ("Limosa limosa") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia


rycyna

1. potocznie: olej rycynowy - olej z nasion rącznika używany jako środek przeczyszczający;
2. białko o silnych właściwościach toksycznych występujące w nasionach rącznika pospolitego


SJP.pl

Rycyna – białko o silnych właściwościach toksycznych pochodzące z rącznika pospolitego ("Ricinus communis" z rodziny "Euphorbiaceae"). Wszystkie części rośliny zawierają rycynę, ale największe jej stężenie (od 1 do 5%) występuje w nasionach. Jako substancja białkowa z grupy lektyn nie miesza się z olejami, co umożliwia produkcję nieszkodliwego dla ludzi oleju rycynowego (który nie zawiera rycyny).

Wikipedia


rycynina

Rycynina – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów. Trujący alkaloid pirydynowy będący pochodną pirydyny. Występuje w nasionach i w młodych roślinach rącznika.

Wikipedia


rycynowy

olej rycynowy - olej z nasion rącznika używany jako środek przeczyszczający; rycyna


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zrobiony z nasion rącznika, zawierający rycynę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycyna ż.

Wiktionary


rycynus

1. pospolite określenie olejku rycynowego (środek przeczyszczający);
2. roślina z rodziny wilczomleczowatych, pochodząca z krajów tropikalnych, której nasiona wykorzystywane są do produkcji oleju dla farmacji i przemysłu


SJP.pl


ryczanin

mieszkaniec Ryk (miasta w Polsce)


SJP.pl


ryczanka

mieszkanka Ryk (miasta w Polsce)


SJP.pl


ryczałt

1. ustalona odgórnie suma podatku dochodowego i obrotowego;
2. całkowita suma przeznaczona na określone wydatki, bez podziału na poszczególne pozycje


SJP.pl

Ryczałt ( ritschart) – należna kwota pieniężna w wysokości ustalonej z góry – bez rozliczania kosztów poszczególnych transakcji, np. zryczałtowana opłata pocztowa – kwota ustalona z góry należna za korzystanie z usług pocztowych; ryczałt podatkowy – uproszczona metoda naliczania podatku, bez ustalania podstawy wymiaru podatku.

Wikipedia


ryczałtem

w ekonomii: płacąc ogólnie, bez rozbicia na poszczególne sumy


SJP.pl


ryczałtowiec

potocznie: osoba rozliczająca się ryczałtowo


SJP.pl


ryczałtowy

1. dotyczący ryczałtu;
2. dokonywany hurtowo


SJP.pl


ryczek

w gwarze poznańskiej: stołeczek


SJP.pl


ryczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|ryczeć.

 (1.2) odgłos wydawany przez niektóre zwierzęta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ryčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ryczeć ndk., ryknąć dk.

 rzecz. ryk mrz., rykowisko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ryk

Wiktionary


ryczeć

1. o zwierzętach: wydawać głośny, doniosły głos, ryk;
2. potocznie: głośno, przeraźliwie krzyczeć, śpiewać; drzeć się, wrzeszczeć;
3. grzmieć, huczeć, rozbrzmiewać;
4. potocznie: głośno śmiać się lub płakać


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. ryknąć)

 (1.1) o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

 (1.2) o ludziach: wydawać donośny głos płacząc, śpiewając lub śmiejąc się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ, AS: ryčeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryczenie n., porykiwanie n., rykowisko n., ryczka ż., ryk mrz.

 czas. ryknąć dk., zaryczeć dk., wyryczeć dk., porykiwać ndk.

 przym. rykliwy

Wiktionary


ryczka

w gwarze poznańskiej: stołeczek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poznań. stołek, taboret

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryczka – część wsi Krasne w Polsce, w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Uścimów
  • Ryczka – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim
  • Ryczka – wieś na Ukrainie, w obwodzie zakarpackim
  • taboret ryczka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W antrejce na ryczce stoją bumsy w tytce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryk m.

 czas. ryczeć

Wiktionary


ryczkowski

nazwisko


SJP.pl


ryczywolski

→ Ryczywół


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Ryczywołu, związany z Ryczywołem

Wiktionary

Patrz:

Ryczywół

Powiązane:

 rzecz. Ryczywół m., ryczywolanin m., ryczywolanka ż.

Wiktionary


ryczywół

1. nazwa kilku miejscowości w Polsce;
2. część miasta Bochnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. wieś i gmina w powiecie obornickim

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryczywół – część miasta Bochnia
  • Ryczywół – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice
  • Ryczywół – przysiółek wsi Świślina w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Pawłów
  • Ryczywół – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Kalinowo
  • Ryczywół – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Ryczywół
  • Ryczywół – gmina wiejska w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim
  • Ryczywół – gromada w powiecie kozienickim
  • Ryczywół – gromada w powiecie obornickim
  • Ryczywół – towarowa stacja kolejowa w Ryczywole, w województwie wielkopolskim
  • Gromada Ryczywół

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryczywół leży nad Flintą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryczywolanin m., ryczywolanka ż.

 przym. ryczywolski

Wiktionary


ryczów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryczów – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Spytkowice
  • Ryczów – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Ogrodzieniec
  • Ryczów – dawna gmina
  • Ryczów – dawna gromada w powiecie wadowickim
  • Ryczów – dawna gromada w powiecie zawierciańskim
  • Ryczów – przystanek kolejowy w woj. małopolskim
  • Ryczów-Kolonia

Wikipedia


rydel

rodzaj łopaty (do kopania ziemi itp.); szpadel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rodzaj łopaty

 (1.2) gw-pl|Poznań. daszek czapki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [..] nie miał co robić, bo mu nie wypadało ani siekiery wziąć, ani grabi i rydla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨdɛl, AS: rydel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydelek mrz., rydlówka ż., Rydel mos./ż.

Wiktionary


ryder

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryder – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Ward
  • Ryder (ang. Ryder Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Ward
  • Ryder – brytyjska grupa muzyczna
  • Ryder System – przedsiębiorstwo z branży transportowej z siedzibą w Miami (Floryda)

Wikipedia


rydlewo

Rydlewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Żnin.

Wieś duchowna, własność sufraganii gnieźnieńskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kcyńskim województwa kaliskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 236 mieszkańców. Jest siedemnastą co do wielkości miejscowością gminy Żnin.

Wikipedia


rydlewski

nazwisko


SJP.pl


rydlisko

trzonek, na którym osadzony jest rydel


SJP.pl


rydułtowianin

mieszkaniec Rydułtów


SJP.pl


rydułtowianka

mieszkanka Rydułtów


SJP.pl


rydułtowski

przymiotnik od: Rydułtowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rydułtowami, dotyczący Rydułtów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rydułtowy nmos., rydułtowianin m., rydułtowianka ż.

Wiktionary


rydułtowy

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Wiktionary

}|-

Rydułtowy – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim.

Według danych pochodzących z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 20 168 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɨduwˈtɔvɨ, AS: ryduu̯tovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydułtowianin m., rydułtowianka ż.

 przym. rydułtowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. Rydy

Wiktionary


rydwan

dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

 (1.2) daw. prosty wóz kryty

 (1.3) daw. okazały, duży pojazd

Wiktionary

Rydwan – pojazd konny, najczęściej dwukołowy zaprzężony w dwa lub cztery konie, zwykle z tyłu otwarty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨdvãn, AS: rydvãn

Wiktionary


rydygier

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Fiodor Rydygier – rosyjski generał
  • Ludwik Rydygier – polski lekarz i generał

Wikipedia


rydykiul

dawniej:
a) ozdobna torebka damska
b) woreczek na przybory do szycia, haftowania itp.


SJP.pl


rydz

grzyb z rodzaju mleczajów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) pot. mykol. grzyb jadalny z gatunku nazwa systematyczna|Lactarius deliciosus|ref=tak., mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;

 (1.2) daw. bot. roln. roślina oleista z gatunku nazwa systematyczna|Camelina sativa|(L.) Crantz|ref=tak., lnicznik siewny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rydz – grzyb jadalny
  • rydz – roślina oleista zwyczajowo zwana także rydz
  • Aneta Rydz
  • Edward Śmigły-Rydz
  • Małgorzata Rydz
  • Wojciech Rydz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) weź mój koszyk i sam zbieraj rydze, bo mnie to, przyznam się, nie bawi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨt͡s, AS: ryc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rydzyk m., Rydzówka ż., Rydzyna ż., Rydzyny nmos., rdza ż., Rydzynki nmos., Rydzewo n., rdzewienie n., zardzewienie n.

:: zdrobn. rydzyk m., ryżyk m., rydzek m.

 czas. rdzewieć ndk., zardzewieć dk.

 przym. rydzowy, rydzówkowy, rydzynowy, ryży, rdzawy, rydzewski, rydzynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mleczaj rydz, rydz pański, rydzyk, rydzek, rycek, ryżyk, ryzok

 (1.2) lnicznik siewny, lnianka siewna, lnianka, lennica, judra, rydzyk, ryżyk

Wiktionary


rydz-śmigły

Edward Rydz-Śmigły (1886-1941) - polityk


SJP.pl


rydzewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rydzewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ciechanów
  • Rydzewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Sierpc
  • Rydzewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Rajgród
  • Rydzewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Miastkowo
  • Rydzewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk
  • Rydzewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Miłki
  • Rydzewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie
  • Rydzewo – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie
  • Rydzewo – dawna gmina
  • Rydzewo – dawna gromada w powiecie drawskim
  • Rydzewo – dawna gromada w powiecie giżyckim
  • Rydzewo – dawna gromada w powiecie grajewskim

Wikipedia


rydzewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rydzewski – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku nazwisko to nosiło 4054 polskich obywateli.
  • Bogdan Rydzewski – polski otorynolaryngolog i nauczyciel akademicki
  • Bronisław Rydzewski – polski geolog
  • Czesław Rydzewski – polski duchowny rzymskokatolicki
  • Franciszek Bay-Rydzewski – polski aktor
  • Grażyna Rydzewska – polska lekarka
  • Henryk Rydzewski – polski aktor teatralny i filmowy
  • Grażyna Rydzewska – polska lekarka
  • Henryk Rydzewski – polski aktor teatralny i filmowy
  • Jacek Rydzewski – polski archeolog
  • Jaga Rydzewska – polska tłumaczka i pisarka
  • Lech Rydzewski – polski porucznik

Wikipedia


rydzkowski

nazwisko


SJP.pl


rydzowisko

miejsce, w którym rosną rydze


SJP.pl


rydzowy

→ rydz


SJP.pl

Patrz:

rydz

rydzyk

mały rydz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) mykol. pot. niewielki, młody rydz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na polance zauważyłam skupisko rydzyków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨd͡zɨk, AS: ryʒyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydz m.

 przym. rydzowy

Wiktionary


rydzyna

miasto w Polsce


SJP.pl

Rydzyna (niem. "Reisen") – miasto w zachodniej Polsce, woj. wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rydzyna. Położone na Wysoczyźnie Leszczyńskiej, około 8 km od Leszna, przy drodze Poznań-Wrocław, nad Kopanicą. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Wikipedia


rydzynianin

mieszkaniec Rydzyny


SJP.pl


rydzynianka

mieszkanka Rydzyny


SJP.pl


rydzyński

przymiotnik od: Rydzyna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rydzyną, dotyczący Rydzyny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rydzyna ż., rydzynianin m., rydzynianka ż.

Wiktionary


ryfa

1. młodzieżowo: wpadka, gafa;
2. w gwarze poznańskiej: beksa (kobieta);
3. dawniej, dziś gwarowo: kobieta głupia, niezaradna; cymbałka, tumanka;
4. gwarowo: żelazna skuwka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. daw. gwara. żelazna skuwka lub obręcz służąca do wzmacniania elementów drewnianych, np. dyszla lub koła

 (1.2) gw-pl|Bory Tucholskie. kręg kuchenny (element pieca)

 (1.3) gw-pl|Poznań. ekspr. twarz, gęba

 (1.6) pot. slang. stan ogólnej niemocy, bezsensu lub trudna sytuacja życiowa

rzeczownik, rodzaj męski, żeński lub nijaki

 (3.1) gw-pl|Poznań. beksa

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Jego właśnie Andrzej zamalował w ryfę i nos mu rozjuszył.

 (2.1) Niech ją, kto chce, bierze, byle nie taki bałwan, taki niedźwiadek, taki ryfa.

 (3.1) Co to za ryfa, beczy i beczy!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obręcz, skuwka

 (1.3) twarz, gęba

 (1.4) grymas, mina

 (1.5) wpadka, przypał, klops, lipa, niepowodzenie

 (2.1) cymbał, bałwan, prostak, gapa, bufon

Wiktionary


ryfampicyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

Wiktionary

Ryfampicyna, rifampicyna (INN: rifampicin; skrót: RMP; ATC: J04 AB02) – półsyntetyczny antybiotyk ansamycynowy o działaniu bakteriobójczym, stosowany w leczeniu zakażeń wrażliwymi drobnoustrojami, w tym: prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rifampicyna ż.

Wiktionary


ryfej

w geologii: często używana nazwa górnego proterozoiku


SJP.pl

Ryfej – jednostka stratygraficzna wydzielana w przeszłości jako system w obrębie górnego proterozoiku, pomiędzy wendem a środkowym proterozoikiem (675–1650 mln lat temu). Obecnie jednostka historyczna, nieużywana we współczesnej oficjalnej stratygrafii.

Nazwa zaproponowana przez Nikołaja Szatskiego w 1945, wywodzi się od łacińskiej nazwy gór Ural "Ripheus", gdyż po raz pierwszy skały tego kompleksu wyodrębniono w południowej części Uralu.

Wikipedia


ryfka

zdrobnienie od: Rebeka (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) poufała forma imienia Rebeka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moją drugą babcię, matkę ojca, Ryfkę Rottenberg, pamiętam bardzo mało, miałam 6 lat, kiedy zmarła.

 (1.1) Przejeżdżali grubi Niemcy w grubym tanku. • (Uciekaj, uciekaj Ryfka!) • „Mama pod gruzami, tata w Majdanku…”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rebeka ż.

Wiktionary


ryfla

rodzaj skrobaka używany przez grawerów i rzeźbiarzy


SJP.pl


ryflować

obrabiać powierzchnię przedmiotów tak, aby nadać im szorstkość


SJP.pl


ryft

wąski, długi i głęboki rów tektoniczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. rów tektoniczny o znacznej długości i głębokości;

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aktualnie obserwuje się tworzenie nowego ryftu na terytorium Etiopii, na północy regionu Afar, w miejscu zbiegu płyt tektonicznych: afrykańskiej, arabskiej i somalijskiej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ryftowy

Wiktionary


ryftowy

dotyczący ryftu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z ryftem, dotyczący ryftu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oba brzegi doliny ryftowej oddalają się od siebie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryft mrz.

Wiktionary


ryg

górnicza maszyna do wykonywania wierceń


SJP.pl


ryga

1. przestarzale: szablon w grube linie lub kratkę podkładany pod czystą kartkę w celu równego pisania; liniuszek;
2. w tradycyjnej technice drukarskiej: materiał zecerski używany w celu rozdzielania łamów lub uzyskania większego odstępu między wierszami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poligr. kartka z nadrukowanymi liniami

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) liniuszek

Wiktionary


rygiel

1. metalowa zasuwa wsuwana do specjalnego otworu w celu zamknięcia czegoś;
2. poprzeczne wzniesienie zamykające dolinę rzeczną, lodowcową;
3. element mechanizmu blokującego ruch innych części urządzeń;
4. pozioma belka używana w budownictwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla

 (1.2) techn. przesuwny element blokujący ruch innych części mechanizmu lub maszyny

 (1.3) bud. pręt konstrukcyjny poziomy albo pochyły, który łączy słupy drewnianego szkieletu budowlanego lub belka dzieląca szkielet ściany na mniejsze części czy też wydzielająca w niej otwory okienne albo drzwiowe

 (1.4) geol. wał odgradzający kocioł polodowcowy od niższego piętra doliny lub odseparowujący jeziora

Wiktionary

Rygiel – w budownictwie, przeważnie poziomy element konstrukcyjny, belka rozpięta pomiędzy dwoma słupami. W budownictwie drewnianym określany również jako "rozwora".

Współcześnie nazywa się tak przede wszystkim belki o konstrukcji żelbetowej lub stalowej, wykorzystywane w konstrukcji szkieletowej budynków.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. ryglować ndk., zaryglować dk.

 przym. ryglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasuwa

Wiktionary


rygielek

zdrobnienie od: rygiel


SJP.pl


rygielski

nazwisko


SJP.pl


rygier

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Edmund Rygier − polski aktor i reżyser
  • Jerzy Rygier − polski aktor i reżyser teatralny i filmowy
  • Leon Rygier − polski poeta, prozaik, publicysta i nauczyciel
  • Teodor Rygier − polski rzeźbiarz

Wikipedia


ryglewicz

nazwisko


SJP.pl


ryglice

miasto w Polsce


SJP.pl

}|-

Ryglice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ryglice. Położone około 20 km na południowy wschód od Tarnowa, w pobliżu Tuchowa. Prawa miejskie posiadało w latach 1824–1934 i od 2001.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 miasto miało 2673 mieszkańców.

Wikipedia


ryglicki

przymiotnik od: Ryglice


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Ryglicami, dotyczący Ryglic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryglice nmos.

Wiktionary


rygliczanin

mieszkaniec Ryglic (miasta w Polsce)


SJP.pl


rygliczanka

mieszkanka Ryglic (miasta w Polsce)


SJP.pl


ryglować

zamykać coś na rygiel (metalowa zasuwa)


SJP.pl


ryglowy

→ rygiel


SJP.pl

Patrz:

rygiel

rygobert

imię męskie


SJP.pl

Rygobert – imię męskie pochodzenia germańskiego, oznaczające "bogato błyszczący". Patronem tego imienia jest św. Rygobert, arcybiskup Reims (VIII wiek).

Wikipedia


rygor

ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy nauczyciel wprowadził duży rygor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨɡɔr, AS: rygor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rygoryzm m., rygorystyczność ż., rygorysta m., rygorystka ż.

 przym. rygorystyczny

 przysł. rygorystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyscyplina, zdyscyplinowanie, karność, mores, subordynacja, reżim

Wiktionary


rygorowy

→ rygor


SJP.pl

Patrz:

rygor

rygorozum

dawne określenie egzaminu, do którego przystępuje ubiegający się o stopień naukowy doktora; rigorosum


SJP.pl


rygorysta

człowiek trzymający się ściśle przepisów; formalista


SJP.pl


rygorystka

→ rygorysta


SJP.pl

Patrz:

rygorysta

rygorystycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób rygorystyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rygor m.

 przym. rygorystyczny

Wiktionary


rygorystyczniej

stopień wyższy od przysłówka: rygorystycznie


SJP.pl


rygorystyczny

trzymający się ściśle przepisów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przestrzegający przepisów w sposób bezwzględny

 (1.2) oczekujący ścisłego przestrzegania zasad

 (1.3) oparty na rygorze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rygor mrz., rygorysta mos., rygorystka ż., rygorystyczność ż., rygoryzm mrz.

 przysł. rygorystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) formalistyczny, pedantyczny, skrupulatny

 (1.2) srogi, surowy, sztywny

 (1.3) sztywny, ścisły

Wiktionary


rygoryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ścisłe przestrzeganie zasad

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rygor mrz.

 przym. rygorystyczny

Wiktionary


ryguła

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Ryguła – polski sztangista
  • Piotr Ryguła – rzymskokatolicki ksiądz

Wikipedia


rygweda

jedna z czterech Wed, zbiór hymnów powstały prawdopodobnie w latach 1500-1200 p.n.e.; Rigweda


SJP.pl

Rygweda ( ऋग्वेद, trl. "ṛgveda", Rigveda) – jedna z "sanhit" (zbiorów) wchodząca w skład wed, najstarszy zabytek literacki indoaryjski, niejednolity treściowo i chronologicznie.

W roku 2007 wpisana na listę UNESCO "Pamięć Świata".

Wikipedia


ryj

1. u zwierząt przedłużenie pyska
2. pospolicie: twarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) zool. wydłużona szczęka u zwierząt

 (1.2) posp. twarz

forma czasownika.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. → zob. ryć.

Wiktionary

Ryj – potok, lewobrzeżny dopływ Wisłoki o długości 7,99 km i powierzchni zlewni 16,12 km².

Potok płynie w Beskidzie Niskim. Jego źródła znajdują się na wysokości 620 m n.p.m., na zachód od szczytu Kolanin. Początkowo płynie w kierunku północno-wschodnim, przez obszar porośnięty lasem, następnie skręca na wschód i przepływa przez wsie: Jaworze i Desznicę. Uchodzi do Wisłoki w Kątach poniżej mostu na Wisłoce (droga wojewódzka nr 992). Przewaga dopływów prawobrzeżnych nad lewobrzeżnymi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) zwalił się na gruby zad i jeno chrząkającym ryjem wodził za nią, gdy mu żarcie przegarniała (…)

 (1.2) Nie wkurzaj mnie, bo inaczej w ryj dostaniesz!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨj, AS: ryi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryjówka ż., zdrobn. ryjek m.

 przym. ryjowaty

 czas. ryć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) morda, facjata, pysk, sznupa

Wiktionary


ryjec

1. rzadko: określenie zwierzęcia ryjącego;
2. pogardliwie: kujon


SJP.pl


ryjek

mały ryj u zwierząt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. zdrobn. od: ryj

 (1.2) pot. żart. buzia

 (1.3) ent. narząd służący owadom do pobierania pokarmu

 (1.4) zool. nazwa kilku wymarłych ssaków owadożernych z rzędu owadożerów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ryjek – rodzaj wymarłych ssaków z monotypowej rodziny ryjkowatych
  • ryjek (rostrum) – pojęcie z anatomii zwierząt
  • Ryjek – postać z serii książek i komiksów Tove Jansson o Muminkach i serialu animowanego z cyklu Muminki
  • Rybnicka Jesień Kabaretowa „Ryjek” – festiwal grup kabaretowych organizowany przez Fundację Elektrowni Rybnik

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W chlewiku mieszka świnka / i trąca ryjkiem drzwi. / Gdy niosą jej jedzenie / to ona: kwi, kwi, kwi!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryj mrz., ryjec mzw., ryjówka ż.

 czas. ryć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rostrum

Wiktionary


ryjewo

wieś w Polsce


SJP.pl

Ryjewo ( Rehhof, dawniej "Zieglershuben") – wieś w północnej Polsce w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Ryjewo, której jest siedzibą. Leży na prawym brzegu Wisły, w północnej części Niziny Kwidzyńskiej, ok. 10 km na północ od Kwidzyna, na trasie linii kolejowej Malbork-Kwidzyn-Grudziądz (stacja Ryjewo) i przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 525 i 607.

Wikipedia


ryjewski

przymiotnik od: Ryjewo


SJP.pl


ryjkogłowy

typ małych, drapieżnych bezkręgowców; szczotkoryjce, ryjokrętki


SJP.pl

Ry

Wikipedia


ryjkogłów

przedstawiciel typu małych, drapieżnych bezkręgowców


SJP.pl


ryjkonos

gatunek nietoperza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Craseonycteris thonglongyai|J. Edwards Hill|ref=tak., gatunek nietoperza występujący w Tajlandii i Birmie

 (1.2) zool. nazwa systematyczna|Macroscelides proboscideus|G. Shaw|ref=tak., gatunek małego ssaka z rodziny ryjkonosowatych występującego w południowej Afryce

Wiktionary

Ryjkonos ("Macroscelides") – rodzaj ssaków z podrodziny Macroscelidinae w obrębie rodziny ryjkonosowatych (Macroscelididae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Błona ogonowa ryjkonosów jest dobrze rozwinięta.

 (1.2) Opieka rodzicielska u ryjkonosów ogranicza się tylko do wieczornego karmienia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryjkonosowate nmos., ryjkonosowe nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świnionos

 (1.2) ryjoskoczek

Wiktionary


ryjkonosowate

o cechach ryjkonosowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl

Ryjkonosowate, ryjkonosy, długouszki, ryjoskoczkowate, ryjoskoczki (Macroscelididae) – jedyna występująca współcześnie rodzina ssaków w obrębie rzędu ryjkonosowych (Macroscelidea).

Wikipedia


ryjkonosowaty

o cechach ryjkonosowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl


ryjkonosowe

o cechach ryjkonosowych (rząd ssaków)


SJP.pl

Ryjkonosowe (Macroscelidea) – rząd niewielkich, naziemnych ssaków łożyskowych z podgromady żyworodnych i grupy afroterów. Mimo bliższego pokrewieństwa ze słoniami niż z ryjówkowatymi wyglądem przypominają te drugie. Ich pozycję systematyczną odkryto dopiero w latach 90. XX wieku. Zwierzęta te pozostają słabo poznane. Zalicza się tu kilkanaście gatunków spotykanych na rozległych obszarach w Afryce. Żywią się głównie owadami, zwłaszcza mrówkami i termitami, uzupełniając dietę pokarmem roślinnym.

Wikipedia


ryjkonosowy

o cechach ryjkonosowych (rząd ssaków)


SJP.pl


ryjkowaty

przypominający kształtem ryjek, podobny do ryjka


SJP.pl


ryjkowce

nadrodzina kosmopolitycznych owadów roślinożernych z rzędu chrząszczy


SJP.pl

Ryjkowce (Curculionoidea) – nadrodzina owadów z rzędu chrząszczy, podrzędu wielożernych i serii (infrarzędu) Cucujiformia. Liczy ponad 62 tysiące opisanych gatunków. Chrząszcze te żerują na różnych gatunkach roślin, przechodząc rozwój wewnątrz tkanek roślinnych. Larwy pędrakowate. Charakterystyczny dla dorosłych jest przód głowy wyciągnięty w ryjek, który może być jednak bardzo krótki. Czułki zakończone są buławką. Znane od triasu lub jury.

Wikipedia


ryjkowcowate

rodzina kosmopolitycznych owadów z rzędu chrząszczy, roślinożernych, o głowie wyciągniętej w ryjek; należą do niej między innymi: wołek zbożowiec, smolik, słonik, kwieciak; ryjkowce


SJP.pl

Ryjkowcowate, słoniki (Curculionidae) – rodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i nadrodziny ryjkowców. W zapisie kopalnym znane od aptu.

Wikipedia


ryjkowcowaty

o cechach ryjkowcowatych (rodzina chrząszczy)


SJP.pl


ryjkowiec

chrząszcz, przedstawiciel kosmopolitycznych owadów z rodziny ryjkowcowatych, o głowie wyciągniętej w ryjek


SJP.pl


ryjkowy

→ ryjek


SJP.pl

Patrz:

ryjek

ryjogłowe

rząd gadów o prymitywnej budowie; sfenodonty, rynchocefale


SJP.pl


ryjogłowy

gady ryjogłowe - rząd gadów o prymitywnej budowie; sfenodonty, rynchocefale


SJP.pl


ryjonos

drapieżny ssak z rodziny łasicowatych, zamieszkujący łąki i tereny leśne Birmy, Nepalu i Indochin


SJP.pl


ryjoskoczek

niewielki ssak afrykański z rzędu ryjkonosów, o wydłużonym nosie i krótkich kończynach


SJP.pl


ryjosz

ryjosz burakowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych


SJP.pl


ryjowaty

przypominający kształtem ryj, podobny do ryja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przypominający ryj

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryj mzw./mrz.

Wiktionary


ryjowisko

teren, na którym wypasane są świnie


SJP.pl


ryjowy

→ ryj


SJP.pl

Patrz:

ryj

ryjza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Teresa

Wiktionary


ryjówek

ssak z rzędu owadożernych; sorek


SJP.pl

Ryjówek ("Suncus") – rodzaj ssaków z podrodziny zębiełków (Crocidurinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia


ryjówka

ssak z rzędu owadożernych; sorek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Sorex||ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny ryjówkowatych;

 (1.2) zool. ssak z rodzaju ryjówek (1.1)

Wiktionary

Ryjówka ("Sorex") – rodzaj owadożernych ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Małżowina uszna u ryjówki jest prawie całkiem ukryta w futrze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryj mrz., ryjek mrz.

 czas. ryć

Wiktionary


ryjówki

ssak z rzędu owadożernych; sorek


SJP.pl

Ryjówki (Soricinae) – podrodzina ssaków z rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia


ryjówkokształtne

rząd ssaków łożyskowych


SJP.pl

Ryjówkokształtne (Soricomorpha) – podrząd ssaków łożyskowych zaliczanych do owadożernych (Insectivora), a w kladystyce do Laurasiatheria.

Wikipedia


ryjówkowate

rodzina ssaków z rzędu owadożernych, o smukłym ciele, długiej ryjowato wyciągniętej głowie i aksamitnym gęstym włosie; żyją na całym świecie, z wyjątkiem Australii, Ameryki Południowej i Antarktydy


SJP.pl

Ryjówkowate, sorki (Soricidae) – rodzina ssaków z podrzędu Erinaceota w obrębie rzędu owadożerów (Eulipotyphla). Należy do niej przeszło 300 gatunków, w tym ryjówka malutka, która jest najmniejszym ssakiem Polski oraz ryjówek etruski uważany za najmniejszego znanego ssaka na świecie. Ryjówkowate zamieszkują Azję, Europę, Afrykę, Amerykę Północną i Południową.

Wikipedia


ryjówkowaty

o cechach ryjówkowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl


ryk

ryki;
1. głośny, przeciągły, donośny odgłos wydawany przez zwierzęta;
2. odgłos przypominający głos zwierząt;
3. potocznie: głośny, przeraźliwy krzyk, śpiew, śmiech, płacz wydawany przez ludzi w podnieceniu, bólu itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) donośny i przeciągły głos niektórych zwierząt

 (1.2) ostry, donośny, przeciągły głos; dźwięk przypominający ryk (1.1)

 (1.3) pot. głośny, przeraźliwy krzyk, śpiew, śmiech lub płacz

Wiktionary

Herb Ryk i jego odmiany

Ryk (Reck, Recke, Rück, Rek, Ryck, Rueck) – inflancki herb szlachecki, baronowski i hrabiowski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨk, AS: ryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rykowisko n., ryczka ż., porykiwanie n., ryczenie n.

 czas. ryczeć, zaryczeń, wyryczeć się, porykiwać

Wiktionary


rykaczewski

nazwisko


SJP.pl


rykała

nazwisko


SJP.pl


ryki

ryk;
1. głośny, przeciągły, donośny odgłos wydawany przez zwierzęta;
2. odgłos przypominający głos zwierząt;
3. potocznie: głośny, przeraźliwy krzyk, śpiew, śmiech, płacz wydawany przez ludzi w podnieceniu, bólu itp.


SJP.pl

Ryki – miasto w Polsce położone w województwie lubelskim, siedziba powiatu ryckiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Ryki.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 r. Ryki liczyły 9498 mieszkańców.

Wikipedia


rykiel

nazwisko


SJP.pl


ryknąć

1. o niektórych zwierzętach, zwłaszcza krowie: wydać przeciągły, donośny głos;
2. wydać bardzo głośne, hałaśliwe dźwięki


SJP.pl


rykoszet

1. odbicie się lecącego przedmiotu, powodujące zmianę kierunku dalszego jego ruchu;
2. przedmiot, który odbił się od jakiejś przeszkody i zmienił kierunek ruchu;
3. potocznie: przykra i niespodziewana konsekwencja czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;

 (1.2) przen. niespodziewana przykra konsekwencja czegoś

Wiktionary

Rykoszet – zmiana trajektorii lecącego przedmiotu, będąca wynikiem jego zderzenia z przeszkodą. Także określenie samego odbitego (zrykoszetowanego) przedmiotu. Termin stosowany zwłaszcza wobec pocisków wystrzeliwanych z broni palnej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨˈkɔʃɛt, AS: rykošet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odbicie

Wiktionary


rykoszetować

o wystrzelonym pocisku: odbijać się od twardej powierzchni i lecieć dalej w innym kierunku


SJP.pl


rykoszetowy

→ rykoszet, np. wystrzały rykoszetowe


SJP.pl


rykowisko

1. miejsce, gdzie zbierają się jelenie i łosie w okresie godowym;
2. zachowanie się jeleni i łosi w czasie rui


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) łow. czas godów u jeleni

 (1.2) łow. miejsce walk jelenich w okresie godowym

Wiktionary

Rykowisko – okres godowy jeleni szlachetnych, w Polsce rozpoczyna się w drugiej połowie września i trwa około czterech tygodni.

Samce jeleni zaczynają wydawać głośne odgłosy, zaczynając tuż przed zachodem słońca, a kończąc o świcie. Przez całą noc potężny, basowy ryk byków rozlega się echem na wiele kilometrów po okolicy. Okres godowy jeleni wschodnich (sika) jest nazywany gwizdowiskiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W lasach gorąco, rykowisko wkracza w kulminacyjną fazę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryczenie n., ryk mrz.

 czas. ryczeć ndk., ryknąć dk., zaryczeć dk.

 przym. rykowiskowy

Wiktionary


rykowiskowy

→ rykowisko


SJP.pl

Patrz:

rykowisko

rykowski

nazwisko


SJP.pl


ryksa

imię żeńskie pochodzenia germańskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. imię|polski|ż.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rycheza Lotaryńska (ok. 993-1063) – królowa polska, żona Mieszka II Lamberta
  • Ryksa (1116-po 1155) – księżniczka polska, królowa szwedzka, córka Bolesława III Krzywoustego, żona Magnusa Silnego i Swerkera I Starszego
  • Ryksa (1130/1140-1185?) – księżniczka śląska, cesarzowa hiszpańska, córka Władysława II Wygnańca, żona Alfonsa VII Imperatora
  • Ryksa (ok. 1190-po 1238) – księżniczka wielkopolska, córka Odona Mieszkowica
  • Ryksa (?-1288/1293) – księżna wielkopolska, żona Przemysła II
  • Ryksa Elżbieta (1288-1335) – królowa polska i czeska, córka Przemysła II, żona Wacława II
  • Ryksa – imię żeńskie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Święta Ryksa była towarzyszką świętej męczennicy Urszuli.

 (1.1) Poważną rolę w historii Polski odgrywają żony książąt, jak Niemki – Oda, Ryksa i Judyta Maria, Czeszki – Dąbrówka i Judyta, Rusinki – Maria Dobrogniewa i Zbysława, żona Mieszka, syna Bolesława Śmiałego.

Wiktionary


ryksza

riksza;
1. lekki, dwukołowy pojazd o jednym lub dwu siedzeniach, popularny w krajach Dalekiego Wschodu
2. trzykołowy rower lub motorower


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. riksza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨkʃa, AS: rykša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rykszarz mos.

Wiktionary


rykszarz

człowiek kierujący rykszą (rikszą) lub ciągnący rykszę; rikszarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zob. rikszarz.

Wiktionary

Rykszarz (wietn. "Xích lô") – wietnamsko-francusko-hongkoński dramat filmowy z 1995 roku w reżyserii Tran Anh Hunga.

Obraz miał swoją premierę w konkursie głównym na 52. MFF w Wenecji, gdzie zdobył Złotego Lwa oraz Nagrodę FIPRESCI. W ojczystym Wietnamie został jednakże zakazany ze względu na oglądanie się na zachodnie tendencje oraz realistyczne ukazanie ulicznej biedy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨkʃaʃ, AS: rykšaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryksza ż.

Wiktionary


ryl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpadel

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dorota Ryl – polska samorządowiec i urzędniczka
  • Elżbieta Ryl-Górska – polska śpiewaczka operetkowa i pedagog
  • Henryk Ryl – polski reżyser teatru lalek, dramaturg
  • Janusz Ryl-Krystianowski – polski lalkarz, reżyser teatralny
  • Wiktor Ryl – polski wojskowy lotnik i kolarz

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztecher

Wiktionary


rylcowaty

1. wyrostek rylcowaty - część kości łokciowej, promieniowej lub skroniowej;
2. przypominający kształtem rylec


SJP.pl


rylcowy

→ rylec


SJP.pl

Patrz:

rylec

rylec

narzędzie o ostrym końcu, używanie do rycia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. wąskie, wydłużone narzędzie, zwykle stalowe i osadzone na drewnianej oprawce, służące do rytowania lub pisania

 (1.2) roln. część robocza narzędzi rolniczych do spulchniania gleby, takich jak radło czy socha

 (1.3) archeol. narzędzie kamienne, zwykle krzemienne, używane przez ludzi pierwotnych do obróbki innych materiałów

 (1.4) hist. starożytny przyrząd do pisania na tabliczkach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Gwiazdozbiór Rylca
  • rylec (narzędzie)
  • Rylec (archeologia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Z mego serca tryska piękne słowo: / utwór mój głoszę dla króla; / mój język jest jak rylec biegłego pisarza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rylcowatość ż., rylczak mrz.

 przym. rylcowaty, rylcowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztift

 (1.4) styl

Wiktionary


rylski

przymiotnik od: Riła


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Feliks Rylski (1770–1823) – kapitan Wojska Polskiego
  • Eustachy Rylski (1817–1899) – właściciel dóbr, poseł do Sejmu Krajowego Galicji
  • Edward Rylski (1821–1895) – hrabia, oficer austriacki, powstaniec styczniowy
  • August Ścibor-Rylski (1841–1902) – powstaniec styczniowy, urzędnik, właściciel ziemski
  • Witold Ścibor-Rylski (1871–1926) – generał brygady Wojska Polskiego
  • Władysław Ścibor-Rylski (1882–1922) – pułkownik Wojska Polskiego, komendant Korpusu Kadetów Nr 2 w Modlinie
  • Maksym Rylski (1895–1964) – ukraiński poeta, tłumacz, publicysta, działacz społeczny
  • Zygmunt Rylski (1898–1945) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, ojciec Zbigniewa
  • Włodzimierz Ścibor-Rylski (1914–1939) – podporucznik rezerwy kawalerii Wojska Polskiego, działacz katolicki, prawnik
  • Zbigniew Ścibor-Rylski (ur. 1917) – żołnierz AK, generał brygady Wojska Polskiego
  • Zbigniew Rylski (ur. 1923) – major Wojska Polskiego, syn Zygmunta
  • Aleksander Ścibor-Rylski (1928–1983) – pisarz, reżyser i scenarzysta filmowy

Wikipedia


rym

1. zgodność brzmienia końcówek wyrazów, znajdujących się przeważnie na końcu wersów;
2. zwykle w lm., książk. wiersze rymowane, poezja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co to za wiersz, skoro nie ma rymów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃m, AS: rỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymowanka ż.

 czas. rymować

 przym. rymiczny

 ims. rymowany

Wiktionary


ryma

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. katar

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. grypa

Wiktionary


rymanowianin

mieszkaniec Rymanowa (miasta w Polsce)


SJP.pl


rymanowianka

mieszkanka Rymanowa (miasta w Polsce)


SJP.pl


rymanowski

przymiotnik od: Rymanów, Rymanów-Zdrój


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rymanowem, dotyczący Rymanowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – nazwisko
  • Bogdan Rymanowski (ur. 1967) – polski dziennikarz telewizyjny, radiowy i internetowy
  • Patryk Rymanowski (ur. 1982) – polski śpiewak operowy (bas)
  • Zawadka Rymanowska – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla
  • Rudawka Rymanowska – osada w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Rymanów
  • Rymanów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rymanów mrz., rymanowianin m., rymanowianka ż.

Wiktionary


rymanów

miasto w Polsce


SJP.pl

Rymanów – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rymanów.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1376. W XVI w. w województwie ruskim.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 miasto liczyło 3545 mieszkańców, będąc 36. najludniejszym miastem w województwie.

Wikipedia


rymar

nazwisko


SJP.pl


rymarczyk

nazwisko


SJP.pl


rymarka

1. maszyna do szycia skóry;
2. technika wyrabiania przedmiotów ze skóry; rymarstwo;
3. dawniej: żona rymarza


SJP.pl


rymarkiewicz

nazwisko


SJP.pl


rymarnia

warsztat zajmujący się wyrobem i naprawą przedmiotów ze skóry i materiałów skóropodobnych


SJP.pl


rymarowicz

nazwisko


SJP.pl


rymarski

dotyczący rymarza, rymarstwa


SJP.pl


rymarstwo

technika wyrabiania przedmiotów ze skóry; rymarka


SJP.pl

Rymarstwo – dział rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem uprzęży konnych, siodeł, akcesoriów jeździeckich i skórzanych pasów pędnych.

Tradycyjnie wyroby szyte były ręcznie ze skór, a następnie wykańczane metalowymi okuciami. Część pracowni zachowało ten sposób pracy, pozostałe wykorzystują szycie maszynowe. Rymarze posiadali własne cechy regulujące zwyczaje, zasady zdobywania zawodu i rozsądzające spory.

Wikipedia


rymarz

1. rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze skóry;
2. żartobliwie: osoba, która tworzy nieudolne wiersze; rymokleta, rymopis, wierszopis, wierszorób, rymorób


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzem. rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem przedmiotów ze skóry

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rymarz – rzemieślnik trudniący się rymarstwem
  • Rymarz – szczyt w Sudetach
  • Ferdynand Rymarz – działacz państwowy
  • Czesław Rymarz – profesor, pułkownik Wojska Polskiego, wykładowca Wojskowej Akademii Technicznej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oddać w banku osiemset rubli, aha… Do Lublina wysłać trzy albumy, tuzin portmonetek… Właśnie!… Do Wiednia przekaz na tysiąc dwieście guldenów… Z kolei odebrać transport… Zmonitować rymarza za nieodesłanie walizek… Bagatela!… Napisać list do Stasia… Bagatela…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃maʃ, AS: rỹmaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymarstwo n.

 przym. rymarski

Wiktionary


rymaszewski

nazwisko


SJP.pl


rymań

wieś w Polsce


SJP.pl

Rymań (niem. "Roman") – wieś gminna w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Rymań, przy drodze wojewódzkiej nr 112. Miejscowość jest siedzibą gminy Rymań.

Pod koniec 2009 roku w Rymaniu było zarejestrowanych 77 podmiotów gospodarczych.

Wikipedia


rymański

przymiotnik od: Rymań


SJP.pl


rymesa

weksel, na którym znajduje się co najmniej jeden indos


SJP.pl

Rymesa – weksel puszczony w obieg, tj. weksel, który posiada co najmniej jeden indos

Wikipedia


rymkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Rymkiewicz (1913-1983) – polski poeta
  • Bronisław Rymkiewicz (ur. 1849, zm. 1907) – polski inżynier kolejnictwa.
  • Franciszek Rymkiewicz (1756–1799) – generał major Wojska Polskiego
  • Janusz Rymkiewicz (ur. 1959) – polski aktor dubbingowy i filmowy
  • Jarosław Marek Rymkiewicz (1935–2022) – polski poeta, eseista, dramaturg i krytyk literacki
  • Józef Rymkiewicz (ur. 1798) – porucznik Wojska Polskiego
  • Władysław Rymkiewicz (1900–1984) – polski prozaik
  • Zygmunt Rymkiewicz (1862–1934) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego

Wikipedia


rymnicki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rymnikiem, dotyczący Rymnika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rymnik mrz.

Wiktionary


rymnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto we wschodniej Rumunii, u podnóża Karpat Wschodnich, nad rzeką Rymnik;

Wiktionary

Zobacz też: Râmnicu Sărat.

Rymnik (rum. "Râmnicu Sărat") – miasto we wschodniej Rumunii, w okręgu Buzău, u podnóża Karpat Wschodnich, nad rzeką Rymnik. Liczy około 38,8 tys. mieszkańców.

W 1789 roku nad rzeką o tej samej nazwie rozegrała się bitwa nad Rymnikiem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rymnicki

Wiktionary


rymnąć

gwarowo: uderzyć się, przewrócić się, często także: położyć się na krótki czas, zdrzemnąć się


SJP.pl


rymobaj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) poetycki bajarz

Wiktionary


rymoid

rym przybliżony, podobieństwo brzmienia zakończeń wyrazów zbliżone do rymu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. niepełna zgodność brzmień zakończeń wyrazów, przypominająca rym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jest to jedyna cecha „reakcyjna”. Rymy tradycyjne przeważają nad wszelkiego rodzaju rymoidami; rym nieścisły użyty jest zawsze oględnie, […]

Wiktionary


rymokleta

pogardliwie: ktoś, kto tworzy mało wartościowe, liche wiersze; wierszokleta, wierszopis, rymopis, wierszorób, rymorób


SJP.pl


rymopis

pogardliwie: ktoś, kto tworzy mało wartościowe, liche wiersze; wierszokleta, rymokleta, wierszopis, wierszorób, rymorób


SJP.pl


rymorób

pogardliwie: ktoś, kto tworzy mało wartościowe, liche wiersze; wierszokleta, rymokleta, rymopis, wierszopis, wierszorób


SJP.pl


rymoróbstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) tworzenie rymów, rymowanie

Wiktionary


rymotwór

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. poeta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) daw. wiersz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymotwórca m., rymotórczyni m., rymotwórstwo n.

 przym. rymotwórczy

Wiktionary


rymotwórca

rzadko: ten, kto układa wiersze; poeta, wersyfikator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) poeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymotwór mos./mrz.

Wiktionary


rymotwórczy

dotyczący tworzenia rymów; wierszotwórczy, poetycki


SJP.pl


rymotwórstwo

tworzenie wierszy; wierszopisarstwo


SJP.pl


rymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rymować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rymować ndk.

Wiktionary


rymowanka

krótki wierszyk o prostych rymach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. prosty, krótki wiersz rymowany

 (1.2) pot. wyrażenie o rymujących się częściach, często o charakterze dźwiękonaśladowczym, np. hokus-pokus, trele-morele, szuru-buru

Wiktionary

Rymowanka – wierszowana forma literacka, zwykle o niewielkiej wartości artystycznej.

W rymowance mogą się znajdować następujące rodzaje braków formalnych:

Obecnie rymowanki ulegają zapomnieniu, jednak czasami utwory o tego rodzaju formie zachowują się w pamięci lub zapisach. Dotyczy to szczególnie utworów kabaretowych lub poezji dla dzieci. W polskiej tradycji literackiej rymowanki o większej wartości literackiej są też często klasyfikowane jako fraszki lub bajki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przypomniałem sobie wtedy jakąś głupiutką rymowankę z podstawówki i postanowiłem ją wyrecytować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rym mrz.

 czas. rymować ndk.

Wiktionary


rymować

1. dobierać wyrazu do rymu;
2. pisać wiersze


SJP.pl

czasownik

 (1.1) tworzyć rymy

czasownik zwrotny rymować się

 (2.1) o słowach: tworzyć rym z innymi słowami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rymuję po polsku, bo nie jestem z Waszyngtonu, Londynu, Rzymu czy znad Balatonu (Kaliber 44 „Międzymiastowa”).

 (2.1) „Porządek” rymuje się ze słowem „obrządek”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: rỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rym m., rymowanka ż., rymowanie n.

Wiktionary


rymownik

publikacja zawierająca zestawienia wyrazów z podobnie brzmiącymi zakończeniami, pomocna w tworzeniu wierszy


SJP.pl


rymowy

→ rym


SJP.pl

Patrz:

rym

rympał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. przest. metalowy pręt, drąg lub łom służący do wyważania zabezpieczeń, np. drzwi

 (1.2) środ. przest. tępe narzędzie (np. kij, kołek) wykorzystywane do zadawania uderzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Złodzieje z rympałem w rękach, kiedy organizują przestępczą robotę, również się przed niczym nie cofają, pokonują każdą przeszkodę

 (1.1) W ten sposób, zamiast służyć instytucjom państwa do walki z przestępczością, narzędzie stało się rympałem w rękach przestępców.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rympalić

 rzecz.

:: zdrobn. rympałek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. rępał

 (1.1) pręt; łom

Wiktionary


ryms

wykrzyknik naśladujący odgłos nagłego, niespodziewanego uderzenia, upadku, strzału itp.; rym


SJP.pl

„Ryms”, także „RYMS” (podtytuł: "Magazyn o literaturze dla dzieci i młodzieży") – polskie czasopismo poświęcone literaturze dla dzieci i młodzieży, ukazujące się od 2007 roku jako kwartalnik wydawany przez Wydawnictwo Hokus-Pokus i połączone z internetowym portalem (wortal).

Wikipedia


rymsnąć

upaść; bęcnąć


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

 (1.1) pot. przewrócić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rymnąć

Wiktionary


rymsza

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rymsza – polski i ruski pisarz i poeta
  • Alaksandr Rymsza – białoruski hokeista
  • Marek Rymsza – polski socjolog

Wikipedia


rymunda

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pejor. gw-pl|Lwów., reg-pl|Przemyśl. wredna, pyskata, zła, kłótliwa kobieta

 (1.2) pejor. gw-pl|Lwów, Cieszanów. kobieta lekkich obyczajów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Już nie mogę wytrzymać z tą, szelmą, pijaczką, — wyjaśniła powód kłótni. // — Z szelmą, pijaczką, — rozkrzyczała się za drzwiami wściekła baba — ja ci tu dam zaraz szelmę, ty rymundo, jak ci wyleję urynał na głowę!

 (1.1) „A ty rymundo” — woła na jedną, „a ty łyczakowska szkapo” krzyczy na drugą, „na tom was hodowała i hydukowała [= edukowała] na eleganckie panny, byście się śmiały z waszej rodzonej matki. A szlak by was wszedł, ścierwa dziadowskie!”…

 (1.1) — Postawisz setkę spragnionej dziewczynie? — zapytała Czarna Werka, waląc się na wolne krzesło koło Popielskiego. // — Poszła won, stara rymunda! — powiedział do niej po lwowsku […].

Wiktionary


rymut

nazwisko


SJP.pl


rymy

1. zgodność brzmienia końcówek wyrazów, znajdujących się przeważnie na końcu wersów;
2. zwykle w lm., książk. wiersze rymowane, poezja


SJP.pl


ryn

1. ryba chrzęstnoszkieletowa; raszpla, skwat, anioł morski;
2. dawniej: rynna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;

 (1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

 (1.3) geogr. pustynia pomiędzy Kazachstanem a Rosją;

Wiktionary

Ryn ( Rhein) – miasto w północno-wschodniej Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ryn.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Ryn liczył 2678 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1657 r. na Ryn najechali Tatarzy hetmana Gosiewskiego, którzy spalili zamek.

 (1.2) Jadąc przez Ryn, widzieliśmy bociany.

 (1.3) Mieszkańcami Ryna są przede wszystkim Kazachowie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃n, AS: rỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryński mrz., Rynianin m., Rynianka ż.

 przym. ryński

Wiktionary


ryna

1. ryba chrzęstnoszkieletowa; raszpla, skwat, anioł morski;
2. dawniej: rynna


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryna – rumuńsko-szwajcarski dramat obyczajowy
  • ryna – Squatina dumeril
  • ryna, inaczej raszpla zwyczajna – Squatina squatina
  • ryna – Rhina ancylostomus (pisane też Rhina ancylostoma)

Wikipedia


rynar

w górnictwie: powróz do ciągnięcia żelaznego łańcucha, zakończony hakiem; rynał


SJP.pl


rynarzewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rynarzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin.
  • Rynarzewo – osiedle w Gdańsku, w dzielnicy Oliwa
  • Rynarzewo – dawna gromada
  • Rynarzewo – nieczynna stacja kolejowa w Zamościu, w województwie kujawsko-pomorskim

Wikipedia


rynatka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. Renatka

Wiktionary


rynchocefal

przedstawiciel rzędu prymitywnych pierwotnych gadów wyglądem przypominających duże jaszczurki


SJP.pl


rynchocefale

przedstawiciel rzędu prymitywnych pierwotnych gadów wyglądem przypominających duże jaszczurki


SJP.pl


ryndak

nazwisko


SJP.pl

Ryndak (forma żeńska Ryndak, Ryndakowa, liczba mnoga: Ryndakowie) – polski nazwisko. Nosi je około 1007 osób. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka na terenie Małopolski i Podkarpacia.

Na początku lat 90-XX wieku w Polsce nosiło je 829 osób

Wikipedia


ryneczek

zdrobnienie od: rynek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. niewielki rynek, plac w centrum miasta

 (1.2) pot. targowisko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczom turystów ukazał się uroczy ryneczek.

 (1.2) Kupiłaś tę bluzkę na ryneczku?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɛt͡ʃɛk, AS: rỹneček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynek m.

 przym. rynkowy

Wiktionary


ryneczka

zdrobnienie od: rynka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: rynka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: rỹnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynka ż.

Wiktionary


rynek

1. plac w centrum miasta, wokół którego znajdują się budynki, a w środku często ratusz;
2. dawniej: główny plac targowy w centrum miasta;
3. całokształt stosunków handlowych i gospodarczych;
4. rejon o określonym zapotrzebowaniu na coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;

 (1.2) centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

 (1.3) ekon. pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;

 (1.4) łódź. bazar, targowisko, miejsce targu niekoniecznie na rynku (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rynek – w urbanistyce, miejski główny plac, częste w przeszłości miejsce handlu – targ
  • rynek – w ekonomii, abstrakcyjne pojęcie określające miejsce dokonywania transakcji
  • Rynek – część miasta Jedlicze
  • Rynek – część miasta Kazanów
  • Rynek – część miasta Kazimierza Wielka
  • Rynek – część miasta Piszczac
  • Rynek – część miasta Mielec
  • Rynek – część miasta Sokołów Małopolski
  • Rynek – część wsi Szewo w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
  • Rynek – część wsi Łomazy w pow. bialskim, w gminie Łomazy
  • Rynek – część wsi Rossosz w pow. bialskim, w gminie Rossosz
  • Rynek – część wsi Sławatycze w pow. bialskim, w gminie Sławatycze

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupiliśmy na rynku świeżą kapustę i mięso.

 (1.2) Przy naszym rynku znajduje się poczta, kościół, komisariat i urząd miasta.

 (1.3) Na polskim rynku stali zanotowano znaczny wzrost cen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃nɛk, AS: rỹnek

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) zdrobn. ryneczek

 (1) przym. rynkowy, przyrynkowy, wokółrynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) targowisko, targ, bazar

 (1.2) centrum, plac

 (1.3) handel

 (1.4) ryneczek

Wiktionary


ryngraf

rodzaj medalionu wykonanego z cienkiej blachy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. szeroki blaszany napierśnik z symbolem religijnym lub narodowym noszony przez wojskowych

Wiktionary

Ryngraf (z niem. "Ringkragen" (dosł. "okrężny kołnierz"), staropol. "kaplerz") – naszyjnik z blaszanym wisiorem w kształcie tarczy amazonek lub tarczy herbowej, wywodzący się z obojczyka (elementu zbroi).

Ryngrafy wykonane były zwykle z mosiężnej lub srebrnej blachy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Marszałek miał na piersi ryngraf z Najświętszą Panienką.

Wiktionary


rynia

prymitywna roślina lądowa pochodząca z dolnego dewonu, obecnie wymarła, bezlistna, niewielkich rozmiarów (do 0,5 m wysokości) o pędach rozgałęziających się głównie widlasto


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rynia (roślina) (Rhynia) – rodzaj roślin kopalnych z gromady ryniofitów
  • Rynia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Nieporęt
  • Rynia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre
  • Rynia – dawna gromada w pow. mińskim

Wikipedia


ryniak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Ryniak (1967-), hokeista, stolarz
  • Bronisław Ryniak, żołnierz, pracownik związany z Sanokiem
  • Jan Ryniak (1967-), tenisista, hokeista, trener, sędzia hokejowy
  • Monika Ryniak (1960-), nauczycielka, działaczka społeczna, posłanka na Sejm V i VI kadencji
  • Stanisław Ryniak (1915-2004), architekt, pierwszy polski więzień Auschwitz-Birkenau

Wikipedia


rynianin

mieszkaniec Ryna, Ryni


SJP.pl


rynianka

mieszkanka Ryna, Ryni


SJP.pl


rynica

Rynica (niem. "Roderbeck") – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Widuchowa.

31 grudnia 2008 r. wieś miała 220 mieszkańców.

We wsi rośnie pomnikowy dąb, o obwodzie pnia 734 cm i wysokości 24,5 m (w 2015).

Wikipedia


rynienka

1. mała rynna, podłużne płaskie naczynie, coś spełniającego funkcję rynny;
2. mała patelnia; rynka


SJP.pl


rynienkowato

→ rynienkowaty


SJP.pl

Patrz:

rynienkowaty

rynienkowaty

przypominający kształtem wąskie korytko, podobny do rynny


SJP.pl


rynienkowy

→ rynienka


SJP.pl

Patrz:

rynienka

ryniewicz

nazwisko


SJP.pl


rynifer

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa systematyczna|Rangifer|C.H. Smith|ref=tak., renifer

Wiktionary


rynka

regionalne: rondelek z rączką lub dwoma uszkami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. daw. niski, płaski rondelek dwuuszny lub z prostą rączką (dawniej trójnożny) do smażenia lub duszenia potraw, zwykle mięsnych, rodzaj głębokiej patelni;

 (1.2) lwów. płaski lub niski garnek

 (1.3) reg-pl|Kresy. patelnia

Wiktionary

Rynka (tygielek) – niski, płaski rondelek, zwykle gliniany, z dwoma uchami lub rączką, czasem na trzech nóżkach, służący do duszenia i smażenia potraw mięsnych i innych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ryneczka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kielimka, kielemka, tygielek

Wiktionary


rynkiewicz

nazwisko


SJP.pl


rynkowe

→ rynkowy


SJP.pl

Patrz:

rynkowy

rynkowiec

zwolennik gospodarki opartej na zasadach wolnego rynku; wolnorynkowiec


SJP.pl


rynkowo

→ rynkowy


SJP.pl

Rynkowo ( "Rinkau") – osiedle położone w Północnym Pasie Rekreacyjnym Bydgoszczy. Większą część osiedla zajmują obszary leśne. Nieliczną zabudowę stanowią domy jednorodzinne oraz obiekty przemysłowe. Na granicy osiedla przebiega linia kolejowa ze zlikwidowaną dla ruchu pasażerskiego stacją Rynkowo i nadal używanym przystankiem osobowym Rynkowo Wiadukt.

Wikipedia

Patrz:

rynkowy

rynkowość

→ rynkowy


SJP.pl

Patrz:

rynkowy

rynkowski

nazwisko


SJP.pl


rynkowy

→ rynkowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) ekon. dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

 (1.2) umiejscowiony na rynku, placu miejskim

Wiktionary

Patrz:

rynkowy

Powiązane:

 rzecz. rynek mrz., rynkowe n.

:: zdrobn. ryneczek mrz.

Wiktionary


rynkówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Rynkówka – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Smętowo Graniczne.

W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do tzw. dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tzw. małego województwa gdańskiego.

Wikipedia


rynna

rurkowata konstrukcja do odprowadzania deszczu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bud. rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

 (1.2) geol. długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody;

 (1.3) nadmuchiwana zjeżdżalnia, służąca do ewakuacji ludzi z samolotu

Wiktionary

Rynna – półotwarta rura najczęściej kładziona wokół krawędzi dachu budynków, do której spływa woda opadowa z dachu podczas deszczu. Rynnę podtrzymuje wspornik rynny (inne nazwy: hak do rynny, pot. rynajza, rynhak).

Rynna często jest mylona z rurą spustową, czyli pionową rurą, łączącą rynnę z ziemią lub podziemną instalacją kanalizacji deszczowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po deszczu, pozostałe na dachu wody opadowe spłynęły po rynnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃nːa, AS: rỹ•na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynniarz m., rynnica ż.

:: zdrobn. rynienka ż.

 przym. rynnowy

Wiktionary


rynnica

chrząszcz żerujący na topolach, osikach i wierzbach


SJP.pl

Rynnica – zwyczajowa nazwa kilku gatunków niewielkich, roślinożernych chrząszczy z rodziny stonkowatych zaliczanych dawniej do rodzaju "Chrysomela" Linnaeus, 1758 (syn. "Melasoma" Stephens, 1831). W wyniku zmian w klasyfikacji jeden z gatunków ("Chrysomela aenea") został przeniesiony do rodzaju "Plagiosterna".

Wikipedia


rynnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kocioł na trzech nogach

Wiktionary


rynnowy

→ rynna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rynną, dotyczący rynny

 (1.2) mający kształt rynny

Wiktionary

Patrz:

rynna

Powiązane:

 rzecz. rynna ż., rynienka ż., rynniarz m., rynnica ż.

Wiktionary


ryno-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z nosem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ryno- + -logia = rynologia

 (1.1) ryno- + plastyka = rynoplastyka

 (1.1) ryno- + -skopia = rynoskopia

Wiktionary


rynolog

lekarz zajmujący się chorobami nosa i zatok przynosowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nosa i zatok przynosowych

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. lekarka specjalistka rynologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rynolog zrobi mi septoplastykę, bo mam skrzywioną przegrodę nosową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɔlɔk, AS: rỹnolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynologia ż.

 przym. rynologiczny

 przysł. rynologicznie

Wiktionary


rynologia

dział medycyny dotyczący schorzeń nosa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. nauk. diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;

Wiktionary

Rynologia (z gr. rhinos, rynos) – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologią, rozpoznawaniem, diagnozowaniem i leczeniem nosa i zatok przynosowych, zaś rynochirurgia zajmuje się leczeniem operacyjnym nosa i zatok przynosowych.

Lekarz zajmujący się rynologią to rynolog.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lekarza zajmującego się rynologią nazywamy rynologiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynolog mos./ż.

 przym. rynologiczny

 przysł. rynologicznie

Wiktionary


rynologiczny

→ rynologia


SJP.pl

Patrz:

rynologia

rynoskopia

w medycynie: oglądanie jam nosa przez nozdrza za pomocą endoskopu lub od strony gardła za pomocą lusterka; rinoskopia


SJP.pl

Rynoskopia albo rinoskopia (łac. "rhinoscopia") – metoda diagnostyczna, polegająca na badaniu jam nosowych wzrokiem, powszechnie stosowana przez laryngologów.

Wikipedia


rynsztoczek

zdrobnienie od: rynsztok


SJP.pl


rynsztok

1. otwarty kanał, zwykle wzdłuż krawędzi jezdni, odprowadzający z ulicy wody ściekowe i opadowe; ściek uliczny;
2. przenośnie: margines społeczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) otwarty kanał, zwykle wzdłuż krawędzi jezdni, odprowadzający z ulicy wody opadowe i ściekowe

 (1.2) przen. środowisko ludzi zdemoralizowanych

Wiktionary

Rynsztok – zagłębienie między jezdnią a chodnikiem. Służyło do odprowadzania wód opadowych, roztopowych i ścieków.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rynsztokowy

Wiktionary


rynsztokos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzad. żart. kiepskiej jakości, śmierdzący papieros lub cygaro

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃w̃ˈʃtɔkɔs, AS: rỹũ̯štokos

Wiktionary


rynsztokowy

1. → rynsztok;
2. przenośnie: wulgarny, ordynarny, niecenzuralny; brukowy, uliczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rynsztokiem, dotyczący rynsztoku

przymiotnik jakościowy

 (2.1) mający negatywne cechy kojarzące się z rynsztokiem i ulicą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynsztok mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) plugawy, ordynarny, wulgarny

Wiktionary


rynsztunek

broń i sprzęt wojskowy żołnierza


SJP.pl

Rynsztunek (od niem. "rüstung", także: rystunek, rysztunek) – ogół uzbrojenia i oporządzenia składającego się na wyposażenie indywidualne żołnierza. W wojsku polskim termin używany od XVI wieku (współcześnie już niestosowany).

Wikipedia


rynwa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Kresy. rynna

Wiktionary


ryokan

[czytaj: rjokan] tradycyjny zajazd (hotel) japoński, oferujący nocleg i wyżywienie dla podróżujących


SJP.pl

Ryokan (jap. 旅館 ryokan) – tradycyjna japońska gospoda (zajazd, hotel) świadcząca usługi noclegu i wyżywienia dla podróżujących.

Znajdują się na terenie całego kraju, a w historycznych centrach turystycznych – jak Kioto czy Nara – występują licznie. Rozpiętość cenowa usługi noclegu w ryokanie waha się od kilkudziesięciu do kilkuset euro za jedną noc.

Wikipedia


ryolit

magmowa skała wulkaniczna; liparyt, riolit


SJP.pl

Ryolit, liparyt, riolit (z gr. ρεω - "płynę" i λίθος - "kamień") – kwaśna skała wylewna albo hipabysalna, o składzie podobnym do granitu (jest to wylewny odpowiednik granitu – powstał z magmy o tym samym składzie chemicznym, tylko odmienne były warunki powstawania, które zapisały się w jego wyglądzie, strukturze i wytrzymałości).

Wikipedia


rypacz

potocznie: szampon o mocnym działaniu oczyszczającym


SJP.pl


rypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rypać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈpãɲɛ, AS: rypãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rypać, rypnąć

Wiktionary


rypać

1. potocznie: robić coś z wysiłkiem, nieudolnie;
2. "rypać" lub "rypać się" - wulgarnie: uprawiać seks;
3. pot. mówić bez ogródek;
4. pot. uderzać, walić;
5. rypać się:
a) posp. psuć się;
b) popełniać błędy


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rypnąć)

 (1.1) pot. uderzać, bić

 (1.2) pot. gryźć

 (1.3) pot. robić coś z wysiłkiem i nieudolnie

 (1.4) rub. uprawiać seks

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rypnąć)

 (2.1) pot. boleć

 (2.2) pot. mówić bez zahamowań

 (2.3) pot. pędzić, gnać

 (2.4) daw. gw-pl|Warszawa. uciekać

czasownik zwrotny niedokonany rypać się

 (3.1) pot. bić się

 (3.2) pot. psuć się

 (3.3) rub. uprawiać seks ze sobą wzajemnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale Waldek go równo rypie po pysku!

 (1.2) Komary rypią. Przejdźmy do środka.

 (2.1) Na kacu zawsze rypie mnie łeb.

 (2.3) A teraz rypaj pan do swego pana Olszewskiego i zamelduj, że przyjechał pan Dyzma z poleceniem od ministra.

 (2.4) Wiejąc przed strażnikami, Maciek rypał co sił krętymi uliczkami Starego Miasta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨpat͡ɕ, AS: rypać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rypacz m., rypanie n., rypanko n., rypnięcie n., Rypienica ż.

 czas. rypnąć dk., zrypać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłuc, walić

 (1.4) rżnąć, ruchać, dymać

 (2.1) boleć, wulg. napierdalać

 (2.3) posp. walić, popylać, zasuwać

Wiktionary


rypała

potocznie: ten, co uderza, kłuje


SJP.pl


rypin

miasto w województwie kujawsko-pomorskim


SJP.pl

Rypin – miasto w Polsce położone we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, siedziba władz powiatu rypińskiego i gminy wiejskiej Rypin.

Rypin był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Położone na szlaku wiodącym z Kujaw na Warmię i z Pomorza na Mazowsze. Leży w północno-wschodniej części historycznej ziemi dobrzyńskiej nad rzeką Rypienicą – dopływem Drwęcy.

Wikipedia


rypinianin

mieszkaniec Rypina


SJP.pl


rypinianka

mieszkanka Rypina


SJP.pl


rypiński

przymiotnik od: Rypin


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rypinem, dotyczący Rypina

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rypin mrz., Rypinianin mos., Rypinianka ż.

Wiktionary


rypnąć

1. potocznie: powiedzieć coś bez ogródek;
2. potocznie: uderzyć, walnąć;
3. rypnąć się - popsuć się; popełnić błąd; uderzyć się w coś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rypać)

 (1.1) dokonany od|rypać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten zaś zaczął się usprawiedliwiać z naiwną słodyczą: — Przepraszam was, że się trochę uniosłem. Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu! — rypnął się w pierś pięścią, aż zadudniło. — Ale Ty widzisz, jaka ta młodzież dzisiaj rozpuszczona! Jak dziadowski bat. Ty widzisz i nie grzmisz!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rypanie n., rypnięcie n., rypanko n.

 czas. rypać ndk.

Wiktionary


ryps

tkanina o gęstym splocie z wypukłymi podłużnymi lub poprzecznymi prążkami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) włók. wielomateriałowa tkanina o splocie rypsowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podszedłem do ojca, stanąłem za fotelem, opierając się dłońmi o niebieskawy, spłowiały ryps.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rypsowy

Wiktionary


rypsalis

kaktus nadrzewny lub naskalny, uprawiany jako roślina ozdobna; ripsalis


SJP.pl


rypsowy

splot rypsowy - splot płócienny powstający z dwóch lub więcej nitek osnowy lub wątku


SJP.pl


rys

1. właściwość, charakterystyczna cecha,
2. opis, streszczenie, szkic,
3. zwykle w liczbie mnogiej: linie twarzy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) krótki i niezbyt szczegółowy opis

 (1.2) cecha charakterystyczna

 (1.3) jedna z linii stanowiących kontur elementu twarzy

Wiktionary

Wr

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Światło bijące z księgarni MPiK oblewało jego suche, męskie rysy i zapalało złote błyski w przepastnych oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨs, AS: rys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysik mrz., rysownik mos., rysunek mrz., zarys mrz., rysownica ż.

 czas. rysować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) streszczenie, szkic

 (1.3) kontur

Wiktionary


rys.

skrót od: rysunek (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rysunek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Geometrię doklejonych taśm pokazano na rys. 2.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować

 rzecz. rysunek mrz.

Wiktionary


rysa

1. draśnięcie, zadrapanie;
2. pęknięcie, szczelina;
3. jedna z właściwości minerału rozpoznawana po kolorze pyłu powstałego po sproszkowaniu tego minerału


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

 (1.2) podłużne pęknięcie powierzchni

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rysa – barwa proszku minerału
  • rysa – formacja skalna
  • Rysa – żleb opadający z Rysów w Tatrach Polskich
  • Rysa – film Michała Rosy z 2008
  • Rysa – serial kryminalny Macieja Migasa z 2020

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rysowanie n., zarysowanie n., rysunek m., rysuneczek m., rysownik m., rysowniczka ż., rysik m.

:: zdrobn. ryska ż.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., wyrysować dk.

 przym. rysunkowy

Wiktionary


rysak

koń przyuczony do bardzo szybkiego kłusa, używany głównie do wyścigów w zaprzęgu; kłusak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. narzędzie stolarskie do zarysowywania linii na drewnie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) jeźdz. kłusak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Proszę, podaj mi rysak, który leży na półce.

 (2.1) Stadnina kupiła nowego rysaka od hodowcy w Holandii.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. rysa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kłusak

Wiktionary


rysi

związany z rysiem, zrobiony z futra rysia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) charakterystyczny dla rysia; dotyczący, odnoszący się do rysia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨɕi, AS: ryśi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryś m., rysica ż., rysiątko n.

Wiktionary


rysia

drapieżny ssak z rodziny kotów żyjący w Europie i południowej Azji, spotykany w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Ryszarda

forma rzeczownika.

 (2.1) D. B. lp. od: Rysio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nosi je na szyi zawieszone na specjalnej, podarowanej przez prababcię Rysię jedwabnej wstążeczce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Ryszarda ż., Ryś mos./mzw./mrz., Rysiu mos., Rysiek mos., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary


rysica

samica rysia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. samica rysia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młode wdrapało się na rysicę i zaczęło skubać jej ucho.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysię n., rysiątko n.

:: zdrobn. rysiczka ż.

:: fm. ryś m.

 przym. rysi

 przysł. rysio

Wiktionary


rysiek

zdrobnienie od: Ryszard (imię męskie); Ryś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Ryszard

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pojadę z Ryśkiem do sklepu.

 (1.1) Ryśkowi nie zależało na tej ofercie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszarda ż., Rychu mos., Rysia ż., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos., Ryśkowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rysio

Wiktionary


rysień

śpiesznik rysień - pająk z rodziny śpiesznikowatych


SJP.pl


rysik

wkład do ołówka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pręcik stanowiący wkład do ołówka lub kredki

 (1.2) inform. narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;

 (1.3) techn. narzędzie traserskie w postaci cienkiego stalowego pręta, służące do wykreślania linii i punktów na powierzchni trasowanych przedmiotów

 (1.4) hist. przyrząd z łupku o kształcie ołówka, używany dawniej do pisania na tabliczkach łupkowych

Wiktionary

Rysik (ang. "stylus pen") – narzędzie graficzne, kształtem przypominające długopis. Zastępuje myszkę i umożliwia łatwą edycję plików graficznych w urządzeniach wyposażonych w ekran dotykowy. Dawniej używany w tabletach graficznych, a następnie w tabletach zintegrowanych z komputerem PC. Jednym z pierwszych był Lenovo X41 Tablet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie narysowałem na lekcji przekroju żaby, bo złamał mi się rysik.

 (1.2) Niektóre tablety obsługuje się palcem, a inne rysikiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysownica ż., rysowanie n., rysunek m., rysa ż., rys m., rysownik m., rysowniczka ż.

 czas. rysować ndk.

 przym. rysunkowy, rysikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grafit, wkład ołówkowy

 (1.4) rylec

Wiktionary


rysikowy

→ rysik


SJP.pl

Patrz:

rysik

rysiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rysi lub z nią związany


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rysiny – osada leśna wsi Borsk w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Karsin
  • Rysiny – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Kłodawa
  • Rysiny – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kramsk
  • Rysiny-Kolonia

Wikipedia


rysio

związany z rysiem, zrobiony z futra rysia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m. zdrobn. Ryszard

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysio był Świętym Mikołajem na przedszkolnej zabawie mikołajkowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard m., Rysiek m., Rysiu m., Ryś m., Rychu m., Rysia ż., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

 przym. Ryszardowy, Ryśkowy, Rysiowy

Wiktionary


rysiowice

Rysiowice – osada w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Otmuchów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

W 2012 r. miejscowość stała się sołectwem.

Wikipedia


rysiowie

Rysio z małżonką


SJP.pl


rysiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rysia lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Rysia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysiowy rowerek stoi na werandzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rysio mos., Rysiu mos., Rychu mos., Rysiek mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ryśkowy

Wiktionary


rysiu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gwara. imię|polski|m. zdrobn. od: Ryszard

forma rzeczownika.

 (2.1) W. lp. od: Rysio i Rysia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysiu był świętym mikołajem na przedszkolnym przyjęciu mikołajkowym.

 (1.1) Jacku, nie wiesz, jakie ma wzięcie Rysiu u pań.

 (2.1) Cześć Rysiu! Jak się masz?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Rysio mos., Rysiek mos., Rychu mos., Rysia ż., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos. lm., Ryśkowie mos. lm.

 przym. Rysiowy

Wiktionary


rysią

przestarzałe: kłusem (biec rysią - biec kłusem)


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) daw. jeźdz. kłusem

 (1.2) daw. chyżo

forma przymiotnika.

 (2.1) ż. B. lp. rysi

 (2.2) ż. N. lp. rysi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pojechali rysią ku odległym wzgórzom.

 (1.2) Gdy spostrzegł go, puścił się do niego rysią.

 (2.1) Widzę rysią twarz.

