tigra

model samochodu marki Opel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. samochód typu Opel Tigra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtʲiɡra, AS: tʹigra

Wiktionary

tigrinia

język urzędowy Erytrei

SJP.pl

tigroid

Wikipedia

tijuana

[czytaj: tiCHŁAna] miasto w Meksyku

SJP.pl

Wikipedia

tijuański

→ Tijuana [czytaj: tichłański]

SJP.pl

tik

mimowolny, powtarzający się ruch mięśni, najczęściej mimicznych mięśni twarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)

wykrzyknik

(2.1) zob. tik-tak.

Wiktionary

Tik – krótkotrwały, stereotypowy, mimowolny ruch określonej części ciała (np. mruganie powieką, marszczenie czoła, zaciskanie pięści). Powstaje najczęściej na tle psychicznym, zwykle u dzieci. Może przejść w tzw. tik utrwalony. Zwykle nie wymaga leczenia. Terapia uciążliwych tików opiera się na stosowaniu neuroleptyków. Niekiedy jest objawem uszkodzenia układu pozapiramidowego. Liczne, nasilone tiki pojawiają się w zespole Tourette’a.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲik, AS: tʹik

Wiktionary

Powiązane:

przym. tikowy

Wiktionary

tik-tak

wyraz określający odgłos powstający przy tykaniu zegara

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja naśladująca odgłos tykania mechanicznego zegara

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tik-Tak – polski program telewizyjny dla dzieci
Tik-Tak – powieść Deana Koontza
Tik Tak – brytyjska dobranocka z 2019 roku
„Tik Tok” – singel Keshy

→ tiksotropia

SJP.pl

Patrz:

tiksotropia

tiktak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzecz.

:: fż. tiktokerka ż.

przym. tiktokowy

Wiktionary

tiktokerka

użytkowniczka TikToka - aplikacji do nagrywania filmików (często pod utwór muzyczny) i ich udostępniania

SJP.pl

tiktokowiec

użytkownik TikToka - aplikacji do nagrywania filmików (często pod utwór muzyczny) i ich udostępniania; tiktoker

SJP.pl

tiktokowy

→ TikTok

SJP.pl

Patrz:

TikTok

tila

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Otylia

Tilda – emulator terminali napisany w GTK+. Tilda została zaprojektowana na wzór konsoli z gry Quake, która wysuwa się z góry ekranu, a po wciśnięciu wcześniej zdefiniowanego klawisza (domyślnie tyldy), również się tam chowa.

1. zdrobnienie od: Timothy (obce imię męskie);
2. obce imię męskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tim – miejscowość w Danii
Tim – miejscowość w Rosji
Tim – imię męskie, również zdrobnienie od Timothy
Tim – australijski film
Tim – album The Replacements
Tim – album Avicii
Gruppo TIM – włoski dostawca usług telekomunikacyjnych
- Telecom Italia Mobile, TIM – włoski operator telefonii komórkowej
- TIM San Marino – sanmaryńska firma telekomunikacyjna
- TIM Brasil – brazylijska firma telekomunikacyjna
Tim S.A. – polskie przedsiębiorstwo, hurtowy dystrybutor artykułów elektrotechnicznych
Treasure Island Media, TIM – amerykański studio pornograficzne

Wikipedia

timag

materiał ceramiczny, którego podstawowym składnikiem jest tytanian magnezu; stosowany jako dielektryk w kondensatorach radiowych

SJP.pl

timajos

Timajos z Tauromenion ( Τίμαιος; druga połowa IV w. p.n.e. – pierwsza połowa III w.p.n.e.) – historyk grecki z Sycylii. Syn Andromachosa, założyciela Tauromenionu (dzisiejszej Taorminy). Przebywał w Atenach jako "metojk", prawdopodobnie na skutek zajęcia jego rodzinnego miasta przez Agatoklesa.

Wikipedia

timberlake

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Timberlake – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Lake
Timberlake – jednostka osadnicza w stanie Wirginia, w hrabstwie Campbell
Gary Timberlake – gracz baseball;
Justin Timberlake – piosenkarz;

Wiktionary

Timbuktu (songhaj: Tumbutu, fr. Tombouctou) – miasto w Mali, nad rzeką Niger, założone prawdopodobnie na przełomie XI i XII wieku, zamieszkiwane przez 32 460 osób (2022). Jest stolicą regionu Timbuktu, jednego z siedmiu regionów administracyjnych Mali.

Wikipedia

time

[czytaj: tajm] tygodnik amerykański

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

time – słowo oznaczające w języku angielskim czas.
Time – amerykański tygodnik społeczno-polityczny istniejący od 1923 roku
Time (biblioteka standardowa)
time – komenda w systemach uniksowych
Titan Mare Explorer (TiME) – anulowana misja kosmiczna polegająca na wysłaniu lądownika na powierzchnię jeziora Ligeia Mare na Tytanie
Time – gmina w Norwegii
Time – wieś w USA
Time – album Electric Light Orchestra
Time – album Lionela Richiego
Time – album Mercyful Fate
Time – album TVXQ
Time – album Roda Stewarta

Wikipedia

time-out

[czytaj: tajmAłt] w sporcie: oficjalnie zarządzona przerwa w grze, np. na życzenie trenera jednej z drużyn; time out

SJP.pl

time-sharing

[czytaj: tajm szering] nabycie przez konsumenta prawa do korzystania z budynku lub lokalu w oznaczonym czasie oraz zobowiązanie się do zapłaty ryczałtowego wynagrodzenia

SJP.pl

timenko

nazwisko

SJP.pl

timer

[czytaj: tajmer] urządzenie do pomiaru czasu; czasomierz, stoper

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do odmierzania upływu czasu

Wiktionary

TiMER – amerykański film fabularny (komedia romantyczna) w reżyserii Jacqueline Schaeffer z 2009 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtajmɛr, AS: tai ̯mer

Wiktionary

times

[czytaj: tajms]
1. krój czcionki; Times New Roman;
2. brytyjski dziennik; The Times

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

The Times – dziennik brytyjski
Times – krój pisma

Wikipedia

timeshare

[czytaj: tajmszer] system nabywania po niskiej cenie apartamentu lub domu wakacyjnego, w którym nabywca może z niego korzystać przez wiele lat, lecz wyłącznie przez określony, powtarzający się okres w roku

SJP.pl

Wikipedia

timgad

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto w Afryce Północnej, na terenie dzisiejszej Algierii;

Wiktionary

Timgad ("Timkad", arab. تيمقاد = "Tīmqād", łac. "Thamugadi") – starożytne miasto w Afryce Północnej, na terenie dzisiejszej Algierii. Zachowany do dziś kompleks ruin został w 1982 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Wikipedia

Powiązane:

przym. timgadzki

Wiktionary

timing

[czytaj: tajming] wybór najlepszego momentu na rozpoczęcie działania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wybór precyzyjnego momentu do rozpoczęcia i wykonania jakiegoś działania z maksymalnym efektem

(1.2) muz. precyzyjne trzymanie się tempa utworu, zwłaszcza w wokalistyce

Wiktionary

Przykłady

(1.1) By być dobrym tenisistą, musisz mieć dobry timing.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajmʲĩŋk, AS: tai ̯mʹĩŋk

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) refleks, wyczucie czasu, zgranie w czasie

Wiktionary

timiszoara

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

rzecz. timokracja

Wiktionary

timor

1. półotwarte morze stanowiące część Oceanu Indyjskiego;
2. wyspa między morzami Sawu i Timor leżąca w archipelagu Małych Wysp Sundajskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa w południowo-wschodniej Azji;

Wiktionary

Timor ( Ilha de Timor, Illa Timór, Pulau Timor) – wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich, w południowo-wschodniej Azji. Część zachodnia wyspy, zwana Timorem Zachodnim, należy do Indonezji, natomiast część wschodnia stanowi niepodległe państwo – Timor Wschodni. Na zachód od Timoru leżą wyspy Sumba i Flores, na północny zachód Celebes, a w kierunku południowym znajduje się Australia.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Timor został odkryty w XVI w. przez Portugalczyków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtʲĩmɔr, AS: tʹĩmor

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Timorczyk mos., Timorka ż.

przym. timorski

Wiktionary

timorczyk

mieszkaniec Timoru (wyspy w archipelagu Małych Wysp Sundajskich)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Timoru Wschodniego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mówcy (biorący udział w proteście) nazywali byłego prezydenta Suharto "zbrodniarzem wojennym", obarczając go odpowiedzialnością za śmierć 250 tysięcy wschodnich Timorczyków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲĩˈmɔrt͡ʃɨk, AS: tʹĩmorčyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Timor mrz.

:: fż. Timorka ż.

przym. timorski

Wiktionary

timorka

mieszkanka Timoru (wyspy w archipelagu Małych Wysp Sundajskich)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Timoru Wschodniego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲĩˈmɔrka, AS: tʹĩmorka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Timor mrz.

:: fm. Timorczyk mos.

przym. timorski

Wiktionary

timoroso

określenie wykonawcze: bojaźliwie, lękliwie

SJP.pl

timorski

→ Timor

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Timorem, dotyczący Timoru

Wiktionary

Patrz:

Timor

Powiązane:

rzecz. Timor mrz., Timorczyk mos., Timorka ż.

przym. protimorski, antytimorski

Wiktionary

timoszenko

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Grigorij Timoszenko – radziecki funkcjonariusz organów bezpieczeństwa
Siemion Timoszenko – radziecki reżyser filmowy oraz scenarzysta
Siemion Timoszenko – radziecki dowódca wojskowy

Wikipedia

timpani

instrument perkusyjny; kotły

SJP.pl

timpton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Wiktionary

Timpton – rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu. Długość 644 km; powierzchnia dorzecza 44 400 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 560 m³/s.

Źródła w Pasmie Stanowym; płynie w kierunku północnym przez Góry Ałdańskie; spławna w dolnym biegu.

→ Tinder

SJP.pl

Patrz:

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jako ekskapelmistrz teatrów ogródkowych czy też kelner, który zwiedził wszystkie stolice Europy, znał wszystkie hotele i tingel-tangle.

(1.1) Przedwojenny Wiedeń to świat tak wytwornych kawiarni, jak i podrzędnych tingel-tangli ze striptizem i kabaretem, obskurnych knajp dla dorożkarzy, odrapanych kamienic (…)

Wiktionary

Powiązane:

przym. tinglowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tingel

Wiktionary

tingeltangel

przestarzałe: podrzędna kawiarnia lub restauracja, miejsce występów piosenkarzy, tancerzy itp.; tingel-tangel, tingel

tynktura;
1. lecznicza nalewka przyrządzana na substancjach roślinnych lub zwierzęcych;
2. alkoholowy roztwór preparatów lekarskich;
3. barwa używana przy pokrywaniu pól i godeł w herbach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. alkoholowy roztwór preparatów lekarskich

Wiktionary

tinol

cienka rurka, używana do lutowania

SJP.pl

Tinol – popularna nazwa drutu lutowniczego do lutowania miękkiego. Jest to rurka wykonana z lutu wypełniona topnikiem. Najczęściej spotykaną formą tinolu jest drut z kilkoma kanałami w środku wypełnionymi topnikiem. Czasami tinolem nazywa się także drut z lutu bez topnika.

Wikipedia

tinta

1. nadruk farbą jednego koloru, która nie pokrywa w 100% zadrukowywanej powierzchni, potocznie raster
2. dobór barw na obrazie; tonacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. jednolite tło nałożone jasną farbą;

(1.2) druk. rozrzedzona rastrem wersja zastosowanego koloru

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. atrament

Wiktionary

Tinta – jednolite tło jasnego koloru.

W plastyce, a szczególnie w technikach malarskich, jest to tło nałożone jasną farbą.

W DTP termin ten nie odnosi się do jasności, lecz do ilości farby. Jest to jednolite tło, nałożone jedną lub kilkoma farbami dowolnego koloru, w ilości poniżej 100% każda. W poligrafii efektem tinty jest niepełne krycie, czyli raster, nazywany przez drukarzy gwarowo „siatką”.

Wikipedia

tiofenol

chemiczny związek organiczny, fenol siarkowy

organiczny związek chemiczny otrzymywany ze smoły węglowej lub syntetycznie, używany w syntezie organicznej, m.in. do produkcji leków i polimerów; tiofen

SJP.pl

tioindygowy

→ tioindygo

SJP.pl

Patrz:

tioindygo

tiokol

syrop wykrztuśny; thiocol

SJP.pl

tiokole

syrop wykrztuśny; thiocol

ogólna nazwa każdego związku organicznego będącego odpowiednikiem alkoholu, zawierającego w cząsteczce atom siarki, atom wodoru, a także grupę alkilową (tioalkohol, dawniej merkaptan) lub arylową (tiofenol)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

krystaliczna, biała substancja, będąca pochodną mocznika

SJP.pl

tiosiarczan

sól nieznanego w stanie wolnym kwasu tiosiarkowego

nazwisko

SJP.pl

tiosza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;

Wiktionary

Tiosza (ros. Тёша) – rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim. Prawy dopływ Oki. Długość – 311 km. Zlewnia – 7800 km².

Źródła i górny bieg rzeki na Wyżynie Nadwołżańskiej. Płynie ze wschodu na zachód i wpada do Oki poniżej miasta Murom.

Wikipedia

tiosól

sól powstała podczas reakcji pierwiastka metalicznego ze sztucznie spreparowanym kwasem uzyskiwanym z kwasu tlenowego, w którym atomy tlenu zostały zastąpione atomami siarki; siarkosól

SJP.pl

tip

1. potocznie: porada, wskazówka;
2. potocznie: napiwek;
3. w grach bilardowych: końcówka kija pocierana kredą;
4. środowiskowo: kawałek tekturki pełniący funkcję filtra w ręcznie skręcanych papierosach; tipo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. napiwek

(1.2) pot. wskazówka, porada

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Port lotniczy Trypolis
T.I.P.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲip, AS: tʹip

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. protip mrz.

Wiktionary

tip-top

potocznie:
1. doskonały, świetny, bez zarzutu;
2. bardzo dobrze, doskonale

SJP.pl

tipasa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Algierii nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji Tipasa (1.2);

(1.2) geogr. adm. prowincja wchodząca w skład Algierii, leży w północnej części kraju, nad Morzem Śródziemnym

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tipasa (obecnie Adżim) – fenickie miasto w dzisiejszej Tunezji
Tipasa – miasto fenickie, później rzymskie na terenie dzisiejszej Algierii

Wikipedia

Powiązane:

przym. tipaski

Wiktionary

tipi

stożkowaty namiot indiański z żerdzi pokrytych skórami, matami lub nieprzemakalnym płótnem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) etn. stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;

Wiktionary

Tipi – rodzaj namiotu Indian Ameryki Północnej, głównie północnej części obszaru Wielkich Równin. Nazwa pochodzi z języka siou i oznacza „miejsce gdzie się żyje”.

(1.1) Kaśka nie pasuje do swoich koleżanek, bo to same tipsiary.

(1.1) Królową dodaizmu jest oczywiście Doda, „tipsiara" z niezłym „zapleczem".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲipʲˈɕara, AS: tʹipʹśara

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tips m.

Wiktionary

tipsy

forma rzeczownika.

(1.1) M. i B. lm. od tips

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtʲipsɨ, AS: tʹipsy

Wiktionary

tir

duży samochód ciężarowy; TIR

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) duży samochód ciężarowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Hossein Tir – irański narciarz
Muhammad Abu Tir – palestyński minister
Ziyad Abu Tair – palestyński komendant
tir – nazwa spotykana w języku potocznym w odniesieniu do dużego samochodu ciężarowego do przewozu towarów na trasach międzynarodowych
tir – kod ISO 639-3 języka tigrinia
Tear
Tier
TIR

Wikipedia

Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) TIR

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) ciągnik siodłowy

pokrewne.

rzecz. tirowiec mos., tirówka ż.

skr. TIR

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== tir (język bretoński.) ==

wymowa. IPA3|ˈtiːr.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kraj, ziemia

odmiana.

1. włoski deser składający się z warstwy biszkoptu nasączonej mocną kawą espresso oraz amarettem, jajek, cukru i śmietany, przekładany kremem i posypany czekoladą;
2. smakujący jak tiramisu - deser

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

przymiotnik relacyjny

(2.1) kulin. mający smak lub zapach tiramisu (1.1)

Wiktionary

mieszkanka Tirany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tirany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãnka, AS: tʹirãnka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tirana ż.

:: fm. tirańczyk mos.

przym. tirański

Wiktionary

tirańczyk

mieszkaniec Tirany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tirany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tʹirãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tirana ż.

:: fż. tiranka ż.

przym. tirański

Wiktionary

tirański

dotyczący Tirany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Tirana

Wiktionary

Przykłady

(1.1) A w słynnej piramidzie tirańskiej, zaprojektowanej przez córkę Hodży na wzór piramid paryskich, urządzono za jego żywota muzeum.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãj̃sʲci, AS: tʹirãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tirana ż., tirańczyk mos., tiranka ż.

Wiktionary

tiret

[czytaj: tirE] rodzaj łącznika, używany przy łączeniu wyrazów złożonych, nazw podwójnych itp. lub przy przenoszeniu części wyrazów do następnego wiersza; dywiz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. jednostka redakcyjna tekstu prawnego, oznaczana krótką poziomą kreską przypominającą półpauzę;

Wiktionary

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Tiret (z fr. łącznik, kreska, od tirer: 'ciągnąć, kreślić'; w jęz. pol. wyraz nieodmienny: "tego tiret, kilka tiret"; czyt. tiret albo []) – według zasad techniki prawodawczej nazwa jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, oznaczanej krótką poziomą kreską przypominającą półpauzę (nieprawidłowo czasem nazywanej również myślnikiem). Zgodnie z ZTP tiret jest elementem wyliczenia, wchodzi w skład litery.

Wikipedia

tirli

wyraz mający naśladować dźwięk instrumentów smyczkowych

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca wysokie dźwięki wydawane przez instrument lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kanarek zaćwierkał: – Tirli, tirli, tirli.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tirlili, tiurli, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary

tirlili

wykrzyknik

rzecz. tir m., TIR m., tirówka ż.

skr. TIR

Wiktionary

tirowy

→ tir

SJP.pl

Patrz:

tir

tiroński

wywodzący się od Tirona (wyzwoleńca i sekretarza Cycerona)

SJP.pl

tirsa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. bibl. miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne;

(1.2) imię|polski|ż.

Wiktionary

Tirsa – miasto w północnej Palestynie, wymieniane w Biblii. Identyfikowane ze stanowiskiem archeologicznym Tell el-Farah (północnym), 11 km na północny wschód od Nablusu.

Według Biblii zdobyte przez Jozuego (Joz 12,24). Stolica królestwa Izraela (królestwa północnego) w czasach panowania Baszy i Eliego, król Omri przeniósł stolicę do Samarii (1 Krl 16,23-24). Pieśń nad pieśniami wspomina ją jako miasto bardzo piękne (werset 6,4).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tirsa była stolicą Samarii za Baszy i Eli.

(1.1) Piękna jesteś, przyjaciółko moja, jak Tirsa, / wdzięczna jak Jeruzalem, / groźna jak zbrojne zastępy.

(1.2) Niewiasta o imieniu Tirsa pojawia się w biblijnej „Księdze Jozuego” w rozdziale siedemnastym.

Wiktionary

tirzepatyd

syntetyczny związek chemiczny stosowany w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2

SJP.pl

rzecz. TIR m., tirowiec m., tir m.

skr. TIR

Wiktionary

tischner

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Józef Tischner (1931–2000) – polski ksiądz katolicki i filozof, profesor
Marian Tischner (ur. 1936) – polski lekarz weterynarii, profesor
Kazimierz Tischner (ur. 1946) – polski zootechnik, działacz społeczny i oświatowy
Tischner – album muzyczny Voo Voo i kapeli Trebunie-Tutki
Tischnerówka – izba pamięci ks. Józefa Tischnera w Łopusznej

Wikipedia

tissot

[czytaj: tiSO] nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tissot – szwajcarska firma znana z produkcji zegarków
James Tissot (1836-1902) – francuski malarz
Nicolas Auguste Tissot (1824-1897) – francuski kartograf
Noël de Tissot (1914-1944) – francuski hitlerowiec, kolaborant z Vichy, członek SS
Samuel Auguste Tissot (1728-1797) – szwajcarski lekarz, popularyzator wiedzy medycznej
Stéphane Tissot (ur. 1979) – francuski narciarz

Wikipedia

tiszercik

zdrobnienie od: tiszert

SJP.pl

tiszert

titit

wykrzyknik naśladujący dźwięk klaksonu; tit

SJP.pl

titkow

nazwisko

SJP.pl

tito

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Josip Broz Tito – polityk
Tito – hiszpański piłkarz
Tito – miejscowość we Włoszech

Wikipedia

titograd

dawniej: Podgorica (stolica Czarnogóry)

SJP.pl

titogradczyk

mieszkaniec Titogradu (Podgoricy); Podgoriczanin

SJP.pl

titogradka

mieszkanka Titogradu (Podgoricy); Podgoriczanka

SJP.pl

titogradzki

→ Titograd

SJP.pl

Patrz:

Titograd

titoista

zwolennik narodowej odmiany komunizmu, wprowadzonej w Jugosławii przez Josipa Broza-Tito

(1.1) przen. człowiek sterany, udręczony chorobami i cierpieniami bardzo sędziwej starości

Wiktionary

Titonos – postać z mitologii greckiej. Był synem króla trojańskiego, Laomedona i Strymo. Jego bratem był Priam. Jego potomkami byli Memnon i Emation. Titonos panował w prowincji Persji z ramienia asyryjskiego króla Teutamosa, zwierzchnika Priama.

Wikipedia

titrator

urządzenie do miareczkowania (chemicznej analizy objętościowej)

SJP.pl

tituszka

osoba opłacona przez ukraińskie władze do udziału w bójkach i prowokacjach z działaczami opozycyjnymi na placu Niepodległości w Kijowie w 2013 i 2014 roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. polit. chuligan zmanipulowany lub opłacany przez reżim rządzący do zwalczania protestów opozycyjnych; bandyta na usługach władzy;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tituszki zaczęły dawać się we znaki demonstrującym na Majdanie we wtorek.

Wiktionary

tiu

1. dźwięk wydawany przez niektóre ptaki;
2. okrzyk zwołujący kury (zwykle powtarzany wielokrotnie)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Țiu – wieś
Mihai Țiu – rumuński florecista
Tiu – nordycki bóg
TIU

Wikipedia

tiubietiejka

ludowe nakrycie głowy w krajach Wschodu

SJP.pl

Tiubietiejka (inaczej "krymka", turkm. "tübätäj", rus. "тюбетейка") – mała, okrągła czapka z tkanymi wzorami noszona przez wiele ludów Azji Środkowej (a także przez Tatarów krymskich).

Wikipedia

tiul

lekka tkanina ażurowa, nadająca się na firanki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

wykrzyknik

(2.1) onomatopeja naśladująca głos ptaka

Wiktionary

Tiul – lekka, ażurowa tkanina tkana splotem gazejskim z włókien bawełnianych, jedwabnych lub syntetycznych.

Jest tkaniną najczęściej jednobarwną, gładką rzadziej wzorzystą.

tiumeń

miasto w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Wiktionary

Tiung (ros. Тюнг) – rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja. Długość 1092 km; powierzchnia dorzecza 49 800 km²; średni roczny przepływ u ujścia 180 m³/s.

Źródła na Wyżynie Środkowosyberyjskiej; płynie w kierunku południowo-wschodnim, a następnie południowym po Nizinie Środkowojakuckiej, silnie meandrując. Uchodzi do Wiluja na wysokości Wilujska. Spławna na prawie całej długości, żeglowna od 273 km od ujścia.

Wikipedia

tiur

wykrzyknik

Przykłady

(1.1) Zeberka zaćwierkała: – Tiurli, tiurli, tiurli.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tirli, tirlili, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary

tiurlili

wykrzyknik

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku miejscowości w USA, Australii, Irlandii i na Grenadzie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tivoli – miasto
Tivoli – wieś w stanie Nowy Jork
Tivoli – jednostka osadnicza w stanie Teksas
Tivoli – miejscowość i gmina w regionie Lacjum, w prowincji Rzym
- Tivoli – stacja kolejowa w Tivoli
Tivoli – park w Mechelen
Ogrody Tivoli – park rozrywki w Kopenhadze
Tivoli – stadion w Akwizgranie
Tivoli Neu – stadion w Innsbrucku
Tivoli – stadion w La Louvière
Tivoli Gardens Kingston – jamajski klub piłkarski
IBM Tivoli Directory Server

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Gorąco zrobiło się dopiero na początku 1001 r., gdy mieszkańcy pobliskiego Tivoli podnieśli bunt przeciw cesarzowi i zabili jego dowódcę o imieniu Mazolinus.

(1.1) Świątynia puławska zamierzona jako kopia świątyni Sybilli w Tivoli, od niej wzięła też nazwę tak stosowną do miejsca, gdzie miały być złożone prawdziwie sybilijskie księgi pamiątek historycznych, godła i wróżby przyszłości.

Wiktionary

Powiązane:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. toaletka

Wiktionary

tk

Trybunał Konstytucyjny

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Trybunał Konstytucyjny

Wiktionary

Tk – wolny, wielosystemowy zestaw narzędzi zawierający bibliotekę podstawowych widżetów służący do budowania graficznych interfejsów użytkownika (GUI).

tkactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) włók. dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

Wiktionary

Tkactwo – dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin. Jedno z najstarszych rzemiosł uprawianych przez człowieka. Jego początki sięgają neolitu. Powstały wtedy najstarsze, pionowe warsztaty tkackie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Splot płócienny jest najczęściej stosowany w tkactwie lnu i bawełny, rzadziej wełny.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tkacz mos., tkaczka ż., tkalnia ż., tkanie n., tkanina ż.

czas. tkać ndk., utkać dk.

przym. tkacki

Wiktionary

tkacz

1. mężczyzna trudniący się wyrobem tkanin lub robotnik w tkalni;
2. ptak z rodziny wikłaczowatych, podobny do wróbla, żyjący na sawannach Afryki i żywiący się pasożytami bawołów; wróbel towarzyski;
3. mrówka żyjąca w Afryce i południowej Azji, zakładająca swe gniazda w koronach drzew z liści połączonych specjalną wydzieliną jej larw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Philetairus socius|ref=tak., rodzaj ptaka z rodziny wróblowatych;

(2.2) ent. nazwa systematyczna|Oecophylla smaragdina|ref=tak., rodzaj mrówki żyjącej w Azji i Afryce;

Wiktionary

Tkacz (lub "tkaczka") - pracownik przemysłu włókienniczego lub rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem. Zawód tkacza jest jednym z najstarszych zawodów uprawianych przez człowieka. Jego początki sięgają neolitu.

Wikipedia

tkaczka

kobieta trudniąca się wyrobem tkanin lub pracownica tkalni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. kobieta, która pracuje przy wyrobie tkanin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtkat͡ʃka, AS: tkačka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tkactwo n., tkanie n., tkanina ż., tkacz m., tkalnia ż., tkalnictwo n.

czas. tkać ndk., utkać dk.

przym. tkacki

Wiktionary

tkaczuk

tkalnictwo

przemysł tkacki

SJP.pl

tkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tkać.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wedle świadectwa przekazanego przez Plutarcha filozof z Abdery jednoznacznie ujmował wzajemny stosunek sztuki oraz przyrody: człowiek stał się uczniem zwierząt i naśladując pająka, jaskółkę, łabędzia czy słowika, znalazł metody tkania, budowania, śpiewu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtkãɲɛ, AS: tkãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tkactwo n., tkacz m., tkaczka ż., tkalnia ż., tkalnictwo n., tkanina ż., tkanica ż., tkanka ż.

czas. tkać ndk., utkać

rzecz. tkanie n., tkanina ż.

Wiktionary

tkanka

zespół komórek w organizmie, o podobnej budowie, takim samym pochodzeniu, pełniących określone funkcje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

(1.2) przen. układ, struktura, sieć czegoś

Wiktionary

Tkanka (łac. "textum", l. m. textus; gr. "histos" – utkanie, tkanka) – zespół komórek (wraz z macierzą pozakomórkową) o podobnej budowie, określonych czynnościach, wspólnym pochodzeniu, przemianie materii i przystosowanych do wykonywania określonej funkcji na rzecz całego organizmu. Tkanki są elementami składowymi narządów i ich układów. Dział biologii zajmujący się tkankami to histologia.

Wikipedia

Przykłady

Wiktionary

tkać

1. sporządzać tkaninę;
2. potocznie: wsuwać, wpychać, wtykać; siłą wkładać komuś coś do ręki; podtykać

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) sporządzać tkaninę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Penelopa tkała dla teścia całun, który w nocy pruła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tkat͡ɕ, AS: tkać

Wiktionary

Powiązane:

przym. tkany, tkacki

rzecz. tkalnia ż., tkanie n., tkacz m., tkaczka ż., tkactwo n., tkanina ż., tkanka ż.

Wiktionary

tkańcowate

o cechach tkańcowatych (rodzina pająków)

Wiktionary

tkliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: tkliwy; bardziej tkliwy

SJP.pl

tkliwy

1. czuły, serdeczny, wrażliwy;
2. silnie reagujący na dotyk

SJP.pl

tkm

skrótowiec

(1.1) = polit. publ. teraz, kurwa, my;

Wiktionary

TKM („Teraz, kurwa, my”) – stosowane przez niektórych polityków i dziennikarzy obrazowe określenie stosunków panujących w polskiej polityce. Zwrot nawiązuje do podejścia lidera, gdy zwycięska partia polityczna obsadza stanowiska, kierując się podziałem na „my” i „oni” (mianowani przez poprzednią rządzącą partię), a nie względami merytorycznymi.

Wikipedia

Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TKM (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = te quiero mucho → bardzo cię kocham

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TKM (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = te quiero mucho → bardzo cię kocham

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TKM (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = te quiero mucho → bardzo cię kocham

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

tkn

skrót od: Towarzystwo Kursów Naukowych

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = eduk. hist. Towarzystwo Kursów Naukowych;

Wiktionary

tknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poruszenie czegoś z właściwego miejsca za dotknięciem

(1.2) napoczęcie, naruszenie lub skosztowanie czegoś

(1.3) uderzenie kogoś

(1.4) wykorzystanie seksualne kogoś

(1.5) rozpoczęcie wykonywania jakiejś czynności

(1.6) opanowanie kogoś przez uczucia, myśli itp.

(1.7) spadnięcie na kogoś nieszczęść, chorób itp.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. niedotykalski mos., styk mrz., zestyk mrz., stykówka ż., stycznik mrz., tykanie n., zetknięcie n., stykanie n., wytknięcie n., wytykanie n., przetknięcie n., przetkanie n., przetykanie n., natknięcie n., natykanie n., potykanie n., potknięcie n., dotyk mrz., przetykacz mrz.

czas. tknąć dk., tykać ndk., zetknąć dk., stykać ndk., wytknąć dk., wytykać ndk., przetknąć dk., przetkać dk., przetykać ndk., natknąć dk., natykać ndk., potykać się ndk., potknąć się dk.

przym. dotykowy, niedotykalski, nietknięty

Wiktionary

tknąć

poruszyć, trącić dotknięciem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. tykać)

(1.1) dokonany od|tykać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: tknõńć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dotyk mrz., tykanie n., tknięcie n., przetykacz mrz., zestyk mrz., niedotykalski mos.

przym. dotykowy, niedotykalski, nietknięty

czas. stykać, wytknąć, wytykać, zetknąć

Wiktionary

tko

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekon. teoretyczny kurs otwarcia;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

techniczny nokaut (ang. technical knockout, TKO)
teoretyczny kurs otwarcia, TKO
TKO – kod IATA portu lotniczego Tlokoeng

Wikipedia

tkocz

nazwisko

SJP.pl

tkr

przymiotnik od: Towarzystwo Kółek Rolniczych, Towarzystwo Kultury Robotniczej

SJP.pl

tkwić

zostawać nadal

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. utkwić)

(1.1) zostawać nadal w tym samym miejscu, przedtem tam wpadłszy, przybywszy czy będąc wetkniętym

(1.2) pozostawać długo w umyśle albo sercu

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) mieć początek w czymś, być istotą czego

Wiktionary

Powiązane:

czas. utkwić

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pozostawać, rezydować

(1.2) być odczuwanym, być pamiętanym, być rozpamiętywanym

(2.1) być wrodzonym, istnieć, leżeć, osadzać się, zawierać się

Wiktionary

tl

symbol talu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = traktat lizboński, traktat z Lizbony

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

TL – kod przypisany Timorowi Wschodniemu według standardu ISO 3166-1 alfa-2
- .tl – domena internetowa przypisana dla stron internetowych z Timoru Wschodniego
Koski Tl – gmina w Finlandii
Acura TL − japoński samochód osobowy
Tata TL – samochód osobowy koncernu Tata Motors
Tal (Tl, łac. thallium) − pierwiastek chemiczny
TL-96 Star – dwumiejscowy samolot ultralekki
(15874) 1996 TL66 – planetoida

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈːl, AS: t•‿el

Wiktionary

tl;dr

internetowy skrót od: too long; didn't read - skrótowiec informujący, że tekst jest zbyt długi i że się go nie przeczytało; TLDR, tldr, TL;DR

SJP.pl

tlałka

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jan Tlałka – polski łyżwiarz
Katarzyna Tlałka – polska aktorka
Lidia Tlałka – polska lekkoatletka

Wikipedia

tldr

internetowy skrót od: too long; didn't read - skrótowiec informujący, że tekst jest zbyt długi i że się go nie przeczytało; tldr, TL;DR, tl;dr

SJP.pl

tlen

pierwiastek chemiczny o symbolu O

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

Wiktionary

Tlen (O, oxygenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 8, niemetal z grupy tlenowców w układzie okresowym.

Stabilnymi izotopami tlenu są (stanowi ponad 99% tlenu naturalnego), oraz.

Tlen w stanie wolnym występuje w postaci cząsteczek dwuatomowych oraz trójatomowych – ozonu (głównie w ozonosferze). Wykryto jednak także cząsteczki cztero- i ośmioatomowe.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tlen jest niezbędny do życia.

(1.1) Woda składa się z wodoru i tlenu.

(1.1) Etery podatne są na utlenianie tlenem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tlɛ̃n, AS: tlẽn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tlenek m., tlenowiec m., tlenienie n., utlenianie n., nadtlenek m., podtlenek m., beztlenowiec mzw.

czas. utleniać, tlenić, dotleniać, dotlenić, natlenić, natleniać

przym. tlenowy, tlenkowy, beztlenowy

przysł. tlenowo, beztlenowo

Wiktionary

tlenki

związek chemiczny pierwiastka chemicznego z tlenem

SJP.pl

Wikipedia

tlenkownia

zakład produkujący czysty tlenek glinu

SJP.pl

tlenomierz

miernik stężenia tlenu

SJP.pl

tlenosiarczek

tlenosiarczek węgla - bezbarwny gaz, najbardziej rozpowszechniony związek siarki występujący naturalnie w atmosferze

SJP.pl

tlenoterapia

terapia polegająca na zwiększeniu stężenia tlenu w powietrzu wdychanym przez chorego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. leczenie poprzez podawanie choremu tlenu;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Szpital tymczasowy łatwo wyposażyć. Oczywiście trzeba dostawić łóżka i zbudować instalację tlenową o odpowiedniej wydajności - bo pamiętajmy, że podstawą leczenia COVID-19 jest tlenoterapia.

Wiktionary

tlenowce

1. biol. organizm, najczęściej drobnoustrój, mogący żyć i rozwijać się jedynie w obecności tlenu atmosferycznego; aerob, aerobiont, oksybiont;
2. chem. pierwiastek chem. należący do VI grupy głównej układu okresowego; siarkowiec

SJP.pl

Tlenowce

Wikipedia

tlenowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek należący do szesnastej grupy układu okresowego;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) biol. organizm potrzebujący tlenu do życia;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. beztlenowiec mzw., tlen mrz., tlenek mrz., utleniacz mrz.

czas. dotleniać ndk., dotlenić dk., utleniać ndk., utlenić dk.

przym. beztlenowy, tlenowy

przysł. beztlenowo, tlenowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) siarkowiec, chalkogen

skrót od: Twoje Linie Kolejowe - marka pociągów

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Tanie Linie Kolejowe;

(1.2) = Twoje Linie Kolejowe;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ze Świnoujścia do Krakowa kursuje pociąg TLK "Barbakan".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿ːl‿ˈka, AS: t•‿el‿ka

Wiktionary

tlo

partykuła

(1.1) gw-pl|Warmia. tylko

Wiktionary

tlw

skrót od: Towarzystwo Lekarskie Warszawskie, Towarzystwo Lekarskie Wileńskie

SJP.pl

tlx

skrót od: telegraph exchange (telex, dalekopis)

SJP.pl

tm

1. symbol tulu, pierwiastka chemicznego;
2. skrót od: list do Tymoteusza (1 Tm - list pierwszy, 1 Tm - list drugi) - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu

SJP.pl

skrót

(1.1) = bibl. List świętego Pawła do Tymoteusza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

symbol pierwiastka Tul
znak handlowy (skrót z angielskiego tm - trademark)
.tm to domena internetowa Turkmenistanu
jednostka długości równa 1012 (1 000 000 000 000) metrów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈɛ̃m|ˈlʲizd ˌːɔ‿tɨ̃mɔtɛˈ^wuʃa, AS: te‿ẽm|lʹiz• do‿tỹmote^u̯uša

Wiktionary

tm.

skrót od: tego miesiąca

SJP.pl

tmeza

figura retoryczna: rozdzielenie wyrazu będącego złożeniem bądź zrostem na dwie części i wprowadzenie między nie innych słów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. środek stylistyczny polegający na umieszczaniu cząstek wyrazów w środku innych wyrazów

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tmeza dotyczy z kolei podziału pojedynczego słowa (simplicis verbi sectio), rozbicia go na mniejsze części.

Wiktionary

tmjp

skrót od: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego

SJP.pl

tmolos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg góry Tmolos, król Lidii, syn Aresa i Teogone, mąż Omfale

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) daw. geogr. mityczna nazwa góry Bozdağ

Wiktionary

Tmolos (gr. Τμῶλος Tmō̂los, łac. Tmolus) – w mitologii greckiej bóg rzeki i góry Tmolos. Był synem Aresa i Teogone oraz mężem Omfale, z którą spłodził Teoklimenosa. Niektóre mity podają, iż był ojcem Tantala.

Sędziował w pojedynku muzycznym między Marsjaszem (w innej wersji mitu – Panem) i Apollem. Zwycięstwo przyznał Apollinowi. Kiedy Midas nie zgodził się z werdyktem, bóg ukarał go, przyprawiając mu ośle uszy.

Wikipedia

tmr

TMR (ang. total mixed ration – całkowicie wymieszana dawka) – najpopularniejszy system żywienia krów posiadających wysoki potencjał produkcyjny. Wedle prawideł żywienia krów mlecznych, niemożliwe jest optymalne żywienie krowy mlecznej, której roczna wydajność mleka przekracza 8000 kg, bez zastosowania TMR.

Wikipedia

tmt

Wikipedia

tn

skrótowiec

(1.1) = hist. polit. traktat nicejski, traktat z Nicei

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

markery nowotworowe
Tn – dawny symbol radonu
Tn – troponina
Teatr Napięcie
TN – TeamNeg
TN – teraniuton, jednostka siły w układzie SI równa 1012N
TN – Twisted Nematic

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈɛ̃n, AS: te‿ẽn

Wiktionary

tniak

dłuto służące do przecinania metalu

SJP.pl

tnk

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Towarzystwo Naukowe Krakowskie – towarzystwo naukowe działające w Krakowie w latach 1815–1872.
Telewizja na Kartę – oferta kodowanych (w systemie prepaid) polskich i polskojęzycznych programów telewizyjnych, nadawanych cyfrowo z satelity Hot Bird.
TNK – japońskie studio zajmujące się animacją i produkcją anime.

Wikipedia

tnoik

skrót od: Towarzystko Naukowe Organizacji i Kierownictwa

SJP.pl

tnt

1. kruszący materiał wybuchowy; trotyl;
2. skrót od: Turner Network Television - kanał telewizyjny USA;
3. skrót od: Thomas Nationwide Transport - firma kurierska

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trotyl
TNT – amerykański kanał telewizyjny
TNT – rosyjski kanał telewizyjny
TNT – album Tortoise
T.N.T. – album AC/DC
T.N.T. - piosenka AC/DC
TNT – dawne holenderskie przedsiębiorstwo logistyczne
TNT – norweski zespół heavymetalowy
Technoboy 'n' Tuneboy – włoski zespół muzyczny
Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Wikipedia

tnący

służący do cięcia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący do cięcia, przeznaczony do rozdzielania, skrawania lub nacinania

(1.2) o bólu: gwałtowny, ostry i przenikliwy

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: ciąć

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dobór naturalny doprowadził do wytworzenia narzędzia tnącego o maksymalnej skuteczności.

(1.2) Pierwszymi oznakami zakażenia jest mrowienie, swędzenie i tnący ból w miejscu zaatakowanym przez wirusa.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. cięcie n., przecinarka ż., wycinarka ż., wycinanka ż., nacięcie n., przecięcie n.

czas. ciąć ndk., naciąć dk., podciąć dk., wyciąć dk., przeciąć dk., rozciąć dk., ściąć dk.

przym. cięty, szybkotnący, nacięty, podcięty

Wiktionary

to

wyraz występujący w zdaniu jako partykuła, łącznik, spójnik, jak również w funkcji podmiotu

SJP.pl

zaimek rodzajowy

(1.1) …wskazujący, rodzaj nijaki

zaimek rzeczowny

(2.1) …występujący w funkcji podmiotu

partykuła

(3.1) …podkreślająca ekspresywność wypowiedzi

spójnik

(4.1) …oznaczający wynikanie lub przyzwolenie

(4.2) …odnoszący się do powtarzalnego elementu

czasownik niewłaściwy

(5.1) …wyrażający utożsamienie dwóch obiektów, zjawisk itp.

(5.2) …wyrażający przynależność obiektu, zjawiska itp. do grupy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

To – tom poetycki Czesława Miłosza
To – powieść Stephena Kinga
To – duński film z 1964 roku, reż. Palle Kjærulff-Schmidt
To – film w reżyserii Andresa Muschiettiego z 2017 roku
To – miniserial telewizyjny (film wyemitowany w dwóch częściach)
to – kana
!To! – album zespołu Strachy na Lachy
.to – domena internetowa
TO – zespół technik i metod służących służbom specjalnym do pozyskiwania niejawnych informacji
TO – kod przypisany Tonga według standardu ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

Przykłady

(1.1) To dziecko jest nieznośne.

(2.1) To jest doprawdy skandal!

(3.1) Kogo to ja widzę!

(4.1) Jeśli nie rozumiesz, to naucz się języka.

(4.2) Co kraj, to obyczaj.

(5.1) Kasia to moja żona.

(5.2) Jabłko to owoc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ, AS: to

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) owo; książk. toż; przest. ono; daw. sio

Wiktionary

toaleta

1. pomieszczenie, w którym można załatwić swoje potrzeby fizjologiczne; ubikacja, ustęp;
2. elegancka suknia na specjalne uroczystości;
3. czynności higieniczne;
4. przestarzale: mebel sypialniany z lustrem i szufladami; toaletka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ubikacja z umywalnią, zwłaszcza w miejscu publicznym

(1.2) szafka służąca do przechowywania kosmetyków

(1.3) zabiegi higieniczne

(1.4) elegancki strój kobiecy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ubikacja
gotowalnia
zabiegi kosmetyczne związane z zachowaniem higieny (np. poranna toaleta)
motyw malarski, np. Toaleta Diany, Toaleta Wenus

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W każdym barze powinna być toaleta.

(1.2) W toalecie trzymam perfumy.

(1.3) Każdy dzień zaczynamy poranną toaletą.

(1.4) Do opery panie zakładają wieczorowe toalety a panowie garnitury.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔaˈlɛta, AS: toaleta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

toaletka

toaletowy

przymiotnik

rzecz. Tobago n., Tobagijczyk mos., Tobagijka ż.

Wiktionary

tobago

wyspa na Oceanie Atlantyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago;

Wiktionary

Tobago – wyspa na Oceanie Atlantyckim u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od wyspy Trynidad, z którą tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago, przy czym zachowuje odrębny samorząd.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Tobagijczyk mos., Tobagijka ż.

przym. tobagijski

Wiktionary

tober

nazwisko

SJP.pl

tobiano

wzór srokatej maści konia

SJP.pl

tobias

[czytaj: tobajas]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

Tobias – wieś w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nebraska, w hrabstwie Saline.

Wikipedia

tobiasz

mała, przybrzeżna rybka morska z rodziny dobijakowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tobiasz – imię pochodzenia hebrajskiego, od wyrażenia "tobijjahu" oznaczającego „Bóg jest dobry”.

W Polsce notowane już w średniowieczu jako Tobijasz, Tobija.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nazwa tego zwyczaju wiąże się z biblijnym Tobiaszem, który dzięki powściągliwości seksualnej w tym czasie uwolnił się od demonicznego zagrożenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔbʲjaʃ, AS: tobʹi ̯aš

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tobiasza ż.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tobie – album Natalii Kukulskiej
Tobie – album Dagadany
– imię

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔbʲjɛ, AS: tobʹi ̯e

Wiktionary

tobież

wzmocniony zaimek osobowy "tobie"

SJP.pl

tobik

1. nazwisko polskie;
2. zdrobnienie od: Tobiasz (imię męskie)

SJP.pl

tobogan

sanie używane w ratownictwie górskim do przewozu rannych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lekkie, niskie sanki ratowników górskich;

(1.2) u Indian kanadyjskich: sanki w psich zaprzęgach

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈbɔɡãn, AS: tobogãn

Wiktionary

tobok

ubiór zawodnika taekwondo; dobok

SJP.pl

tobola

dawniej: podróżna torba; torba używana przez pasterzy

SJP.pl

tobolewski

nazwisko

SJP.pl

tobolice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tobolice – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
Tobolice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń

Wikipedia

tobolsk

miasto w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, u ujścia rzeki Toboł do Irtysza;

(1.2) astr. planetoida o numerze 13125 z pasa głównego asteroid;

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Toboł m., Tobołsk m.

dawniej: tobół

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pakunek owinięty w tkaninę

(1.2) pot. duży nieporęczny bagaż

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tym samym momencie Kościołowska żgnęła nożem w porzucony pod stołem toboł... Toboł jęknął i bluznął krwią.

(1.2) Jagusia zwaliła toboł i przysiadła nieco zboku, pod krzyżem, w głębokim cieniu brzóz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) supeł, tłumok; war. tobół

(1.2) war. tobół

Wiktionary

toboła

potocznie:
1. duży, nieforemny pakunek; tłumok;
2. ciężki, nieporęczny bagaż

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Toboła – kolonia w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sępólno Krajeńskie
Toboła – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Wiercieliszki
Toboła – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie lidzkim, w sielsowiecie Bielica
Franciszek Toboła

Wikipedia

tobołek

1. mały tobół; zawiniątko, pakunek, tłumoczek;
2. roślina z rodziny kapustowatych, o drobnych, białych lub różowawych kwiatach, rosnąca w umiarkowanej strefie półkuli północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki tobół

(1.2) lm. bot. nazwa systematyczna|Thlaspi arvense|L.|ref=tak., roślina z rodziny kapustowatych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Chłopak położył swój pastuszkowy tobołek pod drzewem i zasnął.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tobół mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tłumoczek, zawiniątko, węzełek

(1.2) tobołki polne

Wiktionary

tobołki

1. mały tobół; zawiniątko, pakunek, tłumoczek;
2. roślina z rodziny kapustowatych, o drobnych, białych lub różowawych kwiatach, rosnąca w umiarkowanej strefie półkuli północnej

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tobołki (Pyrrophyta) – grupa glonów z królestwa protistów
Tobołki (Thlaspi) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych
Tobołki – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie pińskim

Wikipedia

tobołowo

Tobołowo – wieś w Polsce, w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Nowinka. Ma status sołectwa. Tobołowo położone jest nad jeziorem o tej samej nazwie.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

toboły

potocznie: pakunki, rzeczy osobiste, różne przedmioty; klamoty, manatki, tobołki

SJP.pl

Toboły ( Тоболи) – wieś na Ukrainie w rejonie koszyrskim obwodu wołyńskiego.

Wikipedia

tobrucki

przymiotnik od: Tobruk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tobrukiem, dotyczący Tobruku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tobruk mrz., tobruczanin mos., tobruczanka ż., tobrukczyk mos.

Wiktionary

tobruczanin

mieszkaniec Tobruku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tobruku; osoba z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tobruk mrz., tobrukczyk mos.

:: fż. tobruczanka ż.

przym. tobrucki

Wiktionary

tobruczanka

mieszkanka Tobruku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tobruku; kobieta z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tobruk ż., tobrukczyk mos.

:: fm. tobruczanin mos.

przym. tobrucki

Wiktionary

tobruk

miasto w Libii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym;

Wiktionary

Wikipedia

spójnik "to" z cząstką "by"

SJP.pl

spójnik

(1.1) forma połączona spójnika to („oznaczający wynikanie lub przyzwolenie” lub „odnoszący się do powtarzalnego elementu”) oraz -by (przyp.)

Wiktionary

tobół

potocznie:
1. duży, nieforemny pakunek; tłumok;
2. ciężki, nieporęczny bagaż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spory pakunek owinięty w materiał

(1.2) pot. nieporęczny bagaż

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ten, prócz tobołów na grzbiecie, niósł na karku i Nel, która, między jego niezmiernemi uszyma wyglądała tak, jakgdyby siedziała w wielkim fotelu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tobołek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tłumok

Wiktionary

toccata

[czytaj: tokkata] improwizacyjny utwór muzyczny na instrument klawiszowy

SJP.pl

Toccata (od wł. "toccare" = uderzać) – forma muzyczna powstała w XVI wieku, szczególnie popularna w okresie baroku. Zazwyczaj ma charakter improwizacyjny i jest przeznaczona na instrument klawiszowy (organy, klawesyn, fortepian lub klawikord), utrzymana jest w szybkim tempie i wymaga dużej wirtuozerii wykonawczej. Często pełni funkcję wstępu do fugi.

Wikipedia

toccatina

mała toccata

SJP.pl

tocharski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tocharami, dotyczący Tocharów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tocharski

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tochar mos.

Wiktionary

tochizaur

rodzaj niewielkiego dinozaura z rodziny troodonów

SJP.pl

Tochizaur ("Tochisaurus nemegtensis") – niewielki teropod z rodziny troodonów. Jego jedyne skamieliny – holotyp (PIN 551-224) zawierający drugą (233 mm), trzecią (232 mm) i czwartą (242 mm) kość śródstopia zostały znaleziony w datowanych na wczesny mastrycht osadach formacji Nemegt (południowa Mongolia). Pierwsza wzmianka o tochizaurze pojawiła się w wydanej w 1987 r. pracy Kurzanowa pt. "Avimimidae and the problem of the origin of birds" jako o nieznanym teropodzie.

Wikipedia

tocja

półpasożytnicza, rzadka roślina z rodziny zarazowatych

SJP.pl

tocqueville

[czytaj: tokWIL] nazwisko, m.in. Charles Alexis de Tocqueville (1805-1859) - francuski historyk i polityk

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tocqueville – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Dolna Normandia, w departamencie Manche.
Tocqueville – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Górna Normandia, w departamencie Eure.
Alexis de Tocqueville – francuski polityk i myśliciel

Wikipedia

toczak

krąg do ostrzenia narzędzi, poruszany korbą i osadzony nad naczyniem z wodą; brus, osełka, toczydło, szlifierka

SJP.pl

toczek

1. kapelusz damski bez ronda, ściśle przylegający do głowy
2. glon z typu zielenic

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tok

(1.2) kobiece miękkie nakrycie głowy w kształcie ronda, bez daszka;

(1.3) jeźdz. ochronna czapka jeździecka, zapinana pod brodą, zwykle z małym daszkiem;

(1.4) biol. nazwa systematyczna|Volvox|ref=tak., rodzaj zielenicy z rodziny toczkowatych;

(1.5) górna robocza tarcza koła garncarskiego

(1.6) daw. pasieka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

toczek – nazywany także pszczelnikiem. To miejsce w którym znajdują się ule z pszczołami.
toczek – rodzaj zielenicy, jednokomórkowego glonu
toczek – nakrycie głowy
- toczek – rodzaj ochronnego nakrycia głowy stosowanego w jeździectwie
toczek – podstawowy element koła garncarskiego
Toczek – rodzina zdalnie detonowanych ładunków wybuchowych, używana przez Marynarkę Wojenną do niszczenia min morskich
Toczek – osada w woj.pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Trzebielino
Toczek – strumień we Wrocławiu, dopływ Ślęzy
Toczek – góra w Masywie Śnieżnika w Sudetach w pobliżu Międzygórza
Dariusz Toczek – aktor
Edward Toczek – autor Wspomnień syberyjskiego zesłańca
Marek Toczek – wiceadmirał

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. tok m., otok m., wytok m., tokarka ż., tokarnia ż., tokarz m., toczenie n., potoczenie n., utoczenie n., wytoczenie n., staczanie n., stoczenie n.

czas. toczyć ndk., potoczyć dk., utoczyć dk., wytoczyć dk., staczać ndk., stoczyć dk.

przym. toczny, toczkowy

Wiktionary

toczenica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. ozdobne kobiece nakrycie głowy modne w XV i XVI wieku, w postaci sztywnej opaski (przepaski) obszytej tkaniną, zwykle złotogłowiem, i zdobionej perłami, klejnotami, piórami lub kwiatami

(1.2) herald. okrąg lub pierścień, najczęściej złoty, umieszczany w polu tarczy herbowej lub w klejnocie;

(1.3) daw. okrągły przedmiot wykonany poprzez toczenie; w tym zwłaszcza toczona wypukła część słupa lub kolumny leżąca bezpośrednio pod wiekiem głowicy

(1.4) daw. rzad. wielka, tocząca się fala morska

Wiktionary

Toczenica (Pierścień, ang. "Annulet", fr. "Annelet") – mobilium herbowe, podobnie jak prawda przedstawiane w formie obrączki. Wywodzić się ma ze skręconej i zwiniętej w okrąg chusty, mającej za zadanie utrzymać na miejscu chustę rozpostartą na hełmie rycerskim, chroniącą go przed nagrzaniem.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Powyżej, w rozwartych drzwiach, stanęły: pani wojewodzina w cudnej toczenicy na siwiejących włosach; w szacie altembasowej — starsza jej córka Urszula […] i młodsza Maryna, w wieńcu misternie wyrobionych woskowych róż […].

(1.1) Za pierwszych lat nosiły nasze panie duszki // Pacierze bursztynowe, nie złote łańcuszki, // Na szyi prosty czecheł, albo było goło, // Na głowie toczenice, a chomlą na czoło.

(1.1) Takie jednak [[nakrycie głowy|nakrycia [głowy]]] nosiły tylko zamężne niewiasty; dziéwki strojiły się w złociste lub aksamitne toczenice, niekiedy suto naszywane perłami.

(1.2) W polu czerwonym trzy złote krzyże, zaćwieczone na takiejż toczenicy w rosochę. W klejnocie pięć piór strusich.

(1.4) Statek zakołysał się na wodnej toczenicy i jął wymachiwać bukszpirem to na bakier to na sztybor.

(1.4) W jednej minucie połowa batów poszła na wodę i zaczęła się kołysać na buńczucznych toczenicach.

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) tok

Wiktionary

toczenie

1. posuwać coś obracając
2. czynić coś w dalszym ciągu
3. obrabiać na tokarce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|toczyć.

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: točẽńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. otoczak mrz., toczek mrz., tokarka, tokarz

czas. otaczać, toczyć

przym. tokarski

Wiktionary

toczeń

1. przewlekła, choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne
2. postać skórna gruźlicy; lupus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrznefakt.

(1.2) med. postać skórna gruźlicy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

toczeń neuropsychiatryczny
toczeń polekowy
toczeń rumieniowaty noworodków
toczeń rumieniowaty układowy
toczeń rumieniowaty krążkowy
Toczeń – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
Toczeń – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Miedzichowo

Wikipedia

Powiązane:

przym. toczniowy

czas. otaczać

Wiktionary

toczka

potocznie: kropka; zwykle w związku frazeologicznym: toczka w toczkę -
a) identycznie, tak samo;
b) identyczny, taki sam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kropka

(1.2) środ. przestęp. kropka wytatuowana na ciele więźnia, której znaczenie zależy od liczby oraz umiejscowienia

(1.3) daw. gw-pl|Mazowsze. popularny w czasach PRL głośnik radiowy, emitujący jeden, nadawany centralnie program

(1.4) daw. gw-pl|Podlasie. głośnik radiowęzłowy

(1.5) daw. korba

(1.6) daw. ryb. cylindryczny drewniany element przymocowany do szelek, używany przez rybaków do wyciągania niewodu na brzeg

(1.8) gw-pl|Kujawy Zachodnie. taczka

(1.9) daw. gw-pl|Mazury. kelnerka podająca piwo

(1.10) daw. bot. nazwa systematyczna|Melosira|ref=tak., rodzaj glonów z grupy okrzemek

(1.11) zob. toczka w toczkę.

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Przy oku Łukasza Żaka pojawił się tatuaż — tzw. cynkówka lub toczka. Jest to szczególny znak, który świadczy o przynależności do więziennej elity.

(1.2) Serce z toczką w środku i dwiema strzałkami skierowanymi w dół identyfikuje człowieka do wynajęcia — kogoś, kto wykona zlecenie za odpowiednią opłatą.

(1.4) — Jak się kiedyś żyło w Dąbrowie Białostockiej? // — Kiedyś było zupełnie inaczej niż teraz. Nie było radia i telewizora, na szczęście później w każdym domu założono toczki. // — A co to takiego te toczki? // — Były to drewniane, mówiące, niewielkie skrzynki z głośnikiem.

Wikipedia

toczkowe

rząd zielenic właściwych; toczkowce

SJP.pl

toczkowiec

przedstawiciel rzędu zielenic właściwych

SJP.pl

toczkowy

o cechach toczkowych (rząd zielenic)

SJP.pl

tocznikowce

rząd grzybów z klasy patyczniaków; helotkowce

SJP.pl

Toczyski Podborne
Toczyski Średnie

Wikipedia

toczysko

część sieci rybackiej, drewniany krążek ułatwiający przesuwanie się jej po dnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ryb. krążek z drewna dębowego lub bukowego ułatwiający przesuwanie się sieci po dnie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tokarka ż.

Wiktionary

toczysty

dawniej:
1. jak utoczony, gładki, krągły;
2. taki, po którym łatwo się toczy, równy

SJP.pl

toczyć

1. posuwać coś obracając
2. czynić coś w dalszym ciągu
3. obrabiać na tokarce

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przesuwać obracając po ziemi

(1.2) czynić coś, prowadzić

(1.3) techn. nadawać czemuś kształt, obrabiając to na tokarce

(1.4) pobierać płyn i wypuszczać go

(1.5) nadawać kształt wyrobom ceramicznym na kole garncarskim

(1.6) o chorobach: wyniszczać organizm

(1.7) o negatywnych uczuciach: dawać się we znaki, trawić, powodować negatywny stan

(1.8) niszczyć coś, zwłaszcza drewno, poprzez drążenie w nim otworów

(1.9) formować jakąś masę w kulkę

czasownik zwrotny toczyć się

(2.1) przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie)

(2.2) dziać się

(2.3) o pojeździe kołowym: powoli się poruszać (celowo)

(2.4) o cieczy: płynąć, zwykle w dużych ilościach

(2.5) pot. powoli, ociężale iść

(2.6) przesuwać się, zmieniać swoje położenie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) On wciąż toczy tę beczkę pod górę zamiast zawieźć ją na przyczepie.

(1.2) Królowie postanowili nie toczyć dalej tej wojny.

(1.3) Na tej tokarce możesz toczyć tylko przedmioty z drewna.

(1.4) Toczę wino z beczki.

(1.5) Później to zrobię, teraz mam brudne ręce, bo toczę garnek z gliny.

(1.6) Gruźlica toczy ciało chorego.

(1.7) Smutek toczy moje wnętrze, bo bardzo za nią tęsknię.

(1.8) Korniki toczą zabytkową szafę.

(1.9) Toczę kulki mięsne na obiad.

(2.1) Piłka toczy się po ziemi.

(2.2) Akcja tej książki toczy się w XIX wieku.

(2.3) Lokomotywa toczy się po bocznym torze.

(2.4) Wody rzeki leniwie toczą się szerokim korytem.

(2.5) Pijak toczył się poboczem.

(2.6) Księżyc powoli toczył się po niebie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: točyć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. toczenie n., tokarka ż., tokarz m., otoczak m., toczek mrz.

czas. otaczać, wytaczać

Wiktionary

toczyłowo

Toczyłowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Grajewo.

Pod koniec XIX w. wieś należała do gminy Bogusze, powiat szczuczyński. Parafia Rajgród.

W okresie międzywojennym należała do gminy Bogusze, powiat szczuczyński. Majątek ziemski posiadał tu Adam Rydzewski (63 mórg).

Wikipedia

toczyński

nazwisko

SJP.pl

todd

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Todd – miejscowość w prowincji Buenos Aires, w Partido Arrecifes
Todd − rzeka okresowa[2] w Australii
Todd (ang. Todd Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Hubbard
Todd (ang. Todd Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Fulton
Todd (ang. Todd Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Huntingdon
hrabstwo Todd (ang. Todd County) – hrabstwo w stanie Kentucky
hrabstwo Todd (ang. Todd County) – hrabstwo w stanie Minnesota
hrabstwo Todd (ang. Todd County) – hrabstwo w stanie Dakota Południowa
Alexander R. Todd − szkocki biochemik i chemik
Andy Todd − angielski piłkarz
Anna Todd – amerykańska powieściopisarka
Beverly Todd − amerykańska aktorka

SJP.pl

Toe-loop, toe loop, toeloop – skok wykonywany w łyżwiarstwie figurowym w konkurencjach jazdy indywidualnej (soliści, solistki) oraz par sportowych, odmiana rittbergera. Należy do grupy skoków kopanych (ang. "toe jumps"), czyli oddawanych poprzez odbicie z użyciem ząbków łyżwy. Jest jednym z najłatwiejszych skoków łyżwiarskich.

Wikipedia

toea

[czytaj: toja] zdawkowa moneta Papui-Nowej Gwinei, 1/100 kiny

SJP.pl

Toea (nazwa w języku hiri motu oznacza "cenne rodzaje muszli") – moneta zdawkowa używana w Papui-Nowej Gwinei jako równowartość 1/100 kina. W obiegu występują monety 5, 10, 20 i 50 toea. Od 2002 roku wybijana z mieszanki miedzi i niklu. Od 1980 wybijane są też monety pamiątkowe toea (od 2007 także ze stopu miedzi i niklu).

Wikipedia

toefl

ang. The Test of English as a Foreign Language, certyfikat znajomości języka angielskiego na poziomie zaawansowanym

SJP.pl

Wikipedia

toeloop

[czytaj: tołlup] rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym, odmiana rittbergera; toe-loop, tulup

SJP.pl

toeplitz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Bonawentura Toeplitz – polski przemysłowiec
Jerzy Toeplitz – polski pedagog, historyk i krytyk filmu
Karol Toeplitz – polski filozof, etyk i tłumacz
Krzysztof Teodor Toeplitz – polski dziennikarz, felietonista, publicysta, krytyk filmowy i autor scenariuszy
Leopold Toeplitz – kupiec
Otto Toeplitz – niemiecki matematyk
Teodor Toeplitz – prezes Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej
Teodor Toeplitz – kupiec, członek dozoru bożniczego
Zygmunt Toeplitz – przemysłowiec
Zuzanna Toeplitz – psycholog

Wikipedia

tofalarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tofalarami, dotyczący Tofalarów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tofalarski

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tofalar mos.