 (2.2) Idę z rysią twarzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨɕiɔ̃w̃, AS: ryśiõũ̯

Wiktionary


rysiątko

młode rysia; rysię


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. od: rysię (młody ryś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Samica położyła się, a rysiątka zaraz skupiły się przy matce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryś mzw., rysica ż.

 przym. rysi

Wiktionary


rysię

młode rysia; rysiątko


SJP.pl


ryska

mała rysa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. rysa

forma przymiotnika.

 (2.1) ż. lp. → zob. ryski.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyglądając się z bliska, zauważyłem ryskę na powierzchni politury.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨska, AS: ryska

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować

 rzecz. rysa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skaza, zadrapanko

Wiktionary


ryski

przymiotnik od: Ryga


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od ryska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨsʲci, AS: rysʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryga ż., ryżanka ż., ryżanin mos.

Wiktionary


rysopis

opis wyglądu człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsɔpʲis, AS: rysopʹis

Wiktionary


rysopisowy

→ rysopis


SJP.pl

Patrz:

rysopis

rysowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rysować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨsɔˈvãɲɛ, AS: rysovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować ndk.

 rzecz. rysownica ż., rysowniczka ż., rysownik mos., rysik mrz., rysa ż.

Wiktionary


rysować

czasownik przechodni niedokonany (dk. narysować)

 (1.1) tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (2.1) opisywać coś obrazowo, w plastyczny sposób

czasownik przechodni niedokonany (dk. porysować / zarysować)

 (3.1) robić rysy na jakiejś twardej powierzchni

czasownik zwrotny niedokonany rysować się (dk. brak)

 (4.1) o sposobie rysowania: przedstawiać, obrazować

 (4.2) stawać się widocznym

 (4.3) o zjawiskach abstrakcyjnych: uwidaczniać się

 (4.4) ujawniać kierunek rozwoju wypadków

czasownik zwrotny niedokonany rysować się (dk. porysować się / zarysować się)

 (5.1) o gładkich przedmiotach: pokrywać się rysami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzisiaj przedszkolaki rysują kredkami swoje zwierzątka.

 (2.1) Ideolodzy socjalizmu rysowali przed nami wizję szczęśliwego społeczeństwa równych ludzi.

 (3.1) Tylko stalą narzędziową możesz rysować szkło.

 (4.1) Na rysunkach wykonawczych nity rysuje się bez uproszczeń.

 (4.2) W świetle brzasku poczęły rysować się powoli kontury drzew.

 (4.3) Tylko w chwili przebudzenia sen rysuje się nam wyraźnie.

 (4.4) Myślę, że z tak dobrym wykształceniem rysuje się przed tobą świetlana przyszłość.

 (4.4) Na Bliskim Wschodzie rysuje się nowy konflikt zbrojny.

 (5.1) Wyświetlacz komórki noszonej w plecaku może rysować się o twarde przedmioty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsɔvat͡ɕ, AS: rysovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obrys mrz., obrysowanie n., porysowanie n., przerysowanie n., rys mrz., rysa ż., Rysy lm nm., rysik mrz., ryska ż., rysowanie n., rysowanka ż., rysownica ż., rysownictwo n., rysowniczka ż., rysownik mos., rysunek mrz., rysunki lm nm., zarys mrz., zarysowanie n.

 czas. dorysować dk., narysować dk., obrysować dk., odrysować dk., porysować dk., przerysować dk., rozrysować dk., wrysować dk., wyrysować dk., zarysować dk., zrysować dk.

 przym. dorysowany, narysowany, nienarysowany, nieobrysowany, nieporysowany, nieprzerysowany, nierozrysowany, nierysowalny, nierysowany, nierysujący, niezarysowany, obrysowany, obrysowujący, porysowany, przerysowany, przerysowujący, rozrysować, rysowany, rysowniczy, rysujący, rysunkowy, wrysowany, wyrysowany, wrysowujący, zarysowany, zarysowujący, zrysowany

 skr. rys.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkicować, kreślić; skr. rys.

 (2.1) kreślić

 (3.1) szorować, drapać

 (4.2) uwidaczniać się

 (5.1) zmatowić się, podrapać się

Wiktionary


rysownia

pracownia kreślarska; kreślarnia


SJP.pl


rysownica

gładka, prostokątna deska, na której rozpina się papier przed rysowaniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. gładka deska w kształcie prostokąta, na której rozpina się kartkę papieru w celu łatwiejszego rysowania, kreślenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do późnej nocy siedział pochylony nad rysownicą i kreślił w ostrym, niebieskim świetle mocnej żarówki. Wykańczał projekt, który pojutrze musiał złożyć u profesora.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysunek mrz., rysownictwo n., rysowanie n., rys mrz., rysik mrz., rysuneczek mrz., rysownik mos. rysowniczka ż.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., zarysowywać ndk., odrysować dk., odrysowywać ndk., przerysować dk., przerysowywać ndk.

 przym. rysunkowy, rysowniczy

 przysł. rysunkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deska kreślarska; daw. rajzbret

Wiktionary


rysownictwo

sztuka rysowania


SJP.pl


rysowniczka

artystka posługująca się techniką rysowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨsɔvʲˈɲit͡ʃka, AS: rysovʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysunek m., rysownictwo n., rysowanie n., rysownica ż.

:: fm. rysownik m.

 czas. rysować, narysować, zarysować, zarysowywać, odrysować, odrysowywać, przerysować, przerysowywać

 przym. rysunkowy, rysowniczy

Wiktionary


rysownik

artysta posługujący się techniką rysowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsɔvʲɲik, AS: rysovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysunek m., rysownictwo n., rysowanie n., rysownica ż., rys m., rysik m., rysuneczek m.

:: fm. rysowniczka ż.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., zarysowywać ndk., odrysować dk., odrysowywać ndk., przerysować dk., przerysowywać ndk.

 przym. rysunkowy, rysowniczy

 przysł. rysunkowo

Wiktionary


rysuneczek

zdrobnienie od: rysunek


SJP.pl


rysunek

1. to, co jest narysowane; ilustracja, rycina;
2. zarys, kontur czegoś;
3. lekcja rysowania;
4. dziedzina sztuki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) to, co zostało narysowane;

 (1.2) książk. kontur, kształt czegoś

 (1.3) szt. eduk. archit. dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp.

 (1.4) zob. rysunki.

Wiktionary

Rysunek – kompozycja linii wykonana na płaszczyźnie, polegająca na nanoszeniu na powierzchnię walorów wizualnych przy użyciu odpowiednich narzędzi. Także dział sztuk plastycznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na biurku leżały rysunki Maćka ze szkicami pejzażu.

 (1.3) Moja siostra za trzecim razem dostała się na wymarzony rysunek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsũnɛk, AS: rysũnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rys mrz., rysik mrz., rysownik mos., rysowniczka ż., rysunki lm nm.

:: zdrobn. rysuneczek mrz.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk.

 przym. rysunkowy

 przysł. rysunkowo

 skr. rys.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. rys.

Wiktionary


rysunki

1. to, co jest narysowane; ilustracja, rycina;
2. zarys, kontur czegoś;
3. lekcja rysowania;
4. dziedzina sztuki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) przest. lekcja plastykaastyki w szkole

forma rzeczownika.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: rysunek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Synu, podobno dostałeś wczoraj dwóję z rysunków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsũnʲci, AS: rysũnʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować

 rzecz. rysunek mrz.

Wiktionary


rysunkowy

→ rysunek


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący rysunku, opierający się na rysunku

Wiktionary

Patrz:

rysunek

Przykłady

 (1.1) Zachowuje się jak facet z amerykańskich dowcipów rysunkowych, uwalony na kanapie, przed telewizorem, z puszką piwa w ręku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨsũŋˈkɔvɨ, AS: rysũŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysownica ż., rysunek m., rysuneczek m., rysowniczka ż., rysownik mos., rysa ż., rysik mrz.

 czas. rysować

 przysł. rysunkowo

Wiktionary


rysy

1. draśnięcie, zadrapanie;
2. pęknięcie, szczelina;
3. jedna z właściwości minerału rozpoznawana po kolorze pyłu powstałego po sproszkowaniu tego minerału


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. najwyższy szczyt Polski;

Wiktionary

Rysy ( Meeraugspitze, Rysy, Tengerszem-csúcs) – góra zlokalizowana na granicy polsko-słowackiej, w Tatrach Wysokich (jednej z części Tatr). Ma trzy wierzchołki, z których najwyższy jest środkowy (2501 m n.p.m.), znajdujący się w całości na terytorium Słowacji. Wierzchołek północno-zachodni, przez który biegnie granica, stanowi najwyżej położony punkt Polski (według większości najbardziej wiarygodnych źródeł 2499 m – więcej informacji w sekcji „Topografia”) i należy do Korony Europy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku postanowiliśmy wejść na Rysy.

 (1.1) O, a na tym zdjęciu jest nasz synek z Rysami w tle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨsɨ, AS: rysy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysa ż.

 czas. rysować ndk.

Wiktionary


rysz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Albin Rysz (1930-1993), polski lekarz
  • Anthony Rysz (1924-2015), amerykański duchowny
  • Gerard Rysz (1892-1978), polski kapucyn
  • Jacek Rysz (1961-), polski lekarz
  • Tomasz Rysz (1976-), polski hokeista

Wikipedia


ryszard

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Ryszarda

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryszard co roku był świętym mikołajem na szkolnej zabawie mikołajkowej.

 (1.1) Ryszardzie, ależ z ciebie ranny ptaszek, ale czy śniadanko przygotowałeś?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨʃart, AS: ryšart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszardowa ż., Ryszardówna ż., Ryszardostwo lm m., Ryśkowa ż., Rysia ż.

:: zdrobn. Rysio m., Ryś m., Rysiek m.

:: fż. Ryszarda ż.

 przym. Ryszardowy

Wiktionary


ryszarda

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od: Ryszard

Wiktionary

Ryszarda – żeński odpowiednik imienia Ryszard pochodzenia germańskiego.

W styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4026 kobiet o imieniu Ryszarda nadanym jako imię pierwsze.

Ryszarda imieniny obchodzi 18 września, jako wspomnienie św. Ryszardy Szwabskiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciotka Ryszarda często mawiała: cierp ciało, skoroś chciało.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rysiek m., Rychu m.

:: zdrobn. Rysia ż., Ryśka ż.

:: fm. Ryszard m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rysia, Ryśka

Wiktionary


ryszardostwo

Ryszard z małżonką; Ryszardowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) Ryszard z małżonką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardowie mos., Ryśkowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary


ryszardowie

Ryszard z małżonką; Ryszardostwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) Ryszard z małżonką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryśkowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary


ryszardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ryszarda lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Ryszarda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryszardowa impala ma założoną blokadę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Rychu mos., Rysio mos., Rysiek mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary


ryszardziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ryszardy lub z nią związany


SJP.pl


ryszewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Rogowo
  • Ryszewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Pyrzyce
  • Ryszewo – zlikwidowany przystanek kolejowy w Ryszewie w województwie zachodniopomorskim

Wikipedia


ryszewski

nazwisko


SJP.pl


ryszi

tytuł hinduistyczny w okresie wedyzmu; riszi


SJP.pl

Ryszi ( ऋषि, trl. ṛṣi, rishi) – tytuł

hinduistyczny. W okresie wedyzmu przysługiwał kapłanom – autorom hymnów wedyjskich i niektórym bogom (np. Agniemu).

Natomiast w okresie Brahmanów i Upaniszad ryszi postrzegani byli jako klasa istot wyraźnie odrębna od bogów (dewa), przodków (pitry), ludzi i zwierząt. Ich liczebność nie jest ściśle określona, niektóre źródła podają listę nawet 48 tysięcy imion ryszich.

Wikipedia


ryszka

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryszka – leśniczówka w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Osie.
  • Ryszka – rzeka, prawy dopływ Wdy
  • Ryszka – polskie nazwisko
  • Adolf Ryszka (ur. 5 lutego 1935, zm. 28 kwietnia 1995) – polski rzeźbiarz, pedagog.
  • Andrzej Ryszka (ur. 2 lutego 1959) – polski perkusista
  • Czesław Ryszka (ur. 3 lipca 1946) – dziennikarz i pisarz katolicki, poseł, senator
  • Franciszek Ryszka (ur. 4 sierpnia 1924, zm. 31 marca 1998) – polski prawnik, historyk, politolog
  • Józef Ryszka (ur. 18 grudnia 1893, zm. 14 listopada 1970) – działacz niepodległościowy, ziemianin, senator IV i poseł na Sejm V kadencji w II RP
  • Józef Ryszka (ur. 14 lutego 1920, zm. 17 listopada 1943) – poeta, działacz podziemia podczas okupacji niemieckiej
  • Mirosław Ryszka (ur. 26 stycznia 1960) – polski międzynarodowy sędzia piłkarski

Wikipedia


ryszkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Marcin Ryszkiewicz – polski geolog, ewolucjonista i popularyzator nauki
  • Józef Ryszkiewicz (ojciec) – polski artysta malarz
  • Józef Ryszkiewicz (syn) – polski malarz batalista i oficer
  • Władysław Ryszkiewicz – polski pilot wojskowy

Wikipedia


ryszkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Janusz Ryszkowski – polski poeta i dziennikarz
  • Maciej Ryszkowski – polski lekkoatleta
  • Michał Ryszkowski – polski urzędnik, poseł na Sejm
  • Paweł Ryszkowski – polski urzędnik, poseł na Sejm
  • Stanisław Ryszkowski – polski urzędnik
  • Wojciech Ryszkowski – polski specjalista nauk o kulturze fizycznej

Wikipedia


ryt

1. rysunek wgłębny wykonany za pomocą jakiegokolwiek rylca w twardym materiale
2. sposób wykonywania czynności liturgicznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kult. antrop. ustalony obrządek

 (1.2) rel. jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;

 (1.3) hist. rodzaj system wtajemniczeń w wolnomularstwie

 (1.4) szt. wycinanie lub rysowanie za pomocą ostrych narzędzi

 (1.5) szt. rysunek wyryty w twardym materiale

 (1.6) szt. rycina

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ryt – obrządek liturgiczny
  • ryt – system wtajemniczeń w wolnomularstwie (np. Ryt Szkocki Dawny i Uznany, Ryt Francuski Nowoczesny)
  • ryt – rysunek wykonany w twardym materiale za pomocą rylca (grawerstwo)
  • Ryt – Stowarzyszenie Polskich Artystów Grafików „Ryt”
  • Ryt – wieś w Bułgarii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Indianie z Dakoty mieli swoje określone ryty i obrzędy.

 (1.2) Mówi się o liturgicznych rytach toledańskim czy izydoriańskim.

 (1.6) Artysta zaprezentował swoje najnowsze ryty przedstawiające architekturę Cieszyna.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3) rzecz. rytuał m., rytualizacja ż., rytualizm m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

 (1.1-3) czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

 (1.1-3) przym. rytualny

 (1.1-3) przysł. rytualnie

 (1.4-5) rzecz. rycina ż., rytownik mos., rytownictwo n., rytowanie n.

 (1.4-6) czas. ryć ndk., wyryć dk.

 (1.4-6) przym. wyryty

Wiktionary


ryta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryta, Rita – imię żeńskie
  • Ryta – porządek, prawo religijne hinduizmu
  • Ryta – potok, dopływ Wieprzówki
  • Ryta – rzeka na Białorusi, lewostronny dopływ Muchawca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Odwiedziliśmy sanktuarium świętej Ryty w lipcu zeszłego roku.

Wiktionary


rytel

chrząszcz z rodziny drwionkowatych


SJP.pl

Ry

Wikipedia


rytelski

1. → Rytel (wieś);
2. dekanat rytelski - jeden z trzydziestu dekanatów w rzymskokatolickiej diecezji pelplińskiej; dekanat Rytel


SJP.pl


ryterski

przymiotnik od: Rytro (miejscowość wypoczynkowa nad Popradem)


SJP.pl


rytka

nazwisko


SJP.pl

Rytka (do 1945 niem. "Riether Mühle") – dawna, nieistniejąca dziś osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim w gminie Nowe Warpno, położona w lasach Puszczy Wkrzańskiej na południe od Jeziora Nowowarpieńskiego nad rzeką Myśliborką, włączona w granice Nowego Warpna. Osada usytuowana na granicy polsko-niemieckiej.

Wikipedia


rytlewski

nazwisko


SJP.pl


rytm

1. regularne powtarzanie się czegoś w jednakowych odstępach;
2. ustalona kolejność zdarzeń, zjawisk lub procesów;
3. w literaturze: zauważalna powtarzalność elementów składniowych;
4. w muzyce: czynnik regulujący czas trwania dźwięków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;

 (1.2) określony porządek powtarzający się okresowo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rytm biologiczny
  • rytm dobowy
  • rytm parasystoliczny
  • rytm zatokowy
  • rytm
  • rytm and blues
  • Oficyna Wydawnicza „Rytm”
  • Stowarzyszenie Artystów Polskich „Rytm”
  • Rytm (rzeźba)
  • Rytm Ziemi (album muzyczny)
  • Rytm – przystanek kolejowy w rejonie rzeczyckim, w obwodzie homelskim, na Białorusi
  • Zespół Filmowy Rytm - producent polskich filmów fabularnych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mojej piosence brakuje rytmu, mógłbyś spojrzeć?

 (1.2) Każdy mój dzień musi mieć określony rytm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨtm̥, AS: rytm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytmiarz mos., rytmiczka ż., rytmiczność ż., rytmik mos., rytmika ż., rytmizacja ż., rytmodziejstwo n., rytmoid mrz., rytmoidyczność ż., rytmizowanie n.

 czas. rytmizować

 przym. antyarytmiczny, arytmiczny, rytmiczny, rytmoidyczny, rytmotwórczy

 przysł. arytmicznie, rytmicznie

Wiktionary


rytmiczka

kobieta zajmująca się rytmiką, kształceniem poczucia rytmu poprzez ćwiczenia ruchowe


SJP.pl


rytmicznie

przysłówek

 (1.1) w sposób rytmiczny, zgodnie z rytmem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Inspektor siedział, rytmicznie uderzając w blat palcami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż.

 przym. rytmiczny

Wiktionary


rytmiczniej

stopień wyższy od przysłówka: rytmicznie


SJP.pl


rytmiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rytmiczny


SJP.pl


rytmiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co rytmiczne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytm m., rytmika ż., rytmik m., rytmiarz m., rytmizacja ż., rytmizowanie n.

 czas. rytmizować ndk.

 przym. rytmiczny

 przysł. rytmicznie

Wiktionary


rytmiczny

miarowy, powtarzający się, utrzymany w rytmie


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo

 (1.2) utrzymany w rytmie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rytmizować, zrytmizować

 rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż., rytmika ż., rytmizacja ż., rytmoid mrz.

 przym. rytmoidyczny

 przysł. rytmicznie

Wiktionary


rytmik

osoba zajmująca się rytmiką, kształceniem poczucia rytmu poprzez ćwiczenia ruchowe


SJP.pl


rytmika

1. ćwiczenia ruchowe w rytm czegoś, zwykle muzyki
2. regularne powtarzanie się czegoś; rytmiczność
3. ogół zjawisk powiązanych z rytmem w muzyce i literaturze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ogół zjawisk rytmicznych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rytmika jako system umuzykalniający
  • Rytmika jako całokształt przebiegu rytmicznego
  • Rytmika – Dziecięcy Zespół Rytmiki i Tańca Rytmika działający w Czeskim Cieszynie przy Polskim Związku Kulturalno-Oświatowym

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż.

 przym. rytmiczny

Wiktionary


rytmizacja

stosowanie rytmu w utworze literackim lub muzycznym


SJP.pl


rytmizować

1. stosować rytm w utworze literackim lub muzycznym
2. rytmizować się - stawać się coraz bardziej rytmicznym


SJP.pl


rytmotwórczy

tworzący rytm wiersza


SJP.pl


rytmowy

→ rytm (rzadko); rytmiczny


SJP.pl


rytmy

potocznie o tanecznej, rytmicznej muzyce


SJP.pl


ryton

greckie naczynie gliniane lub metalowe w kształcie rogu, którego dolna część ozdobiona jest ornamentem w kształcie głowy zwierzęcej lub ludzkiej


SJP.pl

Ry

Wikipedia


rytornel

dawniej: ritornel, ritornello;
1. siedemnastowieczny taniec francuski odznaczający się się szybkim tempem i trójdzielnym metrum;
2. muzyka do tego tańca;
3. we wczesnych operach XVII wieku: ustęp instrumentalny o charakterze interludium, poprzedzający arię lub następujący po niej;
4. włoska forma poetycka, składająca się z trzywersowych strof, w których rymuje się wers pierwszy z trzecim;
5. w piętnastowiecznym madrygale: ostatnie dwa wersy zwrotki;
6. instrumentalny refren w pieśni zwrotkowej zwanej arią, wykonywany po każdej zwrotce, popularny w Niemczech w XVII wieku


SJP.pl


rytować

1. wycinać rysunek na płycie graficznej, z której robi się odbitki; ryć;
2. grawerować


SJP.pl


rytownictwo

dziedzina grafiki, technika robienia odbitek z wyrytego na metalu lub drewnie rysunku


SJP.pl


rytowniczka

→ rytownik


SJP.pl

Patrz:

rytownik

rytownik

artysta posługujący się techniką rytownictwa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rytownik – osoba zajmująca się rytownictwem
  • rytownik (Pityogenes) – rodzaj chrząszczy z rodziny kornikowatych

Wikipedia


rytro

wieś w Polsce


SJP.pl

Rytro – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Rytro.

Wieś królewska "Rytter", położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego, należała do tenuty barcickiej.

W miejscowości jest stacja kolejowa Rytro.

Wikipedia


rytter

nazwisko


SJP.pl


rytualista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. zwolennik kościelnego rytualizmu

 (1.2) ktoś, kto zajmuje się przeprowadzaniem rytuałów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytuał m., ryt m., rytualizm m.

:: fż. rytualistka ż.

 przym. rytualny, rytualistyczny, rytowy

 przysł. rytualnie

Wiktionary


rytualistka

→ rytualista


SJP.pl

Patrz:

rytualista

rytualistyczny

→ rytualizm


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rytualizmem, dotyczący rytualizmu

Wiktionary

Patrz:

rytualizm

Powiązane:

 rzecz. rytualizm m., rytuał m., ryt m., rytualista m., rytualistka ż.

 przym. rytualny, rytowy

 przysł. rytualnie

Wiktionary


rytualizacja

1. przekształcenie czegoś w sekwencję powtarzalnych, zwyczajowych, symbolicznych czynności; nadanie czemuś cech rytuału;
2. ewolucyjny proces prowadzący do powstawania dziedzicznych, charakterystycznych gatunkowo wzorców zachowań, zwłaszcza sygnałowych


SJP.pl


rytualizm

rzadko: ścisłe przestrzeganie rytuału


SJP.pl

Rytualizm – kurczowe trzymanie się pewnych tradycyjnych sposobów postępowania w obrębie grupy społecznej lub społeczeństwa, gorliwe przestrzeganie norm, przy zupełnym abstrahowaniu od celów, do realizacji których dąży dana grupa czy społeczeństwo. Ignorowanie wartości uznanych w społeczeństwie lub grupie społecznej. Rytualizm jest jedną z wyróżnionych przez Roberta K. Mertona dewiacji społecznych.

Wikipedia


rytualnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rytualny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨtuˈwalʲɲɛ, AS: rytuu̯alʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytualista mos., ryt mrz., rytuał

 przym. rytualny, rytualistyczny

Wiktionary


rytualność

→ rytualny


SJP.pl

Patrz:

rytualny

rytualny

→ rytuał; rytuałowy (przestarzałe)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rytuałem, dotyczący rytuału

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Minister podał też, że szacunkowa wartość sprzedaży mięsa z uboju rytualnego to 1,2-1,5 mld zł, czyli – jak mówił – to znacząca produkcja.

 (1.1) W 1736 o popełnienie mordu rytualnego zostali posądzeni starozakonni z Poznania.

 (1.1) Picie rakii ma na Bałkanach często znaczenie rytualne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨtuˈwalnɨ, AS: rytuu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryt mrz., rytuał mrz., rytualizm mrz., rytualista mos.

 przym. birytualny, rytualistyczny

 przysł. rytualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzędowy

Wiktionary


rytuał

1. ustalony sposób postępowania, wykonywania czynności podczas obrzędów religijnych czy magicznych, uroczystości itp.
2. zespół czynności, które przez swoją powtarzalność tworzą zwyczaj


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) antrop. zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

 (1.2) przen. pot. powtarzane regularnie czynności

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści dwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈtuwaw, AS: rytuu̯au̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytualista mos., rytualizacja ż., rytualizm m., ryt m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

 czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

 przym. rytualny, birytualny, rytualistyczny

 przysł. rytualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ceremoniał, obrządek, obrzęd

Wiktionary


rytuałowy

→ rytuał


SJP.pl

Patrz:

rytuał

rytuksymab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. lek immunologiczny (immunosupresyjny i przeciwnowotworowy) do terapii niektórych chłoniaków, białaczek i chorób autoimmunizacyjnych; przeciwciało monoklonalne będące chimerą ludzko-mysią

Wiktionary

Rytuksymab (INN: "rituximab", ATC L01X C02) – lek przeciwnowotworowy i immunosupresyjny. Jest to ludzko-mysie chimeryczne przeciwciało monoklonalne anty-CD20, produkowane metodą inżynierii genetycznej w hodowli zawiesiny komórek jajnika chomika chińskiego. Rytuksymab jest stosowany w leczeniu chłoniaków nieziarniczych (NHL), przewlekłej białaczki limfocytowej (CLL) i reumatoidalnego zapalenia stawów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podczas pierwszego wlewu rytuksymabu u większości chorych widuje się objawy niepożądane, które zanikają przy kolejnych takich kroplówkach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa handlowa: MabThera

Wiktionary


rytwianianin

mieszkaniec Rytwian (wsi w Polsce)


SJP.pl


rytwianianka

mieszkanka Rytwian (wsi w Polsce)


SJP.pl


rytwiany

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie świętokrzyskim;

 (1.2) geogr. adm. gmina wiejska w Polsce z siedzibą w Rytwianach (1.1);

Wiktionary

Rytwiany – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Rytwiany. Ma status sołectwa.

Położona nad rzeką Czarną Staszowską, 5 km na południowy wschód od Staszowa. Siedziba władz gminy Rytwiany.

Przez wieś przechodzi zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Rytwianach mieszkam od urodzenia, ale chcę stąd wyjechać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytwianin m., rytwianka ż.

Wiktionary


rytwiański

przymiotnik od: Rytwiany


SJP.pl


rytwiński

nazwisko


SJP.pl


rywal

1. przeciwnik w pojedynku,
2. mężczyzna walczący z kimś o względy kobiety


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która konkuruje w czymś

 (1.2) daw. mąż siostry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opracujcie taktykę tak, by rywali od razu wpuścić w maliny.

 (1.1) Skład biało-czerwonych zdecydowanie odbiegał od optymalnego, natomiast rywale do Chicago przyjechali w najmocniejszym zestawieniu, z kadrą naszpikowaną medalistami ostatnich mistrzostw świata i igrzysk olimpijskich w Rio de Janeiro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rywalizacja ż., rywalizowanie n.

:: fż. rywalka ż.

 czas. rywalizować ndk.

 przym. rywalizacyjny

 przysł. rywalizacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adwersarz, konkurent, oponent, przeciwnik, wróg, współzawodnik

 (1.2) szwagier

Wiktionary


rywalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie

 (1.2) sport. zawody, zmagania sportowe, rozgrywka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siła, rywalizacja i fizyczna odwaga normalnych, przyzwoitych mężczyzn jest odpowiedzialna za większość tego, co w świecie jest słuszne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja, AS: ryvalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rywal m., rywalka ż., rywalizowanie n.

 czas. rywalizować ndk.

 przym. rywalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgrywka

 (1.2) konkurencja, rozgrywka

Wiktionary


rywalizacyjny

dotyczący rywalizacji


SJP.pl


rywalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ubieganie się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rywalizować

 rzecz. rywalizacja ż., rywal m., rywalka ż.

Wiktionary


rywalizować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

 (1.2) przen. o dwóch osobach lub rzeczach itp.: być na mniej więcej jednakowym poziomie, nie pozwalając na stwierdzenie, która z nich jest lepsza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O palmę pierwszeństwa rywalizowały piosenki w wykonaniu Krystyny Prońko, Krzysztofa Krawczyka, Bogusława Meca, Zbigniewa Wodeckiego i…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rywalizacja ż., rywalizowanie n., rywal m., rywalka ż.

 przym. rywalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konkurować, stawać w szranki

Wiktionary


rywalka

kobieta współzawodnicząca z kimś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: rywal

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈvalka, AS: ryvalka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. rywal.

Wiktionary


rywanol

nazwa handlowa leku przeciwbakteryjnego i antyseptycznego, zawierającego etakrydynę; Rivanol


SJP.pl


rywaroksaban

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. doustny lek przeciwkrzepliwy, bezpośredni inhibitor czynnika Xa

Wiktionary

Rywaroksaban ( rivaroxabanum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy, bezpośredni i odwracalny inhibitor czynnika Xa, stosowany w zapobieganiu zakrzepom u pacjentów z grup wysokiego ryzyka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A czy stosowanie rywaroksabanu przez starszych ludzi jest raczej bezpieczne?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa handlowa: Xarelto

Wiktionary


rywałd

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rywałd – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Radzyń Chełmiński
  • Rywałd – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Starogard Gdański
  • Rywałd – gromada w powiecie starogardzkim
  • Rywałd – gromada w powiecie wąbrzeskim

Wikipedia


rywin

nazwisko


SJP.pl


rywka

imię żeńskie


SJP.pl


rywuła

gatunek wina włoskiego


SJP.pl


ryza

1. jednostka ilości arkuszy papieru, równa zwykle 500 sztukom;
2. w leśnictwie: urządzenie służące do spuszczania drewna w terenie górskim, składające się z rynny ziemnej lub drewnianego koryta; ślizg;
3. dawniej: karność, rygor


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poligr. miar. ilość papieru równa zwykle 500 arkuszom;

 (1.2) leśn. techn. przenośnik (np. w postaci rynny wyżłobionej w ziemi) służący do transportowania drewna ze stoków górskich

 (1.3) daw. jednorazowy spław flisacki

 (1.4) zob. ryzy.

Wiktionary

Ryza (od niem. "Ries") – tradycyjna jednostka liczby arkuszy papieru. Początkowo liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego. Obecnie równa jest 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g. Opakowania papierów z większą gramaturą mają mniejszą liczbę arkuszy (np. 125 arkuszy dla gramatury 350g).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryza papieru, którą wręczył mi gość, zaskoczyła mnie bardziej, niż jego zdziwił widok mojego ciała sauté. Mimo to wzięłam pakunek w ręce, a on poklepał mnie po pośladkach i mruknął: – Takie dupsko to rozumiem!

 (1.3) Umowę o spław podpisywał z kupcem lub jego faktorem retman, on też dobierał zespół flisacki na tzw. ryzę lub rajzę, czyli jednorazowy spław.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨza, AS: ryza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rajza

Wiktionary


ryzalit

występ w powierzchni ściany budynku od fundamentu po dach, pełni funkcję ozdobną i poszerza wnętrze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. fragment budynku wysunięty z lica elewacji na całej jego wysokości, od fundamentu po dach;

Wiktionary

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku od kilkudziesięciu centymetrów do kilkakrotności tej wielkości, jednak mniejszy niż wielkość bocznego skrzydła budowli. Zastosowanie jednego lub kilku ryzalitów dzieli fasadę na 3, 5 lub więcej części. Jego funkcją jest przełamanie monotonii, dlatego część cofnięta względem ryzalitu nie powinna mieć szerokości porównywalnej z ryzalitem. Prowadzony jest od fundamentów po dach (przez wszystkie kondygnacje budynku) i stanowiący organiczną część lica.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fasadę ozdabiają dwa ryzality zwieńczone trójkątnymi szczytami.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ryzalitowy

Wiktionary


ryzoderma

jednowarstwowa skórka roślinna okrywająca tylko korzenie; epiblema


SJP.pl

Ry

Wikipedia


ryzofora

wiecznie zielone drzewo liściaste z rodziny korzeniarowatych, z obszarów tropikalnych, wypuszczające z pnia i gałęzi liczne korzenie podporowe i powietrzne, wchodzące w skład namorzynów, cenione m.in. ze względu na twarde drewno używane jako budulec i do obróbki stolarskiej; korzeniara, korzeniara namorzyniec, srożypląt


SJP.pl


ryzoid

cienki, nitkowaty wyrostek o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzany przez dolną część łodyżki rośliny i przytwierdzający ją do podłoża; chwytnik, rizoid


SJP.pl


ryzoidalny

mający wygląd korzeni


SJP.pl


ryzolitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. litofit wnikający w powierzchniową warstwę skały

Wiktionary


ryzomorf

twór w postaci długiego, rozgałęzionego sznura, przytwierdzający niektóre rodzaje grzybów do podłoża; sznur przetrwalny


SJP.pl


ryzomorfa

sznurowaty twór grzyba wyrastający z plektenchymy


SJP.pl


ryzopus

rodzaj grzybów pleśniowych


SJP.pl


ryzosfera

przykorzeniowa warstwa gleby, cechująca się bogatą florą grzybową i bakteryjną; rizosfera, sfera korzeniowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. ekol. przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

Wiktionary

Ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czynnikiem wabiącym mogą być gradientowo występujące zmiany w ryzosferze, powstałe wskutek czynności życiowych korzeni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mikoryzosfera ż.

 przym. ryzosferyczny, mikoryzosferyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strefa korzeniowa

Wiktionary


ryzować

rzeźbić; rytować


SJP.pl


ryzy

przestarzałe: karność, subordynacja, rygor, porządek; dziś tylko w wyrażeniach: "trzymać kogoś w ryzach", "wziąć kogoś w ryzy" - zmuszać kogoś do posłuszeństwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) daw. posłuszeństwo, subordynacja, obecnie tylko w zwrotach: trzymać w ryzach, wziąć w ryzy

Wiktionary


ryzyk-fizyk

potocznie: wykrzyknik używany w momencie podejmowania ryzyka; licząc na szczęście, ryzykując


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) pot. wykrzyknik wyrażający emocje związane z podejmowaniem trudnej decyzji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryzyk-fizyk, idę do szefa. Albo dostanę podwyżkę, albo wylecę z hukiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨk‿ˈfʲizɨk, AS: ryzyk‿fʹizyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) raz kozie śmierć

Wiktionary


ryzykancki

1. charakterystyczny dla osoby lubiącej ryzykować, np. ryzykancki charakter, pomysł; śmiały, brawurowy, ryzykowny;
2. będący ryzykantem, mający szczególną skłonność do ryzykowania, np. ryzykancki kierowca, akrobata; lekkomyślny, nieostrożny, nierozsądny


SJP.pl


ryzykancko

przysłówek

 (1.1) w sposób ryzykancki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n.

 czas. ryzykować

 przysł. ryzykownie

 przym. ryzykowny

Wiktionary


ryzykanctwo

skłonność do podejmowania ryzykownych przedsięwzięć, upodobanie do ryzykowania; brawura, chojractwo, bohaterszczyzna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) skłonność do podejmowania ryzykownych działań

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzykowność ż., ryzyko n., ryzykant mos., ryzykantka ż.

 czas. ryzykować

 przysł. ryzykownie

 przym. ryzykowny

Wiktionary


ryzykant

osoba podejmująca ryzyko, porywająca się na ryzykowne przedsięwzięcia; zuch, chojrak, bohater


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś lubiący podejmować ryzyko

Wiktionary

Ryzykant – amerykański film z 2005 roku w reżyserii Keoni Waxman.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨˈzɨkãnt, AS: ryzykãnt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ryzykować

 rzecz. ryzyko n., ryzykanctwo n., ryzykantka ż., ryzykowność ż., zaryzykowanie n.

 przym. ryzykowny

 przysł. ryzykownie

Wiktionary


ryzykantka

kobieta podejmująca ryzyko, porywająca się na ryzykowne przedsięwzięcia; bohaterka, chojraczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lubiąca podejmować ryzyko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkãntka, AS: ryzykãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaryzykowanie n., ryzykanctwo, ryzykant, ryzykowność, ryzyko

 przym. ryzykowny

 przysł. ryzykownie

 czas. ryzykować

Wiktionary


ryzyko

1. niebezpieczeństwo, że coś zdarzy się w inny od oczekiwanego sposób; "dobrze skalkulowana niepewność"
2. działanie związane z niebezpieczeństwem; także podejmowanie takich działań; ryzykowanie
3. w prawie: możliwość pojawienia się szkody


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

 (1.2) możliwość wystąpienia niekorzystnych zdarzeń lub efektów

 (1.3) praw. prawdopodobieństwo powstania szkody obciążające osobę poszkodowaną niezależnie od jej winy, jeśli umowa lub przepis prawny nie zobowiązały innej osoby do wyrównania szkody

Wiktionary

Ryzyko – prawdopodobieństwo wystąpienia konkretnego skutku w określonym czasie lub w określonej sytuacji.

Ryzyko jest pojęciem wieloznacznym, trudnym do zdefiniowania. W różnych dziedzinach nauk jest ono różnie interpretowane, dlatego zdaniem niektórych autorów stworzenie jednej uniwersalnej definicji jest niemożliwe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dieta roślinna jest pozytywnie skorelowana z niższym ryzykiem cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca, udaru i śmierci z jakiejkolwiek przyczyny.

 (1.2) Specjaliści od ochrony środowiska przestrzegają przed ryzykiem globalnego ocieplenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨzɨkɔ, AS: ryzyko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary


ryzykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|ryzykować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨkɔˈvãɲɛ, AS: ryzykovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ryzykować

 przym. ryzykowny

 rzecz. ryzyko n., zaryzykowanie n., ryzykowność ż.

 przysł. ryzykownie

Wiktionary


ryzykować

1. podejmować ryzyko, działać, licząc się z możliwością niekorzystnego, szkodliwego zakończenia;
2. ryzykować coś - narażać coś na niebezpieczeństwo, liczyć się ze stratą czegoś


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaryzykować)

 (1.1) podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia

 (1.2) narażać coś cennego na utratę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przechodząc pod drabiną ryzykuje się siedem lat nieszczęścia.

 (1.2) Ryzykowała życie, by uratować brata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkɔvat͡ɕ, AS: ryzykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykowność n., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odważyć się

Wiktionary


ryzykownie

przysłówek

 (1.1) w sposób ryzykowny, niebezpiecznie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaburzenia osobowości bywają trudne w diagnozie dla profesjonalisty – ryzykownie podejmować się takiego zadania, jeśli nie jest się przeszkolonym w tej dziedzinie. Ludzkie zachowania i motywacje są złożone, a etykietki – zwykle uproszczone i nietrafne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykancko

Wiktionary


ryzykowniej

stopień wyższy od przysłówka: ryzykownie


SJP.pl


ryzykowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ryzykowny


SJP.pl


ryzykowność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest ryzykowne; cecha tych, którzy są ryzykowni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n., ryzykanctwo n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykownie

Wiktionary


ryzykowny

wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu (np. ryzykowna gra, ryzykowny skok)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bywają interesy ryzykowne, ale dają szybki zysk i łatwe są do zwinięcia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkɔvnɨ, AS: ryzykovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykancki

 przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hazardowy, pokerowy

Wiktionary


ryć

1. robić doły w ziemi; kopać, rozkopywać, przekopywać, grzebać;
2. wyrzynać na płycie, kamieniu itp. ornamenty, rysunki, napisy; żłobić, rzeźbić;
3. potocznie:
a) uczyć się czegoś; kuć, zakuwać;
b) robić coś długo, mozolnie;
c) śmiać się; chichrać się, ryć się;
d) przeszukiwać, rewidować;
4. ryć się:
a) zagłębiać się, zagrzebywać się;
b) potocznie: śmiać się; chichrać się, ryć


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zryć)

 (1.1) kopać, robić doły w ziemi

 (1.2) wyrzynać coś w płycie, kamieniu, drewnie, metalu

 (1.3) środ. uczyć się

 (1.4) pot. działać szkodliwie, pogarszać stan

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (2.1) pot. donośnie się śmiać

 (2.2) pot. przeszukiwać coś dokładnie

 (2.3) pot. utrudniać komuś osiągnięcie czegoś, działać na czyjąś szkodę

czasownik zwrotny niedokonany ryć się (dk. zryć się)

 (3.1) ryć (2.2)

 (3.2) książk. poet. o emocjach: kryć, skrywać się

 (3.3) środ. uczyć się

 (3.4) pot. wpychać się, przepychać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kret ryje korytarze w ziemi.

 (1.4) Cóż, ale jeśli tylko dla mnie głupotą jest polecanie wzięcia narkotyków - i to tych najbardziej ryjących mózg - to proszę bardzo - bierzcie.

 (2.1) Już od paru godzin ryjemy z tego, jak łatwo można wyzwolić tutaj nieludzkie energie i aktywności za pomocą jednej litery.

 (2.2) Dopiero by się zaczęła awantura, rycie w papierach, grzebanie w teczkach - wojna na górze w makulaturze.

 (2.3) Kto ryje pod szefem rządu?

 (3.1) Nieraz chciałoby się przypomnieć sobie, ale cóż za praca ryć się w tym morzu arkuszy, nie znając często ani daty, ani miesiąca, ani czasem roku.

 (3.2) Niepokój brzmiał w szeptach, czaił się w oczach, rył się w twarzach i szarpał sercami.

 (3.3) Tomek ostatnio nawet z domu nie wychodzi tylko się ryje przed egzaminem z matmy.

 (3.4) Zabieram głos w tej sprawie, co nie znaczy, że nieproszony ryję się "na trzeciego" (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨt͡ɕ, AS: ryć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycina ż., ryj m., ryjek m., ryjówka ż., rycie n., ryt mrz.

 czas. poryć, zryć, wyryć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) uczyć się, pot. wkuwać, pot. zakuwać

 (1.4) pot. przeryć, zryć

 (3.3) uczyć się, pot. wkuwać, pot. zakuwać

Wiktionary


ryłko

zdrobnienie od: ryło


SJP.pl

Ryłko – przedsiębiorstwo z Kalwarii Zebrzydowskiej produkujące obuwie.

Przedsiębiorstwo funkcjonuje od lat 50. XX wieku. Początkowo był to mały zakład rzemieślniczy, który wytwarzał buty metodą tradycyjną i był prowadzony jednoosobowo, przez właściciela. []

Wikipedia


ryło

potocznie: twarz; ryj, gęba, morda, pysk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) posp. obraź. twarz

 (1.2) lwów. twarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żal patrzeć na to pospolite ryło.

 (1.1) Jak panu dam w ryło, to pana rodzony Lenin nie pozna.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryj, gęba, morda, facjata, pysk

Wiktionary


ryńsk

Ryńsk – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie wąbrzeskim, w gminie Ryńsk.

Według Narodowego Spisu Powszechnego (2011) liczyła 746 mieszkańców. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Ryńsk.

Wikipedia


ryński

przymiotnik od: Ryn, Rynia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od Ryn

 (1.2) przym. od Rynia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. numizm. reński

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃j̃sʲci, AS: rỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryn mrz.

Wiktionary


ryńszczok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. numizm. reński

Wiktionary


ryś

drapieżny ssak z rodziny kotów żyjący w Europie i południowej Azji, spotykany w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

Wiktionary

Ryś ("Lynx") – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae). Dawniej zwany ostrowidzem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tych borach i bagniskach znajdował łatwy przytułek zwierz wszelkiego rodzaju, w najgłębszych mrokach leśnych żyła moc niezmierna turów brodatych, niedźwiedzi i dzikich świń, a obok nich liczna szara gawiedź wilków, rysiów, kun, stada sarn i kraśnych suhaków; w bagniskach i w łachach rzecznych bobry zakładały swoje żeremia, o których to bobrach chodziły wieści na Zaporożu, że są między nimi stuletnie starce, białe jak śnieg ze starości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨɕ, AS: ryś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryś m. ż.

:: fż. rysica ż.

 przym. rysi

Wiktionary


ryśka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: Ryszarda

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od: Rysiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Leszek Wawrów wspomniał, że jego ojciec Wicko w młodości bujnie kawalerował w Hadyńkowicach. Jego pierwsza miłość nazywała się Ryśka Kapustyńska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszarda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rysia

Wiktionary


ryśkowie

zdrobnienie od: Ryszard (imię męskie); Ryś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. Rysiek z małżonką

forma rzeczownika.

 (2.1) M., W. lm. od: Rysiek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary


ryśkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ryśka lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Ryśka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ktoś widział Ryśkowe pieluchy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rysiek mos., Rychu mos., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary


ryż

1. roślina zbożowa rosnąca na ciepłych obszarach wszystkich części świata, uprawiana w wielu gatunkach dla ziarna a także rosnąca dziko,
2. ziarno tej rośliny lub potrawy przyrządzane z tych ziaren


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. roślina zbożowa nazwa systematyczna|Oryza|L.|ref=tak., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;

 (1.2) hand. spoż. nasiona ryżu (1.1)

 (1.3) kulin. spoż. ugotowane nasiona ryżu (1.1)

Wiktionary

Ryż ("Oryza" L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący 25 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata, jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Bezmięsną paellę robi się z ryżu i mnóstwa zdrowych, kolorowych warzyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨʃ, AS: ryš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryżówka ż., ryżowiec m., Ryżówka ż., ryżowisko n.

 przym. ryżowy

Wiktionary


ryża

rodzaj ornamentu w stroju ludowym w kształcie zygzaka


SJP.pl


ryżanin

mieszkaniec Rygi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Rygi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈʒãɲĩn, AS: ryžãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryga ż.

:: fż. ryżanka ż.

 przym. ryski

Wiktionary


ryżanka

1. potocznie: zupa jarzynowa z ryżem;
2. nieduża ryba z rodziny kaczorkowatych, hodowana jako rybka akwariowa; ryżówka, medaka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Rygi

 (1.2) kulin. zupa z ryżu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈʒãnka, AS: ryžãnka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Ryga ż., ryżanin mos.

:: przym. ryski

 (1.2)

:: rzecz. ryż mrz.

:: przym. ryżowy

Wiktionary


ryżanówka

wieś na Ukrainie


SJP.pl

Ryżanówka – miejscowość na Ukrainie, położona 150 km na południe od Kijowa i 18 km na zachód od Zwinogródka (stolicy obwodu). Miejsce usytuowania licznych kurhanów scytyjskich, z których najsłynniejszym jest tzw. Wielki Kurhan Ryżanowski, znajdujący się ok. 6 km na południe od miejscowości.

Wikipedia


ryżawy

zbliżony do ryżego, nie do końca ryży, prawie ryży


SJP.pl


ryżniak

rodzaj gryzoni z rodziny chomikowatych


SJP.pl

Ryżniak ("Oryzomys") – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia


ryżobrody

mający ryżą brodę; rudobrody


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. taki, który ma ryży zarost na brodzie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨʒɔˈbrɔdɨ, AS: ryžobrody

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rudobrody, miedzianobrody; hist. barbarossa

Wiktionary


ryżogłowy

mający ryże włosy na głowie; rudogłowy


SJP.pl


ryżojad

1. gatunek małego ptaka z rzędu wróblowych;
2. lekceważąco o Chińczyku; Chinol (chinol), żółtek, skośnooki


SJP.pl

Ryżojad ("Dolichonyx oryzivorus") – gatunek małego, wędrownego ptaka z podrodziny ryżojadów (Dolichonychinae) (której jest jedynym przedstawicielem) w rodzinie kacykowatych (Icteridae). Gniazduje w Ameryce Północnej, zimuje w Ameryce Południowej. Jest bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia


ryżowar

elektryczne urządzenie do gotowania ryżu


SJP.pl


ryżowiec

1. czarnuch ryżowiec - gatunek chrząszcza z rodziny czarnuchowatych;
2. ryżowiec siwy - gatunek egzotycznego ptaka spokrewnionego z astryldem


SJP.pl


ryżowisko

1. pole ryżowe;
2. pole po zebraniu rosnącego na nim ryżu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) roln. pole ryżowe

 (1.2) roln. rżysko po ryżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mamę zobaczyliśmy dopiero po kilku dniach, kiedy nas też posłali do pracy na ryżowisko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryż mrz., ryżówka ż., ryżowiec m., Ryżówka ż.

 przym. ryżowy

Wiktionary


ryżowy

1. → ryż (roślina lub jej ziarno);
2. potocznie: chiński


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) sporządzony z ryżu

 (1.2) związany z ryżem, dotyczący ryżu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈʒɔvɨ, AS: ryžovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryżowisko n., ryż m., ryżówka ż.

Wiktionary


ryżowłosy

mający rude włosy; rudowłosy, miedzianowłosy, ognistowłosy, czerwonowłosy


SJP.pl


ryży

żółtopomarańczowy, ceglasty, rudy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. rudy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pot. mężczyzna mający ryże (1.1) włosy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mogła wprost patrzeć na Nowakowskiego, który, uśmiechając się pod ryżą czupryną, stał na progu w swojej cienkiej piżamce i ostentacyjnie bimbał torebką landrynek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨʒɨ, AS: ryžy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydz mzw./mrz., ryżość ż., ryża ż.

 przym. ryżawy

Wiktionary


ryżyk

1. regionalna nazwa mleczaja rydza;
2. zdrobnienie od: ryż


SJP.pl


ryżówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) icht. nazwa systematyczna|Oryzias latipes||ref=tak. mała ryba z rodziny kaczorkowatych zasiedlająca wody słodkie i słonawe Azji Południowo-Wschodniej;

 (1.2) pot. spoż. wódka ryżowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ryżówka – wieś w województwie podlaskim
  • ryżówka – gatunek ryby z rodziny kaczorkowatych (Adrianichthyidae)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W akwarystyce ryżówki są uważane za ryby łatwe w utrzymaniu.

 (1.2) Wieczorem raczyliśmy się ryżówką przywieziona z Japonii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryż mrz., ryżowisko n.

 przym. ryżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryżanka japońska, ryżówka japońska, medaka

Wiktionary


rz

skrót od: List do Rzymian - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu


SJP.pl

dwuznak

 (1.1) jęz. dwuznak polski oznaczający fonem IPA2|ʒ.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rz – dwuznak występujący w języku polskim i kaszubskim
  • Rz – skrót od Listu do Rzymian z Nowego Testamentu
  • rz. – rzeka

Wikipedia


rz.

skrót od: rzeka


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rzeka

Wiktionary


rz.-kat.

skrót od: rzymskokatolicki; rzym.-kat.


SJP.pl


rzad.

skrót od: rzadki, rzadko (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = (termin, zwrot) rzadki, rzadko używany

Wiktionary


rzadkawy

przymiotnik

 (1.1) nieco rzadki

Wiktionary


rzadki

1. występujący w dużych odstępach czasu; nieczęsto spotykany; wyjątkowy; szczególny;
2. składający się z elementów znajdujących się daleko od siebie lub w dużych odstępach; rozproszony;
3. mający papkowatą lub płynną konsystencję; ciekły; płynny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zachodzący rzadko

 (1.2) półpłynny, mający półpłynną konsystencję

 (1.3) o elementach rozmieszczonych we względnie dużych odstępach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaćmienie Słońca jest rzadkim zjawiskiem.

 (1.2) Jeśli zupa jest zbyt rzadka, zawsze można ją zagęścić kaszą.

 (1.3) Moja żona ma rzadkie włosy, ale i tak ją kocham.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒatʲci, AS: žatʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzadkość ż., rozrzedzenie, przerzedzenie

 czas. rzednieć, rzednąć, przerzedzać, przerzednąć, rozrzedzać, rozrzedzić

 przysł. rzadko, z rzadka, na rzadko

 przym. rzadziutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unikalny, wyjątkowy, szczególny, nieczęsty, sporadyczny

 (1.2) rozrzedzony

 (1.3) rozproszony, pojedynczy

Wiktionary


rzadkie

1. występujący w dużych odstępach czasu; nieczęsto spotykany; wyjątkowy; szczególny;
2. składający się z elementów znajdujących się daleko od siebie lub w dużych odstępach; rozproszony;
3. mający papkowatą lub płynną konsystencję; ciekły; płynny


SJP.pl


rzadko

przysłówek

 (1.1) prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

 (1.2) o elementach w zbiorze: daleko od siebie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten brydżysta rzadko się myli.

 (1.1) Galery były bardzo ciężką karą i skazani rzadko mogli dożyć jej końca.

 (1.1) Rzadko wypożyczam książki z biblioteki.

 (1.2) W tym lesie drzewa rosną bardzo rzadko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒatkɔ, AS: žatko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzadkość ż., rzednięcie n., rozrzedzenie n., przerzedzenie n.

 czas. rzednieć dk., rzednąć ndk., przerzedzać ndk., przerzednąć dk., rozrzedzać ndk., rozrzedzić dk.

 przym. rzadki, rzadziutki

 przysł. z rzadka, na rzadko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieczęsto

 (1.2) pojedynczo

Wiktionary


rzadkopióry

mający rzadkie pióra


SJP.pl


rzadkoskurcz

spowolnienie skurczów serca poniżej 60 na minutę; bradykardia


SJP.pl


rzadkowski

nazwisko


SJP.pl


rzadkowłosy

mający rzadkie włosy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma rzadkie, mizerne włosy lub takąż sierść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyszło duchowieństwo: maleńki, siwiutki jak gołąbek pop, w złotych okularach, w berecie, długi wysoki rzadkowłosy djakon o chorobliwie dziwacznej ciemnej i żółtej twarzy […] sic.

Wiktionary


rzadkość

1. cecha prawie wszystkich dóbr potrzebnych człowiekowi, polegająca na ograniczonej ich ilości w danym czasie w stosunku do zapotrzebowania na nie
2. coś niezwykłego, nieczęsto spotykanego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jelenie sika są w Polsce rzadkością, jednak nasi południowi sąsiedzi mają bardzo liczną populację i przepiękne gwizdowiska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒatkɔɕt͡ɕ, AS: žatkość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzadki

 przysł. rzadko, z rzadka, na rzadko

Wiktionary


rzadny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. brzydki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś ty je rzadny! → Jaki ty jesteś brzydki.

Wiktionary


rzadszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzadki


SJP.pl


rzadziej

stopień wyższy od przysłówka: rzadko


SJP.pl


rzadziuchny

zdrobnienie od: rzadki; rzadziutki


SJP.pl


rzadziutki

zdrobnienie od: rzadki; rzadziuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: rzadki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Chudy jesteś jak szczapa, a i brodę masz krótką, rzadziutką…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈd͡ʑutʲci, AS: žaʒ́utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzadki

 przysł. rzadko

Wiktionary


rzadzizna

wada wewnętrzna odlewu


SJP.pl


rzaz

ślad na drzewie powstający po przejściu piły


SJP.pl


rzażka

dawniej: piłeczka dla dzieci do tarcia drzewa; żażka


SJP.pl


rzec

podniośle: powiedzieć, przemówić


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) książk. przest. mówić, odzywać się, komunikować coś

czasownik przechodni dokonany

 (2.1) książk. powiedzieć, odezwać się, zakomunikować coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale Pódźwa-Śmiga niedarmo jest frontowy wyga, geniusz decyzji, że tak rzekę, dał rozkaz.

 (1.1) Tako rzecze Zaratustra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt͡s, AS: žec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeczony

 czas. orzec dk., odrzec dk., wyrzec dk.

 rzecz. porzekadło n., rzecznik mos., rzeczniczka ż., przyrzeczenie n., rzecz ż., orzeczenie n., rzeczenie n., narzeczona ż.

 wykrz. rzekłem

Wiktionary


rzecin

Rz

Wikipedia


rzeciądz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. łańcuch

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ɕɔ̃nt͡s, AS: žećõnc

Wiktionary


rzecki

nazwisko


SJP.pl


rzecz

przedmiot materialny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wytwór materialny, przedmiot

 (1.2) sprawa, problem, zagadnienie

 (1.3) temat, treść, wątek

 (1.4) zadanie, obowiązek, czynność

 (1.5) zakres, dziedzina, dział

 (1.6) wydarzenie, fakt, okoliczność

 (1.7) przedsięwzięcie, zamiar, plan, czyn

 (1.8) filoz. desygnat

 (1.9) daw. rozmowa, gadanie, mówienie

forma czasownika.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: rzec

Wiktionary

Rzecz, substancja pierwsza, byt jednostkowy ( res) – kategoria przedmiotów, od innych przedmiotów (np. zdarzeń czy relacji) różniących się tym, że:

Reiści uważają, że wszelkie kategorie przedmiotów da się zredukować do kategorii rzeczy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Strych pełen jest starych rzeczy.

 (1.2) Na zebraniu z pewnością omawiano rzeczy dużej wagi.

 (1.3) Polityka to raczej nudna rzecz.

 (1.4) Męska to rzecz – polowanie.

 (1.5) Klasyfikowanie języków jest rzeczą językoznawstwa.

 (1.6) Wczoraj stała się nieprawdopodobna rzecz!

 (1.7) Dopuściłeś się w swym życiu haniebnych rzeczy.

 (1.9) Młodzieniec spodobał się iey, a iemu takoś Medea, wstąpili z sobą w rzecz, a z rzeczy w przyiaźń. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt͡ʃ, AS: žeč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczownik m., rzeczowność ż., rzeczowość ż., rzeczywistość ż.

 czas. rzec dk.

 przym. rzeczowy, rzeczowny, rzeczownikowy

 przysł. rzeczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedmiot, obiekt

Wiktionary


rzecz.

skrót od: rzeczownik, rzeczownikowy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = eduk. błąd rzeczowy

Wiktionary


rzeczek

rzęsorek rzeczek - niewielki ssak owadożerny z rodziny ryjówkowatych zamieszkujący biotopy wilgotne


SJP.pl


rzeczenica

wieś w Polsce


SJP.pl

Rzeczenica (kaszub. "Réknicô", niem. "Stegers") – wieś gminna w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Rzeczenica. Leży przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 25 z drogą wojewódzką 202.

Wieś jest siedzibą sołectwa "Rzeczenica", w którego skład wchodzą również miejscowości Bagnica i Lestnica. W końcu 2025 sołectwo liczyło 1449 mieszkańców.

Wikipedia


rzeczenicki

przymiotnik od: Rzeczenica


SJP.pl


rzeczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: žečẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec

 rzecz. rzecznik mos., orzeczenie n., rzeczniczka ż.

Wiktionary


rzeczka

mała rzeka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. mała rzeka

 (1.2) wąska rzeka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeczka – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Walim
  • Rzeczka – potok, dopływ Kocońki
  • Rzeczka – potok, dopływ Stryszówki
  • Rzeczka – potok, dopływ Rudy
  • Rzeczka – struga, dopływ Uherki
  • Rzeczka – struga, dopływ Człopicy
  • Sucha Rzeczka, Ruda Rzeczka, Sucha Rzeczka (gromada)
  • rzeka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad rzeczką, opodal krzaczka mieszkała kaczka-dziwaczka (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ʃka, AS: žečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeka ż., rzeczułka ż., dorzecze n.

 przym. rzeczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczułka

 (1.2) potok

Wiktionary


rzeczkowski

nazwisko


SJP.pl


rzecznictwo

1. występowanie w czyimś imieniu;
2. występowanie w obronie lub w celu poparcia jakiejś sprawy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) występowanie jako obrońca bądź rzecznik kogoś lub czegoś, popieranie jakiejś sprawy

 (1.2) wypowiadanie się w imieniu jakiejś innej osoby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecznik mos., rzeczniczka ż.

Wiktionary


rzeczniczka

1. kobieta występująca w obronie kogoś lub czegoś;
2. kobieta występująca w imieniu kogoś innego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. urz. kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Burmistrz wezwał do siebie nową rzeczniczkę magistratu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec dk./ndk., rzeknąć dk.

 rzecz. rzeczenie n., rzecznictwo n.

:: fm. rzecznik m.

Wiktionary


rzeczniczy

→ rzecznik


SJP.pl

Patrz:

rzecznik

rzecznik

1. osoba występująca w obronie kogoś lub czegoś;
2. osoba występująca w imieniu kogoś innego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. osoba występująca w obronie kogoś lub czegoś, popierająca jakąś sprawę

 (1.2) polit. urz. osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

 (1.3) hist. w dawnej Polsce: obrońca sądowy, prawnik prowadzący sprawę w imieniu klienta

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ombudsman (pol. rzecznik) – określenie pochodzące z języka szwedzkiego, określające niezależnego urzędnika, do którego można się odwoływać po wyczerpaniu możliwości prawnych.
  • Rzecznik Praw Dziecka
  • Rzecznik Praw Obywatelskich
  • Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych
  • Rzecznik Finansowy
  • Rzecznik Konsumentów
  • Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców
  • Rzecznik Praw Pacjenta
  • Rzecznik Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego
  • W Sejmie RP trwa także proces legislacyjny nad ustawą o Rzeczniku Praw Żołnierza ([http://orka.sejm.gov.pl/proc6.nsf/opisy/3068.htm druk sejmowy nr 3068]).
  • Rzecznik Interesu Publicznego
  • Rzecznik Praw Absolwenta

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rzecznik Praw Pacjenta, poza podjęciem działań własnych, może się też zwrócić do Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka o podjęcie działań z zakresu ich kompetencji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec dk./ndk., rzeknąć dk.

 rzecz. rzeczenie n., rzecznictwo n.

:: fż. rzeczniczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrońca

Wiktionary


rzecznikować

pełnić funkcję rzecznika


SJP.pl


rzecznikowski

→ rzecznik


SJP.pl

Patrz:

rzecznik

rzeczniowski

przymiotnik od: Rzeczniów


SJP.pl


rzeczniów

wieś w Polsce


SJP.pl

Rzeczniów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Rzeczniów.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rzeczniów oraz rzymskokatolickiej parafii św. Restytuta i Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

Wikipedia


rzeczny

dotyczący rzeki; żyjący w rzece; związany z rzeką


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doskonałym surowcem dla przemysłu ceramicznego są iły trzeciorzędowe, lodowcowe i rzeczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ʃnɨ, AS: žečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeka ż., rzeczka ż., rzeczułka ż.

Wiktionary


rzeczony

(wyżej, wcześniej) wspomniany, cytowany, przytoczony, wymieniony


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) ten, o którym wcześniej wspomniano

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec dk., rzeknąć dk., narzekać ndk., ponarzekać dk., zarzekać ndk., złorzeczyć ndk.

 rzecz. orzeczenie n.

Wiktionary


rzeczowiej

stopień wyższy od przysłówka: rzeczowo


SJP.pl


rzeczownik

1. część mowy obejmująca wyrazy oznaczające ludzi, zwierzęta, przedmioty, cechy, czynności i stany;
2. wyraz należący do tej części mowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gram. część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zazwyczaj rzeczowniki stanowią podmioty zdań, ale mogą być również i dopełnieniami.

 (1.1) Wyraz „rzeczownik” sam w sobie jest rzeczownikiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik, AS: žečovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 przym. rzeczownikowy, odrzeczownikowy, rzeczowy

 przysł. rzeczownikowo, rzeczowo

Wiktionary


rzeczownikować

rzadko: rzeczownikować się - przekształcać się w rzeczownik; substantywizować się


SJP.pl


rzeczownikowo

przysłówek

 (1.1) w sposób właściwy rzeczownikowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rodzajnik może wystąpić przed liczebnikiem użytym rzeczownikowo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeczownikowy

 rzecz. rzeczownik mrz., rzeczownikowość ż.

Wiktionary


rzeczownikowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) gram. odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby utworzyć zdanie, trzeba je uzupełnić składnikiem typu rzeczownikowego, który określi, do kogo lub czego frazeologizm się odnosi.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rzeczownikowo

 rzecz. rzeczownik mrz., rzecz ż.

Wiktionary


rzeczowny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) jęz. zastępujący rzeczownik lub wyrażony za pomocą rzeczownika albo zaimka w jego funkcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przykładami zaimków rzeczownych są: ja, ty, my, wy, oni, kto, co, nic, coś, ktoś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 przym. rzeczowy

Wiktionary


rzeczowo

przysłówek

 (1.1) w sposób rzeczowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɔvɔ, AS: žečovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeczowy

 rzecz. rzecz ż., rzeczowość ż., rzeczownik m.

Wiktionary


rzeczowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest rzeczowe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 przym. rzeczowy

 przysł. rzeczowo

Wiktionary


rzeczowy

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do rzeczy (a nie osób)

 (1.2) dotyczący treści (a nie strony formalnej)

 (1.3) wolny od emocji, uprzedzeń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz mrz., rzeczowość ż., rzeczownik mrz.

 przysł. rzeczowo

 przym. rzeczowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedmiotowy

 (1.2) istotny, konkretny, trafny, właściwy

 (1.3) obiektywny

Wiktionary


rzeczoznawca

osoba powołana do wydawania specjalistycznych orzeczeń lub opinii w sprawach spornych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

Wiktionary

Rzeczoznawca – tytuł przyznawany na podstawie odpowiednich przepisów szczególnych osobom o wysokich kwalifikacjach i odpowiednio dużym, udokumentowanym doświadczeniu w określonej dziedzinie i specjalności zawodowej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɔˈznaft͡sa, AS: žečoznafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczoznawstwo n.

 przym. rzeczoznawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biegły, ekspert, opiniodawca, specjalista

Wiktionary


rzeczoznawczy

związany z działalnością polegającą na wydawaniu specjalistycznych orzeczeń lub opinii w sprawach spornych


SJP.pl


rzeczoznawczyni

specjalistka powoływana do wydawania opinii w sprawach spornych, wchodzących w zakres jej kwalifikacji; ekspertka; biegła


SJP.pl


rzeczoznawstwo

działalność polegająca na wydawaniu specjalistycznych orzeczeń lub opinii w sprawach spornych


SJP.pl


rzeczpospolita

1. forma ustroju państwowego, którego podstawą jest powoływanie władz najwyższych na czas określony, w drodze wyborów;
2. państwo o takiej formie ustroju (określenie używane nieomal wyłącznie w odniesieniu do państwa polskiego)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. republika;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeczpospolita Polska – państwo polskie w latach 1918–1945 oraz od 31 grudnia 1989 do chwili obecnej
    • Rzeczpospolita (I Rzeczpospolita) – państwo polskie istniejące od roku 1454 do 1795
      • Rzeczpospolita Obojga Narodów – od roku 1569 do 1795
      • Rzeczpospolita szlachecka – jedno z określeń Rzeczypospolitej Obojga Narodów
    • II Rzeczpospolita – odrodzone państwo polskie, istniejące w latach 1918–1945. Oficjalnie Rzeczpospolita Polska
    • Rzeczpospolita Polska – oficjalna nazwa w latach 1944–1952 (pot. Polska Ludowa)
    • Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa w latach 1952–1989
    • III Rzeczpospolita – używana nazwa Polski od 31 grudnia 1989 roku. Urzędowo Rzeczpospolita Polska
  • Rzeczpospolita Pawłowska – republika samorządowa na Wileńszczyźnie w II poł. XVIII w.
  • Rzeczpospolita Mosińska – pięciodniowa, niepodległa republika polska z 1848 roku
  • Rzeczpospolita Zakopiańska – państwo istniejące przez ok. 1 miesiąc na terenie Zakopanego pod koniec 1918 roku
  • Rzeczpospolita Trojga Narodów – koncepcja polityczna z czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita, AS: žečpospolʹita

Wiktionary

Powiązane:

 skr. Rzplita

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) republika

Wiktionary


rzeczułka

mała rzeka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od rzeka

 (1.2) wąska rzeka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Skręcił następnie ku rzeczułce i wszedł w nią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeka ż., rzeczka ż., dorzecze n.

 przym. rzeczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczka, ruczaj

Wiktionary


rzeczy

przedmiot materialny


SJP.pl

Rzeczy (fr. "Les Choses. Une histoire des années soixante ") – debiutancka powieść francuskiego pisarza Georges’a Pereca z 1965 roku, za którą otrzymał w tym samym roku Nagrodę Renaudot.

Wikipedia


rzeczyca

1. nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce;
2. nazwa kilku miejscowości i ich części na Białorusi;
3. nazwa kilku wsi na Ukrainie;
4. nazwa kilku rzek w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeczyca – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. polkowickim, w gminie Grębocice
  • Rzeczyca – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Śląska
  • Rzeczyca – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
  • Rzeczyca – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski
  • Rzeczyca – część wsi Słodków Drugi w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Kraśnik
  • Rzeczyca – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Kazimierz Dolny
  • Rzeczyca – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ulhówek
  • Rzeczyca – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Maszewo
  • Rzeczyca – wieś w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Świebodzin
  • Rzeczyca – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Zadzim
  • Rzeczyca – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Rzeczyca
  • Rzeczyca – część wsi Cisownica w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Goleszów

Wikipedia


rzeczyce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeczyce – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Frampol
  • Rzeczyce – część wsi Pawłowiczki w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki
  • Rzeczyce – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Rudziniec
  • Rzeczyce – dawna gromada w pow. gliwickim

Wikipedia


rzeczycki

przymiotnik od: Rzeczyca


SJP.pl


rzeczysko

dawne koryto rzeki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeczysko – struga, dopływ Pilicy
  • Rzeczysko – potok, dopływ Oleśnicy

Wikipedia


rzeczywistoliczbowy

przymiotnik

 (1.1) mat. dotyczący liczb rzeczywistych, związany z liczbami rzeczywistymi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨvʲistɔlʲid͡ʒˈbɔvɨ, AS: žečyvʹistolʹiǯbovy

Wiktionary


rzeczywistość

1. to, co rzeczywiście, obiektywnie istnieje, co jest prawdziwe; realność;
2. realia życia, warunki, w których ktoś żyje, coś się odbywa, np. rzeczywistość społeczna;
3. w informatyce: rzeczywistość wirtualna - sztuczna przestrzeń wyświetlana na ekranie komputera, pozwalająca użytkownikowi np. na znalezienie się w świecie gry komputerowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

 (1.2) realistyczność, świat realny

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W rzeczywistości jesteśmy tylko zwykłymi ludźmi, choć zawsze możemy pomarzyć, że będziemy milionerami.

 (1.2) 1 mm na rysunku odpowiada 100 cm w rzeczywistości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ, AS: žečyvʹistość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 czas. urzeczywistniać

 przym. rzeczywisty

 przysł. rzeczywiście

 partyk. rzeczywiście

Wiktionary


rzeczywistszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzeczywisty


SJP.pl


rzeczywisty

1. obiektywnie istniejący, np. rzeczywisty świat, człowiek; realny, realistyczny, prawdziwy;
2. taki, który się naprawdę zdarzył, np. rzeczywista sytuacja; realny, realistyczny, prawdziwy;
3. wyróżniający się autentycznością, np. rzeczywista przyczyna, rzeczywisty talent; autentyczny, prawdziwy, niesfałszowany;
4. w odniesieniu do tytułów, stanowisk: aktywnie w czymś uczestniczący; czynny;
5. w matematyce: liczby rzeczywiste - liczby wymierne i niewymierne


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający miejsce naprawdę

 (1.2) mat. będący liczbą rzeczywistą lub przyjmujący wartości będące liczbami rzeczywistymi

 (1.3) mat. powiązany z liczbami rzeczywistymi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rząd twierdzi, że stopa bezrobocia wynosi osiem procent, ale rzeczywiste wartości są znacznie wyższe.

 (1.2) Wielomian rzeczywisty stopnia n może mieć od 0 do n pierwiastków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ, AS: žečyvʹisty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczywistość ż.

 czas. urzeczywistniać ndk., urzeczywistnić dk.

 przym. nierzeczywisty

 przysł. rzeczywiście

 partyk. rzeczywiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawdziwy, realny, faktyczny

Wiktionary


rzeczywiście

1. obiektywnie istniejący, np. rzeczywisty świat, człowiek; realny, realistyczny, prawdziwy;
2. taki, który się naprawdę zdarzył, np. rzeczywista sytuacja; realny, realistyczny, prawdziwy;
3. wyróżniający się autentycznością, np. rzeczywista przyczyna, rzeczywisty talent; autentyczny, prawdziwy, niesfałszowany;
4. w odniesieniu do tytułów, stanowisk: aktywnie w czymś uczestniczący; czynny;
5. w matematyce: liczby rzeczywiste - liczby wymierne i niewymierne


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie

partykuła

 (2.1) w formie pytania: wyraża wątpliwość

 (2.2) pokazuje zaskoczenie po uświadomieniu sobie, że wcześniejsze wątpliwości były niesłuszne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy rzeczywiście było tak, jak w tej historii?

 (2.1) Rzeczywiście? Maciek jest byłym żonglerem?

 (2.2) Rzeczywiście! Miałaś rację, Maciek potrafi żonglować siedmioma piłkami jednocześnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ, AS: žečyvʹiśće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczywistość

 przym. rzeczywisty

 czas. urzeczywistniać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naprawdę, faktycznie, autentycznie, dosłownie

 (2.1) naprawdę, czyżby

 (2.2) faktycznie, istotnie, naprawdę, nie inaczej, ano, no, no tak, owszem, w rzeczy samej, w istocie

Wiktionary


rzeczówka

potocznie: wydatek rzeczowy


SJP.pl


rzednąć

tracić gęstość, stawać się rzadkim


SJP.pl


rzega

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) reg-pl|Małopolska. pręga

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzegaty

Wiktionary


rzegnowo

wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim


SJP.pl

Rzegnowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Łubowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia


rzegnowski

→ Rzegnowo


SJP.pl

Patrz:

Rzegnowo

rzegocin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzegocin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
  • Rzegocin – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Nowy Korczyn
  • Rzegocin – część wsi Wielopole Skrzyńskie w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie

Wikipedia


rzegot

gwarowo:
a) rechot
b) hałas spowodowany uderzaniem w przedmioty metalowe; łoskot


SJP.pl


rzegotać

1. gwarowo: rechotać;
2. grzechotać, wywoływać hałas, uderzając w metalowe przedmioty, dzwonki itp.


SJP.pl


rzejowice

Rzejowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Kodrąb. W Rzejowicach swoje źródło ma rzeka Luciąża.

Rzejowice były wsią arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku.

Wikipedia


rzeka

1. naturalny, większy ciek wodny powstały z połączenia potoków lub wypływający z jeziora, źródła lub mokradła, płynący stale lub okresowo, wpływający do morza, innej rzeki lub jeziora;
2. duża ilość obiektów poruszających się nieprzerwanym strumieniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hydrol. ciek na powierzchni ziemi;

Wiktionary

Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Płynie rzeka Wisła po polskiej krainie…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛka, AS: žeka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. porzecze n., dorzecze n., zarzecze n.

:: zdrobn. rzeczka ż., rzeczułka ż.

 przym. rzeczny

Wiktionary


rzekać

dawniej: powiadać, odzywać się


SJP.pl


rzeknąć

dawniej: rzec


SJP.pl


rzekomo

modulant, przysłówek

 (1.1) tak, że coś przypomina, ale jest niewiarygodne lub nieprawdziwe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowa ustawa ma rzekomo chronić prawa osób transpłciowych – ale wielu transpłciowych działaczy twierdzi, że robi dokładnie odwrotnie.