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) karagaski, tofa

Wiktionary

tofana

śmiertelna trucizna

SJP.pl

tofel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blat, lada

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Górny Śląsk blot, tofla

Wiktionary

toffi

[czytaj: tofi]
1. gęsta, słodka masa, sporządzana z cukru, mleka i masła;
2. cukierek z tej masy; toffik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski lub nijaki

(1.1) kulin. ciągnący się cukierek mleczny

(1.2) kulin. masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast

tofilski

nazwisko

SJP.pl

tofla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blat, lada

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Górny Śląsk blot, tofel

Wiktionary

tofu

ser sojowy otrzymywany z naturalnego mleczka sojowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

Wiktionary

(1.1) Tofucznica. Przygotowana ze świeżych warzyw, aromatycznych ziół i tofu, ta smaczna i pożywna potrawa nadaje się na posiłek o każdej porze dnia.

(1.1) Tofucznica to mój weekendowy klasyk i kolejny powód, aby uwielbiać poranki.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tofu n., tofurnik m.

przym. tofurnikowy

Wiktionary

tofurnik

wegański odpowiednik sernika na bazie tofu

SJP.pl

rzecz. Togo n.

:: fż. Togijka ż.

przym. togijski

Wiktionary

togijka

obywatelka Togo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Togo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈɟijka, AS: toǵii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Togo n.

:: fm. Togijczyk mos.

przym. togijski

Wiktionary

togijski

związany z Togo

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Togo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈɟijsʲci, AS: toǵii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Togo n., Togijczyk mos., Togijka ż.

Wiktionary

togliatti

[czytaj: tolJAtti] nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Wiktionary

Togliatti ( Toльятти, "Toljatti"; do 1964 Stawropol nad Wołgą, ros. Ставрополь на Волге, "Stawropol na Wołgie") – miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą. Ponad 721,7 tys. mieszkańców (styczeń 2010). Obecna nazwa pochodzi od nazwiska włoskiego komunisty Palmira Togliattiego. Według badań przeprowadzonych przez rządowy Uniwersytet Finansowy w Moskwie, Togliatti jest najbiedniejszym miastem Federacji Rosyjskiej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W 1972 r. zostanie ukończona budowa Nadwołżańskiej Fabryki Samochodów w Togliattim, której projektowana moc produkcyjna ma wynosić 660 tys. samochodów osobowych rocznie.

Wiktionary

Powiązane:

przym. togliattiński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Stawropol

Wiktionary

togliattiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Togliattim, dotyczący Togliattiego

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Togliatti mrz.

Wiktionary

togo

1. długa wierzchnia szata męska noszona w starożytnym Rzymie;
2. urzędowy strój sędziów, adwokatów, prokuratorów; uroczysty strój profesorów wyższych uczelni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Wiktionary

Togo, Republika Togijska – państwo w zachodniej Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Ghaną, Beninem i Burkina Faso. Obecnie członek Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

Wikipedia

roślina z rodziny toinowatych, uprawiana głównie na włókno do wyrobu worków, sznurów i lekkiej przędzy; toja

SJP.pl

Toina ("Apocynum" L.) – rodzaj roślin z rodziny toinowatych ("Apocynaceae"). Rodzaj liczy 4 gatunki. Występują one w strefie umiarkowanej Ameryki Północnej, Azji i południowo-wschodniej Europy. Znaczenie użytkowe ma toina konopiowata "A. cannabinum" uprawiana w USA jako roślina lecznicza, włóknista i przemysłowa. W literaturze rzadko pojawia się nazwa „kandyr” lub „konopie kalifornijskie”.

Wikipedia

toinowate

rodzina roślin z klasy dwuliściennych obejmująca drzewa, krzewy i pnącza, rzadziej rośliny zielne, o kwiatach promienistych, naprzemianległych i różnorodnych owocach; występują głównie na obszarach strefy tropikalnej i subtropikalnej

SJP.pl

Wikipedia

toinowaty

o cechach toinowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

toja

roślina z rodziny toinowatych, uprawiana głównie na włókno do wyrobu worków, sznurów i lekkiej przędzy; toina

SJP.pl

tojad

trująca bylina z rodziny jaskrowatych, mająca zastosowanie w farmacji; akonit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tojadowy

→ tojad

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) otrzymany z tojadu

Wiktionary

Patrz:

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przebieg wydarzeń, zdarzeń

(1.2) kierunek pewnych działań czy myśli

(1.3) liter. układ składników tworzących metrum wiersza

(1.4) zool. łow. typowe dla okresu godowego określonych ptaków śpiewy i zachowania;

(1.5) płynięcie wody w cieku

(1.6) daw. rodzaj damskiego, małego kapelusza bez ronda;

(1.7) daw. gwara. gumno, klepisko

Wiktionary

Przykłady

(1.7) Jak najciszej wsunął się do stodoły. Objął go zapach siana, a do bosych stóp lgnął od glinianego toku chłód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔk, AS: tok

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. toczek mrz., tokowisko n.

czas. tokować

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ciąg, dzianie się, odbywanie się, przebieg

(1.5) nurt, prąd, strumień

(1.6) toczek

(1.7) boisko

Wiktionary

tokaj

węgierskie wino deserowe o posmaku chlebowej skórki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) enol. węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tokaj (miasto)
Tokaj (góra)
Tokaj (wino)
Tokaj (region winiarski)
Powiat Tokaj

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zdecydowanie najpopularniejsze były wina węgierskie, zwane węgrzynami, z tokajem na czele, dalej wina hiszpańskie, a wśród nich rodzaj malagi zwany w Rzeczypospolitej petercymentem, kanar pochodzący z Wysp Kanaryjskich i alikant z okolic Alikante.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tokaj m.

tokamak

urządzenie służące do wytwarzania gorącej plazmy i badania warunków zachodzenia kontrolowanej reakcji termojądrowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmaazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈkãmak, AS: tokãmak

Wiktionary

tokarczuk

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Antoni Justyn Tokarczuk
Ignacy Tokarczuk
Olga Tokarczuk
(555468) Tokarczuk – planetoida

Wikipedia

tokarczyk

nazwisko

SJP.pl

tokareczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tokarka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tokarka ż., tokarz mos.

Wiktionary

tokarek

obrabiarka do obróbki skrawaniem powierzchni walcowych poprzez toczenie, wiercenie, gwintowanie

SJP.pl

tokarenka

zdrobnienie od: tokarnia

SJP.pl

tokarka

obrabiarka do obróbki skrawaniem powierzchni walcowych poprzez toczenie, wiercenie, gwintowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

Wiktionary

(1.1) pomieszczenie, w którym obrabia się przedmioty na tokarce

(1.2) maszyna do obróbki skrawaniem powierzchni walcowych; tokarka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tokarnia:
Tokarnia – część miasta Wisła
Tokarnia – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Tokarnia
Tokarnia – przysiółek wsi Nowa Wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Bircza
Tokarnia – część wsi Piątkowa w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Błażowa
Tokarnia – wieś w woj. podkarpackim, w pow. sanockim, w gminie Bukowsko
Tokarnia – przysiółek wsi Przyborów w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Jeleśnia
Tokarnia – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Chęciny
Tokarnia – szczyt we wschodniej części Beskidu Niskiego
Tokarnia – lesisty grzbiet w Tatrach Bielskich
Tokarnia – wzniesienie w Małych Pieninach
Tokarnia – szczyt w Beskidzie Śląskim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈkarʲɲa, AS: tokarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tokarz mos., tokarka ż., toczek mrz.

Wiktionary

tokarski

1. dotyczący tokarza, tokarstwa;
2. przymiotnik od: Tokarnia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. dotyczący tokarza i jego pracy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tokarski (herb szlachecki) – Tokarski (Lewart odmienny) − kaszubski herb szlachecki
Jan Tokarski – polski językoznawca
Jerzy Tokarski – polski samorządowiec
Julian Tokarski – polski geolog, petrograf i gleboznawca
Julian Tokarski – polski oficer i polityk
Witold Tokarski – polski aktor
Zygmunt Tokarski – polski aktor, śpiewak i tancerz

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. tokarz mos., tokarka ż., toczenie n.

Wiktionary

tokarstwo

SJP.pl

tokarówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Tokarówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Żółkiewka. Wieś położona przy drodze wojewódzkiej nr 837

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa zamojskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Żółkiewka. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań (III 2011 r.) wieś miała 181 mieszkańców.

Wikipedia

toke

gatunek jaszczurki z rodziny gekonów

SJP.pl

Toke ("Gekko gecko") – gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych (Gekkonidae).

Wikipedia

tokelau

[czytaj: tokelAŁ] terytorium zależne Nowej Zelandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wiktionary

Tokelau – terytorium zależne Nowej Zelandii, położone na trzech atolach koralowych, należących do archipelagu wysp Tokelau.

Wikipedia

token

urządzenie elektroniczne służące do autoryzacji transakcji internetowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Token – brytyjski konstruktor i zespół Formuły 1
token – generator kodów
HMS „Token” - brytyjski okręt podwodny
token ring – metoda tworzenia sieci LAN

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Aby dokonać płatności z mojego konta internetowego, muszę użyć tokena.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔkɛ̃n, AS: tokẽn

Wiktionary

tokenizacja

tworzenie tokenów

SJP.pl

Tokenizacja – forma cyfryzacji biznesu oparta na zdecentralizowanej technologii blockchain. Polega na tworzeniu tokenów bądź kryptowalut i ścisłemu przypisywaniu ich do konkretnego projektu, firmy lub osoby (tokeny personalne). Wraz z rozwojem i adaptacją technologii blockchain, potencjał tokenizacji stał się ogromny dzięki inteligentnym kontraktom i pozwala tokenizować wszelkiego rodzaju aktywa jednocześnie obniżając koszty ich transferu.

Wikipedia

tokenizować

tworzyć tokeny

SJP.pl

tokenowy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tokio n.

:: fż. tokijka ż.

przym. tokijski

Wiktionary

tokijka

mieszkanka Tokio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tokio

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈcijka, AS: toḱii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tokio n.

:: fm. tokijczyk mos.

przym. tokijski

Wiktionary

tokijski

przymiotnik od: Tokio (stolica Japonii)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Tokio

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈcijsʲci, AS: toḱii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tokio n., tokijczyk mos., tokijka ż.

przym. podtokijski

Wiktionary

tokio

stolica Japonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Japonii;

Wiktionary

|nazwa = Tokio

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Stolica Japonii Tokio leży na wyspie Honsiu nad Zatoką Tokijską.

(1.1) Nasza reprezentacja po porażce w pierwszym spotkaniu w Tokio, w poniedziałek zagrała dużo lepiej i pewnie pokonała Włochów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔcɔ, AS: toḱo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tokijczyk mos., tokijka ż.

przym. tokijski

Wiktionary

toko

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców;

(1.2) daw. ornit. tukan toko

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pokazał mi zdjęcie toko, który wyglądał jak żywcem wyjęty z filmu animowanego o „Królu Lwie”.

(1.2) W starszej literaturze tukana tego nazywano toko.

Wiktionary

tokoferol

witamina E, główny antyoksydant chroniący komórki przed utleniaczami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. witamina E;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔkɔˈfɛrɔl, AS: tokoferol

Wiktionary

tokofobia

chorobliwy lęk przed ciążą i porodem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. lęk przed ciążą i/lub porodem

Wiktionary

Tokofobia ( τοκοφοβία – lęk przed porodem) – jedna z odmian fobii – lęk przed ciążą i porodem. Z powodu tokofobii pacjentki często wybierają poród drogą cięcia cesarskiego lub bezdzietność.

Częstość występowania: około 6–10% ciąż.

Występują prawdopodobnie dwa rodzaje tej fobii:

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kobiety dotknięte tokofobią, myśląc o zbliżającym się porodzie, mają przed oczami najgorsze scenariusze.

Wiktionary

tokolog

specjalista od tokologii, nauki o porodach

SJP.pl

tokologia

dział położnictwa zajmujący się porodami

SJP.pl

tokonoma

w japońskich mieszkaniach: wnęka w ścianie, ozdobiona kwiatami lub obrazami

SJP.pl

Tokonoma (jap. 床の間 toko-no-ma) – alkowa, wnęka o stopień wyższa od poziomu podłogi, służąca jako przestrzeń dekoracyjna w japońskim pokoju washitsu, którego podłoga jest pokryta tatami.

Wikipedia

tokorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

rzecz. tok m., toki nmos., tokowanie n.

czas. tokować ndk.

Wiktionary

tokowy

→ toki, → tok

SJP.pl

Patrz:

toki, → tok

toksafen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C₁₀H₁₀Cl₈, pochodna kamfenu

Wiktionary

toksemia

zatrucie organizmu przez krążące we krwi jady (przeważnie bakteryjne); jadzica

SJP.pl

pasożytnicza choroba zakaźna wywołana przez pierwotniaki, przenoszona głównie przez koty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;

Wiktionary

Toksoplazmoza (łac. "toxoplasmosis") – pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt spowodowana zarażeniem pierwotniakiem "Toxoplasma gondii".

Żywicielem ostatecznym są koty domowe i niektóre kotowate. Żywicielem pośrednim zaś wszystkie ssaki łącznie z człowiekiem oraz ptaki.

Wikipedia

toksyczka

potocznie: kobieta toksyczna, szkodliwie wpływająca na innych swoim zachowaniem

SJP.pl

toksyczniej

stopień wyższy od przysłówka: toksycznie

SJP.pl

toksyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest toksyczne (dosł. i przen.)

(1.2) biochem. cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;

Wiktionary

Toksyczność – cecha substancji chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek żywych, narządów lub całych organizmów po dostaniu się w ich pobliże. Substancje te mogą wywierać działanie trujące po wchłonięciu ich m.in. drogą doustną, oddechową lub w wyniku absorpcji przez skórę.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Ze względu na toksyczność i niszczące działanie wapna palonego na skórę preparatu tego nie powinno się stosować w przemyśle perfumeryjnym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈksɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: toksyčność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. toksyna ż.

przym. toksyczny

przysł. toksycznie

Wiktionary

toksyczny

1. trujący;
2. wywołany przez toksyny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. mający właściwości trujące

(1.2) książk. spowodowany zatruciem, toksynami

(1.3) książk. przen. wywierający na kogoś destrukcyjny wpływ, wpływający negatywnie na czyjąś psychikę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Broń chemiczna wykorzystuje związki chemiczne o toksycznych właściwościach.

(1.3) Dopiero przyjaciele uświadomili jej, jak toksyczny był jej związek z Pawłem.

Wiktionary

potocznie: osoba toksyczna, szkodliwie wpływająca na innych swoim zachowaniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. toksyczny mężczyzna

Wiktionary

toksykant

substancja toksyczna

SJP.pl

toksykolog

specjalista w zakresie toksykologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) specjalista w dziedzinie toksykologii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. toksykologia ż.

przym. toksykologiczny

przysł. toksykologicznie

Wiktionary

toksykologia

nauka o właściwościach środków trujących

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. toksykol. med. nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

Wiktionary

Toksykologia (od gr. "τοξικος" ["toxicos"] – substancja, którą zatruwano strzały + "–logia") – interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się badaniem własności czynników toksycznych i negatywnymi skutkami ich oddziaływania na organizm. Wyodrębniona została z biologii, chemii, medycyny, medycyny weterynaryjnej, farmakologii i innych dziedzin. Dzieli się ją umownie na toksykologię teoretyczną i toksykologię stosowaną.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja, AS: toksykoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. toksykolog m.

przym. toksykologiczny

Wiktionary

toksykologiczny

→ toksykologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

Wiktionary

Patrz:

→ toksykomania

SJP.pl

Patrz:

Synonimy:

(1.1) substancja toksyczna, trucizna, jad

Wiktionary

toksynotwórczość

zdolność organizmów żywych do wytwarzania substancji trujących

SJP.pl

toksynotwórczy

mający zdolność wytwarzania toksyn

SJP.pl

toktogulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Toktogułem, dotyczący Toktogułu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Toktoguł mrz.

Wiktionary

tol

imię żeńskie

SJP.pl

Tol – miasto i wyspa w Sfederowanych Stanach Mikronezji (stan Chuuk); 5 tys. mieszkańców (2008). Najwyższym wzniesieniem stanu Chuuk jest Winipot (443 m n.p.m.) znajdujący się na tej wyspie.

Wikipedia

tola

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od imienia Anatolia

(1.2) zdrobn. od imienia Otylia

(1.3) zdrobn. od imienia Tolisława

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Zdrobnienie jednego z imion kobiecych:
- Anatolia
- Otylia
- Tolisława
- Otolia
Tola (postać biblijna) – sędzia plemienia Efraim
Tola (postać animowana) – koleżanka Bolka i Lolka
Tola – wokalistka Blog 27
Tola R 615 – to przenośny odbiornik radiowy produkowany niegdyś w Zakładach Radiowych ELTRA

Wikipedia

tolak

nazwisko

SJP.pl

tolar

była słoweńska jednostka monetarna (1 tolar = 100 stotinek), od 1 stycznia 2007 roku zastąpiona przez euro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hist. monet. waluta Słowenii w latach 1991–2006;

Wiktionary

Tolar (kod ISO 4217: SIT) – waluta Słowenii będąca w obiegu od października 1991 r. do 31 grudnia 2006. Dzielił się na 100 stotinów. 1 stycznia 2007 r. został zastąpiony przez euro po kursie 239,640 SIT/€.

Nazwa "tolar" (podobnie jak dolar) pochodzi od dawnej srebrnej monety talar.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔlar, AS: tolar

Wiktionary

Powiązane:

przym. tolarowy

rzecz. talar mzw.

Wiktionary

(1.1) Mówi się o liturgicznych rytach toledańskim czy izydoriańskim.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Toledo n., toledańczyk mos., toledanka ż.

Wiktionary

toledo

tkanina z wełny czesankowej, o fantazyjnym splocie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mot. samochód marki Toledo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Toledo – miasto w Hiszpanii, stolica prowincji Toledo
Toledo – miasto w Brazylii, w stanie Paraná
Toledo – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Minas Gerais
Toledo – miasto na Filipinach
Toledo – stacja kolejowa w Toledo, w regionie Kastylia-La Mancha, w Hiszpanii
Toledo – miasto w Kolumbii, w departamencie Antioquia
Toledo – miasto w Kolumbii, w departamencie Norte de Santander
Toledo – miasto w Urugwaju, w departamencie Canelones
Toledo – stacja metra w Neapolu
miejscowości w USA:
- Toledo – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Tama
- Toledo – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Cumberland

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;

(1.2) biol. odporność organizmu na szkodliwe czynniki środowiskowe;

(1.3) techn. dopuszczalny błąd pomiaru lub wykonania jakiejś wielkości;

Wiktionary

Tolerancja ( tolerantia – cierpliwość, wytrwałość) – termin oznaczający "poszanowanie czyichś poglądów, wierzeń, upodobań, różniących się od własnych". Stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią, oznacza "postawę zgody na wyznawanie i głoszenie poglądów oraz wierzeń z którymi się nie zgadzamy, jak i praktykowanie sposobu życia, którego zdecydowanie nie aprobujemy, a więc zgody na to, aby społeczność, do której przynależymy, była różnorodna w aspektach dla nas istotnych".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z religijnego i militarnego starcia katolicyzmu południa Europy z protestantyzmem północy wyłonił się także kształt tak istotnych dla współczesnych pojęć, jak potrzeba tolerancji dla mniejszości religijnych, czy sprawowanie władzy bez odwoływania się do Boga (świeckie państwo)

Przykłady

(1.1) (…) jak mieszczański liberalizm, będący tolerancyjnie nastawiony do wszystkich kultur, może je akceptować, skoro pośród nich pojawiają się nietolerancja i przemoc.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż.

czas. tolerować ndk.

przym. tolerancyjny

Wiktionary

tolerancyjniej

stopień wyższy od przysłówka: tolerancyjnie

SJP.pl

tolerancyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tolerancyjny

SJP.pl

tolerancyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co tolerancyjne; cecha tych, którzy są tolerancyjni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tolerancja ż., tolerowanie n.

czas. tolerować

przym. tolerancyjny

przysł. tolerancyjnie

Wiktionary

IPA: ˌtɔlɛrãnˈt͡sɨjnɨ, AS: tolerãncyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż.

czas. tolerować

przysł. tolerancyjnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wyrozumiały, pobłażliwy

Wiktionary

tolerasta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Szymon toleruje poglądy Ani, mimo że się z nimi nie zgadza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔlɛˈrɔvat͡ɕ, AS: tolerovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż., tolerowanie n.

przym. tolerancyjny

Wikipedia

tolisławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tolisławy lub z nią związany

SJP.pl

tolisławostwo

Wiktionary

tolkmicko

przymiotnik od: Tolkmicko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;

Wiktionary

}|-

Tolkmicko ( Tolkemit) – miasto w Polsce położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, nad Zalewem Wiślanym. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tolkmicko.

Ośrodek usługowy i turystyczno-wypoczynkowy. Miasto jest ośrodkiem przemysłu spożywczego (rybnego oraz przetwórstwa owoców i warzyw). Na terenie miasta funkcjonuje port morski, będący jednym z największych portów nad Zalewem Wiślanym.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jestem tolkmicczaninem od urodzenia i dlatego w następnej kadencji będę kandydował na burmistrza Tolkmicka.

Wiktionary

Tolo (gr. Τολό) – miejscowość letniskowa w Grecji, na terenie Argolidy, we wschodniej części Peloponezu, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Argolida, w gminie Nauplion. W 2011 roku liczyła 1460 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Podczas gdy wspaniała dama i jej lordopodobny małżonek lustrowali Cesię od stóp do głów, Tolo przesłał jej krzepiący uśmiech.

Wiktionary

tolos

starożytna budowla kultowa lub nagrobna na planie koła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) staroż. grobowiec z kamienia na planie koła;

(1.2) staroż. budowla składająca się z okrągłego naosu otoczonego kolumnadą

Wiktionary

Tolos (stgr. θόλος thólos, lm. tholoi) – określenie antycznej budowli o kilku różnych funkcjach i znaczeniach:

Grobowce kopułowe pojawiły się już w epoce minojskiej, ale największą popularność zyskały w mykeńskiej. Podobne grobowce budowano również w czasach późniejszych w Grecji, Italii, Tracji (liczba znanych tam grobowców kopułowych przekroczyła 30) oraz w północnym Nadczarnomorzu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Skarbiec Atreusza jest jednym z najbardziej znanych tolosów.

(1.2) W późniejszych czasach tolosem nazywano klasyczne świątynie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔlɔs, AS: tolos

Wiktionary

tolperyzon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek podobny do lidokainy, zmniejszający napięcie mięśni szkieletowych

Wiktionary

Tolperyzon – organiczny związek chemiczny, syntetycznie otrzymywany lek miorelaksujący (zmniejsza wzmożone napięcie mięśni szkieletowych). Jego działanie opiera się na mechanizmie ośrodkowym (pośrednim) poprzez hamowanie dróg polisynaptycznych tworu siatkowatego, układu limbicznego i podwzgórza, jak i też neuronów wstawkowych rdzenia kręgowego.

(1.1) fenylometan, metylobenzen, toluol

Wiktionary

toluenowy

→ toluen

SJP.pl

Patrz:

toluen

toluidyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tom – rzeka w Azji, dopływ Obu;
Tom – rzeka w Azji, dopływ Zei;
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)
Tom-tom – instrument perkusyjny z grupy membranofonów
Tom – serial animowany z 2004 roku
Wellington Brito da Silva – brazylijski piłkarz
Tom – szaroniebieski kot z serialu Tom i Jerry
Tom – oficjalna maskotka letnich Igrzysk Paralimpijskich w Rio 2016
Thomm
Tomasz – imię
wolumin

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Niniejsze wydanie dzieł tego pisarza składa się z pięciu tomów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃m, AS: tõm

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. tomik m., tomiczek m.

:: zgrub. tomisko n., tomiszcze n.

przym. tomowy

temsłow. -tomowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) skr. t.

Wiktionary

tom-tom

instrument z grupy membranofonów, część zestawu perkusyjnego

SJP.pl

Tom-tom lub rzadziej tom – instrument z grupy membranofonów o nieokreślonej wysokości dźwięku, będący częścią zestawu perkusyjnego. Najczęstsze rozmiary tom-tomów to: 10″ × 12″ i 11″ × 13″ (głębokość / średnica). W budowie przypomina werbel (z wyjątkiem sprężyn i napinającego je mechanizmu). W zestawie perkusyjnym tomy umieszcza się zwykle nad bębnem basowym lub montuje do niego przy pomocy statywu. Najniższą brzmieniowo i największą jego odmianą jest kocioł.

Wikipedia

toma

imię żeńskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Gabriela Toma – rumuńska koszykarka
Katarzyna Toma – polska szachistka i trener szachowy
Sanda Toma (strona ujednoznaczniająca)
Sergiu Toma – mołdawski judoka
Toma – singel Pitbulla
Toma – amerykański serial telewizyjny z lat 70.
Toma – marka soków i napojów produkowanych przez PepsiCo
Toma – rodzaj chrząszczy z rodziny kałużnicowatych
Toma – miasto położone w Burkinie Faso, w regionie Boucle du Mouhoun

Wikipedia

tomahawk

topór wojenny używany przez Indian

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etn. indiański toporek wojenny;

Wiktionary

waluta Iranu obowiązująca od 2020 roku

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

František Toman – czechosłowacki publicysta, literat i polityk
Ioan Toman – rumuński strzelec
Ivo Toman – czeski polityk, parlamentarzysta, samorządowiec, inżynier
Róża Toman – polska lekkoatletka

Wikipedia

tomanek

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tomanek (Semanotus) – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych
– nazwisko
Andrzej Tomanek (1958) – polski satyryk
Robert Tomanek (1964) – polski ekonomista i nauczyciel akademicki
Jerzy Tomanek (1873–1954) – nauczyciel i działacz społeczny
Alfred Tomanek (1900–1962) – polski lekarz, działacz społeczny, żołnierz
Rudolf Tomanek (1879–1941) – ksiądz katolicki, teolog, liturgista
Franciszek Tomanek (1889–1935) – prawnik, pedagog
Adam Tomanek (1928–2017) – polski dziennikarz radiowy
Emanuel Tomanek (1893–1940) – podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego II RP
Krzysztof Tomanek (1968) – polski piłkarz
Nándor Tomanek (1922–1988) – węgierski aktor, dwukrotny laureat nagrody Mari Jászai

Wikipedia

tomas

1. obce imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

tomasi

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Carlos Tomasi (1930–2017) – argentyński bobsleista, olimpijczyk, brat Hectora
Giulio Tomasi – włoski arystokrata, pierwszy książę Lampedusy
Giulio Maria Tomasi di Lampedusa – włoski arystokrata, książę Lampedusy i diuk Palmy, ojciec Giuseppe
Giuseppe Tomasi di Lampedusa (1896-1957) – włoski arystokrata pisarz, autor powieści Lampart, książę Lampedusy i diuk Palmy
Héctor Tomasi (ur. 1928) – argentyński bobsleista, olimpijczyk, brat Carlosa
Henri Tomasi (1901-1971) – francuski kompozytor i dyrygent
Józef Maria Tomasi, właśc. wł. Giuseppe Maria Tomasi (1649-1713) – włoski teatyn (CRT) i kardynał-prezbiter, święty Kościoła katolickiego.
Lido Tomasi (ur. 1955) – włoski skoczek narciarski, olimpijczyk
Peter Tomasi – amerykański scenarzysta komiksowy
Pietro Tomasi (1873-1962) – włoski polityk i dyplomata, minister spraw zagranicznych w latach 1921-1922
Silvano Tomasi (ur. 1940) – włoski duchowny katolicki, arcybiskup, Przedstawiciel Stolicy Apostolskiej przy ONZ w Genewie, biskup tytularny Acelum
Tomasi Puapua (ur. 1938) – polityk z Tuvalu, premier i minister spraw zagranicznych w latach 1981-1989, gubernator generalny (1998-2003)

Wikipedia

tomasiak

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomasiak – polskie nazwisko
Grzegorz Tomasiak – polski artysta sztuk wizualnych
Adam Tomasiak – polski wioślarz
Bogusława Tomasiak – polska wioślarka
Krzysztof Tomasiak – polski lekkoatleta
Marian Tomasiak – polski naukowiec, biochemik
Kacper Tomasiak – polski skoczek narciarski

Wikipedia

tomasiewicz

nazwisko

SJP.pl

tomasik

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Czesław Tomasik – harcymistrz, inżynier budowlany
Henryk Tomasik – polski duchowny katolicki
Krzysztof Tomasik – polski dziennikarz
Marcin Tomasik – polski aktor
Piotr Tomasik (ujednoznacznienie)
Wojciech Tomasik – polski historyk

Wikipedia

tomasyna

uboczny produkt otrzymywany przy produkcji stali o dużej zawartości fosforu, znajdujący zastosowanie jako nawóz sztuczny w rolnictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. roln. nawóz fosforowy będący produktem ubocznym (żużel) przy wytopie stali metodą Thomasa z surówki o dużej zawartości fosforu;

Wiktionary

Tomasyna (żużel Thomasa) – mineralny nawóz fosforowy składający się z CaO (45–55%), #PATRZ [[Szablon:Chem]] (14–16%), tlenków żelaza (12–16%), #PATRZ [[Szablon:Chem]] (6–8%), tlenków manganu (5–10%), MgO (2–4%), #PATRZ [[Szablon:Chem]] (1–2%). Tomasyna była pierwszym otrzymanym sztucznie nawozem fosforowym (1886). Jest produktem ubocznym powstającym przy wytopie stali metodą Thomasa z rud bogatych w fosfor.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Knur ów (Snowball) dokładnie przestudiował kilka starych egzemplarzy „Rolnika i Hodowcy Bydła”, które znalazł w domu Jonesa, i snuł teraz wielkie plany rozmaitych nowości i ulepszeń. Opowiadał uczonym tonem o drenach, silosowaniu i tomasynie, a także opracował skomplikowany system nawożenia pól przez zwierzęta…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔ̃maˈsɨ̃na, AS: tõmasỹna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tomasz mos., Tomaszek mos., Tomcio mos., Tomeczek mos., Tomuś mos.

przym. Tomaszowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tomasówka, żużel Thomasa

Wiktionary

tomasz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

( ‏ܬܐܘܡܐ‎, "tôma" – „bliźniak”) – imię męskie pochodzenia aramejskiego.

Jest to trzecie (w 2025 r.) pod względem popularności imię męskie w Polsce, którego popularność maleje. Wedle danych PESEL według stanu na 19 stycznia 2024 roku imię to nosiło w Polsce 536774 mężczyzn, a w 2025 roku 535129 osób.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mam na imię Tomasz i interesuję się motoryzacją.

(1.1) Kiedy Tomasz obchodzi imieniny? Imieniny Tomaszów przypadają na 28 stycznia, 3 lipca i 21 grudnia.

(1.1) Judyta wyszła za mąż za Tomasza.

(1.1) Poszliśmy z Tomaszem do parku.

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Barbara Lewandowska-Tomaszczyk (ur. 1942) – polska językoznawczyni
Michał Tomaszczyk (ur. 1986) – polski puzonista, kompozytor i aranżer

Wikipedia

tomaszek

1. nazwisko;
2. zdrobnienie od: Tomasz (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Tomasz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomaszek – polskie nazwisko
Michał Tomaszek – polski duchowny
Bogdan Tomaszek – polski polityk i fizyk
Robert Tomaszek – polski koszykarz
Bartosz Tomaszek – polski kompozytor
Helena Tomaszek-Plewa – polska dyrygentka
Stanisław Tomaszek – polski architekt, dr hab.
Maciej Tomaszek – polski aktor

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Podrzuciłabyś rano naszego Tomaszka do przedszkola?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tomasz mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomcio mos., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomeczek mos., Tomek mos., Tomko mos., Tomuś mos.

przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

mieszkanka Tomaszewic (historycznej wsi w Polsce)

SJP.pl

tomaszewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomaszewo – zniesiona część wsi Odolion w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Aleksandrów Kujawski
Tomaszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Bądkowo
Tomaszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Osiek
Tomaszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Lipno
Tomaszewo – część wsi Strzelno Klasztorne w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. mogileńskim, w gminie Strzelno
Tomaszewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Nowe Miasto
Tomaszewo – część wsi Kalisz w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Dziemiany
Tomaszewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Zblewo
Tomaszewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Kurzętnik
Tomaszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
Tomaszewo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Kuślin
Tomaszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Białośliwie

Wikipedia

tomaszewski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomaszewski – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 38 139 osób.
Adam Tomaszewski (strona ujednoznaczniająca)
Aleksander Tomaszewski (strona ujednoznaczniająca)
Alfons Tomaszewski (1907–1979) – polski duchowny katolicki
Andrzej Tomaszewski (strona ujednoznaczniająca)
Artur Tomaszewski (1949–2007) – polski dyplomata, ambasador w Albanii
Artur Tomaszewski (XX–XXI w.) – polski inżynier
Bartłomiej Tomaszewski (ur. 1972) – polski koszykarz
Bohdan Tomaszewski (1921–2015) – dziennikarz, komentator sportowy, tenisista
Bolesław Tomaszewski (1909–1985) – polski żołnierz
Boris Tomaszewski (1890–1957) – rosyjski teoretyk literatury
Cezary Tomaszewski (1929–2025) – profesor nauk biologicznych

forma przymiotnika.

przym. Tomaszowy

Wiktionary

tomaszowy

taki jak u Tomasza, charakterystyczny dla Tomasza

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Tomasza

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Był wypadek zaraz za Tomaszowym polem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tomasz mos., Tomaszek mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomcio mos., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomeczek mos., Tomek mos., Tomko mos., Tomuś mos.

przym. Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

przysł. tomaszowsko

Wiktionary

tomaszuk

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Kamil Tomaszuk – polski tenisista stołowy
Krystyna Tomaszuk – polska artystka fotograf, pedagog
Marek Tomaszuk – polski artysta fotograf
Piotr Tomaszuk – polski reżyser teatralny

Wikipedia

tomaszyn

Tomaszyn (niem. "Thomascheinen") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

W czasach krzyżackich wieś pojawia się w dokumentach w roku 1405, podlegała pod komturię w Olsztynku, były to dobra rycerskie o powierzchni 8 włók.

Wikipedia

tomaszów

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku miejscowości w Polsce;

(1.2) geogr. zob. Tomaszów Mazowiecki.

(1.3) geogr. zob. Tomaszów Lubelski.

(1.4) geogr. zob. Tomaszów Bolesławiecki.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: Tomasz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomaszów – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
Tomaszów – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Żarnów
Tomaszów – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kobiele Wielkie
Tomaszów – osada w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Ładzice
Tomaszów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Skaryszew
Tomaszów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Orońsko
Tomaszów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Opatów
Tomaszów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Tarłów
Tomaszów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Michałów
Tomaszów – dawna gmina wiejska istniejąca na przełomie XIX i XX wieku w guberni lubelskie
Tomaszów – dawna gromada
Tomaszów – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa w mieście Tomaszów Lubelski

Wikipedia

Przykłady

(1.1) A może byśmy tak, najmilszy, • wpadli na dzień do Tomaszowa? • Może tam jeszcze zmierzchem złotym • ta sama cisza trwa wrześniowa…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈmaʃuf, AS: tõmašuf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tomasz m., Tomek m., Tomaszek m., Tomuś m., Tomeczek m., Tom m., Toma m., Tomcio m., tomaszowianin m., tomaszowianka ż., Tomaszowo n., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos.

przym. Tomaszowy, tomaszowski

Wiktionary

tomaszówek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomaszówek – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Sławno
Tomaszówek – kolonia w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Busko-Zdrój
Tomaszówek – przystanek kolejowy w Tomaszówku, w województwie łódzkim

(1.2) muz. kielichowaty bęben, perska odmiana darbuki

Wiktionary

Tombak, mosiądz czerwony – stop miedzi z cynkiem, zawierający powyżej 80% miedzi. Cechuje się żółtą barwą przypominającą złoto, jest jednak mało wartościowy, a w celu uniknięcia pomylenia go ze złotem na biżuterii z tombaku wybija się znak probierczy. Jest nieodporny na korozję, długo noszony barwi skórę na zielono.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pierwszej niedzieli po tym wypadku pomyślałam, że prędzej czy później odkryto by u mnie pierścień, będąc więc w kościele udałam, że znalazłam go pod nogami, i pokazałam mojej matce, która orzekła, że jest to bez wątpienia kawałek szkła, oprawny w tombak; zaleciła mi jednak, abym go schowała do kieszeni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃mbak, AS: tõmbak

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. tombaczek m.

przym. tombakowy

Wiktionary

tombakowy

→ tombak

SJP.pl

Patrz:

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tombolo (geografia)
Tombolo – miejscowość we Włoszech

przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Tomasz; zdrobn. Tomaszek, Tomeczek, Tomek, Tomko, Tomuś

Wiktionary

tomciowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tomcia lub z nim związany

SJP.pl

tomczak

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Agnieszka Magdalena Tomczak-Mełnicka (ur. 1975), wioślarka polska, olimpijka
Andrzej Tomczak (ur. 1922), polski historyk, archiwista
Bartłomiej Tomczak (ur. 1985), polski piłkarz ręczny, skrzydłowy, reprezentant Polski, były
Elżbieta Tomczak (ur. 1961), polska lekkoatletka, sprinterka
Grzegorz Tomczak (ur. 1954), poeta, pieśniarz
Henryk Tomczak (ur. 1949), polski muzyk rockowy, wywodzący się z poznańskiego środowiska muzycznego
Jacek Tomczak (ujednoznacznienie)
Kazimierz Tomczak (1883–1967), polski biskup rzymskokatolicki
Maciej Tomczak (ur. 1977), polski szablista
Marcin Tomczak (ur. 1962), polski dyrygent i pedagog akademicki
Marcin Tomczak (ur. 1985), polski poeta
Michał Tomczak (ur. 1955), polski prawnik, dziennikarz i działacz piłkarski

Wikipedia

tomczuk

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ryszard Tomczuk – polski artysta fotograf
Teo Tomczuk – polsko-norweski piosenkarz

Wikipedia

tomczyk

popularne nazwisko polskie, m.in. Dominik Tomczyk, urodzony w 1974 r. koszykarz

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Cezary Tomczyk – polski polityk
Dominik Tomczyk – polski koszykarz
Martin Tomczyk – niemiecki kierowca wyścigowy
Oskar Tomczyk – polski piłkarz
Ryszard Tomczyk – polski bokser
Ryszard Tomczyk – polski polityk, poseł na Sejm 2001–2005
Tomasz Tomczyk – polski siatkarz
Tomasz Tomczyk – polski fotoreporter, architekt, wydawca
Wojciech Tomczyk – polski scenarzysta

Wikipedia

tomczyn

Tomczyn – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie kozienickim, w gminie Grabów nad Pilicą.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Grabowie nad Pilicą.

Wikipedia

tomczyński

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Tomczyński – polski prawnik
Stefan Tomczyński – polski kupiec, samorządowiec, działacz OSP
Walery Tomczyński – polski urzędnik i powstaniec

Synonimy:

(1.1) Tomasz; zdrobn. Tomaszek, Tomek, Tomcio, Tomko, Tomuś

Wiktionary

tomek

gatunek trawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

Wikipedia

tomiak

nazwisko

SJP.pl

tomice

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomice – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Jordanów Śląski
Tomice – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ciepłowody
Tomice – wieś w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Tomice
Tomice – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria
Tomice – wieś w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek
Tomice – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Gizałki
Tomice – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Stęszew
Tomice – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim
Tomice – gromada w powiecie pleszewskim
Tomice – gromada w powiecie wadowickim
Tomice − nieczynny przystanek osobowy w Tomicach, w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim
Tomice – gmina w Czechach, w powiecie Benešov, w kraju środkowoczeskim

Wikipedia

tomicki

przymiotnik od: Tomice

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Grzegorz Tomicki (ur. 1965) – poeta
Jan Tomicki (ujednoznacznienie)
Marian Tomicki (1896-1946) – podpułkownik
Piotr Tomicki (1464-1535) – biskup, sekretarz królewski
Stefan Tomicki (1915-1943) – pilot

Wikipedia

tomiczek

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Antoni Tomiczek, pilot wojskowy i sportowy
Eugeniusz Tomiczek, filolog
Konstanty Tomiczek, działacz plebiscytowy

Wikipedia

tomik

SJP.pl

Tomira – imię żeńskie o niepewnym pochodzeniu. Najprawdopodobniej powstało na gruncie języka serbsko-chorwackiego (w źródłach serbsko-chorwackich pojawia się od XV wieku) i stanowiło skróconą formę imienia "Tomimira" (czyli "tomiti" – „dręczyć, męczyć”, por. Tomisław, i "-mira"). Istnieje także możliwość, że Tomira powstała jako zdrobnienie innych imion, np. Świętomiry.

Wikipedia

tomirzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tomiry lub z nią związany

SJP.pl

tomisko

zgrubienie od: tom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od: tom

(1.1) duży, gruby tom; ciężka, kilkusetstronicowa książka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tom mrz., tomik m., tomisko n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tomisko, cegła

Wiktionary

tomiszewo

Tomiszewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Ostrowite. Wieś jest położona nad jeziorem Naprusewskim/Kosewskim, powstaje tam wiele domków letniskowych.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

tomiszowice

Tomiszowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa.

Wikipedia

tomisław

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomisław (imię) – polskie imię
Tomisław (województwo dolnośląskie) – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. bolesławieckim, w gminie Osiecznica
Tomisław – zamknięty w 1991 roku przystanek osobowy, a dawniej stacja kolejowa w Tomisławiu
Tomisław (książę chorwacki)
Tomisław Tajner – skoczek narciarski

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈmʲĩswaf, AS: tõmĩsu̯af

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fż. Tomisława ż.

:: zdrobn. Tom, Tomcio, Tomek, Tomisławek, Tomuś, Sławek

Wiktionary

tomisława

imię żeńskie

SJP.pl

Tomisława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów "Tomi-" ("tomiti" – "dręczyć, męczyć") i "-sław" ("sława"). Mogło oznaczać "tę, którą dręczy potrzeba sławy". Męski odpowiednik: Tomisław. W źródłach polskich poświadczone od XIV wieku (1386 rok).

Tomisława imieniny obchodzi 10 lutego, 27 lipca i 21 grudnia.

Wikipedia

tomisławice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomisławice – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
Tomisławice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
Tomisławice – dawna gromada w Tomisławicach w powiecie konińskim
Tomisławice – nieczynny wąskotorowy przystanek osobowy w Tomisławicach, w gminie Wierzbinek, w powiecie konińskim

tomiłek

roślina zielna lub ozdobny półkrzew tropikalny; heliotrop

SJP.pl

tomka

gatunek trawy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tomka – plemię indiańskie w Ameryce Północnej
tomka – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych
Tomka – tajny ośrodek broni chemicznej, zorganizowany na terenie ZSRR przez Republikę Weimarską w latach 20 XX w.

Wikipedia

tomkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Mieczysław Tomkiewicz – polski malarz i plakacista
Stanisław Tomkiewicz – polski dziennikarz i rolnik, poseł na Sejm
Tadeusz Tomkiewicz – polski oficer i harcerz
Władysław Tomkiewicz – polski historyk i historyk sztuki

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 134 mieszkańców. Jest dziewiątą co do wielkości miejscowością gminy Wąpielsk.

Wikipedia

tomkowski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jan Tomkowski – polski historyk literatury polskiej
Wacław Tomkowski – polski dyplomata i działacz partyjny
Zbigniew Tomkowski – polski działacz sportowy

Wikipedia

tomkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tomka lub z nim związany

SJP.pl

tommy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tommy – album muzyczny grupy The Who
Tommy – film oparty na albumie Tommy zespołu The Who
Tommy – amerykański serial telewizyjny, dramat kryminalny
Tommy – potoczne określenie brytyjskich żołnierzy walczących w I wojnie światowej
Tommy – posąg w angielskim mieście Seaham

Wikipedia

tomnice

Wikipedia

tomofanowy

przymiotnik od: tomofan

SJP.pl

tomograf

aparat rentgenowski do wykonywania zdjęć metodą tomografii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. aparat rentgenowski do wykonywania zdjęć warstwowych narządów wewnętrznych

Wiktionary

Powiązane:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dokument opublikowany przez hierarchów Cerkwi lub sobory biskupów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tomos - dokument w Cerkwi prawosławnej
Tomos - jugosłowiański, a później słoweński producent motocykli

Wikipedia

tomowy

rzadkie: wydany w jednym tomie, mający objętość jednego tomu

SJP.pl

tompo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Wiktionary

Tompo – rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu. Długość 570 km; powierzchnia dorzecza 42 700 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 260 m³/s.

Źródła w górach Suntar-Chajata; płynie w kierunku południowo-zachodnim pomiędzy Górami Wierchojańskimi a pasmami Sette-Daban i Ułachan-Bom, w dolnym biegu płynie rozgałęziona na kilka ramion; uchodzi do Ałdanu 30 km poniżej ujścia Amgi.

Wikipedia

tomsk

miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Wiktionary

rzecz. Tomisław mos., Tomasz mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomaszek mos., Tomek mos., Tomeczek mos., Tomcio mos., Tomko mos.

przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Tomasz; zdrobn. Tomaszek, Tomek, Tomeczek, Tomcio, Tomko

Wiktionary

tomzik

nazwisko

SJP.pl

ton

1. dźwięk wywołany przez drgania akustyczne o tej samej częstotliwości;
2. miara odległości pomiędzy dźwiękami skali;
3. dźwięk o określonej wysokości;
4. jakość (barwa) brzmienia głosu lub instrument;
5. sposób wypowiadania się;
6. zabarwienie stylistyczne, uczuciowe tekstu, wypowiedzi;
7. stopień nasycenia koloru; odcień;
8. zasady obowiązujące w sposobie zachowania; dobre wychowanie, etykieta, konwenans;
9. w językoznawstwie: akcent polegający na zmianie wysokości brzmienia sylaby;
10. w językoznawstwie: intonacja;
11. glinka kredowa, składnik farb klejowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych;

(1.2) jednostka odległości na skali dźwięku

(1.3) charakter brzmienia dźwięku

(1.4) książk. charakter wypowiedzi

(1.5) intonacja

(1.6) zasady obowiązujące w jakiejś dziedzinie, szczególnie w kwestii zachowania

(1.7) geol. najstarszy okres neoproterozoiku, trwający od 1000 do 850 mln lat temu;

(1.8) chem. biała glinka kredowa, będąca głównym składnikiem do produkcji wodnych farb klejowych

(1.9) jęz. modulacja głosu zmieniająca znaczenie wyrazu w językach tonalnych

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od tona

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ton – rzeka, dopływ Chiers
Ton-Sanson – walońska nazwa miejscowości Thon-Samson
Ton – miejscowość
ton (ton prosty) – pojęcie w akustyce
- DTMF (Dual Tone Multi Frequency) – tonowy tryb wybierania numeru telefonicznego
ton – sposób intonacji danej samogłoski w językach tonalnych
ton – w geologii, okres proterozoiku
ton barwny – pojęcie z teorii koloru
Petr Ton – czeski hokeista
Thon
TON

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ten nowy muzyk musi być głuchy: podwyższył o pół tonu połowę nut w piosence!

(1.3) Kto śpiewa na tej górze zielonej, pod słodkim drzewem wesołe tony?

(1.4) Kto śpiewa na tej górze zielonej, pod słodkim drzewem wesołe tony?.

(1.9) Język mandaryński ma cztery tony.

(2.1) Dorosły wieloryb może pochłonąć do 4 ton pokarmu dziennie, zwłaszcza widłonogów i innej drobnicy.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃n, AS: tõn

Wiktionary

Powiązane:
czas. tonować

rzecz. toner mrz., tonacja ż., tonowanie

przym. tonowy

Wiktionary

Synonimy:
antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. tonować

rzecz. toner mrz., tonacja ż., tonowanie

przym. tonowy

frazeologia.

nadawać ton

etymologia.

(1.1-6) etym|łac|tonus.

(1.8) etym|niem|Ton.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pitch; (1.2) pitch; (1.3) tone; (1.5) intonation

* bułgarski: (1.1) тон m.; (1.2) тон m.; (1.5) тон m.

* duński: (1.1) tone w.; (1.4) tone w.; (1.6) tone w.

* esperanto: (1.1) tono; (1.3) tono

* jidysz: (1.1) טאָן m. (ton); (1.2) טאָן m. (ton); (1.3) טאָן m. (ton); (1.4) טאָן m. (ton); (1.6) טאָן m. (ton)

* kataloński: (1.7) Tonià m.

* norweski (bokmål): (1.1) tone m.; (1.6) tone m.

* norweski (nynorsk): (1.1) tone m.

* rumuński: (1.1) ton n.; (1.2) ton n.; (1.3) ton n.; (1.4) ton n.; (1.5) ton n.

* szwedzki: (1.1) ton n.; (1.4) ton n.

* ukraiński: (1.1) тон m.

źródła.

odmiana.

(1.1) lp. ton; lm. tons

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) metric ton • short ton • long ton

synonimy.

Wiktionary

tona
jednostka masy, równa 1000 kg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miar. fiz. jednostka masy równa 1000 kilogramów

(1.2) przen. bardzo duża masa

Wiktionary

Tona – jednostka masy stosowana w technice i handlu. Przeważnie, szczególnie w Polsce, utożsamiana z toną metryczną.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Poza tym istniała niebagatelna kwestia mycia naczyń – przy ośmiu, a często i dziewięciu jedzących wciąż osobach, ilość naczyń można było liczyć na tony i, co najgorsze, nikt nie kwapił się do zmywania.

(1.2) Ta szafa waży chyba tonę, nigdy jej nie podniesiemy!

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃na, AS: tõna

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tonaż

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) tonna, megagram, skrót t

Wiktionary

tonacja
1. zestaw barw i odcieni nadający ogólny charakter obrazowi;
2. barwa, brzmienie głosu;
3. zabarwienie uczuciowe, stylistyczne, zwłaszcza utworu literackiego;
4. w muzyce:
a) cecha utworu, określająca lokalizację toniki i rodzaj tonalności (dur, moll);
b) związki harmoniczne i melodyczne zachodzące między dźwiękami określonej gamy w utworze muzycznym;
5. dawniej, w językoznawstwie: sposób wymawiania samogłosek; akcent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny

(1.2) szt. dominująca barwa

(1.3) jęz. zabarwienie uczuciowe wypowiedzi

Wiktionary

Tonacja – przynależność materiału dźwiękowego utworu muzycznego do konkretnej gamy durowej lub molowej, na której jest on oparty. Tonację utworu (lub jego fragmentu) określa się, biorąc pod uwagę znaki przykluczowe oraz akordy lub dźwięki zaczynające i kończące utwór.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) „Marsz turecki” Mozarta został skomponowany w tonacji a-moll.

(1.1) Rolą repryzy, ostatniej części formy sonatowej, jest powtórzenie materiału ekspozycji, jednak oba tematy ekspozycji występują w tej samej tonacji w sonatach durowych lub w tonacjach jednoimiennych w sonatach molowych.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃ˈnat͡sʲja, AS: tõnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. ton m., tonowanie n.

czas. tonować ndk.

przym. tonowy, tonalny, tonacyjny

Wiktionary

Synonimy:
(1.2) kolorystyka

Wiktionary

tonacyjny
dotyczący tonacji

SJP.pl

tonadilla
gatunek funkcjonujący w hiszpańskim teatrze dworskim

SJP.pl

To
Wikipedia

tonalista
artysta będący przedstawicielem tonalizmu - kierunku w pejzażowym malarstwie amerykańskim z końca XIX w. i początków XX w.

SJP.pl

tonalistka
artystka będąca przedstawicielką tonalizmu - kierunku w pejzażowym malarstwie amerykańskim z końca XIX w. i początków XX w.

SJP.pl

tonalit
magmowa skała głębinowa podobna do granitu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. kwaśna skała magmowa;

Wiktionary

Tonalit – kwaśna skała magmowa – głębinowa, średnio- lub grubokrystaliczna. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF tonalit zajmuje pole 5.
W skład tonalitu wchodzą: zasadowy plagioklaz, kwarc, biotyt i amfibole oraz w niewielkich ilościach akcesoryczne: apatyt, cyrkon, monacyt, turmalin, tytanit, rutyl, magnetyt, granat i inne.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Ze względu na bogatą kolorystykę tonality wykorzystuje się w budownictwie.

Wiktionary

tonalizm
styl amerykańskiego malarstwa pejzażowego z przełomu XIX i XX w., preferującego ciemne, stonowane barwy

SJP.pl

To
Wikipedia

tonalność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tonalne

Wiktionary

Tonalność – rodzaj systemu dźwiękowego zakładającego hierarchiczne relacje między dźwiękami oraz współbrzmieniami. Podstawowym założeniem tonalności jest istnienie dźwięku podstawowego, centrum tonalnego, do którego w procesie kontinuum muzycznego ciążą wszystkie inne dźwięki.

Wikipedia

Powiązane:
przym. tonalny

przysł. tonalnie

Wiktionary

tonalny
w muzyce: oparty tylko na jednej tonacji (system)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. dotyczący tonacji

(1.2) oparty na zasadzie tonalności

(1.3) fot. szt. zróżnicowany pod względem barwy

Wiktionary

Przykłady
(1.3) Najcharakterystyczniejszym dla fotografiki elementem kompozycji jest barwa, czyli wartości tonalne obrazu, zawarte w skali od tonu białego poprzez szary aż do czarnego.

Wiktionary

Powiązane:
(1.1) system tonalny

Wiktionary

tonaż
pojemność statku wyrażona w tonach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ilość transportowanego ładunku wyrażona w tonach

Wiktionary

Tonaż – pojęcie określające wielkość statku, okrętu, grupy statków lub całej floty w jednostkach objętościowych (pojemność), określanych jako tony rejestrowe. Pojęcie tonażu bywa także używane nieściśle na określenie nośności statków lub wyporności okrętów, wyrażonej w tonach jako jednostkach masy.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. tona ż.

Wiktionary

tonblok
drewniany instrument perkusyjny; blok dźwiękowy, tone block

SJP.pl

tondera
nazwisko

SJP.pl

tondo
obraz lub relief w kształcie koła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. obraz lub płaskorzeźba w kształcie koła;

Wiktionary

To
Wikipedia

toner
1. barwny proszek, używany w drukarkach i kserokopiarkach;
2. pojemnik z tym proszkiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poligr. czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;

(1.2) pot. kaseta, pojemnik z tonerem (1.1)

Wiktionary

Toner – barwny proszek stosowany w kserografii do otrzymywania obrazu kopiowanego oryginału.
Toner zazwyczaj składa się z dwóch frakcji: większych kulek szklanych (średnica kilkadziesiąt µm) i bardzo drobnych odpowiednio zabarwionych kulek żywicy termoplastycznej (średnica ok. 0,1 µm). W niektórych typach kserokopiarek stosuje się ciekłe tonery. Toner wykorzystuje się głównie w drukarkach laserowych i kserokopiarkach.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Skończył się toner w drukarce i trzeba włożyć nowy kartridż.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃nɛr, AS: tõner

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. ton m.

przym. tonerowy, tonowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) kartridż

Wiktionary

tonerowy
→ toner

SJP.pl

Patrz:
toner

tonfa
policyjna pałka; również broń używana w karate do samoobrony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

Wiktionary

Tonfa (pałka wielofunkcyjna typu tonfa) – rodzaj broni obuchowej, pałki z poprzecznym uchwytem z boku, cechujący się dużą wszechstronnością i łatwością użycia, używany tradycyjnie we wschodnich sztukach walki, obecnie wprowadzony do wyposażenia jednostek policji i pracowników ochrony.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃nfa, AS: tõnfa

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) PR-24

Wiktionary

tonga
dwukołowy pojazd jednokonny używany w Indiach

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. jedno z państw w Oceanii;

(1.2) geogr. lud mieszkający w Zambii

Wiktionary

Tonga, Królestwo Tonga ( Puleʻanga Tonga, Kingdom of Tonga) – państwo leżące na archipelagu o tej samej nazwie, w Polinezji na południowym Pacyfiku, położone w jednej trzeciej drogi pomiędzy Nową Zelandią a Hawajami, na południe od Samoa, na zachód od Niue i na wschód od Fidżi. Jedno z nielicznych państw pozaeuropejskich, które nigdy nie utraciły suwerenności.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃ŋɡa, AS: tõŋga

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tongijczyk mos., Tongijka ż.

przym. tongijski

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) Królestwo Tonga

Wiktionary

tongijczyk
obywatel Tonga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tonga

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃ŋʲˈɟijt͡ʃɨk, AS: tõŋʹǵii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tonga

:: fż. Tongijka ż.

przym. tongijski

Wiktionary

tongijka
obywatelka Tonga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tonga

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃ŋʲˈɟijka, AS: tõŋʹǵii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tonga

:: fm. Tongijczyk

przym. tongijski

Wiktionary

tongijski
przymiotnik od: Tonga

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tonga

(1.2) odnoszący się do archipelagu Tonga

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃ŋʲˈɟijsʲci, AS: tõŋʹǵii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tongijka, Tongijczyk, Tonga

Wiktionary

toni
głębia wód; obszar wodny, gdzie woda jest głęboka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tani

forma rzeczownika.

(2.1) D., C., Ms., W. lp. oraz D. lm. od toń

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Toni Kunchi – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao
Toni – brazylijski piłkarz, ur. w 1992 r.
Toni – portugalski piłkarz, ur. w 1946 r.
Toni – portugalski piłkarz, ur. w 1972 r.
Luca Toni – włoski piłkarz
(924) Toni – planetoida
Toni – album Toni Harpera
Toni – brytyjski film
Toni – francuski film z 1935 r.
Toni – francuski film z 1999 r.
Toni – imię męskie i żeńskie

Wikipedia

tonia
rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Antonina

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: Tonio

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tonia – wieś w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Bolesław
Tonia – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrzeszowskim, w gminie Doruchów
Tonia (Arlette Antoine Dominicus, ur. 1947) – belgijska piosenkarka

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Nasza Tonia zakochała się w Damianie.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃ɲa, AS: tõńa

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Antonina ż., Antosia ż., Tosia ż., Tośka ż., Antoni m., Antonin m.

:: fm. Tonio m.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) Antonina ż., Antosia ż., Tosia ż., Tośka ż., Nina ż.

Wiktionary

toniak
rodzaj chrząszczy wodnych z rodziny pływakowatych

SJP.pl

Toniak ("Acilius") – rodzaj chrząszczy z rodziny pływakowatych. Obejmuje 13 opisanych gatunków. Zamieszkują Holarktykę. Bytują w różnych słodkich wodach stojących. W zapisie kopalnym znane są od oligocenu.

Wikipedia

toniczność
właściwość roztworu określająca jego wpływ na przepływ wody przez błonę półprzepuszczalną

SJP.pl

toniczny
1. odnoszący się do sposobu akcentowania polegającego na zmianie intonacji;
2. odnoszący się do napięcia tkankowego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. odnoszący się do akcentu polegającego na zmianie wysokości brzmienia sylaby lub do intonacji

(1.2) biol. odnoszący się do napięcia tkanek

Wiktionary

toniec
pingwin toniec - południowoafrykański gatunek pingwina; pingwin przylądkowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Spheniscus demersus|Linnaeus|ref=tak., gatunek ptaka z rodziny pingwinów;

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Tońce żerują na morzu.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toń ż.

czas. tonąć ndk., utonąć dk., zatonąć dk.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) pingwin toniec, pingwin przylądkowy

Wiktionary

tonik
1. rodzaj napoju chłodzącego, gazowanego o cierpkim posmaku;
2. kosmetyk do pielęgnacji skóry twarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

(1.2) kosmet. płynny kosmetyk do przemywania skóry (głównie twarzy), mający działanie wzmacniające

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) D. lm. zob. tonika.

Wiktionary

Tonik – bezalkoholowy napój gazowany, w skład którego wchodzi woda gazowana, chinina oraz soki owocowe. Posiada on charakterystyczny, gorzkawy smak.
Mieszanka wody gazowanej z chininą została wynaleziona we wczesnych latach XIX wieku przez kolonistów brytyjskich w Indiach. W 1858 roku pierwszy raz wprowadzono tonik do sprzedaży masowej. Tonik zyskał popularność ze względu na szerokie zastosowanie do koktajli. Najpopularniejszym drinkiem z dodatkiem toniku jest gin z tonikiem.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃ɲik, AS: tõńik

Wiktionary

Powiązane:
czas. tonizować

Wiktionary

tonika
podstawowy dźwięk skali diatonicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne

(1.2) muz. pierwszy stopień skali w systemie dur-moll

Wiktionary

Tonika, akord toniczny, centrum tonalne, ośrodek/punkt ciążenia tonalnego (fr. "tonique"; często oznaczana symbolem T) – z punktu widzenia harmonii jedna z trzech funkcji głównych systemu dur-moll (obok dominanty oraz subdominanty). Toniką bywa nazywany także pierwszy stopień skali durowej lub mollowej, będący prymą toniki w rozumieniu funkcyjnym.

Wikipedia

Synonimy:
(1.1) akord toniczny, centrum tonalne, ośrodek ciążenia tonalnego, punkt ciążenia tonalnego, symbol. T

(1.2) pryma (toniki)

Wiktionary

tonin
rodzaj waleni z rodziny delfinowatych

SJP.pl

Tonin – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 249 mieszkańców. Jest ósmą co do wielkości miejscowością gminy Sośno.

Wikipedia

toninek
Toninek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 132 mieszkańców. Jest czternastą co do wielkości miejscowością gminy Sośno.

Wikipedia

tonio
zdrobnienie od: Antoni (imię męskie)

SJP.pl

toniszewo
Toniszewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Wągrowiec.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Wikipedia

tonizacja
przywracanie skórze, cerze właściwego pH

SJP.pl

tonizm
struktura wiersza o powtarzających się rytmicznie członach

SJP.pl

Tonizm – system numeryczny wiersza, charakteryzujący się występowaniem tej samej liczby zestrojów akcentowych (sylab pod jednym akcentem) w jednym wersie. W wierszu tonicznym może występować przerzutnia, bardzo ważny jest rym w klauzuli. Tonizm może być łączony w wierszu z sylabizmem (tak pisał między innymi Broniewski). W tonizmie najczęściej występują wiersze sześcio- i trzyakcentowe.

Wikipedia

tonizująco
→ tonizujący

SJP.pl

Patrz:
tonizujący

tonięcie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tonąć.

Wiktionary

Powiązane:
czas. tonąć

rzecz. toń ż., zatonięcie n.

Wiktionary

tonka
1. fasolka tonka - gatunek rośliny z rodziny bobowatych, o wysokiej zawartości kumaryny; fasola tonkińska, bób tonka, tonkowiec wonny;
2. zdrobnienie od: tona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub żeński

(1.1) spoż. aromatyczne ziarno tonkowca wonnego używane jako przyprawa oraz dodatek aromatyzujący kosmetyki i tytoń

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
DJ Tonka – niemiecki DJ i producent
Tonka – jezioro w Polsce w woj. warmińsko-mazurskim
tonka – nasiona rośliny tonkowiec wonny o przyjemnym zapachu, stosowane w przemyśle perfumeryjnym, cukierniczym, tytoniowym oraz jako dodatek aromatyzujący do piwa

Wikipedia

Przykłady
(1.1) W USA zabroniono używania tonka, ze względu na zawartość kumaryny, która jest szkodliwa.

(1.1) Choć wielu z nas nie zdaje sobie z tego sprawy, fasolę tonkę często czujemy na co dzień.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tonkowiec mrz.

przym. tonkowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) fasolka tonka

Wiktionary

tonkanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tonkać.

Wiktionary

Powiązane:
czas. tonkać ndk.

Wiktionary

tonkać
czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poznań. moczyć, zamaczać

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tonkanie n.

Wiktionary

tonkijski
kot tonkijski - rasa kota, krzyżówka kota syjamskiego z burmańskim

SJP.pl

tonkin
klejonka bambusowa do wyrobu wędek i kijków narciarskich

SJP.pl

Tonkin lub Bắc Bộ – kraina historyczna w północnym Wietnamie, obejmująca dorzecze Rzeki Czerwonej. Sąsiaduje od zachodu z Laosem, od północy z chińskimi prowincjami Junnan i Kuangsi, a od wschodu otacza go Zatoka Tonkińska.
W delcie Rzeki Czerwonej roztacza się urodzajny i gęsto zaludniony region rolniczy, uprawy ryżu, manioku, trzciny cukrowej, roślin oleistych, bawełny, juty, tytoniu i herbaty.

Wikipedia

tonkiński
przymiotnik od: Tonkin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tonkinem, dotyczący Tonkinu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tonkin mrz.

Wiktionary

tonkowiec
tonkowiec wonny - gatunek rośliny z rodziny bobowatych, o dużej zawartości kumaryny; fasolka tonka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dendr. nazwa systematyczna|Dipteryx|ref=tak., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny bobowatych

(1.2) dendr. drzewo z rodzaju tonkowiec (1.1)

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tonka

przym. tonkowy

Wiktionary

tonkowy
przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tonka, dotyczący tonka

(1.2) wykonany z drewna tonkowca

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który posiada aromat tonka

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Tonkowe ziarna, albo tak zwany bób tonkowy, kładzione do tabaki dla zapachu przez niektórych jej lubowników, pochodzą z gujańskiego drzewa, zwanego naukowo Dipteris odorata Willr..

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tonkowiec m., tonka n./ż.

Wiktionary

tonna
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miar. fiz. tona metryczna (1000 kg)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tonna – rzeka
Tonna – gmina w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Gotha
Charlotte Elizabeth Tonna – angielska pisarka
Eduardo Tonna – arcybiskup Izmiru
Tonna (stągwica) – rodzaj ślimaków z rodziny Tonnidae
tona

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Rad bowiem należy do grupy pierwiastków ziem alkalicznych o wybitnie określonych własnościach, a jakkolwiek ilość jego w rudach uranu jest nader mała (najwyżej około 500 mgr. na tonnę), to jednak przy względnej długowieczności radu (okres półtrwania wynosi 1600 lat) ilość ta jest wystarczająca, aby można było wyodrębnić czyste sole radu, określić jego ciężar atomowy (226,0), a nawet otrzymać Ra w stanie metalu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃nːa, AS: tõ•na

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) tona

Wiktionary

tono
forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: tona

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃nɔ, AS: tõno

Wiktionary

tonograf
samozapisujący tonometr (przyrząd do mierzenia ciśnienia w gałce ocznej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) samozapisujący przyrząd do mierzenia ciśnienia w gałce ocznej

Wiktionary

tonokilometr
jednostka obliczeniowa do obliczania kosztów przewozu towaru

SJP.pl

Tonokilometr ("tkm"; ang.: "ton·km=ton·kilometre") – stosowana w transporcie towarowym jednostka miary pracy przewozowej wykonanej przez środek transportu towarowego, określająca przewiezienie jednej tony towarów na

Wikipedia

tonometr
1. przyrząd do pomiaru ciśnienia w gałce ocznej;
2. przyrząd do pomiaru ciśnienia krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd do mierzenia ciśnienia w gałce ocznej

Wiktionary

Tonometr – przyrząd do mierzenia ciśnienia np. pary bądź w medycynie np. ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometr Goldmanna, tonometr Schiøtza) lub krwi.

Wikipedia

tonomila
jednostka obliczeniowa, wynikająca z pomnożenia przewożonego (w transporcie wodnym) ciężaru (w tonach) przez liczbę przebytych mil

SJP.pl

tonoplast
błona wakuoli w komórce roślinnej

SJP.pl

Tonoplast (błona wakuoli) – pojedyncza, półprzepuszczalna, białkowo-lipidowa błona biologiczna otaczająca wakuole w komórkach roślin i niektórych grzybów. Powstaje z błon retikulum endoplazmatycznego lub pęcherzyków aparatu Golgiego. Oddziela sok komórkowy od cytoplazmy oraz reguluje wymianę jonów i cząsteczek między nimi. Może posiadać rybosomy na zewnętrznej powierzchni.

Wikipedia

tonotron
radarowa lampa obrazowa

SJP.pl

tonowo
1. mający ciężar jednej tony, jednotonowy;
2. związany z tonem (miarą odległości pomiędzy dźwiękami), np. tonowe wybieranie numeru

SJP.pl

Tonowo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Janowiec Wielkopolski.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 374 mieszkańców. Jest piątą co do wielkości miejscowością gminy Janowiec Wielkopolski.

Wikipedia

tonowy
1. mający ciężar jednej tony, jednotonowy;
2. związany z tonem (miarą odległości pomiędzy dźwiękami), np. tonowe wybieranie numeru

SJP.pl

tonsillektomia
chirurgiczne usunięcie migdałków podniebiennych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

Wiktionary

Tonsillektomia – zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu (wyłuszczeniu) migdałków podniebiennych. Najczęściej wykonywana u dorosłych w znieczuleniu nasiękowym, u dzieci w znieczuleniu ogólnym.

Wikipedia

tonsura
wygolone w kształcie kółka miejsce na wierzchu głowy duchownego katolickiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;

(1.2) przen. postrzyżyny podczas ceremonii przyjęcia do stanu duchownego

Wiktionary

Tonsura (łac. "strzyżenie") – wygolony krążek obejmujący ciemię (w zakonach, jak np. dominikanie, franciszkanie, karmelici) lub całą głowę (jak np. u kamedułów); włosy okalające wygolone miejsce miały przypominać koronę cierniową.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Na głowie miał piuskę przykrywającą tonsurę.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃w̃ˈsura, AS: tõũ̯sura

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) daw. plesz

Wiktionary

tontine
[czytaj: tąTIN] forma ubezpieczenia na życie łącząca elementy programu inwestycyjnego i loterii, popularna w XVIII i XIX wieku

SJP.pl

tonu
forma rzeczownika.

(1.1) D. lp. od: ton

Wiktionary

tonus
stałe napięcie czynnościowe mięśni szkieletowych

SJP.pl

tony
jednostka masy, równa 1000 kg

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tony – polski zespół big beatowy z Gdańska, działający w latach 1962–1965
Tony – nagroda artystyczna
Tony – piłkarz rumuńskiej drużyny CFR 1907 Kluż
Tony – angielska wersja imienia Antoni
ton – cecha artykulacji samogłosek w językach tonalnych (zob. intonacja w językach tonalnych)
ton – pojęcie w akustyce
tona – jednostka masy
Tony Montana – postać fikcyjna z filmu Człowiek z blizną
Tony – wieś w USA

Wikipedia

tonąca
1. ginąć przez brak możliwości wypłynięcia z wody i złapania oddechu; opadać na dno;
2. zapadać się w coś, zagłębiać się w czymś

SJP.pl

Patrz:
tonąć

tonący
1. ginąć przez brak możliwości wypłynięcia z wody i złapania oddechu; opadać na dno;
2. zapadać się w coś, zagłębiać się w czymś

SJP.pl

Patrz:
tonąć

tonąć
1. ginąć przez brak możliwości wypłynięcia z wody i złapania oddechu; opadać na dno;
2. zapadać się w coś, zagłębiać się w czymś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać

(1.2) zanurzać się pod wodę, znikając w niej

(1.3) tracić życie w wodzie, topić się

(1.4) przen. być otoczonym wielką ilością lub nadmiarem czegoś

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Ratownik uratował turystę, który tonął.

(1.2) Drewno nie tonie w wodzie.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: tõnõńć

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toniec mzw., tonięcie n., toń ż.

czas. utonąć dk., zatonąć dk.

Wiktionary

toolbar
[czytaj: tulbar] z angielskiego: pasek narzędzi (element interfejsu programów)

SJP.pl

top
1. proces oraz produkt topienia metalu;
2. wierzchołek masztu lub innego pionowo ustawionego drzewca;
3. wysokie miejsce, szczyt popularności, powodzenie (zwykle w wyrażeniu "być na topie" - być na szczycie, być bardzo popularnym);
4. grupa ludzi odnoszących sukcesy, cieszących się dużą popularnością;
5. górna część ubrania, zwłaszcza kobiecego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. czynność topienia metalu

(1.2) techn. produkt topienia metalu

(1.3) pot. szczyt popularności, sławy, wysokie miejsce w jakiejś hierarchii, czołowa pozycja

(1.4) pot. grupa osób osiągających sukcesy w jakiejś dziedzinie, ciesząca się popularnością

(1.5) żegl. wierzchołek drzewca ustawionego pionowo, np. masztu;

(1.6) pot. krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka

w użyciu przymiotnikowym

(2.1) taki, który jest bardzo popularny, osiągnął duży sukces; także: najmodniejszy w danym momencie

Wiktionary

Top (ang. szczyt, wierzchołek) – wolny, górny koniec pionowych drzewc w omasztowaniu żaglowca, tj. masztów. Top masztu drewnianego zakończony jest jabłkiem.
Od "topu" biorą nazwy liny olinowania stałego, mocowane przy szczycie masztu (topwanta, topsztag), oraz podnoszone u szczytu masztu żagle (topsel, topsztaksel).

Wikipedia

Wymowa:
IPA: tɔp, AS: top

Wiktionary

Powiązane:
rzecz.

:: zdrobn. topik (1.6)

przym. topowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.4) czołówka, elita

Wiktionary

topanek
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Orawa, Skalne Podhale, Spisz, Śląsk. but z cholewką sięgającą co najmniej kostki

Wiktionary

topaz
minerał, fluorokrzemian glinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał z grupy krzemianów;

(1.2) jubil. kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

(1.3) daw. miner. perydot, chryzolit

(1.4) bot. ogrod. odmiana grochu

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.2) We framugach i na kamiennych stołach leżały drogie kamienie wszystkich barw: rubiny, topazy, szmaragdy, szafiry, diamenty, wreszcie perły wielkości orzechów, a nawet ptasich jaj.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔpas, AS: topas

Wiktionary

Powiązane:
przym. topazowy

Wiktionary

topazik
rodzaj ptaków z rodziny kolibrowatych

SJP.pl

topazowy
przymiotnik

(1.1) dotyczący topazu, zrobiony z topazu

(1.2) koloru topazu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topaz mrz.

Wiktionary

topczewski
nazwisko

SJP.pl

topek
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nocnik

Wiktionary

topenant
lina przy ożaglowaniu gaflowym, służąca do podtrzymywania noku bomu; topenanta; dirka

SJP.pl

topenanta
lina przy ożaglowaniu gaflowym, służąca do podtrzymywania noku bomu; topenant; dirka

SJP.pl

Topenanta (ang. "topping lift") – lina podtrzymująca wolny koniec (nok) poziomych drzewc – bomu lub rei.
jest to lina olinowania ruchomego biegnąca od noku bomu do topu masztu, a stamtąd na pokład. Bywa zastępowana przez teleskopowy obciągacz bomu, który spełnia jednocześnie funkcję topenanty i obciągacza.

Wikipedia

topenantowy
→ topenanta, → topenant

SJP.pl

Patrz:
topenanta, → topenant

topi
1. zanurzać coś w cieczy w sposób zapobiegający wynurzeniu;
2. uśmiercać istotę wykorzystującą do oddychania płuca poprzez uniemożliwienie jej wypłynięcia z wody i złapania powietrza;
3. zamieniać ciało stałe w płynne; rozpuszczać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Damaliscus lunatus|ref=tak., gatunek antylopy z rodziny krętorogich;

(1.2) zool. zwierzę z gatunku topi (1.1)

(1.3) tradycyjne, męskie nakrycia głowy w Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i Afganistanie, występujące w różnych odmianach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
topi – ssak z rodziny wołowatych
Topi – miasto w Pakistanie
Bamir Topi (ur. 1957) – albański polityk i biolog
Teuta Topi (ur. 1961) – albańska agronom

Wikipedia

Synonimy:
(1.2) sassebi

Wiktionary

topiacz
wykwalifikowany robotnik pracujący w odlewni żelaza lub szkła; topiarz, giser

SJP.pl

topialnia
w technice: zakład przemysłowy lub jego część, w której przetapia się metal, tłuszcze itp.; wytapialnia

SJP.pl

topian
roślina z rodziny obrazkowatych, hodowana w akwariach jako roślina ozdobna

SJP.pl

topiar
roślina o kształcie uformowanym przez człowieka, hodowana w celach ozdobnych, np. żywopłot

SJP.pl

topiarka
przyrząd do topienia wosku

SJP.pl

topiarz
wykwalifikowany robotnik pracujący w odlewni żelaza lub szkła; topiacz, giser

SJP.pl

topiczny
przymiotnik od: topos

SJP.pl

topiel
głębina w rzece lub jeziorze; grząskie bagna; topielisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. głębokie miejsce w otwartym zbiorniku wodnym

(1.2) książk. miejsce wzburzenia się wody

(1.3) książk. grząskie bagno

Wiktionary

Topiel – struga, lewobrzeżny dopływ Parsęty o długości 19,04 km, powierzchni zlewni 83,52 km² i średnim spadku 5.1‰.
Struga płynie na Pobrzeżu Południowobałtyckim. Przepływa w okolicach miejscowości Sińce, Stanomino, Kamosowo. Nazwę Topiel wprowadzono urzędowo w 1948 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę strugi – "Nonnen Bach".

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Za to, że zamyślili wymordować dzieci świętych - / kiedy to jedno Dziecię porzucone zostało i uratowane - / za karę zabrałeś im mnóstwo ich dzieci / i wygubiłeś ich razem w burzliwej topieli.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topielisko n., topielec mos./mzw., topielica ż., topienie n., utopienie n.

czas. topić ndk., utopić dk.

przym. topieliskowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) głębina, topielisko

(1.2) topielisko

(1.3) grzęzawisko, topielisko

Wiktionary

topielec
1. zwłoki człowieka, który się utopił;
2. w przekazach, legendach, podaniach ludowych: mieszkający w głębinach wód duch utopionego człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwłoki osoby, która utopiła się

(1.2) człowiek uratowany od utonięcia

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) etn. mit. w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód

(2.2) środ. ryb. martwa ryba

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topielec lub utopiec – demon wodny
Topielec lub utopenec – potrawa kuchni czeskiej
Topielec – wiersz polskiego poety Bolesława Leśmiana z tomu Łąka wydanego w 1920
Topielec – osada leśna w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Ciechocin
Utonięcie – zablokowanie dróg oddechowych płynem

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Na powierzchni rzeki unosił się wśród bzyku much wzdęty topielec.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈpʲjɛlɛt͡s, AS: topʹi ̯elec

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topiel ż., topielisko n., topienie n., utopienie n., zatapianie n., zatopienie n.

:: fż. topielica

czas. topić ndk., utopić dk., zatapiać ndk., zatopić dk.

Wiktionary

topielica
1. ciało kobiety, która się utopiła;
2. wg baśni i podań: duch kobiety utopionej, demon zamieszkujący jeziora, wabiący śpiewem i pięknym ciałem kąpiących się mężczyzn, wciągający ich w głębiny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zwłoki kobiety, która utopiła się, także kobieta uratowana od utonięcia

(1.2) upiór, rzekomy duch utopionej kobiety

(1.3) zool. nazwa systematyczna|Ranatra linearis|ref=tak., owad;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
topielica – demon z wierzeń słowiańskich
topielica (owad) (topielnica) – owad z rodziny płoszczycowatych
Topielica – ballada Tarasa Szewczenki
Topielica – powieść Raymond Chandlera, występująca także pod tytułem Tajemnica jeziora
Topielica – powieść Gai Grzegorzewskiej nagrodzona Nagrodą Wielkiego Kalibru
Topielica – struga, lewobrzeżny dopływ Wkry

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Policjanci wyciągnęli spod mostu topielicę.

(1.2) Tylko mgławice nad nurtem Narewu skłębiły się gęściej i ukryły w swej płachcie bladolice boginki, zielonookie rusałki-wodnice, topielice upiorne, unoszone wartem bieżnym, rogany-latawice, na pruską Szatrję dążące. sic.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpʲjɛˈlʲit͡sa, AS: topʹi ̯elʹica

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topiel ż., topienie n., utopienie n., zatapianie n., zatopienie n., utopiec m.

:: fm. topielec m.

czas. topić ndk., zatapiać ndk., utopić dk., zatopić dk.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1-2) wodnica

Wiktionary

topielisko
głębina w rzece lub jeziorze; grząskie bagna; topiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. głębokie miejsce w otwartym zbiorniku wodnym

(1.2) książk. miejsce wzburzenia się wody

(1.3) książk. grząskie bagno

Wiktionary

Przykłady
(1.3) Wyprowadza nas ona na błotnistą równinę z ukrytemi pośród wysokiej trawy topieliskami, do gęstych zarośli, na szczyty gór, na obszerne łąki i do gęstych lasów.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topiel ż., topielec mos./mzw., topielica ż., topienie n., utopienie n.

czas. topić ndk., utopić dk.

przym. topieliskowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) głębina, topiel

(1.2) topiel

(1.3) grzęzawisko, topiel

Wiktionary

topielisty
będący topielą; obfitujący w topieliska

SJP.pl

topielnica
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topielica (owad)
Topielica (demon)

Wikipedia

topienie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zanurzanie w wodzie lub innej substancji płynnej z zamiarem pozbawienia życia

(1.2) zanurzanie czegoś w zbiorniku wody lub innej cieczy, aby to zniknęło, poszło na dno

(1.3) fiz. przemienianie ciała stałego w ciekłe

Wiktionary

Powiązane:
czas. zatapiać, topić ndk.

rzecz. topielec mzw./mos., topiel ż., zatapialność ż., wtopa ż., topielica ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.3) rozpuszczanie, roztapianie

Wiktionary

topień
chrząszcz wodny z rodziny pływakowatych

SJP.pl

Topień ("Cybister lateralimarginalis") – gatunek dość dużego chrząszcza wodnego z rodziny pływakowatych (Dytiscidae).

Wikipedia

topik
odcinek przewodnika przepalający się przy przekroczeniu dopuszczalnego natężenia prądu, używany w bezpiecznikach

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
topik (pająk)
Topik – postać z Muminków

Wikipedia

topika
kierunek literacki zajmujący się toposami

SJP.pl

Topika ( τά τοπικά, topica) – nauka zajmująca się wynajdywaniem, analizą, klasyfikacją i zastosowaniem toposów, czyli miejsc wspólnych (komunałów), używanych podczas argumentacji lub refutacji w wypowiedzi albo dyskusji. Uważa się ją za dyscyplinę z pogranicza retoryki i dialektyki, a niekiedy także teorii literatury, klasycznej logiki, semiologii i metodologii nauk.

Wikipedia

topikowate
rodzina stawonogów z rzędu pająków, niewielkich rozmiarów, zamieszkujących zbiorniki wodne

SJP.pl

Topikowate (Argyronetidae) – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i nadrodziny Dictynoidea. Obejmuje 74 opisane gatunki.

Wikipedia

topikowaty
o cechach topikowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

topinambur
roślina wieloletnia z rodziny astrowatych; bulwa, słonecznik bulwiasty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. pot. słonecznik bulwiasty, nazwa systematyczna|Helianthus tuberosus|L.|ref=tak., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

(1.2) kulin. jarzyna z bulw topinamburu (1.1)

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpʲĩˈnãmbur, AS: topʹĩnãmbur

Wiktionary

Powiązane:
przym. topinamburowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) słonecznik bulwiasty

Wiktionary

topinamburowy
→ topinambur

SJP.pl

Patrz:
topinambur

topiony
1. zanurzać coś w cieczy w sposób zapobiegający wynurzeniu;
2. uśmiercać istotę wykorzystującą do oddychania płuca poprzez uniemożliwienie jej wypłynięcia z wody i złapania powietrza;
3. zamieniać ciało stałe w płynne; rozpuszczać

SJP.pl

topić
1. zanurzać coś w cieczy w sposób zapobiegający wynurzeniu;
2. uśmiercać istotę wykorzystującą do oddychania płuca poprzez uniemożliwienie jej wypłynięcia z wody i złapania powietrza;
3. zamieniać ciało stałe w płynne; rozpuszczać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym

(1.2) zagłębiać coś w czymś

(1.3) sprawiać, że coś przemieszcza się pod powierzchnię cieczy albo w głąb ciała

(1.4) przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie

czasownik zwrotny niedokonany topić się (dk. brak)

(2.1) tracić życie w płynie lub czymś grząskim

(2.2) znikać pod wodą lub w innym środowisku płynnym

(2.3) przybierać postać płynną

Wiktionary

Przykłady
(2.3) Azotek galu jest piekielnie wytrzymałym materiałem — topi się w temperaturze kilku tysięcy stopni i ciśnieniu kilkanaście tysięcy razy większym od atmosferycznego.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topielisko n., topiel ż., topielec mos., topielica ż., topienie n., topik mrz., topliwość ż., utopienie n., niezatapialność ż., zatapialność ż.

czas. utopić, zatapiać, wytapiać

przym. topliwy

Wiktionary

Synonimy:
(1.3) zanurzać, puszczać na dno

(1.4) rozpuszczać, roztapiać, stapiać

(2.1) tonąć

(2.2) nurkować, zanurzać się

(2.3) topnieć

Wiktionary

topiłówka
wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topiłówka – wieś w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Augustów
Topiłówka – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Augustów

Wikipedia

topka
1. potocznie:
a) wysokie miejsce w rankingu;
b) elita, czołówka;
2. dawniej: słupek soli w kształcie stożka ze ściętym wierzchołkiem, z oznaczoną dokładną wagą

SJP.pl

topkapi
zabytkowy pałac w Stambule

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topkapi – pałac w Turcji
Topkapı – kompleks piłkarski w Turcji
Topkapi – amerykańska komedia kryminalna z 1964 roku

Wikipedia

topl
terenowa obrona przeciwlotnicza; TOPL

SJP.pl

toplayer
[czytaj: TOPlejer] reklama zasłaniająca treść strony internetowej

SJP.pl

toplać
czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. moczyć

Wiktionary

toples
damski kostium plażowy nie zakrywający piersi; topless, monokini

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. topless.

przymiotnik

(2.1) zob. topless.

przysłówek

(3.1) zob. topless.

Wiktionary

Toples – polska grupa muzyczna założona przez Marcina Siegieńczuka, grająca nowoczesną odmianę muzyki disco polo. Działała w Białymstoku w latach 1998-2014.
Ostatnim liderem i wokalistą grupy Toples był Błażej Lange, wraz z którym na scenie występowała grupa tancerzy.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔplɛs, AS: toples

Wiktionary

topless
damski kostium plażowy niezakrywający piersi; toples, monokini

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi

przymiotnik

(2.1) taki, który nie okrywa piersi

przysłówek

(3.1) nie okrywając piersi

Wiktionary

Topless ( top „górna część”, less „bez”) porównaj "culotte seule" ( culotte „majteczki”, seule „jedynie”: tylko majteczki) – określenie oznaczające odzież niezakrywającą piersi u dojrzałych płciowo kobiet. Jest używane jako nazwa kostiumu plażowego składającego się tylko z majtek lub pareo, a także w odniesieniu do lokali, w których damska obsługa pracuje z obnażonymi piersiami (bary topless, myjnie samochodowe topless, salony fryzjerskie topless itp.).

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Większość dziewczyn plażowaćażowała w toplessach.

(2.1) Większość dziewczyn na plażaaży była w kostiumach topless.

(3.1) Większość dziewczyn na plażaaży opalała się topless.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔplɛs, AS: toples

Wiktionary

toplin
Toplin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Skomlin.
Wieś królewska (tenuta) w powiecie wieluńskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

topline
[czytaj: topLAJN] typ przestronnej kabiny samochodów ciężarowych, zwłaszcza Scanii

SJP.pl

topliwość
zdolność przechodzenia ze stanu stałego w ciekły

SJP.pl

topliwy
posiadający zdolność przechodzenia ze stanu stałego w ciekły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odznaczający się topliwością

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Artystka użyła jakiejś topliwej substancji, którą wypełniła puste przestrzenie.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topliwość ż.

czas. topić ndk., stopić dk.

Wiktionary

topmodel
gwiazda wśród modeli; top model

SJP.pl

topmodelka
gwiazda wśród modelek; top modelka

SJP.pl

topnica
w górnictwie: przyrząd w rodzaju pieca, w którym topi się pak zmieszany z miałem węglowym

SJP.pl

topnienie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury;

Wiktionary

Topnienie – przemiana fazowa polegająca na przejściu substancji ze stanu stałego w stan ciekły.
Zjawisko topnienia ściśle wiąże się ze zjawiskiem krzepnięcia. Oznaczana eksperymentalnie temperatura topnienia nie zawsze jednak odpowiada ściśle temperaturze krzepnięcia. Wynika to m.in. z wpływu zanieczyszczeń, szybkości schładzania lub ogrzewania, tworzeniem zarodków krystalizacji oraz ze zjawisk powierzchniowych i międzyfazowych.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Uważa się, że topnienie lodowców spowoduje podniesienie się poziomu morza.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: topʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:
czas. topnieć ndk.

Wiktionary

topnieć
czasownik

(1.1) przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury

Wiktionary

Przykłady
(1.1) W trzech niedużych salach unosiły się kłęby dymu z papierosów, na podłodze chlupał topniejący błotnisty śnieg.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔpʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: topʹńėć

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topienie n., topnienie

Wiktionary

topnik
1. mineralny dodatek używany przy produkcji żużlu;
2. surowiec mineralny o niskiej temperaturze topnienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. substancja ułatwiająca lutowanie

Wiktionary

Topnik (odtleniacz) – substancja ułatwiająca lutowanie (miękkie i twarde) poprzez chemiczne oczyszczanie łączonych metali. Powszechnie stosowane topniki to chlorek amonu lub kalafonia do lutowania lutem cynowo-ołowiowym, kwas solny lub chlorek cynku do lutowania powłok ocynkowanych, boraks do lutowania twardego metali żelaznych.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Wieża, zwana gichtą, służyła do wyciągania za pomocą ręcznego dźwigu wsadu – czyli darniowej rudy żelaza, węgla drzewnego i topników – na sporą wysokość, aby zasypać nim zbudowany w pobliżu cylindryczny wielki piec.

Wiktionary

topnikowy
→ topnik

SJP.pl

Patrz:
topnik

topnisko
część pieca hutniczego

SJP.pl

topniskowy
przymiotnik od: topnisko

SJP.pl

topo-
temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miejscem, miejscowością, terenem

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔpɔ, AS: topo

Wiktionary

topograf
specjalista w dziedzinie topografii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈpɔɡraf, AS: topograf

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topografia ż.

przym. topograficzny

przysł. topograficznie

Wiktionary

topografia
1. dział geodezji dotyczący pomiarów terenu i wykonywania map na ich podstawie;
2. rzeźba terenu i rozmieszczenie szczegółów z nim związanych;
3. układ pomieszczeń wewnątrz budynku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

(1.2) ukształtowanie terenu, zespół cech jakiegoś terenu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
topografia (geografia) – nauka, sztuka opisywania terenu związana z kartografią
topografia powierzchni – ciała stałego
topografia układu scalonego
W medycynie topografia oznacza umiejscowienie cech w ciele (np. anatomia topograficzna).
mapa topograficzna
aerofototopografia

Wikipedia

Przykłady
(1.2) Muszę kupić mapę z dobrze oznaczoną topografią tego terenu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpɔˈɡrafʲja, AS: topografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topograf m.

przym. topograficzny

przysł. topograficznie

Wiktionary

topograficzny
→ topografia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z topografią, dotyczący topografii

Wiktionary

Patrz:
topografia
Przykłady
(1.1) Jak wykazał badacz, w zebranym materiale nazewniczym występują bardzo liczne derywaty od nazw osobowych, topograficznych, a zwłaszcza związane z szatą roślinną i ukształtowaniem terenu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ, AS: topografʹičny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topograf m., topografka ż., topografia ż.

przysł. topograficznie

Wiktionary

topografka
→ topograf

SJP.pl

Patrz:
topograf

topol
nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
RT-2PM Topol
RS-12M1 Topol-M
Chaim Topol
Jáchym Topol
Josef Topol
Mirosław Topol
Siergiej Topol
Topola
Topole

Wikipedia

topola
drzewo z rodziny wierzbowatych (Populus), występujące w Eurazji, Afryce i Ameryce Północnej w wielu gatunkach i odmianach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. nazwa systematyczna|Populus|L.|ref=tak., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

(1.2) techn. topolowe drewno

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Ze względu na dużą łamliwość, obecnie nie sadzi się już tak często topól wzdłuż ulic miejskich.

(1.1) Starsze chłopaki, wśród nich i groźny Adam Hańko, startowali spod samej cerkwi; mknęli leżąc na sankach, z głowami w dół, prosto na wywijający się w lewo szpaler rosłych topól – jeśli brakowało im umiejętności lub szczęścia, rozbijali się na nieustępliwych, obojętnych pniach.

(1.2) Nasza firma ma w asortymencie wysokiej jakości meble ogrodowe z topoli.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈpɔla, AS: topola

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topolówka ż., topolina ż., topolnik mrz.

:: zdrobn. topolka ż., topólka ż.

przym. topolowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) gw. Poznań topól

(1.2) topolina

Wiktionary

topolewski
nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Radosław Topolewski – polski lekkoatleta
Stanisław Topolewski – polski specjalista bezpieczeństwa i obronności państwa

Wikipedia

topoli
przymiotnik od: topola

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topoli () – wieś w Bułgarii, w obwodzie Warna
Topoli () – wieś na Krymie
Topoli () – osiedle na Ukrainie, w obwodzie charkowskim
Topoli () – wieś na Ukrainie, w obwodzie charkowskim
Topoli () – wieś na Ukrainie, w obwodzie czerkaskim
Topoli () – wieś na Ukrainie, w obwodzie czernihowskim
Topoli () – wieś na Ukrainie, w obwodzie kirowohradzkim
Topoli () – wieś na Ukrainie, w obwodzie ługańskim

Wikipedia

topolice
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topolice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka
Topolice – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Żarnów
Topolice – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku w woj. kieleckim, łódzkim i ponownie kielecki
Topolice – dawna gromada

Wikipedia

topolina
Zobacz też: Topolina w innych znaczeniach tej nazwy.
Topolina – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Wieliszew.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Wikipedia

topolinek
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topolinek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Świecie
Topolinek – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Przelewice

Wikipedia

topolka
mała topola; topólka

SJP.pl

Topolka – dawny zaścianek. Tereny na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Widze.

Wikipedia

topolnica
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topolnica – wieś w Polsce
Topolnica – wieś na Ukrainie w obwodzie lwowskim w rejonie mościskim
Topolnica – wieś na Ukrainie w obwodzie lwowskim w rejonie starosamborskim
Topolnica – wieś w Serbii, w okręgu borskim, w gminie Majdanpek

Wikipedia

topolog
specjalista w zakresie topologii

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topolog – wieś w Rumunii w okręgu Tulcza, w gminie o tej samej nazwie
Topolog – gmina w Rumunii w okręgu Tulcza
Topolog – rzeka w Rumunii, dopływ Aluty
Topolog – rzeka w Rumunii, uchodząca do jeziora Hazarlâc (dorzecze Dunaju)

Wikipedia

topologia
1. dział matematyki zajmujący się badaniem tych własności przestrzeni, które nie ulegają zmianie przy przekształceniach homeomorficznych;
2. rodzina podzbiorów otwartych, wyróżnionych w obrębie zbioru, spełniająca określone aksjomaty;
3. struktura układu elementów przyjmująca określony kształt, np. gwiaździsta lub szynowa topologia sieci komputerowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

(1.2) mat. przestrzeń topologiczna;

Wiktionary

Topologia (gr. τόπος ("tópos"), miejsce, okolica; λόγος ("lógos"), słowo, nauka) – dział matematyki wyższej zajmujący się badaniem przestrzeni topologicznych, czyli najogólniejszych przestrzeni, dla których można zdefiniować pojęcie przekształcenia ciągłego. Topologia bada zwłaszcza własności zachowywane przez homeomorfizmy – np. orientowalność powierzchni, genus („liczbę otworów”), istnienie (niepustego) brzegu i jego podstawowe cechy. Właściwości tego typu są nazywane niezmiennikami topologicznymi.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Teoria węzłów to dział topologii.

(1.2) Topologia siedmiowymiarowych sfer okazała się mieć zaskakujące własności.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpɔˈlɔɟja, AS: topoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
przym. topologiczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) daw. geometria położenia / miejsca; daw. analiza położenia / miejsca

Wiktionary

topologiczny
przymiotnik

(1.1) dotyczący topologii, związany z topologią

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Każda przestrzeń topologiczna ma bazę – jeżeli τ jest topologią w zbiorze X, to jest ona również (trywialnie) jej bazą.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topologia ż.

Wiktionary

topolowy
przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z topoli

(1.2) wykonany z drewna lub innej części topoli

(1.3) będący częścią topoli

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpɔˈlɔvɨ, AS: topolovy

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topola ż., topólka ż.

Wiktionary

topolski
nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Adam Szczepan Topolski (ur. 1951), piłkarz polski, trener.
Antoni Józef Walenty Topolski (1793-1883), polski prawnik.
Barbara Maria Topolska(-Piechowiak) (ur. 1938), polski historyk nowożytny, doktorat.
David Topolski (ur. 1984), polski piłkarz grający zarówno na pozycji obrońcy, jak i pomocnika.
Feliks Topolski (1907–1989), polski malarz i rysownik.
Jerzy Topolski (1928–1998), polski historyk.
Maciej Topolski (1767–1812), polski malarz.
Maciej Topolski (ur. 1989), polski pisarz.
Walenty Topolski (1754-1834), polski szlachcic.

Wikipedia

topolówka
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
topolówka (Chrysomela populi) – gatunek chrząszcza
Topolówka – popularna nazwa jednego z gdańskich liceów

Wikipedia

toponim
1. w językoznawstwie: nazwa geograficzna, np. nazwa państwa, miasta, góry, lasu, ulicy itp.;
2. w biologii: nazwa gatunkowa lub rodzajowa pochodząca od nazwy geograficznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. jęz. nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

Wiktionary

Toponim (z gr. "topos" = „miejsce, okolica” i "onymos" = „imię”) – w ogólnym znaczeniu nazwa miejscowa, przykładowo "Poznań" czy "Himalaje". Toponimami zajmuje się dział językoznawstwa zwany toponomastyką. Analiza toponimów może dostarczyć informacji na temat rozwoju danego języka, bądź historii jakiegoś obszaru geograficznego.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Wyraz „Polska” jest toponimem.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈpɔ̃ɲĩm, AS: topõńĩm

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toponimia ż.

przym. toponimiczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) nazwa miejscowa

Wiktionary

toponimia
1. ogół toponimów jako przedmiot badań toponomastyki
2. dział onomastyki zajmujący się badaniem nazw miejscowych; toponomastyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;

(1.2) jęz. ogół toponimów będący przedmiotem badań toponimii (1.1)

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Profesor wydał książkę o zmianach morfemicznych w toponimii polskiej.

(1.2) Należy zwrócić uwagę na bardzo ubogą toponimię pochodzącą od nazw Śląska i Łużyc na granicy obu terytoriów.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: topõńĩmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toponim m.

przym. toponimiczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) toponomastyka, toponomia, toponimika

Wiktionary

toponimiczny
→ toponimika; toponomastyczny

SJP.pl

toponimika
dział onomastyki zajmujący się badaniem nazw miejscowych; toponomastyka, toponimia

SJP.pl

toponomastyczny
→ toponomastyka; toponimiczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z toponomastyką, dotyczący toponomastyki, badania nazw miejscowych

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toponomastyka ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) toponimiczny

Wiktionary

toponomastyka
dział onomastyki zajmujący się badaniem nazw miejscowych; toponimika, toponimia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka, AS: topõnõmastyka

Wiktionary

Powiązane:
przym. toponomastyczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) toponimia, toponimika

Wiktionary

topor
Roland Topor (1938-97), rysownik i pisarz francuski pochodzenia polskiego

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Abram Topor − żydowski malarz
Nikolai Topor-Stanley − australijski piłkarz polskiego pochodzenia,
Roland Topor − francuski pisarz polskiego pochodzenia, dramaturg, rysownik, grafik, reżyser teatralny i filmowy, aktor, scenarzysta i scenograf

Wikipedia

toporek
mały topór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mały topór

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Toporek – część wsi Lesieniec w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Iwanowice
Toporek – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Baranowo
Topór, Toporów

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Pozbyliśmy się wiele gałęzi dzięki toporkowi.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topór mrz.

Wiktionary

topornawy
nieco toporny

SJP.pl

topornica
1. rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
2. topornica mała - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny pstrążeniowatych; pstrążenica mała

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topornica – część wsi Lipsko w woj. lubelskim
Topornica – rzeka w woj. lubelskim
Topornica (Securigera) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych

Wikipedia

toporniej
stopień wyższy od przysłówka: topornie

SJP.pl

toporniejszy
stopień wyższy od przymiotnika: toporny

SJP.pl

topornieć
1. stawać się niezgrabnym, nieforemnym, ociężałym;
2. stawać się prymitywnym, prostackim

SJP.pl

toporny
ciężki, z gruba ciosany, nieforemny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. ociężały, bez polotu ani finezji, niestaranny

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Pośpiesznie załatałem mu spodnie topornym ściegiem.

(1.1) W jego późniejszych obrazach zaobserwować można toporny schematyzm, jakby artysta zagubił wcześniejszy dar artystycznej fantazji w wyrażaniu swych uczuć.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈpɔrnɨ, AS: toporny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. topór mrz.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) niestaranny, (zrobiony) na odwal, byle jaki

Wiktionary

toporowice
Toporowice – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Mierzęcice.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa katowickiego.
Wieś biskupstwa krakowskiego w księstwie siewierskim w końcu XVI wieku.

Wikipedia

toporowski
nazwisko

SJP.pl

toporowy
przymiotnik od: topór

SJP.pl

toporzec
topór

SJP.pl

toporzysko
1. duży topór;
2. trzonek topora, siekiery lub młota

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
toporzysko:
Toporzysko – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka
Toporzysko – wieś w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Jordanów
Toporzysko – polana w Pieninach
Toporzysko – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1940–1948 w woj. pomorskim
Toporzysko – dawna gromada w powiecie suskim
Toporzysko – gromada w powiecie toruńskim
Toporzysko – dawny kolejowy przystanek osobowy w Toporzysku, w powiecie toruńskim

Wikipedia

toporzyszczewo
Toporzyszczewo (nazwa oboczna: Toporzyszczewo Pierwsze) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Bądkowo.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.
Wieś sołecka – zobacz jednostki pomocnicze gminy Bądkowo w BIP.

Wikipedia

topos
top;
1. utarty motyw powtarzający się często w literaturze;
2. podstawa rozumowania, ogólnie przyjęty sąd, element jakiejś kultury

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. powtarzający się motyw literacki

(1.2) podstawa pojmowania, ogólnie przyjęte rozumowanie w danej kulturze

Wiktionary

To
Wikipedia

Synonimy:
(1.1) archetyp, motyw, wątek

Wiktionary

topotyp
odmiana w obrębie gatunku bakterii lub wirusa, wyłoniona przy pomocy metod topologicznych, wykazujących różnice w budowie antygenowej

SJP.pl

topowy
1. potocznie: najlepszy, najpopularniejszy;
2. w żeglarstwie: związany z wierzchołkiem masztu lub innego pionowo ustawionego drzewca, np. lampa topowa

SJP.pl

topper
[czytaj: toper]
1. rodzaj dekoracji tortu w postaci zatkniętego napisu, rysunku;
2. nakładka na materac; materac nawierzchniowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) element reklamowy umieszczany nad regałem sklepowym, stoiskiem lub inną reklamą (ekspozytorem)

(1.2) cuk. ozdobny element z masy cukrowej umieszczany na szczycie tortu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. top m.

przym. topowy

Wiktionary

topr
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, organizacja zrzeszająca ochotników, założona w roku 1909 celem niesienia pomocy osobom ulegającym wypadkom na terenie Tatr

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

(1.1) = Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe;

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Ratownicy TOPR dotarli w nocy do turysty, który wczoraj wieczorem spadł z progu skalnego w Buczynkowej Dolince.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔpr̥, AS: topr̦

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toprowiec m., toprówka ż.

przym. toprowski

Wiktionary

topr-owiec
członek TOPR-u (Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego); toprowiec

SJP.pl

topr-owski
→ TOPR (Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe); toprowski

SJP.pl

toprowiec
członek TOPR-u (Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego); TOPR-owiec

SJP.pl

toprowski
→ TOPR (Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe); TOPR-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z TOPR-em, dotyczący TOPR-u

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. TOPR m.

skr. TOPR

Wiktionary

topsel
górny, skośny żagiel rozpinany między gaflem a górną częścią masztu statku żaglowego; topżagiel

SJP.pl

To
Wikipedia

topspin
zagranie piłki tenisowej z rotacją postępującą

SJP.pl

topspinowy
→ topspin

SJP.pl

Patrz:
topspin

topsztag
w żeglarstwie: stalowa lina biegnąca od wierzchołka masztu do dziobu

SJP.pl

topwanta
stalowa lina na statku zaczepiona u topu masztu, podtrzymująca maszt z boków zebezpieczając przed wygięciem lub złamaniem

SJP.pl

topólecki
przymiotnik od: Topólka

SJP.pl

topólka
mała topola; topolka

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Topólka – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Topólka
Topólka – osada w woj. wielkopolskim, w pow. rawickim, w gminie Miejska Górka
Topólka – dawna gromada w woj. bydgoskim

Wikipedia

topólno
Topólno – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Gąbin.
W skład sołectwa "Topólno" wchodzi także wieś Konstantynów
Wieś królewska "Topolno" położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie gąbińskim ziemi gostynińskiej województwa rawskiego.

Wikipedia

topór
broń sieczna; siekiera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

Wiktionary

Zobacz też: Topór w innych znaczeniach tej nazwy.
Topór, siekiera – narzędzie służące do rąbania lub broń obuchowo-sieczna. Najczęściej w formie klinowatego obucha osadzonego na stylisku. W znaczeniu symbolicznym także jako element heraldyczny.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Kat odrąbał skazańcowi głowę jednym uderzeniem topora.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔpur, AS: topur

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toporność ż.

:: zdrobn. toporek m.

:: zgrub. toporzysko n.

przym. toporny

przysł. topornie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) siekiera

Wiktionary

topżagiel
górny, skośny żagiel rozpinany między gaflem a górną częścią masztu statku żaglowego; topsel

SJP.pl

tor
1. dwa równoległe ciągi szyn umożliwiające jazdę pociągom itp.;
2.
a) trasa, po której porusza się ciało fizyczne;
b) droga zakreślana przez ciało poruszające się w przestrzeni; trajektoria;
3. kierunek, w jakim coś się rozwija;
4. sport: trasa odpowiednia dla danej dyscypliny;
5. promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

(1.2) trasa ruchu;

(1.3) konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;

(1.4) sport. wydzielona część bieżni, basenu itp. przeznaczona dla jednego zawodnika

(1.5) sport. konstrukcja, budowla przeznaczona do rozgrywania określonych zawodów; wydzielona część terenu używana do zawodów

(1.6) geol. samotna skała, skalica;

(1.7) zob. tory.

(1.8) fiz. dawna jednostka pomiaru ciśnienia;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tor – pierwiastek chemiczny
tor – pozaukładowa jednostka ciśnienia
tor – samotna skała (skalica)
tor wyścigowy
tor kolejowy
tor wodny
tor ruchu
tor transmisyjny, tor telekomunikacyjny
„Tor” – polskie studio filmowe
„Tor” – norweski torpedowiec z okresu II wojny światowej i powojennego
Tor – polski karabin powtarzalny
Tor – radziecki system rakiet ziemia–powietrze

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma tor?

(1.2) Znane planetaanety mają tory eliptyczne.

(1.3) Pociąg do Wiednia odjeżdża z toru trzeciego.

(1.4) Pływacy najbardziej lubią pływać na środkowych torach.

(1.5) Michael Schumacher nie ukończył wyścigu na torze w Monako.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔr, AS: tor

Wiktionary

Powiązane:
(1.1)

rzecz. toryt m., toranit m.

(1.2-5)

rzecz. tory nmos., torowisko n., torowanie n., utorowanie n., podtorze n., torownica ż.

czas. torować ndk., utorować dk.

przym. torowy, przytorowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) symbol. Th

(1.2) trasa, droga, trajektoria

Wiktionary

tora
egzemplarz lub zwój z tekstem Tory

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rel. święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

(1.2) rel. szerzej: cały Stary Testament

(1.3) rel. całość nauk, które Bóg przekazał Mojżeszowi na górze Synaj

Wiktionary

To
Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔra, AS: tora

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. dintojra ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) Pięcioksiąg, Pentateuch, księgi Mojżesza

(1.2) Stary Testament

Wiktionary

torako-
temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈrakɔ, AS: torako

Wiktionary

torakocenteza
nakłucie jamy opłucnej

SJP.pl

Torakocenteza – nakłucie jamy opłucnowej wykonywane w celach diagnostycznych (pobranie płynu do badań) bądź leczniczych (doopłucnowe podanie leków).
Wykonywane jest w przypadku obecności płynu w jamie opłucnej.

Wikipedia

torakochirurg
specjalista w dziedzinie torakochirurgii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się operacjami klatki piersiowej;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka - specjalistka w zakresie torakochirurgii

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔrakɔˈxʲirurk, AS: torakoχʹirurk

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torakochirurgia ż.

przym. torakochirurgiczny

przysł. torakochirurgicznie

Wiktionary

torakochirurgia
chirurgia klatki piersiowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgia klatki piersiowej

Wiktionary

Torakochirurgia, chirurgia klatki piersiowej – dziedzina chirurgii zajmująca się leczeniem operacyjnym chorób, wad wrodzonych oraz urazów narządów klatki piersiowej, z wyłączeniem serca. Leczenie torakochirurgiczne dotyczy chorób klatki piersiowej, w szczególności chorób nowotworowych, chorób łagodnych oraz chorób infekcyjnych płuc, śródpiersia, przełyku, przepony i ściany klatki piersiowej.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. torakochirurg mos.

Wiktionary

torakoplastyczny
→ torakoplastyka

SJP.pl

Patrz:
torakoplastyka

torakoskop
niewielki przyrząd optyczny umożliwiający dokładne obejrzenie wnętrza klatki piersiowej i wykonywanie w niej zabiegów; wziernik opłucnowy

SJP.pl

torakoskopia
zabieg polegający na wprowadzeniu endoskopu do klatki piersiowej

SJP.pl

torakoskopowy
→ torakoskop

SJP.pl

Patrz:
torakoskop

torakotomia
chirurgiczne otwarcie klatki piersiowej w celu przeprowadzenia diagnostyki lub wykonania zabiegu

SJP.pl

Torakotomia – procedura chirurgiczna, polegająca na otwarciu ściany klatki piersiowej, umożliwiająca dostęp do narządów zlokalizowanych wewnątrz klatki piersiowej, czyli płuc, serca, przełyku, tchawicy, przepony.
W zależności od miejsca, które ma być operowane, otwarcie klatki piersiowej wykonywane jest w różnych miejscach. Rozróżnia się:

Wikipedia

torana
rodzaj bramy w indyjskiej architekturze sakralnej

SJP.pl

W architekturze buddyzmu "torana" to brama o konstrukcji słupowo-belkowej, jedna z czterech prowadzących do stupy.

Wikipedia

toranowy
przymiotnik od: torana

SJP.pl

torarz
pracownik zajmujący się układaniem i naprawą torów kolejowych

SJP.pl

torański
nazwisko

SJP.pl

torba
1. opakowanie różnych drobnych rzeczy; jego zawartość;
2. worek lub walizeczka do przenoszenia przedmiotów;
3. potocznie: nadmiernie rozciągnięta część stroju;
4. potocznie: zwisająca skóra;
5. fałd skórny u samic niektórych ssaków pełniący rolę kieszeni dla młodych osobników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opakowanie wykonane ze skóry lub tworzywa sztucznego, używane do przechowywania lub transportu przedmiotów, często wyposażone w uchwyty lub paski

(1.2) zool. u samic niektórych ssaków fałd skórny w formie kieszeni, w którym przebywają i rozwijają się małe

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
torba – papierowa na towary
torba – foliowa
torba – pojemnik, zazwyczaj używany do przechowywania, przenoszenia czegoś
Torba – miejscowość w Turcji
Torba – prowincja Republiki Vanuatu
Torba – skała w Dolinie Szklarki na Wyżynie Olkuskiej
Torba – wieś w Rumunii, w okręgu Marusza, w gminie Măgheran

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Mam nową torbę, którą dostałem na urodziny.

(1.1) Na uczelni zawsze noszę laptopa w torbie.

(1.1) Urwała mi się rączka od mojej ulubionej skórzanej torby.

(1.1) Torba była za ciężka dla rachitycznego lokaja.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔrba, AS: torba

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torbacz mzw., torbacze nmos.

:: zdrobn. torebka ż., torebeczka ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) gw. Górny Śląsk tasia, tasza

Wiktionary

torbacki
nazwisko

SJP.pl

torbacz
lądowy ssak niższy rozwijający się w torbie na brzuchu matki; workowiec, torbowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Podstawową cechą odróżniającą torbacze od ssaków łożyskowych jest sposób rozrodu i rozwoju zarodka.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torebka ż., torba ż., torbacze lm nm.

Wiktionary

torbacze
nadrząd ssaków niższych, obejmujący około 330 gatunków, w tym kangury i dydelfy; workowce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Marsupialia|Illiger|ref=tak., nadrząd ssaków z podgromady żyworodnych;

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Współcześnie żyjące torbacze występują głównie w krainie australijskiej.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈbat͡ʃɛ

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torba ż., torbacz mzw.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) war. workowce

Wiktionary

torbanit
łupek bitumiczny, który przy suchej destylacji dostarcza znaczne ilości oleju skalnego

SJP.pl

torbeczka
dawniej zdrobnienie od: torebka

SJP.pl

torbernit
minerał, uwodniony uranylofosforan miedzi, odznaczający się doskonałą łupliwością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zielony promieniotwórczy minerał z grupy fosforanów; uwodniony fosforan uranylu i miedzi;

Wiktionary

Torbernit (chalkolit) – [[minerał] z gromady fosforanów, a dokładniej fosforanów uranylu; łyszczyk uranowy. Jest to uwodniony fosforan uranylu i miedzi. Nazwa nadana na cześć szwedzkiego chemika i mineraloga Torberna Olafa Bergmana (1735–1784).

Wikipedia

Wymowa:
IPA: tɔrˈbɛrʲɲit, AS: torberʹńit

Wiktionary

torbiasty
mający kształt torby

SJP.pl

torbicki
nazwisko

SJP.pl

torbiel
patologiczny, woreczkowaty guz wypełniony najczęściej płynem, rzadziej - galaretowatą substancją, znajdujący się w narządach wewnętrznych organizmu; cysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;

Wiktionary

Torbiel, cysta (łac. "cystis") – patologiczna przestrzeń w obrębie organizmu, składająca się z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem albo treścią galaretowatą. Wyróżnia się:

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Duże torbiele mogą uciskać zdrowy miąższ wątroby, powodując okoliczny jego zanik i niekiedy kompensacyjny przerost.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torebka ż., torbielowatość ż.

przym. torbielowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) cysta

Wiktionary

torbielowaty
przypominający wyglądem torbiel, mający cechy torbieli; torbielowy

SJP.pl

torbielowy
przypominający wyglądem torbiel, mający cechy torbieli; torbielowaty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z torbielą, dotyczący torbieli

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torbiel ż.

Wiktionary

torbiszcze
zgrubienie od: torba

SJP.pl

torbowiec
lądowy ssak niższy rozwijający się w torbie na brzuchu matki; workowiec, torbacz

SJP.pl

torbowy
→ torba, np. kości torbowe

SJP.pl

torcedor
osoba ręcznie wyrabiająca cygara

SJP.pl

Torcedor (z hiszp. "Torcer" tzn. skręcać) – osoba lub wykwalifikowany pracownik fabryki cygar, która całkowicie ręcznie wyrabia cygara: począwszy od ułożenia wkładki (tripa) z całych liści tytoniowych, poprzez zwinięcie w zawijacz (capote) i założenie liścia okrywowego (capa).

Wikipedia

torcello
[czytaj: torczello] wyspa na Lagunie Weneckiej

SJP.pl

Torcello – wyspa położona na północny wschód od historycznego centrum Wenecji w Północnych Włoszech, sąsiaduje od południa z Burano i Mazzorbo.
Wyspa jest jednym z najstarszych ośrodków Laguny Weneckiej. Znaczenie jej spadło wraz z rozwojem sąsiedniej Wenecji oraz zmianami ambientalnymi. Obecnie na wyspie mieszka 18 osób. Ze względu na dziedzictwo archeologiczne, jakie się na niej znajduje, wciąż odwiedzają ją turyści.

Wikipedia

torcik
zdrobnienie od: tort

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tort

(1.2) mały tort

(1.3) porcja ciasta tortowego

Wiktionary

Przykłady
(1.2) Proszę zapakować ten czekoladowy torcik za 40 złotych.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔrʲt͡ɕik, AS: torʹćik

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tort mrz., tortownica ż.

przym. tortowy

Wiktionary

torcikowy
→ torcik

SJP.pl

Patrz:
torcik

toreador
torreador, torrero, torero;
1. główny uczestnik korridy, zadający bykowi zabójczy cios szpadą; espada, matador;
2. każdy z uczestników korridy, np. matador, pikador

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. każdy uczestnik korridy (pikador, matador, banderillero lub kapeador);

Wiktionary

Toreador, torreador (hiszp. "torero, matador de toros") – uczestnik korridy. Toreadorami są:

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Przywodziły na myśl zmarszczoną powiewem taflę olbrzymiego jeziora lub poukładane tu i ówdzie najrozmaitsze rodzaje fałd, jakie toreadorzy z niezwykłym kunsztem potrafią wyczarować z płachty tkaniny zwanej muletą.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔrɛˈadɔr, AS: toreador

Wiktionary

Powiązane:
przym. toreadorski

Wiktionary

toreadorka
→ toreador; torreadorka

SJP.pl

toreadorski
przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z toreadorem, dotyczący toreadora

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toreador mos.

Wiktionary

torebeczka
zdrobnienie od: torebka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: torebka

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔrɛˈbɛt͡ʃka, AS: torebečka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torba ż., torebka ż.

przym. torebkowy

Wiktionary

torebka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: torba

(1.2) mała torba

(1.3) zawartość torebki (1.2)

(1.4) mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

(1.5) bot. pękający owoc suchy podzielony w środku na komory

(1.6) biol. anat. osłona występująca na powierzchni pęcherzyka jajnikowego złożona z komórek fibroblastycznych

(1.7) anat. zob. torebka stawowa.

(1.8) zob. torebka włosowa.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
torebka – mała torba służąca do przechowywania drobnych przedmiotów osobistych
torebka – w botanice, typ owocu pojedynczego
torebka – w embriologii, osłona występująca na powierzchni pęcherzyka jajnikowego

Wikipedia

Przykłady
(1.2) W sklepach nie będzie darmowych torebek foliowych – zapowiada „Gazeta Prawna”.

(1.5) Przykładem rośliny posiadającej torebki jest mak (…)

(1.6) Usunięcie torebki likwiduje mechaniczną przeszkodę jajeczkowania.

(1.8) Zakażenie może objąć tylko samo ujście torebki włosowej lub też całą torebkę.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈrɛpka, AS: torepka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torba ż., torbacz m.; torebeczka ż., torbiel ż., otorbianie n., otorbienie n.

czas. otorbiać ndk., otorbić dk.

przym. torebkowy, torbiasty, torbelowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) torebeczka

(1.4) gw. Górny Śląsk taszka

Wiktionary

torebkarka
maszyna do wyrobu toreb

SJP.pl

torebkarski
przymiotnik od: torebka

SJP.pl

torebkowaty
przypominający kształtem torebkę, podobny do torebki

SJP.pl

torero
toreador, torreador, torrero; rzadko:
1. główny uczestnik korridy, zadający bykowi zabójczy cios szpadą; espada, matador;
2. każdy z uczestników korridy, np. matador, pikador

SJP.pl

toreuta
artysta wyrabiający ozdobne przedmioty metalowe przy użyciu technik trybowania, cyzelowania i puncowania

SJP.pl

torf
skała osadowa powstała z obumarłej roślinności bagiennej, używana m.in. jako nawóz i materiał opałowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. roln. organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

(1.2) roln. ogrod. ziemia pozyskana z wyrobiska torfowego

(1.3) hand. roln. ogrod. ziemia pozyskana z wyrobiska torfowego lub wzbogacona o torf (1.1)

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Pod torfem zaś był szczery, czysty, złoty piasek, taki sam jak w diunach przymorskich, tylko oczywiście starszy od tych wydm o kilkadziesiąt czy kilkaset stuleci.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrf, AS: torf

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torfowiec mrz., torfowisko n., torfiarnia ż.

przym. torfiasty, torfowy

Wiktionary

torfiarnia
kopalnia torfu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kopalnia torfu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Stał tu wiatrak, była torfiarnia, funkcjonowały dwa sklepy kolonialne, pracowało dwóch kowali i dwóch stolarzy, działała straż pożarna.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torf m.

przym. torfiasty

Wiktionary

torfiarski
→ torfiarz

SJP.pl

Patrz:
torfiarz

torfiasty
zawierający torf; obfity w torf

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) obfitujący w torf

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Na czubku cypla, w torfiastym błocie, stoi kilka drewnianych domów, przypominających saraje.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torf mrz., torfowiec mrz., torfowisko n., torfiarnia ż.

przym. torfowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) war. torfowy

Wiktionary

torfieć
zmieniać się w torf

SJP.pl

torfmistrz
pracownik nadzorujący wydobycie torfu w torfiarni

SJP.pl

torfniak
złoże torfu; obszar pokryty złożami torfu; torfowisko

SJP.pl

torfotwórczy
tworzący torf

SJP.pl

torfowcowate
rodzina mchów z rzędu torfowców, rosnących w miejscach wilgotnych lub bagiennych, budujących (dzięki ogromnej zdolności chłonięcia wody) specyficzne formacje roślinne, tzw. torfowiska wysokie

SJP.pl

Torfowcowate ("Sphagnaceae" Dumort.) – rodzina mchów z rzędu torfowców ("Sphagnales"), należącego do klasy torfowców ("Sphagnopsida"). Należy do niej ok. 350 gatunków z jedynego współczesnego rodzaju torfowiec ("Sphagnum").

Wikipedia

torfowcowy
1. mleczaj torfowcowy - gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych;
2. ols torfowcowy - zespół leśny, w którym przeważa olsza czarna lub brzoza omszona;
3. żagnica torfowcowa - gatunek ważki

SJP.pl

torfowiec
gatunek mchu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Sphagnum|L.|ref=tak., roślina z klasy torfowców;

Wiktionary

Torfowiec ("Sphagnum" L.) – rodzaj mchów z klasy torfowców ("Sphagnopsida"). Należy do niego ok. 380 gatunków. Są to rośliny szeroko rozpowszechnione na Ziemi, ale najbardziej zróżnicowane w wyższych szerokościach półkuli północnej. Tworzą charakterystyczne ekosystemy torfowiskowe. Odgrywają ogromną rolę w kształtowaniu warunków wodnych, tworzeniu biomasy oraz siedlisk dla innych roślin i zwierząt.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Pseudopodium torfowca stanowi część gametofitu.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torf mrz., torfowisko n., torfowce nmos., torfowcowate nmos.

przym. torfowy, torfiasty

Wiktionary

torfowisko
teren pokryty złożami torfu; złoże torfu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

Wiktionary

Torfowisko – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Od innych siedlisk hydrogenicznych odróżnia się słabym natlenieniem.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) […] poza wybrzeżnymi wydmami ciągnął się tam wąski pas torfowisk.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ, AS: torfovʹisko

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torf m., torfowiec m.

czas. torfować, torfieć

przym. torfowiskowy, torfowy, torfiasty

Wiktionary

torfowość
→ torfowy

SJP.pl

Patrz:
torfowy

torfowy
1. tworzący torf (organiczną skałę osadową), rosnący na torfie; torfowiskowy;
2. zrobiony z torfu, zawierający torf;
3. bagnica torfowa - gatunek rośliny z rodziny bagnicowatych; drążnica, błotnica sitowa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do torfu, zrobiony z torfu, zawierający torf, tworzący złoże torfu

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈfɔvɨ, AS: torfovy

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torf m., torfowisko n., torfowiec m., torfienie n., torfiarz m.

przym. torfiasty, torfowiskowy

czas. torfieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) war. torfiasty

Wiktionary

torfoznawca
specjalista dziedzinie nauki o torfie, torfowiskach i glebach torfowych

SJP.pl

torfoznawczy
związany z nauką o torfie, torfowiskach i glebach torfowych

SJP.pl

torfoznawstwo
nauka o torfie, torfowiskach i glebach torfowych

SJP.pl

Torfoznawstwo – interdyscyplinarna dziedzina wiedzy, zajmująca się torfowiskami, torfem i osadami potorfowymi, roślinnością torfowisk, stratygrafią i genezą złóż, ich hydrologią, procesami akumulacji i decesji oraz różnorodnymi sposobami wykorzystania torfu.

Wikipedia

torianit
minerał z domieszkami metali ziem rzadkich, o zmiennym składzie, stosowany do otrzymywania toru i jego związków

SJP.pl

Torianit – minerał z gromady tlenków, należący do grupy uraninitu.

Wikipedia

torii
brama nad drogą prowadzącą do świątyni sintoistycznej w Japonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) archit. brama wskazująca drogę do japońskiej świątyni sintoistycznej lub podobnego obiektu kultu;

Wiktionary

Na
Wikipedia

torka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bot. nazwa systematyczna|Prunus spinosa|L.|ref=tak. tarnina

Wiktionary

Torka – wieś w Słowenii, w gminie Železniki. W 2018 roku liczyła 2 mieszkańców.

Wikipedia

torkat
Katowicki Tor Łyżwiarski; Torkat

SJP.pl

To
Wikipedia

torkret
masa betonowa natryskiwana na powierzchnię konstrukcji budowlanej

SJP.pl

Torkret, torkretowanie – technika dynamicznego nakładania zaprawy lub betonu, polegająca na wtryskiwaniu lub „wstrzeliwaniu” w miejsce wbudowania. Nazwą tą określa się też wynik działania, czyli beton natryskowy. Metodę stosuje się przeważnie przy pracach naprawczych i renowacyjnych.

Wikipedia

torkretnica
maszyna do torkretowania

SJP.pl

torkretować
natryskiwać pod ciśnieniem warstwę masy betonowej lub cementowej na powierzchnię konstrukcji budowlanej

SJP.pl

torkwes
okrągły, sztywny, zdobiony naszyjnik noszony w starożytności m.in. przez Celtów, Scytów i Persów; torques

SJP.pl

Torkwes (łac. "torquēs", gr. στρεπτός) – w kulturach starożytnych kolisty, sztywny (nieelastyczny), otwarty naszyjnik bądź obręcz na szyję o pogrubionych zdobnych zakończeniach.
Najczęściej skręcany (tordowany) z metalowej wstęgi lub drutu (czasem odlewany), przeważnie wykonywany z brązu lub złota, rzadziej ze srebra, niekiedy żelazny. W epoce żelaza (1000 p.n.e.–300 n.e.) torkwesy nosili m.in. europejscy Celtowie, azjatyccy Scytowie i Persowie.

Wikipedia

torlen
tkanina mająca osnowę z włókien ciągłych poliestrowych

SJP.pl

tormes
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Hiszpanii, mająca źródło w pasmo górskim Gredos, w prowincji Ávila, uchodząca do rzeki Duero;

Wiktionary

Tormes – rzeka w Hiszpanii, mająca źródło w Prado Tormejón, w paśmie górskim Gredos, w Prowincji Ávila uchodząca do rzeki Duero. Okresowemu wysychaniu podczas lata, zapopiega zbudowana w 1960 r. zapora Santa Teresa o pojemności 496 mln m³.