 (1.1) (…) jako więzień w tiurmie krasnojarskiej, gdzie ku mojemu zdziwieniu dawano czasem zupę z mięsem rzekomo baranim, nieraz jadłem psinę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzekomy

 rzecz. rzekomość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jak mówią, jakoby, niby, podobno, ponoć, pozornie

Wiktionary


rzekomość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rzekome; cecha tych, którzy są rzekomi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzekomy

 przysł. rzekomo

Wiktionary


rzekomy

nieistniejący w rzeczywistości; pozorny; fałszywy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) niebędący takim, za jakiego się go uważa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tybetańczycy tę rzekomą, tajemniczą, budzącą strach istotę nazywają kanguli, Nepalczycy natomiast yeti.

 (1.1) Owa rzekoma gwiazda nie popisała się na estradzie niczym.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rzekomo

 rzecz. rzekomość ż.

Wiktionary


rzekot

gwarowo: rechot; rzegot


SJP.pl


rzekotanie

gwarowo: rechotać


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzekotać.

 (1.2) odgłos godowy wydawany przez żaby

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛkɔˈtãɲɛ, AS: žekotãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzekot m., rzekotka ż.

 czas. rzekotać

 przym. rzekotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzekot

Wiktionary


rzekotać

gwarowo: rechotać


SJP.pl


rzekotka

jaskrawozielona żabka drzewna, w Polsce pod ochroną


SJP.pl


rzekuń

wieś w Polsce w województwie mazowieckim


SJP.pl

Rzekuń – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Rzekuń.

Wikipedia


rzekuński

związany z Rzekuniem, dotyczący Rzekunia


SJP.pl


rzekłem

wykrzyknik

 (1.1) powiedziałem, wydałem polecenie (i tak ma się stać); koniec dyskusji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przestań mnie nagabywać o pieniądze – nie dam ci; rzekłem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛkwɛ̃m, AS: žeku̯ẽm

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) zob. rzec.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) basta, kwita, książk. howgh

Wiktionary


rzem.

skrót od: rzemiosło, rzemieślniczy


SJP.pl


rzemienica

rodzaj drzewa lub krzewu rosnącego w Tasmanii; Eucryphia lucida


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Eucryphia lucida|ref=tak., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny radziliszkowatych rosnących na Tasmanii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W miodzie uzyskiwanym z rzemienicy dopuszcza się nie więcej niż 10% sacharozy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa, AS: žẽmʹi ̯ė̃ńica

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewo skórzane

Wiktionary


rzemienicowy

→ rzemienica, np. miód rzemienicowy


SJP.pl


rzemieniec

tasiemiec zaliczany do liguli, pasożytujący w jelicie ptaków wodnych; larwy rzemieńca pasożytują w jamie ciała ryb, głównie karpiowatych, wywołując chorobę ligulozę


SJP.pl


rzemieniecki

nazwisko


SJP.pl


rzemienny

zrobiony z grubej skóry


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonany z rzemienia, spleciony z rzemieni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najczęściej karę cielesną wymierzano rózgą brzozową oraz dyscypliną wykonaną z pasków rzemiennych (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemień m., rzemyk m., rzemyczek mrz.

Wiktionary


rzemienowice

Rzemienowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Opatowiec. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego. W 2014 Gmina Opatowiec wydała ilustrowaną monografię gminy i jej sołectw.

Wikipedia


rzemień

pas, pasek skórzany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pasek z odpowiednio wyprawionej grubej skóry używany do wiązania, mocowania czegoś;

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzemyk m., rzemyczek m.

 przym. rzemienny

Wiktionary


rzemieślnictwo

1. rzadko: praca rzemieślnika, wytwórczość rzemieślnicza; rzemiosło;
2. dawniej: ogół rzemieślników


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ogół rzemieślników

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło n., rzemieślnik mos., rzemieślniczka ż.

 przym. rzemieślniczy

Wiktionary


rzemieślniczka

kobieta produkująca lub naprawiająca różne przedmioty ręcznie lub z udziałem prostych narzędzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta uprawiająca rzemiosło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Liczne rzemieślniczki sprzedają u nas swoje wyroby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło n., rzemieślnictwo n.

:: fm. rzemieślnik mos.

 przym. rzemieślniczy, rzemieślniczo

 przysł. rzemieślniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielniczka

Wiktionary


rzemieślniczo

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób rzemieślniczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲit͡ʃɔ, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńičo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemieślnik mos., rzemieślniczka ż.

Wiktionary


rzemieślniczy

dotyczący rzemiosła, rzemieślnika


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoczący się do rzemieślnika lub rzemiosła

 (1.2) dotyczący umiejętności warsztatowych artysty lub strony technicznej dzieła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można tu kupić wszystko: od chleba po najróżniejsze wyroby rzemieślnicze.

 (1.2) Ciągłe obcowanie z elitą literacką pozwoliło mu perfekcyjnie przyswoić sobie umiejętności rzemieślnicze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲit͡ʃɨ, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło, rzemieślnik, rzemieślniczka, rzemieślnictwo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielniczy

 (1.2) warsztatowy, techniczny

Wiktionary


rzemieślnik

drobny wytwórca produkujący lub naprawiający różne przedmioty ręcznie lub z udziałem prostych narzędzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

Wiktionary

Rzemieślnik – człowiek zajmujący się rzemiosłem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Jan to wykwalifikowany i ceniony rzemieślnik.

 (1.1) Nowe miasto szybko przyciągnęło wielu rzemieślników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło n., rzemieślnictwo n.

:: fż. rzemieślniczka ż.

 przym. rzemieślniczy, rzemieślniczo

 przysł. rzemieślniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielnik

Wiktionary


rzemiosło

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

 (1.2) umiejętności warsztatowe artysty, obejmujące technikę tworzenia i znajomość formy dzieła

 (1.3) pogard. twórczość o niskich walorach artystycznych

 (1.4) pot. zawód, profesja, zajęcie

Wiktionary

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania dawnymi rzemiosłami.

 (1.2) Ta rzeźba jest świadectwem nie tylko niezwykłej wyobraźni artysty, lecz także doskonale opanowanego rzemiosła.

 (1.3) Powiedz, komu zamierzasz wcisnąć to marne rzemiosło?

 (1.4) Tego lata poznaliśmy trochę lekarskiego rzemiosła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ, AS: žẽmʹi ̯osu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemieślnik, rzemieślniczka, rzemieślnictwo

 przym. rzemieślniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielnictwo

 (1.2) warsztat, technika

 (1.4) robota

Wiktionary


rzemiński

nazwisko


SJP.pl


rzemlik

rodzaj chrząszczy z rodziny kózek; groźne szkodniki drzew


SJP.pl

Rzemlik ("Saperda") – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych.

Wikipedia


rzempoła

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. rzępoła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) posiadał wprawdzie skrzypki, lecz grał jak najostatniejszy rzempoła.

Wiktionary


rzemyczek

zdrobnienie od: rzemyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: rzemień

 (1.2) drobny rzemień

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Sakiewkę przywiązał rzemyczkiem do pasa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemień mrz., rzemyk mrz.

 przym. rzemienny, rzemykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzemień, rzemyk

Wiktionary


rzemyk

skórzany, cienki paseczek, sznureczek


SJP.pl


rzemykowski

nazwisko


SJP.pl


rzemykowy

→ rzemyk


SJP.pl

Patrz:

rzemyk

rzep

rodzaj zapięcia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) owoc łopianu w postaci czepnych koszyczków

 (1.2) pot. czepne zapięcie wyrobów tekstylnych wykonane z tkaniny velcro

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) D. lm. od: rzepa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rzep – owoc łopianu pokryty haczykami, które wczepiają się w futro zwierząt, roznoszących w ten sposób jego nasiona,
  • rzep – potoczne określenie materiału o nazwie handlowej Velcro, wynalazek mający postać taśmy pokrytej małymi haczykami, które wczepiają się w drugą pokrytą tkaniną taśmę tworząc razem połączenie łatw...

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛp, AS: žep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzepik m.

 przym. rzepowy

Wiktionary


rzepa

roślina warzywna z rodziny krzyżowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Brassica rapa|subsp=rapa|L.|ref=Brassica rapa subsp. rapa., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym;

 (1.2) bot. roślina z podgatunku rzepy (1.1)

 (1.3) spoż. jarzyna z korzenia rzepy (1.2)

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: rzep

Wiktionary

Kapusta właściwa typowa, rzepa właściwa typowa, najczęściej jednak nazywana w skrócie rzepą ("Brassica rapa" subsp. "rapa") – podgatunek kapusty właściwej, należący do rodziny kapustowatych (dawniej zwanej rodziną krzyżowych). Znany jest wyłącznie z uprawy, nie rośnie dziko.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzepak m., rzep m., rzepicha ż.

:: zdrobn. rzepka ż.

 przym. rzepowy, rzepakowy

Wiktionary


rzepak

jednoroczna roślina zielna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. roln. roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

Wiktionary

Rzepak ("Brassica napus" L. var. "napus") – odmiana kapusty rzepak. Występuje tylko w uprawie. Dość często dziczeje z upraw, ale jest tylko efemerofitem. Status we florze Polski: efemerofit, kenofit. Prawdopodobnie jest mieszańcem kapusty warzywnej ("Brassica oleracea") i kapusty właściwej ("Brassica rapa"). Jest uprawiany głównie w krajach Eurazji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za jakieś pięć minut powinna znów wyjechać w ciepłą przestrzeń żółtych pól rzepaku ciągnących się z obu stron szosy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛpak, AS: žepak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepa ż.

 przym. rzepakowy

Wiktionary


rzepakowy

przymiotnik

 (1.1) roln. związany z rzepakiem

 (1.2) kulin. otrzymany wytworzony z rzepaku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miód wielokwiatowy różni się smakiem od rzepakowego, spadziowego, akacjowego czy faceliowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛpaˈkɔvɨ, AS: žepakovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepak mrz., rzepa ż.

Wiktionary


rzepczyno

Rz

Wikipedia


rzepczyński

nazwisko


SJP.pl


rzepecki

nazwisko


SJP.pl

Nazwisko polskie.

Wikipedia


rzepedź

wieś w Polsce


SJP.pl

Rzepedź – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza. Leży na pograniczu Beskidu Niskiego i Bieszczadów. Składa się z dwóch części: historycznej w dolinie potoku Rzepedka oraz późniejszej, przemysłowej u zbiegu rzek Osławy i Osławicy.

Wikipedia


rzepiara

środowiskowo: kobieta fotografująca się na tle pola rzepaku i publikująca tego typu zdjęcia w mediach społecznościowych


SJP.pl


rzepicha

roślina z rodziny krzyżowych, rzodkiew rosnąca dziko w miejscach podmokłych, na łąkach i na namulistych brzegach wód


SJP.pl

Rzepicha (Rzepka) – wzmiankowana w Kronice Galla Anonima żona Piasta, protoplasty dynastii Piastów, i matka Siemowita.

Postać Rzepichy pojawiała się w źródłach zawsze obok męża, a jej wątek nie był rozbudowywany. Samo imię ma formę zdrobniałą i pochodzi od rzepy z przyrostkiem pomniejszającym.

Wikipedia


rzepiennicki

przymiotnik od: Rzepiennik Strzyżewski


SJP.pl


rzepień

rzadka roślina, rosnąca w miejscach ruderalnych i cieplejszych regionach Polski


SJP.pl

Rz

Wikipedia


rzepik

roślina oleista z rodziny różowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Agrimonia|ref=tak|L.., rodzaj bylin z rodziny różowatych;

 (1.2) bot. ogrod. nazwa systematyczna|Brassica rapa|ref=tak|L.., Brassica campestris subsp. oleifera, podgatunek rzepy

Wiktionary

Rzepik ("Agrimonia" L.) – rodzaj roślin należących do rodziny różowatych. Według różnych ujęć liczy około 10–21 gatunków występujących w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej oraz na obszarach górskich w strefie równikowej. Rośliny te rosną na łąkach i w murawach. Niektóre gatunki były w przeszłości wykorzystywane leczniczo oraz jako źródło żółtego barwnika.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzep mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jabłecznik

 (1.2) kapusta właściwa olejowa, rzepa olejna, rzepa właściwa olejowa

Wiktionary


rzepin

miasto w Polsce


SJP.pl

Rzepin ( Reppen) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie słubickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rzepin.

Rzepin uzyskał lokację miejską przed 1329 rokiem.

Wikipedia


rzepinek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzepinek – wieś w woj. lubuskim, w pow. słubickim, w gminie Rzepin
  • Rzepinek – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Pawłów
  • Rzepin

Wikipedia


rzepinianin

mieszkaniec Rzepina


SJP.pl


rzepinianka

mieszkanka Rzepina


SJP.pl


rzepiska

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzepiska – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
  • Rzepiska – wieś w woj. małopolskim, w pow. tatrzańskim, w gminie Bukowina Tatrzańska
  • Rzepiska – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Hajnówka
  • Rzepiska – osada w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Stężyca
  • Rzepiska – osada w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Lipusz
  • Rzepiska – część wsi Wojska w woj. śląskim, w pow. tarnogórskim, w gminie Tworóg
  • Rzepiska – niestandaryzowana część wsi Wandynowo w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Bytoń
  • Rzepiski

Wikipedia


rzepiński

przymiotnik od: Rzepin


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rzepinem, dotyczący Rzepina

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzepin mrz.

Wiktionary


rzepka

1. mała, spłaszczona kość wchodząca w skład stawu kolanowego, chroniąca kolano przed urazami;
2. mała rzepa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: rzepa

 (1.2) anat. nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

 (1.3) zool. część odnóża stawonoga między udem a golenią

Wiktionary

Rzepka ( patella) – element kończyny lub odnóża zwierząt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupiłam trzy rzepki i kapustkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepa ż.

 przym. rzepkowy

Wiktionary


rzepkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Henryk Rzepkowski (1921–2000) – polski oficer, generał brygady WP, zastępca dowódcy Marynarki Wojennej 1967–1983
  • Mirosław Rzepkowski (ur. 1959) – polski wojskowy, rolnik i sportowiec specjalizujący się w strzelectwie

Wikipedia


rzepkowy

→ rzepka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) anat. związany z rzepką, dotyczący rzepki

Wiktionary

Patrz:

rzepka

Przykłady

 (1.1) Zmiany dotykające chrząstkę rzepki i przeciwległych kłykci uda charakteryzują się rozwłóknieniem, powstaniem szczelin i erozją doprowadzającą w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo–udowego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepka ż.

Wiktionary


rzeplin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeplin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Żórawina
  • Rzeplin – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ulhówek
  • Rzeplin – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Skała
  • Rzeplin – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Pruchnik
  • Rzeplin-Osada, Kolonia Rzeplin

Wikipedia


rzepliński

nazwisko


SJP.pl


rzepnica

roślina z rodziny krzyżowych o drobnych, lirowatych liściach i żółtych kwiatach, pospolita w całej Polsce; gorczyca; ognicha


SJP.pl

Rzepnica (kaszub. Rzepnica; niem. "Sepnitz") – wieś kaszubska w Polsce na Pojezierzu Bytowskim położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Bytów. Ma status sołectwa. Leży przy 228. Na terenie wsi znajduje się jezioro Rzepnica oraz wiele lasów. Wieś bezpośrednio przylega do Bytowa i stanowi już właściwie jego północno-wschodnie przedmieście.

Wikipedia


rzepnik

motyl z rodziny bielinkowatych, szkodnik niektórych upraw; bielinek rzepnik


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzepnik – wieś w województwie podkarpackim, powiecie krośnieńskim, gminie Wojaszówka
  • Rzepnik – potok w województwie małopolskim, powiecie krakowskim, gminie Mogilany

Wikipedia


rzepowaty

warzywa rzepowate - grupa warzyw obejmująca rzepę, brukiew, rzodkiew, rzodkiewkę i rzodkiew japońską


SJP.pl


rzepowy

→ rzep, → rzepa


SJP.pl

Patrz:

rzep, → rzepa

rzepołuch

gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych; makolągwa żółtodzioba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carduelis flavirostris|ref=tak., ptak z rodziny ziarnojadów;

Wiktionary

Rzepołuch, makolągwa żółtodzioba ("Linaria flavirostris") – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), zamieszkujący Wyspy Brytyjskie, Półwysep Skandynawski, Kaukaz oraz zachodnią i środkową Azję.

W Polsce nielicznie pojawia się na przelotach (IX–XII i III–IV) i zimuje; lokalnie może być średnio liczny.

Wikipedia


rzerzęczyce

Rzerzęczyce – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Kłomnice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. Miejscowość liczy ok. 1,8 tys. mieszkańców, co stawia ją na drugim miejscu w gminie pod względem liczby ludności.

Wikipedia


rzesiowski

nazwisko


SJP.pl


rzeski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W roku 955 dnia 10 sierpnia ponieśli Węgrzy zupełną klęskę nad Lechem pod Augsburgiem. Cesarz Otton I. poraził ich na głowę, wypędził z Marchii wschodniej i postanowił roku 983 Leopolda Babenberga margrabią, gdy Burchard, wójt rzeski ratyzboński, który tę godność piastował, żyć przestał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeszański, rzeszny, rzeszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeszowy

Wiktionary


rzesza

duża liczba ludzi; tłum; ciżba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mnóstwo, duża liczba ludzi

 (1.2) adm. polit. duże państwo powstałe z połączenia mniejszych jednostek

Wiktionary

Rzesza (niem. "Reich") – historyczne określenie państwa niemieckiego, stosowane dla podkreślenia jedności autonomicznych niemieckich regionów lub państw regionalnych.

Można wyróżnić cztery okresy historyczne, w których państwowość niemiecka określana była w ten sposób:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʃa, AS: žeša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeszański, rzeszowy, rzeski, rzeszny

 czas. zrzeszać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłum, ciżba, masa

Wiktionary


rzeszanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Rzeszy, Wielkiej Rzeszy lub Małej Rzeszy w rejonie wileńskim

 (1.2) mieszkaniec rzeszy (na przykład Rzeszy Niemieckiej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzesza ż., rzesza ż., rzeszanka ż.

 przym. rzeszański, rzeszowy, rzeski, rzeszny

Wiktionary


rzeszański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Rzeszy, Wielkiej Rzeszy lub Małej Rzeszy w rejonie wileńskim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., Rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeszowy, rzeski, rzeszny

Wiktionary


rzesze

duża liczba ludzi; tłum; ciżba


SJP.pl


rzesznikowo

Rzesznikowo (do 1945 r. niem. "Reselkow") – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Rymań przy drodze wojewódzkiej nr 112. Przez Resznikowo przepływa struga Rzecznica, do której wpada tutaj potok Węgorka. Na zachód od wsi płynie rzeka Mołstowa.

Wikipedia


rzeszny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeski, rzeszowy, rzeszański

Wiktionary


rzeszotarowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rzeszotarami, dotyczący Rzeszotarach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszotary nmos., rzeszoto n.

Wiktionary


rzeszotarski

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeszotarstwem, dotyczący rzeszotarstwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszotarstwo n., rzeszoto n., Rzeszotary nmos.

Wiktionary


rzeszotary

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w gminie Miłkowice;

 (1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w gminie Świątniki Górne;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeszotary – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. legnickim, w gminie Miłkowice
  • Rzeszotary – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Świątniki Górne
  • Rzeszotary – dawna gromada w powiecie krakowskim
  • Rzeszotary – dawna gromada w powiecie legnickim
  • Rzeszotary – przystanek kolejowy, niegdyś stacja kolejowa w Rzeszotarach, w powiecie legnickim
  • Rzeszotary-Chwały
  • Rzeszotary-Gortaty
  • Rzeszotary-Pszczele
  • Rzeszotary-Stara Wieś
  • Rzeszotary-Zawady

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzeszotarzanin m., rzeszotarzanka ż., rzeszoto n., rzeszotko n., rzeszotarz m., rzeszotnik m., Rzeszotków m., Rzeszotko n., rzeszotarstwo n.

 przym. rzeszotarowy, rzeszotowy, rzeszotarski

Wiktionary


rzeszotko

Rzeszotko – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ojrzeń.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia


rzeszotnik

dawniej: rzemieślnik wytwarzający rzeszota, sita


SJP.pl


rzeszoto

1. sito;
2. przetak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) roln. sito o dużych otworach

Wiktionary

Rzeszoto – skała na Wyżynie Olkuskiej (część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej), w miejscowości Sułoszowa w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Sułoszowa. Skała znajduje się w lesie, w górnej części orograficznie prawego zbocza wąwozu Babie Doły i można do niej dojechać asfaltową drogą, którą prowadzi szlak rowerowy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W komórce znaleziono stare, przerdzewiałe rzeszoto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʃɔtɔ, AS: žešoto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszotarz mos., rzeszotnik mos., rzeszotarstwo n., geogr. Rzeszotary nmos., rzeszotarzanin mos., rzeszotarzanka ż., Rzeszotków m., Rzeszotko n., Rzeszoto n.

:: zdrobn. rzeszotko n.

 przym. rzeszotowy, rzeszotarski; rzeszotarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetak

Wiktionary


rzeszotowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeszotem, dotyczący rzeszota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszoto n., Rzeszotary nmos.

Wiktionary


rzeszowiak

potocznie: rzeszowianin (mieszkaniec Rzeszowa)


SJP.pl


rzeszowianin

mieszkaniec Rzeszowa; Rzeszowiak (potocznie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Rzeszowa

 (1.2) osoba pochodząca z Rzeszowa, urodzona w Rzeszowie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: žešovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowskie n., Rzeszowianin m., Rzeszowianka ż.

:: fż. rzeszowianka ż.

 przym. rzeszowski

Wiktionary


rzeszowianka

mieszkanka Rzeszowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Rzeszowa

 (1.2) kobieta pochodząca z Rzeszowa, urodzona w Rzeszowie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔˈvʲjãnka, AS: žešovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowianin m., Rzeszowianka ż.

:: fm. rzeszowianin m.

 przym. rzeszowski

Wiktionary


rzeszowski

przymiotnik od: Rzeszów, Rzeszowskie (Rzeszowszczyzna)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Rzeszowa, związany z Rzeszowem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okresie pięcioletniej swej działalności Radio rzeszowskie dokonało nagrania około 25-ciu zespołów wokalnych i kapel ludowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʃɔfsʲci, AS: žešofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszowianin m., rzeszowianka ż., Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowskie n.

 przym. rzeszowy

Wiktionary


rzeszowskie

przymiotnik od: Rzeszów, Rzeszowskie (Rzeszowszczyzna)


SJP.pl


rzeszowszczyzna

region rzeszowski; Rzeszowskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. region wokół Rzeszowa, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa rzeszowskiego lub obecnego podkarpackiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzeszowszczyzna jest położona w województwie podkarpackim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔfˈʃt͡ʃɨzna, AS: žešofščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszów mrz., Rzeszowskie n., rzeszowiak mos., Rzeszowianin mos., rzeszowianin mos., Rzeszowianka ż., rzeszowianka ż.

 przym. rzeszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rzeszowskie, Podkarpackie

Wiktionary


rzeszowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Centralne władze Rzeszy niemieckiej były dawniej: Urząd spraw zewnętrznych (Auswartiges Amt), Rzeszowy Urząd spraw wewnętrznych (Reichsamt des Innern), Rzeszowy Urząd Marynarki (Reichsmarineamt), Rzeszowy Urząd sprawiedliwości (Reichsjustizamt), Rzeszowy Urząd skarbowy (Reichsschatzamt) i jeszcze kilka innych urzędów sic..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż., Rzeszów m.

 przym. rzeski, rzeszny, rzeszański, rzeszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeski

Wiktionary


rzeszut

nazwisko


SJP.pl


rzeszutek

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rzeszutek (ur. 1991) – polski zawodnik w skokach do wody
  • Emil Rzeszutek (1940–1997) – polski duchowny katolicki, rektor seminarium duchownego „Hosianum” w Olsztynie
  • Zdzisław Rzeszutek (1918–1998) – polski zakonnik, kapucyn, biblista, tłumacz Pisma Świętego z języków oryginalnych

Wikipedia


rzeszyn

Rzeszyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Jeziora Wielkie.

Wikipedia


rzeszynek

Rzeszynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Jeziora Wielkie.

Wikipedia


rzeszów

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w województwie podkarpackim;

Wiktionary

}|-

Rzeszów – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego i ośrodek aglomeracji rzeszowskiej. Według najnowszych danych GUS 31 grudnia 2025 r. Rzeszów zamieszkiwało 199 436 osób, co czyni go 14. miastem Polski pod względem liczby ludności.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród miejscowości dawnej Rusi Czerwonej, którymi król Kazimierz Wielki przejawiał szczególne zainteresowanie, znajdował się Rzeszów.

 (1.1) W Rzeszowie i okolicach stworzyli sieć firm słupów – zarejestrowanych na podstawionych ludzi – które brały materiały od producentów i hurtowników, deklarując późniejszą zapłatę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʃuf, AS: žešuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszowszczyzna ż., rzeszowianin m., rzeszowianka ż.

 przym. rzeszowski, podrzeszowski, rzeszowy

Wiktionary


rzeszówek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzeszówek – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Świerzawa
  • Rzeszówek – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Oksa

Wikipedia


rzetelnie

przysłówek

 (1.1) w sposób rzetelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzetelność ż.

 przym. rzetelny

Wiktionary


rzetelniej

stopień wyższy od przysłówka: rzetelnie


SJP.pl


rzetelniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzetelny


SJP.pl


rzetelność

książkowo:
1. uczciwość, sumienność, solidność;
2. prawdziwość, autentyczność, wiarygodność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha dokładnego wypełniania obowiązków

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rzetelność – pozytywna cecha charakteru świadcząca o precyzyjności, dokładności i poprawności wykonywanych zadań, będąca ich złożeniem.
  • rzetelność – w metodologii nauki, cecha oznaczająca powtarzalność pomiaru.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rzetelny

 przysł. rzetelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładność, solidność, wiarygodność

Wiktionary


rzetelny

książkowo:
1. należycie wykonujący swoją pracę, solidnie wypełniający przyjęte na siebie obowiązki; sumienny, solidny, godny zaufania;
2. wykonany w sposób dokładny, należyty; porządny, właściwy, solidny;
3. zgodny z prawdą, nieudawany; prawdziwy, autentyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) należycie wykonujący swoje obowiązki

 (1.2) odpowiadający wymaganiom

 (1.3) zgodny z prawdą, wiarygodny

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Skoncentrujmy się więc na elitach. Rzetelne badanie elit okazało się możliwe dopiero po upadku systemu komunistycznego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈtɛlnɨ, AS: žetelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzetelność ż.

 przysł. rzetelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) solidny

 (1.2) należyty, właściwy, odpowiedni

 (1.3) prawdziwy, autentyczny, wiarygodny

Wiktionary


rzewień

bylina o dużych liściach z jadalnymi ogonkami; rabarbar


SJP.pl


rzewieński

→ Rzewnie (wieś i gmina wiejska w Polsce); rzewnieński


SJP.pl


rzewliwiej

stopień wyższy od przysłówka: rzewliwie


SJP.pl


rzewliwość

książkowo: cecha tego, co jest pełne bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwość, smętność, rzewność, ckliwość


SJP.pl


rzewliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzewliwy


SJP.pl


rzewliwy

książkowo: pełen bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwy, smętny, rzewny, tęskny


SJP.pl


rzewnia

drzewo lub krzew z rodziny rzewniowatych, o silnie zredukowanych liściach, rosnące przede wszystkim na terenach pustynnych i sawannowych; kazuaryna


SJP.pl

Rzewnia, kazuaryna ("Casuarina" L.) – rodzaj drzew lub krzewów z rodziny rzewniowatych "Casuarinaceae". Obejmuje 14 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w południowo-wschodniej Azji i Australii, ale zostały szeroko rozprzestrzenione w strefie międzyzwrotnikowej.

Wikipedia


rzewniański

dotyczący Rzewnia, związany z Rzewniem


SJP.pl


rzewnie

książkowo: pełen bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwy, smętny, rzewliwy, tęskny


SJP.pl

Rzewnie – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Rzewnie.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rzewnie.

W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii św. Jacka. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Różan.

Wikipedia


rzewniej

stopień wyższy od przysłówka: rzewnie


SJP.pl


rzewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzewny


SJP.pl


rzewnieński

→ Rzewnie (wieś i gmina wiejska w Polsce); rzewieński


SJP.pl


rzewniowate

o cechach rzewniowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Rzewniowate ("Casuarinaceae" R. Br.) – rodzina roślin z rzędu bukowców ("Fagales"). Zalicza się tutaj 4 rodzaje z 95 gatunkami. Zasięg ich występowania obejmuje obszar od Madagaskaru, poprzez południowo-wschodnią Azję do wysp Oceanii i Australii, gdzie znajduje się centrum zróżnicowania rodziny. Ślady kopalne świadczą o dawnym występowaniu tych roślin także w południowej Afryce i w Ameryce Południowej.

Wikipedia


rzewniowaty

o cechach rzewniowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rzewniowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


rzewniowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


rzewnowo

Rzewnowo – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Kamień Pomorski, przy drodze wojewódzkiej nr 106 Rzewnowo - Stargard - Pyrzyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia


rzewność

książkowo: cecha tego, co jest pełne bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwość, smętność, rzewliwość, ckliwość


SJP.pl


rzewny

książkowo: pełen bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwy, smętny, rzewliwy, tęskny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) żałosny, tęskny, pełen smutku

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jej rzewny lament poruszył serce hrabiego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzewność ż.

 przysł. rzewnie, rzewno

Wiktionary


rzewuski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Rzewuski (?–1717) – rotmistrz królewski, kasztelan podlaski i starosta wiski
  • Adam Rzewuski (1805–1888) – generał rosyjski
  • Adam Wawrzyniec Rzewuski (1760–1825) – kasztelan witebski, publicysta, polityk
  • Alexander Rzewuski (1863–1941) – polski radiolog praktykujący w Szwajcarii
  • Franciszek Rzewuski (1730–1800) – pisarz polny koronny, później marszałek nadworny koronny oraz marszałek wielki koronny od 1783
  • Henryk Rzewuski (1791–1866) – pisarz, pseudonim literacki Jarosz Bejła
  • Józef Rzewuski (1739–1816) – starosta drohobycki, generał lejtnant wielki litewski, poseł.
  • Franciszek Kazimierz Rzewuski (?–1683) – stolnik podolski, poseł na sejm
  • Michał Florian Rzewuski (?–1687) – pisarz ziemski lwowski, pułkownik królewski, podskarbi nadworny koronny od 1681 oraz starosta chełmski
  • Michał Józef Rzewuski (1699–1769) – wojewoda podolski, wojewoda podlaski, pisarz wielki koronny, krajczy wielki koronny
  • Pawel Rzewuski (1804-1892) – polski duchowny katolicki
  • Paweł Rzewuski (1990-) – polski pisarz

Wikipedia


rzewuszki

Rzewuszki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Sarnakach.

Wikipedia


rzez

1. rodzaj ostrza w niektórych przyrządach służących do cięcia
2. cięcie, przepiłowanie, przerznięcie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. rodzaj ostrza w niektórych maszynach, przyrządach służących do cięcia

 (1.2) techn. cięcie, przerznięcie, przepiłowanie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przekrój

Wiktionary


rzezactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rzad. czynność rzezania, zajmowanie się rzezaniem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary


rzezacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. rzeźbiarz, rytownik, snycerz

 (1.2) daw. zabójca, morderca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary


rzezak

1. rodzaj ostrza w sieczkarni, pługu lub innych narzędziach;
2. zwierzę przeznaczone do uboju


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rodzaj specjalnego ostrza w sieczkarni, pługu lub innych gospodarczych narzędziach mechanicznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) w zakładach przetwórstwa mięsnego: pracownik, który zarzyna drób

 (2.2) rel. rzeźnik żydowski, dokonujący uboju zwierząt według przepisów rytualnych

 (2.3) rel. człowiek dopełniający obrządku obrzezania u żydów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezacz mos., rzezanie n., rzezactwo n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.3) mohel

Wiktionary


rzezanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. cięcie na części

 (1.2) przest. rzeźbienie

 (1.3) daw. bicie, zabijanie

 (1.4) daw. dokonywanie obrzezania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary


rzezaniec

mężczyzna pozbawiony jąder; kastrat; eunuch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. eunuch

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzezać ndk.

 rzecz. rzeźnik mrz./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kastrat, eunuch, trzebieniec

Wiktionary


rzezawa

wieś w Polsce


SJP.pl

Rzezawa – wieś gminna w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Rzezawa, w zachodnim krańcu Kotliny Sandomierskiej, na północny wschód od Bochni. Miejscowość jest siedzibą gminy Rzezawa.

W roku 2021 we wsi mieszkały 2894 osoby, z czego 51,4% mieszkańców stanowiły kobiety, a 48,6% mężczyźni.

Wikipedia


rzezawski

przymiotnik od: Rzezawa


SJP.pl


rzezać

przestarzale: ciąć, rzeźbić, piłować, szlifować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) przest. (współcz. gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk.) ciąć na części, rżnąć

 (1.2) przest. rzeźbić, cięciem wydobywać kształt

 (1.3) daw. bić, zabijać

 (1.4) daw. dokonywać obrzezania

czasownik zwrotny niedokonany rzezać się (dk. brak)

 (2.1) daw. zabijać się, mordować się nawzajem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Koło ogrodu wysoki płot z zielonych sztachet, a każda sztacheta u góry w uproszczony kształt serca rzezana. Ile sztachet, tyle serc zielonych. Ładne to było.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. ciąć, krajać, kroić, odcinać, piłować, przerzynać; gw. Górny Śląsk rżnóńć

 (1.2) współcz. ryć, rżnąć, strugać, wycinać, żłobić

 (1.3) współcz. eksterminować, mordować, ukatrupiać, utrupiać, uśmiercać, wybijać, zabijać; kłaść kogoś trupem, odbierać komuś życie, pozbawić kogoś życia; eufem. wyprawiać / wysyłać kogoś na tamten świat

 (1.4) współcz. obrzezywać

Wiktionary


rzezimieszek

złodziej, rabuś, bandyta, opryszek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. złodziej, rabuś, bandzior

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pamiętasz tego rzezimieszka, co nie zdążył jeszcze krwi ze sztyletu otrzeć, a już z cynicznym uśmiechem szedł w objęcia czternastolatek... I pamiętasz jego rozmowę ostatnią?...

 (1.1) — Tak! stanę! — zawołałem. — Nie jestem rzezimieszkiem, ani też (przynajmniej dotąd) zabójcą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk, AS: žeźĩmʹi ̯ešek

Wiktionary


rześciowate

o cechach rześciowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Rz

Wikipedia


rześciowaty

o cechach rześciowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rześciowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


rześciowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


rześki

1. pełen werwy, ochoty do życia i pracy; dziarski, żwawy, wypoczęty, energiczny;
2. będący wyrazem czyjejś ochoty do życia, dobrego samopoczucia, np. rześki wygląd;
3. przenośnie: dający orzeźwienie, ochłodę; orzeźwiający, chłodny, odświeżający, ożywczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pełen chęci do działania

 (1.2) świadczący o wigorze, gotowości do działania

 (1.3) pełen orzeźwienia, świeżości

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kiedy zaś szympans wracał do swojej chaty, ten niedawno rześki i pełen ognia twór okazywał się starcem, zniedołężniałym i apatycznym.

 (1.3) Dziesięć minut później barka rozpoczęła swój długi zjazd na równiny, a piesek siedział na dziobie i rozkoszował się rześką bryzą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rześkość ż.

 przysł. rześko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziarski, krzepki, ochoczy, rzeźwy, wypoczęty

 (1.2) dynamiczny, rzeźwy, świeży, zdrowy, żwawy

 (1.3) chłodnawy, chłodny, orzeźwiający, ożywczy

Wiktionary


rześko

przysłówek

 (1.1) w sposób rześki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rześkość ż.

 przym. rześki

Wiktionary


rześkość

1. uczucie ochoty do życia i pracy; dziarskość, werwa, wigor, energiczność;
2. przenośnie: cecha tego, co orzeźwia, chłodzi; świeżość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest rześkie; cecha tego, kto jest rześki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rześki

 przysł. rześko

Wiktionary


rześć

rodzaj roślin z rzędu wiechlinowców, występujący w około 90 gatunkach


SJP.pl


rzeź

1. ubój zwierząt
2. masowy mord; masakra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rzeź – ubój zwierząt
  • rzeź – potocznie masakra, ludobójstwo
  • Rzeź (oryg. Carnage) – film z 2011 roku, w reżyserii Romana Polańskiego
  • Rzeź (oryg. The Tripper) − horror filmowy z 2006 roku, w reżyserii Davida Arquette’a

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛɕ, AS: žeś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzez mrz., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) masakra, pogrom

Wiktionary


rzeźba

1. ukształtowanie powierzchni
2. trójwymiarowa forma artystyczna
3. gałąź sztuk plastycznych obejmująca tworzenie trójwymiarowych form z różnych materiałów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szt. dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;

 (1.2) szt. trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

 (1.3) geogr. geol. ukształtowanie terenu;

 (1.4) ukształtowanie budynku

 (1.5) pot. ukształtowanie powierzchni, ciała

 (1.6) stpol. rzeź, rzezanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś na zajęciach z rzeźby wypalaliśmy nasze gliniane naczynia.

 (1.2) Wenus z Milo to marmurowa rzeźba, która znajduje się w Muzeum Luwru.

 (1.3) Wydma jest formą rzeźby powierzchni ziemi pochodzenia eolicznego.

 (1.5) Trening na rzeźbę – to trening, którego celem jest nadanie mięśniom odpowiednich kształtów i proporcji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑba, AS: žeźba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźbiarstwo n., rzeźbiarz m., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźbiarstwo

 (1.3) morfologia

Wiktionary


rzeźbiarka

→ rzeźbiarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szt. artystka, która wykonuje rzeźby

 (1.2) pot. gwara. rzeźbiarstwo

Wiktionary

Patrz:

rzeźbiarz

Wymowa:

IPA: ʒɛʑˈbʲjarka, AS: žeźbʹi ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbienie n.

:: fm. rzeźbiarz m.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary


rzeźbiarski

dotyczący rzeźbiarza, rzeźbiarstwa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) szt. związany z rzeźbiarzem, rzeźbiarstwem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbiarz mos., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 czas. narzeźbić dk., porzeźbić ndk., rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary


rzeźbiarsko

przysłówek

 (1.1) w sposób rzeźbiarski

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzeźbić, wyrzeźbić

 rzecz. rzeźbiarz mos., rzeźbiarstwo n., rzeźbiarka ż.

 przym. rzeźbiarski

Wiktionary


rzeźbiarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szt. sztuka tworzenia rzeźb

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „rzeźba”. Zobacz też: rzeźba terenu.

Rzeźbiarstwo – dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów, co odróżnia ją od malarstwa i grafiki, zwykle dwuwymiarowych.

Efektem rzeźbiarstwa są rzeźby, przeznaczone zwykle do oglądania dookolnego. Cechami rzeźb jest zwykle faktura (zależna od materiału) oraz kolor (polichromia), a także skala (miniaturowa lub monumentalna).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarz m., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźba

Wiktionary


rzeźbiarz

artysta tworzący rzeźby


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) szt. artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rzeźbiarz – osoba trudniąca się rzeźbiarstwem
  • Rzeźbiarz – gwiazdozbiór

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑbʲjaʃ, AS: žeźbʹi ̯aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbienie n., wyrzeźbienie n.

:: fż. rzeźbiarka ż.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary


rzeźbienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzeźbić.

 (1.2) wyrzeźbiony w czymś kształt, wzór, forma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛʑˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: žeźbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzeźbić, wyrzeźbić

 rzecz. rzeźbiarstwo n., rzeźbiarka ż., rzeźbiarz m., rzeźba

 przym. rzeźbiarski

Wiktionary


rzeźbić

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyrzeźbić)

 (1.1) szt. wycinać w czymś, nadając określony kształt

 (1.2) przen. kształtować właściwą postać

 (1.3) przen. pot. wykonywać coś nieprzemyślanie lub byle jak (pogardliwie o czynności)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyrzeźbiłem sobie fujarkę z drewna.

 (1.2) Arkadiusz nic tylko spędza całe dnie na siłowni i rzeźbi swoje męskie ciało.

 (1.3) Nie wiem, co teraz rzeźbisz z tymi papierami, ale obiecałeś mi pomóc z dziećmi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑbʲit͡ɕ, AS: žeźbʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźbiarz m., rzeźbiarstwo n., rzeźba ż., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

 czas. wyrzeźbić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rytować, strugać

Wiktionary


rzeźbotwórczy

związany ze zmianami ukształtowania powierzchni Ziemi, wpływający na rzeźbę terenu


SJP.pl


rzeźnia

1. pomieszczenie przeznaczone do uboju zwierząt;
2. masowy mord; pogrom; masakra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

 (1.2) pot. przen. akt masowego, okrutnego zabijania

 (1.3) daw. jatki, w których sprzedaje się mięso

 (1.4) daw. rynna, którą spuszcza się drewno z gór na nizinę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dopóki będą istniały rzeźnie, będą istniały i pola bitew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑɲa, AS: žeźńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeź ż., rzeźnik m., rzeźniczka ż., rzeźniczyna ż., rzeźnictwo n., rzezanie n., obrzezanie n., rzezalnia ż., rzeźnica ż., rzeźniczanka ż., rzeźność ż., obrzezaniec mos., obrzezek mrz., obrzezywanie n., porzezanie n., rzez mrz., rzezactwo n., rzezacz mos., rzezak mos./mrz.

 czas. porzezać, obrzezywać, rzezać ndk., obrzezać dk.

 przym. rzeźny, rzeźniczy, rzeźnicki, rzeźniany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ubojnia; daw. szlachtuz, kutlof, rzezalnia, rzeźnica

 (1.2) rzeź, pogrom, masakra

 (1.3) sklep mięsny; mięso-wędliny; daw. jatki

Wiktionary


rzeźnicki

dotyczący rzeźnictwa, rzeźników; rzeźniczy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeźnictwem, dotyczący rzeźnictwa

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do rzeźnika

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Taż proszę państwa, to jest regularne pyskobicie, jakiego nawet w naszym rzeźnickim fachu nie znają!

 (2.1) Powiedzmy odrazu, że był to skład rzeźnicki jednego z największych i najbogatszych rzeźników miejscowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźnia ż., obrzezanie n., rzeźniczka ż., rzeźnictwo n., rzeźnik mos.

 przym. rzeźniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźniczy

 (2.1) rzeźniczy

Wiktionary


rzeźnictwo

zawód rzeźnika


SJP.pl

Rzeźnictwo – dziedzina rzemiosła zajmująca się ubojem zwierząt rzeźnych i ich przetwarzaniem.

Wikipedia


rzeźniczak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rzeźniczak (1947, Gdańsk – 2010, Chojnice), polski rzemieślnik i przedsiębiorca
  • Franciszek Rzeźniczak (1914, Kąkolewo – 1991 Zielona Góra), polski muzyk, kapelmistrz
  • Mateusz Rzeźniczak (1992) – polski aktor teatralny i filmowy
  • Mateusz Rzeźniczak (1998) – polski lekkoatleta, sprinter, olimpijczyk z 2020
  • Stanisław Rzeźniczak (* 1954, Kietlin), polski lekkoatleta średniodystansowiec
  • Zenon Rzeźniczak (* 1957, Zduńska Wola), polski polityk, samorządowiec, prawnik
  • Jakub Rzeźniczak (* 1986, Łódź), piłkarz grający na pozycji obrońcy
  • Dariusz Rzeźniczek (* 1968, Chorzów), polski piłkarz występujący na pozycji pomocnika
  • Monika Rzeźniczek, wokalistka
  • Rzeźnik (Řezník)

Wikipedia


rzeźniczek

1. kobieta zajmująca się ubojem zwierząt;
2. kobieta sprzedająca mięso i wędliny;
3. właścicielka sklepu mięsnego


SJP.pl


rzeźniczka

1. kobieta zajmująca się ubojem zwierząt;
2. kobieta sprzedająca mięso i wędliny;
3. właścicielka sklepu mięsnego


SJP.pl


rzeźniczy

dotyczący rzeźnictwa, rzeźników; rzeźnicki


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeźnikiem, dotyczący rzeźnika

 (1.2) dotyczący rzeźnictwa, mający zastosowanie w rzeźnictwie

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do rzeźnika, będący jego własnością lub dziełem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obrzezanie n., rzeźnik mos., rzeźniczka ż., rzeźnia ż., rzeźnictwo n.

 przym. rzeźnicki

Wiktionary


rzeźnik

1. osoba zajmująca się ubojem zwierząt;
2. osoba sprzedająca mięso i wędliny;
3. właściciel sklepu mięsnego;
4. pogardliwie o słabym chirurgu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

 (1.2) pot. sprzedawca w sklepie mięsnym

 (1.3) pot. przen. kat, oprawca

 (1.4) pot. pogard. nieudolny chirurg

 (1.5) środ. dialekt traderów forex para GBP/JPY

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. sklep mięsny

Wiktionary

Rzeźnik (masarz) – zawód rzemieślniczy, osoba zajmująca się ubojem zwierząt rzeźnych, a następnie obróbką tusz poubojowych.

Niekiedy w skład kompetencji rzeźnika wchodzą również takie zadania jak:

Wymagana w tym zawodzie ze względu na rodzaj i warunki wykonywanej pracy jest sprawność i wytrzymałość fizyczna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zakład mięsny zatrudnia 10 rzeźników na pełny etat.

 (1.2) Za ladą stał młody rzeźnik, więc kolejka szybko się skurczyła.

 (1.3) Rzeźnik z Rostowa został oskarżony o zamordowanie 53 osób.

 (1.4) Ten nowy chirurg to rzeźnik, spartaczył babce operację.

 (2.1) Wzięłam u rzeźnika trochę śląskiej i kość dla psa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑɲik, AS: žeźńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźnictwo n., rzeź ż., rzeźnia ż., rzezalnia ż., rzezak m., rzezacz m., rzez m., rzezaniec m., rzezanie n., obrzezanie n., obrzezaniec m., obrzezek mrz., obrzezywanie n., porzezanie n., rzezactwo n., wyrzezanie n., zarzezanie n., rzeźniczyna ż.

:: zdrobn. rzeźniczek m.

:: fż. rzeźniczka ż.

 czas. zarzezać dk., wyrzezać dk., porzezać dk., obrzezywać ndk., rzezać ndk., obrzezać dk.

 przym. rzeźniczy, rzeźnicki, rzeźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) oprawca, kat

 (1.4) chirurg

Wiktionary


rzeźny

związany z rzezią, z ubojem zwierząt gospodarskich


SJP.pl


rzeźwiej

stopień wyższy od przysłówka: rzeźwo


SJP.pl


rzeźwiejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzeźwy


SJP.pl


rzeźwy

1. orzeźwiający, świeży;
2. pełen werwy, żwawy, dziarski, rześki


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) książk. przyjemnie chłodny

 (1.2) książk. pełen energii, gotowy do działania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Powietrze było rzeźwe, lecz dzień zapowiadał się gorący.

 (1.2) Nazajutrz podniósł się wyspany, rzeźwy i wesoły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźwość ż.

 czas. orzeźwiać ndk., orzeźwić dk., rzeźwić ndk.

 przym. rzeźwo

 przysł. rzeźwiąco

Wiktionary


rzeż

przestarzale: ciąć, rzeźbić, piłować, szlifować


SJP.pl


rzeżewo-morzyce

wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim


SJP.pl

Rzeżewo-Morzyce – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Lubień Kujawski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 167 mieszkańców. Jest trzynastą co do wielkości miejscowością gminy Lubień Kujawski.

Wikipedia


rzeżewsko-morzycki

→ Rzeżewo-Morzyce


SJP.pl

Patrz:

Rzeżewo-Morzyce

rzeżucha

roślina zielna z rodziny krzyżowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. niejadalna roślina zielna z rodziny kapustowatych (nazwa systematyczna|Cardamine|L.|ref=tak.);

 (1.2) ogrod. kulin. spoż. nazwa pieprzycy siewnej (nazwa systematyczna|Lepidium sativum|L.|ref=tak.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

Wiktionary

Zobacz też: pieprzyca siewna – potocznie zwana rzeżuchą.

Rzeżucha ("Cardamine" L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 260 gatunków szeroko rozprzestrzenionych na kuli ziemskiej, zwłaszcza na półkuli północnej. Do rodzimej flory polskiej należy 9 gatunków w wąskim ujęciu rodzaju i 12 po włączeniu tu rodzaju żywiec ("Dentaria"). Rośliny tu zaliczane występują na siedliskach wilgotnych, zarówno łąkowych jak i leśnych. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszystkie rzeżuchy są gorzkie i nie nadają się do jedzenia.

 (1.2) Nad stołem unosił się zapach świeżo ściętej rzeżuchy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʒuxa, AS: žežuχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeżuśnia ż.

:: zdrobn. rzeżuszka ż.

 przym. rzeżuchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pieprzyca, pieprzyca siewna; stpol. czartowa broda, lud. pieprzyca psia

Wiktionary


rzeżuchowy

→ rzeżucha


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zrobiony z rzeżuchy, dotyczący rzeżuchy

Wiktionary

Patrz:

rzeżucha

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʒuˈxɔvɨ, AS: žežuχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeżucha ż.

Wiktionary


rzeżuszka

zdrobnienie od: rzeżucha


SJP.pl

Rz

Wikipedia


rzeżusznik

rodzaj roślin z rodziny kapustowatych; gęsiówka


SJP.pl

Rzeżusznik, gęsiówka ("Cardaminopsis") – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych wyróżniany w niektórych tradycyjnych ujęciach. Współcześnie należące tu gatunki włączane są do rodzaju rzodkiewnik "Arabidopsis", choć wciąż w niektórych publikacjach rodzaj bywa wyodrębniany.

Wikipedia


rzeżyca

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto we wschodniej części Łotwy, w środkowej Łatgalii;

 (1.2) geogr. rzeka we wschodniej Łotwie

Wiktionary

Rzeżyca ( Rēzekne, Rositten, ros. dawn. Режица, "Reżica"; ‏רעזשיצע‎, "Reżice") – miejscowość (miasto wydzielone) we wschodniej części Łotwy. Liczy 37 200 mieszkańców, głównie Łotyszy (45%) i Rosjan (44,3%). Rzeżycę zamieszkuje również niewielka społeczność polska – około 1000 osób (2,7% ludności). Jest węzłem komunikacyjnym oraz centrum gospodarczym i kulturalnym środkowej części Łatgalii.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rzeżycki

Wiktionary


rzeżycki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rzeżycą, dotyczący Rzeżycy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa nasze powiaty, rzeżycki i lucyński, w niczym nie były dawniej podobne do tego zniszczonego, zrujnowanego i zdeptanego kraju, jakim stały się później nasze Inflanty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeżyca ż.

Wiktionary


rzeżączka

zakaźna choroba weneryczna, wywołana przez gonokoki; tryper, gonorea


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zakaźna choroba weneryczna;

Wiktionary

Rzeżączka (gr. γονόρροια "gonórrhoia", łac. "gonorrhoea", co znaczy „nasieniotok”), także wiewiór, tryper – choroba zakaźna, przenoszona drogą płciową, której czynnikiem etiologicznym jest Gram-ujemna bakteria – dwoinka rzeżączki ("Neisseria gonorrhoeae").

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka, AS: žežõṇčka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeżączkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiewiór, tryper, gonorea

Wiktionary


rzeżączkowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeżączka ż.

Wiktionary


rzeżęcin

wieś w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim


SJP.pl

Rzeżęcin – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Morzeszczyn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

We wsi budynek szkoły z początku XX wieku. W 2006 r. obchodzono 690-lecie lokacji wsi przez cystersów.

Wikipedia


rzeżęciński

→ Rzeżęcin


SJP.pl

Patrz:

Rzeżęcin

rzgowianin

mieszkaniec Rzgowa (miasta lub wsi w Polsce)


SJP.pl


rzgowianka

mieszkanka Rzgowa (miasta lub wsi w Polsce)


SJP.pl


rzgowski

przymiotnik od: Rzgów, wieś gminna w województwie łódzkim


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany ze Rzgowem, dotyczący Rzgowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzgów mrz., rzgowianin m., rzgowianka ż.

Wiktionary


rzgów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce


SJP.pl

Rz

Wikipedia


rzić

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dupa, tyłek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedno frela, kiero bedinowała u naszygo Prezidynta, śleciała ze słodow, szczaskała sie cołko rzić.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. do rzici

 przysł. do rzici

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zadek, dupa, tyłek

Wiktionary


rznąć

[czytaj: żnąć] rżnąć (częściej);
1. ciąć, krajać;
2. rzeźbić, szlifować;
3. potocznie:
a) zabijać czymś ostrym;
b) wrzynać się;
c) robić coś (np. grać na instrumencie) z zapałem;
d) boleć;
e) mówić ostro;
f) odpisywać, zrzynać;
4. wulgarnie:
a) mieć stosunek seksualny;
b) oddawać kał;
5. rżnąć się - potocznie:
a) bić się nawzajem;
b) mieć stosunek seksualny


SJP.pl


rzodkiew

jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia roślina zielna z rodziny krzyżowych, powszechnie uprawiana dla jadalnych zgrubień korzeniowych mających dużą wartość odżywczą i właściwości lecznicze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Raphanus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych;

 (1.2) bot. roślina z rodzaju rzodkiew (1.1)

 (1.3) spoż. kulin. jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzodkiewka ż.

 przym. rzodkwiany, rzodkiewkowy

Wiktionary


rzodkieweczka

zdrobnienie od: rzodkiewka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: rzodkiewka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɔtʲcɛˈvɛt͡ʃka, AS: žotʹḱevečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzodkiewka ż.

 przym. rzodkiewkowy

Wiktionary


rzodkiewka

odmiana rzodkwi, jednoroczna roślina warzywna uprawiana dla jadalnej bulwy o białej, różowej, czerwonej lub fioletowej skórce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. ogrod. roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

 (1.2) spoż. kulin. bulwa rzodkiewki (1.1)

Wiktionary

Rzodkiewka ("Raphanus sativus" var. "sativus") – odmiana rzodkwi zwyczajnej. Jest uprawiana w wielu regionach świata. W Polsce występuje głównie jako roślina uprawna, lecz przejściowo dziczeje (ergazjofigofit). W uprawie występuje wiele kultywarów. Również rzodkiew czarna i rzodkiew japońska to kultywary rzodkiewki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) W inspektach są już nawet rzodkiewki. […] Z głębokiego półmiska kurzą się flaki, obok stoi wyborne masło, rzodkiewka, bułeczki, sery, piwo i wino.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔtʲˈcɛfka, AS: žotʹḱefka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzodkiew ż., zdrobn. rzodkieweczka ż.

 przym. rzodkiewkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Śląsk radiska, gw. Poznań redyska, gw. Białystok redźka

Wiktionary


rzodkiewkowy

→ rzodkiewka


SJP.pl

Patrz:

rzodkiewka

rzodkiewnik

roślina z rodziny krzyżowych, o drobnych białych kwiatkach


SJP.pl

Rz

Wikipedia


rzowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Rzów, związany z Rzami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nazbierałyśmy jagód w rzowskim lesie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzianin mos., rzianka ż., Rzy nmos.

Wiktionary


rzońca

nazwisko


SJP.pl


rzplita

Rzeczpospolita


SJP.pl

skrót, rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) = książk. Rzeczpospolita

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozwój badań w ciągu półtora wieku ukazał nam obraz Rzplitej XVIII w. dużo bardziej złożony, zróżnicowany, bardziej konkretny i dynamiczny, niż go sobie wyobrażali dawniejsi historycy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczpospolita ż., Rzepa ż.

Wiktionary


rzs

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) med. reumatoidalne zapalenie stawów

Wiktionary


rzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzucać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przetrwały w budynku także machikuły – otwory do rzucania kamieni oraz lania wrzątku i roztopionej smoły na oblegających. To rzadkość w budowlach, które dotrwały do naszych czasów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sãɲɛ, AS: žucãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerzutka ż., rzucawka ż., rzut m., rzutnik m., rzutka ż., rzucenie n., odrzutowiec mrz.

 czas. rzucać ndk., rzucić dk.

Wiktionary


rzucawka

najcięższa postać zatrucia ciążowego, występująca zwykle pod koniec ciąży lub podczas porodu, charakteryzuje się m.in. napadami drgawek, utratą przytomności; eklampsja; rzucawka ciążowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. wet. napad drgawek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzut m., rzucanie n.

 czas. rzucać ndk.

Wiktionary


rzucać

1. wprawiać rzecz w lot wypuszczając ją z ręki z nadaniem pewnej prędkości;
2. przewracać, zwalać, uderzać; gwałtownie poruszać, potrząsać;
3. potocznie: pozostawiać kogoś, opuszczać; odchodzić, rezygnować z czegoś;
4. rzucać się - poruszać się chaotycznie, bezwiednie lub ze zdenerwowania czy złości


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rzucić)

 (1.1) wywoływać chwilowy lot przedmiotu

 (1.2) przewracać kogoś

 (1.3) wysyłać, kierować dokądś

 (1.4) pot. zrezygnować ze związku z kimś

 (1.5) powiedzieć coś szybko, zdawkowo

 (1.6) pozbyć się nałogu

 (1.7) zrezygnować z czegoś

czasownik zwrotny niedokonany rzucać się (dk. rzucić się)

 (2.1) pot. przen. denerwować się (wykonując gesty osoby zdenerwowanej), ciskać się

 (2.2) zrobić coś ze sobą, skierować się gwałtownie w jakimś kierunku

 (2.3) łapczywie coś brać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie rzucaj we mnie zabawkami.

 (1.2) Policjant dopadł złodzieja i rzucił go na ziemię.

 (1.3) Lampa z ulicy rzucała nieco światła do sypialni.

 (1.4) Magda rzuciła mnie dla innego.

 (1.5) „Wyłącz to!” — rzucił, nie odwracając głowy.

 (1.6) Za miesiąc od dzisiaj rzucam palenie.

 (1.7) Chcę rzucić studia.

 (2.1) Nie rzucaj się tak! Zaraz ci to naprawię.

 (2.1) Kiedy zobaczył, że nie ma go na liście przyjętych na ten wydział, zaczął rzucać się jak wściekły pies.

 (2.2) Zachowuje się, jakby mogła rzucić się dla niego w ogień.

 (2.2) Rzucili się sobie w ramiona.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒut͡sat͡ɕ, AS: žucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzutnik mos./mrz., rzucawka ż., rzucenie n., rzucanie n., rzut m., rzutnik m., rzutka ż., wyrzut m., podrzutek mos., odrzutowiec mrz.

 czas. rzucić, podrzucić dk., podrzucać, wyrzucać ndk., zrzucać ndk., rozrzucać ndk., wyrzucić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciskać, miotać, ciepać

 (1.4) dać kosza, porzucić, zerwać

Wiktionary


rzucenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzucić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O rzuceniu palenia już nawet nie wspominam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: žucẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wrucić się, rzucić dk., rzucać ndk.

 rzecz. przerzutka ż., odrzutowiec mrz., rzut, rzutnik, rzutka, rzucanie

Wiktionary


rzucewo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miejscowość w Polsce (powiat pucki, 18°28'E, 54°41'N);

Wiktionary

Rzucewo (kaszb. "Rzucewò", niem. "Rutzau") – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck. Leży nad Zatoką Pucką między Redą a Puckiem. Stara osada rybacka i rycerska. Ma status sołectwa.

Po 1466 roku wzmiankowana kolejno jako dobra Wejherów, Sobieskich i Przebendowskich pod nazwą "Ruczewo".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie byłem w Rzucewie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sɛvɔ, AS: žucevo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzucewski

Wiktionary


rzuchów

wieś w województwie śląskim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzuchów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. leżajskim, w gminie Leżajsk
  • Rzuchów – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Kornowac
  • Rzuchów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Dąbie
  • Rżuchów

Wikipedia


rzucik

drobny wzór na jakimś tle


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od rzut

 (1.2) drobny wzór, deseń na tkaninie, tapecie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzut m.

Wiktionary


rzucić

1. wprawić rzecz w lot wypuszczając ją z ręki z nadaniem pewnej prędkości;
2. przewrócić, zwalić, uderzyć; gwałtownie poruszyć, potrząsnąć;
3. potocznie: pozostawić kogoś, opuścić; odejść, zrezygnować z czegoś;
4. rzucić się - gwałtownym ruchem skoczyć w dół; gwałtownie zbliżyć się do czegoś lub kogoś; zabrać się za coś z zapałem, bez reszty


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rzucać)

 (1.1) dokonany od|rzucać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: žućić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., zrzut mrz., rzutnik mrz., podrzutek mos., odrzutowiec mrz., rozrzutnik mos./mrz.

 czas. wyrzucać, wyrzucić, podrzucać, wrucić się, rzucać

Wiktionary


rzuców

Rzuców – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Borkowice. Leży nad rzeką Jabłonicą, pośród lasów i wzgórz Garbu Gielniowskiego. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 727. Wieś ma status sołectwa.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Wikipedia


rzut

1. wprawienie w ruch jakiegoś ciała, przedmiotu; rzucenie;
2. widok obiektu z perspektywy mającej co najmniej jeden wymiar mniej, np. rzut kuli na płaszczyznę;
3. klasa dyscyplin sportowych, np. rzut oszczepem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą

 (1.2) szybki, energiczny ruch ręki, nogi, głowy lub gwałtowny skok całego ciała

 (1.3) geom. odwzorowanie figury na płaszczyźnie lub innej powierzchni

 (1.4) sport. powalenie przeciwnika na ziemię – w sportach walki;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rzut równoległy: rzut prostokątny, rzut ukośny, rzut aksonometryczny (rzut izometryczny, rzut dimetryczny, rzut trimetryczny/trymetryczny a. anizometryczny),
  • rzut środkowy (perspektywiczny), perspektywa rzutu zbieżnego: jednozbieżna, dwuzbieżna, trójzbieżna w architekturze i sztukach wizualnych,
  • rzut w architekturze i budownictwie;
  • wybór składowej pary uporządkowanej (lub większej ich liczby dla krotki),
  • rzut oraz operator rzutowy w algebrze liniowej,
  • rzut skalarny w algebrze liniowej.
  • rzut pionowy: w górę, w dół; rzut poziomy, rzut ukośny.
  • rzut dyskiem,
  • rzut młotem,
  • rzut oszczepem;
  • rzut beretem,
  • rzut monetą,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzut monetą zadecydował, kto rozpocznie mecz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒut, AS: žut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzutnik mos./mrz., rzucawka ż., rzucanie n., rzucenie n., narzut m., narzuta ż., odrzut m., podrzut m., wyrzut m., zarzut m., zrzut m., narzutniak m., rzutnik m., rzutka ż., wyrzutnia ż., rzutowanie n., podrzutek mos., odrzutowiec mrz., rzucik mrz.

 czas. wrucić się, podrzucać, rzucać ndk., rzucić dk., rzutować ndk., wyrzucać

 przym. rzutowy, rzutny, bezodrzutowy

Wiktionary


rzutek

krążek wyrzucany w powietrze, służący za lotny cel w strzelaniu sportowym


SJP.pl


rzutka

stosunkowo cienka lina z włókien naturalnych lub syntetycznych z ciężarkiem na końcu, służąca do przerzucania liny holowniczej lub cumy na inny statek lub nabrzeże


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żegl. linka z ciężarkiem na końcu, służąca do przerzucania ze statku na inny statek lub na brzeg w celu podania przywiązanej do jej drugiego końca cumę;

 (1.2) pot. strzałka, lotka

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒutka, AS: žutka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzucać

 rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., odrzutowiec mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dart, lotka, strzałka

Wiktionary


rzutki

1. energiczny, przedsiębiorczy i pomysłowy w działaniu;
2. dawniej: prędki, żwawy, zwinny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) energiczny, pomysłowy, przedsiębiorczy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (2.1) pot. dart

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lp., M., B., W. lm. od: rzutka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dart
  • rzutki (dart, plumbata) – pocisk przeznaczony do rzucania ręcznego bądź przy użyciu procy. Używany w starożytności i średniowieczu. Od oszczepu różni się obecnością lotek i mniejszymi rozmiarami.
  • strzelanie do rzutków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oto umysł jej jest wprawdzie niepospolity, ale także zbyt prostolinijny na tutejsze stosunki, a zwłaszcza za mało rzutki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒutʲci, AS: žutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. rzutkość ż.

 (2.1) czas. wyrzucać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) energiczny

 (2.1) dart

Wiktionary


rzutkowiec

zawodnik uprawiający strzelanie do rzutków


SJP.pl


rzutkość

zaradność, obrotność, pomysłowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, kto jest rzutki – energiczny, przedsiębiorczy i pomysłowy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzutki

 przysł. rzutko

Wiktionary


rzutnia

1. miejsce (sportowe lub wojskowe) przygotowane do wykonywania rzutów (np. dyskiem, granatem);
2. w matematyce: płaszczyzna stała, na której odwzorowuje się, poprzez rzut, figury geometryczne


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rzutnia (geometria)
  • rzutnia lekkoatletyczna

Wikipedia


rzutnik

aparat projekcyjny do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych; diaskop


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒutʲɲik, AS: žutʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., rzutnia ż., odrzutowiec mrz.

 czas. rzutować, rzucać ndk., rzucić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) projektor, diaskop

Wiktionary


rzutnikowy

→ rzutnik


SJP.pl

Patrz:

rzutnik

rzutny

odnoszący się sportów polegających na rzucaniu czymś na odległość


SJP.pl


rzutować

czasownik niedokonany

 (1.1) wywierać wpływ na coś, odbijać się na czymś, mieć powiązanie z czymś

 (1.2) fiz. fot. wyświetlać obraz na ekranie lub innej powierzchni za pomocą urządzenia optycznego (np. rzutnika)

 (1.3) mat. geom. wyznaczać rzut (odwzorowanie) figury lub punktu na płaszczyznę lub prostą

 (1.4) psych. nieświadomie przypisywać własne cechy, uczucia lub przeżycia światu zewnętrznemu i innym ludziom

 (1.5) przenosić zjawiska w inną dziedzinę lub na inną płaszczyznę; przedstawiać coś na tle czegoś

 (1.6) archit. kreślić plan lub przekrój obiektu

 (1.7) inform. zmieniać typ danych zmiennej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brak rytmicznej pracy jednego zakładu rzutuje na nierównomierną pracę wszystkich zakładów.

 (1.1) Ostatnie wydarzenia niekorzystnie rzutują na publiczny wizerunek naszej firmy.

 (1.2) Artysta zrezygnował z płótna na rzecz wyłącznie ruchomych obrazów rzutowanych na ścianę.

 (1.3) Rzutujemy punkty A i B na oś odciętych i na oś rzędnych.

 (1.4) Człowiek nieświadomie rzutuje swoje przeżycia na świat zewnętrzny.

 (1.5) Historia ta prowadzi nas poprzez dzieje jednostek rzutowane na szerokie tło stosunków politycznych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʐuˈtɔvat͡ɕ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzut mrz., rzutnik mrz., rzutowanie n., narzut mrz., odrzut mrz., wyrzut mrz., podrzut mrz., przerzut mrz.

 czas. rzucać ndk., narzucać ndk., odrzucać ndk.

 przym. rzutowy, rzutnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wpływać, oddziaływać, mieć wpływ, zaważać

 (1.2) wyświetlać

 (1.3) odwzorowywać

 (1.4) przypisywać, przenosić, eksterioryzować

 (1.6) rysować, kreślić, projektować

 (1.7) konwertować

Wiktionary


rzutowy

→ rzut


SJP.pl

Patrz:

rzut

rzwieć

czasownik

 (1.1) stpol. ryczeć

Wiktionary


rzy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin;

 (1.2) geogr. osada leśna w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzy – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin
  • Rzy – osada leśna w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wakacje spędzamy w naszych Rzach.

 (1.2) Jej rodzina pochodzi z Rzów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzowski

 rzecz. rzianin mos., rzianka ż.

Wiktionary


rzyg

potocznie: coś obrzydliwego, budzącego wstręt, odrazę


SJP.pl


rzygacz

1. ozdobne zakończenie rynny, najczęściej w kształcie paszczy zwierzęcej lub smoczej; gargulec, rzygulec, garłacz, plwacz;
2. potocznie: osoba wymiotująca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) posp. grub. ktoś, kto rzyga

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dachu katedry umieszczono rzygacze przedstawiające tajemnicze zwierzęta.

 (2.1) Pod płotem jakiś rzygacz zostawił wczorajszą kolację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡat͡ʃ, AS: žygač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzyganie n., rzyganko n., rzygi nmos., rzygowiny nmos., rzygowina ż.

:: fż. rzygaczka ż.

 czas. porzygiwać, wyrzygiwać, rzygać dk., rzygnąć ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., orzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gargulec, garłacz, pluwacz, plwacz

Wiktionary


rzyganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzygać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzygać

 rzecz. rzygacz mos./mrz.

Wiktionary


rzyganko

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. od: rzyganie

Wiktionary


rzygać

potocznie:
1. zwracać zawartość żołądka; wymiotować;
2. gwałtownie wyrzucać coś z siebie; bluzgać, buchać czymś;
3. mieć czegoś dosyć, mieć wstręt do czegoś


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rzygnąć)

 (1.1) grub. wymiotować

 (1.2) posp. grub. przen. mieć czegoś dość

 (1.3) pot. przen. gwałtownie wyrzucać strumień czegoś z siebie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nawalony nastolatek na imprezie rzygał pod prysznicem.

 (1.2) Niech już Aśka wraca z tego urlopu, rzygam już wypełnianiem tych papierów.

 (1.3) Wulkan rzygał lawą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡat͡ɕ, AS: žygać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzygi nmos., rzygowiny nmos., rzyganie n., rzygnięcie n., rzygacz m.

 czas. porzygiwać, rzygnąć dk., wyrzygiwać ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przen. pot. haftować, wymiotować, eufem. czyścić

 (1.2) mieć dość, mieć po dziurki w nosie, mieć powyżej uszu

 (1.3) chlustać, bluzgać, lać się strumieniami

Wiktionary


rzygi

torsje; pospolicie:
1. zwrócona przez usta zawartość żołądka; wymiociny, rzygowiny;
2. zwracanie przez usta zawartości żołądka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) grub. wymiociny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na chodniku leżą czyjeś rzygi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɟi, AS: žyǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzyganie n., rzyganko n., rzygacz m., rzygaczka ż., rzygowiny nmos., rzygowina ż.

 czas. porzygiwać, wyrzygiwać, obrzygać, rzygać ndk., rzygnąć dk., zarzygać dk., orzygać dk., wyrzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymiociny, rzygowiny, rzygowina, paw

Wiktionary


rzygnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzygnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: žyǵńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzygnąć, rzygać, wyrzygać, obrzygać, wyrzygiwać, porzygiwać

 rzecz. rzygowiny nmos.

Wiktionary


rzygnąć

potocznie:
1. zwrócić zawartość żołądka; zwymiotować;
2. gwałtownie wyrzucić coś z siebie; bluznąć, buchnąć czymś


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. rzygać)

 (1.1) dokonany od|rzygać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žygnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzygacz mos./mrz., rzygi

 czas. rzygać

Wiktionary


rzygowina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) posp. wymiocina

Wiktionary


rzygowiny

pospolicie: zwrócona zawartość żołądka; wymiociny, rzygi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) posp. wymiociny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨɡɔˈvʲĩnɨ, AS: žygovʹĩny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzygi nmos., rzyganie n., rzygnięcie n., rzygacz m.

 czas. porzygiwać, wyrzygiwać, rzygać ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary


rzygownik

potocznie: portfenetr, balkon francuski


SJP.pl


rzygulec

ozdobne zakończenie rynny, najczęściej w kształcie paszczy zwierzęcej lub smoczej; gargulec, rzygacz, garłacz, plwacz


SJP.pl


rzykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. odczasownikowy od|rzykać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzykać ndk.

Wiktionary


rzykać

czasownik nieprzechodni

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. modlić się

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. odmawiać (modlitwę)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hyjdla zaś polazła rzykać do kościoła.

 (1.2) Jak staro rzyko zdrowaśki to jej nie przeszkodzej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzykanie n.

Wiktionary


rzym

stolica Włoch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica Włoch;

 (1.2) hist. starożytna cywilizacja rzymska;

 (1.3) hist. Cesarstwo Rzymskie;

 (1.4) przen. papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

 (1.5) geogr. nazwa kilku polskich wsi i osad;

Wiktionary

( Roma, "Roma") – stolica i największe miasto Włoch, położone w środkowej części kraju nad rzeką Tyber i Morzem Tyrreńskim, zarazem stolica regionu administracyjno-historycznego Lacjum ("Lazio").

Centrum administracyjne ( comune speciale) ma powierzchnię 1287 km² i liczbę ludności 2 825 661, będąc trzecim co do wielkości miastem Unii Europejskiej. Miasto Stołeczne Rzym ma 4 331 856 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pojedziemy na wycieczkę do Rzymu.

 (1.2) Jedną z rozrywek w Rzymie były walki gladiatorów.

 (1.3) Stopniowo Rzym podbijał tereny na północ od Italii.

 (1.4) Protestanci zerwali wszelkie związki z Rzymem.

 (1.5) Jechaliśmy kolejką przez Rzym i Wenecję w drodze do Biskupina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨ̃m, AS: žỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzymianin mos., rzymianka ż., Rzymianin mos., Rzymianka ż.

 przym. rzymski, podrzymski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. peryfr. Wieczne Miasto, Miasto Siedmiu Wzgórz

 (1.3) Cesarstwo Rzymskie

 (1.4) papież

Wiktionary


rzym.

skrót od: rzymski


SJP.pl


rzym.-kat.

skrót od: rzymskokatolicki; rz.-kat.


SJP.pl


rzymianin

mieszkaniec Rzymu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Rzymu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mario był rzymianinem, w Neapolu przebywał tylko w delegacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn, AS: žỹmʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzym mrz., Rzymianin mos.

:: fż. rzymianka ż., Rzymianka ż.

 przym. rzymski

Wiktionary


rzymianka

1. letni but trzymający się na stopie dzięki licznym rzemykom oplatającym stopę wraz z kostką;
2. potocznie: autostrada, droga do Rzymu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Rzymu (miasta)

 (1.2) pot. autostrada, droga do Rzymu

 (1.3) lekki sandał z rzemykami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek, przebywając w stolicy Włoch, poznał trzy sympatyczne rzymianki, które oprowadziły go po mieście.

 (1.2) Wracam do domu starą rzymianką, żeby nie płacić tyle za przejazd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨ̃ˈmʲjãnka, AS: žỹmʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzym mrz., Rzymianka ż., Rzymianin mos.