Wikipedia

tornado
cyklon, trąba powietrzna towarzysząca burzy, występująca najczęściej nad Zatoką Meksykańską i na Kubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) meteorol. trąba powietrzna;

(1.2) przen. coś gwałtownego, żywiołowego

Wiktionary

Ni
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Tornada są bardzo niebezpieczne.

(1.2) Pomimo wielu przedsięwzięć, reżyserka, blogerka i niezależna perkusistka rockowa Eleni Vlachos jest jednoosobowym tornadem wegańskiego aktywizmu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈnadɔ, AS: tornado

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) trąba powietrzna

Wiktionary

tornadowy
→ tornado

SJP.pl

Patrz:
tornado

tornaria
wolno pływająca larwa występująca u niektórych zwierząt morskich z gromady jelitodysznych, mająca dwa wieńce długich rzęsek, po jednym wokół otworu gębowego i odbytowego, a na przednim biegunie ciała zgrubienie ektodermy, tzw. płytkę ciemieniową, zaopatrzoną w pęczek rzęsek i parę oczek, które wraz z wiekiem zanikają

SJP.pl

tornister
torba do przyborów szkolnych; plecak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. czworokątna sztywna torba noszona na plecyecach;

(1.2) eduk. rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych

Wiktionary

Tornister – rodzaj usztywnionego plecaka, dawniej popularnie stosowanego w wojsku. Użytkowany również w charakterze cywilnym przez uczniów i studentów do przenoszenia książek.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Pamiętasz te długie marsze na spiekocie, kiedy nieraz piliśmy wodę z kałuży; albo ten pochód przez bagno, w którym zamoczyliśmy ładunki; albo te noclegi w lasach i na polach, kiedy jeden drugiemu spychał głowę z tornistra i ukradkiem ściągał płaszcz służący za wspólną kołdrę?

(1.2) Radek zgarnął swe książki i kajety do tornistra, zarzucił go na plecy i wyszedł, złożywszy ukłon gospodarzowi klasy, jakby się oddalał na pauzę.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrʲˈɲistɛr, AS: torʹńister

Wiktionary

Synonimy:
(1.1-2) plecak

Wiktionary

tornistrowy
przymiotnik od: tornister

SJP.pl

tornjak
najstarsza bałkańska rasa psów; bośniacko-chorwacki pies pasterski

SJP.pl

Tornjak (owczarek bośniacki, owczarek bośniacko, chorwacki) – rasa psa należąca do grupy molosów typu górskiego. Tornjaki to stróżujące psy pasterskie pochodzące z Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny. Pierwsze udokumentowane wzmianki o tej rasie pochodzą z XI i XIV wieku. Początkowo rasa ta była zarejestrowana pod nazwą Kanis Montanus, ale ostatecznie przyjęła się nazwa „tornjak” pochodząca od słowa „tor” oznaczającego zagrodę dla owiec.

Wikipedia

toroid
1. bryła geometryczna w kształcie pierścienia powstająca przez obrót figury geometrycznej dookoła osi leżącej poza tą figurą;
2. potocznie: transformator toroidalny (transformator o toroidalnym kształcie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;

Wiktionary

Toroid – bryła geometryczna w kształcie pierścienia. Powstaje poprzez obrót dowolnej figury geometrycznej (prostokąta, okręgu, trójkąta) dookoła osi leżącej poza tą figurą. Zarówno oś jak i obracana figura geometryczna muszą leżeć w tej samej płaszczyźnie.

Wikipedia

Powiązane:
przym. toroidalny

Wiktionary

toroidalny
mający kształt toroidu (bryły)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geom. mający kształt toroidu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toroid mrz.

Wiktionary

toromierz
miernik ciśnienia wyskalowany w torach (dawna jednostka ciśnienia)

SJP.pl

toromistrz
pracownik nadzorujący pracowników torowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kolej. pracownik kolei nadzorujący stan techniczny torów

(1.2) osoba przygotowująca tor żużlowy do zawodów

Wiktionary

Toromistrz – pracownik kolei czuwający nad technicznym stanem rozjazdów oraz torów kolejowych w określonym rejonie.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. torowisko n.

Wiktionary

toron
naturalny izotop radonu, dawniej zwany emanacją torową

SJP.pl

Le Toron – średniowieczny zamek położony w Tibninie, w południowym Libanie. Twierdza stoi na wzgórzu w centrum miasta, a jego nazwa pochodzi od starofrancuskiego określenia oznaczającego „wysokie miejsce”.

Wikipedia

toroncki
→ Toronto; torontyjski

SJP.pl

toronto
miasto w Kanadzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario;

Wiktionary

Toronto – największe miasto w Kanadzie i stolica prowincji Ontario. Położone w południowej części Ontario, na północno-zachodnim brzegu jeziora Ontario. Miasto pełni funkcję ekonomicznej i kulturalnej stolicy Kanady. W samym Toronto mieszka 3,3 mln, a w aglomeracji miejskiej Toronto ("Greater Toronto Area" – "GTA") 6 202 225 ludzi (2021).

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Kiedy ostatnio się spotkaliśmy, miał bazę w Toronto.

(1.1) W 1858 roku na zachodnich obrzeżach Toronto powstała wiktoriańska gotycka rezydencja zbudowana przez Sir Kazimierza Gzowskiego.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈrɔ̃ntɔ, AS: torõnto

Wiktionary

Powiązane:
przym. torontoński

Wiktionary

torontoński
→ Toronto

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Toronto, dotyczący Toronto

Wiktionary

Patrz:
Toronto
Powiązane:
rzecz. Toronto n.

Wiktionary

torontyjczyk
mieszkaniec Toronto

SJP.pl

torontyjka
mieszkanka Toronto

SJP.pl

torontyjski
→ Toronto; toroncki

SJP.pl

toros
nagromadzona kra lodowa, spiętrzona przez wiatr i prądy morskie, osiągająca grubość do kilkunastu metrów; lód spiętrzony

SJP.pl

torować
usuwać przeszkody, robić przejscie, przejazd

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. utorować)

(1.1) umożliwiać przejście lub przejazd poprzez usuwanie przeszkód

(1.2) umożliwiać osiągnięcie wyznaczonego celu

(1.3) przyczyniać się do rozwoju lub zaistnienia czegoś

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Lodołamacze torują przejścia na kole podbiegunowym.

(1.2) Drogę do urzędu torował mu wuj zatrudniony w ministerstwie.

(1.3) Postęp w liturgii torowały również synody lokalne.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torowisko n., tor mrz., torowanie n., tory lm nm.

czas. utorować dk.

przym. torowy

Wiktionary

torowiec
1. motocyklista biorący udział w wyścigach na torze;
2. robotnik pracujący przy układaniu torów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. kolarz lub motocyklista, który ściga się na torze

(1.2) środ. robotnik układający tory

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tor, torowisko

przym. torowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) kolarz torowy

Wiktionary

torowisko
1. nasyp z ułożonymi torami kolejowymi;
2. miejsce, gdzie przebiegają tory kolejowe lub tramwajowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce, w którym znajdują się tory

Wiktionary

Torowisko – górna powierzchnia podtorza kolejowego lub tramwajowego.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˌtɔrɔˈvʲiskɔ, AS: torovʹisko

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tor m., torowanie n., utorowanie n., toromistrz m., tory nmos., torowiec mos.

czas. torować, utorować

przym. torowy

przysł. torowo

Wiktionary

torowy
przymiotnik od: tor

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z torem (torowiskiem), dotyczący toru (torowiska)

(1.2) związany z pierwiastkiem torem, dotyczący tego pierwiastka

(1.3) związany z siecią Tor, dotyczący tej sieci

Wiktionary

Powiązane:
(1.1)

rzecz. tor m., torowisko n., torowanie n., utorowanie n., podtorze n., torownica ż.

czas. torować ndk., utorować dk.

przym. przytorowy

(1.2)

rzecz. tor m., toryt m., toranit m.

(1.3)

rzecz. Tor m.

Wiktionary

torpeda
1. hamulec rowerowy umieszczony w tylnej piaście;
2. typ nadwozia samochodu osobowego o opływowym, wydłużonym kształcie;
3. samochód o takim nadwoziu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. mar. podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Okręt podwodny namierzył pancernik i odpalił w jego kierunku serię torped.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈpɛda, AS: torpeda

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torpedowiec m., torpedzista m., torpedowanie n., storpedowanie n.

czas. torpedować ndk., storpedować dk.

przym. torpedowy

Wiktionary

torpedo
1. hamulec rowerowy umieszczony w tylnej piaście;
2. typ nadwozia samochodu osobowego o opływowym, wydłużonym kształcie;
3. samochód o takim nadwoziu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Torpedo – typ nadwozia
Torpedo – rodzaj piasty rowerowej
Tucker Torpedo – samochód osobowy
Torpedo – seria komiksowa
Torpedo (Rijeka) - muzeum związane z fabryką torped w Rijece
Torpedo Duméril, 1806 – rodzaj ryb z rodziny drętwowatych (Torpedinidae)
Torpedo Forsskål, 1775 – nazwa nieakceptowana
Torpedo Houttuyn, 1764 – synonim Torpedo Duméril, 1806
Torpedo Rafinesque, 1810 – synonim Torpedo Duméril, 1806
Torpedo Moskwa – klub piłkarski
Torpedo Niżny Nowogród – rosyjski klub hokejowy
Torpedo Niżny Nowogród – rosyjski klub piłkarski

Wikipedia

torpedowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wojsk. mar. strzelanie do jakiegoś celu torpedą

(1.2) przen. utrudnianie, uniemożliwianie wykonania czegoś

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. storpedowanie n., torpeda ż., torpedowiec m., torpedzista m.

czas. torpedować ndk., storpedować dk.

przym. torpedowy

Wiktionary

torpedowaty
o rybie: mający ciało bardziej wydłużone, lekko bocznie spłaszczone

SJP.pl

torpedować
czasownik przechodni niedokonany (dk. storpedować)

(1.1) wojsk. mar. niszczyć, zatapiać okręt torpedą

(1.2) przen. utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torpeda ż., torpedowiec m., torpedzista m., torpedowanie n., storpedowanie n.

czas. storpedować dk.

przym. torpedowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.2) szachować

Wiktionary

torpedowiec
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okręt wykorzystujący torpedy do ataku

Wiktionary

Torpedowiec – klasa niewielkich lub średniej wielkości okrętów, przeznaczonych głównie do wykonywania ataków torpedowych na okręty nieprzyjaciela. Powstała pod koniec XIX wieku, kiedy to przypadł też szczyt popularności torpedowców. Zastąpione następnie przez inne klasy okrętów, były budowane i używane w mniejszych ilościach do okresu II wojny światowej.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. torpedowanie n., storpedowanie n., torpeda ż.

czas. torpedować

Wiktionary

torpedownia
polska nazwa zwyczajowa centralnego obiektu niemieckich ośrodków badawczych torped, budowanych na terenie okupowanej Polski w czasie II wojny światowej

SJP.pl

To
Wikipedia

torpedowy
przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z torpedą, dotyczący torpedy

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torpeda ż., storpedowanie n., torpedowanie n.

czas. torpedować

Wiktionary

torpedzista
osoba obsługująca wyrzutnie torpedowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obsługująca wyrzutnie torpedowe

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torpedowanie n., storpedowanie n., torpeda ż.

czas. torpedować

Wiktionary

torpedówka
rodzaj ptaków z podrodziny kaczek

SJP.pl

torpet
imię męskie

SJP.pl

torpor
krótki stan kontrolowanego obniżenia temperatury ciała przez zwierzęta stałocieplne

SJP.pl

Odrętwienie dobowe (torpor) – stan kontrolowanego obniżenia metabolizmu ciała przez zwierzęta stałocieplne. Wraz z obniżeniem tempa metabolizmu ciała, spada temperatura, spowalniana jest praca serca oraz większość innych czynności fizjologicznych. Mianem torporu określa się zazwyczaj krótkotrwałe okresy obniżenia temperatury ciała, trwające do kilku godzin

Wikipedia

torquay
Torquay (wym. []) – miasto w południowo-zachodniej Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Devon, w dystrykcie ("unitary authority") Torbay. W 2001 roku liczyło około 63 tys. mieszkańców.
Ośrodek turystyczny datujący swą popularność na początku XIX wieku dzięki korzystnemu położeniu na Półwyspie Kornwalijskim, najcieplejszej części Wysp Brytyjskich. Łagodzący wpływ Prądu Zatokowego umożliwia sprowadzanie z Australii roślin tropikalnych, co czyni z miasta namiastkę kurortów Lazurowego Wybrzeża.

Wikipedia

torquemada
Tomás de Torquemada (1420-98), hiszpański inkwizytor, dominikanin

SJP.pl

torques
[czytaj: torkwes] okrągły, sztywny, zdobiony naszyjnik noszony w starożytności m.in. przez Celtów, Scytów i Persów; torkwes

SJP.pl

torqway
urządzenie do jazdy w pozycji stojącej, napędzane ruchem ramion

SJP.pl

torreador
toreador, torrero, torero;
1. główny uczestnik korridy, zadający bykowi zabójczy cios szpadą; espada, matador;
2. każdy z uczestników korridy, np. matador, pikador

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) inna pisownia wyrazu toreador

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Widownia z niepokojem oczekiwała, aby zobaczyć jak Michelito – słynny młody torreador z Meksyku – rozprawia się z bykiem.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔrːɛˈadɔr, AS: to•reador

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) toreador

Wiktionary

torreadorka
→ torreador; toreadorka

SJP.pl

torreja
drzewo z rodziny cisowatych

SJP.pl

Torreja, czwórczak ("Torreya") – rodzaj drzew i krzewów z rodziny cisowatych. Obejmuje 6 gatunków. Rośliny te występują w naturze we wschodniej Azji (cztery gatunki) oraz w Ameryce Północnej ("Torreya taxifolia" na Florydzie i w Georgii oraz torreja kalifornijska w Kalifornii). Rośliny są zwykle dwupienne, rzadko jednopienne. Rosną w lasach, zwykle w wąwozach i wzdłuż strumieni.

Wikipedia

torrent
1. mały plik z danymi do pobrania właściwego pliku w sieci BitTorrent;
2. potocznie: plik ściągany nielegalnie z internetu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Torrent – gmina w Hiszpanii, w prowincji Girona, w Katalonii
Torrent – gmina w Hiszpanii, w prowincji Walencja, w Walencji
Ana Torrent – aktorka hiszpańska
Carlos Torrent – hiszpański kolarz torowy i szosowy, olimpijczyk
BitTorrent – protokół wymiany plików
Pontiac Torrent – samochód osobowy

Wikipedia

torrentować
środowiskowo: pobierać pliki przy użyciu protokołu BitTorrent

SJP.pl

torrentowy
→ torrent

SJP.pl

Patrz:
torrent

torrero
toreador, torreador, torero; rzadko:
1. główny uczestnik korridy, zadający bykowi zabójczy cios szpadą; espada, matador;
2. każdy z uczestników korridy, np. matador, pikador

SJP.pl

torres
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Torres – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Rio Grande do Sul
Torres – gmina w Hiszpanii, w prowincji Jaén, w Andaluzji
Torres – nazwisko hiszpańskojęzyczne, pochodzące od rzeczownika „torre” – wieża
Abia de las Torres – gmina w Hiszpanii, w prowincji Palencia, w Kastylii i León
Blecua y Torres – gmina w Hiszpanii, w prowincji Huesca, w Aragonii
Horcajo de las Torres – gmina w Hiszpanii, w prowincji Ávila, w Kastylii i León
Torres de Albarracín – gmina w Hiszpanii, w prowincji Teruel, w Aragonii
Torres de Alcanadre – gmina w Hiszpanii, w prowincji Huesca, w Aragonii
Torres de la Alameda – miasto w Hiszpanii we wspólnocie autonomicznej Madryt, 41 km od Madrytu
Torres de Santa Cruz – bliźniacze wieżowiece w Santa Cruz de Tenerife na Wyspach Kanaryjskich
Torres de Segre – gmina w Hiszpanii, w prowincji Lleida, w Katalonii
Torres del Paine – masyw należący do grupy górskiej Cordillera del Paine leżący w Chile w Patagonii

Wikipedia

tors
1. górna część tułowia;
2. rzeźba przedstawiająca tułów bez rąk i nóg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. górna część tułowia u mężczyzny; klatka piersiowa

(1.2) szt. rzeźba przestawiająca sam tułów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tors – klatka piersiowa u mężczyzny
tors – rzeźba przedstawiająca sam tułów męski lub żeński (np. Wenus z Petřkovic)
Tors Belwederski – pochodząca z I wieku p.n.e. rzeźba grecka autorstwa Apolloniosa.
Tors (duń. Torso) – polski tytuł książki Halfdana Rassumsena, nagrodzonej w 1957 r. Złotymi Laurami.
TORS – paramilitarna formacja Obrona Terytorialna Republiki Słowenii (Teritorialna Obramba Republike Slovenije w skrócie TORS), powstała w roku 1968 jako uzupełnienie regularnej armii byłej Jugosławii...
Tors Cove – dawna nazwa wsi Toads Cove położonej na północ od Ferryland (Nowa Fundlandia i Labrador). Wieś ta liczyła 279 mieszkańców w 1951 r. i 289 w 1956 roku.
Tors męski I – terakotowe bozzetto wysokości 23 cm przypisywane Michałowi Aniołowi; model datowany na ok. rok 1513 znajduje się obecnie w zbiorach Casa Buonarroti we Florencji.
Tors męski II – terakotowe bozzetto wysokości 22,5 cm, którego autorstwo jest przypisywane Michałowi Aniołowi; datowane na rok 1513 znajduje się obecnie w zbiorach Casa Buonarroti we Florencji.
Ivan Tors (1916–1983) – węgierski dramaturg, scenarzysta, producent filmowy i telewizyjny.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: tɔrs, AS: tors

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) klatka piersiowa, klatka, tułów

Wiktionary

torsada
przestarzale: sznur, plecionka, taśma służące do obszywania, ozdabiania ubrań, obić itp.

SJP.pl

torsja
1. skręcenie narządu o znaczej ruchomości (jelit, jąder, jajników) wokół jego osi, wymagające interwencji chirurgicznej;
2. w matematyce: skręcenie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
torsja krzywej – skręcenie lub druga krzywizna: parametr opisujący przebieg krzywej w przestrzeni
torsja – zjawisko zachodzące w rozwoju ślimaków
wymioty (tylko w liczbie mnogiej jako torsje)

Wikipedia

torsje
odruchy polegające na wyrzucaniu zawartości żołądka przez przełyk i jamę ustną; wymioty

SJP.pl

torsjograf
przyrząd służący do rejestrowania drgań skrętnych

SJP.pl

torsjometr
przyrząd do pomiaru momentu siły przenoszonego przez wał

SJP.pl

Torsjometr – jeden z rodzajów momentomierza, przyrząd służący do pomiaru momentu siły przenoszonego przez wał, na podstawie odkształceń kątowych tego odcinka wału, który moment przekazuje. Ze względu na sposób pomiaru kąta skręcenia rozróżnia się torsjometry: mechaniczne, optyczne, akustyczne i elektryczne.

Wikipedia

tort
rodzaj ciasta przekładanego słodką masą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cuk. wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

(1.2) środ. przestępcze chleb

Wiktionary

Tort – bogato zdobione ciasto deserowe, najczęściej biszkoptowe, przekładane masą.
Ojczyzną tortów najprawdopodobniej są Włochy. W Polsce pojawiły się po raz pierwszy na dworze królowej Bony.
W Polsce upowszechnił się zwyczaj pieczenia tortu na specjalne okazje, jak urodziny, wesele. Bardzo podobne ciasta np. w języku angielskim nie są nazywane tortami ("torte"), a ciastami ("birthday cake", "wedding cake").

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Mama upiekła na urodziny Marty tort orzechowy.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrt, AS: tort

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tortownica ż.

:: zdrobn. torcik m.

przym. tortowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) gw. Górny Śląsk dorta

Wiktionary

tortellini
małe pierogi wypełnione farszem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kulin. małe pierożki nadziewane różnorodnym farszem (przeważnie mięsnym), zlepione rogami

Wiktionary

Tortellini – tradycyjne włoskie pierożki z nadzieniem mięsnym, grzybowym bądź serowym, podawane z sosem pomidorowym (można również korzystać z innych sosów, lecz nie jest to wówczas w całości włoska potrawa). Na koniec całość posypuje się tartym serem (najczęściej parmezanem).

Wikipedia

tortilla
[czytaj: tortija] cienki placek kukurydziany, podawany na gorąco z sosem, popularny w kuchni krajów Ameryki Łacińskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;

(1.2) kulin. w kuchni hiszpańskiej: omlet bez lub z jakimkolwiek nadzieniem

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Zjadłem na rynku pyszną tortillę z sosem czosnkowym.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈtʲilːa, AS: tortʹi•la

Wiktionary

tortillowy
→ tortilla [czytaj: tortijowy]

SJP.pl

tortownica
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. forma ze zdejmowaną obręczą z zaciskiem, służąca do pieczenia tortów

Wiktionary

Tortownica – rodzaj formy do pieczenia ciast.
Tortownica jest formą okrągłą z ruchomą, oddzielną obręczą, na której umieszczony jest zacisk. Służy do pieczenia ciast, których nie odwraca się po upieczeniu, głównie tortów.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˌtɔrtɔvʲˈɲit͡sa, AS: tortovʹńica

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tort, torcik

przym. tortowy

Wiktionary

tortowy
→ tort

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z tortem, dotyczący tortu

Wiktionary

Patrz:
tort
Przykłady
(1.1) Do upieczenia biszkopta na tort, potrzebujemy 6 jaj, 20 dag mąki tortowej, łyżeczkę proszku do pieczenia oraz trochę ekstraktu waniliowego.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈtɔvɨ, AS: tortovy

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tort m., torcik m., tortownica ż.

przysł. tortowo

Wiktionary

tortuga
1. wyspa w Haiti;
2. wyspa w Wenezueli;
3. wyspa w archipelagu Galapagos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Morzu Karaibskim u północnych wybrzeży Haiti;

Wiktionary

Tortuga (fr. "Île de la Tortue") – wyspa na Morzu Karaibskim, u północnych wybrzeży Haiti, ok. 2 km od miasta Port-de-Paix.
Wyspa otrzymała nazwę "Tortuga del Mar" (z hiszp. „żółw morski”) ze względu na charakterystyczne ukształtowanie terenu, nasuwające skojarzenia ze skorupą żółwia.

Wikipedia

tortura
1. duże cierpienie fizyczne lub psychiczne;
2. wymuszanie zeznań na oskarżonym, stosowanie okrutnych metod do zadawania bólu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

(1.2) przen. cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Tortury były we Francji nielegalne od czasu Rewolucji Francuskiej 1789 roku, ale powszechnie je stosowano, szczególnie w stosunku do więźniów muzułmanów z Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN).

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔrˈtura, AS: tortura

Wiktionary

Powiązane:
czas. torturować ndk., zatorturować dk.

rzecz. torturowanie n.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) katusza / katusze, kaźń

Wiktionary

torturowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|torturować.

Wiktionary

Powiązane:
czas. torturować ndk.

rzecz. tortura ż.

Wiktionary

torturować
czasownik

(1.1) zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ, AS: torturovać

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torturowanie n., tortura ż., tortury nmos. lm.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dręczyć, znęcać się, maltretować, katować

Wiktionary

tortury
1. duże cierpienie fizyczne lub psychiczne;
2. wymuszanie zeznań na oskarżonym, stosowanie okrutnych metod do zadawania bólu

SJP.pl

toru
forma rzeczownika.

(1.1) D. lp. od: tor

Wiktionary

TORU (ros. "Телеоператорный Режим Управления", pl. "Tryb zdalnego sterowania") – system ręcznego zbliżania zastosowany w rosyjskich pojazdach kosmicznych Sojuz i Progress, używany zamiast automatycznego systemu Kurs. "TORU" był używany na stacjach Salut i Mir, a obecnie stosowany jest na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Wikipedia

toruniak
potocznie: torunianin (mieszkaniec Torunia)

SJP.pl

Toruniak – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Lubowidz. Ma status sołectwa.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

torunianin
mieszkaniec Torunia; Toruńczyk, Toruniak (potocznie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Torunia; osoba z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toruń mrz.

:: fż. torunianka ż.

przym. toruński

Wiktionary

torunianka
mieszkanka Torunia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Torunia; kobieta z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toruń mrz.

:: fm. torunianin mos.

przym. toruński

Wiktionary

torus
1. powierzchnia obrotowa, otrzymywana w wyniku obrotu okręgu dookoła prostej leżącej w jego płaszczyźnie, ale nie przecinającej tego okręgu;
2. zatyczka występująca w jamkach cewek drewna

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
torus (matematyka)
torus (architektura)
torus (botanika)

Wikipedia

torusowy
→ torus

SJP.pl

Patrz:
torus

toruń
miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-centralnej Polsce, położone nad Wisłą;

(1.2) geogr. adm. wieś w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim;

(1.3) geogr. adm. wieś na Ukrainie, w rejonie miżhirskim obwodu zakarpackiego;

(1.4) astr. planetoida o numerze katalogowym 12999;

Wiktionary

(
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Toruń słynie z Kopernika, sławnego polskiego astronoma.

(1.2) W wypadku pod Toruniem zginęło sześć osób.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔrũɲ, AS: torũń

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torunianin mos., torunianka ż., Toruńskie n.

przym. toruński, podtoruński

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) peryfr. gród Kopernika

Wiktionary

toruńczyk
nazwisko

SJP.pl

toruński
przymiotnik od: Toruń

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Torunia, związany z Toruniem, pochodzący z Torunia

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Zgłębimy tajniki wiedzy piernikarskiej i samodzielnie upieczemy piernik tak, jak to robili przed 500 laty toruńscy mistrzowie.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈrũj̃sʲci, AS: torũĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toruń mrz., torunianin mos., torunianka ż.

Wiktionary

toruńskie
przymiotnik od: Toruń

SJP.pl

toruńskość
→ toruński

SJP.pl

Patrz:
toruński

torwar
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) sport. kompleks obiektów sportowych i widowiskowych w dzielnicy Śródmieście w Warszawie;

(1.2) geogr. urb. osiedle mieszkaniowe w dzielnicy Śródmieście w Warszawie;

Wiktionary

torx
typ śruby lub wkrętaka z gwiazdowym gniazdem

SJP.pl

To
Wikipedia

tory
dawna jednostka ciśnienia o symbolu Tr, równa ciśnieniu słupa rtęci o wysokości 1 milimetra w temperaturze 0 stopni Celsjusza, przy normalnym przyspieszeniu ziemskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) tor kolejowy poza stacją; konstrukcja zbudowana z szyn, podkładów itd. dla ruchu pojazdów szynowych

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: tor

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Chodzenie po torach jest niebezpieczne.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔrɨ, AS: tory

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tor m., torowisko n., torowanie n., utorowanie n., podtorze n., torownica ż.

czas. torować ndk., utorować dk.

przym. torowy, przytorowy

Wiktionary

toryczny
soczewka toryczna - typ soczewki kontaktowej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geom. dotyczący torusa, związany z torusem, w kształcie torusa

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Wśród osób z astygmatyzmem jedynie 12 procent korzysta z odpowiednich szkieł kontaktowych, czyli soczewek torycznych.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: toryčny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torus m.

Wiktionary

toryjka
toryjka łąkowa - gatunek owada z rodziny bzygowatych

SJP.pl

toryjski
koń toryjski - estońska rasa koni

SJP.pl

torys
członek angielskiego stronnictwa politycznego, które przekonane było o boskim pochodzeniu władzy królewskiej i nienaruszalności praw dziedziczenia tronu; rywal wiga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bryt. polit. członek lub sympatyk Partii Konserwatywnej

Wiktionary

torysi
angielskie stronnictwo polityczne, utworzone w końcu XVII wieku, zrzeszające właścicieli ziemskich i wyższe duchowieństwo, broniące przywilejów króla i Kościoła, w roku 1834 przekształcone w partię konserwatywna

SJP.pl

Torysi ( Tories, l. poj. Tory) – angielskie ugrupowanie polityczne powstałe w końcu XVII wieku. Wyraziciele interesów ziemiaństwa, dworu, Kościoła. W opozycji do wigów. Wywodzi się z niego brytyjska Partia Konserwatywna, której członków nadal określa się potocznie torysami.

Wikipedia

toryska
→ torys

SJP.pl

Patrz:
torys

torysowski
przymiotnik

(1.1) związany z torysami

Wiktionary

toryt
minerał promieniotwórczy

SJP.pl

To
Wikipedia

toryzm
program stronnictwa torysów

SJP.pl

torzewo
Torzewo (nazwa oboczna: Torzewo Poduchowne) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Topólka.

Wikipedia

torzewski
nazwisko

SJP.pl

torzym
miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Torzym (tuż po wojnie "Toruń Lubuski", "Gwiazdowiec", niem. "Sternberg") – miasto w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, położone nad rzeką Ilanką i jeziorem Ilno. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Torzym. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔʒɨ̃m, AS: tožỹm

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. torzymianin m., torzymianka ż.

przym. torzymski

Wiktionary

torzymianin
mieszkaniec Torzymia (miasta w Polsce)

SJP.pl

torzymianka
mieszkanka Torzymia (miasta w Polsce)

SJP.pl

torzymski
→ Torzym

SJP.pl

Patrz:
Torzym

torzyński
nazwisko

SJP.pl

torzyśniad
torzyśniad kasztanowiec - motyl z rodziny trociniarek, którego gąsienice żerują na jesionach i kasztanowcach

SJP.pl

torżok
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Wiktionary

Torżok ( Торжок) – miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą (dopływ Wołgi). Około 49 tys. mieszkańców.
W mieście znajduje się prawosławny męski monaster Świętych Borysa i Gleba, trzeci klasztor założony na ziemiach ruskich (w 1038).
W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, taboru kolejowego, skórzano-obuwniczy oraz chemiczny.

Wikipedia

Powiązane:
przym. torski

Wiktionary

tos
rasa psów z grupy molosów, wyhodowana w Japonii

SJP.pl

Tos ( Тос, Тос) – przystanek kolejowy przy fabryce pojemników metalowych "BarwaPromtara", w pobliżu miejscowości Jamnica, w rejonie iwanofrankiwskim, w obwodzie iwanofrankiwskim, na Ukrainie. Położony jest na linii Lwów – Czerniowce.

Wikipedia

tos-owski
→ TOS

SJP.pl

Patrz:
TOS

tosa
rasa psów z grupy molosów, wyhodowana w Japonii

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tosa – rasa psa.
„Tosa” – nazwa japońskich okrętów.
„Tosa” – pancernik Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej.
Tosa – miasto położone w Japonii w prefekturze Kōchi.
Tosa – powiat w prefekturze Kōchi w Japonii.
Tosa – miasto położone w Japonii w prefekturze Kōchi i powiecie Tosa.
Tosa – zatoka u południowych wybrzeży japońskiej wyspy Sikoku, na południe od miasta Tosa.
Tosa – dawna domena feudalna w Japonii.
Tosa – japońska szkoła malarstwa.

Wikipedia

tosca
1. znana opera, której twórcą jest Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini;
2. Floria Tosca, tytułowa bohaterka opery, której autorem jest Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini

SJP.pl

Tosca – opera w trzech aktach Giacoma Pucciniego z 1900 roku na podstawie sztuki "La Tosca" Victorena Sardou. Autorami włoskiego libretta są Luigi Illica i Giuseppe Giacosa. Jest chronologicznie drugą z trzech najbardziej znanych oper Pucciniego. Po podpisaniu kontraktu na adaptację z dramatopisarzem nastąpiła wymiana listów, po której Puccini zerwał umowę. Po kilku latach kompozytor powrócił do prac nad adaptacją.

Wikipedia

toshiba
[czytaj: tosziba] marka elektroniki oraz japoński koncern technologiczny

SJP.pl

Toshiba Corporation (jap. 株式会社東芝 Kabushiki-gaisha Tōshiba) – japoński koncern produkujący sprzęt elektroniczny i elektrotechniczny, z siedzibą główną w Tokio. Spółka publiczna notowana na giełdzie tokijskiej.
Spółka powstała w wyniku fuzji "Shibaura Seisakusho" oraz "Tokyo Denki" w 1939 roku, przyjmując nazwę "Tokyo Shibaura Denki". Chociaż firma szybko uzyskała przydomek "Toshiba", dopiero w 1984 za oficjalną nazwę przyjęto Toshiba Corporation.

Wikipedia

tosia
zdrobnienie od: Antonia, Antonina, Teofila (imiona żeńskie); Tośka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Antonia

(1.2) poufała forma żeńskiego imienia Antonina

(1.3) poufała forma żeńskiego imienia Antonietta

(1.4) poufała forma żeńskiego imienia Teofila

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Kupiłam Tosi komplet noży.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Antonina ż., Antonia ż., Tonia ż., Tośka ż., Antosia ż., Antonietta ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) Tośka, Antosia

(1.2) Tośka, Antosia, Tonia, Nina

(1.3) Tośka, Tonia

(1.4) Tośka

Wiktionary

tosiek
rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od: Antoni

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od Tośka

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Polecieliśmy z Tośkiem do Rzymu.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Antoni mos., Tośka ż.

przym. Tośkowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) Antek, Antoś

Wiktionary

toskania
kraina historyczna we Włoszech, obecnie stanowiąca region autonomiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Wiktionary

Toskania ( Toscana) – kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech, położony w Apeninach Północnych (Apeniny Toskańskie) oraz nad morzami: Liguryjskim i Tyrreńskim. Od północy graniczy z Ligurią oraz Emilią-Romanią, na wschodzie z Marche i Umbrią, a na południu z Lacjum. Siedzibą władz regionu jest Florencja. W środkowej części Toskanii znajduje się kraina historyczna, a także region winiarski o nazwie Chianti.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Stolicą Toskanii jest Florencja.

(1.1) Toskania dzieli się na dziesięć prowincji.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈskãɲja, AS: toskãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toskańczyk mos., Toskanka ż., toskański mrz.

przym. toskański

Wiktionary

toskanio
forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od Toskania

Wiktionary

toskanka
mieszkanka Toskanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Toskanii

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Malarz portretował zamożne Toskanki w czepcach.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toskania ż.

:: fm. Toskańczyk mos.

przym. toskański

Wiktionary

toskańczyk
mieszkaniec Toskanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Toskanii

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Mój mąż jest rodowitym Toskańczykiem pochodzącym z Lukki.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈskãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: toskãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toskania ż.

:: fż. Toskanka ż.

przym. toskański

Wiktionary

toskański
przymiotnik od: Toskania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Przywieź jakiegoś dobrego toskańskiego wina!

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈskãj̃sʲci, AS: toskãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toskania ż., Toskańczyk mos., Toskanka ż.

Wiktionary

toskańskość
→ toskański

SJP.pl

Patrz:
toskański

toskijski
przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Toskami, dotyczący Tosków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. dialekt toskijski języka albańskiego

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tosk mos.

Wiktionary

tosowski
dotyczący TOS-u; TOS-owski

SJP.pl

tost
podsuszony, przyrumieniony kawałek chleba; grzanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) spoż. kulin. podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, np. tosterze;

Wiktionary

Zobacz też: Tost – miejscowość w Katalonii.
Tost (od toast) – kromka pieczywa pszennego, podpieczona w tosterze; rodzaj grzanki. Gotowy tost powinien być lekko przyrumieniony i chrupiący. Tosty podaje się na ciepło – fachowo ujmując po wystygnięciu przestają być tostami.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Tosty przyrządza się w elektrycznych maszynkach, przy stole konsumenta, w miarę potrzeby, ponieważ zimne przestają być tostami.

(1.1) Na kolację zjadłem dwa tosty.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔst, AS: tost

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toster mrz.

:: zdrobn. tościk mrz.

czas. tostować ndk.

przym. tostowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) grzanka

Wiktionary

toster
przyrząd do opiekania kromek pieczywa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do pieczenia tostów

Wiktionary

Nie mylić z: tostownica.
Toster – przyrząd do opiekania kromek pieczywa, czyli do wytwarzania tostów. Powstał u schyłku XIX wieku. Jednak dopiero z upowszechnieniem się prądu elektrycznego, tostery nabrały powszechnego zastosowania w kuchni. Pierwsze modele wymagały bacznej uwagi, aby nie przypalić pieczywa. Ponadto grzały kromki chleba tylko z jednej strony, więc w stosownym momencie trzeba było kromki odwracać.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Upiekłem dwa tosty w tosterze.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔstɛr, AS: toster

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tost m.

Wiktionary

tosto
określenie wykonawcze: szybko, niezwłocznie

SJP.pl

tostować
w obróbce roślin oleistych: ogrzewać surowce spożywcze wilgotną parą w temperaturze 95-120 stopni Celsjusza w celu ograniczenia lub eliminacji szkodliwych substancji

SJP.pl

tostownica
urządzenie służące do podgrzewania lub zapiekania pieczywa, kanapek itp.

SJP.pl

Tostownica (opiekacz, opiekacz do kanapek; ang. "sandwich toaster") – urządzenie elektryczne służące do obustronnego opiekania kanapek złożonych z dwóch kromek pieczywa tostowego, zazwyczaj dzielące je jednocześnie wzdłuż przekątnej na pół, nadając im w ten sposób kształt trójkątów.

Wikipedia

tostowy
→ tost

SJP.pl

Patrz:
tost

toszczanin
mieszkaniec Toszka (miasta w Polsce)

SJP.pl

toszczanka
mieszkanka Toszka (miasta w Polsce)

SJP.pl

toszecki
przymiotnik od: Toszek

SJP.pl

toszek
miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Toszek (niem. "Tost") – miasto w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Toszek.
Według danych z grudnia 2023 r. miasto Toszek zajmuje 577. miejsce na liście miast Polski według powierzchni oraz 675. miejsce na liście miast Polski według ludności.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔʃɛk, AS: tošek

Wiktionary

Powiązane:
przym. toszecki

Wiktionary

toszowice
Toszowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Rudna.

Wikipedia

tot
w mitologii egipskiej: bóg księżyca i pan czasu; Thot

SJP.pl

total
środowiskowo: całość, klasyfikacja łączna

SJP.pl

totalistka
→ totalista

SJP.pl

Patrz:
totalista

totalistyczny
→ totalizm; totalitarystyczny, totalitarny

SJP.pl

totalitarny
przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Stalinowski ZSRR był państwem totalitarnym.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔtalʲiˈtarnɨ, AS: totalʹitarny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalniak mos., totalitaryzm, totalista, totalistka, totalitarysta, totalitarystka

przym. totalitarystyczny, totalistyczny, totalny

przysł. totalitarnie, totalitarystycznie

Wiktionary

totalitarysta
zwolennik totalitaryzmu

SJP.pl

totalitarystka
→ totalitarysta

SJP.pl

Patrz:
totalitarysta

totalitarystyczny
→ totalitaryzm; totalistyczny, totalitarny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Może nadal żylibyśmy w czasach totalitarystycznego komunizmu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔtalʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: totalʹitarystyčny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalitaryzm m., totalista m., totalistka ż., totalitarysta m., totalitarystka ż.

przym. totalitarny, totalistyczny

przysł. totalitarnie, totalitarystycznie

Wiktionary

totalitaryzacja
wprowadzenie, wprowadzanie systemu politycznego opartego na kontroli wszystkich dziedzin życia przez jedną partię; totalizacja

SJP.pl

totalitaryzm
system polityczny, oparty na obowiązującej wszystkich ideologii i na absolutnej władzy jednej partii; totalizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

Wiktionary

Totalitaryzm (dawniej też: totalizm, totalis – cały, całkowity) – system polityczny, w którym jednostka jest całkowicie podporządkowana państwu, przeciwstawia jednostkę państwu i charakteryzuje się ekstremalną ingerencją w życie publiczne i prywatne.
Państwo kontroluje wszystkie dziedziny życia społecznego, dążąc do całkowitego podporządkowania sobie obywateli. Jednostka, stanowiąca niejako własność państwa, zostaje pozbawiona swobody myśli i wolności wyboru.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Na tych terenach ścierały się ze sobą dwa największe totalitaryzmy XX wieku: III Rzesza Niemiecka i komunistyczny Związek Sowiecki.

(1.1) Polska była wyspą względnej wolności wśród konsolidujących się totalitaryzmów.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥, AS: totalʹitarysm̦

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalniak mos., totalista mos., totalistka ż., totalitarysta mos., totalitarystka ż.

przym. totalitarny, totalitarystyczny, totalistyczny, totalny

przysł. totalitarnie, totalitarystycznie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) totalizm, dżuma XX wieku

Wiktionary

totalizacja
wprowadzenie, wprowadzanie systemu politycznego opartego na kontroli wszystkich dziedzin życia przez jedną partię; totalitaryzacja

SJP.pl

totalizator
1. rodzaj liczbowej gry hazardowej; totolotek, lotek, totek;
2. miejsce, gdzie przyjmuje się zakłady do tej gry

SJP.pl

totalizm
system polityczny, oparty na obowiązującej wszystkich ideologii i na absolutnej władzy jednej partii; totalitaryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. war. totalitaryzm

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Totalizm – dawne określenie totalitaryzmu.
Totalizm (muzyka) – styl muzyczny.
Totalizm – zestaw poglądów na temat Boga i Wszechświata głoszonych przez Jana Pająka.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. totalność ż.

przym. totalny

Wiktionary

totalniacki
→ totalniak

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) środ. polit. związany z totalitaryzmem

przymiotnik jakościowy

(2.1) środ. polit. charakterystyczny dla totalitaryzmu

Wiktionary

Patrz:
totalniak
Powiązane:
rzecz. totalitarysta m., totalniak m., totalitarystka ż., totalitaryzm m., totalność ż.

przym. totalny, totalitarny

przysł. totalniacko

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) totalitarystyczny

(2.1) totalitarystyczny

Wiktionary

totalniactwo
potocznie:
1. grupa bezkompromisowych opozycjonistów;
2. bezkompromisowa opozycyjność

SJP.pl

totalniak
potocznie: totalitarysta - zwolennik totalitaryzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. polit. totalitarysta, zwolennik totalitaryzmu, osoba o sympatiach totalitarnych

(1.2) środ. pejor. polit. członek tzw. opozycji totalnej

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Te stare mięczaki dadzą się sterroryzować każdemu totalniakowi.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalitarysta m., totalitarystka ż., totalitaryzm m., totalność ż.

przym. totalny, totalitarny, totalniacki

przysł. totalniacko

Wiktionary

totalnie
przysłówek

(1.1) w sposób totalny

Wiktionary

Przykłady
(1.1) […] w niektórych krajach, zwłaszcza katolickich, Amway przyrównywany jest do sekty religijnej, totalnie uzależniającej swoich członków.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈtalʲɲɛ, AS: totalʹńe

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalność

przym. totalny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) kompletnie

Wiktionary

totalność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest totalne

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalniak mos., totalizm m., totalizacja ż.

przym. totalny, totalistyczny

przysł. totalnie

Wiktionary

totalny
1. całkowity, zupełny;
2. oparty na totalitaryzmie; totalitarny;
3. wojna totalna - wojna przy użyciu wszystkich dostępnych środków, zmierzająca do zniszczenia całego narodu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) obejmujący wszystko

(1.2) polit. dotyczący totalizmu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totalniak mos., totalitaryzm mrz., totalizm mrz., totalność ż.

przym. totalitarny

przysł. totalnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) całkowity, doszczętny, kompletny, powszechny, zupełny

(1.2) totalitarny

Wiktionary

totals
lekceważąco: zwolennik tzw. totalnej opozycji

SJP.pl

totek
potocznie: totolotek (toto-lotek); lotek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. gra liczbowa totolotek

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Kiedy ostatnio puszczałeś totka?

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totolotek mrz., toto-lotek mrz.

przym. totolotkowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) totolotek, toto-lotek

Wiktionary

totem
1. u ludów pierwotnych: zwierzę, roślina lub przedmiot uważane za uosobienie przodków, otaczane czcią;
2. drewniana rzeźba lub rysunek tego zwierzęcia, rośliny lub przedmiotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

(1.2) psych. symbol pierwotnego, przedreligijnego systemu społecznego;

(1.3) harc. kompozycja z drewna i naturalnych materiałów stawiana przez zastęp harcerski na obozie letnim na wzór indiańskich totemów (1.1) jako symbol zastępu

(1.4) stosunkowo wysoki słup reklamowy z logo firmy, częsty przy stacjach benzynowych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Totem – odtwarzacz multimediów
Totem – polski zespół grający metal
totem – termin psychologiczny
totem – termin religijny
totem – termin z dziedziny reklamy
Totem – skały w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Olkuskiej
Totem – album zespołu muzycznego Soulfly
Totem – skała w Wąwozie Będkowickim na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtɔtɛ̃m, AS: totẽm

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totemizm m., totemista m.

:: zdrobn. totemik m.

przym. totemiczny, totemistyczny

Wiktionary

totemik
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od totem

Wiktionary

Przykłady
(1.1) To nie totem, lecz tylko mały totemik.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totem m.

Wiktionary

totemistka
→ totemista

SJP.pl

Patrz:
totemista

totemistyczny
→ totemizm

SJP.pl

Patrz:
totemizm

totemizm
wierzenia religijne u ludów pierwotnych oparte na kulcie totemu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. etn. zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu;

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Człowiek nie był oddzielony od świata przyrody. U podstaw totemizmu leżała wiara w tajemną więź między jednostką ludzką a określonym zwierzęciem lub rośliną.

(1.1) Porównując totemizm ludów Bantu z faktami omawianymi poprzednio, widzimy, że strona religijna jest tu mniej rozwinięta, przynajmniej jeżeli chodzi o akty kultu religijnego, którego prawie całkiem nie ma.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totem m., totemista m.

przym. totemiczny, totemistyczny

Wiktionary

totemowy
→ totem

SJP.pl

Patrz:
totem

totenmeldunek
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara obozowa meldunek o śmierci, zgłoszenie zgonu

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔtɛ̃nmɛlˈdũnɛk, AS: totẽnmeldũnek

Wiktionary

toteż
spójnik rozpoczynający zdania informujące o skutku, wyniku tego, o czym mowa w innym zdaniu; a więc

SJP.pl

spójnik

(1.1) książk. …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Najsilniej broniło wolności osobistej i tradycyjnych swobód kozactwo dońskie i ukraińskie, toteż rząd carski różnymi sposobami starał się ograniczyć samorząd kozacki, jako potencjalny ośrodek buntu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔtɛʃ, AS: toteš

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) więc, a więc, zatem, a zatem

Wiktionary

totipotencja
Totipotencja, totipotencjalność, ekwipotencjalność rozwojowa, ekwipotencjalność, omnipotencjalność – zdolność komórek do różnicowania się w dowolny rodzaj komórek.

Wikipedia

totkowicz
osoba grająca w toto-lotka; totolotkowicz

SJP.pl

totmes
imię królów egipskich

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Totmes I
Totmes II
Totmes III
Totmes IV

Wikipedia

toto
1. pogardliwie o kimś lub o czymś;
2. potocznie: totolotek; totek, lotek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bezosobowo o kimś lub o czymś lekceważonym albo mało ważnym

(1.2) pot. totalizator

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Toto – fikcyjny pies, bohater powieści Czarnoksiężnik z Krainy Oz;
Toto – grupa muzyczna;
Toto – debiutancki album grupy Toto;
TOTO – japoński producent urządzeń sanitarnych;
Totò (1898–1967) – włoski aktor, pisarz, kompozytor i autor tekstów

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Sama tę wywłokę wynalazła; że też, cholera, najpierw nie sprawdziła, jak toto wygląda.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔtɔ, AS: toto

Wiktionary

toto-lotek
totolotek;
1. gra liczbowa; totek, lotek;
2. przenośnie: sytuacja, w której niczego nie da się przewidzieć; loteria

SJP.pl

totolotek
toto-lotek;
1. gra liczbowa; totek, lotek;
2. przenośnie: sytuacja, w której niczego nie da się przewidzieć; loteria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gra liczbowa

(1.2) pot. kolektura totalizatora

(1.3) pot. kupon wypełniany przy totalizatorze

(1.4) pot. postępowanie bazujące na przypadkowości

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Toto-Lotek – pierwotna (do 1975) nazwa gry liczbowej Lotto, często używana także obecnie
Totolotek SA – organizator zakładów wzajemnych, głównie zakładów bukmacherskich

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Grając w totolotka, można zyskać niezłą sumkę.

(1.2) Kiedyś totolotek był obok poczty na Młyńskiej.

(1.3) Pomożesz dziadkowi wypełnić totolotka.

(1.4) Inwestowanie w jedwabniki okazało się być totolotkiem.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totek mrz., totolotkowicz mos.

przym. totolotkowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) pot. lotek, lotto, totek, toto

(1.3) pot. lotto, totek

(1.4) pot. loteria, ruleta, ruletka

Wiktionary

totolotkowicz
osoba grająca w toto-lotka; totkowicz

SJP.pl

totolotkowy
przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z totolotkiem, dotyczący totolotka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. totek mrz., totolotek mrz., toto-lotek mrz.

Wiktionary

tottenham
Tottenham (wym.) – dzielnica Londynu, położona w północnej części miasta, na terenie gminy Haringey. Dzielnica jest jednym z najbardziej zróżnicowanych etnicznie miejsc w Wielkiej Brytanii i charakteryzuje się wysokimi wskaźnikami bezrobocia i ubóstwa.
W dzielnicy znajduje się stadion klubu piłkarskiego Tottenham Hotspur F.C. – Tottenham Hotspur Stadium, a także Cmentarz Tottenham.

Wikipedia

tottori
Tottori (jap. 鳥取市 Tottori-shi) – miasto w Japonii, ośrodek administracyjny prefektury Tottori, w południowej części wyspy Honsiu ("Honshū"), nad Morzem Japońskim.

Wikipedia

totumfacka
dawniej: kobieta zaufana, służąca swoją pomocą, wykonująca polecenia

SJP.pl

totumfacki
przestarzałe: człowiek, który się podejmuje wszelkich usług, załatwia komuś różnorodne sprawy, zwłaszcza dla własnych korzyści; powiernik, zausznik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pejor. zaufana osoba, która posłusznie wypełnia wszystkie polecenia

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Ten sam pan, nie najgorszy nawet człeczyna, tylko taki sobie totumfacki, który często na dworze królowej siostry przebywając i od szwagra pożyczek pieniężnych potrzebując, rad był choć facecjami wywdzięczać się dobrodziejom (…)

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔtũw̃ˈfat͡sʲci, AS: totũũ̯facʹḱi

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. faktotum m.

:: fż. totumfacka ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) faktotum

Wiktionary

totus
w grze w preferansa: wzięcie wszystkich lew

SJP.pl

touareg
model samochodu marki Volkswagen

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Volkswagen Touareg – samochód typu SUV niemieckiej marki Volkswagen
Touareg – francuski niszczyciel typu Arabe

Wikipedia

touche
[czytaj: tusz] w szermierce: dotknięcie przeciwnika bronią, dające punkt

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Touche – (z fr. toucher – dotykać) określenie w sporcie szermierczym
La Touche – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Rodan-Alpy
Touche – francuski gimnastyk, olimpijczyk

Wikipedia

touchpad
[czytaj: taczpad] urządzenie wskazujące w postaci małej płytki reagującej na nacisk palca, używane głównie w komputerach przenośnych; gładzik, panel dotykowy, trackpad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;

Wiktionary

Panel dotykowy, płytka dotykowa, gładzik ( touchpad, trackpad) – urządzenie wskazujące zastępujące mysz komputerową, stosowane przede wszystkim w laptopach. Panel dotykowy wyposażony jest w czujniki, które przekładają ruch i pozycję palca użytkownika na ruch kursora na ekranie.

Wikipedia

Synonimy:
(1.1) trackpad, pot. miziacz, gładzik

Wiktionary

touchscreen
[czytaj: TACZskrin] ekran sensorowy reagujący na dotyk; touch-screen

SJP.pl

toulouse-lautrec
[czytaj: tuLUZ-lotREK] nazwisko francuskie, m.in. Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) - malarz francuski

SJP.pl

tour
wyścig kolarski na długiej trasie, podzielonej na etapy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Frances de la Tour – brytyjska aktorka
Tour – niemieckie czasopismo rowerowe
tour – francuski taniec
Tour Ariane – wieżowiec w Paryżu
Tour D2 – wieżowiec w Paryżu
Tour de France – wyścig kolarski
Tour de Langkawi – wyścig kolarski
Tour de Picardie – wyścig kolarski
Tour de Pologne – wyścig kolarski
Tour de Vendée – wyścig kolarski
Tour de l’Avenir – wyścig kolarski
Tour de l’Eurométropole – wyścig kolarski

Wikipedia

touran
model samochodu marki Volkswagen

SJP.pl

tournedo
[czytaj: turneDO] mały filet z polędwicy wołowej, pieczony lub smażony na ruszcie

SJP.pl

tournedos
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. mały, okrągły befsztyk z polędwicy wołowej

Wiktionary

tournée
[czytaj: turNE] podróż artysty, orkiestry lub zespołu artystycznego mająca na celu występy w różnych miejscowościach (w kraju lub za granicą)

SJP.pl

touroperatorka
→ touroperator

SJP.pl

Patrz:
touroperator

touroperatorski
→ touroperator [czytaj: tur-operatorski]

SJP.pl

tourowy
→ tour [czytaj: turowy]

SJP.pl

tours
[czytaj: tu:r] miasto we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Wiktionary

Tours (,) – miasto i gmina w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Regionie Centralnym-Dolinie Loary, prefektura departamentu Indre i Loara, w krainie historyczno-geograficznej Turenia.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) W 1266 roku w Tours Ludwik IX Święty zaczął wybijać grosze turońskie o wadze 4,2 grama i równe 12 denarom, które znalazły naśladowców w krajach sąsiednich i Europie Środkowej.

Wiktionary

Powiązane:
przym. turoński, turoneński

Wiktionary

touré
[czytaj: turE] nazwisko, m.in. Ahmed Touré (1922-1984) - polityk gwinejski, prezydent

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Ibrahim Touré (ur. 1985) – piłkarz z Wybrzeża Kości Słoniowej
Kolo Touré (ur. 1981) – piłkarz z Wybrzeża Kości Słoniowej
Sidya Touré (1945–2026) – gwinejski polityk
Yaya Touré (ur. 1983) – piłkarz z Wybrzeża Kości Słoniowej

Wikipedia

toussaint
Zobacz też: Toussaint L’Ouverture, Toussaint (świat wiedźmina).
Toussaint – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Normandia, w departamencie Sekwana Nadmorska.
Nazwa miejscowości oznacza z francuskiego dosłownie Wszyscy Święci i jest także nazwą święta obchodzonego przez chrześcijan 1 listopada.

Wikipedia

tow
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tajna Organizacja Wojskowa – organizacja konspiracyjna utworzona w 1920 r. przez górali na okupowanych przez Czechosłowację terenach Spisza i Orawy
Tajna Organizacja Wojskowa – organizacja konspiracyjna utworzona na wypadek agresji na II RP
Towarowa Obwodnica Wrocławia
BGM-71 TOW – amerykański kierowany pocisk przeciwpancerny drugiej generacji, używany przez kilkadziesiąt krajów

Wikipedia

tow.
skrót od: towarzysz, towarzyszka

SJP.pl

skrót

(1.1) = towarzysz

(1.2) = towarzyszka

(1.3) = towarzystwo

Wiktionary

towar
1. każde dobro będące przedmiotem wymiany; towary (rzadziej);
2. pospolicie: młoda, atrakcyjna kobieta (rzadziej mężczyzna); kociak, kicia, kizia, cizia;
3. środowiskowo: narkotyk przygotowany w porcjach na sprzedaż; działka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

(1.2) łódź. tkanina

(1.3) pot. narkotyki

Wiktionary

Towar – rzecz, zwierzę albo energia we wszelkiej postaci, mogąca stanowić przedmiot obrotu towarowego.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Kiosk był zamknięty z powodu dostawy towaru.

(1.2) Na każde dziecko dostawało się dwa pęta kiełbasy, strucel, kawałek białego towaru.

(1.3) Zaraz będę ziom, właśnie ogarniam towar.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtɔvar, AS: tovar

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarowiec mrz., towarniak mrz.

:: zdrobn. towarek m.

przym. towarowy, towarny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) produkt, wyrób; stpol. kupia

Wiktionary

towarek
zdrobnienie od: towar

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Piotr Towarek – katolicki duchowny, prezbiter, muzykolog, liturgista, wykładowca
Rudolf Towarek – austriacki wojskowy, generał

Wikipedia

towarniak
środowiskowo: pociąg towarowy

SJP.pl

towarny
dawniej: towarowy

SJP.pl

towarować
potocznie: zaopatrywać w towar

SJP.pl

towarowy
pociąg towarowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z towarem, dotyczący towaru

(1.2) służący do przemieszczania lub transportu ciężkich rzeczy

Wiktionary

Przykłady
(1.2) Nieśpieszne, rozklekotane, ciężko wyładowane wagony towarowe, stukające po szynach powoli, miarowo, monotonnie.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towar m., towarowiec m., zatowarowanie n.

czas. zatowarować dk.

Wiktionary

towaroznawca
specjalista w dziedzinie nauki o użytkowych właściwościach towarów, ich wyrobie, transporcie oraz właściwym przechowywaniu

SJP.pl

towaroznawczy
związany z nauką o użytkowych właściwościach towarów, ich wyrobie, transporcie oraz właściwym przechowywaniu

SJP.pl

towaroznawczyni
specjalistka w dziedzinie nauki o użytkowych właściwościach towarów, ich wyrobie, transporcie oraz właściwym przechowywaniu

SJP.pl

towaroznawstwo
nauka o użytkowych właściwościach towarów, ich wyrobie, transporcie oraz właściwym przechowywaniu

SJP.pl

Towaroznawstwo – nauka zajmująca się badaniem i oceną właściwości użytkowych towarów oraz czynników wpływających na jakość. Szerzej to nauka o właściwościach towarów, metodach ich badania i oceny, czynnikach, zjawiskach i procesach rzutujących na jakość i wartość użytkową, o właściwym ukształtowaniu jakości wyrobów w sferach: przedprodukcyjnej, produkcyjnej i poprodukcyjnej.

Wikipedia

towary
1. każde dobro będące przedmiotem wymiany; towary (rzadziej);
2. pospolicie: młoda, atrakcyjna kobieta (rzadziej mężczyzna); kociak, kicia, kizia, cizia;
3. środowiskowo: narkotyk przygotowany w porcjach na sprzedaż; działka

SJP.pl

towarzycho
potocznie:
1. grupa przyjacielska, zgrane towarzystwo; ferajna;
2. grupa osób stanowiących czyjeś otoczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. szereg osób w bliskim kontakcie

(1.2) pot. czyjeś otoczenie

(1.3) pot. przybyli na imprezę towarzyską

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Sprosiłam całe nasze towarzycho, musisz przyjść.

(1.2) Stary, Nie znam twojego towarzycha i wcale nie mam zamiaru go poznawać.

(1.3) Potem towarzycho tańcowało do samego rana.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzyskość ż., towarzystwo n., towarzysz mos., towarzyszenie n., towarzyszka ż.

czas. towarzyszyć ndk.

przym. towarzyski

przysł. towarzysko

Wiktionary

towarzyski
przymiotnik

(1.1) dobrze czujący się w obecności innych osób

(1.2) będący formą rozrywki grupy osób

(1.3) związany z kontaktami seksualnymi często dla materialnej korzyści

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Mój wujek jest otwartą i towarzyską osobą.

(1.2) Zapisałem się na kurs tańca towarzyskiego.

(1.3) Nasz portal randkowy nie przyjmuje anonsów towarzyskich.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔvaˈʒɨsʲci, AS: tovažysʹḱi

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzycho n., towarzystwo n., towarzysz m., towarzyszka ż., towarzyszenie n., towarzyskość ż.

czas. towarzyszyć ndk.

przysł. towarzysko

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) koleżeński, otwarty, ekstrawertyczny, jowialny

Wiktionary

towarzysko
przysłówek

(1.1) w sposób towarzyski

Wiktionary

towarzyskość
→ towarzyski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie towarzyskim

Wiktionary

Patrz:
towarzyski
Powiązane:
rzecz. towarzycho n., towarzysz m., towarzyszka ż.

czas. towarzyszyć ndk.

przym. towarzyski

Wiktionary

towarzystwo
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) obecność przy kimś

(1.2) organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach

(1.3) grupa osób, znajomi

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Towarzystwo – część miasta Siedliszcze (dawn. Towarzystwo Aleksandrowskie)
Towarzystwo – część wsi Biała w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Kłobuck
Towarzystwo – część wsi Gumienice w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Pierzchnica
Towarzystwo – bollywoodzki thriller z 2002 roku
Towarzystwo (osadnictwo)

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Pozwól, że dotrzymam ci towarzystwa!

(1.2) Założyliśmy z kolegami towarzystwo zajmujące się popularyzacją naszego regionu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔvaˈʒɨstfɔ, AS: tovažystfo

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzycho n., towarzyszenie n., stowarzyszenie n., towarzysz m., towarzyszka ż.

czas. towarzyszyć ndk., potowarzyszyć

przym. towarzyski, stowarzyszony, stowarzyszeniowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.2) związek, klub, spółka, stowarzyszenie

Wiktionary

towarzysz
1. osoba wspólnie spędzająca z kimś czas, np. podczas pracy, zabawy;
2. dawniej: honorowy tytuł członka partii komunistycznej; obecnie żartobliwe, lekceważące określenie osoby o lewicowych poglądach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas

(1.2) polit. członek partii, organizacji robotniczej

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: towarzyszyć

Wiktionary

To
Wikipedia

Przykłady
(1.2) I nagle ujrzałaś, że ludzie, z którymi walczyłaś ramię w ramię, których uważałaś za towarzyszy, za wspaniałych i oddanych sprawie bojowników, nie zawsze są kryształowo czyści.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔˈvaʒɨʃ, AS: tovažyš

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzystwo n., towarzyszenie n., potowarzyszenie n.

:: fż. towarzyszka ż.

czas. towarzyszyć ndk., potowarzyszyć dk.

przym. towarzyski

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) kompan

Wiktionary

towarzyszenie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|towarzyszyć.

(1.2) dotrzymywanie towarzystwa, asystowanie

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ, AS: tovažyšẽńe

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzycho n., towarzystwo n., towarzysz m., towarzyszka ż.

czas. towarzyszyć ndk.

przym. towarzyski

Wiktionary

towarzyszka
→ towarzysz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: towarzysz

(1.2) polit. członkini partii

Wiktionary

Patrz:
towarzysz
Przykłady
(1.1) Jego żona, która również od czasu do czasu w zastępstwie wyprowadzała jamnika, miała dla męża nieskończoną cierpliwość, wpasowała się w jego życie na takiej samej zasadzie, jak towarzyszki marynarzy muszą zaakceptować okresy wielomiesięcznej rozłąki.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔvaˈʒɨʃka, AS: tovažyška

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzystwo n., towarzyszenie n., potowarzyszenie n.

:: fm. towarzysz mos.

czas. towarzyszyć ndk., potowarzyszyć dk.

przym. towarzyski

Wiktionary

towarzyszyć
książkowo:
1. być obecnym przy kimś (rzadziej przy czymś), przebywać w pobliżu kogoś; asystować;
2. występować, pojawiać się jednocześnie, razem z czymś;
3. w muzyce: grać, tańczyć lub śpiewać wspólnie z innym wykonawca; akompaniować

SJP.pl

czasownik

(1.1) być, pozostawać przy kimś, asystować komuś

(1.2) występować razem z jakimś zjawiskiem

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Psy od dziesiątek tysięcy lat towarzyszą i służą ludziom.