:: fm. rzymianin mos.

 przym. rzymski

Wiktionary


rzymowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Eugeniusz Rzymowski – polski inżynier
  • Jerzy Rzymowski – polski dziennikarz, redaktor, tłumacz i pisarz
  • Wincenty Rzymowski – polski literat, dziennikarz i polityk
  • Witold Rzymowski – polski matematyk

Wikipedia


rzymski

1. przymiotnik od: Rzym (stolica Włoch lub państwo starożytne);
2. cyfry rzymskie - cyfry wprowadzone przez starożytnych Rzymian, dziś używane do oznaczania dat; I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

 (1.2) odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli tylko rzymskich papieży brać pod uwagę – skonkludował Tomasz Alfa – to następnym jest u Malachiasza "Wilczyca niebiańska".

 (1.2) Historia tej miejscowości sięga daleko w przeszłość, aż do czasów rzymskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨ̃msʲci, AS: žỹmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) rzecz. Rzym

 (1.1) rzecz. rzymianin, rzymianka

 (1.2) rzecz. Rzymianin, Rzymianka

Wiktionary


rzymsko

1. przymiotnik od: Rzym (stolica Włoch lub państwo starożytne);
2. cyfry rzymskie - cyfry wprowadzone przez starożytnych Rzymian, dziś używane do oznaczania dat; I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000


SJP.pl

Rzymsko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Dobra.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia


rzymskokat.

skrót od: rzymskokatolicki


SJP.pl


rzymskokatolicki

odnoszący się do obrządku rzymskiego kościoła katolickiego


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

przymiotnik jakościowy

 (2.1) charakterystyczny dla katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta kaplica należy do miejscowej wspólnoty rzymskokatolickiej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łaciński

Wiktionary


rzymskość

→ rzymski


SJP.pl

Patrz:

rzymski

rzyszczewko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzyszczewko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów
  • Rzyszczewko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Sławno
  • Rzyszczewko – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Biały Bór

Wikipedia


rzyszczowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Rzyszczowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzyszczów mrz.

Wiktionary


rzyszczów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. miasto w Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Wiktionary

Rzyszczów ( Ржищів, "Rżyszcziw") – miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim. Ośrodek przemysłu spożywczego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rzyszczowski

Wiktionary


rzytka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od rzyć

 (1.2) przest. pieszczotliwie o pośladkach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzyć ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pupa, pupcia, dupka, dupeczka, dupina, dupcia, dupunia, dupeńka

Wiktionary


rzywno

Rzywno – kolonia w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Łabiszyn. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Nowe Dąbie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia


rzyć

dawniej, obecnie regionalnie: dupa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. współcz. reg. pośladki

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. tyłek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Może jakby Jarek dostał porządnego kopa w rzyć, toby szedł trochę szybciej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ɕ, AS: žyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzytka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tyłek, pupa, pośladki, zad, zadek; wulg. dupa

Wiktionary


rząbiec

Rząbiec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Włoszczowa. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

8 września 1944 miała tam miejsce partyzancka bitwa pod Rząbcem między oddziałami Brygady Świętokrzyskiej a oddziałem Armii Ludowej i grupą partyzantów sowieckich.

Wikipedia


rząch

potocznie: stary, bezużyteczny przedmiot lub pojazd; rzęch, grat, gruchot, rupieć


SJP.pl


rząd

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;

 (1.2) jęz. przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego

 (1.3) sprawowanie władzy

 (1.4) grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego

 (1.5) biol. w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

 (1.6) pot. rząd (1.4) foteli na widowni

 (1.7) mat. fiz. pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby

 (1.8) jeźdz. kompletny osprzęt do jazdy konnej;

 (1.9) roln. ogrod. rośliny uprawne posadzone i rosnące w jednej linii

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rząd – aparat administracji albo organ sprawujący władzę wykonawczą (w Polsce: Rada Ministrów)
    • reżim, w znaczeniu ujemnym
    • rząd federalny
    • rząd koalicyjny
    • rząd większościowy
    • rząd mniejszościowy
    • rząd jedności narodowej
    • rząd technokratyczny
    • rząd tymczasowy
  • rząd macierzy, rząd operatora liniowego – pojęcia algebry liniowej
  • rząd grupy i rząd elementu – pojęcia teorii grup
  • rząd pochodnej cząstkowej – pojęcie rachunku różniczkowego i całkowego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Według politologów rząd jest częścią władzy wykonawczej.

 (1.2) Rządem czasownika „nienawidzić” jest dopełniacz.

 (1.3) Wszyscy ze smutkiem wspominali rządy poprzedniego króla.

 (1.4) Generał w zamyśleniu przeszedł obok rzędów wyprostowanych żołnierzy.

 (1.5) Karpie należą do rodziny karpiowatych z rzędu karpiokształtnych.

 (1.6) Mamy miejsca w siódmym rzędzie.

 (1.7) To napięcie jest o kilka rzędów mniejsze od tamtego.

 (1.8) Wymieniłem ostatnio kilka elementów mojego rzędu końskiego.

 (1.9) Zwierzęta wyjadły mi cały rząd kapusty!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nt, AS: žõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. porządek mrz., urzędnik mos., zarządca mos., narząd mrz.

 czas. urzędować, porządkować, zrzędzić

 (1.1,3) czas. rządzić, zarządzać / zarządzić

:: przym. rządowy, wewnątrzrządowy, podrzędny

 zdrobn. rządek

 przym. rzędowy, podrzędny

 przysł. rzędowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gabinet

 (1.2) rekcja

 (1.3) władza

 (1.4) szereg; reg. śl. raja

Wiktionary


rządca

1. osoba zarządzająca czymś;
2. administrator nieruchomości, prywatnego majątku ziemskiego w przedwojennej Polsce


SJP.pl


rządczyni

1. przestarzałe: żona rządcy;
2. dawniej: kobieta rządząca, kierująca czymś


SJP.pl


rządcówka

budynek spełniający funkcję mieszkania i biura rządcy majątku ziemskiego


SJP.pl


rządek

zdrobnienie od: rząd; rządzik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: rząd

 (1.2) ogrod. niewielkie rzędy roślin uprawnych rosnące w jednej linii

 (1.3) gw-pl|Kraków, Warszawa. sześć małych bułek tworzących całość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ndɛk, AS: žõndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd m., rzędna ż., grzęda ż., grządka ż.

 przym. rządkowy, rzędowy

 przysł. rzędowo

Wiktionary


rządkami

zdrobnienie od: rząd; rządzik


SJP.pl


rządkiem

zdrobnienie od: rząd; rządzik


SJP.pl


rządkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rządkowski – polski szermierz
  • Jan Rządkowski – polski wojskowy
  • Jerzy Rządkowski – polski powstaniec
  • Ludwik Rządkowski – polski chemik, encyklopedysta, powstaniec wielkopolski

Wikipedia


rządniej

stopień wyższy od przysłówka: rządnie


SJP.pl


rządniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rządny


SJP.pl


rządny

1. dawniej: umiejący dobrze gospodarować, zarządzać czymś; gospodarny;
2. dawniej: porządny


SJP.pl


rządokracja

system rządzenia, w którym cała władza należy do rządu


SJP.pl


rządowy

→ rząd (organ zarządzający państwem)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z rządem, wywodzący się z rządu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niemcami wstrząsały coraz częstsze kryzysy rządowe, wzrastało bezrobocie, nasilały się trudności w funkcjonowaniu gospodarki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: žõndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd m., rządca m., rządzenie n., podrząd mrz.

 czas. rządzić ndk.

Wiktionary


rządy

1. naczelny organ wykonawczy w państwie; rada ministrów;
2. sprawowanie władzy, zwierzchnictwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) sprawowanie władzy, władanie

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: rząd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mądry władca dobrze swój lud poprowadzi, / a rządy rozumnego będą dobrze uporządkowane.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd mrz.

 czas. rządzić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rządzenie, władanie

Wiktionary


rządzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rządzić.

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: žõnʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rządzić

 przym. rządowy

Wiktionary


rządzik

zdrobnienie od: rząd; rządek


SJP.pl


rządzić

sprawować władzę, rozkazywać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) sprawować władzę, panować

 (1.2) kierować czymś, zarządzać

 (1.3) jęz. wiązać z wyrazem określanym jedną z form wyrazu określającego

czasownik zwrotny niedokonany rządzić się

 (2.1) postępować według swojej woli, upodobania

 (2.2) być rządzonym, władanym, kierowanym przez kogoś

 (2.3) kierować się w swoim postępowaniu

 (2.4) pot. prowadzić interesy, zarządzać pieniędzmi lub mieniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sam Witołd, chociaż go piszą wielkim kniaziem, rządzi przecie Litwą z ramienia Jagiełły i jest tylko wielkorządcą, zasługa więc spadnie na króla.

 (1.1) Chciałabym kiedyś rządzić jakimś krajem.

 (1.2) Nasz szef rządzi firmą od pięciu lat

 (1.3) Czasownik rządzi przypadkiem rzeczownika.

 (2.1) Jan rządzi się tak, jakby był w swoim domu.

 (2.2) Grecja rządziła się bez królów.

 (2.3) Rządził się chęcią zysku.

 (2.4) Rządził się oszczędnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: žõńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rządy nmos., rządzenie n., rząd, zarząd

 czas. zarządzać, zarządzić, wyrządzić, przyrządzić, zrządzić

 przym. rządowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) władać, panować

 (1.2) szefować, zarządzać, administrować, dowodzić

 (2.3) kierować się

Wiktionary


rządzona

sprawować władzę, rozkazywać


SJP.pl


rządzony

sprawować władzę, rozkazywać


SJP.pl


rządząca

sprawować władzę, rozkazywać


SJP.pl


rządzący

sprawować władzę, rozkazywać


SJP.pl


rząp

1. dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząpie, rząpik, żąp, żomp;
2. dawniej: zbiornik wody, cysterna lub basen


SJP.pl

Rząp, rząpie, w górnictwie – najniższa część szybu usytuowana poniżej ostatniego poziomu wydobywczego w kopalni. Jest to nieeksploatowana część szybu, mająca za zadanie zbieranie ściekającej po ścianach wody. Zbierana woda jest następnie odsysana za pomocą pomp odwadniających.

Wikipedia


rząpiarz

robotnik górniczy pracujący w płuczce kruszcowej, wybierający szlam z osadników


SJP.pl


rząpica

motyl z rodziny brudnic


SJP.pl


rząpie

dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząp, rząpik, żąp, żomp


SJP.pl


rząpik

dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząp, rząpie, żąp, żomp


SJP.pl


rząsa

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni Rząsa (1919-1980) – rzeźbiarz
  • Marcin Rząsa (ur. 1965) – rzeźbiarz, syn Antoniego
  • Marek Rząsa (ur. 1957) – poseł, samorządowiec
  • Michał Rząsa (1898-?) – żołnierz
  • Tomasz Rząsa (ur. 1973) – piłkarz

Wikipedia


rząsieński

→ Rząśnia (wieś w Polsce)


SJP.pl


rząska

Rząska – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów, przy linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Kraków Główny.

W latach 1975–1998 Rząska administracyjnie znajdowała się w województwie krakowskim.

Wikipedia


rząśnia

wieś w Polsce


SJP.pl

Rząśnia – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Rząśnia.

Na terenie gminy działalność duszpasterską prowadzi Parafia św. Rocha w Rząśni.

We wsi jest Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Jana Pawła II w Rząśni.

Wikipedia


rząśnicki

przymiotnik od: Rząśnik


SJP.pl


rząśnik

nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rząśnik – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Świerzawa
  • Rząśnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Stary Lubotyń
  • Rząśnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Rząśnik
  • Rząśnik – gmina w pow. wyszkowskim
  • Rząśnik – dawna gmina w województwie wrocławskim
  • Rząśnik – gromada w powiecie wyszkowskim
  • Rząśnik – gromada w powiecie złotoryjskim
  • Rząśnik Szlachecki, Rząśnik Włościański, Rząśnik-Majdan

Wikipedia


rzęch

potocznie: stary, bezużyteczny przedmiot lub pojazd; rząch, grat, gruchot, rupieć


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. stary, wyeksploatowany pojazd mechaniczny lub urządzenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie rozumiem Janka, dobrze zarabia, a takim rzęchem jeździ.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzęzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grat, rupieć, gruchot, klekot, trup

Wiktionary


rzęczkowo

Rzęczkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Zławieś Wielka. Wieś leży na położona jest na skraju Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 701 mieszkańców. Jest dziewiątą co do wielkości miejscowością gminy Zławieś Wielka.

Wikipedia


rzędami

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska


SJP.pl


rzędem

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska


SJP.pl


rzędkowice

Rzędkowice – wieś łańcuchowa licząca ponad sto gospodarstw w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice.

Wikipedia


rzędna

jedna z współrzędnych punktu; liczba rzeczywista określająca położenie punktu na osi rzędnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. pionowa oś układu współrzędnych

 (1.2) mat. liczba rzeczywista będąca drugą współrzędną w prostokątnym układzie współrzędnych, oznaczana jako y;

 (1.3) geod. wielkość określająca wysokość od płaszczyzny odniesienia

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Gatunek zasiedla połoniny i zarośla kosodrzewiny na rzędnych od 1350 do 2260 m n.p.m.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzędny

 rzecz. podrząd mrz., rządek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) współrzędna

Wiktionary


rzędowice

nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzędowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Książ Wielki
  • Rzędowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza
  • Rzędowice – wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Dobrodzień
  • Rzędowice – dawna gromada w powiecie lublinieckim
  • Rzędowice – dawna gromada w powiecie miechowskim

Wikipedia


rzędowicki

→ Rzędowice


SJP.pl

Patrz:

Rzędowice

rzędownik

narzędzie rolnicze do wyznaczania rzędów do sadzenia


SJP.pl


rzędowość

→ rzędowy


SJP.pl

Rzędowość – termin stosowany przy opisie budowy związku chemicznego określający stopień podstawienia atomu w cząsteczce. Używany jest on przede wszystkim w chemii organicznej do wskazania liczby grup organicznych przyłączonych do danego atomu, co pozwala czasem na scharakteryzowanie ogólnych właściwości związku i przewidzenie jego zachowania w trakcie niektórych reakcji chemicznych. Niekiedy terminu tego używa się również w chemii nieorganicznej do opisu soli pochodzących od kwasów wieloprotonowych.

Wikipedia

Patrz:

rzędowy

rzędowy

→ rząd (szereg)


SJP.pl


rzędu

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska


SJP.pl


rzędzik

krocznik rzędzik - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych


SJP.pl


rzędówka

Rz

Wikipedia


rzęgnowo

wieś w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim


SJP.pl

Rzęgnowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Dzierzgowo.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Macieja w Pawłowie Kościelnym.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Rzęgnowo.

Wikipedia


rzęgnowski

→ Rzęgnowo


SJP.pl

Patrz:

Rzęgnowo

rzępajło

rzadko: grajek brzdąkający nieumiejętnie na jakimś instrumencie; rzępoła


SJP.pl


rzępolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. granie na instrumencie muzycznym w sposób nieumiejętny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępolista m., rzępoła m., rzępajło m.

 czas. rzępolić ndk.

Wiktionary


rzępolista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto rzępoli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępolenie n., rzępoła m., rzępajło m.

 czas. rzępolić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzępajło, rzępoła

Wiktionary


rzępolić

potocznie: grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie; pitolić, dyndolić, dryndolić, brząkać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) lekcew. grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie, zwłaszcza strunowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przestałabyś już rzępolić na tym pianinie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃mˈpɔlʲit͡ɕ, AS: žẽmpolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępoła mos., rzępolista mos., rzępolenie n.

 czas. porzępolić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piłować, rąbać

Wiktionary


rzępoła

(r. męski) grajek brzdąkający nieumiejętnie na jakimś instrumencie; rzępajło


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. kiepski muzyk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niech kierownik zwolni tego rzępołę, bo uszy więdną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępolenie n., rzępolista mos.

 czas. rzępolić ndk.

 przym. rzępolony

 ims. rzępolony

Wiktionary


rzęsa

1. (zwykle w lm - rzęsy) krótki, sztywny włosek wyrastający na brzegu powieki, osłaniający oko przed ciałami obcymi;
2. pływająca roślina wodna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. kosmet. jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

 (1.2) bot. nazwa systematyczna|Lemna|L.|ref=tak., rodzaj roślin unoszący się na powierzchni wody;

 (1.3) bot. roślina z rodzaju rzęsa (1.2)

Wiktionary

Rz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój mąż ma dłuższe rzęsy ode mnie.

 (1.2) Staw był porośnięty rzęsą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃w̃sa, AS: žẽũ̯sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzęsistek m., rzęsistkowica ż.

:: zdrobn. rzęska ż.

Wiktionary


rzęsiak

rodzaj mszaków z rzędu meszkowców


SJP.pl


rzęsiakowate

rodzina mszaków z rzędu meszkowców


SJP.pl


rzęsielnica

chrząszcz z rodziny stonkowatych


SJP.pl


rzęsinowiec

kraśnik rzęsinowiec - motyl z rodziny kraśnikowatych


SJP.pl


rzęsistkowica

choroba wywoływana przez rzęsistki, przenoszona drogą płciową


SJP.pl

Rzęsistkowica (trychomonadoza łac. "trichomonadosis", ang. trichomoniasis) – choroba pasożytnicza dróg moczowo-płciowych człowieka i zwierząt wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju "Trichomonas" (rzęsistki), przenoszona głównie drogą płciową.

Charakterystyka pasożyta i cykl życiowy.

Wikipedia


rzęsistkowy

→ rzęsistka


SJP.pl

Patrz:

rzęsistka

rzęsistość

cecha czegoś gęsto skupionego, występującego w dużej ilości


SJP.pl


rzęsistszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzęsisty


SJP.pl


rzęsisty

występujący w dużej ilości, gęsto skupiony, bardzo intensywny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) występujący w dużej ilości lub w silnym natężeniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzęsistek m., rzęsistkownica ż.

Wiktionary


rzęsiście

przysłówek

 (1.1) bardzo intensywnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okna jej mieszkania były oświetlone rzęsiście i wesoło.

Wiktionary


rzęsiściej

stopień wyższy od przysłówków: rzęsiście, rzęsisto


SJP.pl


rzęska

1. zdrobnienie od: rzęsa (w znaczeniu: krótki, sztywny włosek wyrastający na brzegu powieki);
2. nitkowata, króciutka wypustka plazmatyczna występująca na komórkach nabłonkowych zwierząt wielokomórkowych;
3. u jednokomórkowych roślin wodnych i pierwotniaków: jeden z wielu bardzo licznych nitkowatych tworów umożliwiających im poruszanie się


SJP.pl

Rzęski – (łac. "cilium") organellum ruchu, cienkie wyrostki cytoplazmatyczne, osadzone na ciałkach podstawowych. Występują w niektórych komórkach eukariotycznych oraz bakteriach. Rzęski są mniejsze niż wicie i występują w większej ilości.

Wikipedia


rzęskowate

rodzina owadów z rzędu błonkoskrzydłych; Mymaridae


SJP.pl


rzęskowaty

1. rzadko: opatrzony rzęskami;
2. o cechach rzęskowatych (rodzina owadów)


SJP.pl


rzęskowo

Rzęskowo – wieś w północno-zachodniej Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w północno-zachodniej części gminy Gryfice.

W miejscowości znajduje się świetlica wiejska. Dzieci z Rzęskowa są dowożone do Szkoły Podstawowej Nr 4 w Gryficach i Gimnazjum Nr 2 w Gryficach.

Wikipedia


rzęsny

dawniej: rzęsisty


SJP.pl


rzęsokrążek

wolno pływająca, owalna larwa morskich wieloszczetów oraz niektórych mięczaków, posiadająca dwa wieńce rzęsek, za pomocą których się porusza; trochofora


SJP.pl


rzęsorek

ssak z rodziny ryjówek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Neomys|Kaup|ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny ryjówkowatych;

 (1.2) zool. ryjówka z rodzaju rzęsorków (1.1)

Wiktionary

Rzęsorek ("Neomys") – rodzaj ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ogon służy rzęsorkowi przy pływaniu jako ster.

Wiktionary


rzęsowate

rodzina drobnych roślin jednoliściennych, wodnych, z wolno pływającymi członami pędowymi; występują na całej kuli ziemskiej


SJP.pl


rzęsowaty

o cechach rzęsowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rzęsowy

→ rzęsa (rzadko)


SJP.pl


rzęst

roślina z rodziny nastroszowatych; nastrosz; szczytnica


SJP.pl


rzęzić

ciężko i głośno oddychać; charczeć


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zarzęzić)

 (1.1) wydawać charakterystyczny dźwięk podczas oddychania wskutek choroby dróg oddechowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A ten naprzeciwko z rakiem tchawicy prycha i rzęzi jak stara lokomobila.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząch m., rzęch m., rzężenie n.

 czas. rzężeć ndk., wyrzęzić dk., zarzęzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzężeć

Wiktionary


rzęśl

roślina wodna z rodziny rzęślowatych


SJP.pl

Rz

Wikipedia


rzęślowate

rodzina kosmopolitycznych roślin wodnych z klasy dwuliściennych, o liściach naprzeciwległych i kwiatach pozbawionych okwiatu; należą do niej między innymi: rzęśl stawowa, rzęśl wiosenna


SJP.pl


rzęślowaty

o cechach rzęślowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


rzęśnia

długowieczna bylina z rodziny motylkowatych; esparceta siewna


SJP.pl


rzęśnica

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rzęśnica – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Złocieniec
    • Rzęśnica – przystanek kolejowy
  • Rzęśnica – nieistniejąca wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów

Wikipedia


rzężenie

szmery słyszalne przy osłuchiwaniu płuc


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rzęzić.

 (1.2) odczasownikowy od|rzężeć.

 (1.3) sport. gwara. nieskuteczne wspinanie się, wspinanie się z wielką trudnością

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzęzić ndk., rzężeć ndk.

Wiktionary


rzężeć

tyle co: rzęzić


SJP.pl


rzężący

ciężko i głośno oddychać; charczeć


SJP.pl


réaumur

Réaumur – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Wandea.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 736 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 33 osoby/km² (wśród 1504 gmin Kraju Loary Réaumur plasuje się na 704. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 473.).

Wikipedia


rémy

jednostka pochłoniętej przez organizm dawki promieniowania


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rémy – gmina
  • Charles-Honoré Rémy – francuski dramaturg
  • Joseph Rémy – belgijski bokser
  • Loïc Rémy – francuski piłkarz
  • Nicholas Rémy – francuski prawnik
  • Sébastien Rémy – luksemburski piłkarz
  • William Rémy – francuski piłkarz
  • Rémy Cointreau – francuski producent alkoholi
  • Rémy Martin – francuska marka koniaka
  • La Chapelle-Saint-Rémy
  • Laneuville-à-Rémy
  • Remy

Wikipedia


résistance

[czytaj: rez-isTĄS] ruch oporu we Francji skierowany przeciw niemieckim okupantom podczas II wojny światowej


SJP.pl


résumé

[czytaj: reziME albo rezüME] krótkie, zwięzłe streszczenie (np. przebiegu dyskusji, wykładu itp.); podsumowanie, ostateczny wynik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) podsumowanie, streszczenie

Wiktionary


ród

1. dynastia, linia;
2. rodzina;
3. pochodzenie, urodzenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) duża, wielopokoleniowa rodzina

 (1.2) zespół ludzi pochodzących od jednego przodka

 (1.3) grupa ludzi złożona z rodziców, dzieci, wnuków i bliskich krewnych

 (1.7) daw. przyjście na świat, urodzenie

 (1.8) daw. rodzaj, pokrój

Wiktionary

Ród – grupa społeczna oparta na wspólnocie krwi, obejmująca rodziny wywodzące swe pochodzenie od wspólnego przodka. Więź wewnętrzną rodu u większości ludów pierwotnych oraz w bardziej rozwiniętych ustrojach stanowiło pochodzenie ojcowskie. Ród jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do rodziny, składa się bowiem z wielu rodzin posiadających niejednokrotnie inne nazwiska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie położono też żadnego napisu, aby się oń żaden konsul nie potknął, albo znakomity ród nie zawstydził.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rut, AS: rut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poród mrz., rodaczka ż., rodzina ż., narodzenie n., zrodzenie n., urodzenie n., urodziny n.

 czas. rodzić ndk., narodzić dk., zrodzić dk., urodzić dk.

 przym. rodowy, rodzinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klan

Wiktionary


róg

1. wyrostek u zwierząt lub bezkręgowców
2. substancja tworząca rogi zwierzęce
3. przedmiot wytworzony z rogu zwierzęcego
4. instrument dęty; waltornia
5. skraj, kant
6. kąt
7. zbieg dwóch ulic
8. rzut rożny lub pole, z którego jest wykonywany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zool. anat. twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;

 (1.2) muz. rodzaj instrumentu dętego blaszanego;

 (1.3) miejsce styku dwóch ulic

 (1.4) miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu

 (1.5) sport. miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym

 (1.6) anat. część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego

 (1.7) materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt

 (1.8) daw. pojemnik z rogu (1.7), np. na tytoń, sól, proch strzelniczy

 (1.9) zool. pot. czułek ślimaka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • róg – twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków
  • róg – muzyczny instrument dęty blaszany
  • róg – miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym (patrz – piłka nożna)
  • Róg – zgrupowanie „Róg”
  • Róg – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Krasnosielc
  • Róg – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Studzienice
  • Róg – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Janowo
  • Róg – przysiółek w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Pozezdrze
  • Róg – dawna gromada
  • Róg – nieczynny przystanek osobowy w Rogu, w powiecie bytowskim, w województwie pomorskim,
  • Róg – najwyższy szczyt Zaworów (Góry Stołowe)
  • Róg – szczyt w słowackich Tatrach Zachodnich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten żubr ma duże rogi.

 (1.2) Śpiewajcie Panu przy wtórze cytry, przy wtórze cytry i przy dźwięku harfy, przy trąbach i dźwięku rogu: radujcie się wobec Pana, Króla.

 (1.3) Na rogu ulicy jest dom, z którego można swobodnie obserwować dwie skrzyżowanie.

 (1.4) Jej zeszyt ma pozaginane rogi.

 (1.7) W izbach były okna z szybami z rogu, zestruganego cienko i tak wygładzonego, że był prawie jak szkło przeźroczysty.

 (1.9) Ślimak, ślimak wystaw rogi, dam ci sera na pierogi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruk, AS: ruk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. narożnik m., rogacizna ż., rogacz m., poroże n., rogal m., rogatywka ż., narożnik m.

:: zdrobn. rożek m., różek m.

 przym. rożny, rogaty, rogowy, zrogowaciały, narożny

 czas. rogowacieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) waltornia

 (1.3) narożnik, węgieł, winkiel, reg. pozn. eka

 (1.4) kant, krawędź

 (1.5) korner, reg. pozn. eka

Wiktionary


rój

1. chmara latających owadów;
2. nowa rodzina pszczela lub rodzina zamieszkująca jeden ul, gniazdo;
3. wielka ilość, mrowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

 (1.2) ent. pszczoły, osy, trzmiele i inne owady latające, które żyją w jednym gnieździe

 (1.3) pszcz. część rodziny pszczelej opuszczająca wraz z królową gniazdo

 (1.4) przen. duże nagromadzenie ruszających się osób

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rój – nowa rodzina pszczela, która, wraz z matką, opuszcza dotychczasowe gniazdo.
  • rój – pszczoły, osy, szerszenie lub trzmiele żyjące w jednym gnieździe bądź ulu.
  • rój – latająca gromadnie, skłębiona masa owadów lub ptaków.
  • rój – jednostka organizacyjna oddziału UPA
  • Rój – dzielnica Żor
  • Rój – powieść Michaela Crichtona z 2002 roku
  • Rój – amerykański film katastroficzny z 1978 roku
  • Towarzystwo Wydawnicze „Rój”
  • „Rój” – Podwydział Propagandy Mobilizacyjnej Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej
  • „Rój” – pseudonim Mieczysława Dziemieszkiewicza, żołnierza podziemia antykomunistycznego
  • rój meteoroidów
  • rój meteorów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) Na strychu zagnieździł się rój os.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruj, AS: rui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rojenie n., rójka ż., rojnik m., wyrojenie n., zarojenie n., urojenie n.

 czas. roić ndk., wyroić dk., zaroić dk., uroić dk.

 przym. rojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chmara

 (1.4) mrowie

Wiktionary


rójka

masowe loty owadów


SJP.pl

Rójka, rojenie – liczne wystąpienie uskrzydlonych owadów dorosłych (imagines) w celu odbycia lotu godowego, podczas którego dochodzi do kopulacji.

Określenie "rójka" jest używane do lotów godowych mrówek (Formicidae), termitów (Isoptera), jętek (Ephemeroptera), chruścików (Trichoptera), muchówek (Diptera) i wielu innych owadów. Nie dotyczy to pszczół, dla których rójka jest rozdzieleniem rodziny na dwie lub więcej rodzin. Do lotów godowych u pszczół dochodzi po zasiedleniu nowego gniazda.

Wikipedia


rólka

niezbyt znacząca, epizodyczna rola aktorska


SJP.pl


rómel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. odpust

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kram

Wiktionary


rómmel

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Juliusz Rómmel (1881–1967) – polski generał
  • Karol Rómmel (1988–1967) – polski olimpijczyk
  • Krzysztof Rómmel (1948–2017) – polski urzędnik, dyplomata
  • Waldemar Rómmel (1917–2000) – polski dyplomata, latynoamerykanista

Wikipedia


rószkiewicz

nazwisko


SJP.pl


rów

1. podłużny dół wykopany w ziemi;
2. głęboki wykop z nasypem chroniący przed ogniem nieprzyjaciela; okop


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) podłużny dół wykopany w ziemi

 (1.2) wulg. wgłębienie między pośladkami

 (1.3) geol. zob. rów oceaniczny.;

 (1.4) geol. zob. rów tektoniczny.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rów – forma ukształtowania terenu, przeszkoda terenowa
    • Rów wodny (rów melioracyjny) – sztuczny ciek
  • Rów tektoniczny – forma geologiczna
  • Rów – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
  • Rów – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz
  • Rów – osada w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Dziemiany
  • Rów – półwysep
  • Rów – nieczynny przystanek kolejowy w Rowie w województwie zachodniopomorskim
  • Rów – rzeka na Podolu
  • inne hasła zaczynające się od rów
  • rowy
  • inne hasła zaczynające się od rowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pijany kierowca wjechał do przydrożnego rowu.

 (1.2) Pochylił się i było mu widać rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruf, AS: ruf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rowek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bruzda pośladkowa

Wiktionary


rówieński

1. → Równe;
2. obwód rówieński - jeden z 24 obwodów Ukrainy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Równem, dotyczący Równego (miasta na zachodniej Ukrainie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równianin mos., Równe n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. także równieński

Wiktionary


rówieśnictwo

bycie rówieśnikiem


SJP.pl


rówieśniczka

kobieta w tym samym wieku, co jakaś inna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lub dziewczyna w tym samym wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W życiu bym nie pomyślała, że Ania jest naszą rówieśniczką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲjɛ̇ɕˈɲit͡ʃka, AS: ruvʹi ̯ėśńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rówieśnica ż., rówieśnictwo n.

:: fm. rówieśnik m.

 przym. rówieśniczy, rówieśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równolatka, rówieśnica

Wiktionary


rówieśnik

człowiek równy drugiemu wiekiem; równolatek, rówieśny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba w tym samym wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W życiu bym nie pomyślał, że ten łysy facet jest naszym rówieśnikiem.

 (1.1) Marta i Grzesiek to nasi rówieśnicy, a mają już dorosłe dzieci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈvʲjɛ̇ɕɲik, AS: ruvʹi ̯ėśńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rówieśnictwo n.

:: fż. rówieśnica ż., rówieśniczka ż.

 przym. rówieśniczy, rówieśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równolatek, jednolatek

Wiktionary


rówieśny

człowiek równy drugiemu wiekiem; równolatek, rówieśnik


SJP.pl


równa

czynić równym, gładkim; prostować; wygładzać


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Równa – osada wsi Luboszyce, w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Jemielno
  • Równa – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Błaszki
  • Równa – szczyt w paśmie Połoniny Równej, na Ukrainie
  • Równa Góra, Równy

Wikipedia


równacz

1. maszyna do wyrównywania dróg gruntowych; równiacz;
2. dawniej: osoba usuwająca nierówności; wyrównywacz


SJP.pl


równak

spójnik

 (1.1) gw-pl|Poznań, Mazury. jednak

Wiktionary


równanie

czynić równym, gładkim; prostować; wygładzać


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mat. wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

 (1.2) chem. schematyczny zapis reakcji chemicznej

 (1.3) odczasownikowy od|równać.

Wiktionary

Równanie – forma zdaniowa postaci formula_1 gdzie formula_2 są termami i przynajmniej jeden z nich zawiera pewną zmienną. Równanie jest więc formułą atomową z co najmniej jedną zmienną wolną. Term po lewej stronie znaku równości nazywa się "lewą stroną równania", a term po prawej – "prawą stroną równania". Szczególnym przypadkiem równania jest forma, w której jeden z termów jest stałą np. formula_3 czyli gdy jest postaci formula_4

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadal nie wiem, jakie jest rozwiązanie tego równania.

 (1.1) Każdy uczeń kończący szkołę podstawową powinien umieć rozwiązać równanie 2x + 3 = 11.

 (1.2) Czy to jest równanie tej reakcji?

 (1.3) Równanie w dół sprawia, że najlepsi są niedoceniani, a równanie w górę, że najgorsi nie nadążają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvˈnãɲɛ, AS: ruvnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równina ż., równik m.

 czas. równać, wyrównywać, dorównać

 przym. równy

 przysł. równie

Wiktionary


równać

czynić równym, gładkim; prostować; wygładzać


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) czynić równym, gładkim

 (1.2) wojsk. stawać w prostym szeregu

czasownik zwrotny równać się

 (2.1) być takim samym co do wartości, liczby, ilości itp.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W tym kraju średnia liczba narodzin równa się średniej liczbie zgonów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnat͡ɕ, AS: ruvnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równik m., równanie n., równość ż., równina, ż.

 przym. równy, równiusieńki, równiuteńki, równiutki, równiuśki

 przysł. równo, równie

 czas. wyrównać, wyrównywać, zrównać, zrównywać, porównać, porównywać, przyrównać, przyrównywać, dorównać, dorównywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostować, wygładzać

Wiktionary


równe

gładka powierzchnia, równy teren


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie;

Wiktionary

Równe ( Рівне / Riwne, ‏ראָװנע‎, "Rowne") – miasto w zachodniej części Ukrainy, stolica obwodu rówieńskiego i rejonu rówieńskiego. Liczba mieszkańców w 2025 roku wynosiła 261 002.

Miasto położone nad rzeką Uście. Przez miasto przechodzi główna droga Kijów-Żytomierz-Równe-Dubno-Lwów-Czop; Równe-Łuck-Uściług. Leży na głównej drodze między Warszawą a Kijowem, około 200 km od polskiej granicy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. równianin mos., równianka ż.

 przym. rówieński, równieński

Wiktionary


równia

1. płaski teren;
2. równia pochyła czyli prosta maszyna służąca do podnoszenia ciężkich przedmiotów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) płaska płaszczyzna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • równia pochyła – maszyna prosta
  • Równia – wieś w województwie podkarpackim
  • Równia – niestandaryzowana nazwa części wsi Binarowa w województwie małopolskim
  • Równia (szczyt) – szczyt w Beskidzie Śląskim
  • Równia (ok. 807) – wzniesienie na południowo-wschodnim ramieniu Skrzycznego w Beskidzie Śląskim
  • Równia – wieś na Ukrainie w rejonie dolińskim, obecnie Bukowec
  • Równia – wieś na Ukrainie w rejonie rożniatowskim obwodu iwanofrankiwskiego
  • Równia – wieś do 1939 w powiecie dolińskim, na południe od wsi Stańkowce, obecnie jej część

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równik mrz., równina ż.

 przym. równy

Wiktionary


równiacha

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

 (1.1) życzliwy człowiek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równiak

Wiktionary


równiacz

1. maszyna do wyrównywania drug gruntowych; równacz;
2. strug z żelaznym ostrzem do wygładzania desek i drewnianych przedmiotów


SJP.pl


równiaczka

→ rowniak


SJP.pl

Patrz:

rowniak

równiak

1. rodzaj struga stolarskiego;
2. młot używany w blacharstwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) życzliwy człowiek

Wiktionary


równianin

mieszkaniec Równego (miasta na Ukrainie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Równego; osoba z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Równe n.

:: fż. równianka ż.

 przym. rówieński

Wiktionary


równianka

1. ozdobny splot w postaci zwieszającego się półwieńca z liści, kwiatów, owoców; girlanda;
2. element dekoracyjny rzeźbiony w kamieniu, drewnie, odlewany w gipsie lub malowany


SJP.pl


równiarka

Równiarka – maszyna do robót ziemnych, służąca głównie do profilowania podłoży pod nawierzchnię dróg, lotnisk, rowów i poboczy, wyrównywania nasypów. Stosowane są również do mieszania materiałów drogowych w procesie stabilizacji, do zrywania starej nawierzchni, trawników itp. oraz do wyrównywania powierzchni pola.

Wikipedia


równica

narzędzie kowalskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Równica – potok w woj. dolnośląskim, dopływ Waliszowskiej Wody
  • Równica – szczyt górski (884,6 m) w Beskidzie Śląskim
  • Równica – kolonia w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Zbiczno
  • Równica – część wsi Brzyna w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łącko
  • Równica – przysiółek wsi Zagorzyn w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łącko
  • Równica – część wsi Koźmice Wielkie w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka
  • Równica – część miasta Ustroń w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie miasto Ustroń

Wikipedia


równicki

nazwisko


SJP.pl


równie

przysłówek

 (1.1) w taki sam sposób

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Równie – część miasta Brzostek
  • Równie – część miasta Ciężkowice
  • Równie – przysiółek wsi Stradomka w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Bochnia
  • Równie – część wsi Tarnawa w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
  • Równie – część wsi Rożnowice w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Biecz
  • Równie – część wsi Ropa w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Ropa
  • Równie – część wsi Pasierbiec w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Limanowa
  • Równie – część wsi Gruszów w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Raciechowice
  • Równie – część wsi Biała Niżna w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Grybów
  • Równie – część wsi Wojnarowa w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Korzenna
  • Równie – część wsi Polany w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Krynica-Zdrój
  • Równie – część wsi Ochotnica Dolna w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Ochotnica Dolna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czymże jest nazwa? To, co zowiem różą, pod inną nazwą równie by pachniało.

 (1.1) Marzeniem jest wszystkich miasteczkowych ptaszników zastawiać w tym zakątku sidła na wilgi, kraski, dzwońce, drozdy, jemiołuchy – dostęp wszakże do pustelni równie trudny od strony wody, jak lądu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvʲɲɛ, AS: ruvʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równo

 przym. równy, równiusieńki, równiuteńki, równiutki, równiuśki

 rzecz. równina ż., równość ż., równanie n.

 partyk. również

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tak samo, identycznie, kropka w kropkę

Wiktionary


równiej

stopień wyższy od przysłówków: równo, równie


SJP.pl


równiejszy

stopień wyższy od przymiotnika: równy


SJP.pl


również

też, także


SJP.pl

partykuła

 (1.1) …używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Antropolodzy mają prawo twierdzić, że przyczynili się do zachowania kulturowego dziedzictwa społeczeństw, które badali, […]. Lecz prawdą jest również, iż mieli oni swój udział, czasem tylko pośredni, w utrzymywaniu struktur władzy reprezentowanych przez system kolonialny".

 (1.1) Przyniosłem z magazynu nie tylko młotek, ale również gwoździe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvʲɲɛʃ, AS: ruvʹńeš

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. równie

 przym. równy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) też, także, i, reg. śl. aji

Wiktionary


równik

1. najdłuższy równoleżnik na ziemi (około 40 075 kilometrów długości);
2. geometria: koło wielkie powstałe przez przecięcie kuli płaszczyzną przechodzącą przez środek kuli i prostopadłą do osi, wokół której kula się obraca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) astr. geogr. część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

Wiktionary

Równik – wspólna nazwa dwóch blisko powiązanych pojęć: matematycznego i astronomiczno-geograficznego:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Równik dzieli Ziemię na dwie części.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvʲɲik, AS: ruvʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równina ż., równia ż., równiarka ż., równacz m., równiacha m., równanie n.

 czas. równać ndk.

 przym. równikowy, równy, równościowy, równinny

 przysł. równo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. ekwator

Wiktionary


równikowy

→ równik; ekwatorialny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) geogr. dotyczący równika, związany z równikiem

 (1.2) geogr. charakterystyczny dla obszarów znajdujących się w pobliżu równika ziemskiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Uczniowie mają sobie wyobrażać, jak wygląda krajobraz lasu równikowego, sawanny, pustyni, oazy, stepu, wysokich gór, tundry, tajgi, pojezierza, krajobraz przemysłowy, rolniczy, śródziemnomorski i in.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲɲiˈkɔvɨ, AS: ruvʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ekwatorialny

Wiktionary


równina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geogr. płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

Wiktionary

Równina – wielkopowierzchniowa forma ukształtowania terenu. Stanowi ją płaski lub prawie całkowicie poziomy (nachylenie do 3°) teren. Równiny mogą występować na obszarach nizin, wyżyn lub gór (doliny rzek lub wierzchowiny), charakter równinny mają znaczne powierzchnie den oceanów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzisiejszych czasach odznaka Straży Miejskiej na całych równinach wzbudzała co najmniej szacunek, jeśli już nie skłaniała do pełnej współpracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvʲˈɲĩna, AS: ruvʹńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równia ż., równość ż., równanie n., wyrównywanie n., wyrównanie n., zrównanie n., zrównywanie n., równiarka ż., wyrównywacz m., równik m.

 czas. równać ndk., wyrównywać ndk., wyrównać dk., zrównywać ndk., zrównać dk.

 przym. równy, równinny, równościowy

 przysł. równie, równo, równinnie, równościowo

 temsłow. równo-

Wiktionary


równinka

zdrobnienie od: równina


SJP.pl


równinny

przymiotnik

 (1.1) będący równiną

 (1.2) występujący, zdarzający się na równinach, właściwy równinom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równina ż., równik m.

 przym. równy

Wiktionary


równiuczko

przymiotnik jakościowy

 (1.1) przest. równiutko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potym wszędy rozlicżne kwiecia rozsadzono, • Wszytko równiucżko rostąc pięknie przystroiono. • Nuż ony Rozmaryny, ony Maierany, • Drugie ieszcze wonnyejsze co ich tu nie znamy. sic.

Wiktionary


równiusieńki

zdrobnienie od: równy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: równy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na szyi pan Jan ma przewiązaną apaszkę w kolorze tulipana, jest wypachniony, włosgładko przyczesane z równiusieńkim przedziałkiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ruvʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiutki, równiuteńki

Wiktionary


równiuteńki

zdrobnienie od: równy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: równy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ruvʹńutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiutki, równiusieńki

Wiktionary


równiutki

zdrobnienie od: równy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: równy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Natomiast jednoznaczne jest wprowadzenie kar – wszystkie są równiutkie, po 100 tys. zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvʲˈɲutʲci, AS: ruvʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiusieńki, równiuteńki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równiuśki

Wiktionary


równiuśki

zdrobnienie od: równy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: równy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvʲˈɲüɕci, AS: ruvʹńüśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiutki, równiusieńki, równiuteńki

Wiktionary


równo

przysłówek

 (1.1) prosto

 (1.2) jednakowo, równomiernie

 (1.3) regularnie

 (1.4) dokładnie

 (1.5) gładko

 (1.6) w jednej linii

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Równo – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Główczyce
  • Równo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Barlinek
  • Równo – wieś w rejonie kowelskim obwodzie wołyńskim
  • Równo – hromada wiejska w rejonie kowelskim obwodzie wołyńskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Patrząc na samolot widzimy, jak on leci równo.

 (1.2) Podałam każdemu równo po dwie książki.

 (1.3) Proszę wszystkich tancerzy, by kroki dostawiać równo - najpierw panie, potem panowie!

 (1.4) Wyliczyłeś sumę równo.

 (1.5) Włosie pudla było równo przycięte.

 (1.6) Sprinterzy biegną równo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnɔ, AS: ruvno

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiutki, równiusieńki, równiuteńki

 rzecz. wyrównanie n., równina ż., równik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-6) tak samo

Wiktionary


równo-

przedrostek

 (1.1) podkreśla jednakowość, równość składowych określonych przez drugi człon złożenia

 (1.2) wskazuje na równą, taką samą liczbę elementów określonych przez drugi człon wyrazu złożonego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgubiłem gdzieś to równoboczne pudło na prezent.

 (1.2) Ha! Napisaliśmy równostronicowe prace magisterskie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnɔ, AS: ruvno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równina ż.

Wiktionary


równoboczność

→ równoboczny


SJP.pl

Patrz:

równoboczny

równoboczny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) geom. mający wszystkie boki równe

Wiktionary


równoczesność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest równoczesne; cecha tych, którzy są równoczesni

Wiktionary

Równoczesność − zachodzenie zdarzeń o różnych współrzędnych przestrzennych w tym samym czasie.

W mechanice newtonowskiej równoczesność zdarzeń nie zależy od układu odniesienia, co związane jest z niezmiennością upływu czasu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. równoczesny

 przysł. równoczesnie, równocześnie

Wiktionary


równoczesny

przymiotnik

 (1.1) odbywający się w tym samym czasie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W obrabiarkach ze sterowaniem odcinkowym w zasadzie nie jest możliwy równoczesny ruch w kilku kierunkach wzdłuż prowadnic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoczesność ż.

 przysł. równocześnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izochroniczny, jednoczesny, koincydencyjny, paralelny, równoległy, symultaniczny, synchroniczny, współbieżny, współrzędny, zbieżny

Wiktionary


równocześnie

przysłówek

 (1.1) w tym samym czasie; jednocześnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Będziemy analizować sprawę – mówi lakonicznie jeden z urzędników w biurze dyrekcji Polskich Kolei Państwowych, prosząc równocześnie o niepodawanie nazwiska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ, AS: ruvnočeśńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoczesność ż.

 przym. równoczesny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednocześnie

Wiktionary


równokierunkowy

mający takie same własności we wszystkich kierunkach, o własnościach fizycznych niezależnych od kierunku; izotropowy


SJP.pl


równokątność

→ równokątny


SJP.pl

Patrz:

równokątny

równolatek

człowiek równy drugiemu wiekiem; rówieśnik, rówieśny


SJP.pl


równolatka

kobieta albo samica zwierząt mająca tyle samo lat co inna


SJP.pl


równolegle

przysłówek sposobu

 (1.1) o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

 (1.2) o czasie: odbywający się w tym samym odcinku czasu

 (1.3) elektron. o połączeniu: w taki sposób, aby utworzyć obwód równoległy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie główne ulice naszego miasteczka biegną prawie równolegle.

 (1.2) Posiedzenia komisji finansów i oświaty zostaną przeprowadzone równolegle, w sąsiednich salach.

 (1.2) Nasz syn Jacek studiuje równolegle dwa kierunki: informatykę i automatykę.

 (1.3) Aby uzyskać spadek prądu, należy dodatkowo włączyć równolegle opornik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈlɛɡlɛ, AS: ruvnolegle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoległość ż., równoleżnik mrz.

 przym. równoległy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współbieżnie, wzdłuż

 (1.2) jednocześnie, równocześnie, paralelnie, symultanicznie

Wiktionary


równoległa

w matematyce: linia prosta równoległa


SJP.pl


równoległobok

czworokąt o bokach parami równych i wzajemnie równoległych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

Wiktionary

Równoległobok – czworokąt mający dwie pary równoległych boków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Równoległobok to czworokąt, w którym przekątne przecinają się nawzajem na połowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk, AS: ruvnolegu̯obok

Wiktionary


równoległościan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

Wiktionary

Równoległościan – wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian. Ściany równoległościanu są równoległobokami. Równoległościan ma 8 wierzchołków i 12 krawędzi.

Jeśli ściany równoległościanu są rombami, to nazywa się on romboedrem, jeśli prostokątami – prostopadłościanem, jeśli kwadratami – sześcianem (foremnym).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. równoległościenny

Wiktionary


równoległość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co równoległe

Wiktionary

Równoległość – w matematyce jest to wspólna nazwa powiązanych relacji między figurami geometrycznymi jak:

Oprócz tego równoległość ma znaczenia mniej matematyczne, bliższe zjawiskom fizycznym – równoległe procesy są przynajmniej częściowo jednoczesne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. równoległa ż., równoleżnik mrz.

 przym. równoległy

 przysł. równolegle

Wiktionary


równoległy

przymiotnik

 (1.1) geom. o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek

 (1.2) geom. o płaszczyznach, półpłaszczyznach: mające ten sam kierunek prostych prostopadłych

 (1.3) podobny pod jakimś względem do czegoś innego

 (1.4) odbywający się, dziejący się w tym samym czasie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odcinek A jest równoległy do odcinka B.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈlɛɡwɨ, AS: ruvnolegu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoleżnik mrz., równoległość ż., równoległa ż.

 przysł. równolegle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) podobny, analogiczny, paralelny, jednakowy, tożsamy

 (1.4) równoczesny, jednoczesny, zsynchronizowany

Wiktionary


równoleżnik

1. w geografii: umowny okrąg na powierzchni Ziemi w płaszczyźnie prostopadłej do jej osi obrotu;
2. w geometrii: okrąg na sferze posiadającej wyróżnioną oś, powstały na przecięciu sfery z płaszczyzną prostopadłą do tej osi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

Wiktionary

Równoleżnik – okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi. Najdłuższym równoleżnikiem jest równik, który ma 40 075,704 km długości. Równik dzieli kulę ziemską na dwie półkule – północną i południową. Podstawowe równoleżniki to: równik, zwrotnik Raka i zwrotnik Koziorożca, a także koło podbiegunowe północne i południowe. Równoleżniki mają różne długości, w zależności od szerokości geograficznej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najdłuższym równoleżnikiem jest równik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoległość ż.

 przym. równoległy, równoleżnikowy

 przysł. równolegle, równoleżnikowo

Wiktionary


równoleżnikowo

przysłówek

 (1.1) geogr. zgodnie z przebiegiem równoleżników

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pasmo górskie ciągnie się równoleżnikowo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoleżnik mrz.

 przym. równoleżnikowy

Wiktionary


równoleżnikowy

przymiotnik

 (1.1) geogr. odnoszący się do równoleżnika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoleżnik mrz.

 przysł. równoleżnikowo

Wiktionary


równoliczność

posiadanie równej liczby elementów przez zbiory


SJP.pl


równomiernie

przysłówek

 (1.1) w sposób równomierny, równo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziecko oddychało równomiernie, ale nie posuwało się ani o centymetr.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równomierny

 rzecz. nierównomierność ż., równomierność ż.

Wiktionary


równomierniej

stopień wyższy od przysłówka: równomiernie


SJP.pl


równomierniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: równomierny


SJP.pl


równomierność

cecha oznaczająca, że coś występuje w równych, jednakowych odstępach czasu, regularnie w jednakowych odległościach, ilościach; jednostajność, równość, miarowość, rytmiczność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozmieszczenie czegoś w przestrzeni lub w czasie w identycznych odstępach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeżeli chcemy aby lód nie zerwał się nam pod nogami musimy pamiętać o równomierności rozłożenia masy naszego ciała, przykładowo przez położenie się na tafli lodu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierównomierność ż.

 przym. równomierny, nierównomierny

 przysł. równomiernie, nierównomiernie

Wiktionary


równomierny

występujący w równych, jednakowych odstępach czasu, regularnie w jednakowych odległościach, ilościach; jednostajny, równy, miarowy, rytmiczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który występuje w równych odstępach czasu, w równych odległościach, ilościach

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. równomiernie

 rzecz. równomierność ż., nierównomierność ż.

Wiktionary


równonoc

zrównanie dnia z nocą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) astr. moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

Wiktionary

Równonoc, ekwinokcjum ( ) – moment, w którym Słońce przechodzi przez jeden z dwóch punktów, w których ekliptyka przecina równik niebieski. Równonoc zdarza się dwa razy w roku:

W południe promienie słoneczne padają wtedy na równik pod kątem 90º.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na skutek występowania precesji osi Ziemi punkty równonocy przesuwają się po ekliptyce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvˈnɔ̃nɔt͡s, AS: ruvnõnoc

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równonocny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekwinokcjum

Wiktionary


równonocny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) astr. związany z równonocą, dotyczący równonocy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej skali linie godzin i półgodzin są odcinkami prostymi, poprzecinanymi przez dwie rodziny hiperbol, rozdzielone prostą równonocną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równonoc ż.

Wiktionary


równonogi

rząd skorupiaków wodnych oraz lądowych, o spłaszczonym w kierunku grzbietowo-brzusznym ciele


SJP.pl

Równonogi ("Isopoda") – rząd skorupiaków z gromady pancerzowców obejmujący około 4000 gatunków zwierząt. Przedstawiciele żyją głównie na dnach mórz, niekiedy w zbiornikach słodkowodnych, rzadko w wilgotnych środowiskach lądowych.

Zwierzęta należące do tego rzędu mają tułów złożony z 7 segmentów i 6-segmentowy odwłok. Przy każdym segmencie znajduje się para odnóży. Podobnie jak u obunogów, samice posiadają komorę lęgową. Wiele gatunków to pasożyty, szczególnie ryb i skorupiaków.

Wikipedia


równonóg

stawonóg występujący głównie w wodach morskich; izopod


SJP.pl


równoodległy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mat. geom. znajdujący się w jednakowej odległości od dwóch lub więcej punktów, linii, płaszczyzn itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyznacz równanie prostej przechodzącej przez punkt (6,1) i równoodległej od punktów A(5,-1) i B(-3,0).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoodległość ż.

 przysł. równoodlegle

Wiktionary


równoramienny

przymiotnik

 (1.1) mat. mający ramiona równej długości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ramię n.

Wiktionary


równorzędność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co równorzędne, mające taką samą wartość jak coś innego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Augustyn zwracał uwagę, wypowiadając się na temat antropogenezy, na równorzędność ciała i duszy w akcie stworzenia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równorzędny

 przysł. równorzędnie

Wiktionary


równorzędny

mający taką samą ważność, wartość lub jakość


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o takiej samej wartości pod jakimś względem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Relacja lekarz–pacjent nie jest spotkaniem równorzędnych stron, lecz charakteryzuje się asymetrią, w której to lekarz zazwyczaj znajduje się w pozycji władzy.

 (1.1) Nazwiska o dwóch członach równorzędnych trzeba pisać z dywizem.

 (1.1) Aby objąć to stanowisko, należy być w posiadaniu tytułu magistra lub innego równorzędnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równorzędność ż.

 przysł. równorzędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równoległy, taki sam, współrzędny

Wiktionary


równoskrzydłe

grupa owadów lądowych, o dwóch parach skrzydeł błoniastych, żywiących się sokiem wysysanym z roślin


SJP.pl


równoskrzydły

posiadający dwie pary skrzydeł o jednakowej długości


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma równej wielkości skrzydła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈskʃɨdwɨ, AS: ruvnoskšydu̯y

Wiktionary


równosylabowy

złożony z jednakowej liczby sylab; równozgłoskowy


SJP.pl


równouprawnienie

wprowadzić równouprawnienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. socjol. równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw

Wiktionary

Ró

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwolennikami równouprawnienia poligamii są natomiast zarówno postępowi lewicowcy, którzy w jej zabranianiu widzą "rasistowskie prześladowanie mniejszości", jak i prawicowi liberałowie, którzy podobny zakaz uważają za "niebezpieczną ingerencję państwa w życie prywatne jednostki".

 (1.1) […] w 1873 r. pisał, że równouprawnienie Żydów już się dokonało, a z tego faktu mogą wyniknąć korzyści dla kraju z uwagi, jak podkreślono, na pewne cechy tej ludności, np. pracowitość, rzutkość, zapobiegliwość itp. […]

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równouprawniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egalizacja

Wiktionary


równouprawniony

wprowadzić równouprawnienie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) równy względem prawa, posiadający identyczne prawa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równouprawnienie n.

Wiktionary


równouprawnić

wprowadzić równouprawnienie


SJP.pl


równowaga

1. spokój i opanowanie;
2. stabilny układ jakichś przeciwstawnych sił; stan ciała, w którym działające na nie siły wzajemnie się znoszą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spokój i opanowanie

 (1.2) stabilny stan jakiegoś układu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Zmysł równowagi
  • Równowaga biocenotyczna – samoregulacja ekologiczna,
  • Homeostaza
  • Równowaga kwasowo-zasadowa
  • Równowaga wodno-elektrolitowa
  • Równowaga – równowaga mechaniczna,
  • Równowaga hydrofilowo-lipofilowa,
  • Równowaga termodynamiczna – stan układu termodynamicznego, w którym zachodzi równowaga cieplna, mechaniczna i chemiczna,
  • Równowaga reakcji chemicznych – stan równowagi, w którym stężenia reagentów nie zmieniają się w czasie.
  • Równowaga osmotyczna – równowaga pomiędzy dwoma roztworami oddzielonymi membraną półprzepuszczalną
  • Równowaga jonowa
  • Równowaga tautomeryczna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czasem nadmiernie krzykliwi i pobudliwi, nigdy nie tracili wewnętrznej równowagi i pogody ducha.

 (1.2) Przedawkowanie w antybiotykoterapii może prowadzić do zachwiania równowagi biologicznej i pojawienia się różnego rodzaju grzybic, drożdżyc itp.

 (1.2) Ogon pomaga również lemurowi utrzymać równowagę w trakcie wykonywania iście akrobatycznych skoków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈvaɡa, AS: ruvnovaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrównoważenie n., zrównoważanie n., równoważnia ż.

 czas. równoważyć, zrównoważać ndk., zrównoważyć dk.

 przym. równoważny, zrównoważony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmonia, jedność, pełnia, zrównoważona postawa

 (1.2) homeostaza, stabilność

Wiktionary


równowagowy

→ równowaga


SJP.pl

Patrz:

równowaga

równowartościowość

→ równowartościowy


SJP.pl

Patrz:

równowartościowy

równowartościowy

przymiotnik

 (1.1) równy pod względem wartości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odwieczny postulat systemu naturalnego opartego na wszystkich możliwych do wykorzystania cechach uważanych za równowartościowe stał się dziś możliwy do zrealizowania dzięki rozwojowi techniki komputerowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równowartość ż.

Wiktionary


równowartość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wartość czegoś wyrażona w innej formie lub jednostce, która jest tej samej wartości

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równowartościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekwiwalent, odpowiednik

Wiktionary


równoważnia

1. przyrząd gimnastyczny w postaci poziomej belki opartej na słupach, służący do ćwiczeń na utrzymanie równowagi;
2. ćwiczenia na takim przyrządzie


SJP.pl

Równoważnia – urządzenie, którego głównym elementem jest belka zamocowana poziomo na pewnej wysokości, po której porusza się osoba ćwicząca tak, aby utrzymać równowagę. Może to być urządzenie rekreacyjne lub przyrząd gimnastyczny.

Równoważnia jako przyrząd do ćwiczeń w gimnastyce sportowej to drewniana belka obita miękkim materiałem, długa na 5 m, wysoka na 1,25 m i szeroka na 10 cm.

Wikipedia


równoważnik

1. rzecz równoważna;
2. współczynnik proporcjonalności;
3. w zdaniu grupa wyrazów nie zawierająca orzeczenia w formie osobowej


SJP.pl


równoważność

wartość równa wartości czegoś innnego


SJP.pl

Równoważność, ekwiwalencja – twierdzenie, w którym teza jest warunkiem koniecznym, jak i dostatecznym przesłanki. To zdanie zapisuje się za pomocą spójnika wtedy i tylko wtedy (wtw), gdy...

Wikipedia


równoważny

przymiotnik

 (1.1) mający równe znaczenie, równą wartość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgodnie z pierwszą zasadą termodynamiki, ciepło i praca są sobie równoważne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoważność ż., równowaga ż., równoważnia ż.

 czas. równoważyć ndk., zrównoważyć dk.

 przysł. równoważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekwiwalentny

Wiktionary


równoważyć

czasownik przechodni niedokonany (dk. zrównoważyć)

 (1.1) utrzymywać w równowadze

czasownik zwrotny niedokonany równoważyć się (dk. zrównoważyć się)

 (2.1) utrzymywać się w równowadze z czym innym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wyniku porozumień Okrągłego Stołu w lipcu 1989 wprowadzono ustawową indeksację płac równoważącą inflację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równowaga ż., równoważenie n.

 przym. równoważny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bilansować się

Wiktionary


równowierszowy

złożony z wierszy równej miary


SJP.pl


równozgłoskowy

złożony z jednakowej liczby sylab; równosylabowy


SJP.pl


równoznacznik

wyraz o tym samym znaczeniu co inny wyraz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. słowo, morfem lub fraza z takim samym albo bliskim znaczeniem jak inna

 (1.2) przen. pot. coś, co odpowiada czemuś innemu pod względem swojego charakteru

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dowiadują się od starszych kolegów o życiu w seminarium. Na pierwszym roku trzy oceny niedostateczne na egzaminach to równoznacznik usunięcia ze studiów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoznaczność

 przym. równoznaczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synonim, bliskoznacznik, jednoznacznik, wyraz bliskoznaczny

Wiktionary


równoznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co równoznaczne, ma jednakowe znaczenie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równoznaczny

 rzecz. równoznacznik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synonimia

Wiktionary


równoznaczny

mający jednakowe znaczenie, znaczący to samo co inny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) znaczący to samo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla wielu uczniów siedzenie w szkole podczas godziny wychowawczej jest równoznaczne ze stratą czasu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoznacznik mrz., równoznaczność ż.

 przysł. równoznacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednoznaczny

Wiktionary


równozębny

w zoologii: taki, który ma równokształtne zęby; homodontyczny


SJP.pl


równość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)

 (1.2) mat. relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)

 (1.3) cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

 (1.4) gładkość na powierzchni

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Równość (matematyka)
  • Równość (polityka i socjologia)
  • XIX-wieczny periodyk socjalistyczny
  • Równość (czasopismo PPSD)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruvnɔɕt͡ɕ, AS: ruvność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równina ż., równia ż., równiarka ż., równanie n., równik m.

 czas. wyrównywać, równać ndk.

 przym. równy, równościowy

 przysł. równie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) jednakowość

Wiktionary


równy

gładki, płaski, bez dołów i wzniesień


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posiadający gładką powierzchnię

 (1.2) posiadający identyczną wartość

Wiktionary

Równy – polski taniec ludowy z regionu Biskupizny w Wielkopolsce, tańczony parami, chodzony naprzód, wirowy, w metrum dwudzielnym.

Pary posuwają się w prawo dookoła sali. Na znak partnera muzykanci przerywają granie i rozpoczyna on śpiewać piosenkę. Tańczący stają i włączają się do śpiewu. Po chwili tańczą w lewym kierunku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po tej ulicy jadę zawsze wolno, bo nie jest równa.

 (1.2) Ta gra jest niesprawiedliwa, bo nie wszyscy gracze mają równe szanse na wygraną.

 (1.2) Suma liczb od 1 do 5 jest równa 15.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnɨ, AS: ruvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równanie n., równina ż., równia ż., równik m.

 czas. równać ndk., wyrównywać ndk., wyrównać dk., zrównywać ndk., zrównać dk.

 przym. równinny, równiusieńki, równiuteńki, równiutki, równiuśki

 przysł. równo, równie

 partyk. również

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gładki, płaski

 (1.2) taki sam, jednakowy

Wiktionary


rózeczka

zdrobnienie od: rózga


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: rózga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈzɛt͡ʃka, AS: ruzečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż.

 przym. rózgowaty

Wiktionary


rózga

1. bezlistna, cienka gałązka; witka;
2. zazwyczaj w lm: lanie; chłosta; bicie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

 (1.2) przest. uderzenie rózgą (1.1)

 (1.3) symboliczny pęk rózg (1.1) wręczany tradycyjnie niegrzecznym dzieciom przez Świętego Mikołaja

Wiktionary

Rózga – cienka gałązka bez liści. W tradycji tzw. mikołajkowej, rózgę mogły dostać niegrzeczne dzieci od św. Mikołaja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brzozowe rózgi są dobre do robienia mioteł.

 (1.1) — Wiecie, a to moja rózga zakwitła! — krzyknęła do chodzącej Jagny. — Jaka rózga? — A tom ją ucięła w Jędrzejki, zasadziłam w piasek, trzymałam na piecu i zakwitła!

 (1.2) Za gadanie na lekcji, dostawało się kiedyś od belfra rózgę po łapach.

 (1.2) Rózga i karność mądrość daje; ale dziecię swawolne zawstydza matkę swoję.

 (1.3) Jacusiu, jak będziesz tak rozrabiał, to dostaniesz rózgę zamiast prezentów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruzɡa, AS: ruzga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różdżkarz m., różdżkarstwo n., rózgi lm nm.

:: zdrobn. różdżka ż., rózeczka ż.

 przym. rózgowaty, rózgowy, różdżkarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witka, gałązka, łoza, trzcinka

 (1.2) bicie, chłosta, lanie

Wiktionary


rózgi

1. bezlistna, cienka gałązka; witka;
2. zazwyczaj w lm: lanie; chłosta; bicie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, liczba mnoga

 (1.1) przest. kara przez bicie rózgą

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: rózga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruzʲɟi, AS: ruzʹǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłosta, lanie

Wiktionary


rózgowaty

1. przypominający kształtem rózgę, podobny do rózgi;
2. krotolaria rózgowata - roślina uprawna z rodziny bobowatych; klekotnica rózgowata;
3. dziewanna rózgowata - gatunek rośliny z rodziny trędownikowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przypominający rózgę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż.

:: zdrobn. rózeczka ż.

 przysł. rózgowato

Wiktionary


rózgowy

→ rózga


SJP.pl

Patrz:

rózga

rózia

zdrobnienie od: Róża (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. poufała forma imienia Róża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Babcia Rózia była sodalistką, a dziadek Franek tercjarzem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Różyczka

Wiktionary


róścieć

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rdzewieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rościeć

Wiktionary


róść

tyle co: rosnąć


SJP.pl

czasownik

 (1.1) rosnąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruɕt͡ɕ, AS: ruść

Wiktionary


róż

1. kolor różowy; różowość;
2. środek kosmetyczny do malowania rumieńców


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kolor różowy

 (1.2) kosmet. kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) D. lm. od róża

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • barwa różowa
  • róż – kosmetyk do twarzy
  • Róż – rzeka, dopływ Narwi
  • Róż Drugi – struga, dopływ Róża
  • „Róż” – singel Jonatana, Bletki i Gibbsa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruʃ, AS: ruš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozarium n., róża ż., różyczka ż., różanecznik mrz., różaniec mrz., Różaniec mrz., różowanie n., różowienie n., podróżowanie n., podróżowienie n., zaróżowienie n., poróżowienie n., różowate nmos., różowość ż., Róża ż., Rózia ż., Różyczka ż.

 czas. różować ndk., różowić ndk., podróżować dk., podróżowić dk., zaróżowić dk., poróżowić dk.

 przym. różowy, różany, różyczkowy, różańcowy, różowaty, różowawy, różowiuchny, różowiuteńki, różowiutki, zaróżowiony

 przysł. różowo

 temsłow. różowo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pąs

 (1.2) stpol. czerwienidło, farba

Wiktionary


róża

1. roślina z rodziny różowatych; kwiat tej rośliny;
2. choroba zakaźna, której objawem jest ograniczone zapalenie skóry (bolesna czerwona plama)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

 (1.2) kwiat róży (1.1)

 (1.3) med. bakteryjna choroba skóry wywołana przez paciorkowce ropne;

 (1.4) geol. skupienie kryształów w formie rozety;

 (1.5) herald. jeden z motywów w heraldyce;

 (1.6) zmarszczka na korze kryjąca sęk;

 (1.7) rel. grupa wiernych odmawiająca różaniec

 (1.8) kulin. pot. cząstka kwiatu kalafiora lub brokuła

 (1.9) łow. zgrubienie u nasady poroża zwierzyny płowej

 (1.10) przedmiot przypominający różę (1.2)

 (1.11) gwara. węzeł, kokarda

 (1.12) slang. przestęp. choroba weneryczna

 (1.13) slang. więz. kara dyscyplinarna

 (1.14) uczn. pochwała, nagroda

Wiktionary

Róża ("Rosa" L.) – rodzaj krzewów należących do rodziny różowatych ("Rosaceae"). Znanych jest ok. 140–260 gatunków występujących na półkuli północnej. Występują w różnych formacjach leśnych i zaroślowych. Są krzewami i pnączami o kwiatach zwykle pachnących, zapylanych przez owady.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku zasadzę w ogrodzie róże.

 (1.2) Chłopak dał swojej dziewczynie piękną różę na Dzień Kobiet.

 (1.3) Do zakażenia różą dochodzi w wyniku urazu mechanicznego lub miejscowego upośledzenia krążenia.

 (1.4) Róże barytowe bywają znajdowane na pustyniach w towarzystwie róż gipsowych.

 (1.5) W herbie Rola widnieje srebrna róża w czerwonym polu i trzy kroje w rosochę.

 (1.6) Na wszystkich gatunkach drzew z grubą, płytkową korowiną, występują róże kryjące sęki.

 (1.7) Nasza róża spotyka się co piątek, o osiemnastej u pani Jadzi.

 (1.8) Do zupy, należy podzielić brokuł na róże.

 (1.9) Wyrastające z możdżeni poroże składa się z dwóch tyk, na których wyróżnia się róże, perły i odnogi.

 (1.10) Urodzinowy tort Jacka ozdobiony był czekoladowymi różami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʒa, AS: ruža

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różanecznik m., różaniec m., różowiec m., Róża ż., Różyczka ż., różyca ż., różowce nmos., różowe nmos., różowate nmos., różanka ż.

:: zdrobn. różyczka ż.

 czas. różowić ndk., różowieć ndk., zaróżowieć dk., zróżowieć dk., podróżować

 przym. różany, różowy, różowawy, różowiutki, różańcowy, różowaty

 przysł. różowo, różano

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. babicha, babidupa, szypszyna

 (1.2) książk. peryfr. królowa kwiatów; gw. Górny Śląsk rouza

 (1.4) skupienie rozetowe

Wiktionary


różak

nazwisko


SJP.pl


różalski

nazwisko


SJP.pl

Nazwisko polskie.

Wikipedia


różan

miasto w Polsce


SJP.pl

Ró

Wikipedia


różana

1. odnoszący się do róży;
2. składający się z róż;
3. w kolorze przypominającym płatki róż


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Różana – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Udanin
  • Różana – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wałbrzyskim, w gminie Mieroszów
  • Różana – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Stoszowice
  • Różana – przysiółek wsi Nowy Kościół w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Świerzawa
  • Różana – dawna nazwa osady leśnej w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Koronowo
  • Różana – dawna gmina wiejska
  • Różana – osiedle typu miejskiego w obwodzie brzeskim, w rejonie prużańskim, gniazdo rodowe linii różańskiej rodu Sapiehów
  • Siennica Różana, Różanna

Wikipedia


różanecznik

krzew ozdobny; azalia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Rhododendron|L.|ref=tak., krzew lub drobne drzewo z rodziny wrzosowatych, o białych, różowych, czerwonych lub żółtych kwiatach;

Wiktionary

Ró

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te gatunki i odmiany, które mają zimozielone, skórzaste liście, nazywane są zwyczajowo rododendronami lub różanecznikami, natomiast te o miękkich, lekko owłosionych i zrzucanych na zimę lub półzimotrwałych liściach nazywa się azaliami.

 (1.1) Kazał się po śmierci pochować w tym ogrodzie, wśród różaneczników i innych roślin ozdobnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róża ż., Róża ż., różyczka ż., różaniec mrz., róż mrz.

 przym. różanecznikowy, różany, różowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rododendron

Wiktionary


różanecznikowy

1. pisogłówka różanecznikowa - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych; skoczek różanecznikowy;
2. → różanecznik


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący różanecznika, związany z różanecznikiem

Wiktionary

Patrz:

różanecznik

Powiązane:

 rzecz. różanecznik mrz.

Wiktionary


różanianin

mieszkaniec Różana


SJP.pl


różanianka

mieszkanka Różana


SJP.pl


różaniec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach

 (1.2) rel. cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

 (1.3) rel. nabożeństwo, odprawiane najczęściej w październiku, podczas którego odmawia się wspólnie różaniec (1.2)

Wiktionary

Ró

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Babcia Honorata przywiozła wnuczkom z Lourdes po różańcu.

 (1.2) Nasza mama chodzi sobie po ogrodzie i odmawia różaniec.

 (1.3) Przyjdę do ciebie dopiero po różańcu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒãɲɛt͡s, AS: ružãńec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różańcowy, różany, różowy

 rzecz. różanecznik mrz., róża ż., róż mrz., Róża ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sznur modlitewny

 (1.3) nabożeństwo różańcowe

Wiktionary


różanka

1. mała, srebrzysta ryba z rodziny karpiowatych;
2. ogród lub miejsce w ogrodzie, w którym rosną róże; rozarium, rosarium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) icht. nazwa systematyczna|Rhodeus sericeus|ref=tak., ryba akwariowa z rodziny karpiowatych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • różanka – ogród różany
  • Różanka – część miasta Wrocław, w delegaturze Wrocław-Psie Pole
  • Różanka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Międzylesie
  • Różanka – wieś w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Włodawa
  • Różanka – część wsi Golcowa w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Domaradz
  • Różanka – część wsi Jasionów w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Haczów
  • Różanka – część wsi Siedliska w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Lubenia
  • Różanka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Wiśniowa
  • Różanka – przysiółek wsi Lubania w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Chmielnik
  • Różanka – część wsi Róża Wielka w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Szydłowo
  • Różanka – dawna gmina wiejska
  • Różanka – dawna gromada w powiecie bystrzyckim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róża ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pukas

Wiktionary


różankowo

Różankowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Łysomice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 333 mieszkańców. Jest dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Łysomice.

Wikipedia


różano

przysłówek

 (1.1) rzad. odprzym. od: różany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róża ż., różyczka ż.

 przym. różany

Wiktionary


różanolicy

przestarzałe: mający różane lica, mający rumiane policzki


SJP.pl


różanopalcy

mający różane palce


SJP.pl


różany

1. odnoszący się do róży;
2. składający się z róż;
3. w kolorze przypominającym płatki róż


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do róż, wykonany z róż

 (1.2) książk. podobny do płatków róż, przypominający je kolorem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Różany – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Głowno
  • Różany – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie
  • Różany – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice
  • Różany na Pokuciu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W naszym ogrodzie różanym nie ma altanki.

 (1.1) Procurator ponad wszystko nienawidził zapachu olejku różanego (…).