(1.2) Przeziębieniu towarzyszy uczucie zatkanego nosa.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɔvaˈʒɨʃɨt͡ɕ, AS: tovažyšyć

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. towarzyskość ż., towarzycho n., towarzysz m., towarzyszka ż., towarzystwo n., towarzyszenie n., stowarzyszenie

czas. stowarzyszyć

przym. towarzyski

przysł. towarzysko

Wiktionary

towarzyszący
książkowo:
1. być obecnym przy kimś (rzadziej przy czymś), przebywać w pobliżu kogoś; asystować;
2. występować, pojawiać się jednocześnie, razem z czymś;
3. w muzyce: grać, tańczyć lub śpiewać wspólnie z innym wykonawca; akompaniować

SJP.pl

tower
[czytaj: tałer] typ obudowy komputera; wieża

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tower of London – twierdza w Londynie
Tower – polska grupa muzyczna
Tower – obudowa komputera
Tower – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie St. Louis
Tower (ang. Tower Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass

Wikipedia

towiańczyk
zwolennik towianizmu (poglądów religijno-filozoficznych Andrzeja Towiańskiego)

SJP.pl

towiański
Andrzej Towiański (1799-1878), ideolog, twórca sekty teozoficznej

SJP.pl

towiańszczyzna
z dezaprobatą o towianizmie

SJP.pl

towos
uniwersalny pojazd ze składanymi siedzeniami do przewozu zarazem osób i towarów w zalezności od potrzeb, /skrót od towarowo-osobowy/

SJP.pl

Towos – potoczne określenie pociągu towarowo-osobowego, czyli zbiorczego pociągu towarowego prowadzącego także wagony osobowe i obsługującego przystanki osobowe. Pociągi takie prowadzono na słabo wykorzystanych liniach kolejowych dla oszczędności kosztów obsługi, charakterystyczną ich cechą była niska prędkość handlowa.

Wikipedia

towot
smar maszynowy do łożysk ślizgowych i powierzchni ślizgowych pracujących w niezbyt wysokich temperaturach

SJP.pl

towotniczka
zdrobnienie od: towotnica

SJP.pl

towpik
nazwisko

SJP.pl

toy
[czytaj: toj] rosyjski toy - rasa psów do towarzystwa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Barbara Toy (1908–2001) – australijsko-brytyjska pisarka podróżnicza, reżyserka teatralna, dramatopisarka i scenarzystka
Camden Toy – amerykański aktor i scenarzysta
Crawford Howell Toy (1836–1919) – amerykański uczony hebrajskiego
Frederick E. Toy (1860–1933) – żołnierz armii amerykańskiej i odznaczony Medalem Honoru
Harry S. Toy (1892–1955) – prokurator generalny stanu Michigan i sędzia Sądu Najwyższego stanu Michigan
Humphrey Toy (1537–1577) – brytyjski księgarz i wydawca
Jim Toy (ur. 1930) – amerykański działacz LGBT
Jim Toy (1858–1919) – indiański bejsbolista
Sam Toy (1923–2008) – amerykański przemysłowiec i prezes Ford Motor Company
Ah Toy (1828–1928) – urodzona w Chinach amerykańska prostytutka i pani
Toy Bolton – amerykański kierowca NASCAR z lat 60. i właściciel zespołu
Toy Caldwell (1947–1993) – gitarzysta prowadzący, główny autor tekstów i założyciel grupy The Marshall Tucker Band z Southern Rock z lat 70.

Wikipedia

toyota
[czytaj: tojota] marka samochodów i firma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. samochód marki Toyota

(1.2) produkt marki Toyota

Wiktionary

Toyota Motor Corporation ( トヨタ自動車株式会社) – japoński koncern motoryzacyjny utworzony w 1937 roku.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Kierowca toyoty jechał za szybko.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Toyota ż.

Wiktionary

toz
[czytaj: toz] skrót od: Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce
Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Kojce spełniające wymagania TOZ muszą zapewniać humanitarne warunki bytowe psom stróżującym.

Wiktionary

toć
przestarzale: wszak, wszakże, przecież

SJP.pl

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oczywiście, naturalnie

(1.2) gw-pl|Kujawy. ależ, przecież

wykrzyknik

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. oczywiście, naturalnie

(2.2) gw-pl|Kujawy. ależ, przecież

Wiktionary

toćby
przestarzale: toby

SJP.pl

tołp
koral madreporowy występujący w strefie międzyzwrotnikowej, tworzący atole i rafy koralowe

SJP.pl

tołpie
koral madreporowy występujący w strefie międzyzwrotnikowej, tworzący atole i rafy koralowe

SJP.pl

tołpyga
rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny karpiowatych, podobnych do karpia

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tołpyga biała (Hypophthalmichthys molitrix)
tołpyga pstra (Aristichthys nobilis)

Wikipedia

tołstoj
nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Piotr Andriejewicz Tołstoj (1645–1729) – rosyjski urzędnik i dyplomata
Piotr Aleksandrowicz Tołstoj (1770–1844) – hrabia, feldmarszałek rosyjski
Aleksiej Konstantinowicz Tołstoj (1817–1875) – pisarz, poeta i dramaturg rosyjski
Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj (1883–1945) – pisarz, dramaturg i publicysta rosyjski
Dmitrij Andriejewicz Tołstoj (1823–1899) – hrabia, rosyjski polityk
Lew Tołstoj (1828–1910) – pisarz rosyjski, klasyk literatury rosyjskiej i światowej
Sofija Tołstoj (1844–1919) – pisarka i biografka rosyjska, żona Lwa Tołstoja
Tatiana Tołstoj (ur. 1951) – pisarka rosyjska, wnuczka pisarza Aleksieja Nikołajewicza Tołstoja
Nikita Tołstoj (1923–1996) – językoznawca, slawista rosyjski
Aleksander Ostermann-Tołstoj (1772–1857) – oficer wojsk rosyjskich okresu wojen napoleońskich
Tołstoj – przylądek w Rosji, nad Morzem Ochockim
Lew Tołstoj (obwód lipiecki)

Wikipedia

tołstojowski
przymiotnik dzierżawczy - należący do Tołstoja lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja

Wiktionary

Powiązane:
przym. Tołstojowski

Wiktionary

tołtynhala
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. prosektorium

Wiktionary

tołub
regionalnie: tułub (rodzaj futra)

SJP.pl

tołubek
zdrobnienie od: tołub (futro); tułubek

SJP.pl

tołumbas
bęben wielki, używany w orkiestrach wojskowych, symfonicznych i operowych

SJP.pl

tołwin
Tołwin – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Siemiatycze.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwało 360 osób, wśród których 330 było wyznania rzymskokatolickiego, 8 prawosławnego a 22 mojżeszowego. Jednocześnie 331 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 7 białoruską a 22 żydowską. Było tu 55 budynków mieszkalnych.

Wikipedia

tołwiński
nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Jan Tołwiński (1939–2016) – polski duchowny i publicysta ewangelikalny
Krzysztof Tołwiński (ur. 1968) – polski polityk, samorządowiec i rolnik, w 2007 wiceminister skarbu państwa, poseł na Sejm VI kadencji
Ludwik Tołwiński (1890–1938) – polski inżynier budownictwa
Mikołaj Tołwiński (1857–1924) – polski architekt
Stanisław Tołwiński (1895–1969) – polski działacz społeczny, polityk, w latach 1945–1950 prezydent m.st. Warszawy
Tadeusz Tołwiński (1887–1951) – polski urbanista i architekt
Tadeusz Tołwiński (ur. 1955) – polski duchowny protestancki, prezbiter naczelny Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan w Polsce

Wikipedia

tołłoczko
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Antoni Tołłoczko
Bolesław Tołłoczko
Julian Tołłoczko
Kazimierz Tołłoczko
Ludwik Tołłoczko
Stanisław Tołłoczko
Tadeusz Tołłoczko
Tołoczko

Wikipedia

toń
głębia wód; obszar wodny, gdzie woda jest głęboka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) względnie głęboka część jeziora, rzeki, morza

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: tonąć

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔ̃ɲ, AS: tõń

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. toniec mzw., tonięcie n., tonący m., tonąca ż.

czas. tonąć, utonąć

Wiktionary

toś
potocznie:
1. partykuła "to" połączona z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Toś się popisał!", "Toś ty taki mądry?");
2. zaimek wskazujący "to" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Po toś przyszedł.", "Coś strzelił, toś chybił.")

SJP.pl

tościk
zdrobnienie od: tost

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tost

Wiktionary

Przykłady
(1.1) To nie tost, lecz tylko mały tościk.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tost m.

Wiktionary

tośka
zdrobnienie od: Antonia, Antonina, Teofila (imiona żeńskie); Tosia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufale zdrobn. imię|polski|ż. Antonia

(1.2) poufale zdrobn. imię|polski|ż. Antonina

(1.3) poufale zdrobn. imię|polski|ż. Antonietta

(1.4) poufale zdrobn. imię|polski|ż. Teofila

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tosiek mos., Antonina ż., Tonia ż., Tosia ż., Antosia ż., Antonietta ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) Tosia, Antosia

(1.2) Tosia, Antosia, Tonia, Nina

(1.3) Tosia, Tonia

(1.4) Tosia

Wiktionary

tośkowy
przymiotnik dzierżawczy

(1.1) rzad. taki, który należy do Tośka

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Marlena wyjęła z Tośkowego tornistra ekierkę.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tosiek mos.

Wiktionary

toż
partykuła:
a) wzmacniająca partykułę "to"; ale; ależ (np. Toż to wujek Zdzisiek!);
b) ekspresywna; wszak; wszakże; przecież (np. Nie sikaj na dywan, toż przyniosłem nocnik.)

SJP.pl

partykuła

(1.1) …która nawiązuje do jakiejś sytuacji lub do czyjejś wypowiedzi i wprowadzająca sąd polemiczny

zaimek

(2.1) wzmocniona wersja partykuły „to” w znaczeniu: „zaimek wskazujący rodzaju nijakiego”

(2.2) wzmocniona wersja partykuły „to” w znaczeniu: „zaimek oznaczający wynikanie lub przyzwolenie”

przysłówek

(3.1) przest. a także, podobnie, tak samo

spójnik

(4.1) daw. więc, tedy

forma zaimka.

(5.1) M., B. i W. n. od: tenże

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Toż to mnóstwo pieniędzy!

(2.1) Ona wiecznie robi toż samo.

(2.2) Wspaniale! Toż się dopiero Basia uśmieje!

(3.1) Hetman zsiadł z konia, toż uczyniły jego hufce.

(4.1) Jest już w podeszłym wieku, toż nie miesza się już w sprawy polityczne.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przecież, wszak, wszakże

Wiktionary

tożby
wyraz "toby" wzmocniony partykułą

SJP.pl

tożsamościowy
1. → tożsamość;
2. media tożsamościowe - środki przekazu mające na celu umacnianie poglądów i wzmacnianie więzi określonych grup społecznych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tożsamością, dotyczący tożsamości

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tożsamość ż.

Wiktionary

tożsamość
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) identyczność, brak różnic

(1.2) świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech

(1.3) cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę

(1.4) poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem

(1.5) log. relacja, jaką każda rzecz posiada wyłącznie z samą sobą;

(1.6) mat. równanie, które jest spełnione niezależnie od wartości podstawianych pod zmienne

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tożsamość algebraiczna
tożsamość trygonometryczna (zobacz też przekształcenie tożsamościowe)
tożsamość (logika)
tożsamość (psychologia)
tożsamość społeczna
tożsamość osobowa
tożsamość osobista
tożsamość internetowa
tożsamość kulturowa
tożsamość regionalna
tożsamość narodowa
tożsamość obiektu

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Te dwa obiekty niczym się nie różnią, więc są tożsame.

(1.2) Ostatnio zachowuję się inaczej, niż zwykle, więc chyba moja tożsamość ulega zmianie.

(1.3) Aby założyć konto bankowe, potrzebne są dwa dokumenty tożsamości.

(1.4) Nasza tożsamość narodowa, społeczna i grupowa świadczy o naszej kulturze.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ, AS: tošsãmość

Wiktionary

Powiązane:
czas. utożsamiać ndk., utożsamić dk.

przym. tożsamościowy, tożsamy

Wiktionary

Synonimy:
identyczność, równość, jednokładność; identyczny, równy, jednokładny

Wiktionary

tożsamy
jednakowy, taki sam; identyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) równoznaczny, równoważny

Wiktionary

Przykłady
(1.1) W 1968 zobaczyłem, że w gruncie rzeczy - w jakimś najszerszym planie - komunizm i faszyzm są tożsame.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɔʃˈsãmɨ, AS: tošsãmy

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tożsamość ż.

czas. utożsamiać

Wiktionary

tożstronny
w medycynie: związany z tą samą stroną ciała; ipsilateralny

SJP.pl

tp
skrót od:
1. Telekomunikacja Polska;
2. Telewizja Polska;
3. Towarzystwo Pedagogiczne

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = hist. Telekomunikacja Polska

(1.2) = hist. Telewizja Polska

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
.tp – domena internetowa: Timor Wschodni
7TP – polski czołg z okresu II wojny światowej
Turbo Pascal – język programowania
Telekomunikacja Polska – operator telekomunikacyjny
Telewizja Polska – oficjalny skrót do 1992
Tramwaje Podmiejskie – spółka międzygminna, obsługująca linię tramwajową z Łodzi do Konstantynowa Łódzkiego i Lutomierska
Tygodnik Podhalański – tygodnik lokalny
Tygodnik Powszechny – tygodnik katolicki
Terminal Portability – przenośność terminala (usługa ISDN)

Wikipedia

Synonimy:
(1.1) współcz. Orange Polska

(1.2) współcz. TVP

Wiktionary

tpd
Towarzystwo Przyjaciół Dzieci

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = społ. Towarzystwo Przyjaciół Dzieci;

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Na jakie cele charytatywne? – drążyłem. – Na dzieci. – Skąd pani wie? – Działam w TPD. – Aha…

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɛ‿pɛ‿ˈdɛ, AS: te‿pe‿de

Wiktionary

tpd-owiec
członek TPD (Towarzystwa Przyjaciół Dzieci); tepedowiec

SJP.pl

tpd-owski
→ TPD (Towarzystwo Przyjaciół Dzieci); tepedowski

SJP.pl

tpi
skrót od: tracks per inch - miara gęstości zapisu na dyskietce

SJP.pl

tpn
skrót od: Tatrzański Park Narodowy

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Tatrzański Park Narodowy;

(1.2) = Towarzystwo Przyjaciół Nauk;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tatrzański Park Narodowy
Towarzystwo Przyjaciół Nauk
TPN 25 – Polski zespół punkowy
całkowite karmienie pozajelitowe
fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego

Wikipedia

Przykłady
(1.1) TPN chce wprowadzić nowe ograniczenia w poruszaniu się po szlakach.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: tɛ‿pɛ‿ˈɛ̃n, AS: te‿pe‿ẽn

Wiktionary

tpp
skrót od: Third Person Perspective, w informatyce: sposób przedstawiania świata polegający na ustawieniu kamery za plecami głównego bohatera, stosowany w grach komputerowych

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = rel. Toruńskie Przymierze Protestanckie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
TPP − perspektywa trzeciej osoby (ang. third-person perspective), rodzaj perspektywy graficznej w grach komputerowych
TPP − Toruńskie Przymierze Protestanckie
TPP − pirofosforan tiaminy (ang. thiamine pyrophosphate)
TPP − tetrafenyloporfiryny (ang. tetraphenylporphyrin)
TPP − Partnerstwo Transpacyficzne (ang. Trans-Pacific Partnership)
tpp − techniczne przygotowanie produkcji

Wikipedia

Wymowa:
IPA: tɛ‿pɛ‿ˈpɛ, AS: te‿pe‿pe

Wiktionary

tppr
skrót od: Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtɛ‿pɛ‿pɛ‿ˈːr, AS: te‿pe‿p•‿er

Wiktionary

tr
symbol toru (dawnej jednostki ciśnienia)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tr – dwuznak występujący w języku wietnamskim i angielskim
Tr – symbol toru – jednostki fizycznej ciśnienia
TR – Texas Red – czerwony barwnik fluorescencyjny
TR – Tomb Raider – gra komputerowa
tr – uniksowe polecenie do zmiany i usuwania tekstu w ciągu znaków
tr – operator transliteracji w Perlu oraz pochodnych
– tag HTML oznaczający wiersz tabeli
TR Warszawa – alternatywna nazwa warszawskiego Teatru Rozmaitości

Wikipedia

trabancik
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trabant

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trabant m., Trabant mzw.

Wiktionary

trabant
średniowieczny żołnierz straży przybocznej monarchy; drabant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. członek straży przybocznej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) mot. samochód marki Trabant

(2.2) biol. krótka, końcowa część chromosomu, oddzielona przewężeniem;

(2.3) przest. astr. satelita

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Trabant – samochód produkowany w Niemieckiej Republice Demokratycznej/Niemczech w latach 1957–1991
trabant – formacja wojskowa w I Rzeczypospolitej
trabant – końcowa część chromosomu

Wikipedia

Przykłady
(2.1) Mój nauczyciel dojeżdżał do szkoły trabantem.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrabãnt, AS: trabãnt

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Trabant m.

:: zdrobn. trabancik m.

przym. trabantowy

Wiktionary

Synonimy:
(2.3) satelita

Wiktionary

trabzon
miasto w Turcji nad Morzem Czarnym (w starożytności Trapezunt)

SJP.pl

Trabzon ( Τραπεζούντα, dawny Tραπεζοῦς, Trapezunt, Trebizond, Trebizonda) – miasto w północno-wschodniej Turcji położone nad Morzem Czarnym, ośrodek prowincji Trabzon, historyczna stolica i główne miasto Pontu. Miasto liczy ponad 240 tys. mieszkańców, natomiast aglomeracja przekracza 400 tys.[]

Wikipedia

trabzoński
przymiotnik od: Trabzon (miasto we wschodniej Turcji)

SJP.pl

tracenie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tracić.

Wiktionary

Powiązane:
czas. tracić ndk., stracić dk.

rzecz. stracenie n., straceniec mos.

Wiktionary

trach
słowo mające naśladować dźwięk powstający przy łamaniu się czegoś

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. naśladuje dźwięk powstający przy pękaniu lub łamaniu się

Wiktionary

Trach – herb szlachecki.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Trach! Pękło wiertło.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trax, AS: traχ

Wiktionary

trachea
w anatomii, z łaciny: tchawica

SJP.pl

tracheida
(zwykle w liczbie mnogiej - tracheidy) martwa komórka przewodząca wodę i soki w roślinach; cewka

SJP.pl

trachej
(zwykle w liczbie mnogiej) element drewna (tkanki roślinnej) przewodzący wodę i sole mineralne; tracheja, naczynie

SJP.pl

tracheja
(zwykle w liczbie mnogiej) element drewna (tkanki roślinnej) przewodzący wodę i sole mineralne; trachej, naczynie

SJP.pl

tracheo-
przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tchawicą

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈxɛɔ, AS: traχeo

Wiktionary

tracheostomia
1. operacyjne nacięcie tchawicy w celu wprowadzenia rurki, powodującej udrożnienie górnych dróg oddechowych; tracheotomia;
2. otwór w tchawicy po zabiegu tracheostomii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na połączeniu tchawicy ze światłem zewnętrznym;

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja, AS: traχeostõmʹi ̯a

Wiktionary

tracheotomia
operacyjne nacięcie tchawicy w celu wprowadzenia rurki, powodującej udrożnienie górnych dróg oddechowych; tracheostomia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na rozcięciu tchawicy, zwykle w celu zapewnienia dopływu powietrza do płuc;

Wiktionary

Tracheotomia – otolaryngologiczny zabieg otwarcia przedniej ściany tchawicy i wprowadzenie rurki tracheostomijnej do światła dróg oddechowych i tą drogą prowadzenie wentylacji płuc. W wyniku tracheotomii zapewnia się dopływ powietrza do płuc, z pominięciem nosa, gardła i krtani.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Czynniki zwiększające ryzyko powikłań po tracheotomii to: otyłość, palenie tytoniu, niedożywienie, zażywanie niektórych leków.

Wiktionary

Powiązane:
przym. tracheotomijny

Wiktionary

trachit
magmowa skała wylewna

SJP.pl

Trachit, "trachyt" – obojętna skała wylewna, leżąca w grupie skał nasyconych krzemionką, w klasie sjenitu i trachitu.
Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF trachit zajmuje pole 7.
W klasyfikacji TAS trachit wraz z alkaliczno-skaleniowym trachitem zajmuje pole T ("trachity alkaliczne i trachity").

Wikipedia

trachoma
wirusowe zapalenie spojówek; jaglica

SJP.pl

Trachoma – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych ("Orchidaceae"). Obejmuje 16 gatunków występujących w Azji Południowo-Wschodniej, Australii i Oceanii w takich krajach i regionach jak: Asam, Borneo, Wyspy Cooka, Fidżi, Jawa, Malezja Zachodnia, Moluki, Mariany, Mjanma, Nowa Kaledonia, Nowa Gwinea, Niue, Filipiny, Queensland, Wyspy Towarzystwa, Wyspy Salomona, Celebes, Sumatra, Tajlandia, Tybet, Îles Australes, Vanuatu, Wietnam.

Wikipedia

trachonicki
→ Trachonia

SJP.pl

Patrz:
Trachonia

trachykarpus
azjatyckie drzewo z rodziny arekowatych; palma chińska

SJP.pl

tracić
1. stawać się pozbawionym czegoś;
2. ponosić stratę materialną;
3. marnować, trwonić coś;
4. wydawać się gorszym;
5. wykonywać wyrok śmierci;
6. tracić się:
a) stawać się niewidocznym;
b) pot. nie wiedzieć, co robić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przestawać posiadać jakąś rzecz

(1.2) przestawać posiadać jakąś cechę

(1.3) ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji

(1.4) stawać się mniej wartościowym

(1.5) wymierzać komuś karę śmierci

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Marek traci pieniądze w kasynie.

(1.1) Janek traci nadzieję, że kiedykolwiek zdobędzie tę książkę.

(1.2) Końcówka filmu trochę zwalnia i traci na humorze.

(1.3) Dlaczego wielu inwestorów traci na giełdzie?

(1.4) Dolary tracą na wartości.

(1.5) Torturował on a potem tracił wrogów przez wbicie na pal.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrat͡ɕit͡ɕ, AS: traćić

Wiktionary

Powiązane:
czas. aspekt dokonany stracić, utracić

rzecz. straceniec mos., tracenie n., strata, utrata, stracenie

ims. stracony

przym. stracony

przysł. stratnie

Wiktionary

tracja
kraina historyczna na Półwyspie Bałkańskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Powiązane:
rzecz. Trak mos., trak mos., tracki mrz.

przym. tracki

Wiktionary

track
[czytaj: trak] wydzielony fragment nośnika dźwięku, obrazu lub danych; ścieżka

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
track (krystalografia) – defekt sieci krystalicznej minerałów
Track (Olsztyn) – część Olsztyna
Track Records – wytwórnia płytowa

Wikipedia

trackball
[czytaj: trakbol] w informatyce: urządzenie służące do sterowania kursorem na ekranie, umieszczane w niektórych klawiaturach komputerowych; odwrócona mysz, manipulator kulkowy, kula, kulka, kot

SJP.pl

Trackball, manipulator kulowy – urządzenie wskazujące do komputera lub innego urządzenia (na przykład telefonu), służące do interakcji użytkownika z interfejsem graficznym. Bywa nazywane żartobliwie kotem (dla odróżnienia od myszy, z którą jest funkcjonalnie identyczny).

Wikipedia

tracker
[czytaj: traker] w informatyce:
1. program muzyczny z edytorem, w którym nuty zapisane są na ścieżce;
2. serwer przekazujący informacje (adresy IP) o innych użytkownikach pobierających dany plik w sieci BitTorrent

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tracker – program muzyczny
Tracker – powłoka systemowa BeOS-a i Haiku
tracker – serwer w sieciach BitTorrent przekazujący informacje o innych użytkownikach pobierających dany plik
Tracker – album studyjny Marka Knopflera
Grumman S-2 Tracker – amerykański samolot do zwalczania okrętów podwodnych

Wikipedia

tracki
przymiotnik od: Tracja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tracją, dotyczący Tracji

(1.2) hist. związany z Trakami, dotyczący Traków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tracki;

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Tracja ż., Trak mos., Trakijka ż.

Wiktionary

tracking
[czytaj: traking]
1. w typografii: składanie tekstu;
2. śledzenie przesyłek

SJP.pl

Tracking, gęstość składu – równomierne odsuwanie lub przybliżanie do siebie znaków w tekście, możliwość regulowania odległości pomiędzy znakami globalnie w skali całego tekstu lub w jego wybranym fragmencie, funkcja dostępna w programach do składu i łamania publikacji, procesorach tekstu oraz innych programach pracujących z tekstem w trybie graficznym.

Wikipedia

trackingowy
→ tracking [czytaj: trakingowy]

SJP.pl

tracklista
[czytaj: traklista] lista utworów przypisanych do konkretnego wydawnictwa lub nagrania

SJP.pl

trackpoint
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;

Wiktionary

Punkt dotykowy, manipulator punktowy ( trackpoint) – jedno z urządzeń wejściowych służących do interakcji użytkownika z systemem operacyjnym i programami komputerowymi. Funkcjonalnie jest to mały manipulator (zazwyczaj w postaci niewielkiego, gumowego kapturka reagującego na siłę i kierunek nacisku), stosowany głównie w laptopach w zastępstwie touchpada.

Wikipedia

Synonimy:
(1.1) trackstick, pointstick, touchstick, finetrack, vectorpad, accupoint, NX point; środ. wulg. łechtaczka

Wiktionary

tracy
[czytaj: trejs-i] nazwisko, m.in. Spencer Tracy (1900-1967) - amerykański aktor filmowy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Paul Tracy – kanadyjski kierowca wyścigowy
Samuel Mills Tracy – amerykański botanik
Tracy – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie San Joaquin
Tracy – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Lyon
Tracy – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Platte
Cyklon Tracy

Wikipedia

tracz
robotnik zajmujący się piłowaniem kłód drzewa za pomocą ręcznej piły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny kaczkowatych, rodzaju nazwa systematyczna|Mergus|ref=tak.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) robotnik pracujący na traku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tracze (Mergini) – plemię ptaków z podrodziny kaczek, rodziny kaczkowatych
Tracz nurogęś – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych
Tracz auklandzki (Mergus australis) – gatunek wymarłego ptaka z rodziny kaczkowatych
Tracz brazylijski (Mergus octosetaceus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych
Tracz bielaczek, bielaczek eko (Mergellus albellus) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych
Tracz długodzioby, szlachar, tracz długodzioby, długodziób (Mergus serrator) – gatunek średniego lub dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych
Ewa Tracz (ur. 1988) – polska śpiewaczka operowa
Dominik Tracz (ur. 1966) – komendant główny Straży Granicznej (2012–2015)
Jakub Tracz (ur. 1993) – polski muzyk, producent muzyczny
Janusz Tracz – postać fikcyjna z serialu telewizyjnego Plebania
Jerzy Tracz (ur. 1943) – polski pływak, piłkarz wodny, prawnik, olimpijczyk z Rzymu 1960
Józefa Czekaj-Tracz (ur. 1928) – odznaczona medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Widzę nurkujące co chwilę tracze nurogęsi, tracze długodziobe i bielaczki.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traczyk mzw., Tracz ż./mos., Traczyk ż./mos., Tracze nmos.

Wiktionary

traczewski
nazwisko

SJP.pl

traczka
1. gwarowo: żona tracza;
2. kobieta, która trze len;
3. zajęcie tracza; tarcie drzewa;
4. maszyna do przecinania kłód drzewnych na tarcicę; trak

SJP.pl

tracznica
maszyna do przecierania kłód drzewnych na tarcicę i elementy drewniane; gater; trak

SJP.pl

traczny
wykonywany z użyciem traku; odnoszący się do traku

SJP.pl

traczyk
traczyk lodowy - ptak z rodziny alk, o czarno-białym ubarwieniu, występujący na Grenlandii i sąsiadujących z nią od zachodu wyspach; alczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Alle alle|ref=tak., mały morski ptak z rodziny alk

(1.2) zdrobn. od: tracz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Bogdan Traczyk – polski inżynier i samorządowiec
Paweł Traczyk – polski matematyk
Jacek Traczyk – polski piłkarz
Jan Traczyk – polski aktor i autor tekstów
Zygmunt Traczyk – polski lekarz
alczyk – ptak z rodzaju Alle, znany też jako traczyk

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˈtrat͡ʃɨk, AS: tračyk

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tracz m., Tracze nmos.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) alczyk

Wiktionary

traczykowski
nazwisko

SJP.pl

traczynka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tracji

Wiktionary

traczyński
nazwisko

SJP.pl

trademark
[czytaj: trejdmark] zastrzeżony znak firmowy; marka, trade mark

SJP.pl

trader
[czytaj: trejder] osoba zawierająca krótkoterminowe transakcje instrumentami finansowymi, np. akcjami, kontraktami terminowymi

SJP.pl

Trader – osoba, która zawiera krótkoterminowe transakcje instrumentami finansowymi, takimi jak np. krypowaluty, akcje, obligacje, kontrakty terminowe, kontrakty CFD czy opcje w celu osiągnięcia zysku w wyniku zmiany ich kursu. Krótki horyzont inwestycyjny jest czynnikiem, który odróżnia go od inwestora.

Wikipedia

traderka
→ trader [czytaj: trejderka]

SJP.pl

traderski
→ trader [czytaj: trejderski]

SJP.pl

tradeskancja
rodzaj roślin z rodziny komelinowatych, pochodzący z Ameryki, obejmujący około 70 gatunków występujących od południowej Kanady do północnej Argentyny, uprawianych w doniczkach jako kwiat ozdobny; trzykrotka

SJP.pl

trading
[czytaj: trejding] zawieranie krótkoterminowych transakcji instrumentami finansowymi, np. akcjami, kontraktami terminowymi

SJP.pl

tradingowy
→ trading [czytaj: trejdingowy]

SJP.pl

tradolce
określenie wykonawcze: bardzo słodko

SJP.pl

tradować
dawniej: zajmować mienie dłużnika

SJP.pl

trads
potocznie: wyznawca religii rzymskokatolickiej, kultywujący tradycje sprzed soboru watykańskiego II

SJP.pl

traducjanizm
pogląd św. Augustyna, zakładający przechodzenie duszy z rodziców na ich dzieci

SJP.pl

traduktor
dawniej: tłumacz

SJP.pl

tradycja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

(1.2) rel. pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia

Wiktionary

Tradycja (łac. traditio) – przekazywane z pokolenia na pokolenie obyczaje, poglądy, wierzenia, sposoby myślenia i zachowania, normy społeczne, uznane przez daną zbiorowość za społecznie ważne dla jej współczesności i przyszłości. W ramach dziedziczenia jakiejś tradycji kolejne pokolenia mogą wprowadzać zmiany wynikające z aktualnych realiów, możliwości, własnych pomysłów oraz upodobań. Na całym świecie większość tradycji jest wiernie reprodukowana, darzona szacunkiem oraz dbałością o szczegóły.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) W tradycji islamskiej meczet nie jest rozumiany jako miejsce uświęcone, jak kościół w tradycji chrześcijańskiej.

(1.1) Ta tradycja jest w naszej rodzinie od pokoleń.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈdɨt͡sʲja, AS: tradycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycjonalność ż., tradycjonalista mos., tradycjonalistka ż., tradycyjność ż.

przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

przysł. tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) obyczajowość, obrzędy, zwyczaje

Wiktionary

tradycjonalista
rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Twardogłowy tradycjonalista może nie być w stanie wznieść się ponad przeszkody, takie jak tatuaże czy kolczyki w języku, by nawiązać kontakt z drugą osobą.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycja ż., tradycjonalizm mrz., tradycyjność ż.

:: fż. tradycjonalistka ż.

przym. tradycjonalistyczny, tradycyjny

przysł. tradycjonalistycznie, tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) konserwatysta, człowiek starej daty

Wiktionary

tradycjonalistka
→ tradycjonalista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od tradycjonalista

Wiktionary

Patrz:
tradycjonalista
Wymowa:
IPA: ˌtradɨt͡sʲjɔ̃naˈlʲistka, AS: tradycʹi ̯õnalʹistka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycja ż.

:: fm. tradycjonalista mos.

przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

przysł. tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) konserwatystka

Wiktionary

tradycjonalistycznie
przysłówek

(1.1) w sposób tradycjonalistyczny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycjonalność ż., tradycjonalista mos.

przym. tradycjonalistyczny

Wiktionary

tradycjonalistyczny
→ tradycjonalizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy tradycjonalizmowi, zgodny z tradycjonalizmem

Wiktionary

Patrz:
tradycjonalizm
Wymowa:
IPA: ˌtradɨt͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: tradycʹi ̯õnalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycjonalistka ż., tradycja ż., tradycjonalista mos., tradycjonalność ż.

przysł. tradycjonalistycznie

przym. tradycyjny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) konserwatywny, zachowawczy

Wiktionary

tradycjonalizm
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przywiązanie do tradycji

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Arana, tak jak i wielu innych ideologów baskijskiego tradycjonalizmu, mitologizował historię Basków.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycjonalność ż., tradycja ż., tradycjonalista m., tradycjonalistka ż., tradycyjność ż.

przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

przysł. tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) tradycjonalność, zachowawczość, konserwatyzm, konserwatywność

Wiktionary

tradycjonalność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przywiązanie do tradycji

Wiktionary

Przykłady
(1.1) (…) tradycjonalność jest zasadą organizującą ład społeczny typu „przedstawień zbiorowych".

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycja ż., tradycjonalista mos., tradycjonalistka ż.

przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

przysł. tradycyjnie, tradycjonalistycznie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) tradycjonalizm, konserwatywność

Wiktionary

tradycjonalny
tradycyjny;
1. związany z tradycją;
2. znany bądź wykorzystywany od dawna;
3. strzegący tradycji, obyczajów

SJP.pl

tradycyjnie
przysłówek

(1.1) zgodnie z tradycją

(1.2) pot. zgodnie z przyzwyczajeniami, tak, jak zazwyczaj

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Nie powinieneś jeść szynki, tradycyjnie mamy dzisiaj dzień postny.

(1.2) To ja tradycyjnie poproszę kawę bez mleka.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtradɨˈt͡sɨjɲɛ, AS: tradycyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycja ż., tradycyjność ż., tradycjonalizm m., tradycjonalista m., tradycjonalistka ż., tradycjonalność ż.

przym. tradycyjny

Wiktionary

tradycyjniejszy
stopień wyższy od przymiotnika: tradycyjny; bardziej tradycyjny

SJP.pl

tradycyjność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co tradycyjne; cecha tych, którzy są tradycyjni

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycja ż., tradycjonalizm m., tradycjonalista m., tradycjonalistka ż.

przym. tradycyjny

przysł. tradycyjnie

Wiktionary

tradycyjny
tradycjonalny;
1. związany z tradycją;
2. znany bądź wykorzystywany od dawna;
3. strzegący tradycji, obyczajów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Dzieci wystąpiły w tradycyjnych strojach ludowych.

(1.1) Faworki to jedna z trudniejszych receptur w naszej tradycyjnej cukierni, jakie przyszło mi weganizować – wyznaje Wojciech Starowicz, szef Cukierni Starowicz. Ale udało się!

(1.1) Tradycyjnymi zajęciami Palau są rybołówstwo oraz uprawa palmy kokosowej i trzciny cukrowej.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ, AS: tradycyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tradycja ż., tradycjonalista mos., tradycjonalistka ż., tradycjonalizm mrz., tradycyjność ż., tradycjonalność ż.

przysł. tradycyjnie

przym. tradycjonalistyczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) zwyczajowy, ludowy, niezmienny, konwencjonalny

Wiktionary

tradytor
stały element fortyfikacji przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. wojsk. stały element fortyfikacji przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

traf
przypadek, zbieg okoliczności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przypadek, losowe wydarzenie

forma czasownika.

(2.1) 2. os. rozk. od: trafić

Wiktionary

Przykłady
(1.1) 67-letnia Brytyjka miała szczęście w nieszczęściu. Lecąc do USA dostała zawału serca – to przykre. Na pokładzie samolotu było jednak… 15 kardiochirurgów – to szczęśliwy traf. Oczywiście, uratowali jej życie.

(1.1) Co za traf! Poszedłem do osiedlowej księgarni i akurat była książka, której szukam od pół roku!

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traf, AS: traf

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż.

czas. trafiać ndk., trafić dk.

przym. trafny

przysł. trafnie, trafunkiem

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przypadek, zbieg okoliczności, reg. śl. cufal

Wiktionary

trafak
środowiskowo: kawałek rudy trafiający się wśród ilastej skały płonnej

SJP.pl

trafalgar
przylądek na Półwyspie Iberyjskim

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Trafalgar Square – plac w centralnym Londynie
Trafalgar – przylądek w Hiszpanii
Trafalgar – miasto w Australii, w stanie Wiktoria
Trafalgar – miasto w USA, w stanie Indiana, w hrabstwie Johnson
Trafalgar – wieś w południowo-zachodniej Dominice
Trafalgar – album grupy muzycznej Bee Gees
HMS „Trafalgar” - nazwa brytyjskich okrętów

Wikipedia

trafalgarski
→ Trafalgar (przylądek w Hiszpanii)

SJP.pl

trafaret
szablon malarski do powielania rysunku

SJP.pl

trafialność
→ trafialny

SJP.pl

Patrz:
trafialny

trafianie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dosięganie celu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trafienie n., trafność ż., traf m.

czas. trafiać ndk., trafić dk.

przym. trafny

przysł. trafnie

Wiktionary

trafiać
czasownik niedokonany (dk. trafić)

(1.1) niedokonany od|trafić.

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Angua usiadła i zapatrzyła się w wodę, słuchając głuchych uderzeń łopaty i czasem stęknięcia, kiedy Marchewa trafiał w korzeń.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrafʲjät͡ɕ, AS: trafʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż., traf m.

czas. trafić dk.

przym. trafny

przysł. trafnie

Wiktionary

trafienie
1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osiągnąć cel podróży
3. znaleźć się w jakimś miejscu
4. znaleźć się gdzieś w danym momencie
5. spotkać kogoś, zauważyć coś
6. trafić się:
a) zdarzyć się
b) pojawić się (ktoś)
c) wystąpić nieoczekiwanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) efekt celnego rzutu, ciosu lub strzału

(1.2) dobre wytypowanie numerów w grze liczbowej

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Z zewnątrz bazy dobiegały odgłosy walki. Ściany placówkaacówki drżały od trafień.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈfʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: trafʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trafianie n., trafność ż., traf m.

czas. trafiać ndk., trafić dk.

przym. trafny

przysł. trafnie

Wiktionary

trafik
ruch telekomunikacyjny, wyrażający się np. liczbą połączeń dokonanych w centrali telefonicznej

SJP.pl

trafika
dawniej: sklep z wyrobami tytoniowymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. sklep z wyrobami tytoniowymi;

(1.2) hand. gazetka sklepowa lub wkładka prasowa z reklamami

Wiktionary

Trafika (z Trafik, traffico – ruch, handel) – sklep zajmujący się handlem wyrobami tytoniowymi (papierosami, cygarami, melasą, tabaką) oraz akcesoriami służącymi do konsumpcji tych wyrobów, takimi jak fajki, fajki wodne i inne.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Facetka w trafice nie sprzedaje biletów.

(1.2) Od zeszłego roku nasze trafiki wysyłamy wyłącznie do posiadaczy kart klienta.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrafʲika, AS: trafʹika

Wiktionary

trafikant
przestarzałe: właściciel sklepiku z wyrobami tytoniowymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. właściciel trafiki

(1.2) sprzedawca w trafice

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈfʲikãnt, AS: trafʹikãnt

Wiktionary

trafikantka
→ trafikant

SJP.pl

Patrz:
trafikant

trafiony
1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osiągnąć cel podróży
3. znaleźć się w jakimś miejscu
4. znaleźć się gdzieś w danym momencie
5. spotkać kogoś, zauważyć coś
6. trafić się:
a) zdarzyć się
b) pojawić się (ktoś)
c) wystąpić nieoczekiwanie

SJP.pl

trafić
1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osiągnąć cel podróży
3. znaleźć się w jakimś miejscu
4. znaleźć się gdzieś w danym momencie
5. spotkać kogoś, zauważyć coś
6. trafić się:
a) zdarzyć się
b) pojawić się (ktoś)
c) wystąpić nieoczekiwanie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. trafiać)

(1.1) o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel

(1.2) o pocisku, nożu, ręce, piłce, itp.: uderzyć w cel

(1.3) znaleźć drogę i dotrzeć gdzieś

(1.4) znaleźć się gdzieś (raczej niecałkowicie to kontrolując)

(1.5) pot. przypadkiem spotkać kogoś lub coś

(1.6) pot. przypadkiem zjawić się w jakimś szczególnym momencie

(1.7) pot. przypadkiem dostać

(1.8) pot. przypadkiem wybrać

(1.9) pot. przekonać kogoś

(1.10) trafiony pot. trafny

(1.11) trafiony pot. pijany

czasownik zwrotny dokonany trafić się (ndk. trafiać się)

(2.1) pot. zdarzyć się niespodziewanie

(2.2) pot. niespodziewanie zjawić się

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Marek aż się zwinął, trafiony pięścią w brzuch.

(1.1) Robin Hood potrafił trafić nie tylko idealnie w cel, ale i w poprzednią, tkwiącą w nim strzałę.

(1.2) Współczesne działo, szczególnie działo bezodrzutowe, musi trafić w czołg od pierwszego strzału.

(1.3) W końcu trafiłem do niego, ale bez mapy nie dałbym rady.

(1.4) Trafiłem do aresztu za kradzież chleba z piekarni.

(1.5) A wiesz, trafiłam ostatnio na ulicy na Bogdana, nic się nie zmienił.

(1.6) Cześć Mietek, świetnie trafiłeś, właśnie oblewamy sesję!

(1.7) Trafiłem na egzaminie na dobre pytania.

(1.8) Trafiłam szóstkę w totka!

(1.9) Trafił do niego dopiero argument finansowy.

(1.10) Trzeba przyznać, to była trafiona inwestycja.

(2.1) Trafił nam się ciężki przypadek.

(2.2) Potrzebowałem skądś skołować trochę kasy, a tu trafił się ten frajer.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrafʲit͡ɕ, AS: trafʹić

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż., traf m.

czas. trafiać ndk.

przym. trafny

przysł. trafnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.3) przybyć, dojść, dotrzeć

Wiktionary

trafnie
przysłówek

(1.1) od: trafny

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrafʲɲɛ, AS: trafʹńe

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż., traf m.

czas. trafiać ndk., trafić dk.

przym. trafny

Wiktionary

trafniej
stopień wyższy od przysłówka: trafnie

SJP.pl

trafniejszy
stopień wyższy od przymiotnika: trafny

SJP.pl

trafność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co trafne, odpowiadające rzeczywistości

(1.2) cecha tego, co trafne, trafiające w cel, celne

Wiktionary

Trafność (ang. "validity") nie ma jednej wspólnej definicji, ale zazwyczaj odnosi się do zakresu, w którym wyjaśnienie rzeczywiście odzwierciedla zjawisko, do którego się odwołuje (jest to definicja Rucha). Według Messicka, ocena trafności to stwierdzenie, w jakim stopniu teoria i dowody empiryczne uzasadniają stosowność testu w danym obszarze.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. traf m., trafianie n., trafienie n.

czas. trafiać ndk., trafić dk.

przym. trafny, trafiony

przysł. trafnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) celność, słuszność

(1.2) celność

Wiktionary

trafny
1. taki, który nie chybił, celny;
2. właściwy, odpowiedni, słuszny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o najlepszym efekcie lub dopasowaniu, najbardziej oddający rzeczywistość

(1.2) docierający do celu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Mówiono na Wschodzie, że takich trafnych odpowiedzi nikt z żyjących nigdy nie potrafił dawać, jakie on dawał.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traf mrz., trafianie n., trafienie n., trafność ż.

czas. trafiać ndk., trafić dk.,

przysł. trafnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dogodny, istotny, odpowiedni, prawidłowy, słuszny, treściwy, właściwy, wnikliwy, zwięzły, w porę

(1.2) celny

Wiktionary

trafo
potocznie: transformator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. pot. transformator, szczególnie jeśli duży – wysokiego napięcia lub dużej częstotliwości

Wiktionary

trafostacja
miejsce, w którym znajdują się transformatory elektryczne dużej mocy służące do zasilania linii tramwajowej, kolejowej, osiedla itp.

SJP.pl

trafunek
dawniej: traf

SJP.pl

trafunkiem
przysłówek

(1.1) daw. tak, że to, o czym mowa, zaistniało w wyniku przypadku lub zbiegu okoliczności

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traf

Wiktionary

tragakant
naturalna żywica niektórych roślin motylkowatych, stosowana w kosmetyce; tragant, tragakanta

SJP.pl

tragakanta
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żywica traganka gumodajnego;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

traganek
roślina zielna lub krzew

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Astragalus|L.|ref=tak., roślina wieloletnia o motylkowych kwiatach z rodziny bobowatych;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) W wianku z traganków będzie ci do twarzy.

Wiktionary

Powiązane:
przym. tragankowy

Wiktionary

tragankowy
→ traganek

SJP.pl

Patrz:
traganek

tragant
naturalna żywica niektórych roślin motylkowatych, stosowana w kosmetyce; tragakant, tragakanta

SJP.pl

tragarka
kobieta zajmująca się przenoszeniem ciężkich przedmiotów

SJP.pl

tragarski
→ tragarz

SJP.pl

Patrz:
tragarz

tragarz
1. osoba zajmująca się przenoszeniem ciężkich przedmiotów;
2. w budownictwie drewnianym, zwłaszcza na Podhalu: gruba, zwykle zdobiona belka stropowa biegnąca wzdłuż całego pułapu dla podtrzymania go; sosrąb, sosręb, siestrzan, siostrzan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki

(1.2) turyst. uczestnik wyprawy wysokogórskiej lub podróżniczej wynajęty do noszenia ekwipunku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) reg. bud. gruba belka stropowa biegnąca wzdłuż całej powały

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) stpol. dźwigoń

(2.1) dźwigar, sosrąb, sosręb, siestrzan, siostrzan

Wiktionary

tragać
przenosić ciężkie przedmioty (np. bagaże)

SJP.pl

tragedia
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. teatr. dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;

(1.2) ogromne nieszczęście budzące rozpacz

(1.3) zła sytuacja dotycząca czegoś

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Wszystkie działania bohatera tragedii prowadzą go do nieuchronnej klęski.

(1.2) Spotkała go tragedia – w wypadku stracił nogę.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈɡɛdʲja, AS: tragedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragiczność ż., tragizm mrz., tragiczka ż., tragik mos.

czas. tragizować ndk.

przym. tragediowy, tragiczny

przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dramat

(1.2) nieszczęście

Wiktionary

tragediopisarka
→ tragediopisarz

SJP.pl

Patrz:
tragediopisarz

tragediopisarski
dotyczący tragediopisarza, tragediopisarstwa

SJP.pl

tragediopisarstwo
sztuka pisania tragedii

SJP.pl

tragediopisarz
osoba pisząca tragedie; tragik

SJP.pl

tragediowość
zespół cech typowych dla tragedii

SJP.pl

tragediowy
przymiotnik odrzeczownikowy

(1.1) dotyczący tragedii jako sztuki

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragik mos., tragedia ż.

Wiktionary

tragelaphos
[czytaj: tragelafos] w literaturze: dzieło literackie charakteryzujące się niejednorodną budową, łączące różnorodne elementy, cechy wielu gatunków

SJP.pl

tragi
dawniej: nosze

SJP.pl

tragiczka
aktorka występująca w tragedii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatr. aktorka grająca role tragiczne

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Ta wielka aktorka komediowa zdobyła się na najgłębszy wyraz dramatyczny i przejmującą wymowę ludzkiego serca, godną prawdziwej tragiczki.

(1.1) Nazywano ją największą tragiczką ekranu, choć oprócz ról melodramatycznych grała i w komediach, i w filmach sensacyjnych.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragedia ż., tragizm mrz.

:: fż. tragik mos.

przym. tragiczny

przysł. tragicznie

Wiktionary

tragicznie
przysłówek

(1.1) w sposób tragiczny

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Podczas zejścia ze Świnicy zginął tragicznie Józef Szaniawski.

Wiktionary

Powiązane:
przym. tragiczny

rzecz. tragizm m., tragika ż., tragik m., tragiczka ż., tragiczność ż., tragedia ż.

czas. tragizować

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dramatycznie

Wiktionary

tragiczniej
stopień wyższy od przysłówka: tragicznie

SJP.pl

tragiczniejszy
stopień wyższy od przymiotnika: tragiczny

SJP.pl

tragiczność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest tragiczne

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈɟit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: traǵičność

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragedia ż., tragik m., tragiczka ż., tragizm m., tragizowanie n.

czas. tragizować ndk.

przym. tragiczny

przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dramatyczność, beznadziejność

Wiktionary

tragiczny
1. dotyczący tragedii, grywający w tragediach, piszący tragedie;
2. budzący strach, uczucie grozy, wstrząsający

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy

przymiotnik relacyjny

(2.1) liter. teatr. dotyczący tragedii (utworu)

Wiktionary

Wymowa:
IPA: traˈɟit͡ʃnɨ, AS: traǵičny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragiczka ż., tragiczność ż., tragedia ż., tragik mos.

czas. tragizować ndk.

przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dramatyczny, infernalny, koszmarny, makabryczny, okropny, piekielny, porażający, potworny, przeokropny, przeraźliwy, przerażający, straszliwy, straszny, upiorny, wstrząsający, zatrważający

Wiktionary

tragifarsa
Tragifarsa – utwór dramatyczny łączący elementy tragiczne z farsowymi.
Ich autorami byli m.in. pisarz hiszpański Ramón María del Valle-Inclán ("Dziwadła i makabrydy"), rumuński – Eugène Ionesco ("Krzesła"), oraz pisarze polscy: Gabriela Zapolska ("Moralność pani Dulskiej – tragifarsa kołtuńska", 1906) i Witold Gombrowicz ("Iwona, księżniczka Burgunda", 1938).

Wikipedia

tragik
1. aktor występujący w tragedii;
2. osoba pisząca tragedie; tragediopisarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teatr. aktor grający role tragiczne

(1.2) liter. teatr. osoba pisząca tragedie

Wiktionary

Przykłady
(1.2) Bolesne oczarowanie, jakie daje nam odczytanie na nowo wielkich tragików, bierze się stąd, że ich bohaterowie, mogąc uniknąć straszliwego losu, przez słabość albo zaślepienie nie widzą, jakiemu przeznaczeniu wychodzą naprzeciw, i rzucają się w przepaść, którą wykopali własnymi rękami.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtraɟik, AS: traǵik

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragizm m., tragedia ż., tragiczność ż.

:: fż. tragiczka

przym. tragediowy, tragiczny

przysł. tragicznie

czas. tragizować

Wiktionary

Synonimy:
(1.2) tragediopisarz

Wiktionary

tragika
rzadko:
1. tragizm, tragiczność;
2. ogół utworów tragicznych

SJP.pl

tragikomedia
1. utwór dramatyczny lub film łączący cechy tragedii i komedii;
2. sytuacja lub wydarzenie tragiczne a jednocześnie zabawne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatr. utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

(1.2) przen. sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.2) Moje życie to tragikomedia.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja, AS: traǵikõmedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragikomiczność ż.

przym. tragikomiczny

przysł. tragikomicznie

Wiktionary

tragikomedie
forma rzeczownika.

(1.1) M., B., W. plural|tragikomedia.

Wiktionary

tragikomediowy
tragikomiczny;
1. → tragikomedia;
2. potocznie: jednocześnie smutny i zabawny

SJP.pl

tragikomiczniejszy
stopień wyższy od przymiotnika: tragikomiczny

SJP.pl

tragikomiczność
1. zespół cech typowych dla tragikomedii; tragikomediowość;
2. cecha sytuacji tragicznej, a jednocześnie zabawnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tragikomiczne; cecha tych, którzy są tragikomiczni

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragikomedia ż.

przym. tragikomiczny

przysł. tragikomicznie

Wiktionary

tragikomiczny
tragikomediowy;
1. → tragikomedia;
2. jednocześnie smutny i zabawny

SJP.pl

tragizm
1. cecha sytuacji lub zdarzenia, które prowadzą do nieuchronnej klęski;
2. splot nieszczęśliwych okoliczności stwarzających sytuację bez wyjścia; dramatyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) konflikt równorzędnych wartości moralnych

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Powiązane:
rzecz. tragik mos., tragiczność ż., tragiczka ż., tragedia ż.

przysł. tragicznie

Wiktionary

tragizowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tragizować.

Wiktionary

Powiązane:
czas. tragizować ndk.

rzecz. tragiczność ż.

Wiktionary

tragizować
czasownik

(1.1) robić z czegoś tragedię, zachowywać się jakby coś było tragedią, rzeczą tragiczną; rozpaczać

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtraɟiˈzɔvat͡ɕ, AS: traǵizovać

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tragizowanie n., tragiczność ż., tragedia ż., tragik m.

przym. tragiczny

przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) dramatyzować, histeryzować

Wiktionary

tragocz
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. taczka

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) gw. Górny Śląsk kara, targocz

Wiktionary

tragopan
rodzaj ptaków z podrodziny bażantów

SJP.pl

Tragopan – rodzaj ptaków z podrodziny bażantów (Phasianinae) w rodzinie kurowatych (Phasianidae).

Wikipedia

tragus
1. przekłucie w wypustce u wejścia kanału słuchowego;
2. kolczyk noszony w tym miejscu

SJP.pl

trailer
[czytaj: trejler]
1. fragmenty filmu, programu, gry komputerowej itp. emitowane jako zapowiedź; teaser, zwiastun;
2. przyczepa lub naczepa samochodowa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Zwiastun – krótką zapowiedź filmu, programu TV lub gry komputerowej
Przyczepę (w motoryzacji)

Wikipedia

trainspotter
miłośnik kolei obserwujący i dokumentujący pociągi oraz ich przejazdy

SJP.pl

trainspotting
[czytaj: trejnspoting] hobby polegające na obserwowaniu i fotografowaniu pociągów

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
– powieść Irvine’a Welsha (w Polsce z podtytułem Ślepe tory)
Trainspotting – film Danny’ego Boyle’a na podstawie powieści o tym samym tytule
Trainspotting – zajęcie polegające na wypatrywaniu pociągów

Wikipedia

trajan
cesarz rzymski (53-117)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.

Wiktionary

Trajan, Marek Ulpiusz Trajan ("Marcus Ulpius Traianus"; ur. 18 września 53 w Italice, zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) – cesarz rzymski od 27 stycznia 98 do swojej śmierci. Drugi z tzw. pięciu dobrych cesarzy.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Głównym źródłem wiadomości o rzymskiej Bitynii są listy Pliniusza Młodszego do cesarza Trajana.

Wiktionary

Powiązane:
przym. Trajanowy

Wiktionary

trajanowy
przymiotnik dzierżawczy - należący do Trajana lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Trajana

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Trajan mos.

Wiktionary

trajdać
potocznie: trajdać się - jechać gdzieś powoli, znosząc niewygody; tłuc się, wlec się

SJP.pl

trajektoria
krzywa, którą zakreśla w przestrzeni poruszający się obiekt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. linia lotu obiektu w przestrzeni

(1.2) książk. przen. przebieg danego procesu

Wiktionary

trajektoryjny
→ trajektoria

SJP.pl

Patrz:
trajektoria

trajka
pojazd trzykołowy, którego podstawę stanowi motocykl

SJP.pl

Trajka ( trike), traja, trójkołowiec, trzykołowiec – pojazd silnikowy na trzech kołach.
Trajka bywa połączeniem motocykla z samochodem. Przód pochodzi z motocykla, a tył z samochodu. Do budowy trajek wykorzystywane bywają zawieszenia i silniki pochodzące z VW Garbusa, ale też np. z Zaporożca czy Fiata 126, czyli generalnie samochodów z silnikiem usytuowanym z tyłu pojazdu.

Wikipedia

trajkot
potocznie:
1. szybkie, głośnie mówienie; paplanina;
2. odgłos, zwykle maszyny; terkot, stukot, grzechot

SJP.pl

trajkotanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trajkotać.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trajkotka ż.

czas. trajkotać ndk.

Wiktionary

trajkotać
czasownik niedokonany (dk. zatrajkotać)

(1.1) pot. pejor. mówić szybko, dużo i beztreściwie

(1.2) pot. wydawać serię krótkich, stukających dźwięków; terkotać

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Od godziny trajkocze o odmładzających kuracjach, Paryżu i jogurtach.

(1.1) Mirek, pamiętaj o mnie – trajkotał Michał.

(1.2) Tam od strony Przedborza trajkoczą karabiny maszynowe i od czasu do czasu głośniejsze strzały.

(1.2) Stał tam młyn wodny, to on tak trajkotał.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trajkot mrz., trajkotka ż., trajkotanie n.

przym. trajkotliwy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) paplać, terkotać, gadać, pleść, bajtlować, szczebiotać

(1.2) terkotać, grzechotać, turkotać, stukać

Wiktionary

trajkotka
1. potocznie: kobieta mówiąca dużo i szybko, często bez sensu; klekotka, pleciuch, plociuch, pleciuga;
2. trajkotka czerwona - gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny szarańczowatych, występujący na suchych terenach trawiastych w Europie i Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szybko mówiąca, gadatliwa kobieta

(1.2) ornit. zob. cyranka.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trajˈkɔtka, AS: trai ̯kotka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trajkotanie n., trajkot

czas. trajkotać

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) klekotka

Wiktionary

trajkotliwy
trajkoczący, wydający trajkot

SJP.pl

trajler
trejler;
1. samochód przebudowany na wędrowny domek campingowy; karawaning, karawan, caravaning, caravan;
2. statek dostosowany do przewozu kontenerów; trejlerowiec, kontenerowiec

SJP.pl

trajluś
żartobliwie o trolejbusie; trajtek

SJP.pl

trajsel
trójkątny żagiel podnoszony w czasie sztormu, umocowany jedynie do masztu; grot sztormowy

SJP.pl

Tr
Wikipedia

trajtek
żartobliwie o trolejbusie; trajluś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. trolejbus

Wiktionary

trajturka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) worek podróżny

Wiktionary

trak
maszyna do przecierania kłód drzewnych na tarcicę i elementy drewniane; gater; tracznica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gladiator walczący w stylu Traków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) maszyna do przepiłowywania kamieni i brył skalnych na płyty

(2.2) maszyna do przecierania drewna okrągłego na tarcicę

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trak, AS: trak

Wiktionary

Powiązane:
(1.1)

:: rzecz. Tracja ż., Trak mos.

Wiktionary

trakcik
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trakt

Wiktionary

Przykłady
(1.1) To nie trakt, lecz tylko mały trakcik.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trakt m.

Wiktionary

trakcja
1. trasa lub sieć tras przystosowana do ruchu pojazdów szynowych; też: szyny, kable i urządzenia zainstalowane na takiej trasie;
2. napęd pojazdów szynowych zależny od rodzaju silnika napędowego;
3. w kolejnictwie: dział dotyczący napędów kolejowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolej. trasa lub sieć tras przystosowana do ruchu pojazdów szynowych

(1.3) kolej. napęd pojazdów szynowych zależny od rodzaju zainstalowanego silnika

(1.4) kolej. dział kolejnictwa zajmujący się zastosowaniem napędów do celów przewozowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
trakcja – rodzaj zasilania pojazdu szynowego.
także: niepoprawne określenie sieci trakcyjnej.
trakcja – sposób przemieszczania osadów przez rzeki.
trakcja – w terapii manualnej, słowo trakcja oznacza działanie, które w wyniku przyłożonej siły zewnętrznej (np. ręce terapeuty), prowadzi do oddalenia od siebie powierzchni stawowych, tworzących staw...
Trakcja SA – spółka giełdowa

Wikipedia

Przykłady
(1.2) Dwudziestosiedmiolatek spod Warszawy popełnił samobójstwo rzucając się na trakcję elektryczną.

(1.3) Rzadko zdarza się, że maszynista posiada uprawnienia do prowadzenia lokomotyw wszystkich trzech trakcji.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrakt͡sʲja, AS: trakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
przym. trakcyjny

Wiktionary

trakcyjny
dotyczący trakcji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kolej. związany z trakcją, dotyczący trakcji

Wiktionary

Przykłady
(1.1) EN57 – elektryczny zespół trakcyjny trójczłonowy przeznaczony do ruchu lokalnego, na prąd stały 3000 V.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trakˈt͡sɨjnɨ, AS: trakcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trakcja ż.

Wiktionary

traken
niemiecka rasa konia; koń trakeński

SJP.pl

trakeński
koń trakeński - rasa koni pochodzenia staropruskiego; traken

SJP.pl

trakowie
zespół plemion indoeuropejskich zamieszkujących wschodnią część Półwyspu Bałkańskiego

SJP.pl

Tr
Wikipedia

trakowy
→ trak

SJP.pl

Patrz:
trak

trakt
1. droga, szlak;
2. w architekturze: szereg pomieszczeń w budynku umieszczonych na jednej linii;
3. dawniej: bieg, tok czegoś;
4. w trakcie czegoś - w ciągu, w czasie trwania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. droga, szlak

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
trakt – stara jednostka administracyjna w Księstwie Żmudzkim na Litwie, odpowiednik powiatów w pozostałej części I Rzeczypospolitej
trakt – gościniec, droga, szlak komunikacyjny
trakt w architekturze – ciąg pomieszczeń znajdujących się na jednej osi

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Traktem jechała grupa jeźdźców.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trakt, AS: trakt

Wiktionary

Powiązane:
przym. traktowy

rzecz. trakcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) droga, gościniec

Wiktionary

traktacik
zdrobnienie od: traktat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od traktat

Wiktionary

Przykłady
(1.1) To nie traktat, lecz tylko mały traktacik.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traktat m.

przym. traktatowy

Wiktionary

traktament
dawniej:
1. poczęstunek, uczta, biesiada;
2. płaca żołnierska, wikt żołnierski; żołd;
3. sposób postępowania z kimś, traktowania kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. biesiada, uczta, poczęstunek

(1.2) daw. postępowanie, traktowanie kogoś

(1.3) daw. płaca, żołd

Wiktionary

traktat
1. formalnie i uroczyście zawierana umowa międzynarodowa, głównie regulująca stosunki polityczne lub ekonomiczne między państwami;
2. rozprawa naukowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. praw. ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.

(1.2) tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
traktat – rozbudowana rozprawa
traktat – umowa międzynarodowa

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Traktat lizboński zlikwidował system filarowy Unii Europejskiej.

(1.2) Jego rozprawa habilitacyjna była traktatem filozoficzno-politycznym.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtraktat, AS: traktat

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traktacik

przym. traktatowy

przysł. traktatowo

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) układ, umowa, pakt, porozumienie

(1.2) rozprawa, dysertacja

Wiktionary

traktatowy
→ traktat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. związany z traktatem, zawieraniem traktatu, dotyczący traktatu lub jego postanowień

Wiktionary

Patrz:
traktat
Powiązane:
rzecz. traktat mrz., traktacik mrz.

przysł. traktatowo

Wiktionary

traktiernia
dawniej: podrzędna restauracja, jadłodajnia; garkuchnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. restauracja niższej klasy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) jadłodajnia

Wiktionary

traktor
1. pojazd mechaniczny o dużej sile pociągowej, napędzany silnikiem spalinowym; ciągnik;
2. potocznie o butach na grubej, gumowej podeszwie mającej głębokie wręby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtraktɔr, AS: traktor

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traktorzysta m., traktorzystka ż.