 (1.2) I zbliżył swoje zaślinione usta z cuchnącym oddechem do jej różanych usteczek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒãnɨ, AS: ružãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różanecznik mrz., róża ż., różyczka ż., Róża ż., różaniec m., róż mrz.

 czas. podróżować, różowieć

 przym. różowy, różowawy, różowiutki

 przysł. różano, różowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) różowy, rumiany

Wiktionary


różanów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Różanów – wieś w woj. łódzkim, w pow. łowickim, w gminie Kiernozia
  • Różanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Wiskitki

Wikipedia


różanówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Różanówka (niem. "Rosenthal") – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Siedlisko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia


różańcowy

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do różańca, mający związek z różańcem

 (1.2) przen. seryjny, w powtarzającej się sekwencji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Lodzia należy do bractwa różańcowego w naszej parafii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różaniec m., róża ż., Róża ż., róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary


różański

przymiotnik od: Różan


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Różanem, dotyczący Różana

Wiktionary

Różański, Różańska – polskie nazwisko, w Polsce nosi je prawie 12 tys. osób.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Różan mrz.

Wiktionary


różańsko

przymiotnik od: Różan


SJP.pl

Ró

Wikipedia


różdżka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przedmiot wskazujący radiestecie ukryte źródło wody lub pokłady minerałów

 (1.2) mit. podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty

 (1.3) zdrobn. od: rózga

Wiktionary

Różdżka – magiczna pałeczka lub laska (najczęściej drewniana) mająca moc wywoływania nadnaturalnych zjawisk. Podczas rytuałów magicznych służy do kierunkowania energii, ale także kreślenia magicznego kręgu.

Zazwyczaj każdy czarodziej posiada swoją różdżkę.

Magiczne różdżki występują głównie w literaturze i filmach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruʃt͡ʃka, AS: ruščka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różdżkarstwo n., różdżkarz m., rózga ż.

Wiktionary


różdżkarka

kobieta wykrywająca za pomocą różdżki wodę i minerały znajdujące się w ziemi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ezot. kobieta wykrywająca za pomocą różdżki wodę pod ziemią

Wiktionary


różdżkarski

→ różdżkarstwo, → różdżkarz


SJP.pl

Patrz:

różdżkarstwo, → różdżkarz

różdżkarstwo

wykrywanie podziemnych źródeł wody i złóż minerałów za pomocą różdżki; radiestezja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ezot. wykrywanie wody pod ziemią za pomocą różdżki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż., różdżka ż., różdżkarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radiestezja

Wiktionary


różdżkarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ezot. osoba wykrywająca za pomocą różdżki wodę pod ziemią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różdżkarstwo n., różdżka w., rózga ż.

Wiktionary


różdżyca

rodzaj paproci z rodziny orliczkowatych


SJP.pl

Ró

Wikipedia


róże

1. roślina z rodziny różowatych; kwiat tej rośliny;
2. choroba zakaźna, której objawem jest ograniczone zapalenie skóry (bolesna czerwona plama)


SJP.pl

Róże ( Rosenhof) – wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia


różek

rożek;
1. mały róg;
2. przedmiot mający kształt rogu;
3. deser lodowy w waflu o stożkowatym kształcie;
4. regionalnie: mały, słodki rogalik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: róg

 (1.2) mały róg

Wiktionary

Różek (nazwa oboczna: Rożka) – osada leśna w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Iława.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruʒɛk, AS: ružek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rożek m., róg m., rogal m., narożnik m., poroże n.

 przym. rożkowy, rogowy, narożny

Wiktionary


różeniec

rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych


SJP.pl

Różeniec ("Rhodiola" L.) – rodzaj roślin należący do rodziny gruboszowatych. Obejmuje około 90 gatunków występujących w górach i w strefie arktycznej półkuli północnej. Centrum zróżnicowania stanowi Azja środkowa i wschodnia – w Chinach rośnie 55 gatunków z tego rodzaju. Z flory polskiej zaliczany jest do niego tylko różeniec górski ("Rhodiola rosea").

Wikipedia


różewicz

nazwisko


SJP.pl

Różewicz ("pl." Różewiczowie) – polskie nazwisko, rodzime, przyrostkowe ("-ewicz"), utworzone od słowa "róża".

Na początku lat 90. XX wieku nosiło je w Polsce 581 pełnoletnich osób. Najwięcej w dawnym woj. bydgoskim (64 osoby), poznańskim (58 osób) i wrocławskim (57 osób).

Wikipedia


różewiczowski

dotyczący twórczości Tadeusza Różewicza


SJP.pl


różewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Różewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
  • Różewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz
  • Różewo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz
  • Różewo – dawna gmina wiejska
  • Różewo – dawna gromada

Wikipedia


różewski

nazwisko


SJP.pl


różnaki

gwarowo: różny, różnoraki


SJP.pl


różne

1. inny, odmienny, różniący się czymś;
2. rozmaity, różnoraki


SJP.pl


różni

1. inny, odmienny, różniący się czymś;
2. rozmaity, różnoraki


SJP.pl


różniasty

żartobliwie: różnorodny, przeróżny, rozmaity; różnisty


SJP.pl


różnica

1. odmienna cecha czegoś wyodrębniona na podstawie porównania, to, czymś się ktoś lub coś różni od kogoś lub czegoś;
2. wynik odejmowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. wynik odejmowania

 (1.2) to, czym się coś od czegoś różni

 (1.3) stpol. niezgoda

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • różnica (distinctio) – w metafizyce (głównie klasycznej) relacja odmienności między przedmiotami; wyróżnia się różnicę pojęciową i różnicę rzeczową;
  • różnica (differentia) – w logice tradycyjnej cecha przedmiotu porównywanego z innym, który cechy tej nie posiada; wyróżnia się różnicę ilościową i różnicę jakościową;
  • wynik odejmowania
  • Różnica – część wsi Zabrnie w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
  • Różnica – część wsi Załuże w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
  • Różnica – przysiółek wsi Wola Wadowska w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Wadowice Górne
  • różnica zbiorów
  • różnica zdarzeń
  • różnica wektorów
  • różnica symetryczna zbiorów
  • différance

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Różnica liczb 5 i 2 wynosi 3.

 (1.2) Czy nie wydają ci się dziwne małżeństwa, w których między małżonkami jest duża różnica wieku?

 (1.2) Różnica między pierwszym a drugim kolarzem gwałtownie się zmniejsza. Możliwe, że w końcu drugi kolarz wyjdzie na prowadzenie.

 (1.2) Różnica między mną a tobą jest ogromna. Jesteś wyższy ode mnie o 30 centymetrów.

 (1.2) Różnice ideologiczne między partiami chadeckimi i socjaldemokratycznymi są zbyt duże, by te partie weszły do jednej koalicji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruʒʲˈɲit͡sa, AS: ružʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnicowy, różny

 czas. rozróżnić, rozróżniać, różnić ndk., wyróżniać ndk.

 rzecz. rozróżnianie n., różnienie, różność, zróżnicowanie

 przysł. różnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyferencja, dystans, dywergencja

 (1.3) stpol. różność

Wiktionary


różnicowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|różnicować.

Wiktionary


różnicujący

→ różnicować


SJP.pl

Patrz:

różnicować

różniczka

1. różniczka funkcji - iloczyn pochodnej danej funkcji przez dowolnie mały przyrost zmiennej niezależnej tej funkcji;
2. zdrobnienie od: różnica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;

Wiktionary

Różniczka – tradycyjna nazwa nieskończenie małej zmiany danej zmiennej. Przykładowo, jeśli zmienna oznaczana jest literą formula_1 to zmiana jej wartości często oznaczana jest formula_2 lub, gdy zmiana powinna być mała, formula_3 Różniczka formula_4 reprezentuje podobną zmianę, lecz nieskończenie małą. Jest to niezmiernie użyteczne intuicyjnie; istnieje przy tym wiele sposobów formalizacji tego pojęcia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruʒʲˈɲit͡ʃka, AS: ružʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczkowanie n., zróżniczkowanie n., różniczkowalność n.

 czas. różnić, różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy, różniczkowalny, różny

Wiktionary


różniczkowalność

→ różniczkowalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest różniczkowalne

Wiktionary

Patrz:

różniczkowalny

Przykłady

 (1.1) Związek między różniczkowalnością w sensie rzeczywistym i w sensie zespolonym jest następujący (…)

 (1.1) Z ciągłości funkcji w danym punkcie nie wynika jej różniczkowalność w tym punkcie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różniczkowalny, różniczkowy

 przysł. różniczkowalnie

 rzecz. różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n.

 czas. różniczkować, zróżniczkować

Wiktionary


różniczkowalny

taki, który daje się zróżniczkować


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mat. o funkcji: mający pochodną w danym punkcie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funkcja sinus jest różniczkowalna w całym zbiorze liczb rzeczywistych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒʲɲit͡ʃkɔˈvalnɨ, AS: ružʹńičkovalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczkowalność ż., różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n.

 czas. różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy

Wiktionary


różniczkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|różniczkować.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • różniczkowanie – proces wyznaczania pochodnej (lub różniczki) funkcji;
  • różniczkowanie lub derywacja – działanie określone w pierścieniach, ciałach, algebrach różniczkowych.
  • różniczka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. różniczka ż., różniczkowalność ż., zróżniczkowanie n.

 czas. różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy, różniczkowalny

Wiktionary


różniczkować

czasownik niedokonany

 (1.1) mat. wyznaczać, obliczać pochodne danych funkcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szeregi potęgowe można różniczkować wyraz po wyrazie wewnątrz obszaru zbieżności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒʲɲit͡ʃˈkɔvat͡ɕ, AS: ružʹńičkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n., różniczkowalność n.

 czas. zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy, różniczkowalny

Wiktionary


różniczkowy

przymiotnik

 (1.1) związany z różniczką, dotyczący różniczki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒʲɲit͡ʃˈkɔvɨ, AS: ružʹńičkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n., różniczkowalność n.

 czas. różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowalny

Wiktionary


różnicówka

wyłącznik różnicowoprądowy, który rozłącza obwód po wykryciu, że prąd elektryczny, który z tego obwodu wypływa, nie jest równy prądowi wpływającemu


SJP.pl


różnie

przysłówek

 (1.1) w sposób różny, odmiennie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dawnych drukach różnie oznaczano dzielenie wyrazów, ale obecny stan jest taki, że kreskę podziałową stawia się na końcu wiersza, a ponawia na początku następnego tylko wtedy, gdy wyraz złożony, zapisywany z dywizem, został podzielony w miejscu dywizu.

 (1.1) Poszczególne państwa różnie podchodzą do zagadnienia narodowości i mniejszości narodowych, niektóre (np. Francja) w ogóle nie uznają pojęcia mniejszości narodowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różność ż., różnica ż., rozróżnianie n.

 czas. różnić

 przym. różny

Wiktionary


różniej

stopień wyższy od przysłówka: różnie


SJP.pl


różniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: różny


SJP.pl


różnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|różnić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. różnić

 rzecz. różnica ż.

Wiktionary


różnisty

żartobliwie: różnorodny, przeróżny, rozmaity; różniasty


SJP.pl


różnić

1. czynić innym, odmiennym;
2. różnić się - być odmiennym, innym; wykazywać różnice


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) robić różnicę

czasownik zwrotny niedokonany różnić się

 (2.1) być różnym, innym od czegoś pod jakimiś względami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co różni mnie od ciebie?

 (2.1) Twoja opinia wyraźnie różni się od mojej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʒʲɲit͡ɕ, AS: ružʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., różniczka ż., zróżnicowanie n., różnienie n., wyróżnik mrz.

 czas. odróżniać ndk., odróżnić dk., poróżniać ndk., poróżnić dk., wyróżniać ndk., wyróżnić dk.

 przym. różny

 przysł. różnie

Wiktionary


różnobarwność

cecha przedmiotów, które mają różne barwy, wiele kolorów; różnokolorowość, wielobarwność, kolorowość, wielokolorowość


SJP.pl


różnobarwny

mający parę kolorów (z wyjątkiem czarnego i białego); różnokolorowy; barwny; kolorowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający jednocześnie wiele kolorów, innych niż czarny i biały

 (1.2) szach. o gońcach: poruszający się po polach różnego koloru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrz, jakie piękne, różnobarwne papugi, złotopióre kolibry, przecudowne kwiaty i wspaniała roślinność.

 (1.2) Z końcówek lekkofigurowych najłatwiejsze do wygrania są skoczkowe, a najtrudniejsze – z różnobarwnymi gońcami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈbarvnɨ, AS: ružnobarvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnobarwność ż.

 przysł. różnobarwnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zróżnicowany kolorystycznie, różnokolorowy

 (1.2) jednokolorowy

Wiktionary


różnoczasowość

cecha czegoś dokonującego się lub występującego w czasie innym niż ten, w którym trwa coś innego


SJP.pl


różnodzioby

kurobród różnodzioby - gatunek ptaka z rodziny koralników


SJP.pl


różnoetniczny

przynależący równocześnie do różnych kultur lub narodów; multietniczny, wieloetniczny


SJP.pl


różnojęzyczny

różnojęzykowy, wielojęzyczny;
1. posługujący się wieloma językami;
2. napisany w wielu językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się wieloma językami


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. wielojęzyczny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Całe popołudnie trawiła z nią nad książkami, w czasie wakacji nie było końca kąpielom, kefirom, różnojęzycznym konwersacjom i robótkom ręcznym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ružnoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielojęzyczny, wielojęzykowy, różnojęzykowy, kilkujęzyczny, kilkujęzykowy

Wiktionary


różnojęzykowy

różnojęzyczny, wielojęzyczny;
1. posługujący się wieloma językami;
2. napisany w wielu językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się wieloma językami


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. wielojęzyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ, AS: ružnoi ̯ẽũ̯zykovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielojęzyczny, wielojęzykowy, różnojęzyczny, kilkujęzyczny, kilkujęzykowy

Wiktionary


różnokolorowo

przysłówek

 (1.1) mając różne kolory

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wieszakach wisiały różnokolorowo barwione podkoszulki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnokolorowy

Wiktionary


różnokolorowość

cecha przedmiotów, które mają różne barwy, wiele kolorów; różnobarwność, wielobarwność, kolorowość, wielokolorowość


SJP.pl


różnokolorowy

mający parę kolorów (z wyjątkiem czarnego i białego); różnobarwny; barwny; kolorowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który różni się kolorem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrzyłem na stoiska, z których wystawały herbaty w metalowych pudełkach, wystawały sery albo czekolady w opakowaniach różnokolorowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔkɔlɔˈrɔvɨ, AS: ružnokolorovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różnokolorowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różnobarwny

Wiktionary


różnokorzeniowość

wykształcanie przez jedną roślinę różnych rodzajów korzeni; heteroryza


SJP.pl


różnokształtny

mający różne kształty; wielokształtny, wielopostaciowy, różnopostaciowy, polimorficzny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma różne kształty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ladzie leżały różnokształtne lukrowane ciasteczka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnokształtność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielokształtny, wielopostaciowy

Wiktionary


różnoliczny

1. złożony z innej liczby obiektów niż ten, który jest z nim porównywany;
2. dawniej: rozmaity, różnoraki, różnorodny


SJP.pl


różnolistność

występowanie liści o różnych kształtach na tej samej roślinie; heterofilia


SJP.pl


różnolistny

jaskier różnolistny - gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. posiadający różne liście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnolistność

Wiktionary


różnoniciowy

mający wyraźne zróżnicowanie typów nici, które spełniają różne funkcje; heterotrychalny


SJP.pl


różnopostaciowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) występowanie w różnych postaciach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔpɔstaˈt͡ɕɔvɔɕt͡ɕ, AS: ružnopostaćovość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnopostaciowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polimorfizm

Wiktionary


różnoraki

taki, który jest zróżnicowany, składa się z różnych elementów; rozmaity, przeróżny, wieloraki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rozmaity, różny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różnorako

 rzecz. różnorakość ż.

Wiktionary


różnorako

przysłówek

 (1.1) w sposób składający się z elementów różnego gatunku, różnorodnie, różnie, rozmaicie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podsumowując krótko, droga zespołu Tool prowadzi od krytyki różnorako pojętej zinstytucjonalizowanej władzy, przez postulat zmiany, do pozytywnej propozycji Lateralusa – człowieka wyemancypowanego spod wpływu establishmentu (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnorakość ż.

 przym. różnoraki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielorako

Wiktionary


różnorakość

zróżnicowanie w obrębie jakichś elementów; rozmaitość, wielorakość, różnorodność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest różnorakie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnoraki

 przysł. różnorako

Wiktionary


różnorodnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób różnorodny; składając się z różnych rodzajów, walorów, itp., nierzadko przeciwstawnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trafiały się nam sukcesy grzybiarskie różnorodnie: raz prawdziwki, podrzybki, krasnoborowiki, gąski, że w koszu w mig nie było miejsca, a innym razem posucha, ani muchomora.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnorodność ż.

 przym. różnorodny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeróżnie, rozmaicie, różnie, wielorako

Wiktionary


różnorodniej

stopień wyższy od przysłówka: różnorodnie


SJP.pl


różnorodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: różnorodny


SJP.pl


różnorodność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest różnorodne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różnorodność przypraw czyni jedzenie smacznym.

 (1.1) Różnorodność genetyczna to cecha opisująca stopień zróżnicowania genów w ramach jednego gatunku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ, AS: ružnorodność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnorodny

 przysł. różnorodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterogeniczność, różność, zróżnicowanie, odmienność, bogactwo, rozmaitość, urozmaicenie, wielorakość, dywergencja

Wiktionary


różnorodny

przymiotnik

 (1.1) składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sklep oferuję całą gamę różnorodnych produktów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈrɔdnɨ, AS: ružnorodny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnorodność ż.

 przysł. różnorodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmaity, różnoraki, wieloraki, zróżnicowany

Wiktionary


różnorzędny

przestarzale: nierównorzędny - mający inną wartość, jakość niż ktoś inny lub coś innego


SJP.pl


różnoskrzydłe

rząd owadów lądowych (np. pluskwa) lub wodnych (np. pluskolec, nartnikowate, wioślakowate) wyposażonych w skrzydła przednie przekształcone w tzw. półpokrywy oraz tylne błoniaste; drapieżne bądź pasożyty zwierząt i roślin


SJP.pl


różnoskrzydły

1. pluskwiak różnoskrzydły - owad wodny lub lądowy o skrzydłach przednich przekształconych w półpokrywy a tylnych błoniastych;
2. o cechach różnoskrzydłych (rząd owadów lądowych)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różnej wielkości skrzydła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈskʃɨdwɨ, AS: ružnoskšydu̯y

Wiktionary


różnostronny

przymiotnik

 (1.1) rzad. skierowany w różne strony, mający szeroki zakres zainteresowań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Układ podobny powinien zadowolić każdego mitologa, albowiem ze wszystkich znanych mi planów systematycznych ten jest najlepiej obmyślany, gdyż w racyonalnym porządku wyczerpuje całe koło poszczególnych gałęzi wiedzy, przeto jako najróżnostronniejszy najbardziej odpowiada potrzebie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnostronność

 przysł. różnostronnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różnorodny, różnokierunkowy, wielostronny

Wiktionary


różnosłupkowość

występowanie w jednoodmianowej populacji rośliny kilku typów kwiatów, różniących się wysokością osadzenia pylników i znamion, stanowiące zabezpieczenie przed samozapylaniem się kwiatu; heterostylia


SJP.pl

Ró

Wikipedia


różnosłupkowy

wyróżniający się różnosłupkowością (heterostylią)


SJP.pl


różnowartościowość

→ różnowartościowy


SJP.pl

Patrz:

różnowartościowy

różnowiciowce

klasa glonów z typu chryzofitów


SJP.pl

Różnowiciowce ("Xanthophyceae" Allorge ex Fritsch, 1935, "Xanthophyta, Xanthophycea, Heterokontae, Heterocontae") – klasa protistów roślinopodobnych zaliczanych do glonów. W tradycyjnych systemach zaliczana do typu "Chrysophyta". Obecnie łączona z innymi klasami w grupę stramenopili. Blisko spokrewniona z brunatnicami.

Wikipedia


różnowiciowiec

przedstawiciel klasy glonów z typu chryzofitów


SJP.pl


różnowierca

dawniej: człowiek wyznający inną religię niż ludzie z jego otoczenia; innowierca


SJP.pl


różnowierczy

→ różnowierca; innowierczy


SJP.pl


różnowierstwo

dawniej: innowierstwo;
1. wyznawanie innej religii niż ta, którą wyznaje dane środowisko;
2. ogół różnowierców


SJP.pl


różnowierszowy

złożony z wierszy o różnej liczbie sylab


SJP.pl


różnowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Różnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Chełmno
  • Różnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
  • Różnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Dywity
  • Różnowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Ślesin
  • Różnowo – dawna gmina wiejska
  • Różnowo – dawna gromada
  • Rożnowo

Wikipedia


różnozarodnikowość

właściwość niektórych paprotników polegająca na wytwarzaniu dwóch typów zarodników: makrospor i mikrospor; heterosporia


SJP.pl

Różnozarodnikowość, heterosporia – wytwarzanie przez sporofit części roślin dwóch rodzajów zarodników (spor): męskich mikrospor (powstających w mikrosporangiach w wyniku mejozy mikrosporocytów) i żeńskich makrospor (powstających w makrosporangiach w wyniku mejozy makrosporocytów). Z mikrospor męskich rozwijają się gametofity męskie, z makrospor – gametofity żeńskie. Jeżeli spory zróżnicowane są nie tylko płcią, ale także wielkością – zjawisko takie określane jest jako anizosporia.

Wikipedia


różnozarodnikowy

przymiotnik

 (1.1) biol. posiadający różne (żeńskie i męskie) zarodniki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U paprotników różnozarodnikowych występują przedrośla dwupienne (żeńskie produkujące rodnie i męskie wytwarzające plemniaemnie).

Wiktionary


różnoząb

rodzaj mchu z rodziny widłozębowatych


SJP.pl


różnozębny

taki, który ma zęby o różnych kształtach; heterodontyczny


SJP.pl


różności

potocznie: różne, rozmaite rzeczy, przedmioty, potrawy itp.


SJP.pl


różność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co różne, odmienne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., rozróżnianie n.

 przym. rożny, różny

 przysł. różnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmienność

Wiktionary


różny

1. inny, odmienny, różniący się czymś;
2. rozmaity, różnoraki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) charakteryzujący się odmiennością pewnych cech

 (1.2) różniący się od kogoś lub czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego wygląd jest znacząco różny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʒnɨ, AS: ružny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różność ż., różnica ż., różniczka ż., rozróżnianie n., wyróżnik mrz.

 czas. różnić, poróżnić, różnicować, wyróżniać

 przysł. różnie

 formsłow. różno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inny

Wiktionary


różokrzyżowiec

członek istniejącej do dzisiaj w Niemczech sekty powstałej w XVII w.


SJP.pl


różopole

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Różopole – część miasta Warszawa, w dzielnicy Białołęka
  • Różopole – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Ślesin
  • Różopole – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Krotoszyn

Wikipedia


różowate

rodzina roślin z klasy dwuliściennych obejmująca około 3500 gatunków drzew, krzewów i roślin zielnych; charakteryzują się skrętoległymi liśćmi i owadopylnymi, na ogół obupłciowymi kwiatami, występują głównie w umiarkowanej strefie półkuli północnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Rosaceae|Juss.|ref=tak., szeroko rozprzestrzeniona rodzina roślin o dużym znaczeniu gospodarczym;

Wiktionary

Różowate ("Rosaceae" Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu różowców. Jest szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Należy do niej 90 rodzajów liczących ponad 2,5 tys. gatunków, spośród których dziko w Polsce występuje ok. 150. Rodzina o dużym znaczeniu gospodarczym. Należy do niej wiele uprawnych drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych i leczniczych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszystkie wymienione do tej pory krzewy o mięsistych owocach reprezentują rodzinę różowatych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róża ż., róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary


różowaty

o cechach różowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


różowawożółty

żółty o różowawym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) żółty o różowawym odcieniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wierzch ciała i pygidium różowawożółte lub czerwone z głową i bokami przedplecza jaskrawo metalicznie czerwonymi, a krawędzią nadustka zieloną.

Wiktionary


różowawy

zbliżony do różowego, nie do końca różowy, prawie różowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) w kolorze podobnym do różowego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔˈvavɨ, AS: ružovavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róża ż., róż

 przym. różowy, różowiutki, różany

 przysł. różowawo, różowo

 czas. podróżować

Wiktionary


różować

pokrywać różem (środkiem kosmetycznym)


SJP.pl


różowi

mający kolor czerwony z dużą domieszką koloru białego, czerwonawy


SJP.pl


różowica

łada różowica - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych


SJP.pl


różowiec

krzew z rodziny różowatych


SJP.pl


różowiej

stopień wyższy od przysłówka: różowo


SJP.pl


różowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|różowić.

 (1.2) odczasownikowy od|różowieć.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowo

 rzecz. róż mrz., różowość ż.

 przym. różowy

Wiktionary


różowieć

zmieniać kolor na różowy


SJP.pl


różowiuteńki

zdrobnienie od: różowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: różowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: ružovʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary


różowiutki

zdrobnienie od: różowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: różowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔˈvʲjutʲci, AS: ružovʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowy, różany, różowawy

 rzecz. różowość ż., róża ż., Róża ż., róż mrz.

 przysł. różowiutko, różowo

Wiktionary


różowić

1. nadawać czemuś różową barwę, czynić różowym; zaróżawiać;
2. różowić się - stawać się różowym; różowieć


SJP.pl


różowo

przysłówek sposobu

 (1.1) z użyciem różowej barwy, z obecnością różu

Wiktionary

Różowo ( Рожава; Рожево) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Mieżany.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. róż m., różowość ż., różowawość ż., różowienie n., zróżowienie n., zaróżowienie n., podróżowanie n., róża ż., Róża ż., różyczka ż., Różyczka ż.

 czas. różowić ndk., różowieć ndk., zaróżowić dk., zróżowić dk., podróżować ndk., zaróżowić dk.

 przym. różowy, różowawy, różowiutki, różany

 przysł. różowawo, różowiutko

 temsłow. różowo-

Wiktionary


różowo-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na różowy odcień barwy określonej przez drugi człon złożenia

 (1.2) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na różową barwę jednej lub wielu części wielobarwnej całości

 (1.3) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na różową barwę tego, co nazywa drugi, rzeczownikowy człon złożenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) różowoczerwony • różowofioletowy • różowoniebieski • różowoszary

 (1.2) różowo-czerwonawy • różowo-fioletowy • różowo-złoty • różowo-żółty

 (1.3) różowowłosy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż ż.

 przym. różowy

 przysł. różowo

Wiktionary


różowo-czerwonawy

w części różowy, w części czerwonawy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i czerwonawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwonawo-różowy

Wiktionary


różowo-fioletowy

w części różowy, w części fioletowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i fioletowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fioletowo-różowy

Wiktionary


różowo-fiołkowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i fiołkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fiołkowo-różowy

Wiktionary


różowo-lila

w części różowy, w części lila


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i lila

Wiktionary


różowo-srebrny

w części srebrny, w części różowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i srebrny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) srebrno-różowy

Wiktionary


różowo-złoty

w części różowy, w części złoty


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i złoty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złoto-różowy

Wiktionary


różowo-żółty

w części różowy, w części żółty


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: różowy i żółty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółto-różowy

Wiktionary


różowobiały

biały o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) biały o różowym odcieniu

Wiktionary


różowoblaszkowy

1. mleczaj różowoblaszkowy - gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych;
2. pieczarka różowoblaszkowa - gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych


SJP.pl


różowobrzuchy

dzięciur różowobrzuchy, turkawka różowobrzucha - gatunki ptaków


SJP.pl


różowobrązowy

brązowy o różowym odcieniu


SJP.pl


różowoczerwonawy

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający kolor czerwonawy o odcieniu różowym

Wiktionary


różowoczerwony

czerwony o odcieniu różowym, malinowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) koloru czerwonego o różowym odcieniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są różowe, różowoczerwone, czasami białe, o przyjemnym, hiacyntowym, intensywnym zapachu.

Wiktionary


różowodzioby

szerokodziób różowodzioby, hełmiatka różowodzioba, albatros różowodzioby - gatunki ptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różowy dziób

Wiktionary


różowofioletowo

przysłówek sposobu

 (1.1) z użyciem różowofioletowej barwy; w różowofioletowym kolorze, odcieniu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowofioletowy

Wiktionary


różowofioletowy

fioletowy o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) koloru różowego o odcieniu fioletowym, wrzosowy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowofioletowo

Wiktionary


różowofiołkowo

przysłówek sposobu

 (1.1) z użyciem różowofiołkowej barwy; w różowofiołkowym kolorze, odcieniu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowofiołkowy

Wiktionary


różowofiołkowy

fiołkowy o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) fiołkowy o różowym odcieniu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowofiołkowo

Wiktionary


różowogłowy

urubu różowogłowy - gatunek dużego ptaka z rodziny kondorowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różową głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvɔˈɡwɔvɨ, AS: ružovogu̯ovy

Wiktionary


różowokremowy

kremowy o różowym odcieniu


SJP.pl


różowolicy

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różową twarz (lico)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rolę posłańców spełniały z reguły dzieci, amorki, różowolice putta, skrzaty, no i oczywiście białe gołębie.

Wiktionary


różowolila

lila o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) lila o różowym odcieniu

Wiktionary


różowoliliowy

liliowy o odcieniu różowym


SJP.pl


różowoniebieski

niebieski o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) niebieski o różowym odcieniu

Wiktionary


różowonogi

burzyk różowonogi - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych


SJP.pl


różowooki

ara różowooka - gatunek ptaka z rodziny papugowatych


SJP.pl


różowopióry

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różowe pióra, pierze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvɔˈpʲjurɨ, AS: ružovopʹi ̯ury

Wiktionary


różowosinawy

sinawy o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) sinawy o różowym odcieniu

Wiktionary


różowoskrzydły

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różowe skrzydła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvɔˈskʃɨdwɨ, AS: ružovoskšydu̯y

Wiktionary


różowosrebrno

przysłówek sposobu

 (1.1) z użyciem różowosrebrnej barwy; w różowosrebrnym kolorze, odcieniu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowosrebrny

Wiktionary


różowosrebrny

srebrny o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) srebrny o różowym odcieniu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowosrebrno

Wiktionary


różowoszary

szary o różowym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) szary o różowym odcieniu

Wiktionary


różowoszyi

dzięcioł różowoszyi - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma rożową szyję

Wiktionary


różowowłosy

o różowych włosach


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma różowe włosy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różowłosy

Wiktionary


różowozłoty

złoty o odcieniu różowym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający kolor złoty o odcieniu różowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczy tych legwanów są koloru różowozłotego albo czerwonopomarańczowego.

Wiktionary


różowość

kolor różowy; róż


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest różowe; cecha tych, którzy są różowi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż mrz., różowizna ż., różowienie n.

 czas. różowieć ndk.

 przym. różowy, różowiutki

 przysł. różowo

Wiktionary


różowożółty

żółty o odcieniu różowym


SJP.pl


różowszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: różowy; bardziej różowy


SJP.pl


różowy

mający kolor czerwony z dużą domieszką koloru białego, czerwonawy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

 (1.2) pot. przen. zgodny z planami, zamierzeniami

 (1.3) przen. związany, kojarzony z erotyką lub pornografią

 (1.4) taki, który się zarumienił

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • różowy – barwa pośrednia między białą a czerwoną
  • Różowy – potok, dopływ Sanoczka
  • różowe, różowate, różowce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupiłam różową bluzkę.

 (1.1) I zobaczył złotowłosego aniołeczka w różowej piżamce, udającego się właśnie na zasłużony spoczynek.

 (1.2) Małżeństwo z Andrzejem nie było tak różowe, jak myślała przed ślubem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒɔvɨ, AS: ružovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż mrz., róża ż., różyczka ż., różanecznik mrz., różaniec mrz., Różaniec mrz., różowanie n., różowienie n., podróżowanie n., podróżowienie n., zaróżowienie n., poróżowienie n., różowate nmos., różowość ż., Róża ż., Rózia ż., Różyczka ż., Różak mos./ż., Różalski mos., Różalska ż., Różan mos./ż., Różana ż.

 czas. różować ndk., różowić ndk., podróżować dk., podróżowić dk., zaróżowić dk., poróżowić dk.

 przym. różany, różyczkowy, różańcowy, różowaty, różowawy, różowiuchny, różowiuteńki, różowiutki, zaróżowiony

 przysł. różowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różany, różowiutki, pąsowy

 (1.2) pomyślny, korzystny

 (1.4) rumiany, pąsowy

Wiktionary


różyca

zakaźna choroba skórna u świń, mogąca przenieść się na inne zwierzęta, a nawet człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. groźna dla ludzi zakaźna choroba świń wywoływana przez nazwa systematyczna|Erysipelothrix rhusopathiae., włoskowca różycy;

 (1.2) archit. rozeta (architektoniczny ornament w kształcie rozwiniętej róży)

 (1.3) archit. rozeta (rodzaj okrągłego okna)

 (1.4) rzad. poet. kwiat róży

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • różyca – choroba zakaźna
  • różyca – rozeta w architekturze
  • różyca (Ceratozamia) – rodzaj sagowców
  • Różyca – wieś w Polsce w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, w gminie Koluszki
  • Różyca – dawna gromada
  • Rurzyca
  • Różyczka (ujednoznacznienie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ustaliliśmy, że wiele świń było chorych na różycę i mykoplazmozę, które się leczy lub stosuje szczepienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒɨt͡sa, AS: ružyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róża ż., Róża ż.

Wiktionary


różycki

nazwisko


SJP.pl

Różycki (forma żeńska: Różycka; liczba mnoga: Różyccy) – polskie nazwisko.

Wikipedia


różycowaty

mający cechy podobne do różycy - choroby zakaźnej skóry


SJP.pl


różyczka

1. wirusowa choroba zakaźna występująca głównie u dzieci;
2. mały kwiatek róży;
3. ozdoba w kształcie małego kwiatu róży; część kwiatu kalafiora lub brokułu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. głównie dziecięca choroba wirusowa;

 (1.2) zdrobn. od: róża

 (1.3) mała lub miniaturowa róża

 (1.4) dekoracja w kształcie różyczki (1.3)

 (1.5) bot. pojedyncze skupienie stożków wzrostu w kwiatach kalafiora lub brokułu

 (1.6) bot. układ liści wyrastających tuż przy podłożu i ułożonych niczym płatki róży;

Wiktionary

Ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po szczepieniu przeciw odrze lub (śwince, odrze i różyczce) odczyn w postaci wzrostu temperatury występuje w drugim tygodniu po podaniu szczepionki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒɨt͡ʃka, AS: ružyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różanecznik mrz., róża ż., Róża ż., rosarium n., róż mrz.

 przym. różowy, różany, różyczkowy

 przysł. różano, różowo

Wiktionary


różyniec

wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim


SJP.pl

Różyniec (dawniej niem. "Rosenthal") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, w gminie Gromadka.

Wikipedia


różynka

wieś w Polsce


SJP.pl

Różynka (niem. "Rosengarth") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Świątki. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia


różyński

nazwisko


SJP.pl


różówka

obnażacz różówka - gatunek błonkówki z rodziny obnażaczowatych


SJP.pl


römer

[czytaj: RYmer] szklany kielich do wina, stosowany od XVII wieku w Nadrenii i Niderlandach


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Michał Józef Römer 1778-1853 – polityk, pisarz
  • Michał Pius Römer 1880-1945 – litewski prawnik
  • Edward Jan Römer 1796-1878 – działacz społeczny
  • Alfred Izydor Römer 1832-1897 – malarz
  • Edward Mateusz Jan Römer 1848-1900 – malarz
  • Rimae Römer – grupa rowów na powierzchni Księżyca
  • (2897) Ole Römer – planetoida z pasa głównego asteroid
  • Römer – historyczny ratusz przy Römerberg (Frankfurt nad Menem)
  • Rymer (ujednoznacznienie)
  • Romer
  • Kopalnia Węgla Kamiennego Rymer

Wikipedia


rømø

Rømø – wyspa w Danii, na Morzu Północnym (Morze Wattowe), w archipelagu Wysp Północnofryzyjskich. Jej powierzchnia wynosi 128,86 km². W 2017 roku liczyła 584 mieszkańców; gęstość zaludnienia wynosiła 4,53 os./km².

Wikipedia


rąb

wycinanie wyznaczonych drzew w lesie


SJP.pl

Rąb (dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Rąb, niem. Romb) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Przodkowo. Ma status sołectwa.

Nazwa wsi została utrwalona w źródłach pisanych na początku XIX w. Nazwa pochodzi od wyrazu pospolitego "rąb", oznaczającego "wyrąb", tj. 'teren po wyrąbanym lesie'. Wspomniana dość późna, bo XIX-wieczna, metryka wsi w połączeniu z nazwą jednoznacznie wskazuje, że wieś powstała na miejscu wykarczowanego lasu.

Wikipedia


rąbalnia

pomieszczenie w tartaku, w którym specjalne maszyny tną drewno na drobne kawałki


SJP.pl


rąbalnica

siekiera dostosowana do ścinania i podrąbywania drzew stojących


SJP.pl


rąbanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rąbać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔ̃mˈbãɲɛ, AS: rõmbãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odrąbać, rąbać ndk.

 rzecz. rąbanka ż., przerębel mrz., przerębla ż., zarąbanie n., rąbek mrz.

Wiktionary


rąbanina

potocznie: walka na broń sieczną


SJP.pl


rąbanka

1. potocznie: mięso porąbane z kością;
2. z niechęcią o muzyce z bardzo mocnym beatem, np. techno, disco polo; łupanka;
3. rzadko: rąbanie, rąbanina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. spoż. mięso porąbane na spore kawałki razem z kośćmi

 (1.2) slang. muz. (głównie pogard.) muzyka elektroniczna o bardzo wyrazistym i szybkim rytmie, klubowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czy to jest możliwe żeby słuchając muzyki poważnej (klasycznej) być poważnym za kierownicą a słuchając “rąbanki” jeździć jak wariat?.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąbek mrz., rąbanie n., porąbanie n., wrębywanie n., wyrąbanie n., rębacz mos., poręba ż., rębajło mos., rębność ż., odrąbywanie n., odrąbanie n., zręb mrz., rębnia ż., rębak mrz.

 czas. rąbać ndk., porąbać dk., wyrębywać ndk., wyrąbać dk., odrąbywać ndk., odrąbać dk.

 przym. rębny, przedrębny, porąbany

Wiktionary


rąbać

1.
a) rozdrabniać czymś ostrym, np. siekierą;
b) wycinać las;
2. wyrąbywać;
3. zadawać razy lub strzelać;
4. uderzać silnie;
5. pot. mówić bez ogródek;
6. grać nieumiejętnie;
7. posp. jeść ze smakiem;
8. rąbać się - walczyć na miecze itp.


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. porąbać)

 (1.1) ścinać przy pomocy siekiery, topora lub maczety

 (1.2) dzielić na części przy pomocy siekiery, topora lub maczety

 (1.3) pot. jeść

 (1.4) daw. gwara. więz. jeść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drwal rąbie drzewo w lesie.

 (1.2) Tata rąbie drewno do kominka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔ̃mbat͡ɕ, AS: rõmbać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąbek m., rąb m., rębacz m., rąbalnia ż., rąbalnica ż., rąbanica ż., rąbanina ż., rąbanka ż., rąbeczek n., rąbniecie n., rąbanie n., zarąbanie n., przerębla ż., przerębel mrz.

 czas. odrąbać, porąbać, zarąbać dk., rąbkować ndk., rąbnąć ndk., przerąbać dk., wrąbać dk., wyrąbać dk., rozrąbać dk.

 przym. rąbkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ścinać

 (1.2) ciąć

Wiktionary


rąbeczek

zdrobnienie od: rąbek


SJP.pl


rąbek

1. brzeg czegoś, to, co znajduje się na końcu czegoś; skraj, kant, rant, krawędź;
2. dawniej: cienka, biała chustka; rańtuch;
3. dawniej: rodzaj długiego i szerokiego szala wykonanego z płótna samodziałowego z tkanym lub haftowanym szlakiem lub z tiulu, który latem noszony był przez kobiety do gorsetu w celu przykrycia ramion; rańtuch;
4. delikatna, przezroczysta tkanina lniana, której używano w Polsce od średniowiecza na damskie chustki i koszule;
5. złącze blacharskie powstające w efekcie pojedynczego lub podwójnego zagięcia i sklepienia krawędzi stykających się arkuszy blach;
6. nadmiar materiału wyciśnięty poza wykrój matrycy zwykle wzdłuż powierzchni podziału; grat, wypływka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) obrzeże, skraj

 (1.2) stpol. chustka

 (1.3) anat. obłączek paznokcia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rąbek – element damskiego ubioru, odmiana rańtucha
  • rąbek – obłączek paznokcia
  • rąbek dołu owalnego (), zob. otwór owalny
  • rąbek rogówki ()
  • Rąbek – dawna nazwa wsi Rąbka, od 1954 w granicach Łeby

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jezus malusieńki / leży nagusieńki, / płacze z zimna, nie dała Mu / Matusia sukienki. / Bo uboga była, / rąbek z głowy zdjęła, / w który Dziecię owinąwszy, / siankiem Je okryła.

 (1.3) Białe zabarwienie rąbka wynika ze słabszego przylegania płytki paznokcia do macierzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔ̃mbɛk, AS: rõmbek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąb mrz., rąbacz mos., rębacz mos., rąbalnia ż., rąbalnica ż., rąbanica ż., rąbanie n., rąbanina ż., rąbanka ż.

:: zdrobn. rąbeczek mrz.

 czas. odrąbać, rąbać ndk., rąbnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzeg, granica, kraniec, krawędź, kres, obrzeże, obwód, pogranicze, przygranicze, skraj

 (1.3) obłączek, lunula

Wiktionary


rąbierski

→ Rąbierz-Kolonia


SJP.pl

Patrz:

Rąbierz-Kolonia

rąbierz-kolonia

wieś w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim


SJP.pl

Rąbierz-Kolonia – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Dobre.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Po Dobrym jest największą miejscowością gminy. Sąsiaduje z miejscowościami: Antonina, Walentów, Rudno, Duchów z gminy Dobre oraz Rąbierz i Brzeżnik należącymi do innej gminy. Większość dróg we wsi jest piaszczysta. Dojeżdżają tu autobusy z Czarnogłowia.

Wikipedia


rąbinko

Rąbinko (niem. "Klein Rambin") – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Rąbino. Wieś jest siedzibą sołectwa "Rąbinko", w którego skład wchodzi również miejscowość Zbytki.

W latach 1975–1998 wieś należała do woj. koszalińskiego.

Wikipedia


rąbino

wieś w Polsce


SJP.pl

Rąbino (kaszb. "Wiôlgié Rãbinò", niem. "Groß Rambin") – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, siedziba gminy Rąbino. Leży na trasie linii kolejowej 202 Gdańsk-Białogard-Świdwin-Stargard, ze stacją Rąbino. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzą również miejscowości Kołatka, Liskowo i Racimierz.

Wikipedia


rąbiński

przymiotnik od: Rąbino


SJP.pl


rąbkować

w łowiectwie:
1. o psie: szukać zwierzyny i napędzać ją na myśliwego;
2. zawijać brzeg łuski naboju śrutowego


SJP.pl


rąbkowy

przymiotnik od: rąbek


SJP.pl


rąblów

Rą

Wikipedia


rąbnięty

1. zadać raz lub strzelić;
2. uderzyć silnie kogoś lub w coś;
3. pot. powiedzieć coś bez ogródek, bez namysłu;
4. posp. ukraść;
5. posp. wypić trunek;
6. rąbnąć się - uderzyć się o coś silnie


SJP.pl


rąbnąć

1. zadać raz lub strzelić;
2. uderzyć silnie kogoś lub w coś;
3. pot. powiedzieć coś bez ogródek, bez namysłu;
4. posp. ukraść;
5. posp. wypić trunek;
6. rąbnąć się - uderzyć się o coś silnie


SJP.pl

czasownik

 (1.1) dokonany od|rąbać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (2.1) pot. wypić gwałtownie porcję napoju, przeważnie alkoholu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyskoczył do Inżyniera i rąbnął go w twarz, aż coś chrupnęło. Mężczyzna jęknął i opadł na plecy.

 (2.1) Jak dziś pamiętam, kiedy dawno temu pierwszy raz próbowałam tequilę w Polsce, bardziej światowi znajomi uczyli: nasypać soli w zgięcie dłoni, rąbnąć kieliszek i szybko zagryźć cytryną.

 (2.1) Ech, tak dla odwagi setę by się rąbnęło — tak zaczął swoją opowieść Ładysz.

 (2.1) Mój druh Jano poprosił o kolejkę „Unicum”. To rewelacyjnie jadowita, intensywna nalewka [...] z Węgier. [...] Rąbnęliśmy po 20 ml tego specyfiku, przepiliśmy 100 ml zimnej wody mineralnej…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąbek mrz., przerębel mrz., przerębla ż.

 czas. rąbać

Wiktionary


rączak

gatunek ptaka z rodziny żwirowcowatych


SJP.pl


rączej

szybki w ruchu, biegu, locie


SJP.pl


rączka

1. zdrobniale o ręce;
2. uchwyt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: ręka

 (1.2) mała, drobna ręka

 (1.3) uchwyt, rękojeść

 (1.4) lwów. pióro (do pisania)

Wiktionary

Rączka ( Ranisch) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Korfantów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śpiewała pełną buzią i głosem, teksty znała, rączkami uprzedzała wszystkie gesty wodzireja – widać, że bywalec.

 (1.2) Malutka czerwona rączka z palcami grubości zapałki z niespodziewaną siłą ułapiła palec Cesi, a cienkie nóżki, oswobodzone z pieluch, wykonały kilka energicznych kopniaków.

 (1.3) Kokpit jest tak ciasny, że można do niego wejść tylko na jeden sposób: trzeba mianowicie zawisnąć na rączce śluzy i opaść na fotel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔ̃n͇t͡ʃka, AS: rõṇčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznikowiec mrz., rączęta nmos., ręka ż., rączyna ż., ręczny m., ręcznik m., ręczenie n., poręczenie n., rączusia n., rączunia ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczyć dk.

 przym. ręczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rączyna, rączusia, rączunia

Wiktionary


rączkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Edward Rączkowski (1911-1990) – aktor
  • Feliks Rączkowski (1906-1989) – organista
  • Jan Rączkowski(1861-1947) – technik naftowy, współodkrywca złóż ropy naftowej w Borysławiu.
  • Stanisław Rączkowski (1912-2006) – ekonomista

Wikipedia


rącznik

roślina zielna, z której nasion wytwarza się olej rycynowy; kleszczowina


SJP.pl


rącznikowy

przymiotnik od: rącznik


SJP.pl


rączość

szybkość w ruchu, biegu, locie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest rącze

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rączy

 przysł. rączo

Wiktionary


rączy

szybki w ruchu, biegu, locie


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) szybki w ruchu, biegu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybki

Wiktionary


rączyca

rodzaj owada z rzędu muchówek


SJP.pl


rączyce

rodzaj owada z rzędu muchówek


SJP.pl


rączycowate

rodzina owadów z rzędu muchówek, niewielkich rozmiarów ciała, których larwy pasożytują w ciele innych owadów, często szkodników


SJP.pl

Rączycowate (Tachinidae syn. Larvaevoridae) – rodzina owadów z rzędu muchówek licząca ponad 8200 gatunków. Larwy są pasożytami innych owadów.

Wikipedia


rączycowaty

o cechach rączycowatych (rodzina owadów)


SJP.pl


rączyk

rączyk leszczyniak - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych


SJP.pl


rączyna

mała, drobna ręka lub dłoń


SJP.pl

Rączyna – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Kańczuga. Ma status sołectwa.

Wikipedia


rączęta

pieszczotliwie lub ironicznie: małe rączki, zwłaszcza kobiety lub dziecka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) książk. pieszcz. ręce lub dłonie dzieci lub ukochanej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarz każe mi być spokojną... a tymczasem biedny Staś chudnie i różowa twarzyczka bieleje, i oczki mu zapadają, i rączęta świecą kostkami...

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczny mrz., podręcznik mrz., ręcznik mrz., ręka ż., rękaw mrz., rękawica ż., rękawiczka ż., rękojmia ż., poręczenie n., poręka ż., zaręczyny lm nm., zrękowiny lm nm., ręczna ż., rączka ż., rąsia ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczać ndk., wręczać ndk., wyręczać ndk., zaręczać ndk., zaręczać się ndk.

 przym. odręczny, podręczny, poręczny, ręczny, zaręczynowy

 przysł. ręcznie, odręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rączki

Wiktionary


rąkczyn

Rą

Wikipedia


rąpała

nazwisko


SJP.pl


rąpice

Rąpice ( Rampitz) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie słubickim, w gminie Cybinka.

Miejscowość położona jest na drodze lokalnej Cybinka – Rąpice – Maszewo, w pobliżu rzeki Odra.

W miejscowości działał klub piłkarski Ludowy Klub Sportowy „Odra” Rąpice, który wycofał się z rozgrywek B-klasy na półmetku sezonu 2021/2022.

Wikipedia


rąpin

Rąpin – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko. W pobliżu wsi znajdują się jeziora Lubowo oraz Rąpino.

Wikipedia


rąsia

zdrobnienie od: ręka; rączka, rączusia, rączuchna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żart. zdrobn. od: ręka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręka ż.

Wiktionary


rębacz

1. górnik urabiający skałę na przodku w kopalni;
2. pracownik obsługujący rębak do rozdrabniania surowców;
3. dawniej: drwal;
4. dawniej: mężczyzna umiejący dobrze władać szablą, chętnie biorący udział w walkach; rębajło


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. drwal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zarąbanie n., rąbek mrz., rąbanka ż., przerębel mrz., przerębla ż.

 czas. rąbać

Wiktionary


rębajło

dawniej: mężczyzna dobrze i chętnie bijący się, zwłaszcza na szable


SJP.pl


rębak

urządzenie do rozdrabniania metodą uderzania, np. pozostałości pozrębowych (gałęzi) na zrębki (małe kawałki drewna)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) maszyna do rozdrabniania drewna

Wiktionary

Rębak – maszyna służąca do rozdrabniania kawałków drewna lub gałęzi. Posiada obracającą się tarczę z nożami, która rozdrabnia wkładany materiał przerabiając go na zrębki. Rębak rozdrabniania ten materiał w stosunku 6:1. Uzyskany z rębaka materiał wykorzystywany jest do produkcji papieru, może być też przeznaczony na ściółkę lub opał.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rąbanka ż.

Wiktionary


rębiechowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rębiechowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Żukowo
    • Rębiechowo (przystanek kolejowy) tamże
  • Rębiechowo – osiedle w Gdańsku, w dzielnicy Matarnia
    • Gdańsk Rębiechowo – przystanek kolejowy tamże
  • Rębiechowo – potoczna nazwa portu lotniczego Gdańsk im. Lecha Wałęsy

Wikipedia


rębiechów

Rę

Wikipedia


rębisz

nazwisko


SJP.pl


rębkowo

Rębkowo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Winnica. Ma status sołectwa.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w ziemi zakroczymskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia


rębnia

system użytkowania i odnawiania lasu polegający na zupełnym lub częściowym wycinaniu drzew na określonej powierzchni


SJP.pl

Rębnia – system użytkowania i odnawiania lasu. Określa zespół zasad i czynności z zakresu użytkowania lasu, mających na celu stworzenie najkorzystniejszych warunków dla odnowienia lasu o właściwym, z punktu widzenia gospodarki leśnej, składzie gatunkowym drzew i uzyskania pożądanej budowy drzewostanu.

Wikipedia


rębny

w leśnictwie: dojrzały do wyrębu, wyznaczony do wycięcia; rębowy (np. las rębny)


SJP.pl


ręboszewo

Rę

Wikipedia


rębowy

w leśnictwie: dojrzały do wyrębu, wyznaczony do wycięcia; rębny (np. las rębowy)


SJP.pl


ręczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|ręczyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: rẽṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ręczyć

 rzecz. ręczniczek mrz., rączka ż.

 przysł. ręcznie

Wiktionary


ręczeński

przymiotnik od: Ręczno


SJP.pl


ręczna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zob. piłka ręczna.

forma przymiotnika.

 (2.1) ż. lp. → zob. ręczny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaśka gra w ręczną i co drugi dzień chodzi na treningi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃna, AS: rẽṇčna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręka, ręczny

 przym. ręczny

Wiktionary


ręczniak

potocznie: człowiek handlujący towarem trzymanym na ręku


SJP.pl


ręczniczek

zdrobnienie od: ręcznik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od ręcznik

 (1.2) mały ręcznik

Wiktionary

Ręczniczki

Ręczniczek – w liturgii katolickiej złożony kawałek białego lnianego sukna, który ministrant podaje prezbiterowi lub biskupowi do otarcia rąk w czasie tzw. lavabo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Skrywając męskość mą / w ręczniczek szczupły ciut / i w garści mydła ćwierć / hołubiąc ile sił. / Następny! Następny!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznikowiec mrz., ręczny mrz., ręcznik mrz., ręka ż., rękaw m., podręcznik m., poręczenie n., ręczenie n., zaręczyny nmos.

 czas. ręczyć ndk., poręczyć dk., zaręczać ndk., zaręczyć dk.

 przym. ręcznikowy, ręczny, podręczny

 przysł. ręcznie

Wiktionary


ręcznie

przysłówek sposobu

 (1.1) o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzeba ręcznie uruchomić silnik, gdyż nie uruchomi go żaden automat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲɛ, AS: rẽṇčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręka ż., ręczny m., ręczenie n., poręczenie n., poręcz ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczyć dk.

 przym. ręczny

 przysł. odręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manualnie

Wiktionary


ręcznik

1. kawałek materiału do wycierania ciała;
2. pejoratywnie: turban


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

Wiktionary

Ręcznik – wyrób z materiału chłonącego wodę: tkaniny (trwały) lub papieru (jednorazowego). Służy przede wszystkim do wycierania ludzkiego ciała po umyciu, czasem także do np. doraźnego okrycia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pokojówka nie wymieniła gościowi hotelu brudnych ręczników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik, AS: rẽṇčʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręka ż., rączka ż., podręcznik m., ręcznikowiec m.

:: zdrobn. ręczniczek m.

 przym. ręcznikowy, ręczny, podręczny

Wiktionary


ręcznikowiec

grzejnik łazienkowy umożliwiający wieszanie i osuszanie wilgotnych ręczników


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. łazienkowy grzejnik do suszenia ręczników

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczny mrz., ręka ż., rączka ż., rękaw m., rękawek m., ręcznik m., ręczniczek m., podręcznik m.

 przym. ręczny, ręcznikowy, podręczny

Wiktionary


ręcznikowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z ręcznikiem, dotyczący ręcznika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznik m., ręczniczek m., ręcznikowiec mrz.

Wiktionary


ręczno

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ręczno – wieś w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Ręczno
  • Ręczno – osada leśna w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Ręczno
  • Ręczno – gmina
  • Ręczno – dawna gromada

Wikipedia


ręczność

wrodzona lub utrwalona preferencja do używania jednej ręki (prawej, lewej lub obu)


SJP.pl


ręczny

1. wykonywany lub obsługiwany ręką;
2. przystosowany do noszenia w ręku


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)

 (1.2) o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny

 (1.3) dostosowany do noszenia w rękach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. mot. hamulec ręczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wypadki z narzędziami ręcznymi często kończą się poważnymi obrażeniami palców i dłoni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: rẽṇčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznikowiec mrz., rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręka ż., rączka ż., ręczna ż., rękaw m., ręcznik m., poręcz ż.

 przym. podręczny, poręczny

 przysł. ręcznie

Wiktionary


ręczyciel

osoba poręczająca za kogoś; poręczyciel


SJP.pl


ręczycielka

→ ręczyciel


SJP.pl

Patrz:

ręczyciel

ręczyn

Ręczyn ( Reutnitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim, w gminie Zgorzelec.

Ręczyn to wieś leżąca na Pogórzu Izerskim, u północnego podnóża Wyniosłości Działoszyńskiej, na granicy z Doliną Nysy Łużyckiej, na lewym brzegu Witki, na wysokości około 200–215 m n.p.m.

Wikipedia


ręczyniec

dziesięcionogi skorupiak krótkoodwłokowy


SJP.pl


ręczyć

1. brać na siebie odpowiedzialność za kogoś, za coś;
2. potocznie: być pewnym czegoś, zapewniać o czymś;
3. nie ręczyć za siebie - obawiać się, że się straci panowanie nad sobą


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) odpowiadać za coś lub za kogoś

 (1.2) być czegoś pewnym

 (1.3) stpol. zabierać czyjeś mienie jako zapłatę za długi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za jego uczciwość mogę ręczyć, czym tylko chcesz.

 (1.2) Jeden leśniczy w leśnej dziczy / (nazwisko, adres się nie liczy) / każdego roku (mniejsza z datą) / na trzeźwo (choć nie ręczę za to), / jak jeleń na polanie ryczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: rẽṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręczenie n., rączka ż., rękojmia, poręczyciel, ręka

 czas. zaręczyć, dk. poręczyć

 czas. zaręczać, poręczać

 przysł. ręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) dawać gwarancję, gwarantować, poręczać, oświadczać, potwierdzać, twierdzić

Wiktionary


rędocin

Rędocin – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, powiecie skarżyskim, w gminie Bliżyn. Ma status sołectwa.

W 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez Rędocin przechodzi niebieski szlak turystyczny z Pogorzałego do Kuźniaków.

Wikipedia


rędzina

gleba powstała ze zwietrzenia skał węglanowych i siarczanowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. płytka gleba powstająca na skałach wapiennych;

Wiktionary

Rędzina – (również gleby darniowe-węglanowe) płytka międzystrefowa gleba kalcymorficzna powstała na skałach wapiennych. Rędziny są na ogół glebami żyznymi, jednakże z powodu trudności w uprawianiu są zakwalifikowane jako gleby klas od IIIa do V. W niektórych systemach klasyfikacji gleb (FAO, WRB) rędziny odpowiadają niektórym typom leptosoli i kambisoli.

Wikipedia


rędziny

gleba powstała ze zwietrzenia skał węglanowych i siarczanowych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rędziny – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra
  • Rędziny – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno
  • Rędziny – kolonia w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno
  • Rędziny – osada w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
  • Rędziny – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, siedziba gminy Rędziny
  • Rędziny – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Szczekociny
  • Rędziny – kolonia w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Słupia
  • Rędziny – część miasta Pilzno
  • Rędziny – część miasta Ropczyce
  • Rędziny (SIMC 0661167) – część miasta Sędziszów Małopolski
  • Rędziny (SIMC 0974950) – część miasta Sędziszów Małopolski
  • Rędziny – część wsi Galewice w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Galewice

Wikipedia


rędziński

związany z Rędzinami, dotyczący Rędzin


SJP.pl


ręgulec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. wałek do ciasta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈɡulɛt͡s, AS: rẽŋgulec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wałek; reg. śl. nudelkula

Wiktionary


ręka

kończyna górna człowieka i naczelnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;

 (1.2) pot. cała kończyna górna człowieka lub małpy człekokształtnej od barku po palce

 (1.3) karc. wszystkie karty, które gracz trzyma w ręce (1.1)

 (1.4) sport. w piłce nożnej: niedozwolone zagranie ręką (1.1)

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-podaliśmy sobie ręce.ogg. Podaliśmy sobie ręce.

 (1.1) Mały wąsik pod kulfoniastym nosem poruszył się na boki, a ręka poprawiła błyskawicznie monokl i wygładziła siwiejące baki. Szczupaczyńska dostrzegła, że łysinę zasłaniała pożyczka, finezyjna wprawdzie, lecz dalece niewystarczająca.

 (1.2) audio|Pl-moim najbardziej niemiłym doświadczeniem było otwarte złamanie ręki w zeszłym roku.ogg. Moim najbardziej niemiłym doświadczeniem było otwarte złamanie ręki w zeszłym roku.

 (1.3) audio|Pl-w ręce miałem dwa asy króla pik i damę kier.ogg. W ręce miałem dwa asy, króla pik i damę kier.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃ŋka, AS: rẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczny mrz., podręcznik m., ręcznik m., rękaw m., rękawica ż., rękawiczka ż., rękojmia ż., poręczenie n., poręka ż., zaręczyny, zrękowiny, ręczna ż.

:: zdrobn. rączka ż., rąsia ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczać ndk., wręczać ndk., wyręczać ndk., zaręczać ndk., zaręczać się ndk.

 przym. odręczny, podręczny, poręczny, ręczny, zaręczynowy

 przysł. ręcznie, odręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dłoń, garść; pot. łapa, łapka, łapsko, graba; gw. Poznań pazura

Wiktionary


rękas

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bogusław Rękas (1932–2026) – polski dyplomata
  • Joanna Rękas (ur. 1979) – polska literaturoznawczyni, doktor habilitowana nauk filologicznych
  • Konrad Rękas (ur. 1975) – polski dziennikarz, polityk, samorządowiec, były radny i przewodniczący sejmiku lubelskiego
  • Marek Rękas (ur. 1967) – polski okulista wojskowy, pułkownik, profesor nauk medycznych
  • Mateusz Rękas (ur. 1990) – polski pilot balonowy
  • Michał Rękas – ujednoznacznienie
  • (XX–XXI w.) – polski profesor nauk chemicznych
  • Tadeusz Rękas (XIX w.) – poseł do Sejmu Krajowego Galicji II kadencji (1867–1869), włościanin z Sokolnik

Wikipedia


rękaw

1. część ubioru okrywająca rękę;
2. rozsuwany korytarz, łączący budynek portu lotniczego bezpośrednio z samolotem;
3. potocznie: długi, wąski tunel umożliwiający bezpieczne przejście;
4. przewód łączący wnętrze powłoki balonu z otaczającym powietrzem;
5. stożkowaty worek z lekkiej tkaniny służący jako wskaźnik kierunku wiatru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kraw. element odzieży przykrywający ręce

 (1.2) lotn. ruchomy tunel łączący samolot z terminalem lotniczym

 (1.3) lekka, płócienna rura przywiązana jednym końcem do wysokiego masztu, służąca jako wskaźnik wiatru

 (1.4) tunel z tkaniny łączący dwa zbiorniki, służący do przesypywania materiałów sypkich, śmieci itp.

 (1.5) kulin. rura z cienkiej folii służąca do pieczenia potraw w piekarniku bez utraty wilgoci; piekarnik foliowy

 (1.6) wojsk. cel do ćwiczeń strzelania artylerii przeciwlotniczej ciągniony na długiej linie za samolotem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rękaw (ubiór) – element ubioru
  • rękaw (tatuaż) – element tatuażu
  • rękaw (wojsko) – cel do ćwiczeń strzelania artylerii przeciwlotniczej ciągniony na długiej linie za samolotem
  • rękaw lotniczy – połączenie pomiędzy samolotem i budynkiem lotniska
  • rękaw (wskaźnik wiatru) – urządzenie pokazujące kierunek i prędkość wiatru (skarpeta - wskaźnik wiatru)
  • rękaw cukierniczy – narzędzie kuchenne
  • Rękaw (osada) – dawna osada na Podlasiu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niektóre koszulki mają krótkie rękawy, a niektóre długie.

 (1.2) Do następnego samolotu wchodziliśmy rękawem.

 (1.3) Rękaw pokazywał południowy wiatr.

 (1.4) Ziarno przesypywano rękawem do pojemników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃ŋkaf, AS: rẽŋkaf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczniczek mrz., ręka ż., ręczny mrz.

:: zdrobn. rękawek mrz.

 przym. ręczny, rękawowy

Wiktionary


rękawczyn

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Rękawczyn – część miasta Nowa Ruda położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim
  • Rękawczyn – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, w gminie Gozdowo
  • Rękawczyn – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Orchowo

Wikipedia


rękawek

krakowski festyn ludowy, organizowany w pierwszy dzień po Wielkanocy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: rękaw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkavɛk, AS: rẽŋkavek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękaw mrz., ręcznikowiec mrz.

Wiktionary


rękawica

część ubioru chroniąca dłoń, np. przed zimnem lub wysoką temperaturą; rękawiczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • rękawica (rękawiczki) – element odzieży
  • rękawica – część zbroi
  • rękawica – sprzęt używany przez pięściarzy
  • Rękawica – skała w Ojcowskim Parku Narodowym
  • Rękawica – turnia w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach
  • Rękawica – radziecki krótkometrażowy animowany film z 1967 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pamiętaj, żeby przed rozpoczęciem pracy założyć rękawice i okulary ochronne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa, AS: rẽŋkavʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręka ż., rękaw mrz.

:: zdrobn. rękawiczka ż.

 przym. odręczny, rękawiczniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękawiczka

Wiktionary


rękawicowy

→ rękawica


SJP.pl

Patrz:

rękawica

rękawiczarz

rzemieślnik zajmujący się wyrobem rękawiczek


SJP.pl


rękawiczka

część ubioru chroniąca dłoń, np. przed zimnem lub wysoką temperaturą; rękawica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. rękawica

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zimą prawie wszystkie babcie robią na drutach swetry, szaliki i rękawiczki.

 (1.1) Wieczorem, w granatowym cieniu, wysoki bufetowy w nicianych rękawiczkach wynosi na werandę lampę z jedwabnym abażurem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡ʃka, AS: rẽŋkavʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., rękawicznik mos., ręka ż., rękawica ż.

 przym. rękawiczniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękawica

Wiktionary


rękawicznictwo

wyrób rękawiczek


SJP.pl


rękawiczniczka

rzemieślniczka wyrabiająca rękawiczki


SJP.pl


rękawiczniczy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rękawicznictwem, dotyczący rękawiczników lub rękawicznictwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękawicznictwo n., rękawicznik m., rękawiczarka ż., rękawiczka ż., rękawica ż.

 przym. rękawiczkowy

Wiktionary


rękawicznik

rzemieślnik produkujący rękawiczki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzem. rzemieślnik wykonujący rękawiczki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękawicznictwo n., rękawica ż., rękawiczka ż.

:: fż. rękawiczarka ż.

 przym. rękawiczniczy

Wiktionary


rękawiec

Rękawiec – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Budziszewice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia


rękawka

krakowski festyn ludowy, organizowany w pierwszy dzień po Wielkanocy


SJP.pl

Rękawka – krakowskie święto, obchodzone na Wzgórzu Lasoty po pierwszej wiosennej pełni (obecnie najczęściej we Wtorek Wielkanocny), nawiązujące do słowiańskiej tradycji wiosennego święta zmarłych. Do tradycji Rękawki należy m.in. rzucanie oraz toczenie jaj, symbolu nowego życia.

Wikipedia


rękawnik

deska do prasowania rękawów


SJP.pl


rękawowy

→ rękaw


SJP.pl

Patrz:

rękaw

rękoczyn

1. uderzenie kogoś, pobicie;
2. dawniej: praca ręczna; rękodzieło


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) uderzenie kogoś, pobicie

 (1.2) przest. praca wykonywana ręcznie

 (1.3) pot. żart. masturbacja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkɔt͡ʃɨ̃n, AS: rẽŋkočỹn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rękoczynny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mordobicie

 (1.2) rękodzieło

Wiktionary


rękodajny

taki, który został do czegoś zobowiązany przez podanie ręki, jako potwierdzenia umowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) daw. taki, który daje porękę; zaangażowany poprzez rękojmię; zobowiązany przez podanie ręki

 (1.2) daw. zabezpieczony rękojmią; wynikający z zobowiązania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) daw. dworzanin dla celów reprezentacyjnych

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dworzanin rękodajny

Wiktionary


rękodzielnictwo

ręczny wyrób przedmiotów użytkowych lub artystycznych; rękodzieło, rzemiosło, manufaktura


SJP.pl


rękodzielniczka

kobieta tworząca wyroby artystyczne, zwykle wykonywane ręcznie


SJP.pl


rękodzielniczy

dotyczący rękodzielnictwa, rękodzielnika


SJP.pl


rękodzielnik

twórca wyrobów artystycznych zwykle wykonywanych ręcznie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która wytwarza ręcznie jakieś przedmioty, uprawia rękodzielnictwo

Wiktionary

Rękodzielnik – dwutygodnik wydawany we Lwowie od ok. 1912 do wybuchu I wojny światowej przez organ instytutu lwowskiej Izby Handlowej i Przemysłowej i Izby Stowarzyszeń Rękodzielniczych we Lwowie. Rękodzielnik wychodził 1 i 15 każdego miesiąca.

Było to pismo techniczne na poziomie popularnym, które można uważać za pierwowzór Młodego Technika, chociaż bardziej dotyczył drobnych rzemieślników.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɛ̃ŋkɔˈd͡ʑɛlʲɲik, AS: rẽŋkoʒ́elʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękodzieło n., rękodzielnictwo n.

:: fż. rękodzielniczka ż.

 przym. rękodzielniczy

 przysł. rękodzielniczo

Wiktionary


rękodzieło

1. wyrób wykonany ręcznie przez artystę ludowego;
2. zbiór takich przedmiotów;
3. ręczny wyrób przedmiotów użytkowych lub artystycznych; rękodzielnictwo, rzemiosło, manufaktura


SJP.pl

Rękodzieło – forma drobnej produkcji opartej na pracy ręcznej, posiadająca jednocześnie walory artystyczne.

Wikipedia


rękojeść

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

Wiktionary

Rę

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hełm umieścili u boku, pęknięty róg, a także rękojeść i szczątki strzaskanego miecza na piersi.

 (1.1) Firma handlowała rękojeściami, sprowadzając je z Chin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: rẽŋkoi ̯ėść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uchwyt, trzonek, rączka

Wiktionary


rękojmia

poręka
1. poręczenie, zagwarantowanie, przyrzeczenie czegoś;
2. odpowiedzialność majątkowa sprzedawcy lub wykonawcy za wady rzeczy stanowiącej przedmiot transakcji;
3. kwota pieniężna składana przez osobę przystępującą do przetargu; wadium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poręczenie, gwarancja

 (1.2) zapewnienie

 (1.3) hand. odpowiedzialność (za wady)

Wiktionary

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Rękojmia – ustawowa, czasami obligatoryjna odpowiedzialność sprzedawcy względem kupującego za wady fizyczne oraz prawne rzeczy sprzedanej. Stosowana przy umowie sprzedaży, ma również odpowiednie zastosowanie do innych stosunków prawnych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręka ż.

 czas. ręczyć

Wiktionary


rękopis

1. tekst lub zapis nutowy pisany ręcznie; manuskrypt;
2. maszynopis autorski przed wydrukowaniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;

 (1.2) książk. maszynopis autorski przed publikacją

Wiktionary

Rę

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkɔpʲis, AS: rẽŋkopʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękopiśmiennictwo n.

 przym. rękopiśmienny, rękopiśmienniczy, rękopisowy

Wiktionary

Synonimy:

 skr. rkps lub rkp

 (1.1) manuskrypt, autograf

Wiktionary


rękopisowy

→ rękopis


SJP.pl

Patrz:

rękopis

rękopisoznawstwo

dyscyplina badająca zabytki rękopiśmienne, utrwalone na miękkim materiale


SJP.pl

Rę

Wikipedia


rękopiśmienny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) pisany ręcznie

 (1.2) składający się z rękopisów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Liczne zdania w języku polskim zachowały się w rękopiśmiennych księgach sądowych notujących treść procesów, zeznań oraz rot sądowych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rękopiśmienniczy

 rzecz. rękopis mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękopiśmienniczy, odręczny

 (1.2) manuskryptowy, rękopiśmienniczy

Wiktionary


rękorajski

nazwisko


SJP.pl


rękoskrzydłe

rząd ssaków łożyskowych, obejmujący około 1100 gatunków; nietoperze


SJP.pl


rękoskrzydły

o cechach rękoskrzydłych (rząd ssaków)


SJP.pl


rękowice

Rękowice – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie kozienickim, w gminie Magnuszew.

Wieś szlachecka Rakowice położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wikipedia


rększowice

Rększowice (nazwa oboczna: Rękoszowice) – wieś sołecka o charakterze ulicówki w gminie Konopiska w powiecie częstochowskim w województwie śląskim.

Do 1952 roku istniała gmina Rększowice. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Wikipedia


ręszów

Ręszów (niem. "Ransen") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Ścinawa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego. Według danych z roku 2006 wieś miała 290 mieszkańców. Podczas Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) spisano w Ręszowie 276 mieszkańców.

Wikipedia


rżaniec

Rżaniec – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Nowej Wsi.

Wikipedia


rżanka

dawniej: słoma żytnia


SJP.pl


rżany

dawniej, dziś gwarowo: żytni (od: reż - dawniej żyto)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) daw. także gw-pl|Śląsk, Poznań, Pomorze. żytni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. reż, rżysko

Wiktionary


rżebrzyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. drabina stanowiąca element rżebrzyniaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam uszkodzone rżebrzyny w rżebrzyniaku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżebrzyniak mrz.

Wiktionary


rżebrzyniak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wóz drabiniasty do zwózki żyta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam uszkodzone rżebrzyny w rżebrzyniaku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżebrzyna ż.

Wiktionary


rżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odgłos konia wydawany paszczą

 (1.2) przen. śmiech przypominający rżenie (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrʒɛ̃ɲɛ, AS: ržẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rżeć ndk., zarżeć dk.

 rzecz. zarżenie n.

Wiktionary


rżew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

Wiktionary

Rżew ( Ржев) – miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rżewka ż.

 przym. rżewski

Wiktionary


rżewski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Rżewem, dotyczący Rżewa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rżew mrz.

Wiktionary


rżeć

1. o koniu: wydawać charakterystyczny głos;
2. potocznie: śmiać się gromko; rechotać


SJP.pl

czasownik

 (1.1) o koniu: wydawać charakterystyczny głos

 (1.2) przen. pot. śmiać się głośno, hałaśliwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konie pasące się na łące rżały radośnie.

 (1.2) Widzowie widząc nieporadność prezentera, rżeli z uciechy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rʒɛt͡ɕ, AS: ržeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżenie n., zarżenie n.

 czas. zarżeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rechotać

Wiktionary


rżniączka

roślina z rodziny traw, występująca na łąkach i polanach leśnych; kupkówka


SJP.pl


rżnięcie

rznąć (rzadziej);
1. potocznie, rzadko: rzucić z całych sił, grzmotnąć;
2. pospolicie: uderzyć silnie; rąbnąć, trzasnąć, wyrżnąć, zdzielić


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|rżnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rżnąć, dorżnąć, przerzynać, przerżnąć

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary


rżnięty

rznąć (rzadziej);
1. potocznie, rzadko: rzucić z całych sił, grzmotnąć;
2. pospolicie: uderzyć silnie; rąbnąć, trzasnąć, wyrżnąć, zdzielić


SJP.pl


rżnóńć

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rżnąć, ciąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rzezać

Wiktionary


rżnąć

rznąć (rzadziej);
1. ciąć, krajać;
2. rzeźbić, szlifować;
3. potocznie:
a) zabijać czymś ostrym;
b) wrzynać się;
c) robić coś (np. grać na instrumencie) z zapałem;
d) boleć;
e) mówić ostro;
f) ściągać, odpisywać, zrzynać;
4. wulgarnie:
a) mieć stosunek seksualny;
b) oddawać kał;
5. rżnąć się - potocznie:
a) bić się nawzajem;
b) mieć stosunek seksualny


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) ciąć na części

 (1.2) wyrzynać ozdoby

 (1.3) pot. zabijać ostrym narzędziem

 (1.4) pot. wpijać się boleśnie

 (1.5) pot. robić coś z zapałem

 (1.6) pot. udawać lub naśladować kogoś

 (1.7) pot. mówić coś wprost, nie zważając na okoliczności

 (1.8) pot. rzucić czymś z rozmachem

 (1.9) pot. uderzyć silnie

 (1.10) wulg. o mężczyźnie: uprawiać seks w roli aktywnej

 (1.11) posp. oddawać kał

 (1.12) pot. grać

 (1.13) pot. odpisywać zadanie, ściągać odpowiedzi

 (1.14) pot. oszukiwać

czasownik zwrotny niedokonany rżnąć się (dk. brak)

 (2.1) wulg. uprawiać seks

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stolarz rżnie deskę.

 (1.4) Te buty strasznie rżną mnie w pięty.

 (1.6) Nie rżnij głupa, tylko mów, jak jest.

 (1.7) — Nie wiem, jak Ci to powiedzieć… — Rżnij prosto z mostu.

 (1.10) Sąsiad rżnie sąsiadkę.

 (1.11) Pański pies znowu rżnie w moim ogrodzie!

 (1.12) Małgosia tak rżnie na skrzypcach, że w całym bloku słychać.

 (1.12) Wczoraj rżnąłem w gry na komputerze przez cały dzień.

 (1.13) Nauczycielka przyłapała mnie, jak rżnąłem odpowiedzi na sprawdzianie.

 (2.1) Sąsiad rżnie się z sąsiadką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ržnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżnięcie n., zerżnięcie n., zrzynanie n., porżnięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., dorżnięcie n., rzezanie n., obrzezanie n., rzezacz m.

 czas. dorżnąć, zerżnąć dk., zrzynać ndk., porżnąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., przerżnąć dk., przerzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk.

 przym. niedorżnięty, wyrzynarkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rzezać

 (1.7) walić, mówić prosto z mostu, walić prosto z mostu

 (1.10) pieprzyć, pierdolić, jebać

 (1.11) srać

 (1.13) ściągać, odpisywać

 (2.1) pieprzyć się, pierdolić się, jebać się

Wiktionary


rżyj

1. o koniu: wydawać charakterystyczny głos;
2. potocznie: śmiać się gromko; rechotać


SJP.pl


rżysko

ściernisko; pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) roln. pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrʒɨskɔ, AS: ržysko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. reż m.

 przym. rżany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ściernisko

Wiktionary


s

1. symbol siarki, pierwiastka chemicznego;
2. oznaczenie simensa, jednostki fizycznej;
3. symbol południa, południowej szerokości geograficznej;
4. m-nar. kod samochodowy Szwecji
5. oznaczenie rozmiaru ubrania: mały


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. dwudziesta czwarta litera polskiego alfabetu;

skrót

 (2.1) fiz. sekunda (skrót i oznaczenie jednostki czasu)

przyimek

 (3.1) daw. z

 (3.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. z

Wiktionary

S s

S ("es", minuskuła: s) – dwudziesta czwarta litera polskiego i dziewiętnasta alfabetu łacińskiego. Oznacza zwykle w danym języku spółgłoskę przedniojęzykową szczelinową bezdźwięczną, np. [].

Nazwę tej litery w języku polskim wymawia się "es".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy jej imieniu widniał inicjał nazwiska, to znaczy S.

 (3.1) Dzieciątko s nią płakało.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs, AS: es

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) łacińska litera s

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

 (3.2) zobtłum|z.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|S.}}

źródła.

== s (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|s.

znaczenia.

litera

 (1.1) sa, minuskuła czwartej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: S

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) hist. sek

Wiktionary


s-

przedrostek

 (1.1) tworzący czasowniki dokonane

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) formułować → sformułować • fałszować → sfałszować • koncentrować → skoncentrować

Wiktionary


s-ka

skrót od: spółka (czytany jako cały wyraz); sp., ska


SJP.pl

skrót w funkcji rzeczownika rodzaju żeńskiego

 (1.1) praw. ekon. = spółka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sp.

Wiktionary


s-kształtny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma kształt litery S

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) esowaty

Wiktionary


s.

skrót od: strona (czytany jako cały, odmienny wyraz); str.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = strona

 (1.2) = siostra zakonna

 (1.3) = sala

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyjaśnienie trudniejszych wyrazów znajduje się na s. 420.

 (1.2) Autorką słów jest służebniczka z Panewnik s. Magdalena Rząsa.

 (1.3) Już 29 maja 2014 r. w siedzibie Wyższej Szkoły Technologii Informatycznych przy ul. Pawiej 55 w Warszawie, w s. 305, odbędzie się konferencja pt. "Bądź kreatywny - zaprojektuj swój innowacyjny biznes".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈstrɔ̃na|ˈstrɔ̃nɨ, AS: strõna|strõny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. str., strona ż.

 (1.2) rzecz. siostra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) str.

Wiktionary


s.a.

[czytaj: es-A] rzadki skrót od: spółka akcyjna; SA


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = Spółka Akcyjna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta stacja należy do ZE Kraków S.A.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs‿ˈa, AS: es‿a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SA

Wiktionary


s.c.

[czytaj: es-CE] skrót od: spółka cywilna (czytany także jako całe wyrażenie); SC


SJP.pl


s.f.

skrót od: science fiction; SF


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = film. liter. science fiction

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. SF

Wiktionary


s.k.a.

skrót

 (1.1) praw. = spółka komandytowo-akcyjna

Wiktionary


s.o.

rewers (odwrotna strona); Rv.


SJP.pl


s.o.s.

międzynarodowy sygnał oznaczający wzywanie pomocy; SOS


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • SOS – sygnał alarmowy
  • S.O.S. – album rumuńskiej grupy Akcent
  • S.O.S. – album czeskiej grupy Arakain
  • S.O.S. – album zespołu The Analogs
  • SOS – album zespołu Die Antwoord
  • S.O.S. – singel ABBA
  • S.O.S. – singel ABC
  • S.O.S. – singel Kasi Cerekwickiej
  • S.O.S. – singel zespołu Jonas Brothers
  • SOS – singel Rihanny
  • SOS – singel Avicii
  • S.O.S. – singel Mateusza Ziółki

Wikipedia


s.p.q.r.

skrót od: Senatus Populusque Romanus (senat i lud rzymski), łacińskiej formuły stanowiącej w starożytności oficjalną nazwę Imperium Rzymskiego, spełniający dawniej funkcję godła państwowego, obecnie umieszczany na obiektach użyteczności publicznej w Rzymie


SJP.pl


s.q.

skrót od: status quo (z łaciny: stan prawny lub polityczny istniejący w danej chwili)


SJP.pl


s.t.

skrót od: Stary Testament (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); ST


SJP.pl


s.t.t.l.

skrót od: sit tibi terra levis (z łaciny: niech ci ziemia lekką będzie; zwyczajowa formuła zapisywana na nagrobkach rzymskich, teraz także zwrot kończący mowy pogrzebowe)


SJP.pl


s.v.

skrót od: sub voce - pod wyrazem, pod hasłem (słownika, encyklopedii itp.)


SJP.pl


sa

[czytaj: es-A]
1. skrót od: spółka akcyjna; S.A.;
2. skrót od: Die Sturmabteilung der Nationalsozialistischen Deutschen Arbeiterpartei - Oddział Szturmowy NSDAP


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = ekon. praw. spółka akcyjna;

 (1.2) = biol. fiz. swoista absorpcja;

 (1.3) = praw. sąd apelacyjny;

 (1.4) = adm. eduk. szkoła aspirantów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Spółka akcyjna – rodzaj spółki kapitałowej
  • Sąd administracyjny – jeden z organów państwowych sprawujących wymiar sprawiedliwości
  • – bojówki
  • SA – swoista absorpcja
  • SA – kod przypisany Arabii Saudyjskiej według standardu ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bank Pekao SA

 (1.1) Siedziba zarządu PP SA znajduje się w Warszawie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs‿ˈa, AS: es‿a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) S.A.

Wiktionary


saa

skrót od: South African Airways - Linie Lotnicze Południowej Afryki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Saa – miasto w Kamerunie, w Regionie Centralnym. Liczy około 5,8 tys. mieszkańców.
  • SAA – sterydy anaboliczno-androgenne; także stosowanie kuracji tymi sterydami.
  • SAA – surowiczy amyloid A, białko ostrej fazy

Wikipedia


saab

marka samochodów; SAAB


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Saab Automobile – były szwedzki producent samochodów osobowych
  • Saab Group – szwedzki koncern zbrojeniowy
  • Tarek Saab – wenezuelski polityk
  • Jocelyne Saab – libańska reżyser filmowa

Wikipedia


saab-scania

[czytaj: sab-skańja] szwedzkie przedsiębiorstwo


SJP.pl


saakaszwili

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Micheil Saakaszwili – ur. w 1967 r. gruziński polityk, były prezydent tego państwa
  • Grigorij Saakaszwili – postać fikcyjna, jeden z głównych bohaterów książki Janusza Przymanowskiego pt. Czterej pancerni i pies i serialu telewizyjnego, będącego jej ekranizacją

Wikipedia


saam

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rdzenny mieszkaniec Laponii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Lapończyk, Lopar, Łopar

Wiktionary


saami

grupa etniczna zamieszkująca obszar Laponii; Lapończycy, Saamowie


SJP.pl


saamijski

→ Saami


SJP.pl

Patrz:

Saami

saamowie

grupa etniczna zamieszkująca obszar Laponii; Lapończycy, Saami


SJP.pl

Sa

Wikipedia


saamski

→ Saamowie (grupa etniczna)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Saamami, dotyczący Saamów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saam mos.

Wiktionary


saane

rzeka w Szwajcarii


SJP.pl


saaneński

1. → Saane (rzeka w Szwajcarii);
2. koza saaneńska - mleczna rasa kozy domowej o krótkiej, białej sierści


SJP.pl


saara

[czytaj: zara albo sara]
1. rzeka we Francji i w Niemczech;
2. kraj związkowy w Niemczech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;

 (1.2) geogr. hydrol. rzeka we Francji i Niemczech, prawy dopływ Mozeli, jej źródło znajduje się w Alzacji;

Wiktionary

Saara ( Saarland; Sarre) – kraj związkowy w zachodniej części Niemiec, którego stolicą jest miasto Saarbrücken.

Leży na obszarze Średniogórza Niemieckiego, obejmuje południowy skraj gór Hunsrück i zachodnią część pogórza Nordpfälzer Bergland.

Większość ludności i przemysłu skupia się w Zagłębiu Saary, znajdującym się w południowej części kraju związkowego. Tutaj znajdują się takie miasta, jak Saarbrücken, Völklingen i Homburg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pierwsze wybory parlamentarne w Saarze odbyły się 5 października 1947 r.; na podstawie tej elekcji został utworzony pierwszy obieralny rząd saarski z J. Hoffmannem jako premierem (...).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsara, AS: sara

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saarski

Wiktionary


saarbrücken

[czytaj: zarbrüken albo zarbriken] miasto w Niemczech


SJP.pl

Saarbrücken (fr. "Sarrebruck"; luks. "Saarbrécken") – miasto w Niemczech nad Saarą, stolica kraju związkowego (niem. "Bundesland") Saara, siedziba związku regionalnego Saarbrücken. Polityczne i kulturalne centrum regionu, główny ośrodek gospodarczy Zagłębia Saary, wydobycie węgla kamiennego. Rozwinięty przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, włókienniczy, spożywczy, poligraficzny, precyzyjny, hutniczy oraz chemiczny.

Wikipedia


saarski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Saarą, dotyczący Saary (kraju związkowego, krainy i rzeki)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pierwsze wybory parlamentarne w Saarze odbyły się 5 października 1947 r.; na podstawie tej elekcji został utworzony pierwszy obieralny rząd saarski z J. Hoffmannem jako premierem (...).

 (1.1) Ponadto Rzesza jest poważnym odbiorcą szeregu wytworów przemysłu saarskiego oraz występuje jako dostawca artykułów technicznych, których przemysł saarski nie wytwarza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saara ż.

Wiktionary


saba

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od: Sabina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub żeński, nazwa własna

 (1.1) zoonim popularne imię dla psa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Saba – gmina zamorska w Małych Antylach
  • Saba – duńska piosenkarka
  • Królowa Saba (właśc. królowa Saby lub królowa ze Saby) – Makeda, władczyni Królestwa Saby
  • Saba – imię męskie
  • Saba – zdrobnienie imienia Sabin lub Sabina
  • Saba – pies w powieści W pustyni i w puszczy
  • Saba – postać biblijna, wnuk Abrahama
  • Saba – rodzaj roślin z rodziny toinowatych
  • Saba National Marine Park – park narodowy na Sabie
  • Saba University School of Medicine – szkoła wyższa na Sabie
  • Królestwo Saba
  • Mar Saba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Saba przywitała mnie dwoma szczeknięciami i merdaniem grubego ogona (…).

 (1.1) ''Jarosławie Kaczyński, Lechu Kaczyński, Ludwiku Dorn… i Sabo, nie idźcie tą drogą.

Wiktionary


sabacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od sabat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat m.

Wiktionary


sabacjusz

imię męskie


SJP.pl


sabadyl

kichawiec, sabadyla;
1. cebulkowa roślina z rodziny liliowatych;
2. wyciąg octowy lub etanolowy z nasion tej rośliny


SJP.pl


sabadyla

kichawiec, sabadyl;
1. cebulkowa roślina z rodziny liliowatych;
2. wyciąg octowy lub etanolowy z nasion tej rośliny


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sabadylowy

→ sabadyl, → sabadyla


SJP.pl

Patrz:

sabadyl, → sabadyla

sabak

nazwisko


SJP.pl

Sabak (Sabacc) – najpopularniejsza z hazardowych gier karcianych w fikcyjnym świecie "Gwiezdnych wojen". Sabakiem nazywany jest też wygrywający układ kart w tej grze. Gra jest często porównywana do pokera albo blackjacka. Doczekała się kilku licencjonowanych wydań w świecie rzeczywistym. Nie istnieje jeden zbiór zasad do gry uznawany za kanoniczny i w samym uniwersum GW gra ma wiele wariantów.

Wikipedia


sabal

palma sabalowa, bocznia, drzewo z rodziny arekowatych


SJP.pl

Sabal – rodzaj roślin z rodziny arekowatych (palm). Obejmuje 16 gatunków, które występują w południowo-wschodniej części USA, w Ameryce Środkowej oraz w Wenezueli i Kolumbii na północy Ameryki Południowej. Suche liście często pozostają poniżej korony, tworząc rodzaj „spódniczki”. Kwiaty męskie i żeńskie występują na tej samej roślinie.

Wikipedia


sabalowy

przymiotnik od: sabal


SJP.pl


sabat

1. w średniowiecznych wierzeniach: zlot czarownic w odludnym miejscu (zwykle na szczycie łysej góry) w celu odnowienia przyrzeczenia wierności szatanowi;
2. w judaizmie: świąteczny dzień tygodnia; szabat; szabas;
3. przenośnie: negatywnie o zebraniu wielu ludzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) lud. tajemny zlot czarownic

 (1.2) rel. zob. szabat.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) hist. węgierski żołnierz zaciężny w XVII wieku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • sabat – zlot czarownic
  • Teatr Sabat
  • Sabat – wikańskie święto
  • Sabat – kolonia w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Wolanów
  • Sabat – rzadziej stosowana nazwa judaistycznego święta Szabat

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ponoć na Łysej Górze odbywały się sabaty wiedźm.

 (1.2) Jahwe odwraca wzrok od waszych sabatów, nie podobają mu się wasze święta nowiu.

 (2.1) Marszałek przyprowadził ze sobą pięć tysięcy sabatów i stu konnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsabat, AS: sabat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabatysta mos., sabatystka ż., sabatarianin mos., sabatarianka ż., sabataista mos., sabatnik mrz., sabataizm m., sabatianizm m., sabatianista mos., Sabat m./ż.

 przym. sabatowy, sabatystyczny, sabatariański, sabataistyczny, sabatianistyczny

Wiktionary


sabataista

wyznawca sabataizmu (sabatianizmu); sabatianista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wyznawca sabataizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat mos./mrz.

Wiktionary


sabataistka

→ sabataista; sabatianistka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyznawczyni sabataizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabataizm mrz.

Wiktionary


sabataistyczny

→ sabataizm; sabatianistyczny


SJP.pl


sabataizm

XVII-wieczny ruch mesjanistyczny w judaizmie rozpowszechniony wśród Żydów Bliskiego Wschodu i Europy, uznający Sabataja Cwi za Mesjasza; sabatianizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. hist. religijny ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w połowie XVII wieku przez Szabetaja Cewi;

Wiktionary

Sabataizm, sabbatanizm – ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w XVII wieku przez Szabetaja Cewiego. Wywodził się z idei mesjanistyczno-kabalistycznych. Sabataizm rozpowszechnił się głównie wśród Żydów sefardyjskich. Ruch był potępiany przez rabinów judaizmu ortodoksyjnego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W odróżnieniu od zwolenników kabały praktycznej sabataizm głosił radość życia oraz złączenie się z Bogiem przez ekstazę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat mos./mrz., sabataista m., sabataistka ż.

 przym. sabataistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabataizm, sabbatanizm

Wiktionary


sabatarianie

chrześcijańskie ugrupowania religijne święcące sobotę zamiast niedzieli (nawiązujące w ten sposób do tradycji żydowskiej), np. adwentyści; sabatyści


SJP.pl

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

Wikipedia


sabatarianin

członek ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatysta


SJP.pl


sabatarianizm

doktryna religijna nakazująca święcenie soboty jako dnia odpoczynku i nabożeństwa, nawiązująca do tradycji żydowskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przekonanie, że dniem świętowanym ku czci Boga powinna być sobota

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Baptyści skłaniali się ku sabatarianizmowi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsabatarʲˈjä̃ɲism̥, AS: sabatarʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary


sabatarianka

członkini ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatystka


SJP.pl


sabatariański

→ sabatarianin; sabatystyczny


SJP.pl


sabatianista

wyznawca sabatianizmu (sabataizmu); sabataista


SJP.pl


sabatianistka

→ sabatianista; sabataistka


SJP.pl


sabatianistyczny

→ sabatianizm; sabataistyczny


SJP.pl


sabatianizm

XVII-wieczny ruch mesjanistyczny w judaizmie rozpowszechniony wśród Żydów Bliskiego Wschodu i Europy, uznający Sabataja Cwi za Mesjasza; sabataizm


SJP.pl


sabatini

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Francesco Sabatini − włoski architekt
  • Gabriela Sabatini − argentyńska tenisistka
  • Mario Sabatini − zachodnioniemiecki zapaśnik, olimpijczyk
  • Rafael Sabatini − włosko-brytyjski pisarz

Wikipedia


sabatnik

dawniej:
1. lichtarz, żyrandol wieloramienny, w którym zapala się świece w sabat;
2. rodzaj pieca do pieczenia mięsa lub ciasta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. lichtarz wieloramienny

 (1.2) przest. piec do pieczenia chleba, mięsa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈbatʲɲik, AS: sabatʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat m.

 przym. sabatowy, szabatowy, szabaśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) szabaśnik, sabatnica, szabaśnica, reg. szabatnik, reg. sabaśnik

Wiktionary


sabatowy

przymiotnik od: sabat (np. sabatowy odpoczynek, sabatowy wieczór)


SJP.pl


sabatysta

członek ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatarianin


SJP.pl


sabatystka

członkini ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatarianka


SJP.pl


sabatystyczny

→ sabatysta; sabatariański


SJP.pl


sabatyści

chrześcijańskie ugrupowania religijne święcące sobotę zamiast niedzieli (nawiązujące w ten sposób do tradycji żydowskiej), np. adwentyści; sabatarianie


SJP.pl


sabaudczyk

mieszkaniec Sabaudii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Sabaudii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudia ż.

:: fż. Sabaudka ż.

 przym. sabaudzki

Wiktionary


sabaudia

kraina historyczna we Francji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

 (1.2) geogr. adm. francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Wiktionary

Sabaudia (fr. "Savoie") – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, we francuskich Alpach, przy granicy ze Szwajcarią i Włochami. Część regionu administracyjnego Owernia-Rodan-Alpy (departamenty Sabaudia i Górna Sabaudia).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczesną fazę osadnictwa Burgundów na terenie Sabaudii, datowaną na połowę V w., reprezentują nieliczne znaleziska archeologiczne, mające wyraźną wschodniogermańską proweniencję.

 (1.1) Od XI do XV wieku Piemont był podzielony na pięć jednostek terytorialnych: Turyn, Ivreę, Monferrato, Saluzzo i Sabaudię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudczyk mos., Sabaudka ż.

 przym. sabaudzki

Wiktionary


sabaudka

mieszkanka Sabaudii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Sabaudii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudia ż.

:: fm. Sabaudczyk mos.

 przym. sabaudzki

Wiktionary


sabaudzki

przymiotnik od: Sabaudia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudia ż., Sabaudka ż., Sabaudczyk mos.

Wiktionary


sabayon

[czytaj: sabaJĄ] zabaglione, zabaione, zabajone;
1. krem z jaj, cukru i wina lub soku owocowego, podawany na ciepło;
2. lody waniliowe z alkoholem


SJP.pl


sabała

Sabała, Sabalik (właśc. Jan Krzeptowski) (1809-1894), polski muzykant i gawędziarz góralski, znakomity myśliwy


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sabałowy

dotyczący Sabały


SJP.pl


sabałówka

góralski ozdobny stanik kobiecy


SJP.pl


sabbatical

[czytaj: sabatikal] płatny urlop długoterminowy, udzielany pracownikom o długim stażu pracy


SJP.pl


sabeista

wyznawca sabeizmu


SJP.pl


sabeistka

→ sabeista


SJP.pl

Patrz:

sabeista

sabeizm

kult gwiazd rozpowszechniony w religiach wschodnich, głównie wśród plemion zamieszkujących królestwo Saby


SJP.pl

Sabeizm (arab. صابئين, gr. σεβεοι/σεβομενοι) – termin, stosowany na określenie kultu gwiazd u przedislamskich Arabów i ludów z obszarów starożytnego Bliskiego Wschodu. Nazwa została wzięta od plemion sabejskich (Sabejczycy lub ludy Saba), które zamieszkiwały południowo-wschodnią Arabię.

Wikipedia


sabejczyk

wyznawca sabeizmu


SJP.pl


sabejka

→ sabejczyk


SJP.pl

Patrz:

sabejczyk

sabejski

→ Saba (starożytne królestwo)


SJP.pl


sabelianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. hist. jedna z doktryn monarchianistycznych w chrześcijaństwie w II–IV wieku, zaprzeczająca istnieniu hipostaz Trójcy Świętej;

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kościół uznał, że sabelianizm przekreśla wiarę chrześcijan w Jezusa jako Boga Zbawiciela, i odrzucił go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabelianin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (późny) modalizm

Wiktionary


sabena

belgijskie linie lotnicze; Sabena


SJP.pl

Sabena – była belgijska linia lotnicza z siedzibą w Brukseli.

Wikipedia


sabil

studnia publiczna w architekturze islamu, najczęściej umieszczana w pawilonie i otoczona ozdobną kratą


SJP.pl

Sabil lub sebil (arab. سبيل transkrybowane "sabīl," tur. "sebil") – studnia publiczna w tradycyjnej architekturze islamskiej przyjmująca postać pawilonu lub budynku, w którym woda jest swobodnie wydawana członkom społeczeństwa przez pracownika za okratowanym oknem. Termin ten jest czasami używany również w odniesieniu do prostych bezzałogowych fontann z kranem do wody pitnej.

Wikipedia


sabin

jednostka pochłaniania akustycznego


SJP.pl

Sabin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa "sabinus" oznaczającego pochodzący z Sabinów, plemienia zamieszkującego środkową Italię. Wśród patronów św. Sabin ze Spoleto, biskup i męczennik (†303).

Wikipedia


sabina

jednostka pochłaniania akustycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sabina – wieś w USA
  • Sabina – żeńskie imię
  • Sabina (ur. ok. 85, zm. 136 lub 137) – córka Vibiusa Sabinusa i Matidii
  • (665) Sabine – planetoida z pasa głównego asteroid
  • Biskup Sabiny – biskup jednej z siedmiu tzw. diecezji suburbikarnych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podczas dorocznego balu w święto Purim podszedł do sprzedającej bilety Sabiny obcy mężczyzna i spytał, czy może zaprosić ją do tańca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈbʲĩna, AS: sabʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Sabin m.

Wiktionary


sabine

przymiotnik dzierżawczy - należący do Saby lub z nią związany


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sabine – rzeka przepływająca przez Teksas i Luizjanę
  • parafia Sabine (ang. Sabine Parish) – w stanie Luizjana
  • hrabstwo Sabine (ang. Sabine County) – w stanie Teksas

Wikipedia


sabinen

związek z grupy terpenów, składnik olejku eterycznego dębu lub świerka


SJP.pl


sabiniewicz

nazwisko


SJP.pl


sabininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sabiny lub z nią związany


SJP.pl


sabinka

zdrobnienie od: Sabina (imię żeńskie)


SJP.pl

Sabinka – przystanek kolejowy w Starym Opolu, w województwie mazowieckim, w Polsce.

Wikipedia


sabinowie

plemiona starożytne


SJP.pl

Sabinowie (l.poj. Sabin, r. ż. Sabinka, Sabinki; Sabini) – lud Italików z grupy osko-umbryjskiej zamieszkujący w starożytności środkową Italię.

Od etnonimu Sabinów pochodzi imię Sabin (Sabinus), a pośrednio nazwa Sabinian.

Wikipedia


sabiny

jednostka pochłaniania akustycznego


SJP.pl


sabir

oparta na francuszczyźnie odmiana języka wykorzystywana głównie w Afryce Północnej


SJP.pl


sabiński

1. → Sabinowie;
2. jałowiec sabiński - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sawina


SJP.pl


sabniański

przymiotnik od: Sabnie


SJP.pl


sabnie

wieś w Polsce


SJP.pl

Sabnie – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Sabnie. Jest siedzibą gminy i ma status sołectwa. Leży nad Cetynią, dopływem Bugu. W XV w. wieś należała do tzw. włości gródecko-grodziskiej (obok m.in. Grodziska, Hołowienek i zaginionej Suchowierchy); w źródłach pojawiają się m.in. spory mieszkańców Sabni z sąsiadami i skargi na dzierżawców. Wieś duchowna biskupów płockich; w 1795 leżała w ziemi drohickiej województwa podlaskiego.

Wikipedia


sabocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od sabot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sabot, lecz tylko mały sabocik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabot m.

Wiktionary


sabon

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający sześćdziesięciu punktom (22,554 mm)

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsabɔ̃n, AS: sabõn

Wiktionary


sabot

obuwie wystrugane z drewna lub zrobione na podeszwie drewnianej; chodak; drewniak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) obuw. drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji

 (1.2) wojsk. techn. część pocisku podkalibrowego, która dopasowuje jego średnicę do lufy, z której jest wystrzeliwany;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • sabot – francuski drewniak
  • sabot – część pocisku podkalibrowego
  • Sabot – amerykańska grupa muzyczna

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsabɔt, AS: sabot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabocik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drewniak

Wiktionary


sabotaż

1. walka z wrogiem lub protest poprzez uchylanie się od pracy, wadliwe jej wykonywanie, psucie urządzeń
2. ukryte działanie mające na celu przeszkodzenie w urzeczywistnieniu czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

 (1.2) skryte działanie, które ma na celu przeszkodzić realizacji czegokolwiek

Wiktionary

Sabotaż (z fr. "sabotage") – umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód. Sabotaż ma na celu uniemożliwienie lub utrudnienie prawidłowego funkcjonowania zakładów albo urządzeń lub instytucji o poważnym znaczeniu dla działania państwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oskarżono go o gospodarczy sabotaż i w następnym roku zgładzono.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈbɔtaʃ, AS: sabotaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotowanie n., zasabotowanie n., sabotażysta m., sabotażystka ż., sabotażówka ż.

:: zdrobn. sabotażyk m.

 czas. sabotować ndk., zasabotować dk.

 przym. sabotażowy

 przysł. sabotażowo

Wiktionary


sabotażowość

cecha czegoś związanego z sabotażem


SJP.pl


sabotażowy

przymiotnik od: sabotaż (np. działania sabotażowe, czujnik sabotażowy)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący sabotażu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotaż m., sabotowanie n.

 czas. sabotować

Wiktionary


sabotażysta

człowiek dokonujący sabotażu


SJP.pl


sabotażystka

kobieta dokonująca sabotażu


SJP.pl


sabotek

rodzaj roślin z rodziny storczykowatych


SJP.pl


sabotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stosowanie sabotażu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsabɔtɔˈvãɲɛ, AS: sabotovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka m.

 czas. sabotować ndk.

 przym. sabotażowy

Wiktionary


sabotować

uprawiać sabotaż dla utrudnienia realizacji czegoś


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) stosować sabotaż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracownicy sabotują nowy projekt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ, AS: sabotovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotowanie n., sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka ż.

 przym. sabotażowy

Wiktionary


saboty

obuwie wystrugane z drewna lub zrobione na podeszwie drewnianej; chodak; drewniak


SJP.pl


sabra

jadalny owoc kaktusów z rodzaju opuncja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. środ. Żyd, rdzenny mieszkaniec Izraela

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sabra – gmina w Algierii, w prowincji Tilimsan
  • Sabra – miejscowość w Burkinie Faso, w prowincji Gnagna
  • Sabra – określenie używane w Izraelu wobec jego mieszkańców pochodzenia żydowskiego, którzy urodzili się i zamieszkiwali obszar Mandatu Palestyny lub Ziemi Izraela przed powstaniem Państwa Izrael w 19...
  • Sabra – izraelski likier o pomarańczowo-czekoladowym smaku,
  • Sabra – polski film z 1933 w reżyserii Aleksandra Forda
  • Sabra – izraelska modyfikacja czołgu Patton M60A3
  • Sabra i Szatilia – obozy palestyńskich uchodźców, w których w dniach 16–18 września 1982 roku libańscy Maronici dokonali masakry Palestyńczyków
  • Masakra w Sabrze i Szatili

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsabra, AS: sabra

Wiktionary


sabrina

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sabrina – angielskie imię żeńskie
  • Sabrina Online – główna bohaterka komiksu internetowego pod tym samym tytułem
  • Sabrina Salerno – włoska piosenkarka Italo disco
  • Sabrina (właśc. Maria Teresa Villa-Lobos) – portugalska piosenkarka
  • Sabrina – celtycka bogini rzeki Severn
  • Sabrina – film z 1954 r. w reżyserii Billy'ego Wildera, w którym wystąpili Humphrey Bogart, Audrey Hepburn i William Holden
  • Sabrina – film z 1995 r. w reżyserii Sydneya Pollacka, w którym wystąpili Harrison Ford, Julia Ormond i Greg Kinnear
  • Sabrina, nastoletnia czarownica – serial komediowy na podstawie serii komiksów o Sabrinie Spellman
  • Sabrina, nastoletnia czarownica – pierwszy film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
  • Sabrina, nastoletnia czarownica – film animowany z 2002 roku wytwórni DIC Entertainment
  • Sabrina jedzie do Rzymu – drugi film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
  • Sabrina – Podwodna przygoda – trzeci film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈbrʲĩna, AS: sabrʹĩna

Wiktionary


sac

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sac (ang. Sac Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Sac
  • Sac (ang. Sac Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Dade
  • hrabstwo Sac (ang. Sac County) – w stanie Iowa
  • SAC (łac. Societas Apostolatus Catholici) – to skrót zakonny księży pallotynów i sióstr pallotynek

Wikipedia


sacco

nazwisko


SJP.pl

Sacco – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 701 osób (30,5 os./km²).

Wikipedia


sacewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jerzy Sacewicz (1903–1986) – polski duchowny protestancki,
  • Konstanty Sacewicz (1912–1994) – polski duchowny protestancki,
  • Henryk Rother-Sacewicz (ur. 1940) – polski duchowny protestancki

Wikipedia


sacha

nazwisko


SJP.pl


sachalin

wyspa na Oceanie Spokojnym należąca do Rosji, oddzielona od kontynentu azjatyckiego Cieśniną Tatarską


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Wiktionary

Sachalin (ros. Сахалин; jap. 樺太, "Karafuto") – wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji. Administracyjnie wchodzi w skład obwodu sachalińskiego. Od kontynentu oddziela ją Cieśnina Tatarska (szerokość w najwęższym miejscu 7,3 km), a od japońskiej wyspy Hokkaido dzieli ją Cieśnina La Pérouse’a. Jest to największa wyspa Rosji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bezpośrednią przyczyną braku pełnej normalizacji stosunków jest spór terytorialny o południową część Wysp Kurylskich (cztery wyspy, w tym dwie niezamieszkane) oraz kwestia wytyczenia granic obszarów morskich wokół Sachalinu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈxalʲĩn, AS: saχalʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sachaliński

Wiktionary


sachaliński

przymiotnik od: Sachalin, wyspa na Oceanie Spokojnym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Geograficzne warunki Oceanu Spokojnego wyznaczały trzy podstawowe kierunki operacyjne: kamczacki, sachaliński i nadmorski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci, AS: saχalʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sachalin m.

Wiktionary


sacharaza

enzym powodujący rozkład sacharozy (dwucukru) na cukry proste - glikozę i fruktozę, występujący m.in. w jelicie cienkim i drożdżach; inwertaza


SJP.pl


sacharczuk

nazwisko


SJP.pl


sacharow

nazwisko


SJP.pl


sacharoza

dwucukier (disacharyd) otrzymywany z buraków cukrowych i trzciny cukrowej, stosowany głównie jako tzw. cukier do herbaty; cukier trzcinowy, cukier buraczany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. disacharyd składający się z cząsteczek glukozy i fruktozy połączonych wiązaniem glikozydowym; wzór chemiczny|C12H22O11.;

Wiktionary

Sacharoza (sanskr. शर्करा "śarkarā", dosł. „ziarno piasku”, skąd stgr. σάκχαρον "sákcharon" „cukier”), – organiczny związek chemiczny, węglowodan z grupy disacharydów zbudowany z reszt -fruktozy i -glukozy. Ma słodki smak. W języku potocznym jest utożsamiana z cukrem. Główny składnik cukru spożywczego. Jest formą transportową cukrów w organizmach roślin.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sacharozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukier trzcinowy, cukier buraczany, pot. cukier

Wiktionary


sacharozowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z sacharozą; zawierający sacharozę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sacharoza ż.

Wiktionary


sacharyd

(zwykle w liczbie mnogiej) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu, szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, stanowiący materiał budulcowy i zapasowy, źródło energii organizmów żywych; cukier; węglowodan


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. zob. węglowodan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Seitan to przyprawiony gluten z pełnoziarnistej pszenicy, który jest niskotłuszczowy oraz bogaty w białko i złożone sacharydy.

Wiktionary


sacharydowy

przymiotnik od: sacharyd, np. jednostki, grupy sacharydowe


SJP.pl


sacharydy

(zwykle w liczbie mnogiej) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu, szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, stanowiący materiał budulcowy i zapasowy, źródło energii organizmów żywych; cukier; węglowodan


SJP.pl


sacharymetr

miernik stężenia cukru w cieczach; cukromierz


SJP.pl

Sacharymetr – przyrząd pomiarowy umożliwiający wyznaczenie zawartości cukru (sacharozy) w roztworze wodnym. Jest to odpowiednio wyskalowany polarymetr. Działanie przyrządu oparte jest na pomiarze skręcalności roztworu sacharozy – substancji aktywnej optycznie. Kąt skręcenia płaszczyzny polaryzacji światła jest proporcjonalny do stężenia cukru, zgodnie ze wzorem:

Wikipedia


sacharyna

syntetyczny związek organiczny, biały krystaliczny proszek około 550 razy słodszy od cukru, używany w lecznictwie jako środek słodzący dla chorych na cukrzycę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wielu wypadkach doskonale oczyszczona sacharyna, nie mająca posmaku dawnej sacharyny, może smakowo zastąpić cukier.

Wiktionary


sachem

wódz indiański


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wódz indiański

Wiktionary

Sachem – nowela autorstwa Henryka Sienkiewicza, opublikowana na łamach dziennika „Słowo” w 1883 (po powrocie pisarza z podróży po Stanach Zjednoczonych). W 1889 wydana została w "Pismach Henryka Sienkiewicza" (tom XIX).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podał ramię staremu Sachemowi i zaprowadził go pod sassafrasy, na brzeg Mississipi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaxɛ̃m|ˈsɛjt͡ʃɛ̃m|ˈsat͡ʃɛ̃m, AS: saχẽm|sei ̯čẽm|sačẽm

Wiktionary


sachmet

w mitologii egipskiej: bogini, personifikacja niszczącej siły słońca, waleczności królewskiej i boskiej mocy chroniącej faraona; przedstawiana jako postać kobieca z głową lwicy


SJP.pl


sachs

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrew Sachs – brytyjski aktor niemieckiego pochodzenia
  • Bernard Sachs – amerykański neurolog, opisał chorobę nazywaną obecnie choroba Taya-Sachsa
  • Curt Sachs – niemiecki muzykolog, twórca nowoczesnej instrumentologii
  • Ernst Sachs – niemiecki przedsiębiorca, wynalazca torpeda w rowerze
  • Hans Sachs – poeta niemiecki XVI w., meistersinger
  • Hans Sachs (serolog) – niemiecki lekarz, serolog
  • Jeffrey Sachs – ekonomista amerykański
  • Jerzy Sachs – polski duchowny luterański, konsenior diecezji pomorsko-wielkopolskiej
  • Julius von Sachs – botanik i fizjolog niemiecki
  • Karl Sachs – niemiecki zoolog, badacz węgorzy elektrycznych
  • Leon Sachs – polski duchowny luterański, konsenior diecezji kaliskiej
  • Leon Sachs – radziecki skrzypek, czołowy przedstawiciel radzieckiej szkoły skrzypcowej

Wikipedia


sachsenhausen

[czytaj: zaksenhałzen]
1. osiedle w pobliżu Oranienburga (Niemcy);
2. hitlerowski obóz koncentracyjny, założony VIII 1936 w osiedlu Sachsenhausen


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sachsenhausen – dzielnica Biedenkopf
  • Sachsenhausen – dzielnica Oranienburga
  • Sachsenhausen – dzielnica Waldeck
  • Sachsenhausen – dzielnica Wertheimu
  • Sachsenchausen – część gminy (Ortsteil) Am Ettersberg w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Weimarer Land
  • Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny
  • Sachsenhausen-Nord
  • Sachsenhausen-Süd

Wikipedia


sacin

Sacin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bielskim ziemi rawskiej województwa rawskiego.

W latach 1954-1956 wieś należała i była siedzibą władz gromady Sacin, po przeniesieniu siedziby gromady i zmianie jej nazwy w gromadzie Rosocha. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wikipedia


sacra

sakra (częściej);
1. w religioznawstwie: uroczystość święceń duchownych, zwłaszcza biskupich;
2. w historii: namaszczenie monarchy w czasie koronacji


SJP.pl


sacramentarium

[czytaj: sakramentarium] we wczesnym średniowieczu: księga liturgiczna z najważniejszymi tekstami czytanymi przez kapłana w czasie celebracji mszy; sakramentarz


SJP.pl


sacramento

[czytaj: sakramento]
1. rzeka w USA;
2. pasmo górskie w USA;
3. miasto w USA


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sacrum

[czytaj: sakrum] sfera spraw świętych; to, co odnosi się do rzeczy świętych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sfera tego, co święte

Wiktionary

Sacrum (łac.) – sfera świętości, wokół której koncentrują się wierzenia, obrzędy i praktyki religijne. Właściwość (stała bądź ulotna), która przysługuje niektórym przedmiotom (narzędzia kultu religijnego – naczynia, święte księgi, szaty), istotom (król, kapłan), przestrzeniom (świątynia, wzniesienie), okresom (niedziela, czas postu, Wielkanoc itp.). Siedzibą "sacrum" może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; miejsca czy osoby mogą otrzymać tę właściwość lub ją utracić.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Góra stanowiła sferę sacrum, do której nikt nie odważył się wstępować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsakrũm, AS: sakrũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralizacja ż.

 przym. sakralny

Wiktionary


saczek

1. nieduży worek, torba podróżna
2. dawniej: męski płaszcz wiosenny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobnienie od|sak.

 (1.2) gw-pl|Draganowa,Lubelszczyzna wschodnia,Lubelszczyzna zachodnia,Supraśl. damski żakiet

 (1.3) hist. ochrona na męskie genitalia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sak m.

Wiktionary


saczuk

nazwisko


SJP.pl


saczyn

Saczyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Godziesze Wielkie.

Wikipedia


sad

ogród owocowy; obszar gdzie zasadzono drzewa lub krzewy owocowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

Wiktionary

Sad – obszar użytkowany rolniczo (plantacja), na którym uprawia się drzewa lub krzewy dostarczające jadalnych owoców. Gałęzią nauki zajmującą się czynnościami związanymi uprawą sadu jest sadownictwo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W naszym sadzie rosną same jabłonie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sat, AS: sat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik m., sadowniczka ż., sadownictwo n., sadzenie n., posadzenie n., Sadów m., Sadówka ż., sadzeniak m.

:: zdrobn. sadek m.

 czas. sadzić ndk., posadzić dk.

 przym. sadowy, sadowniczy

Wiktionary


sadalmelik

Sadalmelik (arab.; "Alfa Aquarii", "α Aqr") – gwiazda w gwiazdozbiorze Wodnika, odległa o około 523 lata świetlne od Słońca.

Wikipedia


sadat

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadat – miasto w Egipcie, w muhafazie Synaj Północny, w północno-wschodniej części półwyspu Synaj, około 10 km na południe od wybrzeża Morza Śródziemnego
  • Sadat – miasto w północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh, na Nizinie Hindustańskiej
  • A. Sadat – polityk egipski, były prezydent tego kraju

Wikipedia


sadcom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) film. komedia poruszająca poważne tematy, np. problemy psychiczne, życiowe porażki, nałogi itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oglądając sadcom na ogół nie śmiejemy się z niczego miłego ani niewinnego. Śmiejemy się z mechanizmów społecznej opresji, z mroków ludzkiej psychiki i z dominujących kodów kulturowych, wobec których bohaterowie sadcomów stoją niemal zawsze w kompletnej kontrze.

Wiktionary


saddam

imię męskie


SJP.pl

Saddam (arab. صدام, "Ṣaddām") – imię męskie pochodzenia arabskiego. Wywodzi się z rdzenia Ṣ-D-M, oznaczającego "przeciwstawiać się".

Imię "Szaddam" pojawia się także w serii książek science-fiction Diuna, napisanej przed dojściem Saddama Husajna do władzy w Iraku. Imię Szaddam nosi Cesarz, rządzący galaktyką.

Wikipedia


sade

nazwisko, m.in. Donatien de Sade - pisarz francuski (1740-1814)


SJP.pl

Sade, Sade Adu (wym. [ʃɑːˈdeɪ]), właśc. Helen Folasade Adu (ur. 16 stycznia 1959 w Ibadanie) – brytyjska piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów i producentka muzyczna nigeryjskiego pochodzenia. Liderka i wokalistka grupy muzycznej Sade.

Wikipedia


sadecki

przymiotnik od: Sadki


SJP.pl


sadek

zdrobnienie od: sad (ogród owocowy)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadek – część miasta Gryfów Śląski
  • Sadek – część wsi Bytomsko w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Żegocina
  • Sadek – wieś w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Jodłownik
  • Sadek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Glinojeck
  • Sadek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Szydłowiec
  • Sadek – część wsi Kukle w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Giby
  • Sadek – kolonia w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Dąbrowa Białostocka
  • Sadek – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów
  • Sadek – obiekt jaskiniowy (schronisko) na Górze Zborów w Podlesicach (Wyżyna Częstochowska)
  • Sadek – skała na Górze Zborów w Podlesicach (Wyżyna Częstochowska)
  • Sadek – niestandaryzowana część wsi Przeździęk Mały w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Wielbark
  • Sadek – dawna gromada

Wikipedia


sadełko

zdrobnienie od: sadło


SJP.pl


sadhu

wędrowny asceta hinduski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. hinduski wędrowny asceta;

Wiktionary

Sadhu (dewanagari साधु, trl. sādhu) – hinduski wędrowny asceta, żyjący ściśle według zasad religii, często ze splecionymi włosami, zwanymi dżata. Dąży on swoim życiem do osiągnięcia wyzwolenia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na marmurowych schodkach biegnących ku wodzie stoi pomarańczowy sadhu sypiąc na wodę okruszyny chlebowego placekacka.

Wiktionary


sadki

zdrobnienie od: sad (ogród owocowy)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadki – część miasta Malbork
  • Sadki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Sadki
  • Sadki – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Gościeradów
  • Sadki – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Nowy Żmigród
  • Sadki – kolonia wsi Aleksandrów w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
  • Sadki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
  • Sadki – przysiółek wsi Kossów w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Radków
  • Sadki – dawna gromada w pow. wyrzyskim
  • Sadki – przystanek kolejowy w pobliżu miejscowości Klinsk, w rejonie kalinkowickim, w obwodzie homelskim
  • Sadki – dawny zaścianek w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, w sielsowiecie Krewo
  • Sadki – wieś w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim
  • Sadki – wieś w obwodzie lwowskim, w rejonie żydaczowskim

Wikipedia


sadkowice

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. wieś na Ukrainie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadkowice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Sadkowice
  • Sadkowice – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Solec nad Wisłą
  • Sadkowice – gmina wiejska w województwie łódzkim, w powiecie rawskim
  • Sadkowice – wieś na Ukrainie w rejonie samborskim należącym do obwodu lwowskiego
  • Sadkowice – dawna gromada w powiecie lipskim
  • Sadkowice – dawna gromada w powiecie rawskim
  • Gromada Sadkowice, Nowe Sadkowice, Sadkowice-Kolonia, Rezerwat przyrody Sadkowice

Wikipedia


sadkowicki

przymiotnik od: Sadkowice


SJP.pl


sadkowski

nazwisko


SJP.pl


sadkówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Sadkówka – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia


sadlak

nazwisko


SJP.pl


sadlik

nazwisko


SJP.pl


sadlinecki

przymiotnik od: Sadlinki


SJP.pl


sadlinki

wieś w Polsce


SJP.pl

Sadlinki – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Sadlinki. Ma status sołectwa.

Miejscowość jest siedzibą gminy Sadlinki.

Wieś leży przy drodze wojewódzkiej nr 532 i na trasie linii kolejowej 207 Malbork – Grudziądz, na której jest stacja kolejowa Sadlinki.

Wikipedia


sadlisty

mający dużo sadła; tłusty, opasły


SJP.pl


sadlno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadlno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
  • Sadlno – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Trzebiatów
  • Sadlno – osiedle Ząbkowic Śląskich
  • Sadlno – struga uchodząca w południowej części jeziora Liwia Łuża
  • Sadlno – dawna gmina w województwie szczecińskim
  • Sadlno – dawna gmina w województwie wrocławskim
  • Sadlno – dawna gromada w powiecie radziejowskim
  • Sadlno – dawna gromada w powiecie ząbkowickim
  • Sadlno – nieczynny przystanek gryfickiej kolei wąskotorowej w Sadlnie, w województwie zachodniopomorskim

Wikipedia


sadnik

narzędzie do robienia otworów w spulchnionej glebie w odpowiednich odstępach, używane przy sadzeniu roślin


SJP.pl


sadok

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Sadok – imię męskie pochodzenia hebrajskiego, oznaczające "słuszny", "sprawiedliwy", "prawidłowy". Patronem tego imienia jest bł. Sadok, polski mnich z Sandomierza, zamordowany wraz z 48 towarzyszami w czasie najazdu Tatarów w 1259 lub 1260 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazywam się Sadok i jestem zdunem ze Skoczowa.

Wiktionary


sadomaso

potocznie:
1. sadomasochizm;
2. sadomasochistyczny, np. akcesoria sadomaso


SJP.pl


sadomasochista

mężczyzna zaspokajający się seksualnie poprzez występowanie podczas zbliżenia sadyzmu i masochizmu


SJP.pl


sadomasochistka

kobieta zaspokajająca się seksualnie poprzez występowanie podczas zbliżenia sadyzmu i masochizmu


SJP.pl


sadomasochistyczny

→ sadomasochizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

Wiktionary

Patrz:

sadomasochizm

Powiązane:

 rzecz. sadomasochizm m., sadomasochista m., sadomasochistka ż.

 przysł. sadomasochistycznie

Wiktionary


sadomasochizm

doznawanie rozkoszy płciowej przy zadawaniu albo odczuwaniu bólu; algolagnia


SJP.pl

Sadomasochizm – aktywność seksualna związana ze zniewoleniem, zadawaniem i doznawaniem bólu albo upokorzenia. W ramach sadomasochizmu wyróżnić można sadyzm i masochizm. Sadomasochizm jest fizycznym aspektem szerszego katalogu praktyk seksualnych jakim jest BDSM.

Wikipedia


sadowa

przymiotnik od: sad


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Czechach, w kraju hradeckim;

 (1.2) geogr. wieś na Ukrainie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadowa – wieś w Czechach, miejsce bitwy pod Sadową
  • Sadowa – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Brzeziny
  • Sadowa – wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Łomianki
  • Sadowa – część wsi Łososina Dolna
  • Sadowa – wzgórze w Jaworznie
  • Sadowa – wieś w obwodzie winnickim, w rejonie mohylowskim
  • Sadowa – dawna przystanek kolejowy w obwodzie tarnopolskim
  • Sadowa – dawna przystanek kolejowy w obwodzie winnickim
  • Sadowa – dawna przystanek kolejowy w obwodzie żytomierskim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sadowski

Wiktionary


sadoweński

przymiotnik od: Sadowne


SJP.pl


sadowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Kondratowice
  • Sadowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie

Wikipedia


sadowie

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadowie – część wsi Złotowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
  • Sadowie – część wsi Luszowice w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Chrzanów
  • Sadowie – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca
  • Sadowie – część wsi Wrzawy w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
  • Sadowie – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Mierzęcice
  • Sadowie – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze
  • Sadowie – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie
  • Sadowie – część wsi Chwałowice w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów
  • Sadowie – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski
  • Sadowie – gmina wiejska
  • Sadowie – dawna gromada
  • Sadowiec

Wikipedia


sadowiec

skoczek sadowiec - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych; bezrąbek sadowiec


SJP.pl

Sadowiec – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

We wsi urodził się prof. Marian Gapiński – nestor polskiego pieczarkarstwa.

Wikipedia


sadowisko

1. dawniej: siedziba, siedlisko;
2. w łowiectwie: tokowisko głuszców


SJP.pl


sadowić

1. wskazywać komuś miejsce do siedzenia lub umieszczać na siedzeniu;
2. sadowić się - siadać wygodnie


SJP.pl


sadowne

nazwa kilku miejscowości w Polsce


SJP.pl

Sadowne – wieś we wschodniej Polsce, w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego, w powiecie węgrowskim. Ma status sołectwa. Jest siedzibą gminy Sadowne. Leży przy drodze krajowej nr 50

Wikipedia


sadownictwo

1. uprawa drzew i krzewów owocowych;
2. nauka o uprawie drzew i krzewów owocowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) roln. ogół zagadnień związanych z zakładaniem i prowadzeniem sadów

Wiktionary

Sadownictwo – dziedzina ogrodnictwa zajmująca się uprawą roślin trwałych (wieloletnich) dających jadalne owoce, czyli roślin sadowniczych. Zgodnie z tą definicją są to zarówno drzewa i krzewy jak i krzewinki i byliny uprawiane w sadach i na plantacjach.

Sadownictwo jest znane od starożytności, gdy w rejonie Morza Śródziemnego uprawiano drzewa daktylowe, figowe, oliwne oraz krzewy winorośli.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sad mrz., sadownik mos./mrz.

Wiktionary


sadowniczka

→ sadownik


SJP.pl

Patrz:

sadownik

sadownik

właściciel sadu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która uprawia sad

 (1.2) specjalista w dziedzinie zakładania i pielęgnowania sadów

 (1.3) daw. dzierżawca sadu, przedsiębiorca kupujący owoce na drzewach w sadzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. roln. ciągnik o zmniejszonym rozstawie kół, przystosowany do wykorzystania w sadownictwie

 (2.2) ogrod. niewielki ogródek (lub jego część) przeznaczona pod uprawę drzew i krzewów owocowych

Wiktionary

Sadownik – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie ignalińskim, w gminie Mielegiany.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sadownik zebrał owoce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadowy mos., sad m., sadek m., sadzik m., sadowniczka ż., sadownictwo n., sadzenie n., posadzenie n., sadzeniak m.

 czas. sadzić ndk., posadzić dk., zasadzać ndk., zasadzić dk., nasadzać ndk., nasadzić dk.

 przym. sadowy, sadowniczy

Wiktionary


sadowski

przymiotnik od: Sadowa, Sadowie


SJP.pl

Sadowski (forma żeńska: Sadowska; liczba mnoga: Sadowscy) – polskie nazwisko szlacheckie. Nazwisko pochodzi (inaczej dla rodów posługujących się innymi herbami) od nazw wsi Sadowice, Sady, Sadowie. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 34 924 osoby.

Wikipedia


sadowy

przymiotnik od: sad


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z sadem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) gw-pl|Poznań. sadownik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sad, sadownictwo, sadownik

:: zdrobn. sadek

Wiktionary


sadoś

nazwisko


SJP.pl


sadu

forma rzeczownika.

 (1.1) D. lp. od: zob. sad.

Wiktionary

Sadu – wieś w Rumunii, w okręgu Sybin, w gminie Sadu. W 2011 roku liczyła 2365 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsadu, AS: sadu

Wiktionary


saduceusz

arystokrata w stronnictwie polityczno-religijnym w starożytnej Judei, przeciwnik faryzeuszy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. rel. członek stronnictwa zawiązanego wokół arystokracji kapłańskiej i rodowej starożytnego Izraela istniejącego między II w. p.n.e. a I w. n.e. przeciwstawiającego się faryzeuszom, uznającego Torę pisaną za jedyne źródło objawienia i odrzucającego tradycję ustną;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeżeli nawet niektórzy Żydzi skłaniali się do wiary w życie po śmierci, saduceusze przeciwnie, uczyli, że Biblii obcy jest taki pogląd […].

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saducejski

Wiktionary


sadura

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bartek Sadura – polski gitarzysta i perkusista
  • Halina Sadura – polska lekkoatletka
  • Przemysław Sadura – polski socjolog
  • Tadeusz Sadura – polski polityk, poseł na Sejm

Wikipedia


sadurski

nazwisko


SJP.pl


sady

ogród owocowy; obszar gdzie zasadzono drzewa lub krzewy owocowe


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sady – część miasta Szczebrzeszyn
  • Sady – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Marcinowice
  • Sady – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Skierbieszów
  • Sady – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno
  • Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Czosnów
  • Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Słubice
  • Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Potworów
  • Sady – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Niemodlin
  • Sady – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Drohiczyn
  • Sady – przysiółek wsi Węchadłów w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów
  • Sady – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne
  • Sady – osada w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec

Wikipedia


sadyba

siedziba, siedlisko, miejsce zamieszkania, osiedle


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. miejsce zamieszkane, siedziba

 (1.2) książk. prymitywny budynek znajdujący się na odludziu, odosobnione domostwo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadyba – domostwo, siedziba, miejsce zamieszkania
  • Sadyba – osiedle w Warszawie
  • Sadyba – osiedle w Katowicach
  • Sadyba – osiedle w Płońsku
  • Sadyba – Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur „Sadyba”

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sadyba Dutkowskiego była to na pozór zwykła chata kmieca słomą poszyta, wapnem obielona, o małych oknach, pęcherzami zaciągniętych, sieni długiej a wąskiej, dzielącej ją na dwie części.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈdɨba, AS: sadyba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domostwo, siedlisko, osada

 (1.2) zagroda, hist. chutor

Wiktionary


sadysta

1. osoba czerpiąca przyjemność z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. osoba wiążąca osiągnięcie satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) psych. człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

 (1.2) seks. człowiek odczuwający satysfakcję seksualną znęcając się nad partnerką lub partnerem

Wiktionary

Sadysta (ang. "Captivity") – filmowy thriller z 2007 roku, koprodukcja amerykańsko-rosyjska, reżyserem którego jest Roland Joffé.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obozie zasłynął jako sadysta, który dopuścił się wielu zbrodni na umieszczonych tam dzieciach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadomasochizm mrz., sadyzm mrz., sadystyczność ż.

:: fż. sadystka ż.

 przym. sadystyczny

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dręczyciel, okrutnik, zwyrodnialec

Wiktionary


sadystka

1. kobieta czerpiąca przyjemność z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. kobieta wiążąca osiągnięcie satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lubująca się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadysta m., sadyzm mrz., sadystyczność ż.

 przym. sadystyczny

 przysł. sadystycznie

Wiktionary


sadystycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób sadystyczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsadɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: sadystyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sadystyczny

 rzecz. sadyzm m., sadystyczność ż., sadysta m., sadystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalnie, bezlitośnie, bestialsko, krwawo, okrutnie, niehumanitarnie, nielitościwie, niemiłosiernie

Wiktionary


sadystyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sadystycznie


SJP.pl


sadystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co sadystyczne; cecha tych, którzy są sadystyczni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadyzm m., sadysta m., sadystka ż.

 przym. sadystyczny

 przym. sadystycznie

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalność, krwawość, okrutność, nieludzkość, nielitościwość, niemiłosierność, zezwierzęcenie, zdziczenie, zwyrodniałość

Wiktionary


sadystyczny

→ sadyzm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

 (1.2) seks. przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki

Wiktionary

Patrz:

sadyzm

Przykłady

 (1.1) Gdy rozpoznano w nim olimpijczyka, trafił w ręce sadystycznego oprawcy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadyzm m., sadysta m., sadystka ż., sadystyczność ż.

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrutny, brutalny, bezlitosny, nieludzki, niemiłosierny

Wiktionary


sadyzm

1. czerpanie przyjemności z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. dewiacja seksualna polegająca na wiązaniu satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

 (1.2) psych. skłonność do znęcania się nad innymi

Wiktionary

Sadyzm – rodzaj zaburzenia seksualnego (parafilii), w którym jednostka odczuwa podniecenie seksualne w wyniku zadawania partnerowi fizycznego i psychicznego bólu oraz upokarzania go. Jego przeciwieństwem jest masochizm, dlatego związki sadomasochistyczne mogą stanowić źródło satysfakcji dla obu stron.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sadomasochizm mrz., sadysta mos., sadystka ż., sadystyczność ż.

 przym. sadystyczny

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bestialstwo, brutalność, okrucieństwo, zdziczenie, zwyrodnienie

Wiktionary


sadz

1. skrzynia z otworami do przetrzymywania żywych ryb;
2. miejsce w łodzi rybackiej na złowione, żywe ryby


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ryb. skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody

 (1.2) ryb. pojemnik z siatki używany do chowu łososi w przybrzeżnych wodach morskich

 (1.3) ryb. w łodzi rybackiej: wydzielony obszar, pomieszczenie zawierające wodę służące do przechowywania złowionych ryb

Wiktionary

Sadz – urządzenie do hodowli ryb ograniczone od dołu oraz po bokach za pomocą luźno ułożonych desek, siatki lub rozciągniętej sieci, pozwalające na naturalny przepływ wody. Pozwala na krótkotrwałe przechowywanie żywych ryb.

Głównym zastosowaniem sadzów jest marikultura.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sat͡s, AS: sac

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sadzowy

Wiktionary


sadza

miałki proszek złożony z drobnych kryształków grafitu, powstały w wyniku niecałkowitego spalania lub termicznego rozkładu związków węgla


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

forma czasownika.

 (2.1) 3. os. lp. od: sadzać

Wiktionary

Sadza (pot. "kopeć") – produkt powstający w trakcie niepełnego spalania paliw i innych materiałów zawierających w swoim składzie chemicznym znaczne ilości węgla. Głównym, choć nie jedynym, składnikiem sadzy jest amorficzna postać węgla. Oprócz tego sadza zawiera zwykle drobne struktury grafitopodobne, niewielkie ilości fulerenów i struktur fulerenopodobnych oraz resztki spalanych substancji organicznych, np: tłuszcze i popiół.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Mikołaj jest święty i ma jakąś magię. Potrafi jeździć saniami, które ciągną renifery. Do mnie wszedł przez komin i był brudny od sadzy.

 (1.1) Mokrzy, rozczochrani i usmoleni na całym ciele sadzami z komina, w migotliwym świetle płonących wokół ogarków musieliśmy istotnie wyglądać jak diabły, stroiliśmy przy tym miny w naszym pojęciu okropne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsad͡za, AS: saʒa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzielnik mos.

 przym. sadzowy

Wiktionary


sadzak

kołek używany do robienia otworów w glebie przy sadzeniu roślin


SJP.pl


sadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|sadzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niesadzanie n.

 czas. sadzać ndk.

Wiktionary


sadzanka

sadzanka rumienica, sadzanka cesarska - gatunki motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych


SJP.pl


sadzarka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) roln. leśn. maszyna służąca do sadzenia roślin;

Wiktionary

Sadzarka – maszyna do mechanicznego sadzenia roślin bulwiastych (np. ziemniaków), cebulowych (np. tulipanów), rozsady (np. kapusty, selera, tytoniu, ryżu) oraz młodych drzewek.

Sadzarka jest wyposażona w redlice służące do wykonywania bruzd oraz w elementy zasypujące wysadzany materiał.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈd͡zarka, AS: saʒarka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sadzić ndk., wsadzić dk., zasadzić dk.

 rzecz. sadzenie, sadzonka

Wiktionary


sadzaweczka

mała sadzawka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: sadzawka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsad͡zaˈvɛt͡ʃka, AS: saʒavečka

Wiktionary


sadzawka

basen z wodą stanowiący ozdobną cześć budowli lub parku, w starożytności także do gromadzenia wody pitnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi;

Wiktionary

Sadzawka – wypełnione wodą niewielkie zagłębienie wykopane w gruncie, utworzone w rezultacie konkretnego zapotrzebowania społecznego lub gospodarczego na retencję wód stojących.

Materiał ziemny zgromadzony podczas budowy sadzawki stanowi zazwyczaj zagospodarowywany materiał odpadowy, bowiem nie jest surowcem wykorzystywanym gospodarczo, tak jak to ma miejsce w przypadku kopalin wydobywanych z wyrobisk powierzchniowych zajmowanych później przez zbiorniki poeksploatacyjne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad sadzawką gromadziło się wielu chorych.

 (1.1) Kazik trzyma karasie w sadzawce ogrodowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzenie n., sadzonka ż., sad m., Sadzawka ż.

 czas. sadzać ndk., sadzić ndk.

Wiktionary


sadzawkowy

→ sadzawka


SJP.pl

Patrz:

sadzawka

sadzać

1. pomagać usiąść; wskazywać miejsce do siedzenia;
2. zamykać kogoś w więzieniu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. posadzić)

 (1.1) umieszczać na miejscach siedzących

 (1.2) pot. krym. umieszczać w więzieniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sadzawka ż., sadzanie n., sadzawka ż.

 czas. przesadzać, przesiadać się, sadzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sadowić, usadzać

 (1.2) aresztować, osadzać

Wiktionary


sadze

1. wielotomowy utwór epicki opisujący dzieje jakiejś rodziny, przynoszący obraz jakiejś epoki,
2. pochodząca ze wczesnego średniowiecza staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach


SJP.pl


sadzeniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od sadzeniak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzeniak m.

Wiktionary


sadzeniak

ziemniak przeznaczony do sadzenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) roln. bulwa ziemniaka przeznaczona do sadzenia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɛ̃ɲak, AS: saʒẽńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik mos./mrz., sadzenie n., sadzonka ż., sad m., sadzeniaczek mrz.

 przym. sadzeniakowy

 czas. sadzić

Wiktionary


sadzeniakowy

przymiotnik od: sadzeniak


SJP.pl


sadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|sadzić.

Wiktionary

Sadzenie – czynność agrotechniczna w sadownictwie, ogrodnictwie, leśnictwie, polegająca na umieszczaniu sadzonek drzew, krzewów lub roślin w ziemi na obszarze przeznaczonym pod sad, plantację, park, zalesienie lub odnowienie lasu. Sadzonki przeznaczone do sadzenia są wcześniej wyjęte z gleby w szkółce lub z samosiewu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: saʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik mos./mrz., sadzonka ż., sadzeniak m., sadzarka ż., sad m., sadzawka ż., Sadzawka ż.

 czas. sadzić, zasadzić

 przym. sadzonkowy, sadzeniakowy

Wiktionary


sadzeniowy

związany z sadzeniem, nadający się do sadzenia


SJP.pl


sadziec

bylina z rodziny złożonych, rosnąca w zaroślach nad brzegami wód


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sadzielnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. kominiarz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡ʑɛlʲɲik, AS: saʒ́elʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadza ż.

Wiktionary


sadzik

nazwisko


SJP.pl


sadzikowski

nazwisko


SJP.pl


sadzić

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) ogrod. roln. umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

 (1.2) poruszać się dużymi krokami

 (1.3) robić dużo błędów

 (1.4) często używać jakichś powiedzonek, przekleństw itp.

 (1.5) stpol. opierać się

 (1.6) stpol. pokładać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Robotnicy sadzą przed moim blokiem drzewka morwowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsad͡ʑit͡ɕ, AS: saʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik mos./mrz., sadzoneczka ż., sadzonka ż., sadzarka ż., sadzeniak m., sadzenie n., sad m., sadzawka ż., Sadzawka ż.

 czas. przesadzać, posadzić dk., sadzać ndk., usadzić dk., wysadzić dk., wsadzić dk., zasadzić dk.

Wiktionary


sadziński

nazwisko


SJP.pl


sadzone

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś


SJP.pl


sadzoneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niewielka sadzonka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem, kiedy sadzoneczka urośnie, zmężnieje, to będzie próbowała zawładnąć niepodzielnie naszym ogrodem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzonka ż.

 czas. posadzić dk., sadzić ndk., zasadzić dk.

Wiktionary


sadzonka

1. młoda roślina wyhodowana z nasienia, do czasu jej przesadzenia; flanc, rozsada, flanca
2. pęd lub część pędu, korzenia albo liścia odcięte od rośliny macierzystej i przygotowane do sadzenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina

 (1.2) ogrod. wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu

 (1.3) leśn. jednoroczne lub paroletnie drzewko przeznaczone do sadzenia lasu

Wiktionary

Sadzonka, odnóżka – fragment rośliny (część pędu, korzenia, liść lub jego część), zdolny do rozrostu w nową, w pełni funkcjonalną roślinę. Stosowanie sadzonek jest jednym ze sposobów rozmnażania wegetatywnego. Sadzonkowanie jest stosowane głównie w sadownictwie i innych działach ogrodnictwa. Czasem mianem sadzonek określa się także wyjęte z gleby i przygotowane do przesadzenia w inne miejsce siewki roślin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) powracając z perskiej wyprawy przeciwko Mitrydatesowi, przywiózł sadzonki drzew czereśniowych.

 (1.1) Alojzy, mąż Zosi, do późnych godzin podlewał pomidory i ogórki w szklarniach, przygotowywał inspekty na sadzonki.

 (1.2) Zakład Karny z Raciborza bierze udział w programie ekologicznej fundacji Silesia z Katowic. — Pozyskaliśmy 1500 zł na sadzonki. Pieniędzy starczy na wstępny etap odnowy przywięziennego parku – informuje Aleksandra Szlachetko z Działu Kwatermistrzowskiego placówkaacówki.

 (1.2) Wanda kupiła trzynaście sadzonek pomidorów malinowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɔ̃nka, AS: saʒõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzarka ż., sadzeniak mzw., sadzenie n., sadzawka ż., Sadzawka ż.

:: zdrobn. sadzoneczka ż.

 czas. sadzić ndk., zasadzić dk., posadzić dk.

 przym. sadzonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odnóżka, rozsada, szczep; gw. Górny Śląsk ablyger, ablyjger

 (1.2) flanca, flanc, rozsada

Wiktionary


sadzonkowy

przymiotnik od: sadzonka (np. materiał sadzonkowy)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z sadzonką, dotyczący sadzonki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzenie n., sadzonka ż.

Wiktionary


sadzony

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: sadzić

przymiotnik

 (2.1) kulin. o jajku: rozbity na patelnię i usmażony bez mieszania

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɔ̃nɨ, AS: saʒõny

Wiktionary


sadzowy

→ sadza, → sadz


SJP.pl

Patrz:

sadza, → sadz

sadzulec

narzędzie ręczne używane do sadzenia odciętych pędów drzew, zwykle topolowych lub wierzbowych


SJP.pl


sadzyk

siatka do przetrzymywania ryb


SJP.pl


sadówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Stryków
  • Sadówka – część wsi Ptaszkowa, w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Grybów
  • Sadówka – część wsi Sadowa, w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Łomianki
  • Sadówka – część wsi Agrafinówka, w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Filipów
  • Sadówka – potok, dopływ Nysy Szalonej
  • sadówka – rodzaj grzybów
  • Sadówka – osada na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim, w gminie Strunojcie.

Wikipedia


sadło

tkanka tłuszczowa odkładająca się wokół narządów wewnętrznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zwierzęca tkanka tłuszczowa

 (1.2) przen. pot. tkanka tłuszczowa człowieka

 (1.3) daw. słonina

Wiktionary

Sadło – tłuszcz trzewiowy świni, gromadzący się w otokach w okolicach przynerkowych. Sadło ma szerokie zastosowanie w kuchni. Wytopiony z sadła tłuszcz nazywany jest smalcem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsadwɔ, AS: sadu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sadełko n.

 przym. sadłowaty

Wiktionary


sadłowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadłowice – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
  • Sadłowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Wojciechowice

Wikipedia


sadłowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sadłowo – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim, w gminie Rypin
  • Sadłowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Bieżuń
  • Sadłowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Biskupiec
  • Sadłowo – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Suchań
  • Sadłowo – dawna gmina wiejska funkcjonująca de facto w latach 1940–1954 w pow. rypińskim
  • Sadłowo – dawna gromada w powiecie rypińskim
  • Sadłowo – dawna gromada w powiecie stargardzkim
  • Nowe Sadłowo
  • Sadłowo-Parcele
  • Sadłowo-Rumunki

Wikipedia


sadłowski

nazwisko


SJP.pl


sadź

biały osad powstający z marznących kropelek mgły; szadź


SJP.pl


sadżi

w starożytnym Egipcie: epicki utwór prozaiczny zbliżony do noweli


SJP.pl


safakis

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto portowe we wschodniej Tunezji

Wiktionary

Safakis ( ‏صفاقس‎, "Şafāqiş", Sfax) – miasto portowe na wschodnim wybrzeżu Tunezji, ośrodek administracyjny gubernatorstwa Safakis, nad zatoką Mała Syrta, 270 km na południowy wschód od Tunisu. W 2014 roku mieszkały w nim około 273 tysiące osób (2013). Drugie co do wielkości miasto kraju[].

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈfacis, AS: safaḱis

Wiktionary


safandulstwo

brak energii; gnuśność


SJP.pl


safanduła

(r. męski) niezaradny i mało energiczny mężczyzna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek niezdarny, ślamazarny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przestań przyprowadzać tu tego safandułę i nie chcę, byś się z nim bawiła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedojda, ciamajda, ciapa, fajtłapa, niezdara, fujara, oferma, niedołęga, gamoń; reg. śl. borok, ciućmok

Wiktionary


safandułowaty

mający cechy safanduły; niezdarny, ociężały, niedołężny


SJP.pl


safar

imię męskie


SJP.pl

Safar (arab. صفر) jest drugim miesiącem kalendarza muzułmańskiego i tak jak wszystkie miesiące tego kalendarza jest ruchomy i przypada na różne pory roku. Podobno jego nazwa wywodzi się od żółtaczki, na którą to miano zapadać w porze roku przypadającej na miesiąc Safar przed reformą kalendarzową Mahometa, choć jest to tylko jedna z kilku hipotez. W tym miesiącu obchodzono kiedyś święto powrotu pielgrzymów z Mekki.

Wikipedia


safari

1. karawany wyprawy myśliwskiej (lub innej) wraz z ludźmi, zwierzętami, wozami i sprzętem w Afryce Wschodniej;
2. styl ubierania się naśladujący stroje Europejczyków na wyprawach safari;
3. o ubraniu: mający taki fason, np. kostium safari


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

 (1.2) strój noszony w Afryce podczas safari (1.1)

 (1.3) przen. długa ciężka podróż lub wyprawa wojenna

Wiktionary

Safari – wyprawa myśliwska, ewentualnie dłuższa podróż karawanowa w Afryce Wschodniej. Obecnie, wraz z rozwojem globalnej turystyki, coraz częściej terminem tym określa się formę zorganizowanego wypoczynku i rekreacji poprzez podziwianie i fotografowanie naturalnej przyrody, a zwłaszcza świata zwierząt w ich naturalnym środowisku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podczas safari podziwialiśmy stado słoni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈfarʲi, AS: safarʹi

Wiktionary


safe

[czytaj: sejf] rzadko: skrytka w skarbcu bankowym; sejf, safes


SJP.pl

Safe – album zespołu Collage wydany w 1996 roku nakładem wytwórni Ars Mundi. W 2003 Metal Mind Records wydał rozszerzoną wersję remasterowaną.

Wikipedia


safes

[czytaj: sejfs] rzadko: skrytka w skarbcu bankowym; sejf, safe


SJP.pl


saffloryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

Wiktionary

Saffloryt – minerał z gromady arsenków. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od niem. "Safflor" (ang. "Safflower" = krokosz barwierski), nawiązuje do zastosowania tego minerału do wyrobu barwnika.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. safflorytowy

Wiktionary


safian

skóra kozia wyprawiona garbnikami roślinnymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) cienka, wyprawiona, kolorowo barwiona skóra kozia;

Wiktionary

Safian – cienka i miękka, wyprawiona garbnikami roślinnymi i barwiona skóra koźla lub barania, używana do oprawiania książek, w produkcji obuwia lub obić mebli itp. Etymologię wyrazu można wywodzić od ros.: "safiàn", tur.: "sachtijan", perskiego: "sächtijān", w którym "sächt" oznacza "mocny".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozłożyliśmy się na skórach jelenich; rozesłano przed nami zamiast obrusa bawolą skórę, wyprawioną jak najdoskonalszy safian.

 (1.1) Jedna tylko, panna Wanda, nie mogła usnąć. Była to śliczna dziewczyna o zielonych oczach. Wiedziała o swojej urodzie i obnosiła ją jak paw, ptak nadobny i nadobnie głupi. Uporczywie przynosiła Basi swój pamiętnik w safian oprawny i równie natarczywie prosiła o „protekcję”.