:: zdrobn. traktorek m.

przym. traktorowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) ciągnik rolniczy

Wiktionary

traktorek
zdrobnienie od: traktor

SJP.pl

traktorowy
→ traktor

SJP.pl

Patrz:
traktor

traktorzysta
kierowca prowadzący traktor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kierowca traktora, ciągnika rolniczego

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtraktɔˈʒɨsta, AS: traktožysta

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traktor m., traktorek m.

:: fż. traktorzystka ż.

przym. traktorowy

Wiktionary

traktorzystka
→ traktorzysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta kierująca traktorem, ciągnikiem rolniczym

Wiktionary

Patrz:
traktorzysta
Wymowa:
IPA: ˌtraktɔˈʒɨstka, AS: traktožystka

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. traktor m., traktorek m.

:: fm. traktorzysta m.

przym. traktorowy

Wiktionary

traktowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|traktować.

(1.2) postępowanie w określony sposób

Wiktionary

Przykłady
(1.1) W mieście, w którym samorząd jest bardziej papieski niż papież, a portrety Jana Pawła II lub jego kremówki widać zza każdego węgła, sporo ludzi zorganizowało się w opozycji do sposobu traktowania osoby papieża przez władze samorządowe.

(1.2) Nie wiedziała, dlaczego lord Vader zażyczył sobie, by poddali przemytnika torturom. Rozkazy były rozkazami, a takie traktowanie jeńców nie należało znów do rzadkości.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtraktɔˈvãɲɛ, AS: traktovãńe

Wiktionary

Powiązane:
czas. traktować

rzecz. potraktowanie n.

Wiktionary

traktować
czasownik niedokonany

(1.1) odnosić się do kogoś lub czegoś w określony sposób

(1.2) omawiać coś

(1.3) działać czymś na kogoś lub coś

(1.4) daw. częstować, raczyć

czasownik zwrotny traktować się

(2.1) odnosić się do siebie w określony sposób

(2.2) daw. częstować się, raczyć się

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Mam ciągle wrażenie, że on traktuje mnie z wyższością.

(1.1) Tak nie traktuje się ludzi, tak nie traktuje się koni.

(1.2) Ten podręcznik traktuje o analizie skupień.

(1.3) Lekarz traktował pacjenta antybiotykami.

(1.4) Traktował ją samymi delicjami.

(2.1) Traktują się nieco oschle.

(2.2) Traktowali się winem z najlepszych roczników.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trakˈtɔvat͡ɕ, AS: traktovać

Wiktionary

Powiązane:
dk. potraktować

rzecz. potraktowanie n., traktowanie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) odnosić się, postępować z

(1.2) dotyczyć, omawiać, być na (jakiś) temat

(1.3) oddziaływać, poddawać

(1.4) częstować

Wiktionary

traktowy
przymiotnik od: trakt

SJP.pl

traktrysa
krzywa, której odcinek stycznej od punktu styczności do określonej prostej ma stałą długość

SJP.pl

Traktrysa, traktoria, wleczona – krzywa płaska, wzdłuż której porusza się mały obiekt wleczony przez ciągnącego po poziomej płaszczyźnie, przy pomocy nici o stałej długości. Ciągnący porusza się po linii prostej.

Wikipedia

traktu
forma rzeczownika.

(1.1) D. lp. od: trakt

Wiktionary

traktura
mechanizm w instrumentach organowych przekładający ruch klawisza na wentyl otwierający dopływ powietrza do piszczałek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. mechanizm w organach przenoszący ruch klawiszy na wentyle otwierające dopływ powietrza do piszczałek;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Wymowa:
IPA: trakˈtura, AS: traktura

Wiktionary

tralala
[czytaj: tralaLA]
1. wykrzyknienie wyrażające radość i podniecenie, rytmizujące tekst poetycki;
2. potocznie: szum, rozgłos

SJP.pl

tralewo
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Tralewo – część wsi Benowo, w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Ryjewo
Tralewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. malborskim, w gminie Nowy Staw
Tralewo – nieczynny przystanek kolejowy w Tralewie, w powiecie malborskim

Wikipedia

tralka
mała ozdobna kolumienka, element balustrady; balas; balaska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna

(1.2) szt. profilowana nóżka, np. kielicha lub świecznika

Wiktionary

Przykłady
(1.1) W środek podstawy wmontowany uchwyt w kształcie kolumny, na niej tralka zakończona liśćmi, pierścieniem, skrzydłami łabędzi i dwoma głowami wężów.

(1.2) W muzeum w Łańcucie znajduje się kielich o wielobocznej tralce wydmuchanej w formie.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtralka, AS: tralka

Wiktionary

Powiązane:
przym. tralkowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) balas, balasa, balasek, balaska

Wiktionary

tralkowanie
rzadko: układać tralki w celu podtrzymania parapetu balustrady

SJP.pl

tralkować
rzadko: układać tralki w celu podtrzymania parapetu balustrady

SJP.pl

tralkowy
przymiotnik od: tralka

SJP.pl

tram
1. belka w wiązaniu dachowym;
2. przyrząd do ćwiczeń gimnastycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) etn. bud. daw. szeroka belka umieszczana w poprzek pod innymi belkami pułapu dla jego podtrzymania, przebiegająca przez środek izby; Gloger.

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Już trzeszczy belka, trzeszczy tram • Zwątlałych wiązań domu, • Co spłonąć ma na stosie tam, • Jak sucha powięź łomu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãm, AS: trãm

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) sosrąb, sosręb, przest. stragarz, przest. siestrzan, przest. siostrzan, daw. podciąg, daw. siestrzoń, daw. reg. siostrzeń, daw. reg. sostroń, daw. reg. sostruń, daw. reg. siostrzeniec, daw. reg. siestrzeniec, daw. reg. siostrzamb

Wiktionary

trama
przędza jedwabna używana jako osnowa tkanin

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
trama – rodzaj przędzy
trama – struktury strzępkowe u grzybów

Wikipedia

tramadol
organiczny związek chemiczny, przeciwbólowy lek opioidowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy;

Wiktionary

Tramadol – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Przyczyną śmierci rapera była mieszanka kokainy i tramadolu.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãˈmadɔl, AS: trãmadol

Wiktionary

trambambula
piłkarzyki;
1. gra zręcznościowa rozgrywana przy użyciu figurek piłkarzy przymocowanych do rurek poruszanych rękoma, na stole przypominającym miniaturowe boisko do piłki nożnej, polegająca na zdobyciu ustalonej liczby bramek;
2. stół do tej gry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łódź. piłkarzyki

(1.2) łódź. stół do piłkarzyków

Wiktionary

trambimba
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. tramwaj

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) gw. Poznań bimba

Wiktionary

tramblampolka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. choreogr. taniec wirowy, polka zbliżona do mazura

(1.2) daw. muz. muzyka do tramblantki (1.1)

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) polka mazurka, tramblantka, tramblanka

Wiktionary

tramblanka
dawniej: odmiana polki podobna do mazura; tramblantka, polka mazurka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. choreogr. taniec wirowy, polka zbliżona do mazura

(1.2) daw. muz. muzyka do tramblanki (1.1)

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) polka mazurka; daw. tramblampolka, tramblantka

Wiktionary

tramblantka
dawniej: odmiana polki podobna do mazura; tramblanka, polka mazurka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. taniec wirowy, polka zbliżona do mazura

(1.2) muz. muzyka do tramblantki (1.1)

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) polka mazurka; daw. tramblampolka

Wiktionary

trambuspas
pas ruchu dla tramwajów i autobusów

SJP.pl

trambówka
specjalne narzędzie do ubijania, wyrównywania drogi, bruku

SJP.pl

tramik
zdrobnienie od: tram

SJP.pl

tramontana
zimny wiatr wiejący u północnych wybrzeży Korsyki

SJP.pl

Tramontana (z łac. "transmontanus" = 'mieszkający za górami’).
Jest to chłodny wiatr północny lub północno-wschodni, wiejący na zachodnim wybrzeżu Włoch i Korsyki. Powstaje w sytuacji, gdy nad Morzem Adriatyckim panuje niskie ciśnienie, a nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego lub w Alpach – wysokie.

Wikipedia

tramp
człowiek lubiący się włóczyć; wagabunda, obieżyświat, włóczęga, włóczykij

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wędrowiec, włóczykij, obieżyświat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) mors. statek towarowy odbywający nieregularne rejsy do różnych portów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tramp – rodzaj statku uprawiającego „żeglugę trampową” (tramping)
tramp – charakterystyczna postać filmowa, w którą wcielał się Charlie Chaplin (m.in. „Światła wielkiego miasta”, „Gorączka złota”)
TRAMP – klub turystyczny na SGH

Wikipedia

Wymowa:
IPA: trãmp, AS: trãmp

Wiktionary

Powiązane:
(1.1)

:: przym. trampowski

(2.1)

:: przym. trampowy

Wiktionary

trampek
płócienny but sportowy na gumowej podeszwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) obuw. rodzaj buta sportowego; sznurowany, płócienny, na gumowej podeszwie

(1.2) środ. mot. trabant

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Chodził ciągle w starych trampkach i spranych dżinsach.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrãmpɛk, AS: trãmpek

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramp mos./mrz., trampkarz mos.

przym. trampkowy, trampkarski, trampowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.2) mydelniczka, Ford Karton

Wiktionary

tramping
1. wędrówka turystyczna;
2. żegluga odbywająca się bez rozkładu rejsów

SJP.pl

Tramping (lub trempink) – ruch społeczny w Czechosłowacji, inspirowany Ligą Leśnej Mądrości, woodcraftem, skautingem oraz amerykańskim Dzikim Zachodem. Nazwa pochodzi od nowozelandzkiego odpowiednika angielskiego słowa "hiking".
Czeska opinia błędnie kreuje pogląd, że trampowanie nie ma swojego odpowiednika w żadnym innym państwie poza Czechami i Słowacją. Niemniej jednak należy zauważyć, że czeski tramping miał zawsze swoją dość wyjątkową i często wyraźną specyfikę.

Wikipedia

trampingowiec
osoba uprawiająca tramping

SJP.pl

trampka
dawniej: lekki but sportowy z płótna i gumy; trampek

SJP.pl

trampkarka
→ trampkarz

SJP.pl

Patrz:
trampkarz

trampkarski
→ trampkarz

SJP.pl

Patrz:
trampkarz

trampkarz
młody piłkarz, młodzik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. młody piłkarz do piętnastego roku życia;

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrãmpkaʃ, AS: trãmpkaš

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trampek m., trampka ż.

przym. trampkarski, trampkowy

Wiktionary

trampki
rodzaj obuwia

SJP.pl

Trampki – rodzaj sportowego, sznurowanego obuwia tekstylnego, na podeszwie z gumy. W odróżnieniu od pokrewnych im tenisówek, trampki posiadają cholewki do kostek oraz gumowane noski.

Wikipedia

trampkokorek
but piłkarski z gumowymi kołkami w podeszwie, zabezpieczającymi przed ślizganiem się po boisku; korkotrampek

SJP.pl

trampkowy
przymiotnik od: trampka, trampek

SJP.pl

trampolina
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody

(1.2) sport. pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych

(1.3) sport. przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu;

(1.4) wieża służąca skoczkom spadochronowym do wykonywania skoków

(1.5) inform. kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
trampolina (w informatyce)
trampolina (w skokach do wody)
trampolina (w akrobatyce sportowej)

Wikipedia

Powiązane:
przym. trampolinowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.3) batut

Wiktionary

trampolinowy
→ trampolina

SJP.pl

Patrz:
trampolina

trampowski
przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trampem, dotyczący trampa (tylko w znaczeniu: „wędrowiec, włóczykij, obieżyświat”)

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramp mos./mrz.

Wiktionary

trampowy
przymiotnik od: tramp

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trampem, dotyczący trampa (tylko w znaczeniu: „statek towarowy odbywający nieregularne rejsy do różnych portów”)

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramp mos./mrz.

Wiktionary

tramwaik
zdrobnienie od: tramwaj

SJP.pl

tramwaj
pojazd szynowy służący do transportu miejskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Przejechałem pół miasta tramwajem, żeby się z tobą spotkać.

(1.1) Z powodu remontu wiaduktu tramwaje musiały jechać bardzo wolno.

(1.1) Tramwaj jest najbardziej ekologicznym środkiem komunikacji miejskiej.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrãw̃vaj, AS: trãũ̯vai ̯

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramwajarz m., tramwajarka ż., tramwajarstwo n.

:: zdrobn. tramwaik m.

przym. tramwajowy, tramwajarski

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) reg. śl. banka; reg. pozn. bimba, trambimba

Wiktionary

tramwajarka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta prowadząca tramwaj

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramwaj mrz., tramwajarz mzw./mos.

Wiktionary

tramwajarski
przymiotnik od: tramwajarz

SJP.pl

tramwajarz
maszynista tramwaju; motorniczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik przedsiębiorstwa tramwajowego

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. ent. kowal bezskrzydły

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramwaj m.

:: fż. tramwajarka ż.

przym. tramwajowy

Wiktionary

tramwajka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraków. tramwaj

Wiktionary

tramwajowy
→ tramwaj

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do tramwaju, związany z tramwajem

Wiktionary

Patrz:
tramwaj
Przykłady
(1.1) Na przystanku tramwajowym nie wolno parkować.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃vaˈjɔvɨ, AS: trãũ̯vai ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tramwaj mrz., tramwaik mrz., tramwajarz mos., tramwajarka ż.

przym. tramwajarski

Wiktionary

tran
tłuszcz otrzymywany z ryb i ssaków morskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zool. płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

Wiktionary

Tran – ciekły tłuszcz otrzymywany z wątroby ryb z rodziny dorszowatych (głównie dorsza atlantyckiego) oraz tkanki tłuszczowej niektórych ssaków morskich (np. wielorybów lub fok). Zawiera duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie oleinowego, oleopalmitynowyego i gadoleinowego) oraz witamin (głównie A i D). Jest to oleista ciecz o jasnożółtej barwie. Ma rybny smak i zapach. W kontakcie z tlenem jełczeje, co powoduje rozpad zawartych w nim witamin.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Żelatynowe kapsułki z tranem nie kosztują zbyt dużo.

(1.1) Podawanie tranu dzieciom wydaje się być pomocne w redukcji objawów ADHD.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tranik mrz., traniarnia ż.

przym. tranowy

Wiktionary

trance
[czytaj: trans] gatunek muzyki elektronicznej, odmiana techno

SJP.pl

Trance – gatunek elektronicznej muzyki tanecznej (klubowej) rozwinięty w latach 90. XX wieku w Niemczech. Czasami bywa traktowany w całości jako podgatunek muzyki dance.

Wikipedia

trance'owy
→ trance [czytaj: transowy]; transowy

SJP.pl

traneksamowy
kwas traneksamowy - organiczny związek chemiczny stosowany jako środek przeciwkrwotoczny

SJP.pl

trangiel
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. napiwek

Wiktionary

traniarnia
pomieszczenie z odpowiednimi urządzeniami, w którym wytapia się tran; tranownia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce wytapiania tranu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tran mrz.

przym. tranowy

Wiktionary

tranik
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tran

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tran m.

Wiktionary

tranking
system połączeń radiotelefonicznych

SJP.pl

trankingowy
→ tranking; trunkingowy

SJP.pl

trankwice
Trankwice (niem. "Trankwitz") – osada w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ. Wieś wchodzi w skład sołectwa Bukowo.

Wikipedia

trankwilizacja
uspokajanie, wyciszanie chorego przy pomocy trankwilizatora

SJP.pl

trankwilizator
uspokajający środek leczniczy, działający na ośrodkowy układ nerwowy, stosowany w leczeniu nerwic, psychoz i stanów lękowych; trankwilizer, lek kojący

SJP.pl

trankwilizer
uspokajający środek leczniczy działający na ośrodkowy układ nerwowy, stosowany w leczeniu nerwic, psychoz i stanów lękowych; trankwilizator, lek kojący

SJP.pl

tranownia
pomieszczenie z odpowiednimi urządzeniami, w którym wytapia się tran; traniarnia

SJP.pl

tranowy
przymiotnik od: tran

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tranem, dotyczący tranu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. tran mrz., traniarnia ż.

Wiktionary

tranquillo
[czytaj: trankijo] określenie wykonawcze: spokojnie, z umiarem

SJP.pl

trans
1. stan o obniżonej świadomości i braku kontaktu ze światem zewnętrznym; może być wywołany przez hipnozę;
2. stan ekstazy, podniecenia, oszołomienia; zapał, uniesienie;
3. środowiskowo: transparent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stan obniżonej świadomości;

(1.2) przen. pełne poświęcenie się danej czynności powodujące brak kontaktu z otoczeniem

(1.3) środ. kib. transparent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) środ. pot. osoba transpłciowa, nie identyfikująca się z płcią nadaną przy urodzeniu

przymiotnik

(3.1) chem. izomer z podstawnikami po przeciwnej stronie płaszczyzny

(3.2) środ. pot. transpłciowy

Wiktionary

Trans – jeden z rodzajów odmiennych stanów świadomości.
Stan umysłu charakteryzujący się zmienioną świadomością, co oznacza również zmienioną wrażliwość na bodźce. Trans może wywoływać stan obniżonej lub podwyższonej świadomości. Osoby pogrążone w transie mogą wykonywać określone czynności podświadomie, w sposób niekontrolowany przez świadomość.

Wikipedia

Przykłady
(1.3) Rozwieszono wielki trans na sektorze ultrasów.

(2.1) Ostatnio znajomy zadał mi takie pytanie „czy trans po zmianie płci może przejść chrzest”? Nie jestem w stanie odpowiedzieć, bo nie wiem i dlatego liczę tu na Waszą pomoc.

(3.1) Nienasycone kwasy tłuszczowe występują w dwóch formach izomerycznych: cis i trans.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãw̃s, AS: trãũ̯s

Wiktionary

Powiązane:
przym. transowy

rzecz. transik mrz.

Wiktionary

Synonimy:
(2.1) transseksualista / transseksualistka

Wiktionary

transakcentacja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. sztuczne przeniesienie akcentu w wyrazie, np. w celu uzyskania rytmu piosenki lub wiersza;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

transakcja
1. operacja handlowa kupna lub sprzedaży;
2. umowa handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży;
3. zawarcie takiej umowy; układ;
4. w informatyce: zbiór operacji na bazie danych, które mogą zostać sfinalizowane wyłącznie w przypadku zrealizowania wszystkich operacji tego zbioru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług

(1.2) inform. grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transakcja (finanse)
transakcja (informatyka) – niepodzielna operacja w systemie bazodanowym
Transakcja sp. z o.o. – spółka nomenklaturowa działająca w latach 1988–1991

Wikipedia

Przykłady
(1.2) Jeśli którakolwiek modyfikacja wchodząca w skład transakcji nie powiedzie się, dochodzi do unieważnienia również wszystkich innych modyfikacji.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãw̃ˈzakt͡sʲja, AS: trãũ̯zakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
przym. transakcyjny

Wiktionary

transakcyjnie
→ transakcyjny

SJP.pl

Patrz:
transakcyjny

transakcyjność
→ transakcyjny

SJP.pl

Patrz:
transakcyjny

transakcyjny
→ transakcja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z transakcją, dotyczący transakcji

Wiktionary

Patrz:
transakcja
Powiązane:
rzecz. transakcja ż.

Wiktionary

transaktynowiec
pierwiastek promieniotwórczy o liczbie atomowej większej niż 102

SJP.pl

transalpejski
położony na północ od Alp

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przebiegający przez Alpy

(1.2) zaalpejski

Wiktionary

transaminacja
odwracalne przeniesienie grup aminowych z aminokwasu na ketokwas

SJP.pl

Transaminacja – reakcja chemiczna przeniesienia grupy aminowej z aminokwasu na jeden z 3 ketokwasów, w wyniku czego powstaje nowy aminokwas i nowy ketokwas. Proces ten katalizowany jest przez transaminazy (aminotransferazy).

Wikipedia

transaminaza
enzym biorący udział w przemianie aminokwasów; aminotransferaza

SJP.pl

transanatolijski
przymiotnik

(1.1) przebiegający przez Anatolię, kursujący przez Anatolię

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃sãnatɔˈlʲijsʲci, AS: trãũ̯sãnatolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

transarktyczny
przebiegający poprzez obszar Arktyki

SJP.pl

transatlantycki
1. położony po drugiej stronie Oceanu Atlantyckiego;
2. odbywający się poprzez Atlantyk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

(1.2) znajdujący się za Atlantykiem

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Zarząd linii zatwierdził plan lotów transatlantyckich.

(1.1) Kabel transatlantycki był w tych dniach tematem niezliczonych kazań oraz równie ogromnej porcji okolicznościowych wierszy.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transatlantyk m.

Wiktionary

transatlantyckość
→ transatlantycki

SJP.pl

Patrz:
transatlantycki

transatlantyk
statek pasażerski pływający przez Ocean Atlantycki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mar. duży transatlantycki statek pasażerski;

Wiktionary

Transatlantyk – statek pasażerski kursujący na ustalonych liniach żeglugowych, liniowiec. Nazwa pochodzi od statków obsługujących połączenia pomiędzy USA i Europą, przemierzających Ocean Atlantycki. Największe liniowe statki pasażerskie walczyły o Błękitną Wstęgę Atlantyku, a jej zdobycie oznaczało wzrost prestiżu i liczby pasażerów szukających jak najszybszych połączeń w żegludze z Europy do Stanów Zjednoczonych i Kanady.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Transatlantyk zderzył się z górą lodową.

(1.1) Era transatlantyków trwała około 130 lat i minęła bezpowrotnie.

Wiktionary

Powiązane:
przym. transatlantycki

Wiktionary

transawangarda
ekspresjonistyczne malarstwo w latach 70. i 80. XX wieku, odrzucające eksperymentatorskie postawy w sztuce i korzystające z tradycji kulturowej; malarstwo pozaawangardowe

SJP.pl

Transawangarda (wł. "la transavanguardia") – włoska odmiana tendencji ekspresjonistycznych w sztuce współczesnej schyłku lat 70. i 80., pojawiających się niemal równocześnie w wielu krajach. W szerszym znaczeniu ogół tych ruchów, bardzo zresztą niejednorodny, a często wręcz sprzecznych.

Wikipedia

transbukalny
masaż transbukalny - technika masażu wykonywana w okolicach policzków, mająca na celu rozluźnienie mięśni twarzy i poprawę krążenia krwi w tej okolicy

SJP.pl

transbłonowy
przebijający całą grubość błony biologicznej

SJP.pl

transcendencja
1. w filozofii: istnienie czegoś poza rzeczywistością, granicą ludzkiego poznania;
2. w teologii: byt niemożliwy do poznania ludzkimi zmysłami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym

(1.2) teol. istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transcendencja – termin filozoficzny
transcendencja – termin religijny
Transcendencja – film w reżyserii Wallego Pfistera
transcendentność
transcendentalność

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Lem zadawał pytania o rolę konieczności i przypadku w przyrodzie i w ludzkiej egzystencji, o przyszłe drogi rozwoju technologii i ich konsekwencje dla człowieka, o istnienie Boga i transcendencji, o możliwości komunikowania się z Obcymi z kosmosu itd.

(1.2) Dzięki wcieleniu Syna Bożego stała się możliwa komunia między Bogiem i Jego stworzeniem, która wcześniej wydawała się sprzeczna z Boską transcendencją.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃st͡sɛ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja, AS: trãũ̯scẽndẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transcendentalista m., transcendentalistka ż., transcendentalizm m., transcendentalność ż., transcendentność ż.

przym. transcendentalistyczny, transcendentalny, transcendentny

Wiktionary

transcendent
w filozofii: coś wykraczającego poza granice ludzkiego poznania

SJP.pl

transcendentalia
powszechne właściwości tego, co realnie istnieje, podstawowe struktury poznawcze dotyczące sposobu istnienia bytów

SJP.pl

Tr
Wikipedia

transcendentalistka
→ transcendentalista

SJP.pl

Patrz:
transcendentalista

transcendentalistyczny
→ transcendentalizm

SJP.pl

Patrz:
transcendentalizm

transcendentalizm
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

Wiktionary

Transcendentalizm – nurt filozofii amerykańskiej zapoczątkowany między innymi przez R.W. Emersona i H.D. Thoreau. Głosi ideę równości, niezależności oraz samodzielności. Podkreśla autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych. Za pierwszy tekst traktujący o transcendentalizmie uważany jest "Nature" Emersona. Jego samego uważa się za prekursora ruchu.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Oparty na idealizmie monistycznym transcendentalizm głosił realność ducha i zasadzał się na epistemologicznej idei, że możliwe jest poznanie prawd absolutnych w sposób niezapośredniczony przez kulturowe konstrukty.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transcendentalista m., transcendentalistka ż., transcendencja ż.

przym. transcendentalny

Wiktionary

transcendentalność
Tr
Wikipedia

transcendentalny
w filozofii: będący warunkiem poznania, odnoszący się do apriorycznych form poznania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) filoz. taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Symbol, zwłaszcza sztuka symboliczna, odsłania w swych najwybitniejszych dziełach świat wartości transcendentalnych, „sacrum”.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃st͡sɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ, AS: trãũ̯scẽndẽntalny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transcendentalizm m., transcendencja ż., transcendentalista m., transcendentalność ż.

Wiktionary

transcendentność
Transcendentność (łac. "transcendere" - "wychodzenie poza granice") – za transcendentne uznaje się to, co "wykracza poza granice". "Mówimy, że jakieś a jest transcendentne wobec jakiegoś b, jeżeli a przekracza b".
Pojęcie to początkowo odnosiło się do ontologii, z czasem zaczęło się również pojawiać w ramach teorii poznania. "Transcendencja" jest często mylona z "transcendentalnością", którą wprowadził dopiero Immanuel Kant i która odnosi się do sposobów i możliwości poznania ludzkiego.

Wikipedia

transcendentny
1. wykraczający poza zasięg doświadczenia i poznania ludzkiego;
2. zewnętrzny wobec czegoś

SJP.pl

transdermalny
przezskórny

SJP.pl

transducyna
Transducyna – białko przekaźnikowe błon cytoplazmatycznych komórek pręcikowych siatkówki oka. Jest to białko G wiążące GTP, które pośredniczy w sprzęganiu sygnału między rodopsyną a fosfodiesterazą cGMP, związaną z błoną zewnętrzną segmentów pręcików.

Wikipedia

transdukcja
przenoszenie materiału genetycznego z jednej komórki bakteryjnej (dawcy) do drugiej (biorcy) za pośrednictwem wirusów bakteryjnych (bakteriofagów)

SJP.pl

Transdukcja – proces wprowadzenia nowego genu do komórki przez bakteriofagi. Zjawisko to zostało odkryte w roku 1952 przez J. Lederberga i N. Zindera w procesie infekcji komórek bakteryjnych bakteriofagami.

Wikipedia

transdukcyjny
→ transdukcja

SJP.pl

Patrz:
transdukcja

transduktor
przyrząd mający zastosowanie w technice pomiarowej oraz w układach automatycznych

SJP.pl

transduktorowy
przymiotnik od: transduktor

SJP.pl

transdyscyplinarność
→ transdyscyplinarny

SJP.pl

Patrz:
transdyscyplinarny

transenna
Transenna – płyta zamykająca okno, wykonana z cienko oszlifowanego, lub ażurowego marmuru, kamienia, alabastru, drewna.

Wikipedia

transept
nawa poprzeczna przecinająca nawę główną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;

Wiktionary

Transept, nawa poprzeczna, część kościoła, nawa prostopadła do osi kościoła, położona pomiędzy prezbiterium a resztą jego budynku. Transept może być jedno- lub wielonawowy.
W romańskich bazylikach dwuchórowych występują dwa transepty – wschodni (przy prezbiterium) i zachodni (związany z westwerkiem). Natomiast w gotyckich katedrach angielskich również mogą być dwa transepty (obydwa od wschodu). W dachu nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej może występować niewielka wieża (tzw. sygnaturka).

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Transept ułożony jest prostopadle do osi głównej kościoła.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrãw̃sɛpt, AS: trãũ̯sept

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. pseudotransept m.

przym. transeptowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) nawa poprzeczna, nawa krzyżowa

Wiktionary

transeptowy
→ transept

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z transeptem, dotyczący transeptu

Wiktionary

Patrz:
transept
Powiązane:
rzecz. transept m.

Wiktionary

transeufratea
rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytny kraj na Bliskim Wschodzie, zależny od Babilonii

Wiktionary

Przykłady
(1.1) I królowie potężni panowali nad Jerozolimą i rządzili całą Transeufrateą, i odstawiano im podatek, daninę i cło.

(1.1) W żadnym wypadku satrapa nie urzędował w Samarii, jakkolwiek Transeufratea w aramejskim dokumencie uchodzi za kraj należący do Samarii.

Wiktionary

Powiązane:
przym. transeufratejski

Wiktionary

transeufratejski
przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Transeufratei, związany z Transeufrateą

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Komendantowi Rechumowi, pisarzowi Szimszajowi i pozostałym ich towarzyszom, którzy mieszkają w Samarii i w pozostałych krainach transeufratejskich, pozdrowienie.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Transeufratea

Wiktionary

transeuropejski
przymiotnik

(1.1) wiodący przez znaczącą część Europy bądź kursujący przez nią

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃sɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: trãũ̯seu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary

transfekcja
w biologii: zainfekowanie komórki genem pochodzącym z wirusa lub bakteriofaga

SJP.pl

Transfekcja − proces wprowadzenia obcego DNA lub RNA do komórki eukariotycznej. W przypadku komórki prokariotycznej obowiązuje termin transformacja (jeśli materiał pochodzi z otoczenia) lub transdukcja (jeśli jest przenoszony za pośrednictwem bakteriofaga).

Wikipedia

transfer
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. hand. przekazanie środków

(1.2) sport. przejście zawodnika do innego klubu

(1.3) inform. przesłanie danych

(1.4) psych. przeniesienie zdobytych doświadczeń lub umiejętności i użycie ich w odmiennej sytuacji;

(1.5) praw. przekazanie praw do dokumentu imiennego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transfer (informatyka)
transfer (psychologia)
transfer (sport)
transfer po BA (brydż)
Transfer – film z 2007 roku
transfer budżetowy

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Jako student interesowałem się transferem energii na duże odległości.

(1.2) Kwoty transferu nie ujawniono.

Wiktionary

Powiązane:
przym. transferowy

czas. transferować ndk.

rzecz. przetransferowanie n., transferowanie n., wytransferowanie n.

Wiktionary

transferaza
enzym katalizujący reakcję przenoszenia grup chemicznych z cząsteczki jednego związku (donora) na cząsteczkę innego związku (akceptor)

SJP.pl

transferkar
wagon samowyładowczy z własnym napędem, służący do przewożenia materiałów sypkich; stosowany głównie w hutach

SJP.pl

transferowalny
dający się transferować

SJP.pl

transferowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|transferować.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transfer m., wytransferowanie n., przetransferowanie n.

czas. transferować ndk., wytransferować dk., przetransferować dk.

przym. transferowy

Wiktionary

transferowość
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest transferowe; cecha tych, którzy są transferowi

Wiktionary

Powiązane:
przym. transferowy

przysł. transferowo

Wiktionary

transferowy
→ transfer

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. związany z transferem, transferowaniem, dotyczący przekazu pieniędzy, usług, wiedzy

(1.2) sport. związany z transferem, transferami

(1.3) związany z transferem (przenoszeniem, przesyłaniem czegoś z miejsca na miejsce)

Wiktionary

Patrz:
transfer
Przykłady
(1.2) Jak wiadomo, w lipcu rynek transferowy jest praktycznie zamknięty.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. wytransferowanie n., transfer mrz., przetransferowanie n., transferowanie n., transferowość ż., wytransferowanie n.

czas. transferować ndk., przetransferować dk., wytransferować dk.

Wiktionary

transferyna
białko osocza krwi (glikoproteina) odpowiedzialne za transport żelaza; syderofilina

SJP.pl

transfiguracja
przemiana postaci lub stanu ducha; przeobrażenie, przeistoczenie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Transfiguracja – w elektrotechnice: przekształcenie fragmentu układu trójfazowego elementów połączonych w gwiazdę w równoważny układ elementów połączonych w trójkąt jak też na odwrót
Transfiguracja – w teologii: Przemienienie Pańskie (przemienienie Jezusa)
Transfiguracja – przybranie przez mistrzów duchowych (lub postrzeganie ich przez ich zwolenników) zmienionej formy np. na rodzaj boskiej światłości
Przemienienie Pańskie – obraz autorstwa Rafaela

Wikipedia

transfluencja
transfluencja lodowca – przelewanie się lodowca z jednej doliny do drugiej przez przełęcz lub płaski grzbiet

SJP.pl

transflutryna
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. środek owadobójczy

Wiktionary

Transflutryna – szybko działający środek owadobójczy o wzorze sumarycznym C15H12Cl2F4O2.
Transflutrynę stosuje się wewnątrz pomieszczeń przeciw muchom, komarom i karaczanom. Jest substancją stosunkowo lotną (t. topn. 32 °C, t. wrz. 135 °C), działającą kontaktowo i przez inhalację.

Wikipedia

transfob
osoba przejawiająca niechęć lub agresję wobec osób transpłciowych

SJP.pl

transfobia
niechętny lub wrogi stosunek do osób transseksualnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. społ. dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

Wiktionary

Transfobia, rzadziej transuprzedzenie – negatywne uczucia i postawy, wobec transpłciowości. Transfobia może obejmować strach, niechęć, nienawiść, przemoc, gniew lub dyskomfort odczuwany, lub wyrażany wobec osób, które nie dostosowują się do społecznych norm dotyczących płci społeczno-kulturowej. Jest ona często wyrażana równolegle z poglądami homofobicznymi i z tego powodu jest często uważana za aspekt homofobii. Transfobia stanowi formę uprzedzenia i dyskryminacji, podobną do rasizmu i seksizmu.

Wikipedia

Powiązane:
rzecz. transfob m., transfobiczność ż.

przym. transfobiczny

Wiktionary

transfobiczność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co transfobiczne; cecha tych, którzy są transfobiczni

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transfobia ż.

przym. transfobiczny

przysł. transfobicznie

Wiktionary

transfobiczny
związany z silną niechęcią do osób transseksualnych

SJP.pl

transfobka
→ transfob

SJP.pl

Patrz:
transfob

transfokacja
dynamiczny efekt w fotografii, sprawiający wrażenie ruchu przedmiotów statycznych, uzyskany za pomocą zmiany ogniskowej (zoom) podczas naświetlania błony

SJP.pl

Transfokacja – zabieg w fotografii oparty na zmianie ogniskowej (zoomu) podczas naświetlania błony fotograficznej. Polega na zmianie kąta widzenia w obiektywie, co powoduje wrażenie „spłaszczenia perspektywy” i mniejszej głębi ostrości. W rzeczywistości podczas jazdy kamery, czyli jej ruchu na wózku lub kranie, głębia ostrości ani perspektywa nie ulega zmianie, lecz zmienia się tło i elementy otoczenia[].

Wikipedia

transfokator
urządzenie w kamerze albo aparacie fotograficznym zmieniające rozmiar obrazu poprzez zmianę ogniskowej obiektywu; zoom, obiektyw zmiennoogniskowy

SJP.pl

Tr
Wikipedia

transformacja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przemiana, przekształcanie czegoś

(1.2) jęz. przebudowa konstrukcji składniowej bez zmiany jej treści

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Transformacja w matematyce i fizyce
Funkcja (przekształcenie, transformacja)
Transformacja Fouriera
Transformacja Laplace'a
transformacja współrzędnych
Transformacja Galileusza
Transformacja Lorentza
Transformacja (transformata) Hilberta
Transformacja w geometrii wykreślnej
Transformacja w biologii
Transformacja DNA
Transformacja (typ gastrulacji) – jeden z typów gastrulacji.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃sfɔrˈmat͡sʲja, AS: trãũ̯sformacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
czas. transformować

przym. transformacyjny

rzecz. transformowanie n., transformator mrz.

Wiktionary

transformacjonizm
teoria tłumacząca przechodzenie czegoś z jednego stanu do innego

SJP.pl

transformacyjność
cecha czegoś związanego z transformacją

SJP.pl

transformacyjny
1. związany z przekształceniem, przemianą kogoś lub czegoś;
2. w językoznawstwie: związany z procedurą lingwistyczną polegającą na przekształceniu jednej struktury gramatycznej w inną

SJP.pl

transformata
funkcja będąca wynikiem transformacji całkowej danej funkcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;

Wiktionary

Transformata – wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora. Innymi słowy, transformatą nazywa się wynik działania transformacji (zob. szybka transformacja Fouriera).

Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃sfɔrˈmata, AS: trãũ̯sformata

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) funkcja przekształcona

Wiktionary

transformator
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

(1.2) pot. budynek z transformatorem (1.1) wysokiego napięcia

Wiktionary

Transformator (z łac. "transformare" – przekształcać) – urządzenie elektryczne służące do przenoszenia energii elektrycznej prądu przemiennego drogą indukcji z jednego obwodu elektrycznego do drugiego, z zachowaniem pierwotnej częstotliwości. Zwykle zmieniane jest równocześnie napięcie elektryczne (wyjątek stanowi transformator separacyjny, w którym napięcie nie ulega zmianie).

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Transformatory służą do zmiany poziomu napięcia.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr, AS: trãũ̯sformator

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transformatornia ż., transformacja ż., transformowanie n.

czas. transformować ndk.

przym. transformatorowy, transformacyjny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) skrót trafo; przekładnik

Wiktionary

transformatorek
zdrobnienie od: transformator

SJP.pl

transformatornia
pomieszczenie, w którym znajdują się transformatory

SJP.pl

rzeczownik, żeński

(1.1) pomieszczenie, w którym pracują transformatory

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transformator mrz.

Wiktionary

transformatorownia
pomieszczenie, gdzie znajdują się transformatory

SJP.pl

transformatorowy
przymiotnik od: transformator

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z transformatorem, dotyczący transformatora

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transformator m.

Wiktionary

transformer
przedmiot, który łatwo można przekształcić w inny; transformers

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. architektura sieci neuronowych na której opierają się LLM - modele językowe sztucznej inteligencji;

Wiktionary

Transformer – drugi album Lou Reeda, wydany 8 grudnia 1972. Został on wyprodukowany przez Davida Bowiego i Micka Ronsona. Nagrań dokonano w sierpniu 1972 w londyńskim Trident Studios.
Zawiera najbardziej znane piosenki Reeda: "Perfect Day", "Satellite of Love" i jego największy przebój "Walk on the Wild Side". Płyta ma numer 194 na liście 500 najlepszych albumów magazynu "Rolling Stone".

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Można powiedzieć, że transformery były do roku 2024 podstawą działania niemal całej generatywnej sztucznej inteligencji.

Wiktionary

transformers
przedmiot, który łatwo można przekształcić w inny; transformer

SJP.pl

Tr
Wikipedia

transformistka
→ transformista

SJP.pl

Patrz:
transformista

transformistyczny
→ transformizm

SJP.pl

Patrz:
transformizm

transformizm
teoria głosząca, że gatunki przekształcają się w inne w kolejnych epokach geologicznych

SJP.pl

Tr
Wikipedia

transformowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|transformować.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transformator mrz., transformacja ż., transformer m.

czas. transformować ndk.

przym. transformacyjny

Wiktionary

transfuzja
zabieg leczniczy polegający na wprowadzeniu do krwiobiegu chorego (biorcy) krwi lub jej preparatów o odpowiedniej grupie, pobranej od dawcy; przetaczanie krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego

(1.2) pot. med. podanie kroplówki

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Aby wykonać transfuzję krwi, musimy znać grupę krwi pacjenta.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przetaczanie, przetoczenie

(1.2) infuzja, wlew

Wiktionary

transfuzjolog
specjalista w zakresie transfuzjologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się całością problemów pobierania, konserwowania oraz stosowania krwi i preparatów krwiopochodnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka transfuzjologii

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Jako transfuzjolog i menedżer liczył na posadę dyrektora stacji krwiodawstwa.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃sfuˈzʲjɔlɔk, AS: trãũ̯sfuzʹi ̯olok

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transfuzjologia ż.

przym. transfuzjologiczny

przysł. transfuzjologicznie

Wiktionary

transfuzjologia
dział medycyny zajmujący się całością problemów dotyczących pobierania, konserwowania oraz stosowania krwi i preparatów krwiopochodnych w lecznictwie

SJP.pl

Transfuzjologia – dział medycyny zajmujący się naukowymi podstawami dotyczącymi pobierania, konserwowania oraz stosowania krwi i preparatów krwiopochodnych w lecznictwie, a także przeprowadzaniem terapeutycznych zabiegów aferezy.
Z transfuzjologii jako dziedziny naukowej wyodrębnia się często transfuzjologię kliniczną, która stosuje ogólną wiedzę i zasady naukowe do zastosowań praktycznych w wielu innych specjalnościach medycznych, ze szczególnym uwzględnieniem:

Wikipedia

transfuzjonistka
→ transfuzjonista

SJP.pl

Patrz:
transfuzjonista

transgatunkowy
wychodzący poza ramy gatunku

SJP.pl

transgender
[czytaj: transdżender] osoba z zaburzeniem tożsamości płciowej polegającym na rozbieżności między psychicznym poczuciem płci a biologiczną budową ciała; transseksualista, transgenderysta

SJP.pl

transgenderowy
[czytaj: transdżenderowy] taki, którego płeć biologiczna nie odpowiada jego odczuciom i zachowaniom; transgenderyczny, transpłciowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Zdjęcia TranStories opowiadają historie osób transgenderowych, czyli znajdujących się pomiędzy płciami.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transgenderysta m., transgenderystka ż., transgenderyzm m., transgender m.

przym. transgender, transgenderyczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) transgenderyczny, transgender

Wiktionary

transgenderyczny
[czytaj: transdżenderyczny] taki, którego płeć biologiczna nie odpowiada jego odczuciom i zachowaniom; transgenderowy, transpłciowy

SJP.pl

transgenderysta
[czytaj: transdżenderysta] osoba z zaburzeniem tożsamości płciowej polegającym na rozbieżności między psychicznym poczuciem płci a biologiczną budową ciała; transseksualista, transgender

SJP.pl

transgenderyzm
zaburzenie identyfikacji i roli płciowej, pośrednie między transwestytyzmem i transseksualizmem, polegające na niechęci do operacji chirurgicznej i zgodzie na kurację hormonalną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Transwestytyzm i transgenderyzm stanowią integralną część kultury krajów Azji Południowo-Wschodniej.

Wiktionary

Powiązane:
przym. transgenderowy

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) transpłciowość, międzypłciowość

Wiktionary

transgeneza
wprowadzenie do komórki obcego DNA; transgenizacja, transformacja genetyczna

SJP.pl

transgeniczność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest transgeniczne; cecha tych, którzy są transgeniczni

Wiktionary

Powiązane:
przym. transgeniczny

przysł. transgenicznie

Wiktionary

transgeniczny
przymiotnik

(1.1) biol. określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transgeniczność ż.

Wiktionary

transgenizacja
wprowadzenie do komórki obcego DNA; transgeneza, transformacja genetyczna

SJP.pl

transgraniczność
→ transgraniczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest transgraniczne; cecha tych, którzy są transgraniczni

Wiktionary

Patrz:
transgraniczny
Powiązane:
przym. transgraniczny

przysł. transgranicznie

Wiktionary

transgraniczny
przekraczający granice państw, istniejący ponad granicami państw

SJP.pl

transgresja
1. wychodzenie poza standardy, przekroczenie granic, zwłaszcza norm moralnych;
2. zjawisko silniejszego rozwoju pewnej cechy u potomstwa niż w organizmach rodzicielskich;
3. zajmowanie nowego obszaru przez morze, lodowiec, pustynię itp. wskutek ruchów tektonicznych lub zmian klimatycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. przekroczenie granic, norm

(1.2) biol. silniejszy rozwój określonej cechy u mieszańców niż u rodziców

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transgresja w geologii:
transgresja morza – stopniowe zalewanie powierzchni lądu przez morze
transgresja lodowca – przesuwanie się czoła lodowca ku przodowi
transgresja – pojęcie z zakresu genetyki
transgresja – pojęcie z zakresu psychologii i filozofii
Transgresja – polska grupa muzyczna

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Na początku jury następuje transgresja morza, duże obszary współczesnej Europy pokrywa morze epikontynentalne; pod koniec jury morza zaczynają się wycofywać.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãw̃zˈɡrɛsʲja, AS: trãũ̯zgresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
przym. transgresywny

rzecz. gradient m.

Wiktionary

transgresować
wychodzić poza standardy, przekraczać granice, zwłaszcza norm moralnych

SJP.pl

transgresyjny
→ transgresja; transgresywny

SJP.pl

transgresywność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co transgresywne

Wiktionary

Powiązane:
przym. transgresywny

Wiktionary

transgresywny
→ transgresja; transgresyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący transgresji

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transgresywność ż., transgresja ż.

Wiktionary

transhimalaje
góry w Chinach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. góry w Chinach na południu Wyżyny Tybetańskiej;

Wiktionary

Transhimalaje (chiń. 冈底斯山脉; pinyin "Gāngdǐsī Shānmài") – góry w Chinach na południu Wyżyny Tybetańskiej.
Długie na 1000 km, szerokie na 30-225 km. W tektonicznym obniżeniu dzielącym je od Himalajów płyną rzeki: Brahmaputra górna, Satledź, Indus. Główne pasma: Nganglong Kangri (wysokość do 6596 m), Nienczen Tangla (7182 m), Kajlas.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Północne stoki Transhimalajów porasta roślinność półpustynna.

Wiktionary

transhimalajski
→ Transhimalaje

SJP.pl

Patrz:
Transhimalaje

transhumancja
forma pasterstwa polegająca na przepędzaniu trzód ustalonymi szlakami z pastwisk górskich na nizinne

SJP.pl

Nie mylić z: transhumanizm.
Transhumancja (inaczej: pasterstwo transhumancyjne) – rodzaj pierwotnej, ekstensywnej formy pasterstwa, niesłusznie czasem zwanej koczownictwem. W odróżnieniu od klasycznego koczownictwa transhumancja polega na sezonowych, stałych przegonach stad między pastwiskami zimowymi (na równinach podgórskich, w dolinach itp.) i pastwiskami letnimi (górskimi), jednak jego ośrodkiem pozostaje stała osada – wieś, gdzie część ludności trudni się uprawą roli.

Wikipedia

transhumancyjny
→ transhumancja

SJP.pl

Patrz:
transhumancja

transhumanista
przedstawiciel ruchu postulującego potrzebę wykorzystania nauki i techniki, w szczególności neurotechnologii, biotechnologii i nanotechnologii, do przezwyciężenia ludzkich ograniczeń i poprawy kondycji ludzkiej

SJP.pl

transhumanistka
→ transhumanista

SJP.pl

Patrz:
transhumanista

transhumanistyczny
→ transhumanizm

SJP.pl

Patrz:
transhumanizm

transhumanizm
ruch postulujący potrzebę wykorzystania nauki i techniki, w szczególności neurotechnologii, biotechnologii i nanotechnologii, do przezwyciężenia ludzkich ograniczeń i poprawy kondycji ludzkiej

SJP.pl

Transhumanizm (czasem skracany do >H lub H+) – ruch intelektualny, kulturowy oraz polityczny postulujący "możliwość i potrzebę" (ale nie konieczność) wykorzystania nauki i techniki, w szczególności neurotechnologii, biotechnologii i nanotechnologii, do przezwyciężenia ludzkich ograniczeń i poprawy kondycji ludzkiej.

Wikipedia

transik
zdrobnienie od: trans

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trans

Wiktionary

Przykłady
(1.1) To nie trans, lecz tylko mały transik.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. trans m.

przym. trans

Wiktionary

transit
[czytaj: tranz-it] model samochodu marki Ford

SJP.pl

Transit, również NAVSAT, NNSS (ang. "Navy Navigation Satellite System") – pierwszy działający system nawigacji satelitarnej. Używany początkowo przez Marynarkę Wojenną USA do określania pozycji przez okręty podwodne z pociskami balistycznymi typu Polaris, później również przez okręty nawodne, a w 1967 udostępniono go użytkownikom cywilnym. Wykorzystywano go m.in. w żegludze oraz do celów hydrograficznych i geodezyjnych.

Wikipedia

transitio
[czytaj: trans-itio] z łaciny: przejście, rodzaj figury retorycznej organizującej wypowiedź; tranzycja

SJP.pl

transjent
w fizyce: stan przejściowy wzbudzonego, wymuszonego drgania

SJP.pl

Transjent (akustyka)(ang. "Transient – przemijający, chwilowy") – element fali dźwiękowej, będący integralną częścią sygnału akustycznego (również jako cały ten sygnał), charakteryzujący się wysoką amplitudą i krótkim czasem przemijania.
W procesie cyfrowej obróbki dźwięku wykorzystuje się techniki kształtowania transjentów aby celowo osiągnąć korzystne dla produkcji rezultaty, np. podkreślenie charakteru utworu muzycznego.

Wikipedia

transjordania
nazwa Jordanii od 1921 do 1949 roku

SJP.pl

Transjordania ( Transjordan, #PATRZ
"Imārah Sharq al-Urdun", czyli „kraj za Jordanem”) – emirat utworzony w 1921 we wschodniej części terytorium mandatowego Palestyny na Bliskim Wschodzie. Terytorium to pozostawało pod administracją Wielkiej Brytanii do roku 1946, gdy ogłosiło ono niepodległość jako Królestwo Transjordanii. Od 1949 jego oficjalna nazwa brzmi Haszymidzkie Królestwo Jordanii (#PATRZ

Wikipedia

transjordański
→ Transjordania

SJP.pl

Patrz:
Transjordania

transka
osoba identyfikująca się z płcią żeńską, pomimo tego, że przy narodzinach stwierdzono u niej płeć męską na podstawie cech biologicznych

SJP.pl

transkei
Transkei – bantustan utworzony w 1963 dla ludów Khosa. Ogłosiło niepodległość 26 października 1976. Stolicą bantustanu była Umtata. Transkei powróciło oficjalnie do RPA 27 kwietnia 1994; znajduje się w granicach współczesnej Prowincji Przylądkowej Wschodniej.

Wikipedia

transkludowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|transkludować.

Wiktionary

Powiązane:
czas. transkludować ndk.

Wiktionary

transkluzja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Wstawianie szablonów w systemie MediaWiki wykorzystuje metodę transkluzji.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãw̃sˈkluzʲja, AS: trãũ̯skluzʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) pot. zaciągnięcie

Wiktionary

transkobieta
kobieta, która dokonała korekty płci (urodziła się jako mężczyzna)

SJP.pl

Trans kobieta (także trans-kobieta) – kobieta, której przypisano płeć męską przy urodzeniu i która żyje w zgodzie z odczuwaną przez nią żeńską tożsamością płciową. Trans kobiety to określenie na osoby transseksualne lub transpłciowe o typie M/K, czyli mężczyzna/kobieta ( MtF, male-to-female).

Wikipedia

transkodaż
przetwarzanie informacji wyrażonych w danym kodzie na znaki innego kodu; transkodowanie

SJP.pl

transkoder
układ przetwarzający jeden kod dwójkowy na inny kod dwójkowy

SJP.pl

Transkoder – układ cyfrowy o n wejściach oraz k wyjściach. Jego działanie polega na zamianie dowolnego kodu cyfrowego (poza kodem 1 z n) na inny, dowolny kod cyfrowy (również z wyjątkiem kodu 1 z n).
Typowym przykładem takiego układu jest układ zamieniający naturalny kod binarny na kod wyświetlacza siedmiosegmentowego (czasami mylnie nazywanym „dekoderem”).

Wikipedia

transkontynentalny
1. przebiegający przez cały kontynent;
2. przebiegający między kontynentami; interkontynentalny, międzykontynentalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami

Wiktionary

transkreacja
tłumaczenie tekstu oddające znaczenie, kontekst oraz emocje zawarte w oryginale

SJP.pl

Transkreacja – proces adaptacji przekazu, który niesie ze sobą tekst źródłowy do języka docelowego, przy zachowaniu jego intencji, emocji, stylu, wydźwięku i kontekstu. Treść poddana transkreacji powinna nieść te same konsekwencje w języku docelowym, co w języku źródłowym. Termin pochodzi z połączenia słów "translacja" (tłumaczenie) i "kreacja" (tworzenie), co wskazuje na proces twórczy, w którym wykonawca bierze pod uwagę także różnice kulturowe.

Wikipedia

transkrybować
czasownik

(1.1) dokonywać transkrypcji

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transkrypcja ż., transkrybowanie n., transkryptor mos., transkryptorka ż.

Wiktionary

transkrypcja
1. w muzyce:
a) opracowanie utworu muzycznego na inny instrument lub głos, niż na który był on pierwotnie skomponowany;
b) utwór powstały w ten sposób;
2. przepisanie informacji genetycznej z DNA na matrycowy RNA;
3. zapisanie tekstu mówionego w postaci umownych znaków lub zapisanie tekstu z użyciem innego systemu znaków niż ten, w którym był zapisany pierwotnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

(1.2) jęz. zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych

(1.3) muz. przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos

(1.4) biol. pierwszy etap procesu syntezy protein;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transkrypcja (genetyka)
transkrypcja (językoznawstwo)
transkrypcja (muzyka)
transkrypcja (rejestracja stanu cywilnego)

Wikipedia

Wymowa:
IPA: trãw̃sˈkrɨpt͡sʲja, AS: trãũ̯skrypcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
czas. transkrybować

przym. transkrypcyjny

rzecz. transkryptor mos., transkryptorka ż.

Wiktionary

Synonimy:
(1.3) przeróbka, aranżacja

Wiktionary

transkrypcyjny
→ transkrypcja

SJP.pl

Patrz:
transkrypcja

transkrypt
1. odcinek RNA powstały w wyniku transkrypcji odcinka DNA;
2. tekstowy zapis nagrania rozmowy lub stenogramu;
3. odpis, wyciąg

SJP.pl

transkryptaza
Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transkryptaza RNA – polimeraza RNA zależna od DNA (EC 2.7.7.6)
odwrotna transkryptaza – polimeraza DNA zależna od RNA (EC 2.7.7.49)

Wikipedia

transkryptom
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. ogół produktów transkrypcji informacji genetycznej z nici DNA na nić RNA w konkretnym organizmie;

forma rzeczownika.

(2.1) C. plural|transkrypt.

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Wymowa:
IPA: trãw̃sˈkrɨptɔ̃m, AS: trãũ̯skryptõm

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transkrypt mrz.

Wiktionary

transkryptomiczny
→ transkryptomika

SJP.pl

Patrz:
transkryptomika

transkryptomika
Transkryptomika – dziedzina nauk biologicznych (głównie biologii molekularnej i genetyki), pokrewna proteomice, genomice i metabolomice. Zajmuje się określeniem miejsca i czasu aktywności genów poprzez badanie transkryptomu. Nazwa została utworzona poprzez analogię ze słowa "genomika" i podobnie wskazuje na całościowe ujęcie danego problemu. Transkryptomika teoretyczna stanowi jeden z fundamentów bioinformatyki.

Wikipedia

transkryptor
rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się przepisywaniem tekstów ze słuchu

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transkrypcja ż.

:: fż. transkryptorka ż.

czas. transkrybować ndk.

przym. transkrypcyjny

Wiktionary

transkryptorka
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się przepisywaniem tekstów ze słuchu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Jestem Katarzyna i jestem profesjonalną transkryptorką.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transkrypcja ż.

:: fż. transkryptor m.

czas. transkrybować ndk.

przym. transkrypcyjny

Wiktionary

transkulturowość
koncepcja filozoficzna Wolfganga Welscha, mówiąca o hybrydyzacji dzisiejszych kultur i utracie ich wcześniejszej jednorodności i odrębności

SJP.pl

Transkulturowość – koncepcja, która została stworzona przez filozofa Wolfganga Welscha. Mówi, że dzisiejsze kultury w dużej mierze charakteryzuje mieszanie, przenikanie i hybrydyzacja, a kultury nie mają już sugerowanej wcześniej formy jednorodności i odrębności. Pojęcie transkulturowości jako nowej koncepcji kultury powstało w odpowiedzi na brak satysfakcji z koncepcji takich jak wielokulturowość i interkulturowość.

Wikipedia

transkulturowy
związany z przenikaniem, mieszaniem się różnych kultur

SJP.pl

translacja
1. proces syntezy białka odbywający się w żywych komórkach
2. tłumaczenie z jednego języka na inny; przekład;
3. w geometrii: przekształcenie przestrzeni polegające na przesunięciu wszystkich jej punktów o ten sam wektor; przesunięcie równoległe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. tłumaczenie z jednego języka na drugi

(1.2) książk. tekst powstały w wyniku translacji (1.1)

(1.3) mat. przesunięcie figury geometrycznej na płaszczyźnie lub w przestrzeni o dany wektor;

(1.4) biol. proces w biosyntezie białka polegający na utworzeniu łańcucha peptydowego na podstawie sekwencji aminokwasów powstałej w wyniku transkrypcji;

(1.5) rel. przeniesienie relikwii świętego z miejsca pierwotnego pochówku do miejsca odpowiedniego do odprawiania mszy;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
translacja – w biosyntezie białka
translacja – w matematyce
ruch wysuwania żuchwy do przodu
translacja – w kulcie świętych
tłumaczenie z jednego języka na inny (program tłumaczący to translator)
etap pracy kompilatorów podczas którego język źródłowy jest tłumaczony na inny
retranslacja – przekazywanie sygnału (np. radiowego) przez automatyczną stację przekaźnikową

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Jak zwykle nie obędzie się pewnie bez dyskusji związanej z translacją angielskich określeń.

(1.2) Natomiast późniejsze translacje biblijne rezygnują z wprowadzania lutni jako ekwiwalentu łac. cithara.

(1.4) Wiele przesłanek doświadczalnych wskazuje na udział cytokinin w regulacji procesu translacji.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. translator m., translatorka ż., translatorium n., translatoryka ż.

przym. translacyjny

Wiktionary

translacyjny
→ translacja

SJP.pl

Patrz:
translacja

translatem
w translacji: jednostka składowa inwariantu przekładu; translat

SJP.pl

translatologiczny
→ translatologia

SJP.pl

Patrz:
translatologia

translator
dawniej: tłumacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba trudniąca się tłumaczeniem, tłumacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. urządzenie dokonujące tłumaczeń w sposób automatyczny

(2.2) inform. program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
tłumacz
translator języka programowania
translator języka naturalnego
translator mobilny

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Chciałbym zaproponować ci rolę translatora języka francuskiego podczas naszego najbliższego sympozjum.

(2.1) Chyba kupię ten mały, poręczny translator, działa szybko i daje zrozumiałe tłumaczenia.

(2.2) Wśród translatorów można wyróżnić dwie główne grupy: kompilatory i asemblery.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãw̃sˈlatɔr, AS: trãũ̯slator

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. translacja ż.

przym. translacyjny

Wiktionary

translatorka
tłumaczka

SJP.pl

translatoryczny
związany z dyscypliną naukową badającą podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza; przekładoznawczy

SJP.pl

translatoryka
dyscyplina naukowa badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza; przekładoznawstwo

SJP.pl

transliteracja
zapis tekstu znakami innego alfabetu, niż pierwotny, bez tłumaczenia i uwzględniania wymowy, np. transliteracja łacińska tekstu w cyrylicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃slʲitɛˈrat͡sʲja, AS: trãũ̯slʹiteracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transliterowanie n.

czas. transliterować

przym. transliteracyjny

Wiktionary

transliteracyjny
dotyczący transliteracji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z transliteracją, dotyczący transliteracji

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transliteracja ż., transliterowanie n.

czas. transliterować ndk.

Wiktionary

transliterować
czasownik przechodni niedokonany (dk. przetransliterować)

(1.1) jęz. zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Bardziej stosowne byłyby scalone wykazy uwzględniające obce nazwiska w formie transliterowanej i uzupełnione w nawiasie formą oryginalną lub w odwrotnej kolejności.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transliteracja ż., transliterowanie n., przetransliterowanie n.

czas. przetransliterować dk.

przym. transliteracyjny

przysł. transliteracyjnie

Wiktionary

translokacja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przemieszczenie obiektu z pewnego miejsca do innego

(1.2) med. biol. mutacja polegająca na przemieszczeniu fragmentu chromosomu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
Translokacja (architektura) – przeniesienie budynku w inne miejsce, zwykle w celu jego ochrony.
Translokacja (genetyka) – mutacja polegająca na przemieszczeniu fragmentu chromosomu w inne miejsce.
Translokacja bakteryjna – proces zachodzący w przewodzie pokarmowym.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Wkrótce okazała się bowiem konieczna translokacja ojca do dwóch pokojów na poddaszu, które służyły za rupieciarnie.

Wiktionary

Powiązane:
czas. translokować, translokowanie

przysł. translokowalnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przemieszczenie

Wiktionary

translokacyjny
→ translokacja

SJP.pl

Patrz:
translokacja

translokować
przenosić (przenieść) w inne miejsce; przemieszczać (przemieścić)

SJP.pl

transmedialność
→ transmedialny

SJP.pl

Patrz:
transmedialny

transmedialny
obejmujący wiele mediów, rozwijany równolegle w różnych formach

SJP.pl

transmigracja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. reinkarnacja, metempsychoza

Wiktionary

Przykłady
(1.1) W kabalistycznej Sefer habahir pada stwierdzenie, że transmigracja może ciągnąć się nawet przez tysiąc pokoleń, jednak dominuje pogląd, że dusza wciela się w inne ciała tylko trzykrotnie.

Wiktionary

transmisja
przekazywanie obrazów na odległość za pośrednictwem fal elektromagnetycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

(1.2) korzystanie w audycji radiowej lub telewizyjnej z materiału przekazanego z zewnątrz studia

(1.3) audycja, w której wykorzystano transmisję (1.2)

(1.4) techn. podzespół rozdzielający moc silnika na oddzielne maszyny

Wiktionary

Wymowa:
IPA: trãw̃sˈmʲisʲja, AS: trãũ̯smʹisʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmisyjność ż., transmitowanie n., transmiter

czas. transmitować

przym. transmisyjny

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przekaz

(1.4) pędnia

Wiktionary

transmisyjność
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest transmisyjne

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmisja ż., transmitowanie n.

czas. transmitować ndk.

przym. transmisyjny

przysł. transmisyjnie

Wiktionary

transmisyjny
przymiotnik

(1.1) dotyczący transmisji

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Urządzenie znajduje się zbyt blisko wieży transmisyjnej, co wiąże się z poważnymi zakłóceniami.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmisja ż., transmisyjność ż., transmitowanie n.

czas. transmitować ndk.

przysł. transmisyjnie

Wiktionary

transmitancja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system. funkcja określająca zależność między sygnałem na wyjściu liniowego układu dynamicznego a sygnałem na jego wejściu;

(1.2) fiz. stosunek natężenia światła przepuszczonego przez pewien ośrodek do natężenia światła nań padającego

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Znajomość transmitancji układu liniowego pozwala wyznaczyć jego odpowiedź na dowolne wymuszenie.

Wiktionary

Powiązane:
przym. transmitancyjny

Wiktionary

transmitancyjny
→ transmitancja

SJP.pl

Patrz:
transmitancja

transmiter
związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); neurotransmiter, neuroprzekaźnik, przekaźnik nerwowy, mediator, neuromediator

SJP.pl

transmitowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie transmisji; nadawanie dźwięków, obrazów lub innych sygnałów przy użyciu fal elektromagnetycznych

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmisja ż., transmisyjność ż.

czas. transmitować ndk.

przym. transmisyjny

przysł. transmisyjnie

Wiktionary

transmitować
czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych

Wiktionary

Przykłady
(1.1) W każde południe polskie radio transmituje hejnał z Krakowa.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmisyjność ż., transmisja ż., transmitowanie n.

przym. transmisyjny

Wiktionary

transmitter
związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); neurotransmitter, transmiter, neuroprzekaźnik, przekaźnik nerwowy

SJP.pl

transmutacja
1. przemiana pierwiastka chemicznego w inny pierwiastek;
2. w alchemii: przemiana metali nieszlachetnych w złoto lub w srebro za pomocą kamienia filozoficznego;
3. dawniej: przeobrażenie, przeistoczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. przemiana, przekształcenie, przeobrażenie, transformacja

(1.2) chem. przekształcenie jednego pierwiastka chemicznego w inny

(1.3) hist. w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego

Wiktionary

Transmutacja pierwiastków ( transmutatio ‘zamiana; przestawienie’ od "trans" 'za, poza, z tamtej strony’ i "mutatio" ‘zmiana’) – przemiana jednych pierwiastków chemicznych w inne. Sam termin "transmutacja" ma szersze znaczenie i oznacza dowolną przemianę. W biologii, w początkowym okresie rozwoju ewolucjonizmu, terminem tym określano naturalną przemianę jednych gatunków w inne.