 (1.1) Panowie Potoccy chcieli swego czasu, żebym z nim za granicę dla jego edukacyi jechał, żeby to pięknych manier przy mnie nabrał. Ale ja powiedziałem: „Nie pojadę właśnie dla jego niedbałości, bo on u żadnego buta dwóch uszu niema i w moichby się po dworach prezentował, a safian drogi”.

 (1.1) Teraz nieznajoma przypomniała się bardziej w porę. Niebawem Balzac otrzymał nową przesyłkę ze stepów: książkę oprawną w zielony safian, „Naśladowanie Chrystusa”. Przyszło w chwili, gdy Balzac męczył się nad swoją powieścią „Lekarz wiejski”, wielokrotnie i mozolnie przerabianą, natchnioną duchem ewangelicznym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsafʲjãn, AS: safʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. safianowy

Wiktionary


safianowy

wykonany, zrobiony z safianu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) garb. wykonany z safianu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. safian

Wiktionary


saficki

1. związany z Safoną;
2. strofa saficka - strofa występująca w poezji klasycznej i poezji polskiej XVI wieku, składająca się z trzech wierszy jedenastozgłoskowych i jednego pieciozgłoskowego


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Safoną, dotyczący Safony

 (1.2) książk. związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Safona ż., Safo ż., safizm m.

 przym. Saficki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lesbijski, lesbiański

Wiktionary


saficzny

saficki


SJP.pl


safin

nazwisko


SJP.pl


safizm

popęd płciowy kobiety do innej kobiety; safonizm, lesbizm, lesbijstwo, lesbianizm, miłość lesbijska


SJP.pl


safjan

nazwisko


SJP.pl


saflor

roślina rosnąca na terenach półpustynnych w Azji i Indiach; krokosz barwierski


SJP.pl


safo

gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych; safo długosterny, safo kometa


SJP.pl

Safo, safo długosterny, safo kometa ("Sappho sparganurus") – gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae), zamieszkujący środkowo-zachodnią część Ameryki Południowej.

Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Sappho. Wyróżnia się dwa podgatunki:

Długość ciała: samce 19–20 cm (w tym ogon 7–10 cm), samice 12–14 cm. Średnia masa ciała według różnych źródeł: 5 g, 5,88 g lub 6,3 g.

Wikipedia


safona

(VII/VI w. p.n.e.), poetka grecka z Mityleny na wyspie Lesbos; Safo


SJP.pl

Safona, "Safo", "Sapfo" (gr. Σαπφώ, łac. "Sappho") – grecka poetka, żyjąca na przełomie VII i VI wieku p.n.e., przedstawicielka poezji lirycznej (liryka eolska).

Wikipedia


safonizm

popęd płciowy kobiety do innej kobiety; safizm, lesbizm, lesbijstwo, lesbianizm, miłość lesbijska


SJP.pl


safonka

lesbijka, homoseksualistka; trybada


SJP.pl


safrane

[czytaj: safran] model samochodu marki Renault


SJP.pl


safranina

zasadowy i kwasowy barwnik należący do barwników azynowych, dający jaskrawe wybarwienia bawełny i wełny


SJP.pl

Safranina – organiczny związek chemiczny, barwnik stosowany do barwienia tkanin, skóry, papieru i preparatów mikroskopowych.

Wikipedia


safrol

organiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej lub lekko żółtej, oleistej cieczy, ekstrahowany z kory korzenia i owoców sasafrasa


SJP.pl

Sa

Wikipedia


safronka

wieś w Polsce


SJP.pl

Safronka (niem. "Saffronken") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Janowiec Kościelny. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Napierkach.

Wikipedia


saga

1. wielotomowy utwór epicki opisujący dzieje jakiejś rodziny, przynoszący obraz jakiejś epoki,
2. pochodząca ze wczesnego średniowiecza staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska;

 (1.2) utwór epicki opisujący historię jakiejś rodziny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • saga – dzieło epickie
  • Saga – powiat w Chinach
  • Saga – miasto w Japonii
  • Saga – prefektura w Japonii
  • Saga – miejscowość w Katalonii
  • Saga – kanadyjska grupa muzyczna
  • Saga – szwedzka piosenkarka
  • Saga – cesarz Japonii
  • SAGA – kompleks białek u drożdży
  • Saga – amerykańska seria komiksowa
  • Saga – marka herbaty ekspresowej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naukowcy odkryli rękopis islandzkiej sagi z XIII wieku.

 (1.2) Ta powieść to barwna saga pewnej warszawskiej rodziny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaɡa, AS: saga

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sagowy

Wiktionary


sagaj

rodzaj sztyletu u ludów wschodnich i południowych


SJP.pl


sagamihara

miasto w Japonii


SJP.pl

Sagamihara (jap. 相模原市 Sagamihara-shi) – miasto w Japonii, w prefekturze Kanagawa, na wyspie Honsiu. Ma powierzchnię 328,91 km². W 2020 r. mieszkały w nim 725 302 osoby, w 332 069 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 717 561 osób, w 302 652 gospodarstwach domowych). Sagamihara jest jednym z miast oznaczonych rozporządzeniem rządowym.

Wikipedia


sagamiharski

→ Sagamihara


SJP.pl

Patrz:

Sagamihara

sagan

duży garnek lub jego zawartość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. duże naczynie z miedzi bądź żelaza, w którym gotuje się wodę lub większe ilości jedzenia

 (1.2) zawartość sagana (1.1)

 (1.3) przen. pot. łeb, głowa

 (1.4) gw-pl|Kraków. czajnik

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Carl Sagan (1934–1996) – amerykański astronom, pisarz i popularyzator nauki
  • Françoise Sagan (1935–2004) – pisarka francuska
  • Iwona Sagan (ur. 1958) – polski geograf
  • Jerzy Sagan (1928–1998) – polski aktor teatralny i filmowy
  • Leontine Sagan (1889–1974) – austriacka aktorka oraz reżyser teatralna i filmowa
  • Peter Sagan (ur. 1990) – słowacki kolarz
  • Stanisław Sagan (ur. 1951) – polski prawnik
  • Wiesław Sagan (ur. 1955) – polski urzędnik państwowy, wojewoda legnicki
  • Sagan – krater marsjański
  • (2709) Sagan – planetoida z pasa głównego asteroid
  • Sagan – meteoryt kamienny, który spadł w Polsce w 1636 roku
  • Sagan-Befehl – rozkaz żagański Adolfa Hitlera wydany w 1944 roku wobec alianckich jeńców wojennych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szczepan stał znowu przy patelni, rondlach i saganach.

 (1.2) We trzech zjedli sagan zupy.

 (1.3) Idź stąd już, bo walnę cię w ten głupi sagan!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaɡãn, AS: sagãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. saganek m.

Wiktionary


saganaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. mała patelnia z dwoma uszkami używana w kuchni greckiej

 (1.2) kulin. greckie danie przygotowywane na patelni saganaki (1.1), najczęściej smażony, panierowany ser, czasem z krewetkami lub małżami, niekiedy flambirowany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z wakacji na Krecie przywiozłam sobie komplet czterech saganaki.

 (1.2) Na przekąskę do ouzo zamówiliśmy saganaki i sałatkę z fetą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaɡãˈnaci, AS: sagãnaḱi

Wiktionary


saganek

mały garnek, kociołek


SJP.pl


saganowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bogusław Saganowski − polski piłkarz futsalowy i plażowy
  • Marek Saganowski − polski piłkarz, reprezentant Polski

Wikipedia


sagarmatha

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. Mount Everest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czytałem świetną książkę o wyprawie na Sagarmatha.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czomolungma, Mount Everest, Qomolangma, Szczyt XV

Wiktionary


sagatys

1. gatunek tkaniny, płótno farbowane na niebiesko z białymi punktami
2. tkanina lniana domowej roboty


SJP.pl


sagem

marka telefonów komórkowych i firma


SJP.pl

SAGEM ("Société d’Applications Générales de l’Electricité et de la Mécanique" – pol. "Towarzystwo Ogólnych Zastosowań Elektryczności i Mechaniki") – francuskie przedsiębiorstwo, zajmujące się produkcją telefonów komórkowych, projektorów, kamer cyfrowych i innych urządzeń elektronicznych. Część przedsiębiorstwa zajmuje się produkcją elektronicznych urządzeń dla wojska. Obecnie firma Sagem znajduje się w grupie Safran.

Wikipedia


sagenit

odmiana rutylu wykształcona w postaci igiełkowych mikroskopowych wrostków w innych minerałach, np. w biotycie


SJP.pl


sagging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) moda na noszenie nisko opuszczonych spodni

Wiktionary

Sagging – sposób noszenia spodni, które zwisają tak, że górna część spodni znajduje się znacznie poniżej talii, czasami odsłaniając większą część majtek. Osoba nosząca obwisłe spodnie jest czasami nazywana „saggerem”, a w niektórych krajach praktyka ta jest znana jako „low-riding”.

Wikipedia


sagitalny

szew sagitalny (szew strzałkowy) - spojenie kości ciemieniowych czaszki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) anat. strzałkowy (biegnący w kierunku tył-przód)

Wiktionary


sago

mączka z rdzenia niektórych palm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mączka otrzymywana z m.in. sagowców, także jej zamienniki z mąki np. kartoflanej;

Wiktionary

Sago – rodzaj mączki (skrobi) wyrabianej z wnętrza kłodziny palmy sagowej "Metroxylon sagu", innych palm i niektórych sagowców. Stanowi podstawę wyżywienia ludności Nowej Gwinei i Moluków. W niektórych innych krajach tropikalnych jest ważnym, choć nie podstawowym produktem żywnościowym.

Wikipedia


sagowce

rząd roślin z gromady nagonasiennych


SJP.pl


sagowcowate

rodzina roślin z rzędu sagowców


SJP.pl


sagowcowaty

o cechach sagowcowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


sagowcowe

klasa roślin z gromady nagonasiennych


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sagowcowy

1. → sagowiec;
2. o cechach sagowcowych (klasa roślin)


SJP.pl


sagowiec

1. rodzaj roślin z rodziny sagowcowatych;
2. przedstawiciel rzędu roślin z gromady nagonasiennych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) bot. pot. nazwa systematyczna|Cycas|L.|ref=tak., rodzaj roślin z monotypowej rodziny sagowcowych;

Wiktionary

Sagowiec, cycas ("Cycadaceae" Pers.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny sagowcowych "Cycadaceae". W obrębie rodzaju wyróżnianych jest 117 gatunków, wliczając w to dawniej wyodrębniany rodzaj "Epicycas". Nazwa rodzajowa "Cycas" pochodzi od greckiego słowa "Koikas" oznaczającego „rodzaj palmy”, ze względu na fizyczne podobieństwo sagowców do palm, mimo braku bliskiego pokrewieństwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ogród szczyci się także najstarszą w Polsce kolekcją sagowców, czyli roślinnych dinozaurów, pospolitych na ziemi w czasach mezozoiku […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sagowce lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cycas

Wiktionary


sagownica

drzewo z rodziny palm, z którego otrzymuje się gruboziarnistą kaszę


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sagowy

1. przymiotnik od: sago, np. mączka sagowa;
2. przymiotnik od: saga (wielotomowy utwór epicki), np. sagowa postać;
3. przymiotnik od: saga (staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach), np. sagowa opowieść


SJP.pl


saguaro

gatunek sukulenta z rodziny kaktusowatych; karnegia olbrzymia


SJP.pl


sagum

najczęściej wełniana peleryna noszona w starożytnym Rzymie przez żołnierzy i imperatorów (purpurowa, haftowana złotem)


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sagunto

miasto w Hiszpanii


SJP.pl

Sagunto (hiszp. wym.), Sagunt (walenc. wym.) – miasto we wschodniej Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Walencja, przy ujściu rzeki Paláncia do Morza Śródziemnego. Przedmieścia Walencji. Około 67 tys. mieszkańców.

Wikipedia


saha

Saha – wieś w Estonii, w prowincji Harju, w gminie Jõelähtme.

Wikipedia


sahajdacznik

żołnierz uzbrojony w sahajdak; łucznik; sajdacznik


SJP.pl


sahajdaczny

hetman sahajdaczny - hetman w armii kozackiej, odpowiednik polskiego hetmana polnego


SJP.pl


sahajdak

dawniej: futerał z łukiem i kołczan ze strzałami; sajdak


SJP.pl


sahara

pustynna i półpustynna kraina w Afryce, największa na Ziemi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. pustynia w północnej Afryce;

Wiktionary

Sahara (z arab. صحراء "ṣaḥrāʼ" – „pustynia”) – największy na Ziemi obszar pustynny (z pominięciem pustyń polarnych), rozciągająca się na 6000 km długości od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie i 2000 km szerokości z północny od gór Atlas na południe, gdzie granice wyznacza Sahel. Sahara znajduje się na terytorium jedenastu państw: Maroka, Sahary Zachodniej, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu, Sudanu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sahara znajduje się w północnej Afryce.

 (1.1) Średniowieczny handel niewolnikami poprzez pustynię Saharę miał bardziej muzułmański charakter, chociaż i tutaj uczestniczyli w nim nie tylko wyznawcy islamu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈxara, AS: saχara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saharyjczyk mos., Saharyjka ż.

 przym. saharyjski

Wiktionary


saharyjczyk

mieszkaniec Sahary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec pustyni Sahara

 (1.2) mieszkaniec państwa / terytorium Sahara Zachodnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na prom wsiadło z nami kilkudziesięciu Saharyjczyków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sahara ż.

:: fż. Saharyjka ż.

 przym. saharyjski

Wiktionary


saharyjka

mieszkanka Sahary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Sahary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sahara ż.

:: fm. Saharyjczyk mos.

 przym. saharyjski

Wiktionary


saharyjski

przymiotnik od:
a) Sahara (pustynia w Afryce);
b) Sahara Zachodnia (kraj w Afryce);
c) Sahara Hiszpańska (dawna kolonia hiszpańska)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W saharyjskiej oazie Ghat, władze włoskie nakazują mu zawrócić i udać się do Aleksandrii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaxaˈrɨjsʲci, AS: saχaryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sahara ż., Saharyjka ż., Saharyjczyk mos.

 przym. subsaharyjski

Wiktionary


sahel

1. region geograficzny w Afryce;
2. region administracyjny w Burkina Faso;
3. region nadmorski w Tunezji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. region geograficzny w Afryce;

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Susza dała początek serii przewrotów wojskowych w dotkniętych tą klęską państwach Sahelu - Mali, Burkina Faso, Nigrze.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sahelski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sahel Tropikalny

Wiktionary


sahib

1. w kolonialnych Indiach: pan;
2. w Indiach: osoba szlachetna, wysoko postawiona w hierarchii społecznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

Wiktionary

Sahib (z arab. „pan, władca”) – forma honoryfikacyjna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oto do pokoju naszego wciska się chuda postać umundurowanego Hindusa (…) i recytuje słodkim głosem: — Mój sahib pyta sahiba, czy sahib życzy herbaty od mego sahiba?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaxʲip, AS: saχʹip

Wiktionary


sahn

[czytaj: san] dziedziniec w meczetach, otoczony zwykle kolumnadą lub przybierający formę dziedzińca wewnętrznego krytego kopułą


SJP.pl

Sahn – dziedziniec meczetu, który otoczony jest kolumnowymi galeriami, a pośrodku znajduje się studnia, która służy do rytualnej ablucji.

Wikipedia


said

seid, tytuł potomków Mahometa


SJP.pl


saignant

[czytaj: seńJĄ] o mięsie: krwisty, półsurowy


SJP.pl


saillant

Saillant – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 268 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 15 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Saillant plasuje się na 586. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 524.).

Wikipedia


saimiri

rzadko: małpa szerokonosa z rodziny kapucynek; sajmiri


SJP.pl


sainete

hiszpańska opera komiczna z XVIII wieku


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sainit

minerał, odmiana pirytu


SJP.pl


saint-barthélemy

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geogr. adm. terytorium zależne Francji leżące w Małych Antylach zajmujące wyspę o tej samej nazwie i kilka mniejszych wysepek;

 (1.2) geogr. wyspa leżąca w Małych Antylach

Wiktionary

Sa

Wikipedia


saint-cloud

[czytaj: sę klU] miasto we Francji


SJP.pl

Sa

Wikipedia


saint-denis

[czytaj: sę deni]
1. miasto we Francji należące do zespołu miejskiego Paryża, leżące nad Sekwaną, ze słynną bazyliką i stadionem "Stade de France";
2. stolica Reunionu, departamentu zamorskiego Francji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion;

 (1.2) geogr. miasto we Francji, w departamencie Sekwana-Saint-Denis; położone w północnej części aglomeracji paryskiej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Saint-Denis – dzielnica Mons
  • Saint-Denis – dzielnica (section) gminy La Bruyère w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Namur
  • Saint-Denis-Westrem – francuska nazwa miejscowości Sint-Denijs-Westrem
  • Saint-Denis – miasto w regionie Burgundia
  • Saint-Denis – miasto w regionie Île-de-France, w aglomeracji paryskiej
  • Saint-Denis – miasto w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Aude
  • Saint-Denis – miasto w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Gard
  • Saint-Denis – główne miasto wyspy Reunion
  • Benoît Saint Denis – zawodnik mieszanych sztuk walki (MMA)
  • Saint-Denis – miejscowość na Denis Island na Seszelach
  • Saint-Denis – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Valle d’Aosta
  • Saint-Denis – bazylika

Wikipedia


saint-exupéry

[czytaj: sęt-egzüpeRI albo sent-egz-ipeRI] nazwisko, m.in. Antoine Saint-Exupéry (1900-1944) - pisarz francuski


SJP.pl

Saint-Exupéry – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Żyronda.

Wikipedia


saint-germain-en-laye

miasto we Francji


SJP.pl

Saint-Germain-en-Laye – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Yvelines, na zachód od Paryża. W 2016 roku populacja ówczesnej gminy wynosiła 41 749 mieszkańców. Miasto jest siedzibą Międzynarodowego Stowarzyszenia Służb Oznakowania Nawigacyjnego (IALA).

Wikipedia


saint-gobain

[czytaj: sę goBĘ] francuskie przedsiębiorstwo


SJP.pl

Saint-Gobain – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Aisne.

Według danych na styczeń 2014 roku gminę zamieszkiwały 2373 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 79,7 osób/km².

Wikipedia


saint-louis

miasto w Senegalu


SJP.pl


saint-malo

[czytaj: sę maLO] miasto we Francji


SJP.pl

Saint-Malo (bret. "Sant-Maloù") – otoczona murem miejscowość portowa i gmina we Francji, w regionie Bretania, w departamencie Ille-et-Vilaine, położona na wschodnim brzegu rzeki Rance, nad jej ujściem do kanału La Manche.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 48 057 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 1314 osób/km² (wśród 1269 gmin Bretanii Saint-Malo plasuje się na 5. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 179.).

Wikipedia


saint-nazaire

Sa

Wikipedia


saint-pierre

[czytaj: sę pje:r] stolica Saint-Pierre i Miquelon


SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica francuskiego terytorium zależnego Saint-Pierre i Miquelon;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Saint-Pierre – dzielnica (section) gminy Libramont-Chevigny w Regionie Walońskim, w prowincji Luksemburg, w okręgu Neufchâteau
  • Saint-Pierre-Capelle – francuska nazwa miejscowości Sint-Pieters-Kapelle
  • Saint-Pierre – gmina w regionie Alzacja
  • Saint-Pierre – gmina w regionie Owernia
  • Saint-Pierre – gmina w regionie Szampania-Ardeny
  • Saint-Pierre – gmina w regionie Franche-Comté
  • Saint-Pierre – gmina w regionie Midi-Pyrénées
  • Saint-Pierre – gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże
  • Saint-Pierre – miasto na Martynice
  • Saint-Pierre – miasto na Reunionie
  • Saint-Pierre-à-Arnes
  • Saint-Pierre-d’Albigny

Wikipedia


saint-simon

[czytaj: sę-s-iMĄ albo sen-s-iMON] nazwisko, m.in. Claude Saint-Simon (1675-1755) - francuski pamiętnikarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Henri de Saint-Simon – socjalista utopijny
  • Louis de Rouvroy, książę de Saint-Simon – francuski pisarz i autor Pamiętników
  • Saint-Simon (Cantal) – francuska gmina w regionie Owernia
  • Saint-Simon (Lot) – francuska gmina w regionie Midi-Pireneje
  • Saint-Simon (Aisne) – francuska gmina w regionie Pikardia
  • Saint-Simon (Charente) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes

Wikipedia


saint-tropez

[czytaj: sę troPE] miasto we Francji


SJP.pl

Saint-Tropez (wym. []) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var.

Według danych na rok 2006 gminę zamieszkiwało 5690 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 515 osób/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże Saint-Tropez plasuje się na 121. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 664).

Wikipedia


sainte-beuve

[czytaj: sęt bö:w] nazwisko, m.in. Charles Augustin Sainte-Beuve (1804-1869) - francuski krytyk literacki i poeta


SJP.pl


sainte-chapelle

[czytaj: sęt szaPEL] gotycka kaplica zamkowa na wyspie Cité w Paryżu


SJP.pl

Sa

Wikipedia


saintpaulia

bylina z rodziny gesneriowatych; sępolia, fiołek afrykański


SJP.pl


saintsimonistka

→ saintsimonista


SJP.pl

Patrz:

saintsimonista

saintsimonizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. XIX-wieczna doktryna filozoficzno-społeczna postulująca ustalenie nowej struktury społecznej, w której zniesione byłoby prawo dziedziczenia na rzecz zasady „każdemu według zdolności”;

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. saintsimonista m., saintsimonistka ż.

 przym. saintsimonistyczny

 przysł. saintsimonistycznie

Wiktionary


sainz

[czytaj: sajnc] nazwisko


SJP.pl


saipan

[czytaj: sajpan] wyspa wulkaniczna na Oceanie Spokojnym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

 (1.1) geogr. wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

 (1.2) adm. okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;

Wiktionary

Saipan – największa wyspa Marianów Północnych (terytorium zależne USA) położona w zachodniej części Oceanu Spokojnego, około 200 km na północ od Guam. Znajduje się tu stolica terytorium – Capitol Hill. Wyspa stanowi, wraz z wyspą Aguijan jeden z okręgów administracyjnych Marianów Północnych – Saipan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Saipanie leży Capitol Hill, stolica Marianów Północnych.

Wiktionary


saj

nazwisko


SJP.pl

SAJ ("Specijalna Antiteroristička Jedinica", pol. "Specjalna Jednostka Antyterrorystyczna") – główna serbska jednostka specjalna, sformowana 18 grudnia 1978 z rozkazu Radovana Stojičicia Badžy, który został jej pierwszym dowódcą.

Jednostka podporządkowana jest dowódcy serbskich oddziałów specjalnych policji.

Wikipedia


sajan

dawniej:
1. męski obcisły kaftan z przedłużonym stanem w kształcie krótkiej spódnicy, noszony w Europie do XVII wieku przez rycerzy i dworzan;
2. płaszcz, strój odświętny


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sajany

dawniej:
1. męski obcisły kaftan z przedłużonym stanem w kształcie krótkiej spódnicy, noszony w Europie do XVII wieku przez rycerzy i dworzan;
2. płaszcz, strój odświętny


SJP.pl

Sajany – system górski w Azji położony w większej części na terytorium Rosji oraz w małej części na terytorium Mongolii. Rozciąga się od Ałtaju na zachodzie do jeziora Bajkał na wschodzie.

Sajany są górami fałdowymi powstałymi w orogenezie kaledońskiej, a kilkakrotnie odmładzanymi w hercyńskiej i alpejskiej. Zbudowane z prekambryjskich skał zmetamorfizowanych (gnejsy, łupki krystaliczne, kwarcyty) i dolnopaleozoicznych skał osadowych (łupki, piaskowce, margle) z częstymi intruzjami granitów.

Wikipedia


sajański

przymiotnik od: Sajany


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Sajanami, dotyczący Sajanów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajany nmos.

Wiktionary


sajchania

rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów


SJP.pl

Sajchania ("Saichania") – rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów (Ankylosauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji.

Wikipedia


sajczyce

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sajczyce – osada leśna wsi Stańków, w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
  • Sajczyce – zniesiona osada leśna w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
  • Sajczyce – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin

Wikipedia


sajda

miasto w Libanie; Sydon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Libanie, Sydon

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sajda – rodzaj owadów z rzędu pluskwiaków
  • sajda, inaczej sajka, dorszyk polarny (Boreogadus saida) – ryba z rodziny dorszowatych
  • Sajda – inaczej Sydon – miasto w Libanie
  • Sajda – miasto w Syrii, w muhafazie Dara
  • Sajda – miejscowość w Syrii, w muhafazie Al-Kunajtira
  • Sajda – wieś w Palestynie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karawana zmierzała do Sajdy nad Morzem Śródziemnym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sydon

Wiktionary


sajdacznik

żołnierz uzbrojony w sahajdak; łucznik; sahajdacznik


SJP.pl


sajdaczny

przmiotnik od: sajdak


SJP.pl


sajdak

dawniej: futerał z łukiem i kołczan ze strzałami; sahajdak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kołczan na strzały,

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sajdak – szczyt w Górach Wałbrzyskich
  • sajdak – futerał na łuk i strzały
  • Dariusz Sajdak
  • Jan Sajdak
  • Wiesław Sajdak – polski pięcioboista nowoczesny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To wówczas znalazły się w Polsce wspaniałe końskie rzędy, kobierce, dywany, różnego rodzaju uzbrojenie ochronne, łuki z sajdakami, broń palna i sieczna - w tym również tureckie i perskie szable.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuł, sahajdak, kołczan

Wiktionary


sajerz

indywidualizm: rzemieślnik zajmujący się wyrobem sai (włoskiej, cienkiej, lekkiej materyjki, modnej w dobie renesansu)


SJP.pl


sajewicz

nazwisko


SJP.pl


sajgon

slangowo:
1. bezład, chaos;
2. awantura, bijatyka; rozróba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. sytuacja cechująca się nieporządkiem, w której wiele zdarzeń następuje równocześnie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sajgon (obecnie Ho Chi Minh) – miasto w Wietnamie
  • Sajgon – stacja kolejowa w ww. mieście
  • Sajgon – rzeka w Wietnamie
  • Sajgon – amerykański dramat wojenny z 1988 roku
  • „Sajgon” – nieoficjalna nazwa kawiarni funkcjonującej w latach 1964–1989 przy leningradzkiej restauracji „Moskwa”

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Sajgon mrz., sajgończyk mos., sajgonka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chaos

Wiktionary


sajgonka

potrawa kuchni wietnamskiej, nieduży naleśnik z ciasta ryżowego nadziewany mięsem i warzywami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Sajgonu

 (1.2) kulin. ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jedną sajgonką nikt się jeszcze nie najadł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sajˈɡɔ̃nka, AS: sai ̯gõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajgon mrz., sajgon mrz., sajgończyk mos.

 przym. sajgoński

Wiktionary


sajgończyk

mieszkaniec Sajgonu (nazwa wietnamskiego miasta Ho Chi Minh do roku 1976)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Sajgonu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podczas wycieczki będzie można skosztować ulubionych potraw sajgończyków i poobserwować ich życie codzienne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajgon m., sajgon m.

:: fż. sajgonka ż.

 przym. sajgoński

Wiktionary


sajgoński

przymiotnik od: Sajgon


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Sajgonem, dotyczący Sajgonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajgon mrz., sajgończyk mos., sajgonka ż.

Wiktionary


sajka

ryba z rodziny dorszowatych; dorszyk polarny


SJP.pl

Sajka, dorszyk polarny, sajda ("Boreogadus saida") – gatunek morskiej ryby dorszokształtnej z rodziny dorszowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju "Boreogadus". Poławiany gospodarczo. Lokalnie wykorzystywany jest jako karma dla psów zaprzęgowych.

Wikipedia


sajkiewicz

nazwisko


SJP.pl


sajkowiec

środowiskowo: przedstawiciel subkultury młodzieżowej aktywnej w Polsce w latach 1981-85, noszący długą grzywkę zaczesaną na bok i bardzo eleganckie ubranie; popers, poppers


SJP.pl


sajkowski

nazwisko


SJP.pl


sajmiri

małpa szerokonosa z rodziny kapucynek; saimiri


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. mała małpa występująca w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej;

Wiktionary

Sajmiri (Saimirinae) – podrodzina ssaków naczelnych z rodziny płaksowatych (Cebidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kolor futra na grzbiecie sajmiri przypomina brudną oliwkę.

Wiktionary


sajno

nazwa dwóch jezior w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sajno – jezioro na Równinie Augustowskiej, w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Augustów;
  • Sajno – jezioro na Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz

Wikipedia


sajonara

z japońskiego: do widzenia, żegnaj; sayonara


SJP.pl


sajra

mała ryba morska z rzędu okoniokształtnych


SJP.pl

Sajra ("Cololabis saira") – gatunek drapieżnej, morskiej ryby z rodziny makreloszowatych (Scomberesocidae).

Wikipedia


sajudis

litewski ruch społeczno-polityczny


SJP.pl


sajówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Zobacz też: Sajówka w innych znaczeniach tej nazwy.

Sajówka – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Sławatycze.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia


sak

1. sieć na ryby w kształcie worka;
2. sidło, potrzask na ptaki;
3. przenośnie: pułapka, potrzask;
4. przestarzale: torba podróżna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ryb. sieć na ryby w formie worka rozpiętego na kabłąkach;

 (1.2) sidło na ptaki

 (1.5) daw. rodzaj lekkiego płaszcza męskiego

 (1.6) daw. długi kaptur noszony przez bractwa religijne

 (1.7) daw. wyprawiona skóra cielęca

Wiktionary

Sak (od ang., niem. "sack" – worek), (po staropolsku "żoch") – sieć na ryby w kształcie worka, rozpiętego na obręczach. Wykorzystuje się głównie w rybołówstwie jeziorowym. Saki często używane są przez kłusowników.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sak, AS: sak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakwa ż., sakiewka ż., sakpalto n.

:: zdrobn. saczek m.

 przym. sakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. czyżyniec

 (1.3) wór, worek, miech, torba

 (1.5) sakpalto

Wiktionary


sakai

miasto w Japonii


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sakai – miasto prefekturze Ōsaka
  • Sakai – miasto prefekturze Fukui
  • Sakai – miasto na wyspie Honsiu, w prefekturze Ibaraki
  • Sakai – japoński ród
  • Prowincja Sakai – historyczna prowincja
  • Izumi Sakai – japońska piosenkarka J-popowa i autorka tekstów
  • Sakai Project – otwarte oprogramowanie, tworzone i utrzymywane przez społeczność

Wikipedia


sake

rodzaj wódki wyrabianej z ryżu, kojarzony z Japonią


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

 (1.1) spoż. japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

Wiktionary

Sake (jap. 日本酒 nihon-shu; dosł. „japoński trunek”) – tradycyjny japoński napój alkoholowy przygotowywany z ryżu. Powstaje poprzez fermentację ryżu skażonego wcześniej grzybem "Aspergillus oryzae". Zawartość alkoholu mieści się w granicach 13–17%. W języku japońskim słowo "sake" (酒) odnosić się może do różnych napójów alkoholowych: tych rdzennych, ale także do piwa, whisky czy wina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (Mistrz Sugino) wieczorami lubił usiąść w gronie uczniów i przy sake śpiewał ballady samurajskie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsakɛ, AS: sake

Wiktionary


saki

drobna małpa szerokonosa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) daw. rodzaj gry towarzyskiej

forma rzeczownika.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: sak

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Saki, właściwie Hector Hugh Munro – pisarz angielski
  • Gökhan Saki – turecki kick-boxer
  • saki (Pithecia) – rodzaj ssaków naczelnych
  • saki, małpeczki (Pitheciinae) – podrodzina małp szerokonosych
  • Saki – japońska manga
  • Saki – imię
  • Saki – część wsi Majdan Wielki w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
  • Saki – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Bielsk Podlaski
  • Saki – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Kleszczele
  • Saki – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Narew
  • Saki – dawna nazwa wsi Luciąża w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Płoty
  • Saki – dawna gromada

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawet i ci, którzy bez pieniędzy, tylko dla rozrywki chcieli się zabawić, porzucili dawniejsze saki, szachy i warcaby jako żmudne i melancholiczne, a wzięli się do kart.

Wiktionary


sakieweczka

zdrobnienie od: sakiewka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: sakiewka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakiewka ż.

Wiktionary


sakiewicz

nazwisko


SJP.pl


sakiewka

woreczek na pieniądze; sakwa, kiesa, trzos, trzosik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) podłużny woreczek na pieniądze;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • sakiewka – podłużny woreczek na pieniądze
  • Sakiewka – opowiadanie Honoriusza Balzaka (1832)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sak mrz., sakwa ż., sakieweczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kabza, kaleta, kaletka, kiesa, kieska, mieszek, sakwa, trzos

Wiktionary


sakiewkowy

→ sakiewka


SJP.pl

Patrz:

sakiewka

sakijski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Sakami, dotyczący Saków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język sakijski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sakowie lm m.

Wiktionary


sakkadowy

ruchy sakkadowe - mimowolne ruchy oka wykonywane podczas obserwowania obiektów; ruchy skokowe


SJP.pl


sakkara

Sakkara (‏سقارة,‎ wymowa egipska []) – miejscowość w Egipcie położona na południe od Kairu i na zachód od Memfis. Nazwa pochodzi od Sokara (Sokarisa), bóstwa opiekującego się nekropolią.

W Sakkarze znajduje się starożytna nekropolia nad miejscem pochówku królów najstarszych dynastii i dostojników państwowych. Możliwe, że na jej terenie pochowany był pierwszy znany król Egiptu Narmer.

Wikipedia


sakla

chata górali kaukaskich o płaskim dachu zbudowana z kamienia, drewna lub gliny


SJP.pl

Sakla – wieś w Estonii, w prowincji Sarema, w gminie Valjala.

Wikipedia


saklawi

1. odmiana konia arabskiego o zwartej, mocnej budowie;
2. koń tej odmiany


SJP.pl


sakmar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;

Wiktionary

Sakmar (ang. "Sakmarian")

Nazwa pochodzi od rzeki Sakmary – dopływu Uralu (Ural Południowy, Rosja).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsakmar, AS: sakmar

Wiktionary


sakmara

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Wiktionary

Sakmara (ros. Сакмара) – rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu.

Rzeka ma swoje źródło na wschodnich zboczach pasma górskiego Urałtau (część Uralu Południowego). Jej długość wynosi 798 km, a powierzchnia dorzecza – 30 200 km². Rzeka zamarza w okresie od listopada do kwietnia, a od kwietnia do czerwca wylewa. W dolnym biegu jest żeglowna. Jej głównymi dopływami są Ziłair, Bolszoj Ik i Sałmysz.

Wikipedia


sako

worek wypełniony kulkami styropianowymi, używany jako fotel lub leżanka


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sakos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. wierzchnia szata liturgiczna biskupów obrządków wschodnich, krojona na kształt tuniki z szerokimi rękawami, zakładana na podsakosnik;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyższe duchowieństwo polskie i ruskie odznaczały dystynktorya kanonicze i łańcuchy, biskupów krzyże, pierścienie, ruskich zaś kryjąca ich głowę skofia, świetne kolory albo purpura, piękne ameflory, sakosy.

 (1.1) Baranowicz Łazarz (…) Biskupem zaś będąc, (…) przyozdobiony był tytułem i sakosem arcybiskupim.

 (1.1) Kolejną część schedy po Dozyteuszu stanowiły paramenty liturgiczne oraz insygnia jego władzy jako metropolity Mołdawii. (…) Do nich zaliczyć należy szaty liturgiczne (omofory, sakosy, narakwice, ipolice)….

 (1.1) Tak więc tronujący Chrystus Pantokrator (il. 60) umieszczony jest w centrum kompozycji Deesis. (…) Ubrany w strój biskupi — czerwony sakos, biały omoforion, na głowie czerwona mitra zwieńczona krzyżem.

 (1.1) Na pamiątkę zjednoczenia kazał papież bić medale a Hipacego prałatem asystentem mianował, pozwolił mu w Sakosie metropolitalnym liturgię odprawiać…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. sakkos

Wiktionary


sakowate

o cechach sakowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl

Sakowate (Pitheciidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych Nowego Świata z infrarzędu małpokształtnych (Simiiformes) obejmująca gatunki określane nazwami titi, saki i uakari, wcześniej zaliczane do rodziny płaksowatych (Cebidae).

Wikipedia


sakowaty

o cechach sakowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl


sakowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Maciej Sakowicz (zm. 1662) – wojewoda smoleński, marszałek Trybunału Głównego Wielskiego Księstwa Litewskiego
  • Alicja Sakowicz (ur. 1988) – polska lekkoatletka
  • Andrzej Sakowicz (XX–XXI w.) – polski prawnik karnista
  • Anna Sakowicz (ur. 1972) – polska dziennikarka i pisarka
  • Antoni Sakowicz (1895–1982) – sowiecko-białoruski żołnierz, generał Ludowego Wojska Polskiego
  • Bohdan Andruszkowicz Sakowicz (zm. 1491) – bojar litewski, działacz polityczny
  • Eugeniusz Sakowicz (ur. 1958) – polski teolog katolicki, religioznawca
  • Helena Sakowiczówna (Sakowicz) – polska harcerka
  • Joanna Sakowicz (ur. 1984) – polska tenisistka
  • Kasjan Sakowicz (1578–1647) – działacz cerkiewny, teolog, pisarz polemista
  • Kazimierz Sakowicz (1899–1944) – polski dziennikarz, oficer i członek ruchu oporu
  • Krystyna Sakowicz (ur. 1950) – polska pisarka

Wikipedia


sakowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Helmut Sakowski – niemiecki pisarz, dramaturg, członek parlamentu
  • Juliusz Sakowski – polski dyplomata, wydawca, felietonista i eseista

Wikipedia


sakowy

przymiotnik od: sak (sieć na ryby w kształcie worka), np. sieć sakowa


SJP.pl


sakpalto

dawny męski płaszcz wiosenny lub letni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. gw-pl|Warszawa. luźny, skrócony płaszcz męski z dwurzędowym zapięciem, noszony głównie wiosną albo latem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubrany był w szerokie, wykwintne, lekkie sakpalto, w jasne letnie spodnie, i w ogóle wszystko, co miał na sobie, było eleganckie, wygodne i prosto z igły.

 (1.1) Obserwował z daleka, gdy mecenas wyszedł z kawiarni, dobrze widoczny w swym eleganckim beżowym sakpalcie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sak mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sak

Wiktionary


sakra

sacra (rzadziej);
1. w religioznawstwie: uroczystość święceń duchownych, zwłaszcza biskupich;
2. w historii: namaszczenie monarchy w czasie koronacji


SJP.pl

Sakra ( sacra r.ż. od "sacer" „święty”) – święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich. Termin ten najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.

Proces nadania sakry biskupiej w Kościele rzymskokatolickim.

Wikipedia


sakralizacja

1. uświęcanie, nadawanie czemuś cech religijnych;
2. wada kręgosłupa polegająca na zrośnięciu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. nadanie religijnego charakteru osobom, przedmiotom lub zjawiskom sfery świeckiej; określenie stosowane w religioznawstwie zwłaszcza wobec instytucji społecznych

 (1.2) med. wada wrodzona kręgosłupa, która polega na częściowym lub całkowitym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sakralizacja (religioznawstwo) (łac. sacralis – sakralny) – nadanie cech religijnych zjawiskom pozareligijnym; uświęcenie.
  • Sakralizacja (medycyna) (łac. os sacrum kość krzyżowa) – wada wrodzona kręgosłupa, polegająca na całkowitym lub częściowym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsakralʲiˈzat͡sʲja, AS: sakralʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zakonsekrowanie n., sacrum n., sakrament m., sakralizowanie n., sakralność ż., sakra ż., sakramentka ż.

 czas. sakralizować ndk.

 przym. sakralny, sakramentalny, sakramencki

 przysł. sakralnie, sakramentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uświęcenie

Wiktionary


sakralizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|sakralizować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralność ż., niesakralizowanie n., sakralizacja ż.

 czas. sakralizować ndk.

 przym. sakralny

Wiktionary


sakralizować

nadawać religijny charakter zjawiskom pozareligijnym; uświęcać, czynić religijnym


SJP.pl


sakralność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest sakralne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralizacja ż., sakralizowanie n.

 przym. sakralny

 przysł. sakralnie

Wiktionary


sakralny

dotyczący kultu religijnego, poświęcony kultowi religijnemu, np. budowla, sztuka, literatura sakralna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z kultem religijnym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkralnɨ, AS: sakralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralność ż., sakralizowanie n., sakralizacja ż., sakrament, sacrum

 przym. sakramentalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kościelny, religijny

Wiktionary


sakramencki

potocznie, w wyzwiskach: mający diabelski charakter; niegodziwy, przeklęty, diabelny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeklęty, straszny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralizacja ż.

Wiktionary


sakramencko

przysłówek

 (1.1) niesamowicie, strasznie

Wiktionary


sakrament

w chrześcijaństwie: obrzęd liturgiczny czyniący człowieka uczestnikiem życia Bożego, znak niewidzialnej łaski Bożej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

Wiktionary

Sakrament ( "sacramentum"; koine i gr. bizant. μυστήριον, mystērion; таинство, tainstwo) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako widzialny znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa. W tradycji wschodniej chrześcijaństwa sakramenty nazywa się „tajemnicami”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przełożeni powinni zostawić swoim podwładnym należną wolność w zakresie korzystania z sakramentu pokuty i kierownictwa duchowego, z zachowaniem wszakże dyscypliny instytutu.

 (1.1) Sypania głów popiołem w Środę Popielcową nie zalicza się do sakramentów Kościoła katolickiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃nt, AS: sakrãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sakramentalny, sakralny

 przysł. sakramentalnie

 rzecz. sakramentarz mrz., sakramentka ż., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

Wiktionary


sakramentale

ustanowiony przez Kościół znak święty, oznaczający i sprawiający duchowe skutki, np. popiół, palma


SJP.pl


sakramentalia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) kośc. przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;

Wiktionary

Sakramentalia (łac. "sacramentalia", l. poj. "sacramentale", ew. "sacramentalium") – w katolicyzmie i prawosławiu przedmioty lub czynności, które z pewnym podobieństwem do sakramentów oznaczają skutki duchowe, cielesne, uzdrawiające; przedmioty lub czynności o charakterze religijnym zbliżone w swym znaczeniu do sakramentów, którymi Kościół posługuje się do osiągnięcia określonych skutków natury duchowej i innej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Protestantyzm odrzuca istnienie sakramentaliów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz., sakra ż.

 przym. sakramentalny

 przysł. sakramentalnie

Wiktionary


sakramentalium

w Kościele katolickim: obrzęd liturgiczny (błogosławieństwo, poświęcenie itp.) albo służący temu obrzędowi przedmiot


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kośc. przedmiot lub czynność ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;

Wiktionary


sakramentalnie

przysłówek sposobu

 (1.1) rel. na mocy sakramentu

 (1.2) w sposób wymagany przez zwyczaj lub tradycję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kościół, który jak matka nosił sakramentalnie w swoim łonie chrześcijanina podczas jego ziemskiej pielgrzymki, towarzyszy mu na końcu jego drogi, by oddać go w ręce Ojca.

 (1.2) Rozmowę zakończyliśmy sakramentalnie, podając sobie dłonie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ, AS: sakramẽntalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

 przym. sakramentalny

Wiktionary


sakramentalność

→ sakramentalny


SJP.pl

Patrz:

sakramentalny

sakramentalny

1. w teologii: taki, który ma moc sakramentu, został uzyskany poprzez sakrament, np. związek sakramentalny;
2. potocznie: zgodny ze zwyczajem, uświęcony tradycją, np. sakramentalne pytanie; tradycyjny, zwyczajowy, utarty


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rel. związany z sakramentem, dotyczący sakramentu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wrócić do sakramentalnego małżonka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃ntalnɨ, AS: sakramẽntalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament m., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

 przysł. sakramentalnie

 przym. sakralny

Wiktionary


sakramentarz

we wczesnym średniowieczu: księga liturgiczna z najważniejszymi tekstami czytanymi przez kapłana w czasie celebracji mszy; sacramentarium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

Wiktionary

Sakramentarz – księga liturgiczna używana przed powstaniem mszału. Zawierała modlitwy i ceremonie liturgiczne Mszy oraz szafowania sakramentów.

Sakramentarz sprawował jednocześnie rolę pontyfikału, Rytuału Rzymskiego i mszału, chociaż nie zawierał modlitw na wejście, graduałów, epistoły, Ewangelii, offertorium, ani modlitw na komunię. Zawierał za to części:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pierwsza redakcja sakramentarza, tzw. sakramentarz gelazjański, pochodzi od papieża Gelazjusza I, który zmarł w 496.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz.

Wiktionary


sakramentka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. mniszka benedyktynka z założonego w 1653 przez Catherine de Bar katolickiego zgromadzenia klauzurowego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wstąpieniu do miejscowego klasztoru sióstr sakramentek przyjęła imię Ifigenia od św. Mateusza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz., sakralizacja ż.

Wiktionary


sakramentologia

w teologii: dział dogmatyki, którego przedmiotem badań są sakramenty


SJP.pl

Sakramentologia (lub teologia sakramentalna) – dział teologii chrześcijańskiej, dyscyplina teologiczna i filozoficzna prowadząca systematyczną refleksję, badanie i wyjaśnianie sakramentalnego wymiaru życia Kościoła chrześcijańskiego. Jest to subdyscyplina teologii dogmatycznej (należącej z kolei do obszaru teologii systematycznej), wykorzystująca także podejście liturgiczne.

Wikipedia


sakrobiznes

działalność gospodarcza związana z kultem religijnym, zwłaszcza handel dewocjonaliami


SJP.pl

Sa

Wikipedia


sakrokicz

kicz o charakterze religijnym, np. otwieracz do piwa z wizerunkiem Jezusa


SJP.pl


sakroturysta

osoba zwiedzająca miejsca kultu religijnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) neol. turysta uczestniczący w sakroturystyce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsakrɔtuˈrɨsta, AS: sakroturysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakroturystyka ż.

:: fż. sakroturystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pielgrzym, pątnik

Wiktionary


sakroturystyka

zwiedzanie miejsc kultu religijnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) neol. rel. turyst. turystyka uwarunkowana religijnością, np. do sanktuariów, do Watykanu, do miejsc związanych z żywotem świętych itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie widać tam przepychu i całego tego blichtru związanego z wieloma miejscami kultu religijnego, który można określić mianem sakroturystyki czy też – bardziej dobitnie – sakrobiznesem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsakrɔturɨˈstɨka, AS: sakroturystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakroturysta m., sakroturystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pielgrzymstwo, pątnictwo

Wiktionary


sakryfikować

dawniej:
1. poświęcać (poświęcić), składać (złożyć) ofiarę; ofiarować;
2. wyrzekać (wyrzec) się czegoś, rezygnować (zrezygnować) z czegoś


SJP.pl


saks

potocznie: saksofon - dęty instrument stroikowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. pot. saksofon

Wiktionary

Saks – starogermański jednosieczny nóż bojowy używany od okresu wędrówek ludów do epoki wikingów (najdłużej w Skandynawii do końca XI w.). Noszono go też jako element stroju codziennego.

Nazwa Sasi prawdopodobnie pochodzi właśnie od tej broni, zaś naczelne bóstwo tego plemienia "Saksnot" (dopatruje się w nim odpowiednika nordyckiego Tyra) był z nią często przedstawiany, np. na kamieniu grobowym z Niederdollendorf (VIII w.)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saks, AS: saks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon mrz., saksofonista mos., saksofonistka ż.

 przym. saksofonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) saksofon

Wiktionary


saksauł

pustynny krzew lub małe drzewo z rodziny komosowatych, rosnące na pustynnych obszarach Azji Środkowej, często na glebach zasolonych, drewno ciężkie, kruche, używane m.in. jako opał


SJP.pl

Saksauł ("Haloxylon") – rodzaj obejmujący kilka gatunków roślin z rodziny szarłatowatych (dawniej włączany do wyodrębnianej osobno rodziny komosowatych). Przedstawiciele ci występują na obszarze od północnej Afryki po środkową Azję. Gatunkiem typowym jest "H. ammodendron" (C. A. Meyer) E. Fenzl.

Wikipedia


sakshorn

dęty muzyczny instrument blaszany


SJP.pl

Sa

Wikipedia


saksofon

instrument dęty należący do grupy instrumentów drewnianych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

 (1.2) pot. muzyk grający na saksofonie (1.1), saksofonista

Wiktionary

Saksofon ( sassofono, skrót: "sass".; saxophone, "sax.") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Mimo metalowego korpusu zalicza się go do instrumentów drewnianych, ponieważ ma drewniany stroik, tak jak klarnet. Dźwięk wydobywa się przez czarę. Występuje w dziewięciu odmianach, różniących się wielkością i zakresem dźwięków. Od najmniejszych saksofonów – soprillo, po największe – subkontrabasowe, najczęściej budowane są w strojach B, Es, F i C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój przyjaciel gra na saksofonie w warszawskim klubie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈksɔfɔ̃n, AS: saksofõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofonista mos., saksofonistka ż., saks mrz., saksofonik mrz.

 przym. saksofonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. saks

 (1.2) saksofonista

Wiktionary


saksofonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od saksofon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m.

Wiktionary


saksofonista

muzyk grający na saksofonie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) muzyk, który gra na saksofonie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzekła ją gra jazzowego saksofonisty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista, AS: saksofõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m.

:: fż. saksofonistka ż.

 przym. saksofonowy

Wiktionary


saksofonistka

→ saksofonista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która gra na saksofonie

Wiktionary

Patrz:

saksofonista

Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka, AS: saksofõńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m.

:: fm. saksofonista m.

 przym. saksofonowy

Wiktionary


saksofonowy

przymiotnik od: saksofon


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od saksofon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muzykę skomponowaną między innymi do filmów "Torowisko" i "Edi" wykonywać będą soliści z towarzyszeniem zespołu smyczkowego i kwartetu saksofonowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈnɔvɨ, AS: saksofõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m., saksofonista m., saksofonistka ż., saks mrz.

Wiktionary


sakson

nazwisko


SJP.pl


saksonia

część Niemiec granicząca z Polską i Czechami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Wiktionary

Saksonia ( Sachsen, wym. niemiecka "MAF:", ; Sakska), Wolny Kraj Saksonia ( Freistaat Sachsen; Swobodny stat Sakska) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą jest Drezno (niem. "Dresden"), natomiast największym miastem jest Lipsk ("Leipzig").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lipsk jest największym miastem Saksonii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈksɔ̃ɲja, AS: saksõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sas m., Saksończyk m., Saksonka ż.

 przym. saski, saksoński, Saski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Wolny Kraj Saksonia; stpol. Saś

Wiktionary


saksonia-anhalt

kraj związkowy w Niemczech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Wiktionary

Saksonia-Anhalt ( Sachsen-Anhalt, wym. niemiecka "MAF:", ; dolnoniem. Sassen-Anhalt) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą oraz największym miastem jest Magdeburg.

Obszar Saksonii-Anhaltu w latach 1949–1990 wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został odtworzony jako kraj związkowy w 1990 roku, po zjednoczeniu Niemiec.

Wikipedia


saksonka

1. mieszkanka Saksonii
2. mieszkanka Saksonii-Anhalt
3. mieszkanka Dolnej Saksonii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Saksonii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saksonia ż.

:: fm. Saksończyk mos., Sas mos.

 przym. saksoński, saski, Saski

Wiktionary


saksończyk

1. mieszkaniec Saksonii
2. mieszkaniec Saksonii-Anhalt
3. mieszkaniec Dolnej Saksonii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mieszkaniec Saksonii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ramach niemieckiej świadomości narodowej mieszkańcy NRD byli zorientowani na swój region ojczysty; tzn. identyfikowali się jako Saksończycy, Brandenburczycy, Pomorzanie, Turyńczycy, Ślązacy itd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saksonia ż., Sas m.

:: fż. Saksonka ż.

 przym. saksoński, saski, Saski

Wiktionary


saksoński

1. przymiotnik od: Saksonia
2. przymiotnik od: Saksonia-Anhalt
3. przymiotnik od: Dolna Saksonia; dolnosaksoński


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Galeria Narodowa przed czterema laty kupiła na aukcji inne wspaniałe płótno Bellotta pokazane na wystawie, "Fortecę Koenigstein" - pejzaż twierdzy pod Dreznem, będącej dumą saksońskich elektorów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈksɔ̃j̃sʲci, AS: saksõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saksonia ż., Saksończyk m., Saksonka ż., saksy nmos., Sas m.

 przym. saski, Saski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) saski

Wiktionary


saksy

1. dawniej: okresowa praca zarobkowa za granicą, głównie w Niemczech (początkowo w Saksonii);
2. potocznie: wyjazd za granicę połączony z podjęciem okresowej pracy, zwykle nielegalnie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) hist. emigracja sezonowa Polaków do Niemiec na okres robót polowych

 (1.2) pot. żart. praca zarobkowa za granicą, często nielegalna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moi dziadkowie poznali się na saksach.

 (1.2) Jak nie znajdę roboty, to pojadę na saksy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaksɨ, AS: saksy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saksoński

Wiktionary


saktyzm

jeden z głównych kultów w hinduizmie; śaktyzm, siaktyzm


SJP.pl


sakulina

skorupiak z podgromady wąsonogów


SJP.pl


sakum-pakum

rzadko o pakowaniu się przed podróżą: szybko i byle jak; łapu-capu, łap-cap


SJP.pl


sakura

odmiana wiśni japońskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dendr. drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;

Wiktionary

Sakura (jap. 桜) – drzewo wiśni, kwiat wiśni; japońska nazwa ozdobnych drzew wiśniowych i ich kwiatów.

Wikipedia


sakus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ent. proksymalne, kieszeniowate wydłużenie winkulum

Wiktionary

Sakus (łac. "saccus",l. mn. "sacci") – element narządów genitalnych u motyli powstały przez środkowo-brzuszną, wewnętrzną inwaginację dziewiątego sternum odwłoka, czyli winkulum ("vinculum"), przybierający różną formę w zależności od płci.

Wikipedia


sakwa

przestarzałe:
1. worek podróżny do przewieszania przez ramię lub po obu stronach siodła;
2. woreczek na pieniądze; sakiewka, kiesa, trzos, trzosik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dawny worek podróżny, często z otworem w środku do przewieszania przez ramię lub po obu stronach siodła

 (1.2) torba podróżna przewieszana po obu stronach bagażnika roweru

 (1.3) duża sakiewka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dawno temu ścieżką przyszedł mężczyzna, przeszedłszy 30 mil z sakwą na plecyecach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsakfa, AS: sakfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakiewka, sak

Wiktionary


sakwojaż

przestarzale: torba podróżna, walizka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. torba podróżna, walizka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkfɔjaʃ, AS: sakfoi ̯aš

Wiktionary


sakwowy

→ sakwa


SJP.pl

Patrz:

sakwa

sakówko

Sakówko – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk. Wieś jest siedzibą sołectwa "Sakówko", w skład którego wchodzi również miejscowość Pólko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia


sal

jeden z czterech (sał, ber, jon, rosz) pierwotnych elementów leksykalnych w doktrynie Nikołaja Marra; sał


SJP.pl

forma rzeczownika.

 (1.1) D. lm. od: sala

Wiktionary

Sal – jedna z wysp archipelagu Wysp Zielonego Przylądka, zaliczana do grupy Wysp Zawietrznych. Stanowi też jeden z 22 okręgów administracyjnych (port. "concelho") Republiki Zielonego Przylądka.

Powierzchnia wyspy wynosi 216 km². Ma ona 30 km długości, 12 km szerokości i w większości krajobraz pustynny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sal, AS: sal

Wiktionary


sala

1. duże pomieszczenie będące miejscem zebrań, wystaw itp.;
2. publiczność zgromadzona w sali (pomieszczeniu); słuchacze, widzowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

 (1.2) przen. ludzie zebrani w sali (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sala y Gómez – wyspa
  • Sala – wieś w okręgu uciańskim, w rejonie jezioroskim, w starostwie Turmont
  • Sala – gmina
  • Sala – miejscowość
  • Sala – miasto
  • Sala – prowincja w Maroku w regionie Rabat-Sala-Al-Kunajtira
  • Šaľa – miasto
  • Sala – miejscowość w muhafazie As-Suwajda
  • Sala Capriasca – miejscowość w gminie Capriasca, w kantonie Ticino, w okręgu Lugano, w powiecie Capriasca
  • Sala – gmina
  • Sala – miasto
  • sala – rodzaj pomieszczenia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W której sali odbędzie się spotkanie zarządu?

 (1.2) Czy są na sali jakieś pytania?

 (1.2) Cała sala z entuzjazmem biła brawo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsala, AS: sala

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salowa ż., salowy m., salon m., salonik m., salonowiec m., salonka ż.

:: zdrobn. salka ż.

 przym. salowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aula

Wiktionary


salaam

wykrzyknik

 (1.1) inna pisownia, zob. salam.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Około jedenastej, głos trąby oznajmił rozpoczęcie widowiska. Sułtan i Szeherezada zajęli miejsce na dywanie, a reszta zebranych stłoczyła się w jaskini Aladyna (…) Po zakończeniu pierwszej bajki, przeszli jej aktorzy, w uroczystym pochodzie do sali głównej i podniósłszy nad głową ramiona, oddali sułtanowi głęboki salaam. Potem zostawali jako widzowie w sali, która się napełniała zwolna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlã:m, AS: sal•ãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary


salabhasana

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jedna z asan, pozycja w której ciężar ciała opiera się na brzuchu, miednica leży na podłożu, a ręce, głowa, klatka piersiowa oraz wyprostowane nogi są uniesione do góry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja świerszcza, świerszcz

Wiktionary


salach

forma rzeczownika.

 (1.1) Ms. lm. od: sala

Wiktionary

Salach – miejscowość i gmina w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Stuttgart, w regionie Stuttgart, w powiecie Göppingen, wchodzi w skład związku gmin Eislingen-Ottenbach-Salach. Leży na obrzeżach Jury Szwabskiej, nad rzeką Fils, ok. 7 km na wschód od Göppingen, przy drodze krajowej B10.

Wikipedia


salacha

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) reg. pozn. - młoda, wysoka dziewczyna

Wiktionary


salacki

nazwisko


SJP.pl


salacrou

nazwisko, m.in. Armand Salacrou - dramatopisarz francuski (1899-1989)


SJP.pl


salada

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu;

Wiktionary

Salada (fr. "salade", wł. "celata" i "barbuta") – szersze określenie kilku zróżnicowanych konstrukcyjnie średniowiecznych hełmów, wywodzących się od łebki. Popularne w XV wiecznej Europie zachodniej, lecz używane również w Polsce. Zasadniczo wyróżnia się 2 typy tego hełmu: włoski i niemiecki, ale regionalne odmiany powstawały również we Francji i Anglii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzyżowiec zdjął z głowy swą saladę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlada, AS: salada

Wiktionary


salado

1. wieś w USA;
2. nazwa dwóch rzek w Argentynie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salado – rzeka w Argentynie, dopływ Parany
  • Salado – rzeka w Argentynie, dopływ Colorado
  • Salado – rzeka w Meksyku, dopływ Rio Grande
  • Salado – wieś w stanie Teksas, w hrabstwie Bell
  • Salado (ang. Salado Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Independence

Wikipedia


saladyn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) hist. władca ajjubidzki,

 (1.2) imię|polski|m.

Wiktionary

Saladyn ( Saladin, od ‏صلاح الدين‎; pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, ur. 1138 w Tikricie, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – sułtan, założyciel dynastii Ajjubidów, panujący w latach 1174–1193.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod koniec lutego zaczął jednak wracać do zdrowia – niektórzy historycy wiążą tę ciężką chorobę z wewnętrzną przemianą Saladyna, który odtąd miał poświęcić się wojnie przeciwko krzyżowcom, podczas gdy wcześniej walczył głównie z muzułmanami.

Wiktionary


salaficki

→ salafita


SJP.pl

Patrz:

salafita

salafita

zwolennik ruchu religijno-politycznego w islamie sunnickim


SJP.pl


salafitka

zwolenniczka ruchu religijno-politycznego w islamie sunnickim


SJP.pl


salafizm

ruch religijno-polityczny w islamie sunnickim


SJP.pl

Sa

Wikipedia


salak

1. rodzaj palmy występujący w Azji Południowo-Wschodniej; salaka, oszpilna;
2. owoc tej palmy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salak:
    • Salak (wulkan) – wulkan w Indonezji,
    • Salak (drzewo) – drzewo z rodzaju arekowatych
  • Osoby o nazwisku Salak:
    • Piotr Salak – dziennikarz nSport

Wikipedia


salaka

1. rodzaj palmy występujący w Azji Południowo-Wschodniej; salaka, oszpilna;
2. owoc tej palmy


SJP.pl

Salaka, oszplina ("Salacca" Reinw.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm ("Arecaceae"). Obejmuje ok. 20, 21 lub 23 gatunki. Rośliny te występują w Azji Południowo-Wschodniej, od północno-wschodniej części Indii, poprzez Mjanmę, Tajlandię, Malezję po Sumatrę, Jawę, Borneo i Filipiny. Jeden gatunek ("Salacca griffithii") na północy sięga do chińskiej prowincji Junnan.

Wikipedia


salam

powitanie, pozdrowienie u muzułmanów; salem


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalãm, AS: salãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salaam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary


salamancki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to prawdziwy numer gazety salamanckiej z tego dnia, wydrukowanej w jej drukarni, tyle tylko, iż z jednym wymienionym artykułem, wmontowanym precyzyjnie w odpowiednią, pasującą ku temu kolumnę.

 (1.1) Do wybitnych profesorów ze Szkoły Salamanckiej należy również Bartłomiej Medina. Jego komentarz do Sumy św. Tomasza uchodzi za klasyczny i jednocześnie jest wyrazem doktryny wykładanej w Salamance.

 (1.1) Dokonał przepastnego przeskoku z wrzawy i zgiełku salamanckich auli do tego zagubionego wśród pól pustkowia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salamanka ż.

Wiktionary


salamandra

płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych obejmujący 39 gatunków, zamieszkuje głównie Karpaty i Sudety


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) herp. rodzaj płazów ogoniastych;

Wiktionary

Salamandra – rodzaj płazów ogoniastych z podrodziny Salamandrinae w rodzinie salamandrowatych (Salamandridae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Boki salamandry zdobi dwanaście bruzd międzyżebrowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalãˈmãndra, AS: salãmãndra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salamandrowate nmos.

Wiktionary


salamandrowate

rodzina płazów ogoniastych


SJP.pl

Salamandrowate (Salamandridae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), dość szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Brak jej przedstawicieli w Ameryce Południowej i Środkowej oraz Australii.

Wikipedia


salamandrowaty

o cechach salamandrowatych (rodzina płazów)


SJP.pl


salamandry

płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych obejmujący 39 gatunków, zamieszkuje głównie Karpaty i Sudety


SJP.pl


salamandrzy

→ salamandra


SJP.pl

Patrz:

salamandra

salamanka

miasto i prowincja w Hiszpanii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2);

 (1.2) geogr. adm. prowincja w Hiszpanii, w zachodniej części regionu Kastylia i León;

Wiktionary

Salamanka ( Salamanca) – miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 142 tys. mieszkańców (2022). Stolica prowincji Salamanka w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do wybitnych profesorów ze Szkoły Salamanckiej należy również Bartłomiej Medina. Jego komentarz do Sumy św. Tomasza uchodzi za klasyczny i jednocześnie jest wyrazem doktryny wykładanej w Salamance.

 (1.2) Mam na imię Alwar i pochodzę z Salamanki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salamancki

Wiktionary


salami

1. sucha, wędzona kiełbasa;
2. żółty ser z mleka krowiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

 (1.2) kulin. produkowany z mleka krowiego polski ser półtwardy, w formie kiełbasek

forma rzeczownika.

 (2.1) N. lm. od: sala

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • salami – wędlina pochodząca z Włoch
  • salami – rodzaj półtwardego sera

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię pizzę z salami i pepperoni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlãmʲi, AS: salãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salina ż.

Wiktionary


salamina

wyspa na Morzu Egejskim; bitwa morska odbywająca się w cieśninie pomiędzy Salaminą a Pireusem w 480 r. p.n.e. zadecydowała o zwycięstwie Greków w II wojnie perskiej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salamina – wyspa w Grecji w archipelagu Wysp Sarońskich
  • Salamina – miasto w Grecji na wyspie Salamina
  • Salamina – gmina w Grecji
  • Salamina – starożytne miasto na Cyprze
  • Salamina – miasto w Kolumbii, w departamencie Caldas
  • Salamina – miasto w Kolumbii, w departamencie Magdalena

Wikipedia


salamiński

→ Salamina


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salaminą, dotyczący Salaminy

Wiktionary

Patrz:

Salamina

Powiązane:

 rzecz. Salamina ż.

Wiktionary


salamlik

1. sala audiencyjna pałacu muzułmańskiego;
2. reprezentacyjna część męska domu muzułmańskiego


SJP.pl


salamon

nazwisko


SJP.pl


salangana

ptak z rodziny jerzyków


SJP.pl


salariat

grupa społeczna, obejmująca osoby żyjące z wynagrodzeń za pracę, zazwyczaj pracowników umysłowych, urzędników


SJP.pl


salat

obowiązkowa modlitwa muzułmańska odmawiana pięć razy dziennie; namaz


SJP.pl


salaterka

1. miska stołowa używana do podawania sałatek, jarzyn lub owoców;
2. zawartość takiej miski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyniosę ci trochę rodzynek w salaterce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalaˈtɛrka, AS: salaterka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk asjetka, terinka

Wiktionary


salawa

nazwisko


SJP.pl


salazar

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • António de Oliveira Salazar – portugalski polityk, profesor ekonomii
  • Eliseo Salazar – chilijski kierowca wyścigowy i rajdowy
  • Alexander Salazar – katolicki duchowny
  • Alonso de Salazar – hiszpański podróżnik, odkrywca Wysp Marshalla
  • Antonio Salazar Castillo – meksykański piłkarz
  • Diego Salazar – kolumbijski sztangista
  • Enrique Salazar y Zubía – hiszpański malarz portrecista i prawnik
  • Fernando Salazar – meksykański piłkarz
  • Iridia Salazar – meksykańska taekwondzistka
  • John Salazar – amerykański polityk
  • José Salazar López – rzymskokatolicki biskup
  • Ken Salazar – amerykański polityk, ranczer i działacz ochrony środowiska

Wikipedia


salazaryzm

nacjonalistyczna, autorytarna doktryna polityczna dyktatora Antónia de Oliveiry Salazara


SJP.pl


salbutamol

związek chemiczny używany w leczeniu astmy


SJP.pl

Salbutamol – organiczny związek chemiczny, wybiórczy agonista receptorów β2 w mięśniach gładkich oskrzeli. Powoduje rozkurcz oskrzeli w przypadku odwracalnego ich zwężenia i poprawę wentylacji płuc. Wpływ salbutamolu na receptory β1 w sercu jest niewielki.

Wikipedia


salcefia

roślina z rodziny złożonych, jednoroczna lub dwuletnia, o jadalnych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salsefia; kozibród lekarski


SJP.pl


salcerski

woda salcerska - rodzaj wody mineralnej, leczniczej i stołowej


SJP.pl


salceson

wędlina wyrabiana z głowizny, podrobów i okrawków mięsa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spoż. rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

 (1.2) daw. warszawa. pogardliwie o stójkowym, policjancie lub żandarmie

Wiktionary

Salceson – ("wł.") rodzaj wyrobów podrobowych robionych z głowizny wieprzowej, wołowej lub cielęcej z dodatkiem tłuszczu, podrobów, krwi, okrawków mięsa, skórek i przypraw.

Mięso na salceson poddaje się peklowaniu, obgotowuje i odpowiednio przyprawia. Tak przygotowaną masą wypełnia się żołądki wieprzowe lub pęcherze wołowe, gotuje i prasuje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczoraj na kolację do chleba był salceson i ogórki kiszone.

 (1.1) Zasnął niebawem, kołysany wspomnieniem, jak to u sąsiada pękł duży szwabski salceson i rozgotował się cały.

 (1.2) Tu już blisko do miasta, ład i porządek, ot, i „salceson” stoi na środku ulicy.

 (1.2) Salceson czy bury ucieka do dziury, bo radę majchrem przecie wszystkim dam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: salˈt͡sɛsɔ̃n, AS: salcesõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salcefix m.

:: zdrobn. salcesonik m.

 przym. salcesonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abucht, warszawa|salcefix., reg. śl. prezwoszt, preswuszt, białystok|cwaniak., reg. kaszub. blutka, krwawô (czarny salceson)

Wiktionary


salchow

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym


SJP.pl


saldo

w księgowości - różnica między prawą stroną konta (credit) i lewą (debet) lub odwrotnie; pozostająca do wyrównania różnica między sumami dochodu i rozchodu, aktywami i pasywami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) księg. suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dlaczego od kilku miesięcy saldo mojego rachunku jest ujemne?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaldɔ, AS: saldo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. saldować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bilans

Wiktionary


saldować

obliczać saldo


SJP.pl


sale

forma rzeczownika.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: sala

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sale – miejscowość
  • Sale – miejscowość
  • Sale – walońska nazwa miejscowości Salles
  • Salé – francuska nazwa miasta Sala
  • Sale – miejscowość

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalɛ, AS: sale

Wiktionary


salechard

miasto w Rosji, stolica Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Wiktionary

Salechard, ros. Салехард (do 1933 r. Obdorsk) – miasto w Rosji, nad Obem, ośrodek administracyjny Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego. 49.2 tys. mieszkańców.

W mieście rozwinął się przemysł rybny oraz drzewny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stolicą Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego jest miasto Salechard.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salechardzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Obdorsk (do 1933)

Wiktionary


salechardzki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salechardem (miastem w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salechard m.

Wiktionary


salem

powitanie, pozdrowienie u muzułmanów; salam


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) inna pisownia, zob. salam.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salem – miasto w stanie Tamilnadu
  • Salem – dystrykt w stanie Tamilnadu, w Indiach
  • Salem – gmina w prowincji Walencja
  • Salem – gmina w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, w powiecie Herzogtum Lauenburg
  • Salem – gmina w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Jezioro Bodeńskie
  • Salem – związek gmin w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Jezioro Bodeńskie
  • Salem – stacja kolejowa w Mittelstenweiler, gmina Salem, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia
  • Salem – miasto w stanie Arkansas, w hrabstwie Fulton
  • Salem – jednostka osadnicza w stanie Arkansas, w hrabstwie Saline
  • Salem – miasto w stanie Connecticut, w hrabstwie New London
  • Salem – jednostka osadnicza w stanie Georgia, w hrabstwie Upson
  • Salem – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Marion

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalɛ̃m, AS: salẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salam, salaam, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary


salep

mączka z korzeni storczyków


SJP.pl

Salep (tur. "sahlep", arab. سحلب "saḥlab", azer. "səhləb") – napój przyrządzany ze sproszkowanych bulw storczyka męskiego, znany w kuchni tureckiej i w kuchni bałkańskiej. Nazwa pochodzi od arabskiego określenia "ḥasyu al-tha`lab", oznaczającego "lisie jądra" (od charakterystycznego kształtu bulw storczyka).

Wikipedia


salerneński

koń salerneński - włoska rasa konia domowego


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salerno, dotyczący Salerno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rękopisy salerneńskie były rozchwytywane w całej Europie i wielokrotnie przepisywane. Odegrały one przełomową rolę w rozwoju kultury medycznej w Europie, nie w pełni jeszcze docenioną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salerno n.

 przym. salernitański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salernitański

Wiktionary


salernitański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salernem, dotyczący Salerna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Następnego lata mój salernitański przyjaciel świętował dziesięciolecie swego prywatnego muzeum.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salerno n.

 przym. salerneński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salerneński

Wiktionary


salerno

miasto we Włoszech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

 (1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Kampanii;

 (1.3) geogr. zatoka Morza Tyrreńskiego, położona w południowych Włoszech, na południe od Półwyspu Sorrentyńskiego;

Wiktionary

(wym., pol. uproszczona: "salerno") – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno, nad zatoką Morza Tyrreńskiego.

Miasto jest ośrodkiem turystycznym i kąpieliskiem morskim. Znajdują się muzea, romańsko-gotycki pałac biskupi oraz zabytkowa katedra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Istotną rolę w kształtowaniu statusu zawodu lekarza odegrała szkoła w Salerno, uważana za kolebkę tradycji uniwersyteckich, gdzie wprowadzono stopień magistra i doktora, a nadanie tytułów zostało poprzedzone odpowiednimi dysputami i tradycyjnym rytuałem promocyjnym.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salerneński, salernitański

Wiktionary


salers

francuska rasa bydła


SJP.pl

Salers – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Cantal.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 439 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 91 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Salers plasuje się na 437. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 989.).

Wikipedia


saletra

potoczna nazwa soli azotanowych amonu, sodu, potasu i wapnia używanych w rolnictwie jako nawóz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) roln. nawóz zawierający azot

 (1.2) spoż. substancja chemiczna, składnik zaprawy peklowej

 (1.3) chem. azotan mający znaczenie techniczne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na jednym kamieniu kładli ciasno związany nitką kłębuszek ze szmatki zawierający kalichlorek, czyli specjalną mieszankę siarki, węgla drzewnego i saletry nawozowej. Uderzony drugim kamieniem, kłębuszek ów wybuchał (…)

 (1.2) Pekluję mięsiwa w solance z saletrą i przyprawami.

 (1.3) W górnictwie używa się mieszaniny saletry z trotylem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletralnia ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

 czas. saletrować ndk.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletralnia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zakład produkujący saletrę

 (1.2) geol. ziemia zawierająca saletrę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zamówiliśmy w saletralni kolejną dostawę saletry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletra ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

 czas. saletrować ndk.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletrorodek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. chem. azotek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skoro zaś dostateczna się jego utworzy warsta; w ów czas cały lejek przenosi się do czystej wody, do której wypuszcza się sam saletrorodek, zatrzymując wewnątrz niego resztę płynu [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletroród m.

Wiktionary


saletroród

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. chem. azot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] we flaszkę włożywszy mieszaninę z żywego śrebra i ołowiu, i zatkawszy ją dobrze przez niejaki czas i potrząsawszy dość długo, kwasoród wszystek wsiąknie w ową mieszaninę, a saletroród zostanie we flaszce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletrorodek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. azot; symbol. N; daw. dusień

Wiktionary


saletrować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) kulin. konserwować w roztworze saletry

 (1.2) roln. nawozić roztworem saletrowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jutro będę saletrować nóżki wieprzowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletra ż., saletralnia ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletrowy

przymiotnik od: saletra


SJP.pl


saletrzak

mineralny nawóz azotowy


SJP.pl

Saletrzak – nazwa handlowa nawozu mineralnego składającego się pierwotnie z azotanu amonu (#PATRZ) i mielonego wapienia (główny składnik: #PATRZ [[Szablon:Chem]]). Później zamiast części wapienia zaczęto stosować dodatkowo dolomit (zawierający #PATRZ [[Szablon:Chem]]).