Wikipedia

Przykłady
(1.3) Królewski alchemik podejmuje już trzydziestą szóstą próbę transmutacji ołowiu w złoto.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃smuˈtat͡sʲja, AS: trãũ̯smutacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmutowanie, transmutacjonizm

czas. transmutować

przym. transmutacyjny

Wiktionary

transmutacyjny
→ transmutacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od transmutacja

Wiktionary

Patrz:
transmutacja
Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃smutaˈt͡sɨjnɨ, AS: trãũ̯smutacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transmutacja, transmutowanie, transmutacjonizm

czas. transmutować

Wiktionary

transmutować
dawniej: przemieniać, przeistaczać, przeobrażać

SJP.pl

transmężczyzna
mężczyzna, który dokonał korekty płci (urodził się jako kobieta)

SJP.pl

Trans mężczyzna (także trans-mężczyzna) – mężczyzna, któremu przypisano płeć żeńską przy urodzeniu i który żyje w zgodzie z odczuwaną przez niego męską tożsamością płciową. Wielu transmężczyzn decyduje się na przeprowadzenie tranzycji chirurgicznej lub hormonalnej, lub na obie te metody (patrz terapia korekty płci), aby zmienić swój wygląd w sposób, który jest zgodny z ich tożsamością płciową lub który łagodzi dysforię płciową.

Wikipedia

transnarodowy
dotyczący różnych narodów, reprezentantów różnych narodów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący różnych narodów

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Globalny rynek to system z zasady promujący korporacje transnarodowe, które przejmują, niszczą albo inkorporują mały biznes i potencjalną konkurencję.

Wiktionary

transneptunowy
położony poza orbitą Neptuna

SJP.pl

transnieft
PAO „Transnieft” ( ПАО «Транснефть», JSC “Transneft”) – rosyjskie przedsiębiorstwo państwowe odpowiedzialne za krajowe sieci ropociągów z siedzibą w Moskwie. Spółka została założona 14 sierpnia 1993 roku na podstawie przyjętej przez rząd uchwały i dekretu prezydenta Rosji nr 1403 z dnia 17 listopada 1992 roku i jest prawnym następcą państwowej spółki "Gławtransnieft" działającej w czasach ZSRR. Prezesem spółki jest Nikołaj Tokariew.

Wikipedia

transoceaniczny
przymiotnik

(1.1) przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

(1.2) znajdujący się na przeciwnym brzegu oceanu; zmierzający w kierunku tego brzegu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Tak powiedziała księżna, głosem tak ssąco–tłoczącym, jak pompa transoceanicznego parowca.

Wiktionary

Powiązane:
przym. oceaniczny

Wiktionary

Synonimy:
(1.2) zamorski, zaoceaniczny

Wiktionary

transonimizacja
rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. proces przechodzenia nazwy własnej jednej kategorii w nazwę własną innej kategorii

Wiktionary

transoptor
Transoptor, także optoizolator – półprzewodnikowy przyrząd optoelektroniczny składający się z co najmniej jednego fotoemitera i co najmniej jednego fotodetektora umieszczonych we wspólnej obudowie.
Sprzężenie optyczne może być stałe (w przypadku obudowy zamkniętej izolującej optycznie od otoczenia) lub zmienne, modulowane z zewnątrz poprzez zmianę współczynnika transmisji lub odbicia światła (w przypadku obudowy optycznie otwartej).

Wikipedia

transowość
→ transowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest transowe; cecha tych, którzy są transowi

Wiktionary

Patrz:
transowy
Powiązane:
przym. transowy

przysł. transowo

Wiktionary

transowy
1. przymiotnik od: trans (stan podobny do niepełnego snu);
2. przymiotnik od: trans (stan braku kontaktu z otoczeniem);
3. przymiotnik od: trance (styl muzyczny); trance'owy

SJP.pl

transpacyficzny
przemierzający Pacyfik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający kursy przez Pacyfik, przechodzący przez Pacyfik

(1.2) znajdujący się za Pacyfikiem

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Obecnie transpacyficzny szlak handlowy łączy dwa największe gospodarczo kraje świata i jest nadal filarem globalnej gospodarki.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. Pacyfik mrz.

przym. pacyficzny

Wiktionary

transparencik
zdrobnienie od: transparent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od transparent

Wiktionary

Przykłady
(1.1) To nie transparent, lecz tylko mały transparencik.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transparent m.

Wiktionary

transparencja
1. przezroczystość;
2. dawniej: przezrocze

SJP.pl

transparent
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duża płachta tkaniny, papieru lub tablica z napisem lub rysunkiem o treści propagandowej lub reklamowej

(1.2) obraz na materiale transparentnym, oświetlany od tyłu

(1.3) techn. tworzywo sztuczne używane na podeszwy

Wiktionary

Transparent – tablica, pas materiału lub tkaniny, zwykle umocowany na jednym lub dwóch drążkach (drzewcach), (niekiedy niesiony w rękach bez drążków lub mocowany do ścian budynków lub ogrodzeń) z napisem lub rysunkiem o treści okolicznościowej, propagandowej. Transparent najczęściej noszony jest (lub wywieszany) podczas zgromadzeń świeckich, religijnych, imprez sportowych lub protestów społecznych takich jak: pochody, manifestacje, demonstracje, wiece, pikiety, pielgrzymki, mecze lub turnieje.

Wikipedia

Wymowa:
IPA: trãw̃sˈparɛ̃nt, AS: trãũ̯sparẽnt

Wiktionary

Powiązane:
przym. transparentowy

przysł. transparentowo

rzecz. transparencik mrz.

Wiktionary

transparentność
→ transparentny; przejrzystość, przezroczystość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest transparentne; cecha tych, którzy są transparentni

Wiktionary

Powiązane:
przym. transparentny

przysł. transparentnie

Wiktionary

transparentny
1. o działaniu: jawny
2. przezroczysty, przebijający
3. łatwy do rozpoznania lub przewidzenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. przezroczysty

(1.2) przen. publ. jawny, nieukrywający niczego

(1.3) łatwy do rozpoznania lub przewidzenia

(1.4) kosmet. nadający cerze świetlistość

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Ustaw tło tej tabeli jako transparentne.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˌtrãw̃spaˈrɛ̃ntnɨ, AS: trãũ̯sparẽntny

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transparentność ż.

przysł. transparentnie

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przezroczysty, przejrzysty

(1.2) przejrzysty, jawny

Wiktionary

transpersonalny
wykraczający poza ludzką świadomość

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który dotyczy stanów istniejących poza normalną ludzką świadomością

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transpersonalność ż.

Wiktionary

transpiracja
1. parowanie wody z rośliny, oddawanie wody w postaci pary przez roślinę, odbywające się głównie poprzez aparaty szparkowe liści; wyparowywanie;
2. wydzielanie potu przez skórę; pocenie się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. czynne parowanie wody z nadziemnych części roślin przez aparaty szparkowe, skórkę i przetchlinki;

(1.2) przest. pocenie się

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Ponad 97% traconej przez roślinę wody należy przypisać transpiracji szparkowej.

(1.2) [...] pan Horacy zaczął silnie potnieć. Transpiracja ta pomyślnie oddziałała na usposobienie straszliwego starca, [...]

Wiktionary

Powiązane:
czas. transpirować

przym. transpiracyjny

Wiktionary

transpiracyjny
dotyczący transpiracji

SJP.pl

transpirować
1. o roślinach: oddawać wodę w postaci pary wodnej; wyparowywać;
2. o skórze: wydzielać pot; pocić się

SJP.pl

transplanetarianin
rzadko: istota spoza Układu Słonecznego; kosmita, marsjanin, ufoludek

SJP.pl

transplant
organ nadający się do przeszczepu

SJP.pl

transplantacja
przeszczepienie narządów lub ich części z jednego organizmu do drugiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki

(1.2) ogrod. szczepienie nowych odmian na starych drzewach

Wiktionary

Przykłady
(1.1) We wrześniu otwarto nowoczesne centrum transplantacji.

(1.1) W przypadku zaawansowanej marskości wątroby jedyną szansą dla pacjenta jest jej transplantacja.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transplantat m., transplantowanie n.

czas. transplantować ndk.

przym. transplantacyjny

Wiktionary

transplantacyjny
1. → transplantacja;
2. turystyka transplantacyjna - przyjazd zamożnego biorcy organów do krajów słabo rozwiniętych, w których prawo nie chroni życia i zdrowia dawców

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z transplantacją, przeszczepami

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transplantacja ż., transplantowanie n.

czas. transplantować ndk.

Wiktionary

transplantolog
specjalista w zakresie transplantologii

SJP.pl

transplantologia
dział medycyny zajmujący się przeszczepami

SJP.pl

transplantolożka
→ transplantolog

SJP.pl

Patrz:
transplantolog

transplantować
1. w medycynie: dokonać, dokonywać transplantacji, zabiegu chirurgicznego polegającego na przeniesieniu komórek, tkanki lub narządu w miejsce ich ubytku, uszkodzenia; przeszczepić, przeszczepiać;
2. w ogrodnictwie: zastosować, stosować transplantację, szczepienie wartościowych odmian na starych, słabo owocujących drzewach dla wywołania konkretnych zmian w rozwoju tych drzew

SJP.pl

transpluton
hipotetyczna planeta Układu Słonecznego poza orbitą Plutona

SJP.pl

transplutonowce
pierwiastek promieniotwórczy z grupy o tej samej nazwie

SJP.pl

transplutonowiec
pierwiastek promieniotwórczy z grupy o tej samej nazwie

SJP.pl

transponder
urządzenie elektroniczne odbierające i nadające inny sygnał jako odpowiedź

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. urządzenie nadawczo-odbiorcze umożliwiające identyfikację przedmiotu, pojazdu lub środka transportu

Wiktionary

Transponder (XPDR, XPNDR lub TPDR) – bezprzewodowe urządzenie komunikacyjne, które automatycznie odbiera, moduluje, wzmacnia i odpowiada na sygnał przychodzący w czasie rzeczywistym. Termin pochodzi z połączenia słów (transmitter i responder).
Transpondery dzielą się na dwie główne kategorie różniące się sposobem zasilania: aktywne i pasywne.

Wikipedia

transponderowy
→ transponder

SJP.pl

Patrz:
transponder

transponować
1. przenieść, przenosić z jednej dziedziny do innej;
2. dokonać, dokonywać transpozycji utworu muzycznego

SJP.pl

transporcik
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od transport

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transport m.

Wiktionary

transport
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

(1.2) towar, który jest transportowany

(1.3) geol. przenoszenie przez wodę, wiatr i lód produktów wietrzenia skał

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Transport publiczny w Wielkiej Brytanii jest na bardzo niskim poziomie.

(1.2) Przez ostatnie miesiące takich transportów jeździło coraz mniej, ale zdarzały się takie chwile jak ta, gdy pociąg toczący się wolno przez dworzec przewoził majestatyczne, ogromne cielska tygrysów.

Wiktionary

Wymowa:
IPA: ˈtrãw̃spɔrt, AS: trãũ̯sport

Wiktionary

Powiązane:
przym. transportowy

czas. transportować, przetransportować

rzecz. przetransportowanie n., transporcik mrz., transporter mrz.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) komunikacja

Wiktionary

transporter
1. urządzenie mechaniczne do przemieszczania materiałów na niewielką odległość; przenośnik;
2. opancerzony pojazd kołowy lub gąsienicowy uzbrojony w ciężki karabin maszynowy albo działko małego kalibru, służący do przewozu osób i sprzętu w rejonie walk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie lub system do transportu

(1.2) mot. pojazd służący do transportu

(1.3) biochem. białko błonowe przenoszące cząsteczki lub jony między błonami;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transporter – białko błonowe przenoszące inne cząsteczki lub jony z jednej strony błony plazmatycznej na drugą
transporter ABC
transporter glukozy
transporter opancerzony – pojazd wojskowy
Transporter-Erector-Launcher – rodzaj mobilnej wyrzutni rakiet
Transporter – samochód dostawczy marki Volkswagen
Transporter śmierci – sowiecki film z 1933 roku
Transporter – amerykański film z 2002 roku
Transporter 2 – francusko-amerykański film z 2005 roku
Transporter 3 – francuski film z 2008 roku
Transporter – amerykańsko-francusko-kanadyjsko-niemiecki serial sensacyjny z 2012 roku
Transporter – album zespołu ΠR2

Wikipedia

Przykłady
(1.2) W przerwach między bitwami pijane orki wychodziły z opancerzonych transporterów. Chodzili po domach z karabinami maszynowymi i straszyli bezbronnych cywilów!.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transport mrz.

czas. transportować, przetransportować

przym. transportowy

Wiktionary

transporterek
zdrobnienie od: transporter

SJP.pl

transporterka
zdrobnienie od: transporter

SJP.pl

transporterowy
przymiotnik od: transporter

SJP.pl

transportochłonność
Transportochłonność – stopień zaangażowania transportu przy obsłudze przewozowej innych działów gospodarczych. Na transportochłonność składa się zużycie pracy żywej oraz materiałów i energii w działalności transportowej wykonanej na rzecz jednostki. Wyznacza ona, ile ton różnego rodzaju ładunków, tj. surowców, materiałów pomocniczych, należy dowieźć do miejsca produkcji, aby wytworzyć określone produkty finalne.

Wikipedia

transportowanie
rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|transportować.

Wiktionary

Powiązane:
czas. transportować, przetransportować

Wiktionary

transportować
czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Gazociąg ma rocznie transportować przez Danię do Polski dziesięć miliardów metrów sześciennych gazu z norweskich pól gazowych na Morzu Północnym.

(1.1) Dron transportujący narkotyki spadł na parkingu supermarketu w Meksyku.

(1.1) Krew transportuje substancje odżywcze do komórek.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transport m., transportowanie n., transporter m., transportowiec mrz.

czas. przetransportować dk., odtransportować dk.

przym. transportowy

Wiktionary

transportowiec
osoba zajmująca się transportem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) statek (nawodny lub powietrzny) albo pojazd służący do transportu

Wiktionary

Transportowiec – pomocnicza jednostka pływająca marynarki wojennej, służąca do zaopatrywania okrętów lub transportu wojsk i uzbrojenia. Może to być statek noszący banderę handlową, doraźnie wcielony pod rozkazy marynarki wojennej, statek handlowy pod banderą wojenną albo okręt specjalnie zbudowany lub przystosowany do celów zaopatrzenia. Nazwą tą bywają określane także statki handlowe do przewozu ładunków.

Wikipedia

Przykłady
(1.1) Myśliwce wzbiły się już w powietrze i leciały przed transportowcem, który eskortowały z układu.

Wiktionary

Powiązane:
czas. transportować

przym. transportowy

Wiktionary

transportowy
przymiotnik

(1.1) dotyczący transportu

Wiktionary

Przykłady
(1.1) Dziewięć trójsilnikowych, niesłychanie paliwożernych i powolnych Jaków-40 służy w 36 specjalnym pułku lotnictwa transportowego na Okęciu.

Wiktionary

Powiązane:
rzecz. transport mrz., transporter mrz., transportowiec mos./mrz.

czas. transportować ndk.

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) przewozowy

Wiktionary

transportówka
pojemnik do przewozu zwierząt, np. ptaków, gryzoni, pszczół

SJP.pl

transpozon
sekwencja DNA, która może samodzielnie przemieszczać się w obrębie genomu gospodarza w wyniku transpozycji

SJP.pl

Tr
Wikipedia

transpozycja
1. przystosowanie czegoś do innego użytku niż poprzedni;
2. w muzyce: przeniesienie utworu lub jego części do innej tonacji;
3. w matematyce:
a) zamiana kolejności dwóch sąsiednich elementów ciągu;
b) operacja zamiany kolumn macierzy na jej wiersze i na odwrót;
4. dawniej: przekład z jednego języka na inny; tłumaczenie, translacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. włączenie norm prawa międzynarodowego do krajowego porządku prawnego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:
transpozycja w szachach
transpozycja w genetyce
transpozycja w muzyce
transpozycja w prawie
transpozycja w logice
transpozycja w teorii macierzy i algebrze liniowej
transpozycja w teorii modułów i algebrze liniowej
transpozycja w analizie funkcjonalnej
transpozycja w kombinatoryce.
operator sprzężony

Wikipedia

transpozycyjny
dotyczący transpozycji

SJP.pl

transputer
wyspecjalizowany mikroprocesor do obliczeń numerycznych

SJP.pl

Tr
Wikipedia

transpłciowość
zaburzenie tożsamości płciowej polegające na rozbieżności między psychicznym poczuciem płci a biologiczną budową ciała; transseksualność, transseksualizm, transgender

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odmienność tożsamości płciowej od płci ustalonej przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych;

Wiktionary

Tr
Wikipedia

Przykłady
(1.1) Odbywają się warsztaty, koncerty, udzielane są porady prawne i psychologiczne, a także pokazy filmów w temacie transpłciowości.

Wiktionary

Powiązane:
przym. transpłciowy

przysł. transpłciowo

Wiktionary

Synonimy:
(1.1) transseksualizm, transseksualność; rzad. transgenderyzm, transgenderyczność

Wiktionary

transpłciowy
taki, którego płeć biologiczna nie odpowiada jego odczuciom i zachowaniom; transgenderyczny, transgenderowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, którego tożsamość płciowa jest inna niż płeć ustalona przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W uprzedzeniach wobec osób transpłciowych odbijają się społeczne stereotypy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. transpłciowość ż.

przysł. transpłciowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) transseksualny; rzad. transgenderyczny

Wiktionary

transseksualista

osoba odczuwająca rozbieżność między swoją płcią fizyczną a psychiczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś żyjący lub pragnący żyć, jako osoba płci przeciwnej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Transmężczyzna — osoba transseksualna lub transpłciowa, której płeć po urodzeniu została określona jako żeńska, a sama identyfikuje się jako mężczyzna.
Transkobieta — osoba transseksualna lub transpłciowa, której płeć po urodzeniu została określona jako męska, a sama identyfikuje się jako kobieta.
shemale

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sːɛksu^waˈlʲista, AS: trãũ̯•seksu^u̯alʹista

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. transseksualizm m.

:: fż. transseksualistka ż.

przym. transseksualny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) środ. LGBT trans

Wiktionary

transseksualistka

kobieta, u której psychiczne poczucie płci jest różne od biologicznej budowy ciała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. psych. osoba odczuwająca rozbieżność między płcią psychiczną a biologiczną, żyjąca jak kobieta

(1.2) seks. osoba (początkowo o cechach biologicznych płci męskiej), która przeszła sądową zmianę płci i poddała się operacji chirurgicznej w celu zmiany zewnętrznych cech płciowych

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. transseksualizm m., transseksualność ż.

:: fm. transseksualista m.

przym. transseksualny

Powiązane:

rzecz. transsubstancjonizm m.

przym. transsubstancjalny

przysł. transsubstancjalnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) przeistoczenie

Wiktionary

transsudacja

proces przesiąkania surowicy krwi z naczyń krwionośnych do tkanek i jam ciała

SJP.pl

transsyberyjski

przymiotnik relacyjny

Wikipedia

transuranowiec

transwestyta

osoba mająca skłonność do noszenia ubiorów, przejmowania sposobu bycia, często i roli seksualnej płci odmiennej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopak lub mężczyzna, ubierający się i zachowujący się jak dziewczyna albo kobieta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. transwestytyzm mrz.

:: fż. transwestytka ż.

Wiktionary

transwestytka

→ transwestyta

SJP.pl

Patrz:

transwestyta

transwestytyzm

osiąganie satysfakcji emocjonalnej lub seksualnej w wyniku przebierania się w odzież osób płci odmiennej; eonizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. transwestyta mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eonizm, metatropizm, crossdressing / cross-dressing

Wiktionary

transwielkopolski

przymiotnik relacyjny

1. partia towaru stanowiąca część większej całości;
2. część pożyczki państwowej lub kredytu bankowego puszczona w obieg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. partia towaru stanowiąca część większej całości

(1.2) finans. część pożyczki państwowej lub kredytu bankowego, puszczona w obieg

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Dzięki kredytom, które za chwilę wygra, spłaci co bardziej naglące długi, zapłaci pierwszą transzę za statek, znów będzie w ruchu i przekona się, jakie to cuda ma do zaoferowania galaktyka osobie o jego wyjątkowych zdolnościach i wrażliwości.

Wiktionary

Powiązane:

przym. transzowy

Wiktionary

transzeja

wojsk. rów łączący różne urządzenia obronne, łączący w jeden system okopy, schrony itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;

Wiktionary

Wikipedia

transzowy

→ transza

SJP.pl

Patrz:

transza

tranzakt

dawniej: akt umowy

SJP.pl

tranzelka

część rzędu jeździeckiego lub uprzęży nakładana na głowę zwierzęcia, pozwalająca na kierowanie nim; uzda, uździenica, ogłowie

SJP.pl

tranzycja

1. proces zmiany płci;
2. zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych;
3. przejście, rodzaj figury retorycznej organizującej wypowiedź; transitio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. chem. zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych

(1.2) polit. okres przejściowy pomiędzy jednym ustrojem politycznym a drugim

(1.3) rel. ustne przekazywanie tajemnic i prawd wiary pochodzących od ustnego nauczania Jezusa Chrystusa

(1.4) med. proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tranzycja – w biologii – mutacja prawidłowych nukleotydów w DNA na inne
tranzycja – w politologii – przejściowy okres trwający między występowaniem jednego ustroju politycznego a innym
tranzycja – w religii – to ustne przekazywanie tajemnic i prawd wiary pochodzących od ustnego nauczania Jezusa Chrystusa
tranzycja – w technikach cyfrowych – wskazuje na zmianę stanu logicznego
tranzycja – w zarządzaniu programami (dziedzina szeroko rozumianego zarządzania projektami) – określa skoordynowane działania podejmowane w celu przejście do nowego stanu
tranzycja – proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną, zabiegi chirurgiczne oraz zmianę płci prawnej
Transition (album Johna Coltrane’a) – album Johna Coltrane’a
Transition (album Steve’a Lukathera) – album Steve’a Lukathera
Transition (Buddy Rich i Lionel Hampton) – album Buddy'ego Richa i Lionela Hamptona
Transition (Chipmunk) – album rapera o pseudonimie Chipmunk
Terrafugia Transition – model latającego samochodu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trãw̃ˈzɨt͡sʲja, AS: trãũ̯zycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. tranzycyjny

rzecz. tranzyt mrz.

czas. tranzycjonować

Wiktionary

tranzycjonować

czasownik niedokonany

(1.1) med. psych. przechodzić tranzycję, podlegać tranzycji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tranzycja ż.

Wiktionary

tranzycyjny

→ tranzycja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tranzycją, dotyczący tranzycji

Wiktionary

Patrz:

tranzycja

Powiązane:

rzecz. tranzyt mrz., tranzycja ż.

Wiktionary

tranzystor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;

(1.2) pot. mały, przenośny odbiornik radiowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) slang. obraź. osoba transpłciowa

Wiktionary

Tranzystor – trójelektrodowy (rzadko czteroelektrodowy) przyrząd półprzewodnikowy, mający zdolność wzmacniania sygnału elektrycznego. Nazwa urządzenia wywodzi się od słów (transrezystancja) ("transresistance") z „półprzewodnikowym” przyrostkiem -stor, jak np. w słowie warystor ("varistor").

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tym wzmacniaczu uszkodził się tranzystor.

(1.2) Tranzystory powodowały straszny hałas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃ˈzɨstɔr, AS: trãũ̯zystor

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. tranzystorek mrz.

(1.1) przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

(1.2) pojazd służący do tranzytu (1.1)

(1.3) telekom. przekazywanie połączeń telefonicznych albo udostępnianie zasobów Internetu za pośrednictwem sieci innych operatorów

(1.4) astr. przejście ciała niebieskiego pomiędzy gwiazdą a daną planetaanetą

(1.5) astrol. metoda przewidywania poprzez nałożenie aktualnych pozycji planetaanet na znaki zodiaku danego horoskopu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tranzyt (astronomia)
tranzyt (transport)

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. tranzytowiec m., tranzytówka ż., tranzytowość ż., tranzycja ż.

przym. tranzytowy, tranzycyjny

przysł. tranzytowo, tranzytem

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) przejazd, przesyłanie, przewożenie, przewóz

Wiktionary

tranzytem

przysł. tranzytowo

rzecz. tranzyt mrz.

Wiktionary

tranzytowy

→ tranzyt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od tranzyt

Wiktionary

Patrz:

tranzyt

Przykłady

(1.1) Polska stała się krajem tranzytowym, docelowym, a także państwem pochodzenia ofiar handlu ludźmi.

(1.1) Wewnątrz chloroplastu następuje przekazanie łańcucha białka kolejnym białkom opiekuńczym i odcięcie peptydu tranzytowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃zɨˈtɔvɨ, AS: trãũ̯zytovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tranzyt m., tranzytowiec m., tranzytka ż., tranzytowość ż.

Wiktionary

tranzytywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co tranzytywne

(1.2) gram. cecha czasownika tranzytywnego (przechodniego)

Wiktionary

trap

1. pomost łączący statek z nabrzeżem lub innym statkiem;
2. zapadnia w teatrze;
3. konkurencja w strzelaniu do rzutków z myśliwskiej broni śrutowej;
4. rozległa pokrywa lawowa złożona z bazaltów lub skał pokrewnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. przenośna kładka do wchodzenia na statek

(1.2) zapadnia

(1.3) konkurencja sportowa polega na strzelaniu z broni palnej do rzutków

(1.4) muz. gatunek hip-hopu z mocnym basem, szybkimi hi-hatami i mrocznym klimatem;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trap (żegluga)
trap (sport)
trap (geologia)
TRAP () – zespół odwróconej perfuzji tętniczej
trap (muzyka) – podgatunek muzyki (hip-hop)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trap, AS: trap

Wiktionary

Powiązane:

przym. trapowy

Wiktionary

trapa

rodzaj rośliny z rodziny kotewkowatych, do którego zalicza się od kilku do kilkudziesięciu gatunków jednorocznych roślin wodnych; kotewka

SJP.pl

traper

myśliwy zajmujący się polowaniem na zwierzęta futerkowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) łow. północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;

(1.2) rzad. myśliwy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) rodzaj zamkniętego skórzanego wiązanego buta turystycznego lub zimowego

Wiktionary

Traper (ang. "trapper") – myśliwy, który za pomocą pułapek (ang. "trap") poluje na zwierzęta futerkowe (lisy, wizony, gronostaje itp.). Określenie to dotyczy zazwyczaj myśliwych z Ameryki Północnej (USA, Kanada), chociaż ludzi trudniących się traperstwem spotkać można w innych rejonach świata (np. na Syberii). Francuscy traperzy w Ameryce Północnej nosili miano "coureur des bois". Na zachodzie Stanów Zjednoczonych traperów nazywano często ludźmi gór.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na zachodzie Stanów Zjednoczonych traperów nazywano często ludźmi gór.

(1.3) Ten przedwojenny polski traper przejechał Afrykę na rowerze.

(2.1) Tomek pojedzie w traperach, nie cierpi adidasów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. traperstwo n.

:: fż. traperka ż.

przym. traperski

przysł. trapersko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tropiciel, łowca

Wiktionary

traperka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj zamkniętego wiązanego buta turystycznego lub zimowego na gumowej, rowkowanej podeszwie

(1.2) podróżniczka stroniąca od cywilizacji

(1.3) pot. traperstwo

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Będziesz ubierać w góry te wiązane traperki?

(1.2) Ukrainka wspinała się jak doświadczona traperka, a obie Rosjanki przypominały niedźwiadki pełzające po oblodzonej skale, poruszały się niemal na czworakach.

(1.3) W miesiącach letnich parał się traperką, zimę spędzał we wsi nad rzeką.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. traperstwo n., traper mos./mrz.

przym. traperski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pionierka

(1.3) traperstwo

Wiktionary

traperski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z traperstwem, dotyczący traperstwa

Wiktionary

rodzaj męskiego obuwia zrobionego ze skóry lub z zamszu

SJP.pl

trapez

1. figura geometryczna w matematyce
2. przyrząd gimnastyczny w postaci drążka na linach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;

(1.2) sport. przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

Wiktionary

Trapez – czworokąt z przynajmniej jedną parą równoległych boków. Czasem zakłada się dokładnie jedną taką parę, przy takiej definicji równoległobok nie byłby trapezem.

Boki równoległe nazywa się "podstawami", pozostałe "ramionami", a odcinek łączący podstawy i prostopadły do nich – oraz jego długość, czyli odległość między podstawami – "wysokością" trapezu. Wszystkie trapezy są wypukłe[].

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Uczeń narysował okrąg zamiast trapezu.

(1.2) Akrobata spadł z trapezu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrapɛs, AS: trapes

Wiktionary

Powiązane:

przym. trapezowy

Wiktionary

trapezik

zdrobnienie od: trapez

SJP.pl

trapezistka

→ trapezista

SJP.pl

Patrz:

trapezista

trapezoedr

1. trapezoedr tetragonalny - klasa symetrii w tetragonalnym układzie krystalograficznym;
2. wielościan mający ściany w kształcie trapezoidów

SJP.pl

trapezoid

czworokąt płaski o czterech parami nierównoległych i nierównych bokach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. czworokąt niebędący trapezem

(1.2) geom. czworokąt wypukły niebędący trapezem

(1.3) geom. czworokąt niebędący trapezem i niemający pary boków równych

Wiktionary

Trapezoid – rodzaj czworokąta definiowany dwojako, nierównoważnie:

Wikipedia

trapezoidalny

przymiotnik

→ trapista

SJP.pl

Patrz:

trapista

trapić

1. być powodem czyjegoś złego samopoczucia, sprawiać przykrość; gnębić, nękać, martwić;
2. trapić się - martwić się, mieć obawy o coś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. strapić)

(1.1) przyprawiać o zmartwienie

(1.2) czynnie przysparzać niepokojów

czasownik zwrotny niedokonany trapić się (dk. strapić się)

(2.1) odczuwać przygnębienie, smutek, troskę z pewnego powodu

→ trap (ruchome schodzi lub część sceny)

SJP.pl

trapszo

nazwisko

SJP.pl

tras

odmiana tufu wulkanicznego, stosowana w budownictwie

SJP.pl

forma rzeczownika.

(1.1) D. lm. od: trasa

Wiktionary

trasa

1. szlak transportowy, komunikacyjny; ważna droga, ulica; arteria;
2. droga przebywana lub do pokonania; wytyczona droga dla sportowców;
3. linia w terenie lub na mapie, wyznaczająca przebieg szlaku, kierunek linii łączności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szlak, droga, arteria

(1.2) określona droga wyznaczona do przejechania

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trasa narciarska
trasa W-Z w Warszawie
trasa W-Z w Łodzi
trasa europejska
trasa Świętokrzyska
trasa Łazienkowska
trasa Kaszubska
trasa Salomea-Wolica
trasa azjatycka AH1
trasa im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
Trasa – singel zespołu Gang Olsena

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Do centrum miała nas zabrać siedemdziesiątkadziewiątka, a tymczasem okazało się, że po sezonie zmieniono trasy i rozkłady jazdy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrasa, AS: trasa

Wiktionary

Powiązane:

Trasernia – miejsce w stoczni, w którym przenosi się linie teoretyczne z projektu na naturalnej wielkości arkusze blachy (które idą dalej do sekcji prefabrykacji) oraz tworzy się szablony. Istnieją trzy typy traserni: ręczna, optyczna, sterowana komputerowo.

Wikipedia

traserski

→ traser

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. odnoszący się do trasera (pracownika wyznaczającego linie obróbki na materiale lub przygotowującego szablony w przemyśle okrętowym), należący do niego lub właściwy jego pracy

(1.2) techn. przeznaczony do wykreślania na płaszczyznach linii i punktów pomocniczych, według których ma przebiegać dalszy proces obróbki

Wiktionary

Patrz:

traser

Przykłady

(1.1) Uzyskał świadectwo i dyplom czeladnika w zawodzie traserskim i tytuł mistrza modelarza odlewniczego metalu.

(1.2) Wysokościomierz ten może być zastosowany do nanoszenia rys traserskich na określonej powierzchni przedmiotu.

(1.2) Przed przystąpieniem do tego trasowania sprawdza się stan przedmiotów [...], a następnie nakłada się farbę traserską w celu lepszego widoku nałożonych następnie linii.

Wiktionary

trash

[czytaj: trasz] bardzo dynamiczna i agresywna odmiana heavy metalu z elementami muzyki punk; thrash, thrashmetal, trash metal, thrash metal

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trash (gra komputerowa)
Trash (album Alice’a Coopera)
Trash (album Black River)

(1.1) odczasownikowy od|trasować.

(1.2) inform. wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trasowanie – wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą
Trasowanie (układanie marszrut) – w transporcie układanie tras (marszrut), którymi mają poruszać się środki transportu.
Trasowanie – w technice – wyznaczanie na powierzchni przedmiotu linii i punktów, według których będzie dokonywana obróbka. Trasowania dokonuje się na podstawie rysunku technicznego lub warsztatowego d...
Wektoryzacja (ang. tracing, stąd trasowanie) – w grafice komputerowej wyznaczanie granic obszarów barwnych lub przebiegu linii. W wyniku tej operacji na podstawie mapy bitowej uzyskuje się wektorowy o...
traser
weksel trasowany

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrasɔˈvãɲɛ, AS: trasovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. trasować

rzecz. wytrasowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) routing

Wiktionary

trasować

1. wyznaczać linię drogi, szlaku w terenie lub na mapie;
2. wyznaczać na przedmiocie linie, według których ma być dokonana jego obróbka;
3. trasować weksel - obciążać kogoś płatnością weksla;
4. środowiskowo: wyznaczać trasę dla pakietu danych w sieciach teleinformatycznych; routować

SJP.pl

czasownik

(1.1) nanosić wymiary na element przeznaczony do obróbki, np. cięcia, wiercenia

(1.2) wyznaczać drogę w terenie lub na mapie

(1.3) inform. stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈsɔvat͡ɕ, AS: trasovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trasownik m., trasa ż., trasowanie n., wytrasowanie n.

Wiktionary

trasowy

→ trasa

SJP.pl

Patrz:

trasa

traszka

płaz ogoniasty występujący w pobliżu wody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

Wiktionary

Traszki, trytony – płazy ogoniaste ("Caudata") o wodno-lądowym trybie życia z rodziny salamandrowatych (Salamandridae).

Wszystkie krajowe gatunki płazów, m.in. traszek, są w Polsce objęte ochroną prawną (na mocy Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 6 stycznia 1995 r.)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wszystkie cztery krajowe gatunki traszek są w Polsce objęte ochroną.

Wiktionary

Wymowa:

Zobacz też: „Tratwa” – festiwal piosenki szantowej.

Tratwa – jakakolwiek płaska konstrukcja służąca podróżowaniu na wodzie. Najczęściej wygląda jak prosta łódź pozbawiona kadłuba. Tradycyjne bądź prymitywne tratwy są konstruowane z drewna bądź trzciny. Nowoczesne tratwy ratunkowe używają wytrzymałych, wielowarstwowych, impregnowanych materiałów. W zależności od rozmiaru mogą posiadać maszt lub inne elementy.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Postanowili spłynąć drewnianą tratwą od źródeł do ujścia rzeki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtratfa, AS: tratfa

Wiktionary

trauda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Edeltrauda

Wiktionary

traugutt

[czytaj: trałgut] nazwisko, np. Romuald Traugutt (1826-64), generał polski

SJP.pl

trauler

[czytaj: trałler] rodzaj statku rybackiego; trawler

SJP.pl

trauma

traumatyzm; uraz;
1. uszkodzenie organizmu (tkanek, narządów) spowodowane obrażeniem ciała czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, elektrycznymi itp.;
2. wstrząsające, przykre zdarzenie powodujące trwałe zmiany w psychice; szok, wstrząs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. uszkodzenie ciała lub organu wskutek obrażenia ciała

(1.2) psych. zmiana w psychice powstała wskutek gwałtownego, ciężkiego przeżycia

Wiktionary

Trauma lub uraz psychiczny – trwała zmiana w psychice, która spowodowana jest gwałtownym i przykrym przeżyciem. Trauma może oznaczać także to, co powoduje w psychice trwałą zmianę, nagłe wzruszenie.

Trauma jest stanem psychicznym wywołanym działaniami czynników zewnętrznych, zagrażających zdrowiu lub życiu, które prowadzą do głębokich zmian w funkcjonowaniu człowieka. Rezultatem takiego urazu u osoby dotkniętej traumą mogą być utrwalone trudności w powrocie do poprzedniego funkcjonowania. Trudności te mogą tworzyć zespół objawów, tzw. zaburzenie stresowe pourazowe. Następstwami doznanej traumy może być: lęk, żałoba, depresja, wzrost zachowań agresywnych i autoagresywnych (w tym próby samobójcze), symptomy psychotyczne, obniżone poczucie własnej wartości,

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrawma, AS: trau̯ma

Wiktionary

Powiązane:

przym. traumatyczny

przysł. traumatycznie

rzecz. traumatyczność ż., traumatyzm

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) uraz

Wiktionary

traumatolog

specjalista w zakresie traumatologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista zajmujący się leczeniem schorzeń narządów ruchu, stawów, wiązadeł, a czasami także mięśni, ścięgien oraz kości uszkodzonych w skutek urazu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. traumatologia ż.

przym. traumatologiczny

Wiktionary

traumatologia

dział medycyny zajmujący się leczeniem schorzeń, obrażeń ciała powstałych w wyniku urazu; chirurgia urazowa

SJP.pl

→ traumatolog

SJP.pl

Patrz:

traumatolog

traumatyczność

cecha czegoś związanego z traumą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest traumatyczne

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trauma ż.

przym. traumatyczny

przysł. traumatycznie

Wiktionary

traumatyczny

→ trauma, → traumatyzm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z traumą – uszkodzeniem organizmu

(1.2) psych. związany z traumą, ciężkim przeżyciem

Wiktionary

Patrz:

trauma, → traumatyzm

Przykłady

(1.1) Długotrwałe skutki traumatycznego urazu mózgu są często zależne od tego, jaki obszar mózgu został uszkodzony w wypadku drogowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrawmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: trau̯matyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trauma ż., traumatyzm m., traumatyczność ż.

przysł. traumatycznie

Wiktionary

travelling

[czytaj: trawlin(g)] ujęcie filmowe charakteryzujące się zmianą pozycji kamery względem filmowanego obiektu oraz ruch samej kamery w takim ujęciu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

travelling – pojęcie z zakresu techniki filmowej
Travelling – album muzyczny zespołu Roxette

Wikipedia

travelogue

[czytaj: trawelog] paradokumentalny film podróżniczy; trawelog

SJP.pl

Travelogue – album zespołu The Human League wydany w 1980 roku.

Wikipedia

travelplanet

biuro podróży

SJP.pl

travolta

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

John Travolta – amerykański aktor i producent filmowy, piosenkarz i artysta estradowy
Joey Travolta – amerykański aktor, scenarzysta, reżyser, producent filmowy

Wikipedia

trawa

1. nazwa niektórych gatunków roślin należących do rodziny o tej samej nazwie, charakteryzujących się długimi, wąskimi liśćmi, pustą wewnątrz łodygą, drobnymi kwiatami; liście tych roślin;
2. zbiorowo: rośliny rosnące na łące, w ogrodzie

SJP.pl

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

(1.2) pot. przen. marihuana

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jutro muszę skosić trawę przed domem.

(1.2) Nie palę trawy, bo śmierdzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrava, AS: trava

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawnik m., trawniczek m., trawiarz m., trawniak m., trawianka ż., strawa ż., potrawa ż., potrawka ż., Trawniki nmos., Trawy nmos.

:: zdrobn. trawka ż.

:: zgrub. trawsko n.

czas. trawić ndk., strawić dk., strawiać ndk.

przym. trawiasty, trawny, trawnikowy, strawny, niestrawny, potrawowy, potrawkowy

przysł. trawiasto

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) darń, murawa, trawnik; gw. Górny Śląsk trowa

(1.2) boba, cannabis, gandzia, grass, konopie indyjskie, maria konopnicka, marycha, maryśka, trawka, ziele, zielone, zioło, ziółko

Wiktionary

trawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba, która coś trawi, tzn. niszczy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawa ż.

1. grobla chroniąca brzeg przed wylewem;
2. część trasy wysokogórskie w poprzek zbocza;
3. przejście odcinka szlaku w poprzek, na ukos;
4. zygzakowaty lot samolotu;
5. kierunek prostopadły do płaszczyzny symetrii statku;
6. element łączący dwie równoległe części

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. belka poprzeczna, wiązar poprzeczny w konstrukcji

(1.2) lotn. mar. kierunek prostopadły lub skośny do płaszczyzny symetrii statku lub samolotu

(1.3) lotn. mar. poruszanie się statku lub samolotu w tym kierunku

(1.4) geogr. szlak biegnący w poprzek lub w skos zbocza góry

(1.5) geogr. pokonywanie zbocza góry w poprzek lub w skos

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trawers – ćwiczenie ujeżdżeniowe w jeździectwie
trawers – fragment drogi wspinaczkowej
trawers – kierunek w żegludze
trawers – ruch statku powietrznego
trawers – termin dotyczący gór
trawers – system informatyczny
trawers – gry komputerowe
trawers – poprzeczna belka w budownictwie
trawers – element fortyfikacji w postaci wału ziemnego.
Travers
Traverse

Przykłady

(1.1) To nie trawers, lecz tylko mały trawersik.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawers m.

Wiktionary

trawersowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trawersować.

Wiktionary

Powiązane:

czas. trawersować ndk.

Wiktionary

trawersować

1. w lotnictwie: lecieć wzdłuż kursu odchylonego od linii symetrii samolotu;
2. zjeżdżać na nartach w poprzek lub w skos ściany górskiej, stoku

SJP.pl

czasownik

(1.1) pokonywać zbocze w poprzek

(1.2) o szlaku: biec w poprzek zbocza

(1.3) o samolocie, statku: poruszać się w nieco w bok

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtravɛrˈsɔvat͡ɕ, AS: traversovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawersowanie n., trawers

Wiktionary

trawertyn

skała wapienna osadzana z wód źródlanych, wykorzystywana w budownictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Oczy widziały znowu ukochaną glebę ogrodu, gdzie motyka, roztrącając bryły zeschniętego wapniaka, naloty piaskowe i grudy trawertynu, dźwięczała uderzając o ruiny pogańskie.

(1.1) Do wystroju użyto różnokolorowych marmurów, porowatego trawertynu i betonu o zróżnicowanej fakturze, kawiarnię ozdobiła abstrakcyjna mozaika.

(1.1) Na tle ciepłych barw rzymskiego trawertynu martwą bielą rysuje się zimny pizański marmur.

Wiktionary

Powiązane:

przym. trawertynowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) martwica wapienna, tuf wapienny, źródleniec

Wiktionary

trawertynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z trawertynu, zbudowany z trawertynu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W słońcu lśniła trawertynowa fasada bazyliki.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawertyn mrz.

Wiktionary

trawestacja

1. przeróbka, parafraza czyjejś wypowiedzi, utworu literackiego, muzycznego itp. dostosowująca go do innej sytuacji;
2. efekt takiej przeróbki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. przerobienie jakiegoś utworu literackiego, tekstu, znanego powiedzenia na żartobliwy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trawestacja (literatura)
trawestacja (muzyka)

Wikipedia

trawestacyjny

→ trawestacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający cechy trawestacji

Wiktionary

Patrz:

trawestacja

Powiązane:

czas. trawestować

Wiktionary

trawestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

trawialnia

oddział zakładu przemysłowego wyposażony w odpowiednie urządzenia, w którym odbywa się trawienie przedmiotów metalowych

SJP.pl

trawianka

gatunek ryby z rzędu okoniokształtnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Perccottus glenii|ref=tak., gatunek ryby okoniokształtnej;

Wiktionary

Trawianka ("Perccottus glenii") – gatunek ryby okoniokształtnej, jedyny przedstawiciel rodzaju Perccottus.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Trawianka może przenosić choroby na rodzime gatunki, ale także potencjalnie wypierać je lokalnie poprzez zjadanie ich pożywienia.

(1.1) Trawianki są odporne na przemarzanie i przesychanie stawów, więc potrafią przetrwać w miejscach, w których inne ryby nie przeżywają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvʲjãnka, AS: travʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawa ż.

Wiktionary

trawiarnia

1. pomieszczenie, w którym trawi się klisze;
2. dział zakładu chemigraficznego, w którym wykonuje się klisze drukarskie techniką fotomechaniczną

SJP.pl

trawiarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. palacz marihuany

Wiktionary

trawiastokształtny

przypominający kształtem trawę

SJP.pl

trawiastozielony

zielony o odcieniu trawy

SJP.pl

trawiasty

1. porośnięty trawą;
2. w kolorze trawy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który jest porośnięty trawą

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający barwę soczystej zieleni, kolor trawy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mecze piłki nożnej rozgrywa się na boiskach trawiastych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvʲjastɨ, AS: travʹi ̯asty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawa ż., trawnik mrz., trawniczek mrz., trawka ż., trawiarz m.

przym. trawny

Wiktionary

Synonimy:

Przykłady

(1.1) Główną funkcją trawieńca jest trawienie białek.

Wiktionary

SJP.pl

czasownik

(1.1) rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

(1.2) daw. spędzać

(1.3) pot. przen. tolerować, znosić

(1.4) daw. zużyć, zniszczyć

(1.5) daw. szczuć, zwłaszcza zwierzęciem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) U ssaków zadaniem gruczołów dwunastniczych jest produkcja i wydzielanie soku dwunastniczego, zawierającego enzymy trawiące węglowodany, białka oraz tłuszcze.

(1.2) Czerwcowe i lipcowe noce trawił z rybakami na czółnie w odległości morza dla połowu wielkich storni i mniejszych gładys, bańtek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtravʲit͡ɕ, AS: travʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. strawa ż., strawność ż., trawa ż., potrawa ż., trawienie n., strawienie n.

czas. strawić dk., wytrawić dk.

przym. strawny

Wiktionary

trawiński

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Bogdan Trawiński – polski informatyk
Florentyn Trawiński – polski historyk sztuki, poliglota, tłumacz, muzealnik
Jacek Trawiński – polski dyplomata

Wikipedia

trawka

zdrobnienie od: trawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: trawa

(1.2) źdźbło trawy

(1.3) pot. eufem. marihuana

(1.4) uczn. niewydepilowane włosy

Wiktionary

Trawka ( Weeds) – amerykański serial, czarna komedia wyprodukowana przez telewizję Showtime. Akcja serialu rozgrywa się w Kalifornii na przedmieściach Los Angeles na osiedlu o fikcyjnej nazwie "Agrestic". Później w "Ren Mar" (patrz Del Mar), a potem w lokacjach blisko Meksyku, których mieszkańcy kupują bądź rozprowadzają marihuanę (stąd tytuł).

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trawa ż., trawnik m., trawiarz m., trawsko n.

przym. trawiasty

Wiktionary

trawkowy

→ trawka

SJP.pl

Patrz:

trawka

trawl

rodzaj sieci rybackiej wleczonej za statkiem; trał

SJP.pl

trawler

[czytaj: trałler] rodzaj statku rybackiego; trauler

1. teren obsiany trawą, często również obsadzony drzewami, krzewami i kwiatami;
2. teren pokryty sztuczną wykładziną imitującą trawę, jak również taka wykładzina;
3. ptak z bekasowatych; brodziec leśny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poletko trawy o charakterze ozdobnym;

(1.2) gw-pl|Mazury, Warmia. kosiarka

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. zob. łęczak.

Wiktionary

Trawnik – zespół powiązanych ze sobą systemem korzeniowym traw pospolitych, wykorzystywany w celach ozdobnych w parkach, ogrodach, przydomowych ogródkach itp., strzyżony systematycznie na niewielkiej wysokości w celu wytworzenia maksymalnej jednorodności i uniknięcia wytworzenia się kwiatostanów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nasi sąsiedzi dbają o swój trawnik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtravʲɲik, AS: travʹńik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawa ż., trawka ż.

przym. trawiasty, trawnikowy, trawny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) murawa, gazon

Wiktionary

trawniki

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trawniki – wieś w woj. lubelskim, w pow. świdnickim, w gminie Trawniki
Trawniki – wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Drwinia
Trawniki – część miasta Czchów w woj. małopolskim, w pow. brzeskim, w gminie Czchów
Trawniki – część wsi Tymbark w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Tymbark
Trawniki – wieś w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki
Trawniki – część wsi Nędza w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Nędza
Trawniki – część wsi Lubomia w woj. śląskim, w pow. wodzisławskim, w gminie Lubomia
Trawniki – część wsi Nieboczowy w woj. śląskim, w pow. wodzisławskim, w gminie Lubomia
Trawniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Smyków
Trawniki – dawna gromada w woj. lubelskim
Trawniki – stacja kolejowa w Trawnikach, w woj. lubelskim
Trawniki – wieś w obwodzie czelabińskim, w rejonie czebarkulski

Wikipedia

trawnikowcowate

o cechach trawnikowcowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

Trawnikowcowate (Miturgidae) – rodzina pająków z podrzędu Opisthothelae i infrarzędu Araneomorphae.

Pająki te mają odnóża kroczne zwieńczone są parą pazurków. Nogogłaszczki samca cechują się obecnością apofizy retrolateralnej, u większości gatunków wyposażonej w kanalik i część błoniastą. Cymbium zwykle zaopatrzone jest w rowek retrolateralny. Nasady skierowanej ku przodowi apofizy medialnej i osadzonego pośrodku tegulum embolusa stykają się ze sobą.

Wikipedia

trawnikowcowaty

o cechach trawnikowcowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

trawnikowiec

gatunek pająka z rodziny trawnikowcowatych

SJP.pl

Trawnikowiec ("Zora") – rodzaj pająka z rodziny trawnikowcowatych. Holarktyczny. Obejmuje 19 opisanych gatunków.

Wikipedia

trawnikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trawnikem, dotyczący trawnika

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawnik mrz., trawa ż.

Wiktionary

trawnikoza

zbyt powszechne występowanie trawników w przestrzeni publicznej

SJP.pl

trawny

1. → trawa; trawowy;
2. żaba trawna - gatunek płaza z rodziny żabowatych, zamieszkujący północne i środkowe obszary Europy i Azji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zamieszkujący trawy

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trawa ż., trawnik m.

przym. trawiasty

Wiktionary

trawolistny

przymiotnik

przymiotnik

(1.1) zool. żywiący się trawą

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trawożerca m., trawożerność ż.

Wiktionary

trawska

brzydka trawa, będąca zielskiem

(1.1) ryb. sieć rybacka niczym duży worek, ciągniona za statkiem po dnie morza

(1.2) wojsk. urządzenie do wykrywania i usuwania min

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trał przeciwminowy – w wojskach lądowych urządzenie montowane na czołgu a przeznaczone do rozminowania terenu poprzez uderzanie, oranie lub wywieranie nacisku.
Trał morski – w marynarce wojennej urządzenie holowane za trałowcem służące do wykrywania lub niszczenia min
Trał – w rybołówstwie to sieć rybacka (włok) w kształcie worka, która zazwyczaj ciągnięta jest za statkiem na różnej głębokości.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trałowanie n., trałowiec mrz.

czas. trałować ndk.

przym. trałowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) włok

Wiktionary

trałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ryb. łowienie ryb za pomocą trału

(1.2) wojsk. oczyszczanie terenu z min za pomocą trału

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trałowanie w wojskowości (jednostka pływająca: trałowiec)
trałowanie w rybołówstwie (jednostka pływająca: trawler, zob. też: włok)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Po serii trałowań sieci były do wymiany.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trał mrz., trałowiec mrz.

czas. przetrałować dk., trałować ndk.

przym. trałowy

Wiktionary

trałować

trawlować;
1. łowić ryby za pomocą trału;
2. wykrywać i niszczyć miny za pomocą trału

SJP.pl

treasurer

[czytaj: treżerer] środowiskowo: osoba, która zapewnia efektywną alokację kapitału i innych aktywów finansowych firmy, prawidłowość prowadzenia tej procedury, równowagę w przepływach finansowych firmy oraz doradza w zakresie oceny rentowności i ryzyka potencjalnych inwestycji

SJP.pl

treatment

(1.2) Babka Celina, treblinczanka z krwi i kości, dobrze znała historię parafii.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Treblinka ż.

:: fm. treblinczanin mos.

przym. treblinecki

Wiktionary

treblinecki

→ Treblinka; trebliński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Treblinki, związany z Treblinką

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. treblinczanin mos., treblinczanka ż., Treblinka ż.

Wiktionary

treblinka

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Małkinia Górna;

(1.2) hist. niemiecki obóz zagłady na terenie gminy Kosów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Treblinka – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Małkinia Górna
Treblinka I – niemiecki obóz pracy w pobliżu stacji Treblinka
Treblinka II – niemiecki obóz zagłady koło wsi Wólka Okrąglik, w pobliżu stacji Treblinka
Treblinka (stacja kolejowa) – nieistniejąca stacja kolejowa w pobliżu niemieckiego obozu zagłady w Treblince
Muzeum Treblinka. Niemiecki nazistowski obóz zagłady i obóz pracy (1941–1944) – muzeum zorganizowane na terenie obozów Treblinka I i Treblinka II
Treblinka – poprzednia nazwa fińskiego heavymetalowego zespołu muzycznego Tiamat

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Pierwszy transport z getta warszawskiego odjechał z Warszawy do Treblinki 22 lipca, pierwszego dnia tzw. wielkiej akcji wysiedleńczej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. treblinczanin mos., treblinczanka ż.

przym. treblinecki

Wiktionary

trebliński

→ Treblinka; treblinecki

SJP.pl

trebuchet

[czytaj: trebuszej] czcionka komputerowa

SJP.pl

trebusz

starożytna i średniowieczna broń miotająca, działająca na zasadzie dźwigni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

Wiktionary

Trebusz – starożytna i średniowieczna broń artyleryjska; barobalistyczna machina miotająca, wykorzystująca zasadę dźwigni, miotająca pociski stromotorowo ze znaczną celnością. Trebusz był stosowany dość powszechnie i stąd ma w różnych językach różne miejscowe nazwy: trebuszet, trebuczet, trabutium, frondibola, perier, bleide, tribock, petraria itd. Dla przykładu francuską nazwę frondibola utworzono z połączenia francuskiego słowa "fronde" (proca) i greckiego "bolis" (pocisk).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛbuʃ, AS: trebuš

Wiktionary

trecento

czternastowieczna sztuka włoska

SJP.pl

Trecento ( trecento ’trzysta’) – pojęcie odnoszące się do XIV wieku we włoskiej kulturze. Była to epoka uznawana za protorenesans.

Nazwa pochodzi od włoskiego słowa oznaczającego "300" i oznacza tutaj: lata [tysiąc] trzysetne (1300-1399). Użył jej Giorgio Vasari – włoski historiograf, który podzielił dzieje sztuki włoskiej od Cimabuego do Michała Anioła na trzy okresy: "trecento", "quattrocento", "cinquecento".

Wikipedia

treder

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Franciszek Treder – kaszubski nauczyciel, działacz społeczny i twórca Muzeum Kaszubskiego
Jerzy Treder – polski językoznawca, dialektolog, badacz języka kaszubskiego

Wikipedia

tref

1. gatunki mięsa, których nie wolno jeść wyznawcom judaizmu;
2. przepis zabraniający wyznawcom judaizmu spożywania pewnych pokarmów

SJP.pl

trefelek

IPA: ˈtrɛfʲit͡ɕ, AS: trefʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trefienie n.

Wiktionary

trefl

1. jeden z czterech kolorów w kartach oznaczany czarnym listkiem koniczyny;
2. karta do gry tego koloru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) karc. kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

w użyciu przymiotnikowym

(2.1) należący do trefli (1.1)

Wiktionary

Trefl (fr. "trèfle" – koniczyna) – jeden z czterech kolorów w kartach typu francuskiego, oznaczony czarną trójlistną koniczynką.

Odpowiednikiem trefli w talii niemieckiej i szwajcarskiej są żołędzie, zaś w talii włosko-hiszpańskiej kije.

Pełna talia kart do gry w brydża zawiera 13 kart tego koloru, czyli karty numerowane 2–10, waleta, damę, króla i asa:

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Miałem w ręku pięć trefli.

(2.1) Dołożyłem dwójkę trefl.

Wiktionary

rzecz. trefl m.

Wiktionary

treflowy

o kartach do gry: mający kolor oznaczony czarnym listkiem koniczyny; trefl, żołądź

SJP.pl

przymiotnik

na dawnych dworach: błazen, klaun, wesołek

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Błazen, inaczej: trefniś
Trefniś (serial animowany)

Wikipedia

trefność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trefne; cecha tych, którzy są trefni

Wiktionary

Powiązane:

przym. trefny

przysł. trefnie

Wiktionary

trefny

1. niespełniający poleceń, przepisów Talmudu, dotyczących zachowania obrzędowej czystości; niekoszerny;
2. potocznie: mający podejrzane, nielegalne pochodzenie;
3. wzbudzający śmiech, dowcipny, zabawny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podejrzany, pochodzący z nielegalnego źródła

(1.2) rel. niekoszerny, rytualnie nieczysty

(1.3) stpol. dowcipny

(1.4) gwara. więz. kradziony

(1.5) wybrakowany, uszkodzony

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Sprzedawał trefny towar, dlatego zainteresowała się nim policja.

(1.2) Nie tylko wieprzowina jest trefna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛfnɨ, AS: trefny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trefność ż., trefnina

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nielegalny

Wiktionary

trefta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. disacharyd występujący w roślinach i grzybach

Wiktionary

Trehaloza, mykoza – organiczny związek chemiczny z grupy cukrów, disacharyd złożony z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem O-glikozydowym (α,D-glukopiranozylo-(1→1)-α,D-glukopiranozyd). Jest głównym cukrem hemolimfy owadów, znajduje się także w grzybach i drożdżach.

Wikipedia

trejaż

ażurowa, drewniana krata obrośnięta roślinami pnącymi, szczególnie charakterystyczna dla ogrodów barokowych i rokokowych; treliaż

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. fan serii filmów „Star Trek” i ich uniwersum

Wiktionary

trekking

piesza wyprawa turystyczna w trudny i niedostępny region; treking, trek, trekk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) forma turystyki (pieszej lub rowerowej) uprawiana w trudnych warunkach;

Wiktionary

Trekking – forma turystyki przygodowej lub kwalifikowanej, uprawiana w trudnych warunkach terenowych i klimatycznych.

Wyróżnia się kilka form trekkingu. Najpopularniejszą jest trekking górski, będący formą pośrednią między hikingiem a scramblingiem. Termin "trekking" pochodzi od słowa "trek" używanego na południu Afryki i oznaczającego wędrówkę Burów w czasie zdobywania kolejnych ziem. W turystyce trekking zaczął najpierw odnosić się do wędrówek pieszych w Himalajach nepalskich i indyjskich.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Rozpoczynam przygodę z trekkingiem, planowaćanuję weekendowe wycieczki, najpierw po Kaszubach, może gdzieś dalej, plus wakacje w górach. (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛcĩŋk, AS: treḱĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. treking

Synonimy:

(1.1) trekingowy

Wiktionary

trekowy

→ trek

SJP.pl

Patrz:

trek

trel

1. melodyjny śpiew niektórych ptaków
2. żart. śpiew ludzki o wysokiej tonacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Trelkówko ( Klein Schöndamerau) – wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Szczytno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Do 2023 miejscowość była częścią wsi Trelkowo.

Wikipedia

trelleborg

[czytaj: treleBORJ] miasto w Szwecji

SJP.pl

Wikipedia

trelleborski

→ Trelleborg (miasto duńskie)

SJP.pl

trelować

1. o głuszcu: wykonywać drugą fazę pieśni;
2. o ptakach: wydawać charakterystyczne wysokie dźwięki;
3. przenośnie: śpiewać, podśpiewywać

SJP.pl

trema

zdenerwowanie, uczucie obawy przed jakimś występem, egzaminem lub innym ważnym wydarzeniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) typogr. znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);

Wiktionary

Trema (wł. "tremare" – drżeć, bać się, łac. "tremere" – trząść się) to stan emocjonalny odczuwany w chwili publicznego występu lub przed nim. Z powodu tremy wyuczone zachowanie (czy to aktora na scenie, czy studenta wobec egzaminatora) ulega w jednej chwili zatarciu, jest to jednak stan przejściowego zahamowania, gdyż po pewnym czasie uprzednio nabyta wiedza może być z powrotem uruchomiona. Trema jest objawem nadmiernego napięcia emocjonalnego i lęku.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Był to mój pierwszy występ dyplomatyczny i miałem tremę.

Wiktionary

Powiązane:

czas. tremować

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) strach sceniczny, lęk sceniczny

(2.1) tréma, diereza

Wiktionary

tremando

określenie wykonawcze: drżąco; tremanto

SJP.pl

tremanto

określenie wykonawcze: drżąco; tremando

SJP.pl

trembaczowski

nazwisko

SJP.pl

trembecki

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Stefan Trembecki − polski inżynier i nauczyciel akademicki
Jakub Teodor Trembecki − polski poeta, kolekcjoner tekstów literackich
Jan Trembecki − polski szlachcic, urzędnik staropolski
Onufry Trembecki − polski lekarz, aptekarz, powstaniec listopadowy, burmistrz Nowego Sącza
Stanisław Trembecki − polski poeta okresu oświecenia

Wikipedia

trembita

ludowy dęty instrument muzyczny; trombita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. trombita.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃mˈbʲita, AS: trẽmbʹita

Wiktionary

trembowelski

przymiotnik od: Trembowla (miasto na Ukrainie)

SJP.pl

trembowla

miasto na Ukrainie

SJP.pl

Trembowla ( Теребовля, "Terebowla") – miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie w obwodzie tarnopolskim, siedziba hromady Trembowla.

Leży nad rzeką Gniezną, dopływem Seretu.

Miasto królewskie położone było w XVI wieku w województwie ruskim.

Wikipedia

tremendo

określenie wykonawcze: groźnie

SJP.pl

tremendyzm

nurt stylistyczny w powojennej literaturze hiszpańskiej, ukazujący przerażające w naturze ludzkiej skłonności do okrucieństwa

SJP.pl

Tremendyzm (od hiszp. "tremendo" z łac. "trĕmŏr" – drżenie, i pośrednio od "trĕmendŭs" – straszny, okropny) – nurt stylistyczny w powojennej literaturze hiszpańskiej zapoczątkowany powieścią "Rodzina Pascuala Duarte" ("La familia de Pascual Duarte", 1942) Camilo José Celi. Do innych tworzących w tym stylu należeli Carmen Laforet, Rafael Garcia Serrano, Luis Landínez, Dario Fernández Flórez.

Wikipedia

tremo

1. duże, stojące lustro;
2. odcinek ściany między oknami;
3. lustro umieszczone w tym miejscu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mebl. wysokie, wolno stojące lustro w ozdobnych ramach połączone z konsolką lub z szufladkowym stolikiem

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: trema

Wiktionary

Nie mylić z: Trumeau.

Tremo (z trumeau) – wysokie lustro, często sięgające od sufitu do podłogi lub połączone z konsolą.