Wikipedia


saletrzarnia

wytwórnia saletry


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zakład produkujący saletrę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziadek założył saletrzarnię, do której przyjeżdżali po saletrę nawet z Raciborza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletra ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletralnia ż.

 czas. saletrować ndk.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletyn

zakonnik zgromadzenia Misjonarzy Najświętszej Marii Panny z La Salette, założonego we Francji w 1852 roku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaparkowałam obok saletynów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. saletynka ż.

 przym. saletyński

Wiktionary


saletyni

zakonnik zgromadzenia Misjonarzy Najświętszej Marii Panny z La Salette, założonego we Francji w 1852 roku


SJP.pl

Saletyni, Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów – zgromadzenie zakonne założone 1 maja 1852 przez biskupa Philiberta de Bruillard, a zatwierdzone 14 maja 1890 roku przez papieża Leona XIII.

Wikipedia


saletynka

członkini zakonu: Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej z La Salette (SNDS)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Musicie skręcić za klasztorem Saletynek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. saletyn mos.

 przym. saletyński

Wiktionary


saletyński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z saletynami, dotyczący saletynów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspólnota saletyńska liczy trzech kapłanów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletyn mos., saletynka ż.

Wiktionary


salezjanie

katolickie zgromadzenie zakonne, założone w 1859 roku w Turynie przez św. Jana Bosco; Towarzystwo Świętego Franciszka Salezego


SJP.pl

Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego; nazwa łacińska: "Societas Sancti Francisci Salesii;" skrót zakonny SDB) – zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), znanego też jako Don Bosco, w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.

Wikipedia


salezjanin

członek katolickiego zgromadzenia zakonnego, założonego w 1859 roku w Turynie przez św. Jana Bosco


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Założyciel salezjanów nosił czarną sutannę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salezy m.

:: fż. salezjanka ż.

 przym. salezjański, saletski

Wiktionary


salezjanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zakonnica ze zgromadzenia salezjańskiego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Masz może numer telefonu salezjanek w Rzymie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salezy m.

:: fm. salezjanin m.

 przym. salezjański, saletski

Wiktionary


salezjanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych


SJP.pl

Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki (siostry salezjanki; nazwa łacińska: "Congregatio Filiarum Mariae Auxiliatricis"; skrót zakonny: FMA/CMW) – żeńskie zgromadzenie zakonne założone we Włoszech 5 sierpnia 1872 roku przez św. Jana Bosko i św. Marię Dominikę Mazzarello. Zgromadzenie liczy ok. 15.000 sióstr działających w 89 krajach świata. W Polsce Zgromadzenie jest podzielone na dwie inspektorie: Warszawską z siedzibą w Łomiankach k. Warszawy i Wrocławską z siedzibą we Wrocławiu.

Wikipedia


salezjański

odnoszący się do salezjanina


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. dotyczący zgromadzenia zakonnego salezjan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salezjanin m., salezjanka ż.

Wiktionary


salezjańskość

→ salezjański


SJP.pl

Patrz:

salezjański

salezy

1. imię męskie;
2. nazwisko


SJP.pl


salicki

dynastia salicka - dynastia panująca w Niemczech w latach 1024-1125; dynastia frankońska


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. dotyczący jednego z odłamu Franków z V w. n.e.

 (1.2) hist. praw. dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia

 (1.3) hist. dotyczący niemieckiej dynastii panującej w XI wieku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salicki – polskie nazwisko; na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 271 osób.
  • Jakub Salicki – tytularny generał brygady Wojska Polskiego
  • Konrad Salicki
  • Konrad II Salicki
  • Henryk III Salicki
  • Henryk IV Salicki
  • Henryk V Salicki

Wikipedia

Powiązane:

 przym. semisalicki

Wiktionary


salicyl

potoczne określenie spirytusu salicylowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. grupa funkcyjna lub rodnik 2-hydroksybenzylowy pochodzący od kwasu salicylowego

 (1.2) pot. salicylan sodu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlʲit͡sɨl, AS: salʹicyl

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salicylowy

 rzecz. salicyna ż., salicylan m.

Wiktionary


salicylamid

Salicylamid ( salicylamidum) – organiczny związek chemiczny, amid kwasu salicylowego. W roztworach wodnych ma odczyn lekko kwasowy (pH ok. 5). Wykazuje działanie przeciwgorączkowe (antypiretyk), przeciwbólowe (analgetyk) i przeciwzapalne. Hamuje aktywność cyklooksygenazy i uwalnianie prostaglandyn z komórek.

Wikipedia


salicylan

pochodna kwasu salicylowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu salicylowego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naukowcy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego pracują nad wyhodowaniem nowej odmiany wierzby o wysokiej zawartości salicylanów w korze.

 (1.1) Za składniki czynne liści uznawane są salicylany, głównie salicylan metylu stanowiący ponad 95% olejku eterycznego oraz gaulteryna – jego glikozydowy prekursor obecny w świeżym surowcu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salicyl m., salicyna ż.

 przym. salicylowy

Wiktionary


salicylany

pochodna kwasu salicylowego


SJP.pl

Salicylany – grupa organicznych związków chemicznych – soli i estrów kwasu salicylowego – o wzorze ogólnym #PATRZ. Niektóre salicylany stosowane są w lecznictwie (np. salicylan fenylu, salicylan sodu) lub jako substancje zapachowe (np. salicylan benzylu, salicylan izobutylu).

Wikipedia


salicylowy

przymiotnik od: salicyl


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) farm. związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas

 (1.2) chem. pochodzący od salicyny, otrzymywany z salicyny; zawierający salicyl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salicyna ż., salicyl m., salicylan m.

Wiktionary


salicyna

glikozyd fenolowy złożony z glukozy i alkoholu salicylowego, o gorzkim smaku, występujący w liściach, kwiatach i korze wierzby (Salix) oraz innych drzew i krzewów, chroniący rośliny przed fitofagami (zwierzętami roślinożernymi), stosowany w leczeniu dolegliwości żołądkowych oraz jako środek przeciwbólowy i przeciwreumatyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;

Wiktionary

Salicyna – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów fenolowych, będący połączeniem saligeniny z glukozą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Organizm ludzki metabolizuje salicynę do kwasu salicylowego.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salicylowy

 rzecz. salicyl m., salicylan m.

Wiktionary


salignac

[czytaj: saliNIAK] marka koniaku


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salignac (Żyronda) – francuska gmina w regionie Akwitania
  • Salignac (Alpy Górnej Prowansji) – francuska gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże

Wikipedia


salij

rosyjskie imię męskie


SJP.pl


salina

1. zakład wytwarzający sól z solanki;
2. dawniej: kopalnia soli


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

 (1.2) górn. kopalnia soli

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salina – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Saline
  • Salina – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga
  • Salina – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Mayes
  • Salina – miasto w stanie Utah, w hrabstwie Sevier
  • Salina (ang. Salina Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Kankakee
  • Salina (ang. Salina Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga
  • Salina – miejscowość w obwodzie lwowskim
  • Salina – wyspa w archipelagu Wysp Liparyjskich
  • salina – miejsce pozyskiwania soli
  • Salina – postać fikcyjna
  • Saliña

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W salinie produkują sól poprzez odparowanie wody z solanki morskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlʲĩna, AS: salʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salami n., salariat m., salsa ż.

Wiktionary


salinarny

→ salina


SJP.pl

Patrz:

salina

saling

1. poprzeczka wzmacniająca, przymocowana do masztu;
2. złączenie masztu ze stengą lub stengi z bramstengą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) żegl. pozioma rozpórka umocowana do masztu na pewnej wysokości, przeciwdziałająca wyginaniu się masztu pod wpływem naprężeń;

Wiktionary

Sa

Wikipedia


salinger

[czytaj: SElindżer] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jakub Artur Salinger (1805-1881) – kupiec warszawski, zesłaniec syberyjski
  • J.D. Salinger (1919-2010) – amerykański pisarz (m.in. Buszujący w zbożu)
  • Pierre Salinger (1925-2004) – amerykański dziennikarz i polityk

Wikipedia


saliniak

koniak marki Salignac; Salignac


SJP.pl

Saliniak ("Andalgalomys") – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia


saliowie

w starożytnym Rzymie: bractwo dwunastu kapłanów Marsa


SJP.pl

Saliowie (łac. "Salii", od "salio" – tańczę) – członkowie jednego z najstarszych kolegium kapłanów w Rzymie antycznym, kapłani Marsa.

Początkowo istniało jedno kolegium, zorganizowane przez Numę Pompiliusza na Palatynie – tak zwani "Salii Palatini", które później rozpadło się na dwa. Drugą grupę miał zorganizować Tullus Hostiliusz na Kwirynale w pobliżu Porta Collina; zwano ich "Salii Collini" lub "Agonales".

Wikipedia


salipiryna

salicylan antypiryny (syntetycznego środka przeciwbólowego, przeciwgorączkowego i przeciwzapalnego)


SJP.pl


salisbura

odmiana gruszy


SJP.pl


salisburski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salisbury, dotyczący Salisbury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego lata Monty szkolił swoich ludzi na Równinie Salisburskiej, a Betty wyjechała z Davidem, wówczas już dziewięcioletnim, do nadmorskiego hotelu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salisbury n.

Wiktionary


salisbury

odmiana gruszy


SJP.pl

Salisbury (wym.) – miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii, w południowej Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Wiltshire i "unitary authority" Wiltshire, położone nad rzeką Avon, nad ujściem do niej rzek Nadder i Bourne. W 2011 roku civil parish liczyła 40 302 mieszkańców.

Wikipedia


saliwacja

nadmierne wydzielanie śliny; ślinotok


SJP.pl


salix

drzewo lub krzew z rodziny wierzbowatych, występujące w wielu gatunkach; wierzba


SJP.pl


salka

zdrobnienie od: sala; mały pokój


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od sala

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salka – rodzaj owadów z rzędu pluskwiaków
  • Salka – wieś na Słowacji
  • Salka – pomnik przyrody w Czechach, w gminie Pasečnice

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po szkole chodziliśmy do salek na religię.

 (1.1) Odkąd katecheza odbywa się w szkole, salki stoją puste.

 (1.1) Katecheza w salkach miała swoje plusy i minusy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salowa ż., salowy m., salon m., salonik m., salonowiec m., salonka ż., sala ż.

 przym. salowy

Wiktionary


salmag

marka nawozów azotowych


SJP.pl


salmakis

w mitologii greckiej: najada jeziora w Karii


SJP.pl

Salmakis (gr. Σαλμακίς Salmakís, łac. Salmacis) – w mitologii greckiej najada jeziora w Karii.

Pokochała syna Hermesa i Afrodyty – Hermafrodytę. Ten wpadł w jej objęcia podczas kąpieli, jednak nieczuły na jej wdzięki odrzucał zaloty pięknej nimfy. Salmakis była jednak uparta, więc uprosiła bogów, aby połączyli ją z ukochanym w jednym ciele. I tak bogowie uczynili z obojga jedno ciało o cechach obu płci.

Wikipedia


salman

imię


SJP.pl

Salman (również jako Salmaan lub Selman, arab. سلمان) popularne wśród muzułmanów imię męskie lub nazwisko pochodzenia arabskiego oznaczające "błogosławiony", także "pokój".

Wikipedia


salmanasar

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salmanasar I – panował w latach 1273–1244 p.n.e.
  • Salmanasar II – panował w latach 1030–1019 p.n.e.
  • Salmanasar III – panował w latach 858–825 p.n.e.
  • Salmanasar IV – panował w latach 782-772 p.n.e.
  • Salmanasar V – panował w latach 726-722 p.n.e.

Wikipedia


salmanazar

rozmiar butelki wina lub szampana odpowiadający 9 litrom


SJP.pl


salmiak

nazwa zwyczajowa chlorku amonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pot. chlorek amonu, sól kwasu solnego i amoniaku

 (1.2) miner. salmiak rodzimy, minerał będący rzadką postacią naturalnego chlorku amonu;

 (1.3) kulin. cukierki z lukrecji z dodatkiem chlorku amonu

 (1.4) silny, stężony środek do czyszczenia z zawartością chlorku amonu

 (1.5) techn. kostka chlorku amonu do czyszczenia grotu lutownicy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalmʲjak, AS: salmʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salmiakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlorek amonu, NH4Cl, E510

 (1.2) salmiak rodzima

 (1.4) słona lukrecja

 (1.5) kamień lutowniczy

Wiktionary


salmina

białko zasadowe z grupy protamin, wyodrębnione z plemników łososia


SJP.pl


salmonella

urzęsiona bakteria pałeczkowata występująca w przewodzie pokarmowym zwierząt i ludzi, jej gatunki chorobotwórcze wywołują dur brzuszny oraz zatrucia pokarmowe zwane salmonellozami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mikrobiol. med. wet. bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;

Wiktionary

Salmonella – rodzaj bakterii z rodziny "Enterobacteriaceae", grupujący Gram-ujemne względnie beztlenowe (fermentujące glukozę) pałeczki. Bakterie te są średniej wielkości, zwykle zaopatrzone w rzęski. Należą do bakterii względnie wewnątrzkomórkowych – rezydują w komórkach zarażonego organizmu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa, AS: salmõne•la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salmonelloza ż.

Wiktionary


salmonelloza

choroba zakaźna wywołana przez salmonelle; salmoneloza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

Wiktionary

Salmonelloza, salmoneloza (łac. "salmonellosis") – jest to grupa chorób zakaźnych spowodowanych przez Gram-ujemne pałeczki "Salmonella" inne niż serotypy "Salmonella typhi" i "Salmonella paratyphi" odpowiedzialne z kolei za dur brzuszny. Salmonellozę wywołują głównie serotypy "Salmonella enterica" – "Salmonella enteritidis" i "Salmonella typhimurium". Głównym źródłem infekcji jest żywność skażona odchodami zakażonych zwierząt, przede wszystkim są to jaja i mięso drobiowe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antybiotykoterapia może wydłużyć nosicielstwo salmonellozy oraz powodować wzrost ryzyka poważnych, zagrażających życiu chorego powikłań wywołanych działaniem toksyny Shiga patogennych szczepów E. coli.

 (1.1) Salmonellozy u ludzi są chorobą odzwierzęcą, a głównym rezerwuarem zakażeń jest drób, jaja, w mniejszym stopniu bydło rzeźne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salmonella ż.

Wiktionary


salmonellozowy

przymiotnik od: salmonelloza


SJP.pl


salmoneloza

choroba zakaźna wywołana przez salmonelle; salmonelloza


SJP.pl


salmonowicz

nazwisko


SJP.pl


salol

związek organiczny, salicylan fenylu; używany do odkażania przewodu pokarmowego i dróg moczowych


SJP.pl


salom

forma rzeczownika.

 (1.1) C. plural|sala.

Wiktionary

Salom – miasto w Wenezueli, w stanie Yaracuy.

Wikipedia


salome

1. matka apostołów Jakuba i Jana;
2. Aleksandra Salome (139-67 p.n.e.) - władczyni Izraela


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Kobiety z dynastii herodiańskiej
    • Salome I – siostra Heroda Wielkiego
    • Salome II – córka Heroda Wielkiego
    • Salome III – wnuczka Heroda Wielkiego, córka Herodiady i pasierbica Heroda Antypasa
  • Salome – żona Zebedeusza, matka apostołów Jakuba i Jana
  • Aleksandra Salome – władczyni Izraela
  • Salome – dramat Oscara Wilde’a
  • Salome – opera Richarda Straussa według dramatu Oscara Wilde’a
  • Salome – amerykański film w reżyserii Williama Dieterle
  • Salome – jednostka osadnicza w USA, w stanie Arizona
  • Salomé – miejscowość
  • Salomé – hiszpańska wokalistka

Wikipedia


salomea

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Salomea – imię żeńskie pochodzenia semickiego. Wywodzi się, podobnie jak imię męskie Salomon, od hebrajskiego słowa "šalom" oznaczającego „pokój”, „pomyślność”. Judejska księżniczka Salome tańcem skłoniła Heroda do wydania wyroku na Jana Chrzciciela. W Polsce imię to zanotowano w XII wieku. Nosiły je m.in. księżniczki piastowskie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Siostra mojej babki miała na imię Salomea.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɛa, AS: salõmea

Wiktionary


salomeiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salomei lub z nią związany


SJP.pl


salomin

Salomin – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, w gminie Gościeradów.

Wieś nie posiada własnego źródła wody, mówi się, że jest najbardziej suchym miejscem w Polsce. Wodę czerpano w przeszłości z 3 studni o głębokości około 30 do 60 m. Obecnie działający wodociąg, podaje wodę z Kolonii Gościeradów odległej o ok. 3 km.

Wikipedia


salomon

król żydowski (?-ok. 925 p.n.e.); postać biblijna znana ze swej mądrości i sprawiedliwości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

 (1.2) bibl. prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salomon – biblijny król Izraela
  • Salomon – imię
  • Salomon – film
  • Salomon – marka
  • Salomon –‬‭ król Makurii w Nubii do 1079 roku
  • Salomon– chalcedoński patriarcha Jerozolimy; sprawował urząd w latach 855–860
  • Alice Salomon – niemiecka działaczka społeczna
  • Charlotte Salomon – niemiecka malarka
  • Erich Salomon – niemiecki prawnik i fotograf
  • Franz Pfeffer von Salomon – niemiecki działacz nazistowski
  • Johann Peter Salomon – niemiecki skrzypek
  • Michael Schmidt-Salomon – niemiecki filozof

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Salomon i jestem kupcem bławatnym z Kazimierza.

 (1.2) Z rozkazu Salomona chciano przeciąć dziecko na pół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlɔ̃mɔ̃n, AS: salõmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomończyk m., Salomonka ż., Sulejman m.

 przym. salomonowy, Salomonowy, salomoński

Wiktionary


salomonka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Wysp Salomona

Wiktionary

Salomonka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Nowe Miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃ŋka, AS: salõmõŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon mos.

:: fm. Salomończyk mos.

 przym. salomoński

Wiktionary


salomonostwo

Salomon z żoną; Salomonowie


SJP.pl


salomonowie

Salomon z żoną; Salomonostwo


SJP.pl


salomonowy

wyróżniający się mądrością i sprawiedliwością (zwykle w wyrażeniach: salomonowy wyrok, salomonowy sąd)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) sprawiedliwy, mądry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon m.

 przym. Salomonowy, salomoński

Wiktionary


salomończyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Wysp Salomona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: salõmõĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon mos.

:: fż. Salomonka ż.

 przym. salomoński

Wiktionary


salomoński

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Wysp Salomona, wyspiarskiego państwa na Oceanie Spokojnym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃sʲci, AS: salõmõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon mos., Salomończyk mos., Salomonka ż.

 przym. salomonowy

Wiktionary


salon

1. zwykle największy, odpowiednio urządzony pokój, służący do przyjmowania gości; rzadziej: komplet mebli do takiego pokoju;
2. duży, elegancki lokal usługowy lub sklep (w tym znaczeniu wyraz nadużywany);
3. przestarzale: elitarne zebranie towarzyskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) główny, dzienny pokój w mieszkaniu

 (1.2) reprezentacyjny pokój w domu, rezydencji służący do przyjmowania gości

 (1.3) komplet mebli do wyposażenia salonu (1.2)

 (1.4) spotkanie towarzyskie w elitarnym gronie

 (1.5) wystawa sztuki współczesnej

 (1.6) elegancki, ekskluzywny sklep albo zakład usługowy

 (1.7) salon gier

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • salon – reprezentacyjne pomieszczenie w większym apartamencie, willi czy pałacu
  • salon – wystawa sztuki, zwłaszcza paryska, istniejąca od XVII wieku
  • salon – impreza o charakterze wystawienniczo-kulturalnym, np. salon literacki, salon motoryzacyjny
  • salon – część ogrodu barokowego
  • salon – motoryzacyjny obiekt handlowy
  • Salon – francuskie miasto w regionie Akwitania
  • Salon – francuskie miasto w regionie Szampania-Ardeny
  • Salon – miasto w północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh
  • Salon (Salon.com) – amerykańska witryna internetowa
  • muzyka salonowa
  • wagon salonowy
  • Salon-de-Provence

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zapraszam do salonu.

 (1.7) Po szkole chłopcy biegali pograć na automatach do salonu na ul. 27 Stycznia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalɔ̃n, AS: salõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salonowiec mos./mrz., salonka ż., salowy m., salowa ż.

:: zdrobn. salonik mrz.

 przym. salonowy, salowy

 przysł. salonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) duży pokój, pokój gościnny, pokój dzienny

 (1.7) salon gier

Wiktionary


salonicki

przymiotnik od: Saloniki, miasto w północnej Grecji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salonikami, dotyczący Salonik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saloniki nmos., saloniczanin mos., saloniczanka ż.; przest. tesaloniczanin mos., tesaloniczanka ż., Tesaloniki mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. sołuński, tesalonicki

Wiktionary


saloniczanin

mieszkaniec Salonik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Salonik; osoba z tego miasta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kalojan był bułgarskim carem, który w 1207 r. oblegał z wojskiem Saloniki. Ponoć w nocy przed podjęciem decydującego szturmu zmarł on w tajemniczych okolicznościach. Saloniczanie przypisali to zdarzenie interwencji ich świętego patrona.

 (1.1) Saloniczanie nazywali go świętym, który kocha ich miasto (Philopolis) i który je ocala (Sosipolis), a jeżeli przysięgli na „Naszego Pan Dymitra", to takiej przysięgi nigdy nie łamali.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saloniki nmos.

:: fż. saloniczanka ż.

 przym. salonicki

Wiktionary


saloniczanka

mieszkanka Salonik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Salonik; kobieta z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saloniki nmos.

:: fm. saloniczanin mos.

 przym. salonicki

Wiktionary


salonik

mały salon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: salon

 (1.2) mały salon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salon m., salonka ż., saloniczek m., salonowiec m., sala ż., salka ż.

 przym. salonowy

 przysł. salonowo

Wiktionary


saloniki

mały salon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w północnej Grecji;

Wiktionary

Na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najlepszą spanakopitę jadłem w Salonikach.

 (1.1) Kalojan był bułgarskim carem, który w 1207 r. oblegał z wojskiem Saloniki. Ponoć w nocy przed podjęciem decydującego szturmu zmarł on w tajemniczych okolicznościach. Saloniczanie przypisali to zdarzenie interwencji ich świętego patrona.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈɲici, AS: salõńiḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saloniczanin mos., saloniczanka ż.

 hist. tesaloniczanin mos., tesaloniczanka ż., Tesaloniki mos.

 przym. salonicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Tesaloniki; daw. Sołuń (hist. w kontekstach chrystianizacji Słowian i języka staro-cerkiewno-słowiańskiego)

Wiktionary


salonka

ekskluzywny wagon kolejowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kolej. ekskluzywny wagon kolejowy z salonem;

Wiktionary

Salonka, wagon salonowy – specjalnie umeblowany, komfortowy wagon kolejowy przeznaczony do użytku wysokich urzędników lub władców, niekiedy innych osób. Wagony salonowe są własnością przewoźnika, udostępnianą na zamówienie, albo należą do osoby z nich korzystającej (np. władcy państwa). W Polsce normalnotorowymi salonkami dysponują PKP Intercity.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozsiadł się wygodnie w salonce i zamówił obiad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlɔ̃nka, AS: salõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salon m., salonowiec mrz./mos.

 przym. salonowy, salonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wagon salonowy

Wiktionary


salonokuchnia

pomieszczenie pełniące funkcję salonu i kuchni; kuchniosalon


SJP.pl


salonowiec

książkowo: bywalec salonów, człowiek o wykwintnych manierach, wyrobiony towarzysko; światowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. bywalec salonów, człowiek wyrobiony towarzysko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. żart. zabawa polegająca na odgadywaniu przez jednego z jej uczestników, który z graczy jest autorem anonimowego klapsa w pośladek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odebrałem rzeczywiście światowe wychowanie, pozostały mi z niego odruchy, nie myślę jednak, bym był salonowcem.

 (2.1) Za przepierzeniem żołnierze z eskorty grali w „salonowca” i na wystawione zady spadały raz za razem mlaszczące i rzetelne klapsy.

 (2.1) Salonowiec to taka elegancka zabawa / Klaps, klaps, z lewa, z prawa / Argumenty spadają na część ciała intymną / A wokół bliźni, a wokół bliźni / Każdy szczerzy się z miną niewinną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: salõnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salon m., salonik m., salonka ż., salka ż.

 przym. salonowy

 przysł. salonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) światowiec, lew salonowy

 (2.1) dupniak

Wiktionary


salonowy

1. przymiotnik od: salon;
2. wytworny, elegancki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) charakterystyczny dla salonów – zebrań towarzyskich w salonach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Salonowy savoir vivre wymagał, by pani domu dbała o to, „iżby kobiety nieobdarzone urodą znalazły danserów”, aczkolwiek z drugiej strony należało robić to z rozwagą, nie „nasyłać im tychże całymi masami”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salonowiec m., salon m., salonka ż., salonik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykwintny, wytworny

Wiktionary


saloon

[czytaj: salun] bar na Dzikim Zachodzie


SJP.pl

Saloon (fr. "salon", z łac. "sala") – termin używany dla określenia pomieszczenia, gdzie sprzedawany jest w USA alkohol z przeznaczeniem do spożycia na miejscu. W większości saloonów uprawiano hazard, np. grano w pokera lub faraona.

Saloon stanowi stereotypowy element filmów o Dzikim Zachodzie.

Wikipedia


salopa

dawna, obszerna peleryna damska z rękawami


SJP.pl

Salopa – długie, wierzchnie okrycie damskie w formie peleryny, zwykle watowane lub na futrze, z kapturem, szczególnie modne w XVIII i XIX wieku.

Wikipedia


salopka

mała salopa


SJP.pl


salowa

kobieta utrzymująca czystość i porządek w placówkach zdrowia, obsługująca w nich chorych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podziękowałem salowej za opiekę i troskę.

 (1.1) Kilka salowych zatrudnimy na cały etat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salka ż.

:: fm. salowy m.

 przym. salowy

Wiktionary


salowy

przymiotnik od: sala


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. pracownik zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

przymiotnik relacyjny

 (2.1) związany z salą, dotyczący sali

przymiotnik

 (3.1) archit. o kościele: jednonawowy

Wiktionary

Salowy (rodzaj żeński salowa) – pracownik ochrony zdrowia, zajmujący się utrzymaniem czystości w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w salach szpitalnych (stąd nazwa). Podlegając służbowo (w szpitalach) pielęgniarzowi oddziałowemu, pełni także funkcje pomocnicze przy obsłudze chorych i opiece nad nimi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pięciu salowych pomagało przy przenoszeniu jej na łóżko po operacji.

 (2.1) Poprosiłem o wydanie kompletów salowych.

 (3.1) Rycina przedstawiała wnętrze średniowiecznego kościoła typu salowego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salka ż.

:: fż. salowa ż.

Wiktionary


salpa

przedstawiciel gromady z rodziny osłonic


SJP.pl

Salpa ("Sarpa salpa") – gatunek ryby zaliczanej do rodziny prażmowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju "Sarpa".

Wikipedia


salpingektomia

zabieg polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów; podwiązanie jajowodów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

Wiktionary


salpingografia

metoda badania jajowodów polegająca na uwidocznieniu ich na obrazie rentgenowskim poprzez wprowadzenie do ich światła środka kontrastującego


SJP.pl


salpinks

starogrecki instrument dęty


SJP.pl


salpy

gromada osłonic występujących w strefie tropikalnej i subtropikalnej, przechodzących w swym rozwoju skomplikowaną przemianę pokoleń osobników płciowych i bezpłciowych; sprzągle


SJP.pl


sals

wulkan błotny


SJP.pl


salsa

1. styl w muzyce tanecznej łączący elementy mamba, jazzu i rocka;
2. sos meksykański z pomidorów, papryki i cebuli z dodatkiem chili


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. spoż. zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;

 (1.2) muz. rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;

 (1.3) choreogr. latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);

 (1.4) geol. rodzaj wulkanu błotnego charakteryzujący się tym, że wydobywające się błoto wulkaniczne nie jest gorące; związany jest z występowaniem skał bitumicznych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • salsa – potrawa
  • salsa – taniec
  • salsa – gatunek muzyczny
  • salsa (wulkan)
  • Salsa – rodzaj pająków z rodziny krzyżakowatych
  • Salsa – amerykański film romantyczny z 1988 roku
  • Salsa – wczesnochrześcijańska męczennica z afrykańskiej Tipasy
  • Tommaso Salsa – włoski generał (1857-1913), uczestnik wojen kolonialnych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalsa, AS: salsa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salina ż.

Wiktionary


salsefia

roślina z rodziny złożonych, jednoroczna lub dwuletnia, o jadalnych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salcefia; kozibród lekarski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. kulin. nazwa systematyczna|Tragopogon porrifolius|ref=tak., jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;

 (1.2) jadalny korzeń salsefii (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Korzeń salsefii ma kolor podobny do korzenia pietruszki lub pasternaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: salˈsɛfʲja, AS: salsefʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kozibród porolistny, kozibród lekarski

Wiktionary


salsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Wiktionary

Salsk ( Сальск) – miasto w Rosji, centrum administracyjne rejonu salskiego (obwód rostowski), na Stepie Salskim.

Miasto leży nad rzeką Jegorłyk w dorzeczu Donu, w odległości 180 km od Rostowa nad Donem.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, metalowy oraz spożywczy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. salski

Wiktionary


salski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z rzeką Sał, dotyczący rzeki Sał

 (1.2) związany z mistem Salsk, dotyczący miasta Salsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sał mrz., Salsk mrz.

Wiktionary


salt

obrót ciała w powietrzu przez głowę


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salt – rzeka w Arizonie
  • Salt – rzeka w Kentucky
  • Salt – miejscowość w Hiszpanii
  • Salt – miejscowość w hrabstwie Staffordshire (Anglia)
  • Salt – wytwórnia płytowa
  • Salt – film sensacyjny z 2010 roku
  • Salt – album muzyczny Lizz Wright wydany w 2003 roku
  • „Salt” – singel Avy Max wydany w 2019 roku
  • sól (salt) – pojęcie z zakresu kryptografii
  • SALT – Società Autostrada Ligure Toscana, operator włoskich autostrad
  • SALT

Wikipedia


salta

obrót ciała w powietrzu przez głowę


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salta – miejscowość w Kumbrii (Anglia)
  • Salta – miasto w Argentynie
  • Salta – prowincja Argentyny
  • ARA „Salta” - nazwa argentyńskich okrętów
  • HMHS „Salta” – statek szpitalny

Wikipedia


saltacja

w geologii: przerywane, powtarzające się unoszenie okruchów skalnych wskutek znacznej turbulencji przepływu


SJP.pl

Saltacja – rodzaj transportu okruchów skalnych, które wykonują niewysokie skoki nad powierzchnią osadu po torach balistycznych. Opadając, uderzają leżące okruchy wybijając je w powietrze, co w rezultacie umożliwia przemieszczanie się całej masy osadu. Saltacja jest typowa dla transportu pod wpływem wiatru, zachodzi również w korytach rzecznych i na stożkach usypiskowych.

Wikipedia


saltacjonizm

Saltacjonizm – koncepcja w biologii ewolucyjnej zakładająca, że zmiany mutacyjne genów prowadzą do skokowych zmian fenotypowych, wykształcania się nowych planów budowy nawet z pokolenia na pokolenie.

Z braku mechanizmów genetycznych ją wspierających wyparty obecnie przez alternatywne stanowiska gradualizmu i punktualizmu.[]

Wikipedia


saltarello

taniec włoski w takcie trójmiarowym


SJP.pl

Saltarello – średniowieczny, włoski taniec ludowy, w metrum 3/8 lub 6/8. Początkowo łączony z tańcem estampie.

Najstarszy dokument, który wspomina saltarello, to manuskrypt Add. 29987, pochodzący z Włoch, datowany na około 1390 rok. Obecnie znajduje się w Narodowej Bibliotece (British Library) w Londynie. Wymienionych jest w nim 15 tańców (8 estampie, 4 saltarella, 1 trotta i 2 laments).

Wikipedia


saltato

w grze na instrumentach smyczkowych: wydobycie szeregu dźwięków o równych wartościach rytmicznych przez pociągnięcie w jednym kierunku smyczkiem odbijającym się od strun


SJP.pl


saltazaur

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów; mikrocel, mikrocelus, mikrozaurops


SJP.pl

Sa

Wikipedia


saltimbocca

[czytaj: saltimbokka] włoska potrawa w postaci smażonych kotlecików z szynką parmeńską i liśćmi szałwii


SJP.pl

Saltimbocca (od wł. "salta in bocca" – dosł. „skocz do gęby”) – eskalopki cielęce, popularna potrawa kuchni włoskiej.

Przyrządzane z lekko rozbitego płata cielęciny ("carne di vitello") oraz plasterka surowej szynki ("prosciutto crudo"), obłożonych liściem szałwii, zwiniętych w rulon i obsmażanych na maśle, a następnie duszonych z dodatkiem białego wytrawnego wina. Danie to uważane jest za typowe dla kuchni rzymskiej ("alla romana").

Wikipedia


salto

obrót ciała w powietrzu przez głowę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • salto – skok akrobatyczny
  • Salto – film w reżyserii Tadeusza Konwickiego
  • Salto – australijski melodramat z 2004 roku w reżyserii Cate Shortland
  • Salto – miasto w Argentynie, w prowincji Buenos Aires
  • Salto – miasto w Argentynie, w prowincji Misiones
  • Salto – miasto w Brazylii, w stanie São Paulo
  • Salto – miasto w Urugwaju
  • Salto – departament Urugwaju
  • Salto – miejscowość w Portugalii w gminie Montalegre

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wskoczył na trampolinę, wybił się do góry, wykonał salto i upadł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaltɔ, AS: salto

Wiktionary


saluin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Wiktionary

Sa

Wikipedia


saluki

rasa psa typu chartowatego; chart perski


SJP.pl


salusia

tytuł bajki Stanisława Jachowicza


SJP.pl


salustiusz

imię męskie


SJP.pl

Gaius Sallustius Crispus (ur. 86 p.n.e., zm. 34 p.n.e.) – rzymski historyk i polityk, urodzony w Amiternum (obecnie: San Vittorino) w kraju Sabinów (północny wschód od Rzymu). Autor "De coniuratione Catilinae" (Spisek Katyliny), "Bellum Iugurthinum" (Wojna z Jugurtą) oraz "Historiae" (Dzieje). Dwa pierwsze dzieła dotrwały do naszych czasów w całości, ostatnie, najbardziej dojrzałe i najobszerniejsze, zachowało się fragmentarycznie.

Wikipedia


salustiuszostwo

Salustiusz z żoną; Salustiuszowie


SJP.pl


salustiuszowie

Salustiusz z żoną; Salustiuszostwo


SJP.pl


salustiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salustiusza lub z nim związany


SJP.pl


salut

1. uroczysta salwa oddana dla uczczenia jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia;
2. oddanie honorów wojskowych;
3. pozdrowienie, uroczyste powitanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) salwy armatnie ku czci jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia

 (1.2) oddanie honorów wojskowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salut – nazwa złotej monety francuskiej z przełomu XIV-XV wieku
  • Program Salut – seria radzieckich stacji kosmicznych
    • Salut 1 – pierwsza stacja kosmiczna, jaka znalazła się na orbicie okołoziemskiej w ramach radzieckiego programu Salut
    • Salut 2 – radziecka stacja orbitalna
    • Salut 3 – radziecka stacja orbitalna
    • Salut 4 – radziecka stacja orbitalna
    • Salut 5 – radziecka stacja orbitalna
    • Salut 6 – radziecka stacja orbitalna
    • Salut 7 – radziecka stacja orbitalna
  • Salut 001 – radioodbiornik produkcji radzieckiej
  • Salut – salwa honorowa
  • Salut narodowy – rodzaj salwy honorowej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalut, AS: salut

Wiktionary


salutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|salutować.

Wiktionary

Salutowanie – oddawanie honorów, gest, polegający na uniesieniu prawej ręki, często z dotknięciem palcami czapki lub głowy, albo uniesieniu ręki w inny sposób (salut rzymski, pozdrowienie skautowe), używany w wojsku (a także w służbach i organizacjach paramilitarnych) do pozdrowienia i oddania honorów.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. salutować

Wiktionary


salutować

pozdrawiać po wojskowemu, oddawać honory wojskowe


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) wojsk. harc. pozdrawiać, okazywać szacunek poprzez uniesienie ręki

 (1.2) daw. strzelać z dział na powitanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Admirał uniósł rękę do daszka czapki; reszta wojskowego towarzystwa poszła za jego przykładem, salutując.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaluˈtɔvat͡ɕ, AS: salutovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salutowanie n., zasalutowanie n., salwa ż.

 czas. zasalutować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddać honory

Wiktionary


saluzzo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto włoskie położone w Piemoncie;

 (1.2) hist. państewko włoskie istniejące w wiekach od XII do XVI z głównym ośrodkiem w mieście Saluzzo (1.1);

Wiktionary

Saluzzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cuneo.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 15 644 osoby, 208,6 os./km².

Urodzili się tutaj m.in. Silvio Pellico, Magda Olivero, Federico Lombardi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tymczasem zgłosił się jako świadek oskarżenia jej stryj, proboszcz z Saluzzo. Jego długie wywody, w tonie umoralniającego kazania, utkane były jednak wyłącznie z pogłosek.

Wiktionary


salvador

obce imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Brazylii;

Wiktionary

Salvador – miasto we wschodniej Brazylii, nad Oceanem Atlantyckim. Historyczna nazwa to São Salvador da Bahia de Todos os Santos (Święty Zbawiciel z Zatoki Wszystkich Świętych) albo po prostu Bahia. Do 1763 roku stolica Brazylii (wtedy kolonii portugalskiej), obecnie popularny cel turystyczny z wieloma barokowymi budowlami. Aglomeracja liczy 4 miliony mieszkańców[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mestre Bimba, mistrz brazylijskiej sztuki walki Capoeira, urodził się w Salvador.

Wiktionary


salve

z łaciny: witaj, bądź pozdrowiony; ave


SJP.pl

Salve – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Lecce.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 4556 osób, 142,4 os./km².

Wikipedia


salwa

jednoczesny wystrzał na komendę kilku i więcej armat lub strzelb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

 (1.2) przen. wybuch śmiechu wielu osób, braw itp.

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oddano salwy honorowe przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

 (1.2) Skecz wywołał salwę śmiechu na widowni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalva, AS: salva

Wiktionary

Powiązane:

 czas. salutować, salwować się ndk.

 przym. salwowy

Wiktionary


salwador

państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Salwadorze; Republika Salwadoru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Środkowej;

Wiktionary

Zobacz też: Salvador – strona ujednoznaczniająca.

Salwador ( El Salvador, wym. w IPA: []), oficjalnie Republika Salwadoru (hiszp. República de El Salvador) – państwo w Ameryce Północnej, leżące nad Oceanem Spokojnym. Jego stolicą jest San Salvador. Graniczy z Gwatemalą (203 km) i Hondurasem (342 km).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Salwador leży nad Pacyfikiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: salˈvadɔr, AS: salvador

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwadorczyk mos., Salwadorka ż., sansalwadorczyk mos.

 przym. salwadorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Salwadoru

Wiktionary


salwadorczyk

mieszkaniec Salvadoru (miasta w Brazylii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Salwadoru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrt͡ʃɨk, AS: salvadorčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwador m., San Salvador, sansalwadorczyk m., sansalwadorka ż.

:: fż. Salwadorka ż.

 przym. salwadorski, sansalwadorski

Wiktionary


salwadorka

mieszkanka Salvadoru, miasta w Brazylii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Salwadoru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrka, AS: salvadorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwador mrz., sansalwadorczyk mos., sansalwadorka ż.

:: fm. Salwadorczyk mos.

 przym. salwadorski, sansalwadorski

Wiktionary


salwadorski

przymiotnik od: Salvador (miasto w Brazylii), Salwador (państwo w Ameryce Południowej)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do państwa Salwador

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Operator francuski chciał mieć szeroki plan i żeby z jednej strony planu nacierał oddział honduraski na salwadorski, albo na odwrót.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrsʲci, AS: salvadorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwador m., Salwadorczyk m., Salwadorka ż.

Wiktionary


salwarowski

nazwisko


SJP.pl


salwarsan

organiczna pochodna arsenu, klasyczny lek przeciwkiłowy; arsfenamina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. farm. organiczna pochodna arsenu; pierwszy syntetyczny środek chemioterapeutyczny stosowany w leczeniu kiły i innych chorób wywołanych przez krętki

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W latach 40. XX wieku salwarsan został wyparty przez penicylinę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arsfenamina

Wiktionary


salwator

dzielnica Krakowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) rzad. imię|polski|m.;

 (1.2) przest. inne określenie Zbawiciela, zapożyczone z łaciny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (2.1) geogr. toponim, nazwa osiedli w Krakowie i Trzebini;

 (2.2) geogr. toponim, lokalna nazwa Placu Zbawiciela w Warszawie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salwator – imię męskie
  • Salwator – osiedle na Zwierzyńcu w Dzielnicy VII w Krakowie
  • Salwator – osiedle Trzebini
  • Salwator – nazwa miejscowa Placu Zbawiciela w Warszawie
  • Salwator - nazwa wydawnictwa w Krakowie
  • Salwator – jedna z postaci powieści Imię róży
  • Salwador

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pojechaliśmy z Salwatorem na wystawę gołębi.

 (2.1) Czy tym tramwajem dojedziemy na Salwator?

 (2.2) Moja sąsiadka chodzi na spacery z psem po Salwatorze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salwatorianin m., salwatorianka ż.

 przym. salwatorski

Wiktionary


salwatorianie

Stowarzyszenie Boskiego Zbawiciela - zgromadzenie zakonne założone w XIX wieku, zajmujące się przede wszystkim działalnością misyjną i rekolekcyjną


SJP.pl

Salwatorianie – członkowie "Towarzystwa Boskiego Zbawiciela" (Societas Divini Salvatoris – SDS) założonego przez błogosławionego ojca Franciszka Marię od Krzyża Jordana 8 grudnia 1881 w Rzymie. Założenie zgromadzenia zakonnego nie było intencją Jordana w początkowym okresie jego istnienia. Wolał on przeciwdziałać skutkom prowadzonego przez Prusy Kulturkampfu, co wiązało się z - jego zdaniem - odnową całego Kościoła Rzymskokatolickiego. Planował on przybliżyć Jezusa zwykłym ludziom.

Wikipedia


salwatorianin

członek męskiego zgromadzenia zakonnego zajmującego się drukowaniam i rozpowszechnianiem literatury religijnej oraz pracą rekolekcyjną i misyjną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po II wojnie światowej powstało wiele domów zakonnych na Ziemiach Zachodnich, gdzie polscy salwatorianie włączyli się w odbudowę życia religijnego oraz kulturalnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. salwatorianka ż.

 przym. salwatoriański

Wiktionary


salwatorianka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Boskiego Zbawiciela


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. zakonnica z Kongregacji Sióstr Boskiego Zbawiciela

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie salwatorianki zostały zamordowane przez żołnierzy radzieckich w Mikołowie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. salwatorianin m.

 przym. salwatoriański

Wiktionary


salwatoriański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z salwatorianami lub salwatoriankami, dotyczący salwatorianów lub salwatorianek

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do salwatorianów lub salwatorianek, będący ich własnością

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Razem z nami Rodzinę Salwatoriańską tworzą: Kongregacja Sióstr Boskiego Zbawiciela oraz Międzynarodowa Wspólnota Boskiego Zbawiciela.

 (2.1) Kościół pw. NMP Królowej Polski oraz dom zakonny Salwatorianów w Bielsku-Białej wywodzą się z pierwszej placówkaacówki salwatoriańskiej w tym mieście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salwatorianin mos., salwatorianka ż.

Wiktionary


salwatorski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salwatorem, dotyczący Salwarora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwator m.

Wiktionary


salwicki

nazwisko


SJP.pl


salwinia

rodzaj paproci wodnych


SJP.pl

Sa

Wikipedia


salwiniowate

rodzina wodnych paproci; wiąślowate


SJP.pl

Sa

Wikipedia


salwiniowaty

o cechach salwiniowatych (rodzina paproci)


SJP.pl


salwiniowe

podklasa paproci różnozarodnikowych, obejmująca drobne i bardzo drobne (kilka centymetrów) rośliny pływające na powierzchni wody


SJP.pl


salwiusz

imię męskie


SJP.pl

Salwiusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, genetycznie wtórne cognomen utworzone od pierwotnego "Salvus, Salvius", co oznacza „pochodzący od Salvusa, z rodu Salvusa”.

W Polsce imię rzadkie. W kwietniu 1994 roku występowało czterech mężczyzn o tym imieniu w bazie danych PESEL.

Wikipedia


salwiuszostwo

Salwiusz z żoną; Salwiuszowie


SJP.pl


salwiuszowie

imię męskie


SJP.pl


salwiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salwiusza lub z nim związany


SJP.pl


salwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|salwować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. salwować ndk.

Wiktionary


salwować

podniośle:
1. ratować (uratować), ocalać (ocalić);
2. salwować się - ratować (uratować) siebie samego


SJP.pl


salwowski

nazwisko


SJP.pl


salwowy

→ salwa


SJP.pl

Patrz:

salwa

salzburczyk

[czytaj: zalcburczyk] mieszkaniec Salzburga (miasta w Austrii)


SJP.pl


salzburg

[czytaj: zalcburg]
1. kraj związkowy w Austrii;
2. miasto w Austrii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

 (1.2) geogr. adm. kraj związkowy w środkowej Austrii

Wiktionary

Salzburg ( Salcburk, hist. "Solnohrad"; pol. hist. "Solnogród") – miasto statutarne w Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg. Położone w pobliżu granicy z Niemcami w Alpach, nad rzeką Salzach, na wysokości 424 m n.p.m. 156 619 mieszkańców (1 stycznia 2023), czwarte pod względem liczby ludności miasto w Austrii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈzald͡zburk, AS: zalʒburk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salzburski, salcburski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Solnogród

Wiktionary


salzburka

[czytaj: zalcburka] mieszkanka Salzburga (miasta w Austrii)


SJP.pl


salzburski

[czytaj: zalcburski] przymiotnik od: Salzburg


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salzburg mrz.

Wiktionary


sam

potocznie: sklep samoobsługowy


SJP.pl

zaimek przymiotny

 (1.1) bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

 (1.2) podkreślenie: właśnie ten, a nie inny

 (1.3) właśnie taki (a nie inny)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. hand. sklep samoobsługowy

 (2.2) środ. mot. pojazd wykonany samodzielnie;

zaimek

 (3.1) stpol. dziś gw-pl|Górny Śląsk. tu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sam (handel)
  • Sam (motoryzacja)
  • Sam (maskotka)
  • Sam − edytor tekstu napisany przez Roba Pike
  • Sam − męskie anglosaskie zdrobnienie od imienia Samuel, także stare perskie imię męskie (sam oznacza 'śmierć', bądź 'ogień')
  • Sam − żeńskie anglosaskie zdrobnienia od imienia Samuela czy Samanta
  • Sam − powieść Adama Kamińskiego wydana w 2006 roku
  • Sam (właśc. Samwise Gamgee) − bohater powieści J.R.R. Tolkiena
  • Sam – bohater mitologii irańskiej, zwany również Sam Keresasp, Keresasp czy Garszasp
  • Wuj Sam
  • SAM (Surface-To-Air missile) − rakietowy system obrony powietrznej ziemia-powietrze
  • SAM − S-adenozylometionina, związek chemiczny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie powinno się zostawiać małych dzieci samych w domu.

 (1.2) Mam autograf samego mistrza świata!

 (1.2) Sam Witołd, chociaż go piszą wielkim kniaziem, rządzi przecie Litwą z ramienia Jagiełły i jest tylko wielkorządcą, zasługa więc spadnie na króla.

 (1.3) Morderca zostaje ujawniony na samym końcu książki.

 (2.1) Poszedłem do samu po bułki.

 (2.2) Dzień dobry, chciałbym zarejestrować sama.

 (3.1) Kajś sam żech widzioł nudelkula.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãm, AS: sãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samieństwo n., supersam m., samodzielność ż., samotność ż., samosia ż.

 przym. samotny, samodzielny, samiutki, samiusieńki, samiuteńki, samiutenieńki

 przysł. samotnie, samodzielnie

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) tukej

Wiktionary


sama

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. pot. małżonka

forma zaimka.

 (2.1) forma żeńska od: sam

Wiktionary

Sama – rzeka w zachodniej Polsce, lewy dopływ Warty. Płynie na Pojezierzu Poznańskim, w województwie wielkopolskim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hrabiowstwo, na których poczekać musiano, zjawili się wkrótce. Sama była milcząca bardzo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsãma, AS: sãma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jejmość, acani, aspani

Wiktionary


samadhi

stan ciała i umysłu, w którym możliwe jest rozpoznanie prawdziwej natury człowieka i świata; w jodze klasycznej jest to ostatni, ósmy stopień ćwiczeń psychofizycznych


SJP.pl

Samādhi (nie mylić z mahasamadhi) (skt समाधि, chiń. sanmade 三摩提 lub sanmei 三昧, kor. samadi 사마디 lub sammae 삼매, jap. さんまい, wiet. "tam-ma-địa") – w religiach dharmicznych oznacza medytacyjne pochłonięcie, stan osiągany dzięki wytrwałej praktyce medytacji (np. zazen lub innej), polegający na głębokiej koncentracji niezakłóconej zewnętrznymi bodźcami. Samadhi nie polega na izolacji od świata, tylko na takim zjednoczeniu z nim, które wolne jest od lgnięcia do zjawisk.

Wikipedia


samagowo

Samagowo (niem. "Sabangen") – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek, przy szosie Olsztynek – Łukta, około 7 km na północ od Olsztynka.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia


samanciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samanty lub z nią związany


SJP.pl


samanta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Sa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sãˈmãnta, AS: sãmãnta

Wiktionary


samantha

[czytaj: samanta] obce imię żeńskie


SJP.pl


samar

pierwiastek chemiczny o symbolu Sm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

Wiktionary

Samar (Sm, łac. "samarium") – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od samarskitu (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16 – minerału, z którego został wyizolowany w 1879 r. przez francuskiego chemika Paula Lecoq de Boisbaudrana.

Samar występuje w skorupie ziemskiej w ilości 7,9 ppm. Został odkryty w 1853 r. przez szwajcarskiego chemika Jeana Charles’a Galissard de Marignaca podczas analizy spektroskopowej dydymu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma samar?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsãmar, AS: sãmar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samarskit m.

 przym. samarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Sm

Wiktionary


samara

potocznie: duży brzuch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gwara. więz. brzuch

 (1.2) slang. mały plastikowy woreczek z zamknięciem strunowym służący do przechowywania i przenoszenia narkotyków

Wiktionary

Samara (ros. Самара, w latach 1935–1991 Kujbyszew, cyrylica: Куйбышев) – miasto w Rosji, port rzeczny nad Wołgą. Stolica obwodu samarskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Samara to bardzo zły pojemnik na przechowywanie zioła, bo „oddycha” i zioło obsycha, traci zapach…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãˈmara, AS: sãmara

Wiktionary


samaranch

[czytaj: SAmarancz] nazwisko


SJP.pl


samarczyk

mieszkaniec Samary


SJP.pl


samaria

1. starożytna kraina na Bliskim Wschodzie;
2. starożytne miasto, dziś stanowisko archeologiczne w Izraelu;
3. wąwóz i wioska na Krecie w Grecji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. bibl. kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;

 (1.2) hist. starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

 (1.3) geogr. wąwóz położony w południowo-zachodniej części Krety w paśmie Gór Białych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Samaria – starożytna kraina na Bliskim Wschodzie
  • Samaria – starożytne miasto, dziś stanowisko archeologiczne w Izraelu
  • Samaria – wąwóz na Krecie w Grecji
  • Samaria – wieś na Krecie w wąwozie Samaria
  • Judea i Samaria

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chrystus wędrował przez Samarię ze swymi uczniami.

 (1.2) Autokarem dotrzecie do ruin Samarii jeszcze przed południem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãˈmarʲja, AS: sãmarʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Samarytanin mos., samarytanin mos., Samarytanka ż., samarytanka ż., samarytanizm mrz.

:: przym. samaryjski, samarytański

Wiktionary


samarka

środowiskowo: foliowa torebka z zamknięciem strunowym, głównie do przechowywania narkotyków


SJP.pl


samarkanda

miasto w Uzbekistanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Uzbekistanie;

Wiktionary

Samarkanda ( Samarqand, Самарқанд, ‏سمرقند‎, Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 540 tys. mieszkańców (2019). Jedno z najludniejszych miast Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aleksander Wielki zdobył Samarkandę w IV wieku p.n.e.

 (1.1) Carat zsyłał Polaków do Samarkandy w okresie powstań.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samarkandczyk mos.

 przym. samarkandzki

Wiktionary


samarkandczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Samarkandy; osoba z tego miasta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aż wreszcie [Timur - przyp.] wrócił do swej wspaniałej stolicy. Powitały go tłumy samarkandczyków.

 (1.1) Jak wynika z przytoczonych fragmentów informatorzy określają siebie, po pierwsze jako mieszkańców miasta w ogóle, po drugie - jako taszkentczyków lub samarkandczyków.

 (1.1) Prezydent zręcznie wykorzystywał też ciągle funkcjonującą konkurencję między ośrodkami regionalnymi, np. między fergańczykami a samarkandczykami (z tego drugiego wywodzi się Karimow; z tym klanem są też w sojuszu taszkentczycy).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samarkanda ż.

 przym. samarkandzki

Wiktionary


samarkandzki

przymiotnik od: Samarkanda


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Samarkandą, dotyczący Samarkandy, pochodzący z Samarkandy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samarkandczyk mos., Samarkanda ż.

Wiktionary


samarowy

→ samar


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący samaru

Wiktionary

Patrz:

samar

Powiązane:

 rzecz. samar m.

Wiktionary


samarski

przymiotnik od: Samara


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Samary albo pochodzący z niej (miasta)

 (1.2) wykonywany, wytwarzany na sposób taki jak w Samarze

 (1.3) dotyczący Samary (rzeki)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samara ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. kujbyszewski

Wiktionary


samarskit

minerał radioaktywny


SJP.pl


samaryjski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Samarii, związany z Samarią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wykonał go rzemieślnik, / lecz nie jest on bogiem; / w kawałki się rozleci cielec samaryjski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samaria ż.

Wiktionary


samarytanie

przenośnie o człowieku litościwym, niosącym pomoc innym (zwłaszcza chorym)


SJP.pl

Samarytanie, Szomronim, Szamerim ( ‏שומרונים‎, ‏سامريون‎), sami często określają się Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim – grupa etniczno-religijna, genetycznie i językowo semicka, zaś wyznaniowo abrahamiczna, żyjąca od starożytności na terenie dzisiejszego Izraela.

Wikipedia


samarytanin

przenośnie o człowieku litościwym, niosącym pomoc innym (zwłaszcza chorym)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) bibl. przen. człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samaria ż., Samarytanin m., Samarytanka ż.

:: fż. samarytanka ż.

 przym. samarytański

Wiktionary


samarytanka

1. kobieta pomagająca chorym i słabym;
2. zakonnica, członkini Zgromadzenia sióstr benedyktynek samarytanek;
3. żeński stopień harcerski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. bibl. mieszkanka starożytnej Samarii

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Samarytanka – postać biblijna
  • Samarytanka – polska motorówka sanitarna
  • Samarytanka – stopień harcerski
  • „Samarytanka” – czasopismo Kościoła Zielonoświątkowego w RP
  • Samarytanka – południowo koreański film z 2003 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jezus poprosił Samarytankę o wodę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samaria ż., samarytanin m., samarytanka ż., samarytanizm m.

:: fm. Samarytanin m.

 przym. samarytański

Wiktionary


samarytański

1. taki, jak u samarytanina, właściwy samarytaninowi; miłosierny
2. dotyczący Samarytan, właściwy Samarytanom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Samarytanami albo Samarią

 (1.2) przen. miłosierny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samaria ż., Samarytanin mos., Samarytanka ż., samarytanin mos.

Wiktionary


samaweda

jedna z czterech Wed, stanowiąca zbiór śpiewów, pieśni rytualnych i hymnów do Somy


SJP.pl

Sa

Wikipedia


samba

1. taniec towarzyski w szybkim tempie, wywodzący się z Brazylii;
2. muzyka do tego tańca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) choreogr. szybki taniec brazylijski;

 (1.2) muz. muzyka do samby (1.1)

Wiktionary

Samba – brazylijski taniec ludowy i zarazem gatunek muzyczno-taneczny pochodzenia afrykańskiego. Występuje w licznych odmianach form wykonawczych: może być wykonywana zespołowo przez grupy śpiewające i tańczące, przez pary w kontekście salonowym albo solowo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsãmba, AS: sãmba

Wiktionary


sambal

przyprawa lub ostry sos, popularne w Indonezji i Malezji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) kulin. ostry indonezyjski sos chili;

Wiktionary

Sambal – indonezyjski sos chili, podawany do wielu potraw jako danie uzupełniające (tzw. "side dish"). Jest gęstszy niż meksykańska "salsa".

Najczęściej stosowane rodzaje chili obejmują:

Wikipedia


sambar

rodzaj ssaków z podrodziny jeleni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • sambar – potrawa
  • sambar – rodzaj ssaków

Wikipedia


sambenito

sukno z otworem na głowę noszone przez pokutników


SJP.pl

Sambenito (z hiszp., etym. od "San Benito" Święty Benedykt) – ubiór ze zgrzebnego płótna, przywdziewany przez pokutników oraz skazanych przez inkwizycję w celu ich upokorzenia, podobny do szkaplerza.

Suknie koloru żółtego w czerwone krzyże (Krzyż świętego Andrzeja) przeznaczone były dla żałujących grzeszników, którzy mogli je nosić nawet aż do śmierci. Suknie z malowidłami demonicznymi nosili skazani na stos.

Wikipedia


sambia

1. kraina historyczna w Prusach;
2. półwysep na Morzu Bałtyckim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna w Prusach, obecnie w Federacji Rosyjskiej;

 (1.2) geogr. Półwysep Sambijski;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sambia – kraina historyczna
  • Sambia – półwysep na Morzu Bałtyckim
  • Sambia – lud papuaski

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsãmbʲja, AS: sãmbʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sambijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Półwysep Sambijski

Wiktionary


sambijski

przymiotnik od: Sambia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Sambią, dotyczący Sambii (krainy historycznej lub półwyspu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sambia ż.

Wiktionary


sambo

rosyjska sztuka walki, odmiana walki wręcz, zawierająca elementy zapasów i judo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rosyjska sztuka walki;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sambo – rosyjska sztuka walki
  • Sambo – „trzy skarby” w buddyzmie
  • Sambo – stereotyp Afroamerykanina w folklorze amerykańskim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsãmbɔ, AS: sãmbo

Wiktionary


sambodrom

platforma, na której tańczy się sambę podczas karnawału w Rio de Janeiro


SJP.pl


sambor

miasto na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (2.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Ukrainie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Sambor – imię męskie
  • Sambor I (1150–1205) – książę pomorski
  • Sambor II (zm. 1277/1278) – książę lubiszewsko-tczewski
  • Sambor – gatunek piwa
  • Sambor – herb szlachecki
  • Sambor – miasto
  • Sambor – dawna gmina wiejska w powiecie samborskim województwa lwowskiego II Rzeczypospolitej, z siedzibą w Samborze
  • Sambor – hromada terytorialna w rejonie samborskim obwodu lwowskiego
  • Sambor – stacja kolejowa w Samborze, w obwodzie lwowski

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Samborsko n., Samborszczyzna ż., Samborzec m., Samborowo n., Samborówko n., samborzanin m.

 przym. samborski, Samborowy

Wiktionary


samborowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Samborowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Przeworno
  • Samborowice – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie

Wikipedia


samborowo

Samborowo (niem. "Bergfriede") – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda

Wieś leży nad rzekami: Drwęcą i Poburzanką oraz częściowo nad Jeziorem Drwęckim, przy drodze krajowej nr 16 (Ogrodniki – Dolna Grupa) i linii kolejowej Ostróda – Iława.

Wikipedia


samborski

→ Sambor (miasto na Ukrainie)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Sambora, związany z Samborem, pochodzący z Sambora

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Powiat samborski (Galicja) – jednostka administracyjna Galicji
  • Powiat samborski (II Rzeczpospolita) – jednostka administracyjna II RP, w składzie woj. lwowskiego
  • Rejon samborski – jednostka administracyjna Ukrainy, w składzie obwodu lwowskiego
  • Antoni Samborski – polski rolnik i polityk
  • Bogusław Samborski – polski aktor
  • Tadeusz Samborski – polski polityk, dziennikarz, dyplomata i działacz kresowy
  • Tomasz Samborski – polski prezenter telewizyjny, dziennikarz muzyczny
  • Wołodymyr Samborski – ukraiński piłkarz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sãmˈbɔrsʲci, AS: sãmborsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samborszczyzna ż., Sambor mos./mrz., Samborczanin mos., Samborczanka ż.

Wiktionary


samborszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. kraina obejmująca okolice Sambora, obecnie na Ukrainie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1415 r. Samborszczyzna wróciła pod panowanie królów polskich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sambor m.

 przym. samborski

Wiktionary


samborza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. wieżyczka nad bramą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãmˈbɔʒa, AS: sãmboža

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szymborza

Wiktionary


samborze

miasto na Ukrainie


SJP.pl

Samborze – w dawnej Polsce pięterka po obu stronach bramy wjazdowej, przeznaczone na mieszkanie wrotnych stróżów, do którego schody prowadziły po wewnętrznej stronie podwórza. Niekiedy samborza takie były uzbrojone.

Samborza – wieża obronna nad bramą wjazdową.

Wikipedia


samborzec

wieś w Polsce


SJP.pl

Samborzec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, siedziba gminy Samborzec. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Historycznie położony jest w Małopolsce, w ziemi sandomierskiej.

Wikipedia


samborzecki

przymiotnik od: Samborzec


SJP.pl


sambowy

→ samba


SJP.pl

Patrz:

samba

sambra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy;

Wiktionary

Sambra (fr. "Sambre") – rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy o długości 193 km i powierzchni dorzecza 2740 km².

Rzeka wypływa ze źródeł na zachodnim krańcu Ardenów, płynie przez obszar belgijskiego zagłębia węglowego, a do Mozy uchodzi koło Namur. Sambra jest połączona kanałami ze Skaldą (Kanał Charleroi – Bruksela) i Sekwaną (Kanał Sambra – Oise).

Wikipedia


sambuca

[czytaj: sambuka] likier włoski anyżkowo-owocowo-ziołowy, produkowany z kopru włoskiego, anyżu i kwiatów bzu czarnego


SJP.pl

Sambuca – bezbarwny, pochodzący z Włoch likier anyżkowo-owocowo-ziołowy, zawierający zazwyczaj od 38 do 40% alkoholu. Jest produkowany na bazie kwiatów czarnego bzu (wł. "Sambuco"), anyżu gwiaździstego, kopru włoskiego, lukrecji oraz soków.

Sambuca wykorzystywana jest często do przygotowywania koktajli alkoholowych.

Wikipedia


sambucus

[czytaj: sambukus] krzew lub małe drzewo z rodziny przewiertniowatych; bez


SJP.pl


samcche

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. zob. Meschetia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Meschetia

Wiktionary


samcche-dżawachetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Wiktionary

Samcche-Dżawachetia ( სამცხე-ჯავახეთი, zwana też Meschetią) – region w południowej Gruzji, ze stolicą w Achalciche. Samcche-Dżawachetia obejmuje sześć prowincji: Achalciche, Adigeni, Aspindza, Bordżomi, Achalkalaki i Ninocminda. Region graniczy z Gurią i Imeretią od północy, Dolną Kartlią i Wewnętrzną Kartlią od północnego wschodu, Armenią i Turcją od południa, Adżarią od zachodu. Przez region przepływa rurociągiem ropa naftowa z Baku do Ceyhan oraz gaz ziemny z Azerbejdżanu do Turcji.

Wikipedia


samcowy

potocznie: związany z mężczyzną nadmiernie interesującym się seksem; samczy


SJP.pl


samczość

1. to, co jest charakterystyczne dla prawdziwego mężczyzny: sprawność fizyczna i seksualna; machismo, męskość;
2. zespół cech charakterystycznych dla samca - zwierzęcia płci męskiej


SJP.pl


samczy

1. → samiec;
2. potocznie: związany z mężczyzną nadmiernie interesującym się seksem; samcowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy samca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samczyk mzw., samiec mzw./mos.

Wiktionary


samczyk

samiec małych zwierząt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zdrobn. od: samiec

 (1.2) samiec małych zwierząt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiłem parkę gupików: samczyka i samiczkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsãmt͡ʃɨk, AS: sãmčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samiec m., samczość ż., samiczka ż.

 przym. samczy

Wiktionary


same

zaimek przymiotny

 (1.1) lm. nmos. zob. sam.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Same – miasto
  • Same – miasto
  • Same – diecezja w Tanzanii
  • Same – port lotniczy w Timorze Wschodnim
  • SAME – włoski producent traktorów
  • Samme

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsãmɛ, AS: sãme

Wiktionary


samek

1. zdrobnienie od: Samuel (imię męskie);
2. nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Samek (1930-2007), historyk
  • Jan Samek (1937-1991), pilot, modelarz
  • Elżbieta Samek-Czapla – polska artystka i architektka

Wikipedia


samhainofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed Halloween

Wiktionary


samica

określenie osobnika płci żeńskiej u zwierząt, tzn. takiego organizmu zwierzęcego, który wytwarza komórki jajowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. zwierzę płci żeńskiej

Wiktionary

Samica (♀), inaczej organizm żeński – organizm, który produkuje nieporuszające się komórki jajowe. Z wyjątkiem rzadkich schorzeń, większość ssaków płci żeńskiej, w tym samice ludzi, ma dwa chromosomy X. Cechy charakterystyczne dla samic różnią się w zależności od gatunku, przy czym niektóre gatunki zawierają dobrze zdefiniowane cechy żeńskie, takie jak obecność wyróżniających się gruczołów mlecznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Samicę kota nazywa się kotką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãˈmʲit͡sa, AS: sãmʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. samiczka ż.

:: fm. samiec m.

 przym. samiczy

Wiktionary


samice

forma rzeczownika.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: samica

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Samice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Skierniewice
  • Samice – osada leśna w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Skierniewice
  • samica

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sãˈmʲit͡sɛ, AS: sãmʹice

Wiktionary


samiczka

zdrobnienie od: samica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. samica

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiłem parkę gupików: samczyka i samiczkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãˈmʲit͡ʃka, AS: sãmʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zgrub. samica, fm. samczyk

 przym. samiczy

Wiktionary


samiczy

→ samica


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy samicy

Wiktionary

Patrz:

samica

Powiązane:

 rzecz. samiczka ż., samica ż.

Wiktionary


samiec

pogardliwie o mężczyźnie, zwłaszcza lubieżnym, namiętnym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. zwierzę płci męskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pogard. mężczyzna

Wiktionary

Samiec (♂), inaczej organizm męski – organizm, który produkuje ruchliwe komórki rozrodcze - plemniki. U ssaków płeć męska jest determinowana obecnością chromosomu Y, podczas gdy brak tego chromosomu warunkuje płeć żeńską; jeśli jednak obecny na nim gen SRY jest nieaktywny, organizm wykształca cechy typowo żeńskie (zespół Swyera).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Samiec konia to ogier.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsãmʲjɛt͡s, AS: sãmʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samczość ż.

:: zdrobn. samczyk m.

:: fż. samica ż.

 przym. samczy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) macho

Wiktionary


samiel

lokalna nazwa suchego, porywistego wiatru wiejącego na Saharze i często wywołującego burze piaskowe; chamsin, hamsin, samum


SJP.pl


samieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. rzad. onanizm, masturbacja, czynność autoerotyczna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kurkiewicz usiłował wprowadzić polskie słownictwo w zasadzie na wszystko. Mamy więc samieństwo (masturbację, nie od samca, ale od robienia czegoś samemu) (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sam

 zaim. sam

 rzecz. sam mrz.

Wiktionary


samijski

dotyczący Samos, wyspy na Morzu Egejskim


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Samos, dotyczący Samos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samos mrz./ż.

Wiktionary


samin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Samin – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bartniczka
  • Samin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bartniczka
  • Samin – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Dąbrówno
  • Saminek

Wikipedia


samisen

trzystrunowy japoński instrument muzyczny; shamisen, szamisen


SJP.pl


samiuchny

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiusieńki, samiutki, samiuśki


SJP.pl


samiusieńki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiutki, samiuśki, samiuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsãmʲjüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: sãmʹi ̯üśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sam

 rzecz. sam mrz., samosia ż.

 zaim. sam

Wiktionary


samiusz

imię męskie


SJP.pl


samiutenieńki

zdrobnienie od: samiutki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsãmʲjutɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲci, AS: sãmʹi ̯utẽńė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sam

 rzecz. sam mrz., samosia ż.

 zaim. sam

Wiktionary


samiuteńki

zdrobnienie od: sam; samiusieńki, samiutki, samiuśki, samiuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsãmʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: sãmʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sam, samiutki

 rzecz. sam mrz., samosia ż.

 zaim. sam

Wiktionary


samiutki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiusieńki, samiuśki, samiuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: sam

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãˈmʲjutʲci, AS: sãmʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sam, samiuteńki, samotny

 rzecz. sam mrz., samosia ż.

 zaim. sam

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samiuśki

Wiktionary


samiuśki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiutki, samiusieńki, samiuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Góral spod samiuśkich Pienin i flisak kusili opowieściami o atrakcjach okolic Jeziora Czorsztyńskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sãˈmʲjüɕci, AS: sãmʹi ̯üśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. samotny

Wiktionary


samizdat

[czytaj: samizDAT]
1. zabroniona przez władze publikacja, wydawana na terenie byłego Związku Radzieckiego i w krajach byłego bloku komunistycznego;
2. środowiskowo: alkohol nielegalnie pędzony; samogon, bimber, księżycówka, krzakówka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

 (1.2) pot. przen. każde inne antyrządowe czasopismo wydawane społecznie bez dopełnienia formalności

Wiktionary

Samizdat ( самиздат, od samodiejatielnoje izdatielstwo – wydawnictwo samodzielne) – określenie zwalczanej przez władze tzw. literatury drugiego obiegu, powstającej poza zasięgiem cenzury w ZSRR od końca lat 50. XX w.

Nazwą tą określa się też niekiedy podobne publikacje wydawane w innych krajach bloku wschodniego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rosjanie zaprezentowali maszynopisowy samizdat sowiecki, liczne fotografie więźniów politycznych zaopatrzone w opis ich spraw i wyroków.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. samizdatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bibuła

Wiktionary


samizdatowy

przymiotnik od: samizdat


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z samizdatami, czyli wydawnictwami drugiego obiegu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzień przed klasowym spotkaniem siedziałem w domu, stemplując okładki samizdatowego czasopisma (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samizdat mrz.

Wiktionary


samlino

Samlino ( Zemlin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Golczewo, przy drodze wojewódzkiej nr 106 Rzewnowo - Stargard - Pyrzyce.

Według danych z 1 stycznia 2021 roku wieś liczyła 188 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia


samnici

starożytne plemiona


SJP.pl

Samnici (łac. "Samnites") – jeden z ludów italskich z grupy osko-umbryjskiej, zamieszkujący środkową i południową część Apeninów (Samnium), tworzący luźną federację o charakterze wojskowym. Głównym miastem Samnitów było Maleventum, przemianowane później przez Rzymian na Benewent.

Wikipedia


samnicki

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Samnitów lub Samnium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samnita, Samnium

Wiktionary


samnita

przedstawiciel jednego z dawnych ludów italskich zamieszkujących Samnium, część środkowej Italii


SJP.pl


samo-

przedrostek

 (1.1) tworzący wyrazy, w których główna cecha występuje jako jedyna

 (1.2) tworzący wyrazy, w których główna cecha jest uzyskiwana bez pomocy czegoś / kogoś innego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) samochód • samodzielny • samolot • samonośny • samoobrona • samoobsługa • samosiejka • samowar • samowzbudny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsãmɔ, AS: sãmo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. samotny

Wiktionary


samoa

1. Wyspy Żeglarzy; archipelag na Oceanie Spokojnym;
2. (do 1997 Samoa Zachodnie) Niezależne Państwo Samoa; państwo w Oceanii;
3. Samoa Amerykańskie, zamorskie terytorium Stanów Zjednoczonych w Oceanii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

 (1.2) geogr. pot. archipelag Wysp Samoa w Oceanii;

Wiktionary

Samoa (, pełna oficjalna nazwa: Niezależne Państwo Samoa) – państwo w Oceanii, obejmujące zachodnią część Wysp Samoa (pozostałe stanowią terytorium Stanów Zjednoczonych jako Samoa Amerykańskie). Do 1997 znane było jako Samoa Zachodnie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sãˈmɔa, AS: sãmoa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samoańczyk mos., Samoanka ż., samoański mrz.

 przym. samoański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Niezależne Państwo Samoa; hist. Samoa Zachodnie, Samoa Niemieckie

 (1.2) Wyspy Samoa

Wiktionary


samoagresja

agresja skierowana przeciwko samemu sobie


SJP.pl


samoakceptacja

akceptowanie samego siebie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. akceptowanie samego siebie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mając problemy z samoakceptacją, Celina postanowiła pójść z tym do psychologa.

Wiktionary


samoanaliza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozpatrywanie swoich czynów, przeżyć i emocji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Człowiek, oddający się namiętności samoanalizy krytycznej i rozpatrujący z niedowierzaniem w lustrze swój profil troglodyty, nie może jednak uchodzić za zupełnie zrównoważonego zewnętrznie.

Wiktionary


samoanka

1. mieszkanka Samoa Amerykańskiego;
2. obywatelka Samoa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Samoa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈãŋka, AS: sãmoãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samoa n., samoański mrz.

:: fm. Samoańczyk mos.

 przym. samoański

Wiktionary


samoańczyk

1. mieszkaniec Samoa Amerykańskiego;
2. obywatel Samoa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Samoa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: sãmoãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samoa n., samoański mrz.

:: fż. Samoanka ż.

 przym. samoański

Wiktionary


samoański

przymiotnik od: Samoa, Samoa Amerykańskie, Samoa Zachodnie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Samoa, dotyczący Samoa

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do Samoa, będący jego własnością

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (3.1) jęz. język urzędowy Samoa;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈãj̃sʲci, AS: sãmoãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Samoańczyk mos., Samoanka ż., Samoa n.

Wiktionary


samobadanie

samobadać się - badać samego siebie


SJP.pl


samobadać

samobadać się - badać samego siebie


SJP.pl