Zazwyczaj prostokątne, lustra te umieszczane były nad kominkiem lub pomiędzy oknami. Zapoczątkowane zostały w XVIII wieku we Francji. Pierwotnie wstawiano je w drewnianą okładzinę ścian (boazerię) pomiędzy drzwiami lub oknami. Z uwagi na wysoki koszt stosowano je głównie w zamożniejszych domach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃mɔ, AS: trẽmo

Wiktionary

tremolando

(wł. drżąco) specyficzny rodzaj artykulacji muzycznej polegającej na szybkiej i wielokrotnej zamianie dwóch dźwięków lub współbrzmień różnej wysokości; tremolo

SJP.pl

tremolit

minerał z grupy amfiboli, krzemian wapnia i magnezu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady krzemianów, z grupy amfiboli;

Wiktionary

Tremolit – minerał z gromady krzemianów, z grupy amfiboli. Minerał pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od doliny Tremola w masywie St. Gotthard w Alpach Szwajcarskich, gdzie minerał ten występuje.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈmɔlʲit, AS: trẽmolʹit

Wiktionary

tremolo

(wł. drżąco) specyficzny rodzaj artykulacji muzycznej polegającej na szybkiej i wielokrotnej zamianie dwóch dźwięków lub współbrzmień różnej wysokości; tremolando

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. szybkie powtarzanie jednego lub kilku naprzemiennych dźwięków;

Wiktionary

Tremolo (z wł. "drżenie") – określenie rodzaju artykulacji, która polega na szybkim wykonywaniu wielu dźwięków o tej samej wysokości lub szybkim przejściu między dwoma dźwiękami o różnej wysokości (tremolando).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Lubię czysty, nienacechowany dźwięk, jak czysty dźwięk bez nadmiaru tremolo i nie nazbyt dużo basu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈmɔlɔ, AS: trẽmolo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tremolowanie n., tremulant mrz.

czas. tremolować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tremolando

Wiktionary

tremometr

przyrząd do mierzenia tremoru - mimowolnych, rytmicznych, drobnych ruchów całego ciała lub jego części

SJP.pl

Tremometr (ang. "tremometer") – przyrząd pomiarowy w ergonomii służący do badania tremoru, czyli mimowolnych, rytmicznych, drobnych ruchów całego ciała lub jego części. Poprzez pomiary precyzji ruchów, ruchów dowolnych ręki i koordynacji wzrokowo-ruchowej pozwala na ocenę sprawności układu nerwowego. Badanie tremometrem jest jednym z badań zdolności psychomotorycznych człowieka.

Wikipedia

tremor

mimowolne, rytmiczne, drobne ruchy całego ciała lub jego części

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tremor (grupa muzyczna)
drżenie
Wstrząsy (ang. Tremors) – film

Wikipedia

tremowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tremować.

Wiktionary

Powiązane:

czas. tremować ndk.

Wiktionary

tremować

powodować u kogoś tremę

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) wywoływać tremę

czasownik zwrotny tremować się

(2.1) czuć tremę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Występ przy szczególnej publiczności czasami bywa tremujący.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: trẽmovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tremowanie n., trema

Wiktionary

tren

1. pieśń żałobna;
2. wydłużona część sukni, ciągnąca się z tyłu po ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;

(1.2) książk. ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;

(1.3) daw. tabor wojskowy

(1.4) daw. ośwagonowa z kołami

(1.5) slang. farm. trenbolon

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tren (literatura)
tren (moda)
tren – tabor wojskowy
tren – pawi ogon
Tren – wieś w Albanii, w okręgu Devoll, w gminie Qendër Bilisht
Tren – album Przemysława Gintrowskiego
Tren – wiersz angielskiej poetki romantycznej Felicii Hemans

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) rzecz. tren m., daw. trenodja ż., stpol. trenienie n.

czas. stpol. trenić

(1.2-4) rzecz. tren m.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tren, daw. trenodja

(1.2-4) tren

Wiktionary

trenaż

trenażer;
1. przyrząd służący do treningu sportowego lub rehabilitacji ruchowej, pozwalający ćwiczyć w warunkach podobnych do rzeczywistych;
2. urządzenie umożliwiające odtworzenie rzeczywistych sytuacji w warunkach sztucznych, stosowane np. do szkolenia pilotów, żeglarzy itp.; symulator

SJP.pl

trenażer

trenaż;
1. przyrząd służący do treningu sportowego lub rehabilitacji ruchowej, pozwalający ćwiczyć w warunkach podobnych do rzeczywistych;
2. urządzenie umożliwiające odtworzenie rzeczywistych sytuacji w warunkach sztucznych, stosowane np. do szkolenia pilotów, żeglarzy itp.; symulator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do szkolenia lub ćwiczeń, imitujące warunki rzeczywiste

(1.2) przyrząd służący do rehabilitacji ruchowej

Wiktionary

płaszcz wzorowany na angielskim płaszczu wojskowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) luźny, dwurzędowy, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, gabardynowy lub nieprzemakalny, wzorowany na wojskowym płaszczu, noszonym w czasie I wojny światowej

Wiktionary

Trencz – rodzaj klasycznego płaszcza z zapięciem dwurzędowym i szerokim paskiem z klamrą. Najczęściej występuje w odcieniach beżu, z patkami na ramionach i pięcioma parami guzików. Niegdyś sięgał kostek, obecnie nie wykracza poniżej kolana.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɛ̃n͇t͡ʃ, AS: trẽṇč

Wiktionary

trenczowy

→ trencz

SJP.pl

Patrz:

trencz

trenczyn

miasto w zachodniej Słowacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Słowacji;

Wiktionary

Trenczyn (słow. "Trenčín", Trencsén, Trentschin, Laugaricio, Λευκάριστος) – miasto powiatowe w zachodniej Słowacji nad rzeką Wag, stolica kraju trenczyńskiego. Znany ze średniowiecznego zamku, położonego na górze nad miastem. Pod koniec 2019 roku, z liczbą mieszkańców wynoszącą ponad 55 tys., Trenczyn zajmował ósme miejsce wśród najludniejszych słowackich miast.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃n͇t͡ʃɨ̃n, AS: trẽṇčỹn

Wiktionary

rzecz. Trenczyn mrz., trenczynianin mos., trenczynianka ż.

Wiktionary

trend

ogólny kierunek rozwoju, zmian

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;

(1.2) stat. monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;

(1.3) finans. systematyczny wzrost lub spadek wartości instrumentu finansowego w czasie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trend (statystyka)
trend (socjologia)
trend sekularny
„Trend” (tygodnik)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Poznał najnowsze trendy we współczesnej homiletyce polskiej.

(1.3) Akcje KGHM znajdują się w trendzie spadkowym.

(1.3) Ropa tanieje, rubel w trendzie spadkowym, rosyjscy bogacze zyskują.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃nt, AS: trẽnt

Wiktionary

Powiązane:

przym. trendowy, trendy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kierunek, tendencja, prąd, moda

(1.1) forma żeńska od: trener

Wiktionary

Patrz:

trener

Przykłady

(1.1) Trenerka nie była zadowolona z występu swojej zawodniczki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈnɛrka, AS: trẽnerka

Wiktionary

Powiązane:

czas. trenować ndk.

rzecz. trenażer mrz., trener, trening, trenowanie

przym. trenerski, treningowy

Wiktionary

trenerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trenerem, dotyczący trenera

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trenażer mrz., trener mos., trenerka ż., trening m., trenowanie n., wytrenowanie n., przetrenowanie n.

czas. trenować ndk., wytrenować dk., przetrenować dk.

przym. treningowy

przysł. treningowo

Wiktionary

trenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. odczasownikowy od|trenić.

Wiktionary

rzecz. tren m.

Wiktionary

trening

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;

(1.2) ćwiczenia z zakresu jakichś kompetencji, umiejętności

Wiktionary

Trening — czynność, proces lub metoda uczenia się umiejętności potrzebnych do wykonania określonej pracy lub aktywności, doprowadzania osoby do uzgodnionego standardu biegłości poprzez praktykę (ćwiczenie); przygotowanie mające na celu poprawę sprawności fizycznej lub intelektualnej..

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Optymalny moment na spożycie białka przypada bezpośrednio po treningu.

(1.2) Grupa in statu nascendi jest głównym bohaterem opisywanych w tej książce treningów interpersonalnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃ɲĩŋk, AS: trẽńĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. treningówka ż., trener m., trenerka ż., trenowanie n., przetrenowanie n., trenażer mrz.

czas. trenować, potrenować, przetrenować się

przym. treningowy, trenerski

Wiktionary

treningowo

przymiotnik

(1.1) sport. strój do treningu

(1.2) sport. walka treningowa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trening

przym. treningowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) strój treningowy/do treningu

Wiktionary

trenić

czasownik nieprzechodni

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈnɔdʲja, AS: trẽnodʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tren m., daw. trena ż., stpol. trenienie n.

Wymowa:

IPA: ˌtrɛ̃nɔˈvãɲɛ, AS: trẽnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. trenować

rzecz. trenażer mrz., trenerka ż., trener, trening

przym. treningowy, trenerski

Wiktionary

trenować

podnosić swoje umiejętności

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wytrenować)

(1.1) podnosić swoje umiejętności

(1.2) podnosić czyjeś umiejętności

(1.3) sport. ćwiczyć celem poprawienia swojej sprawności w danej dyscyplinie

(1.4) sport. kierować rozwojem sprawności fizycznej sportowca

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dotknięta do żywego ogólnomęską zarozumiałością Celestyna odsunęła się, zmierzyła Hajduka wyniosłym spojrzeniem, które tak często trenowała przed lustrem (na wszelki wypadek…), i powiedziała ozięble: – Cześć, idę do szkoły.

(1.3) Od przyszłego tygodnia będę trenował fechtunek.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trening m., trener m., trenerka ż., trenowanie n., trenażer mrz.

przym. treningowy, trenerski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ćwiczyć, dokształcać się, nabywać wprawy, praktykować, szkolić się, uczyć się, wprawiać się, zaprawiać się

(1.2) edukować, instruować, kształcić, nauczać, obznajamiać, podkształcać, poduczać, przeszkalać, przygotowywać, przysposabiać, przyuczać, sposobić, szkolić, uczyć, wdrażać, wyuczać, zapoznawać, zaznajamiać

(1.3) ćwiczyć, gimnastykować się, szlifować formę

(1.4) ćwiczyć, przygotowywać, sposobić, szkolić, tresować

Wiktionary

trent

część kotwicy, miejsce rozgałęzienia trzonu w łapy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trent – rzeka w Anglii
Trent – rzeka w Kanadzie, w prowincji Kolumbia Brytyjska, na wyspie Vancouver
Trent – rzeka w Kanadzie, w prowincji Ontario
Trent – rzeka w Nowej Zelandii, na Wyspie Południowej
Trent – rzeka w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Północna
Trent – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Dorset
Trent – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Vorpommern-Rügen
Trent – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Moody
Trent – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Taylor
Trent (ang. Trent Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Lenoir
Trent Dalzell – australijski aktor
Trent Franks – amerykański polityk

Wikipedia

trenton

Trenton – miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu New Jersey, siedziba hrabstwa Mercer, nad rzeką Delaware.

Różnorodny przemysł, m.in.: maszynowy, gumowy (od 1852 fabryki Goodyear Tire i Rubber Company), elektrotechniczny, metalowy, materiałów budowlanych, włókienniczy, hutnictwo żelaza; ważny ośrodek handlowy; węzeł kolejowy i drogowy; stanowe centrum kulturalne z muzeum, planetarium, audytorium oraz biblioteką; port dostępny dla statków morskich, liczne zabytki z XVIII i XIX wieku.

Wikipedia

trentowski

nazwisko

SJP.pl

trenu

forma rzeczownika.

(1.1) D. lp. od: tren

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃nu, AS: trẽnu

Wiktionary

treonina

aminokwas z grupy niezbędnych, dostarczany z pożywieniem ze względu na brak jego syntezy przez organizm, występujący w większości białek

SJP.pl

Treonina, kwas α-amino-β-hydroksymasłowy, #PATRZ Thr lub T – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów. Stereoizomer L jest jednym z podstawowych aminokwasów białkowych. Należy do aminokwasów niezbędnych (nie może być syntetyzowany w organizmie człowieka i musi być dostarczany z pożywieniem). Produkty o dużej zawartości treoniny to twaróg, drób, ryby, mięso, soczewica, i ziarno sezamowe.

(1.1) but mający drewnianą podeszwę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) środ. wojsk. żołnierz zawodowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trep – but
trep (w górnictwie) – połowizna (belka) podkładana na miękkim spągu pod stojak
trep – deska z przybitymi listwami dla ułatwienia przechodzenia po pochyłościach, rodzaj drabiny
trzewik

Wikipedia

Przykłady

narzędzie chirurgiczne do wiercenia otworów w kościach, np. czaszki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. narzędzie chirurgiczne kształtu cylindrycznego, którego koniec ma kształt okrężnej piły, służące do wywiercania okrągłego otworu w kości lub w innej tkance przez ucisk z jednoczesnym obracaniem;

Wiktionary

trepanacyjny

dotyczący trepanacji

SJP.pl

trepanator

osoba dokonująca trepanacji

SJP.pl

trepang

zwierzę z rodziny strzykw, żyjące w morzach tropikalnych

Wikipedia

treple

rodzaj okrągłego, marszczonego lub plisowanego kołnierza z cienkiej, białej tkaniny bądź koronki, usztywnionego krochmalem albo drucianym stelażem; kreza, kryza, krezka, fryza, fryzka, kruszka

sztuczne lub prawdziwe włosy przypinane w celu uzupełnienia lub przyozdobienia fryzury; treska, dopinka

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tresa – gmina w kantonie Ticino, w okręgu Lugano
Tresa – rzeka, dopływ Lago Maggiore
Catherine Tresa – indyjska aktorka
Ponte Tresa

Wikipedia

treser

mężczyzna zajmujący się tresurą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. kobieta tresująca zwierzęta

treska

sztuczne lub prawdziwe włosy przypinane w celu uzupełnienia lub przyozdobienia fryzury; tresa, dopinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. rodzaj peruki w postaci warkocza, loków lub koka, przypinanych dla uzupełnienia lub przyozdobienia fryzury

Wiktionary

Treska (maced. "Треска") – rzeka w zachodniej Macedonii Północnej, prawy dopływ Wardaru w zlewisku Morza Egejskiego. Długość – 138 km, powierzchnia zlewni – 1880 km², średni przepływ – 23,34 m³/s.

Treska płynie przez góry zachodniej Macedonii Północnej, z początku na południe, potem przełamuje się w kierunku zachodnim przez góry Poreče i płynie na północ. W dolnym biegu tworzy sztuczny zbiornik Matka i uchodzi do Wardaru tuż na północ od Skopje. Nad górną Treską leży Kiczewo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛska, AS: treska

Synonimy:

(1.1) układać

(1.2) musztrować

Wiktionary

trestno

Trestno (niem. "Treschen") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Siechnice, nad rzeką Odrą.

Wikipedia

tresura

1. uczenie zwierząt wykonywania poleceń;
2. uczenie kogoś przy użyciu surowych kar, stosowania zakazów i nakazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczenie zwierząt wykonywania poleceń

(1.2) przen. uczenie kogoś przy użyciu surowych kar, stosowania zakazów i nakazów

Wiktionary

Tresura, tresowanie (niem. "Dressur" z fr. "dresser") – zespół działań mających na celu przyzwyczajenie, wdrożenie (nauczenie) zwierząt do wykonywania określonych czynności przez wielokrotne ich powtarzanie w jednakowych okolicznościach, wyrabianie lub wytwarzanie przez człowieka odruchów warunkowych u zwierząt, czasem prostych nawyków poprzez stosowanie systemu nagród i kar.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɛˈsura, AS: tresura

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. treser m., treserka ż.

czas. tresować, wytresować

przym. treserski, tresurowy

Wiktionary

tresurowy

przymiotnik od: tresura

SJP.pl

tret

zabudowa centralnej części rynku; blok śródrynkowy

SJP.pl

tretynoina

kwas retinowy, środek złuszczający skórę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pojawiają się obiecujące badania nad kwasem retinowym (tretynoiną), wskazujące, że może on obniżać ryzyko zachorowania na raka piersi.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kwas retinowy

Wiktionary

tretzler

dawniej: podskarbi zakonu krzyżackiego

SJP.pl

trevi

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trevi – miejscowość w Umbrii
Trevi – rione Rzymu
Trevi nel Lazio – miejscowość w Lacjum
TREVI – wewnętrzna grupa ds. bezpieczeństwa powstała w ramach Unii Europejskiej
Fontanna di Trevi

Wikipedia

treviso

[czytaj: trewizo]
1. miasto i gmina we Włoszech;
2. miasto i gmina w Brazylii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;

Wiktionary

(, pol. uproszczona: "trewizo") – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Treviso na Nizinie Weneckiej. Treviso stanowi ośrodek administracyjny tejże prowincji.

(1.1) geogr. miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Cesarz spotkał się z opatem Fibicjuszem w Trewirze.

Wiktionary

rzecz. Trewir mrz., trewirczyk mos., trewirka ż.

Wiktionary

trewizański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Treviso, dotyczący Treviso

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Posagiem dla królewny miała być Marchia Trewizańska, o którą Austria biła się z Wenecją.

(1.1) V. Scoti włączył również do swego zbioru cztery protokoły notariuszy miejskich, sporządzone prawdopodobnie do użytku prywatnego. (…) Protokoły te stanowią cenne źródło do badania rozwoju notariatu trewizańskiego w XIII w.

(1.1) Uniwersytet Artystów dzielił się tylko na 7 nacji, mianowicie: toskańską, ultramontańską, ultramaryńską, lombardzką, trewizańską, romańską, i ankońską.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Treviso n.

Wiktionary

trezor

1. skrytka w gmachu banku, do której kasjerzy wkładają utarg dzienny; dawniej: skarbiec bankowy;
2. urządzenie do przechowywania substancji promieniotwórczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zabezpieczona skrytka w gmachu banku, do której kasjerzy codziennie po zakończeniu pracy wkładają otrzymane od klientów pieniądze

(1.2) skarbiec, zwłaszcza bankowy

(1.3) stacjonarne urządzenie do przechowywania substancji promieniotwórczych

Wiktionary

treściwie

przysłówek

(1.1) w sposób treściwy, w sposób zwarty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. treściwość ż.

przym. treściwy

Wiktionary

treściwiej

stopień wyższy od przysłówka: treściwie

SJP.pl

treściwość

1. zwięzłość, lakoniczność;
2. pożywność, sytność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest treściwe

Wiktionary

Powiązane:

przym. treściwy

(1.1) nierozwlekły, skondensowany, esencjonalny, konkretny

(1.2) zwięzły, zwarty, lakoniczny, lapidarny

(1.3) kaloryczny, odżywczy, pełnowartościowy, posilny, pożywny

Wiktionary

treśnieński

przymiotnik od: Tresna (wieś w województwie śląskim)

SJP.pl

treść

1. to, o czym mówi, co przekazuje odbiorcy dzieło sztuki;
2. to, co stanowi istotę, sens czegoś; treści;
3. substancja wypełniająca przewód pokarmowy; zawartość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki

(1.2) istota, sens zawartości książki; tematy zawarte w książce lub jakimś dokumencie

(1.3) med. zawartość przewodu pokarmowego; głównie w połączeniu „treść pokarmowa/żołądkowa”

(1.4) stpol. trzcina

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

treść w estetyce – kategoria estetyczna przeciwstawiana formie, sens dzieła rozumiany np. jako jego wymowa lub jako ciąg zdarzeń przedstawiony w utworze.
treść charakterystyczna nazwy to zespół cech charakterystycznych przysługujących wszystkim desygnatom danej nazwy i tylko im (por. konotacja) – treściom charakterystycznym nazw odpowiada treść właściw...
treść – w filozofii i psychologii przeciwstawiana ich aspektom formalnym zawartość procesów psychicznych, np. treść aktów poznawczych, treść świadomości.
konotacja w sensie językoznawczym (treść językowa)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Symbole te podnoszą rangę i znaczenie ceremonii, potęgują uczucia patriotyczne, wzbogacają treści wychowawcze i walory emocjonalne.

(1.1) Badania pokazują, że dzieci bardzo często mają kontakt z niebezpiecznymi treściami w Internecie.

(1.1) W mieście pojawiły się plakaty o treściach rasistowskich.

(1.2) Nie znał treści lektury, bo jej nie przeczytał.

(1.1) chem. handlowa nazwa trichloroetenu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Przedrostek liczebnikowy oznaczający „trzy-” lub „trój-”, ewent. „mający trzy części, trójdzielny”; szczególnie w nazewnictwie chemicznym.
Trichloroeten, CHCl=CCl2 – związek organiczny, chlorowcopochodna etenu (etylenu) (nazwa handlowa: „tri”).
Transporter Rozpoznania Inżynieryjnego (TRI) – polski opancerzony transporter rozpoznawczy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tri jest dobrym rozpuszczalnikiem tłuszczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲi, AS: trʹi

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trichloroeten, trichloroetylen, 1,1,2-trichloroeten, trójchloroetylen, CHCl=CCl₂, C₂HCl₃

Wiktionary

tri-

przedrostek

→ triada; triadowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący triady

(1.2) składający się z trzech elementów

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Triadyczna teoria znaku (Ch. Peirce) narodziła się z inspiracji filozoficznych w obrębie pragmatyzmu. Znak jest relacją, która łączy trzy elementy: przedmiot, reprezentamen i interpretant.

(1.2) Wśród przedstawień są posągi Buddy, bodhisattw oraz duże triadyczne stele, gdzie postaci Buddy, stojącemu na tle mandorli, po obu stronach towarzyszą bodhisattwy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. triada ż.

Wiktionary

triage

[czytaj: triaż] środowiskowo: segregacja pacjentów przez personel medyczny w zależności od stopnia obrażeń oraz rokowania, umożliwiająca niesienie pomocy w pierwszej kolejności najbardziej poszkodowanym; triaż

SJP.pl

triak

element półprzewodnikowy o działaniu zaworowym, rodzaj tyrystora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;

triak

Powiązane:

rzecz. triak m.

Wiktionary

trial

[czytaj: trjal lub trajal]
1. jedna z konkurencji rowerowych lub motocyklowych, polegająca na bezbłędnym pokonaniu skomplikowanego toru w trudnym terenie z przeszkodami;
2. próbna wersja aplikacji udostępniana w celach reklamowych, działająca przez określony czas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. mot. obserwowany rajd terenowy, np. rowerowy, motocyklowy, samochodowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trial rowerowy
trial motocyklowy
trial – rodzaj licencji
Trial – film z 1955

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) rajd obserwowany

Wiktionary

trialistyczny

→ trializm

SJP.pl

Patrz:

trializm

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trializm (Austro-Węgry)
Trializm (Niemcy)

Wikipedia

trialowiec

sportowiec uprawiający trial

SJP.pl

trialowy

→ trial

SJP.pl

Patrz:

trial

triangel

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

triangel – instrument muzyczny
triangel – jeden ze standardów hodowlanych gupika

Wikipedia

triangiel

instrument perkusyjny

SJP.pl

trianglistka

→ trianglista

SJP.pl

Patrz:

trianglista

triangulacja

1. w geodezji i astronomii: metoda wyznaczania w terenie współrzędnych punktów, wykorzystująca taką własność trójkąta, że znajomość jednego boku i dwóch kątów wystarczy do pomiaru całej figury;
2. w matematyce: podział figury geometrycznej na trójkąty lub czworościany w taki sposób, by wspólną częścią każdych dwóch trójkątów był co najwyżej bok, wierzchołek bądź zbiór pusty;
3. w socjologii: metoda stosowana w badaniach społecznych, mająca na celu zapewnić wyższą jakość prowadzonych badań i ograniczenie błędu, polegająca na zebraniu danych za pomocą dwóch lub większej liczby metod, a następnie porównaniu i połączeniu wyników;
4. w grafice komputerowej: technika polegająca na rozbiciu złożonych obiektów (każdej figury geometrycznej prócz koła) na trójkąty

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

triangulacja (geodezja)
triangulacja (grafika komputerowa)
triangulacja (psychologia)
triangulacja (matematyka)
triangulacja (socjologia)
triangulacja (sensoryka)
Triangulacja Delone

Wikipedia

triangulacyjny

dotyczący triangulacji

SJP.pl

triangulować

1. w socjologii: przeprowadzać badanie za pomocą dwóch lub większej liczby metod;
2. w matematyce: dzielić na trójkąty

SJP.pl

trianguł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. zob. trójkąt.

(1.2) kośc. przyrząd liturgiczny pełniący funkcję piętnastoramiennego świecznika, używany podczas Triduum Paschalnego w rycie rzymskim;

(1.3) kośc. przyrząd liturgiczny w formie trzech świec umieszczanych na długiej tyczce, który był używany podczas Wigilii Paschalnej w rycie rzymskim do zapalania paschału;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trianguł – trójkątny świecznik liturgiczny z piętnastoma świecami, używany w czasie Ciemnych Jutrzni
trianguł – rodzaj świecznika liturgicznego, tyczka z trzema świecami, używana w czasie wigilii paschalnej
trianguł – inna nazwa trójkąta
trianguł – inna nazwa wieży triangulacyjnej

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) triangel, triangiel

Wiktionary

triarii

w wojsku rzymskim: ciężkozbrojna piechota w trzecim rzędzie szyku bitewnego

SJP.pl

Wikipedia

triariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. doświadczony żołnierz służący w rzymskim legionie republikańskim, walczący w trzeciej i ostatniej linii manipułów;

Wiktionary

trias

pierwszy okres ery mezozoicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jeden z okresów geologicznych;

Wiktionary

Trias – najstarszy okres ery mezozoicznej. Trwał od 251,9 do 201,4 miliona lat temu. Dzieli się na późny (karnik, noryk i retyk), środkowy (anizyk i ladyn) i wczesny (ind i olenek).

Po wielkim wymieraniu permskim, we wczesnym triasie nastąpiła szybka radiacja ewolucyjna fauny i flory. Okres ten zakończyło mniejsze wymieranie triasowe, wciąż jednak zaliczane do pięciu największych masowych wymierań w fanerozoiku.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Szybko rozwijały się liliowce łodygowe, stanowiąc jedną z najczęstszych skamieniałości triasu.

(1.1) Trias jest najstarszym okresem mezozoiku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjas, AS: trʹi ̯as

Wiktionary

Powiązane:

przym. triasowy

Wiktionary

triasowy

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący triasu, występujący, powstały w triasie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjaˈsɔvɨ, AS: trʹi ̯asovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trias m.

Wiktionary

triathlon

[czytaj: triatlon] dyscyplina sportowa łącząca pływanie, kolarstwo i bieganie; triatlon

SJP.pl

Triathlon ( triathlon), triatlon (gr. "trójbój") – wszechstronna dyscyplina sportowa będąca kombinacją pływania, kolarstwa i biegania. Zawodnik kolejno płynie, jedzie na rowerze i biegnie, a czas końcowy obejmuje również zmianę stroju i sprzętu sportowego.

Wikipedia

triathlonistka

→ triathlonista

SJP.pl

Patrz:

triathlonista

triathlonowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z triathlonem, dotyczący triathlonu

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. procedura oceny zdrowia i selekcji ofiar masowego wypadku;

Wiktionary

(1.1) Moja dziewczyna pięknie tańczy tribal na niedzielnych pokazach.

(2.1) Mój chłopak zrobił sobie efektownego tribala na przedramieniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲibal, AS: trʹibal

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trybalizm m.

przym. trybalistyczny

przysł. trybalistycznie

Wiktionary

tribar

rzeczownik

(1.1) jeden z rodzajów bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲibar, AS: trʹibar

Wiktionary

tribolog

specjalista badający zjawiska tarcia i zużywania się powierzchni ruchomych elementów maszyn, np. łożysk, hamulców; trybolog

SJP.pl

tribologia

nauka zajmująca się zjawiskami zachodzącymi między powierzchniami trącymi elementów maszyn i urządzeń; trybologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mech. nauka badająca tarcie między ciałami stałymi;

Wiktionary

triceps

mięsień trójgłowy ramienia

SJP.pl

tricepsowy

→ triceps

SJP.pl

Patrz:

triceps

triceratops

rodzaj roślinożernego dinozaura z epoki kredy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Triceratops|ref=tak., rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)

Wiktionary

Triceratops – rodzaj roślinożernego dinozaura rogatego z rodziny ceratopsów, żyjącego w mastrychcie (późnej kredzie), od 68 do 65,5 milionów lat temu, na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Należy do ostatnich nieptasich dinozaurów, które pojawiły się przed wymieraniem kredowym. Nazwa rodzajowa pochodzi z greki i oznacza twarz o trzech rogach.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Triceratops cechował się potężną budową ciała.

Wiktionary

trichlorek

związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera trzy atomy chloru, np. trichlorek azotu; trójchlorek

SJP.pl

trichloroeten

chlorowa pochodna etenu, związek organiczny używany jako rozpuszczalnik; tri, trichloroetylen

SJP.pl

Trichloroeten, trichloroetylen – organiczny związek chemiczny, chlorowa pochodna etenu (etylenu).

Wikipedia

trichloroetylen

chlorowa pochodna etenu, związek organiczny używany jako rozpuszczalnik; trichloroeten, tri

SJP.pl

trichlorometan

organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, chlorowa pochodna metanu, stosowany najczęściej jako rozpuszczalnik organiczny; substancja drażniąca, działająca szkodliwie przez drogi oddechowe i po połknięciu; w przypadku długotrwałego narażenia lub wysokiego stężenia stwarzająca poważne zagrożenia dla zdrowia; chloroform

IPA: ˌtrʲixɔptɛrɔˈlɔɟja, AS: trʹiχopteroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trichopterolog m.

przym. trichopterologiczny

Wiktionary

trichotillomania

zaburzenie psychiczne objawiające się wyrywaniem sobie włosów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

Wiktionary

Trichotillomania, niepohamowane wyrywanie włosów – zaburzenie psychiczne objawiające się patologicznym, niekiedy niekontrolowanym, wyrywaniem sobie włosów przez chorego.

Wikipedia

trichroizm

zjawisko pleochroizmu zachodzące w kryształach dwuosiowych, w którym występują trzy barwy pleochroiczne

SJP.pl

trichter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lejek

Wiktionary

trick

[czytaj: trik] trik;
1. sztuczka, zabieg iluzjonistyczny stosowany często w filmie itp.;
2. podstęp, wybieg, fortel

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trik, trick – sportowa ewolucja akrobatyczna
Trick (Podryw) – amerykański film w reżyserii Jima Fall z 1999
Trick – polska komedia sensacyjna w reżyserii Jana Hryniaka z 2010
trik

[czytaj: trikolor] zestawienie trzech barw

SJP.pl

Wikipedia

tricorne

[czytaj: trikorn] dawny trójkątny kapelusz męski z rondem podwiniętym z trzech stron; trikorn, trójróg

SJP.pl

tricykl

rower o dwóch dużych kołach tylnych i małym przednim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. rower z trzema kołami wynaleziony w 2. połowie XIX w.;

Wiktionary

maszyna do sortowania ziarna wg długości i grubości; tryjer

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trier (pol. Trewir) – miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat
Eucharius von Trier – biskup
Joachim Trier – norweski reżyser
Karl Bessart von Trier – wielki mistrz zakonu krzyżackiego
Lars von Trier – duński reżyser
Trier – księstwo (Kurtrier)
New Trier
Trier-Land
Trier-Saarburg

Wikipedia

triera

starogrecki okręt wojenny z trzema rzędami wioseł wzdłuż burt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. staroż. grecka galera o trzech rzędach wioseł, z prostym ożaglowaniem rejowym;

Wiktionary

Wikipedia

Synonimy:

triestenka

mieszkanka Triestu (miasta we Włoszech)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Triestu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Triest mrz.

:: fm. triesteńczyk mos.

przym. triesteński

Wiktionary

triesteńczyk

mieszkaniec Triestu

rzecz. Triest mrz., triesteńczyk mos., triestenka ż.

Wiktionary

trieśnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Bukowina. czereśnia

Wiktionary

trifenylometan

węglowodór aromatyczny, bezbarwne ciało stałe; trytan, trójfenylometan

SJP.pl

Wikipedia

trifle

[czytaj: trajfl] angielski deser przyrządzony z ułożonych warstwami ciasta biszkoptowego nasączonego winem, galaretki owocowej, owoców, ozdobiony bitą śmietaną

SJP.pl

Trifle – deser jadany w Anglii, przyrządzony z ułożonych warstwami ciasta biszkoptowego nasączonego winem, galaretki owocowej, owoców, polany sosem custard i ozdobiony bitą śmietaną.

Wikipedia

trifluorek

związek nieorganiczny z trzema atomami fluoru w cząsteczce, np. trifluorek chloru (bojowy środek duszący), trifluorek boru

SJP.pl

trifolium

1. w botanice: koniczyna;
2. krzywa matematyczna

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trifolium – krzywa matematyczna
koniczyna (Trifolium) – rodzaj roślin

Wikipedia

triforium

w budynkach romańskich i gotyckich: trójdzielne arkadowe okno lub przezrocze; tryforium

SJP.pl

Triforium, tryforium (z łac. "tri–" mający trzy części i "fores" – drzwi, brama)

Wikipedia

triforyjny

→ trifora, → triforium; tryforyjny

SJP.pl

trifosforan

sól lub ester kwasu trifosforowego; trójfosforan

SJP.pl

trigger

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. procedura, która jest wykonywana automatycznie jako reakcja na pewne zdarzenie w tabeli bazy danych

(1.2) psych. sytuacja uruchamiająca silną, niekontrolowaną reakcję emocjonalną

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wyzwalacz

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

Wiktionary

Trijodotyronina (T3) – organiczny związek chemiczny, trijodowa pochodna tyrozyny. Hormon tarczycy wytwarzany przez komórki pęcherzyków tego gruczołu, magazynowany w postaci tyreoglobuliny i wydzielany do krwiobiegu.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) trójjodotyronina, T3, fT3

Wiktionary

trik

inaczej: trick -
1. sztuczka, zabieg iluzjonistyczny stosowany często w filmie itp.
2. podstęp, wybieg, fortel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sztuczka zastosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trik – sposób, aby uzyskać efekt iluzjonistyczny
trik – sztuczka wykonywana na deskorolce, snowboardzie, rolkach lub rowerze
Trik – amerykańska komedia romantyczna z 1999 roku

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Iluzjonista wykonał niezwykły trik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲik, AS: trʹik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trick m.

Synonimy:

(1.1) pozycja trójkąta, trójkąt

Wiktionary

trikorn

dawny trójkątny kapelusz męski z rondem podwiniętym z trzech stron; tricorne, trójróg

SJP.pl

Trikorn (trójróg, kapelusz trójskrzydły, trójgraniasty; tricorne) – rodzaj kapelusza, szczególnie popularnego w XVIII wieku, który wyszedł z mody w połowie XIX wieku. Używany był zarówno jako część strojów cywilnych, jak i mundurów wojskowych - częściowo wyparty przez kaszkiet i bikorn.

Wikipedia

trikowy

wynikający z triku, polegający na triku (np. efekt trikowy, zdjęcia trikowe); trickowy

SJP.pl

triku

forma rzeczownika.

(1.1) żegl. mar. łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;

Wiktionary

Trimaran, trzykadłubowiec – statek wodny posiadający trzy połączone sztywno kadłuby (jeden centralny i dwa boczne) umieszczone równolegle względem siebie. Trimarany mogą być zarówno jednostkami silnikowymi, jak i napędzanymi żaglami. Mogą należeć do grupy jachtów mieczowych, balastowych, jak i balastowo-mieczowych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trʲĩˈmarãn, AS: trʹĩmarãn

Wiktionary

trimer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. oligomer zbudowany z trzech merów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trimery – jedne z najprostszych oligomerów
Trimer – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania, w departamencie Ille-et-Vilaine

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Trimery są efektem połączenia trzech cząsteczek monomeru.

Wiktionary

trimetazydyna

organiczny związek chemiczny, stosowany jako lek w chorobie niedokrwiennej serca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek metaboliczny przeciwdławicowy, który chroni komórki mięśnia sercowego przed niedotlenieniem (przestawienie metabolizmu komórek serca z utleniania kwasów tłuszczowych na spalanie glukozy, co zmniejsza zużycie tlenu przez serce)

Wiktionary

Trimetazydyna – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w chorobie niedokrwiennej serca, działa kardioprotekcyjnie (ochronnie na komórki mięśnia sercowego).

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) nazwy handlowe: Preductal

Wiktionary

trimetyloamina

amina trzeciorzędowa, związek chemiczny używany do produkcji choliny; trójmetyloamina

SJP.pl

Trimetyloamina, N(CH3)3 – organiczny związek chemiczny z grupy amin. Najprostsza amina trzeciorzędowa o właściwościach silnie higroskopijnych i zapachu zbliżonym do amoniaku w wyższych stężeniach. Dobrze rozpuszczalna w wodzie, jest stosunkowo silną zasadą (p"K"a 9,87), zgodnie z reakcją:

Wikipedia

trimix

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mieszanina tlenu, helu i azotu używana do nurkowania

Wiktionary

Trimix – mieszanina tlenu, azotu i helu używana do oddychania w czasie nurkowania, stanowiąca alternatywę dla powietrza.

Proporcje gazów dobierane są do konkretnego nurkowania. Mieszaninę tę, podobnie jak heliox, hydrox, neox i triox, stosuje się w nurkowaniach głębokich. Dzięki zastąpieniu części azotu helem zmniejsza się ryzyko wystąpienia narkozy azotowej, lecz zwiększa ryzyko choroby dekompresyjnej.

Wikipedia

trimurti

w hinduizmie trójca najważniejszych bogów: Brahma, Wisznu i Śiwa

SJP.pl

Trimurti (dewanagari त्रिमूर्ति, także: Trójca hinduistyczna) – w hinduizmie wyobrażenie trzech aspektów boga w formach Brahmy, Wisznu i Śiwy. Każda z postaci ma określoną rolę do spełnienia w cyklu życia wszechświata: Brahma go stwarza, Wisznu utrzymuje, a Śiwa unicestwia.

Wikipedia

trinia

roślina z rodziny baldaszkowatych (selerowatych), rosnąca na stokach i stepach południowo-wschodniej Europy i części Azji; trynia

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trinia – miejscowość w Republice Cypryjskiej
Trinia – rodzaj roślin z rodziny selerowatych
trinia – rodzaj trylobita

Wikipedia

trinitrofenol

lampa elektronowa trójelektrodowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektron. lampa elektronowa posiadająca trzy elektrody;

Wiktionary

Trioda – najprostsza i najstarsza lampa wzmacniająca sygnały elektryczne. Ma trzy elektrody – anodę, katodę i siatkę. Trioda umożliwia sterowanie przepływem elektronów z katody do anody przez zmianę napięcia na siatce. Znalazła zastosowanie w licznych układach elektronicznych: wzmacniaczach, generatorach i innych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrʲjɔda, AS: trʹi ̯oda

Wiktionary

triodowy

→ trioda

SJP.pl

Patrz:

trioda

triola

figura rytmiczna powstała z podziału dwudzielnej wartości rytmicznej na trzy równe części; triolka

SJP.pl

Triola – figura rytmiczna złożona z trzech wartości; występuje w podziale dwudzielnej wartości rytmicznej, dzieląc ją na trzy równe części. Jest to tzw. nieregularny podział wartości rytmicznych.

W nutach są różne sposoby zapisywania trioli, aczkolwiek najczęściej triola oznaczana jest cyfrą 3 umieszczaną nad lub pod grupą. W zależności od wartości rytmicznych, jakie wchodzą w skład trójki, występuje triola ćwierćnutowa, ósemkowa, szesnastkowa itd.

Wikipedia

triolet

strofa ośmiowierszowa, w której pierwszy wers powtarza się jako czwarty i siódmy, a drugi - jako ósmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;

Wiktionary

Triolet – strofa 8-wersowa o dwóch rymach i schemacie rymowym: ABaAabAB, w której wers pierwszy powtarza się jako czwarty i siódmy, a drugi jako ósmy - w wersji oryginalnej lub lekko zmodyfikowanej. Triolety pisali Tomasz Zan i Adam Mickiewicz. W parafrazach mądrości Wschodu używał ich też Remigiusz Kwiatkowski. W Czechach triolety pisał Jaroslav Vrchlický.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Forma trioletu wywodzi się z poezji starofrancuskiej.

Wiktionary

trioletowy

→ triolet

SJP.pl

Patrz:

triolet

triolizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. związek miłosny trzech osób

Wiktionary

Triolizm, potocznie nazywany „trójkątem” lub „trójkącikiem” – zachowanie seksualne, polegające na jednoczesnym współżyciu ze sobą trzech osób.

Triolizm heteroseksualny i biseksualny może polegać zarówno na współżyciu dwóch kobiet z jednym mężczyzną, jak i dwóch mężczyzn z jedną kobietą. Triolizmem będzie również homoseksualny kontakt trzech mężczyzn lub trzech kobiet.

Wikipedia

triolka

figura rytmiczna powstała z podziału dwudzielnej wartości rytmicznej na trzy równe części; triola

SJP.pl

triolowy

→ triola

SJP.pl

Patrz:

triola

trionfale

[czytaj: tripl dabl] z angielskiego, w koszykówce: uzyskanie przez zawodnika dwucyfrowej liczby trzech wskaźników skuteczności gry; triple double

SJP.pl

triploidalność

posiadanie przez organizm dodatkowego zestawu chromosomów; triploidia

(1.3) rodzaj bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Stalowy tripod na trzy wędki przeznaczony dla wędkarzy łowiących profesjonalnie z gruntu. (z Internetu)

(1.2) Nogi tripodu wykonane są z filipińskiego mahoniu.

tripować

potocznie:
1. być pod wpływem środków halucynogennych;
2. podróżować, wycieczkować

SJP.pl

tripowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obawa przed liczbą 13; wiara, że trzynastka przynosi pecha;

Wiktionary

Triskaidekafobia ( τρεισκαίδεκα "triskaídeka" = trzynaście, φόϐος "fobos" = strach, lęk) – lęk przed liczbą trzynaście, irracjonalna wiara, że liczba ta przynosi pecha. Jako przesąd funkcjonujący w kulturze zachodniej powszechnie, uznawana jest za fobię jedynie, gdy znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie jednostki. Należy zatem odróżnić przesądność uwarunkowaną kulturowo od zaburzenia nerwicowego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrʲiska^jidɛkaˈfɔbʲja, AS: trʹiska^i ̯idekafobʹi ̯a

Wiktionary

triskelion

motyw składający się z potrójnej spirali wykazującej obrotową symetrię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. szt. występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

Wiktionary

Triskelion, triskeles (stgr. τρισκελής – „trójnóg”, „trójnożny”), także trykwetr – znak złożony z trzech jednakowych elementów: ramion, spiral, meandrów itp.) tworzących cykliczny wzór geometryczny w postaci grupy cyklicznej C3.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) trykwetr

Wiktionary

trismegistos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przydomek znaczący dosłownie „po trzykroć wielki”, „trzykroćwielki”

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trismegistus m.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trismegistus (wersja zlatynizowana)

Wiktionary

trismus

kurczowe zwarcie szczęk; szczękościsk

SJP.pl

trisomia

trisomia 21 - zespół Downa (wrodzony niedorozwój umysłowy, połączony z charakterystycznymi zmianami fizycznymi); mongolizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. obecność trzeciego chromosomu w danej parze homologicznej;

Wiktionary

Trisomia – obecność dodatkowego (trzeciego) chromosomu w danej parze homologicznej (aberracja chromosomowa genomowa).

Wikipedia

tristan

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitcelt. szt. liter. teatr. film. imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości;

(1.2) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tristan (łac./bretoński "Drustanus", walijski "Drystan"), także "Tristran", "Tristram" – główny bohater legendy „Tristan i Izolda”. Według niektórych utworów, na przykład "Le Morte d’Arthur" Thomasa Malory'go, był on także jednym z Rycerzy Okrągłego Stołu.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) 28 listopada przypadają imieniny Tristana.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲistãn, AS: trʹistãn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Tristanek mos.

przym. przest. gwara. Tristanowy

Wiktionary

tristanowski

akord tristanowski - akord zastosowany przez Richarda Wagnera w drugim takcie preludium (Vorspiel) do dramatu muzycznego Tristan i Izolda

SJP.pl

tristanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tristana lub z nim związany

SJP.pl

triste

określenie wykonawcze: smutno, żałośnie

SJP.pl

tristia

utwory poetyckie o charakterze elegijnym, wyrażające uczucia smutku po opuszczeniu kraju lub przyjaciół, zawierające opisy nowego miejsca pobytu

SJP.pl

Wikipedia

trisulfan

złożony lek syntetyczny z grupy sulfonamidów, o długotrwałym działaniu; stosowany głównie w anginie, zapaleniu oskrzeli i w bakteryjnym zapaleniu płuc

SJP.pl

tritanomalia

niedowidzenie niebieskiej barwy

SJP.pl

Tritanomalia – zaburzenie rozpoznawania barw. Jest to bardzo rzadkie schorzenie. Różni się od tritanopii obniżoną percepcją barwy niebieskiej. Tritanomalia to zaburzenie dotyczące w równym stopniu mężczyzn jak i kobiet, ze względu na to, że jej występowanie determinuje chromosom 7 (a nie jak w przypadku innych zaburzeń 23, chromosom X).

Wikipedia

tritanopia

nierozpoznawanie niebieskiej i żółtej barwy

SJP.pl

Tritanopia – wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barw żółtej i niebieskiej. Wada dotyczy około 0,0015% (0,002% mężczyzn i 0,001% kobiet) populacji. Wada ta jest wynikiem braku czopków czułych na barwę niebieską.

Termin tritanopia pochodzi z greckiego "treis" oznaczającego "trzy”, i "opsis" oznaczającego „widzieć”. Nazwa może zostać zinterpretowana jako „niemożność zobaczenia trzeciego koloru podstawowego”.

Wikipedia

triteizm

pogląd kwestionujący jedność chrześcijańskiej Trójcy Świętej, uznający odrębność trzech Osób Boskich; tryteizm

SJP.pl

triterpenowy

→ triterpen

SJP.pl

Patrz:

triterpen

triterpeny

Triterpeny – związki organiczne będące podgrupą terpenów. Są heksamerami izoprenu.

Dotychczas opisano ponad 4000 triterpenów i triterpenoidów (ich pochodnych). Wśród triterpenów cyklicznych stwierdzono ponad 40 typów szkieletów węglowych. Większość roślinnych triterpenoidów pochodzi od eufolu i jego epimeru, tyrukalolu. Najbardziej znane triterpeny to: skwalen, lanosterol, cykloartenol i amiryny.

Wikipedia

triticale

[czytaj: tritikale] międzygatunkowa krzyżówka, hybryda żyta i pszenicy; pszenżyto

SJP.pl

tritlenek

związek chemiczny, którego cząsteczka składa się z trzech atomów tlenu połączonych z jednym atomem lub z kilkoma atomami innego pierwiastka; trójtlenek

SJP.pl

triumf

tryumf;
1. zwycięstwo nad przeciwnikiem, wygrana; sukces, osiągnięcie;
2. duma z osiągniętego sukcesu;
3. w starożytnym Rzymie: uroczysty pochód zwycięskiego wodza; potem także uroczystość z racji sukcesu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wspaniałe zwycięstwo, sukces

(1.2) radość ze zwycięstwa, sukcesu

(1.3) zwycięstwo jednej idei nad drugą

(1.4) hist. w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;

(1.5) przest. karc. atut

Wiktionary

Zobacz też: odmianę winorośli 'Triumf'.

Triumf (z triumphus) – w antycznym Rzymie najwyższe wyróżnienie, jakie otrzymywał wódz za swe zwycięstwa na polu walki. Początkowo miał charakter religijny, związany z oczyszczeniem żołnierzy biorących udział w walce. Z czasem ewoluował w kierunku okazałego widowiska mającego na celu uczczenie zwycięskiego wodza i jego żołnierzy.

Wikipedia

Przykłady

(1.3) Triumf rozumu nad przesądem jeszcze nie doszedł do skutku.

(1.4) Rzymianie odróżniali wielki triumf (triumphus curulis) i wyższą od niego owację (ovatio).

(1.5) Stolik przepuścił blotkę, a wtedy W przebił triumfem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjũw̃f, AS: trʹi ̯ũũ̯f

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tryumf m. , triumfator m. / tryumfator m., triumfatorka ż. / tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

czas. triumfować ndk. / tryumfować ndk., zatriumfować dk.

przym. triumfalny, tryumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny

Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m., triumfator m. / tryumfator m., triumfatorka ż. / tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

czas. triumfować ndk. / tryumfować ndk., zatriumfować dk.

przym. tryumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny

Wiktionary

triumwiratowy

→ triumwirat

SJP.pl

Patrz:

triumwirat

trivium

w średniowieczu: program nauczania oparty na trzech przedmiotach: gramatyce, dialektyce i retoryce; najniższa klasa w szkole, realizująca taki program; szkoła realizująca taki program; triwium; trywium

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trivium – trzy pierwsze, obok quadrivium, z siedmiu sztuk wyzwolonych,
Trivium – zespół
Trivium – szyfr
trywialność

Wikipedia

triwandrum

miasto w Indiach

SJP.pl

triwialny

→ triwium (dawniej)

SJP.pl

triwium

SJP.pl

trjn

skrót od: Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej

SJP.pl

trkusów

Trkusów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Nowe Skalmierzyce, ok. 5 km od Nowych Skalmierzyc, ok. 8 km od Kalisza.

Wikipedia

trl.

skrót

(1.1) = transliteracja

Wiktionary

trna

Wikipedia

trnava

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trnava – gmina w Chorwacji
Trnava – wieś w żupanii brodzko-posawskiej
Trnava – wieś w żupanii osijecko-barańskiej
Trnava Cabunska – wieś
Trnava – miejscowość i gmina w kraju Wysoczyna, w powiecie Třebíč
Trnava – miejscowość i gmina w powiecie Zlín, w kraju zlińskim
Trnava – wieś w gminie Čajetina
Trnava – wieś w gminie Čačak
Trnava – wieś w gminie Jagodina
Trnava – wieś w gminie Novi Pazar
Trnava – wieś w gminie Preševo
Trnava – wieś w gminie Raška

Wikipedia

trnawa

miasto na Słowacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Słowacji;

Wiktionary

Trnawa (słow. "Trnava", węg. "Nagyszombat", niem. "Tyrnau") – miasto w zachodniej Słowacji, stolica kraju trnawskiego, siedziba powiatu Trnawa. Leży 45 km na wschód od Bratysławy. Pod koniec 2019 roku, z liczbą mieszkańców przekraczającą 65 tys., Trnawa zajmowała siódme miejsce wśród najludniejszych słowackich miast. W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, samochodowy, szklarski, cukierniczy, młynarski, mięsny, cukrowniczy, drzewny oraz poligraficzny.

Wikipedia

rzecz. Trnawa ż.

:: fż. trnawianka ż.

przym. trnawski

Wiktionary

trnawianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Trnawy; kobieta z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trnawa ż.

:: fm. trnawianin mos.

przym. trnawski

Wiktionary

trnawski

→ Trnawa (miasto na Słowacji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trnawą, dotyczący Trnawy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trnawa ż., trnawianin mos., trnawianka ż.

Wiktionary

troada

kraina historyczna w Azji Mniejszej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga;

→ Trobriandy

SJP.pl

Patrz:

SJP.pl

lampa elektronowa przełącznikowa, w której dodatkowe pole magnetyczne kształtuje tor elektronów w postaci trochoidy

SJP.pl

trochus

rodzaj roślinożernego mięczaka z podgromady ślimaków przodoskrzelnych, obejmujący około 1000 gatunków; skręp

SJP.pl

Trochus (w języku polskim również skręp) – rodzaj morskich ślimaków z rodziny krępaczkowatych (Trochidae). Mają muszle w kształcie prawie regularnego stożka, posiadające wewnątrz grubą warstwę dekoracyjnej masy perłowej. Wysokość muszli 5–15 (20) cm. Wieczko konchiolinowe, koliste, cienkie. Epipodium dobrze rozwinięte, z czułkowatymi wyrostkami, służącymi jako organ dotyku. Mogą one być wciągane do rodzaju pochwy.

Wikipedia

trochę

ciut, ździebko, mało

SJP.pl

liczebnik nieokreślony

(1.1) w niewielkiej ilości

przysłówek

(2.1) bardzo mało, w niewielkim stopniu

(2.2) niedługo

forma rzeczownika.

(3.1) B. lp. od: trocha

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nasypałam trochę soli do zupy.

(1.1) Boże mój jak łatwo jest żyć, trochę tlenu, trochę chleba i pić, i noc, którą tracić tak nam żal na sen.

(2.1) Nasypałam trochę za dużo soli do zupy.

(2.2) Chyba trochę się spóźniliśmy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔxɛ, AS: troχe

Wiktionary

Powiązane:

(1.1)

rodzina dużych motyli nocnych, których larwy żerują głównie w pniach i korzeniach drzew i krzewów; trociniarki

SJP.pl

drobne odpadki powstające podczas piłowania drewna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) drobne odpady po obróbce drewna;

(1.2) przen. pot. rzecz bezwartościowa

Wiktionary

Trociny – drobne wióry, powstające jako odpady obróbki drewna: cięcia, strugania, toczenia itp.

Trociny niegdyś były używane jako materiał konstrukcyjny (wypełniający) i izolacyjny np. w polepie.

Nadal są stosowane jako paliwo w instalacjach grzewczych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔˈt͡ɕĩnɨ, AS: troćĩny

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Lew Trocki (1879–1940) – rewolucjonista rosyjski, socjaldemokrata i komunista
Michał Trocki (ur. 1945) – polski ekonomista, profesor
Noj Trocki (1895–1940) – radziecki architekt
Trocki – odmiana ogórka siewnego
Troki
Trocka
Powiat trocki
Powiat trocki (I Rzeczpospolita)
Rejon trocki

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na mocy postanowienia Jagiellończyka Żmudź miała być traktowana na równi z województwami wileńskim i trockim.

(1.1) Wzorem polskim wprowadzono na Litwie właściwej podział administracyjny, ustanawiając dwa województwa – wileńskie i trockie – oraz dwie takie same kasztelanie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Troki nmos., troczanin m., troczanka ż.

przym. podtrocki

Wiktionary

trockista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik trockizmu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) My, trockiści, walczyliśmy przeciw solidarnościowej kontrrewolucji i o proletariacką rewolucją polityczną w Polsce, która obaliłaby pasożytniczą biurokrację stalinowską i oparła się na bezpośrednich rządach rad robotniczych .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔt͡sʲˈcista, AS: trocʹḱista

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trockizm m.

:: fż. trockistka ż.

przym. trockistowski

Wiktionary

trockistka

→ trockista

SJP.pl

Patrz:

trockista

trockistowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trockizm mrz., trockista mos., trockistka ż., Trocki mos.

Wiktionary

trockizm

forsowana przez L. Trockiego teoria, iż rewolucja komunistyczna nie może zwyciężyć, o ile nie rozszerzy się natychmiast na wszystkie państwa świata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

Wiktionary

Trockizm – jeden z nurtów komunizmu oparty na poglądach Lwa Trockiego. Trockizm powstał w ZSRR w toku sporu o taktykę partii bolszewickiej i światowego ruchu komunistycznego po śmierci Włodzimierza Lenina.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Związek Radziecki i jego państwa satelickie oskarżały najczęściej Jugosławię o faszyzm i trockizm.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trockista mos., trockistka ż.

trofalaktyczny

→ trofalaksja; trofolaktyczny

SJP.pl

trofealny

→ trofeum

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będacy pamiątką zwycięstwa w wojnie

→ trofeum

SJP.pl

Patrz:

trofeum

1. dowód odniesionego zwycięstwa;
2. dawniej: łup wojenny, np. w postaci zdobytej broni, zbroi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela

(1.2) nagroda w sporcie lub innej rywalizacji

(1.3) przest. szt. motyw dekoracyjny przedstawiający zbroję, chorągwie itp.

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔˈfɛ^wũm, AS: trofe^u̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trofeistyka

przym. trofealny

Wiktionary

troficzny

w biologii: dotyczący odżywiania; odżywczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. pokarmowy, związany z odżywianiem

Wiktionary

trofika

zespół procesów fizjologicznych zapewniających tkankom normalną czynność oraz zachowanie właściwości biologicznych i fizykochemicznych

SJP.pl

trofim

Trofim – imię męskie pochodzące od greckiego wyrazu "tróphimos", oznaczające „żywiący, pożywny”. Żyło kilku świętych o tym imieniu. Dawniej było ono częściej nadawane na obszarze działania Kościoła wschodniego, niż Kościoła katolickiego.

Wikipedia

trofizm

1. stosunki pokarmowe między organizmami danej biocenozy, odmienne w różnych biotopach;
2. stan zasobów pokarmowych danego terenu, np. zbiornika wodnego

SJP.pl

Wikipedia

trofoblast

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. zewnętrzna warstwa komórki błony płodowej z której póżniej powstaje łożysko

Wiktionary

Trofoblast (gr. "trophḗ" ‘pokarm’, "blastós" ‘zarodek’) – warstwa zewnętrznych komórek blastocysty ssaków, wyodrębniająca się po kompakcji z blastomerów zewnętrznych. Po jego wewnętrznej stronie znajduje się węzeł zarodkowy, powstający z blastomerów wewnętrznych.

Wikipedia

trofofil

liść wegetatywny

SJP.pl

Trofofil, liść asymilacyjny – (gr. "trophé" – pożywienie, "phýllon" – liść) – liść przeprowadzający fotosyntezę. Liście asymilacyjne to najczęstsza postać liści. Pojęcie stosowane głównie w opozycji do sporofili, czyli liści zarodnionośnych. Trofofile czasem dla zwiększenia wydajności fotosyntezy wykonują ruchy fotonastyczne, tak aby wykorzystać optymalny kąt padania światła. U młodych liści może to wynikać z nierównomiernego tempa wzrostu, u dojrzałych, ze zmian turgoru.

Wikipedia

trofolaksja

zjawisko wzajemnego przekazywania sobie pokarmu wśród osobników tego samego gatunku, będące jedną z cech zachowań społecznych u zwierząt; trofalaksja

SJP.pl

trofolaktyczny

→ trofolaksja; trofalaktyczny

SJP.pl

trofolityczny

strefa trofolityczna - strefa głębinowa jezior, dno i warstwa wód przydennych poniżej zasięgu przenikania promieni świetlnych; profundal

SJP.pl

trofozoit

faza troficzna w cyklu życiowym pasożytniczych pierwotniaków

SJP.pl

Trofozoit – struktura inwazyjna pełzakowatych. Najczęściej ma w swojej budowie struktury zapewniające poruszanie się w organizmie żywiciela. Zdecydowanie większy od cysty (formy przetrwalnikowej). W swojej budowie zawiera:

Wikipedia

trogir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe w Chorwacji;

Wiktionary

Trogir (włos. "Traù", niem. i węg. "Trau") – miasto w Chorwacji, w żupanii splicko-dalmatyńskiej, siedziba miasta Trogir. Jest miastem portowym położonym na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, znajdującym się w środkowej Dalmacji. Jest połączony podnoszonym mostem z wyspą Čiovo. W 2011 roku liczył 10 923 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Starówka Trogiru wpisana jest na listę zabytków UNESCO.

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Troglodytidae|ref=tak., zob. strzyżyk.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

troglodyta – jaskiniowiec (z greckiego troglodytai, od trogle – dziura i dyein – wchodzić)
Troglodyci – nazwa nadana przez Greków i Rzymian ludowi zamieszkującemu w starożytności wybrzeże Morza Czerwonego, na południe od Egiptu
dawniej troglodytą nazywany był gatunek goryla, obecnie to określenie jest uważane za niewłaściwe
troglodyta – człowiek nieokrzesany, prymitywny, nieumiejący się zachować
Troglodytes – rodzaj ptaka z rodziny strzyżyków (Troglodytidae)
Pan troglodytes – nazwa gatunkowa szympansa zwyczajnego

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrɔɡlɔˈdɨta, AS: troglodyta

Wiktionary

Powiązane:

przym. troglodycki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) prostak, barbarzyńca

(1.2) jaskiniowiec

ptak z rzędu trogonów; pilik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Trogoniformes|A.O.U.|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

(1.2) syst. ornit. nazwa systematyczna|Trogonidae|Lesson|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu trogonów (1.1)

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: trogon

Wiktionary

Trogony – rząd (Trogoniformes) oraz rodzina (Trogonidae) ptaków z podgromady Neornithes.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Ptaki z rodziny trogonów posiadają krótkie grube nogi.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trogon mzw.

Wiktionary

troick

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Troick – miasto w obwodzie czelabińskim
Troick – dawniej miasto, od 2012 r. w Moskwie
Troick – osiedle w Kraju Ałtajskim, w rejonie kałmańskim
Troick – wieś w obwodzie irkuckim, w rejonie załarińskim

Wikipedia

Powiązane:

przym. troicki

Wiktionary

troilit

minerał, siarczek żelaza występujący głównie w chondrytach

SJP.pl

Troilit – niemagnetyczny siarczek żelaza FeS. Minerał występujący w meteorytach. Ziemskim odpowiednikiem troilitu jest magnetyczny pirotyn. Nazwę minerału wprowadził Gustaw Rose w miejsce starej nazwy "dyslutytu". Troilit swą nazwą nawiązuje do Dominika Troili, odkrywcy minerału w meteorycie Albareto.

Wikipedia

troilus

tytułowy bohater romansu "Troilus i Kresyda" autorstwa Geoffreya Chaucera

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Troilus – postać mitologiczna
(1208) Troilus – planetoida
Troilus – rodzaj owadów z rodziny tarczówkowatych
Troilus i Kresyda

Wikipedia

trois-quarts

[czytaj: truA kar] z francuskiego: trzy czwarte, zwykle o ujęciu postaci na portrecie skosem do patrzącego, w niepełnym profilu; trois quarts, en trois quarts

SJP.pl

troistość

troisty charakter; trojakość, potrójność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co troiste

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przy zaistniałej troistości porządków prawnych podstawowym problemem było określenie wzajemnych stosunków między nimi oraz stosowanie prawa w praktyce.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzy n., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

czas. troić ndk., troić się ndk., potrajać ndk., potroić dk.,

przym. trójkowy, troisty

przysł. troiście

licz. trzy, trzeci

Wiktionary

troisty

dawniej: złożony z trzech części, potrójny, w trzech postaciach

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. mający trzy części lub typy, rodzaje

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nazwa tryptyk nawiązuje do troistej budowy oraz liturgicznej genezy oratoriów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzy n., troistość ż., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

czas. troić ndk., troić się ndk., potrajać ndk., potroić dk.

przym. trójkowy

przysł. troiście

licz. trzy, troje, trzeci

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trójdzielny, trychotomiczny, potrójny, trojaki

Wiktionary

troić

1. rzadko: zwiększać trzykrotnie; potrajać;
2. troić się:
a) powiększać się trzykrotnie;
b) ukazywać się, być widzianym w potrójnej postaci;
c) potocznie: starać się być wszędzie, w wielu miejscach; czworzyć się, uwijać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. potroić)

(1.1) rzad. powiększać trzykrotnie

czasownik zwrotny niedokonany troić się (dk. potroić się)

(2.1) powiększać się trzykrotnie

(2.2) być w potrójnej postaci

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzy n., troistość ż., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

czas. potrajać ndk., potroić dk.,

przym. troisty, trójkowy

przysł. troiście

licz. trzy, troje, trzeci

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) potrajać

(2.1) potrajać się

Wiktionary

troiście

przysłówek sposobu

(1.1) na sposób troisty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzy n., troistość ż., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

czas. troić ndk., troić się ndk., potrajać ndk., potroić dk.,

przym. troisty, trójkowy

licz. trzy, troje, trzeci

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trojako

Wiktionary

troja

starożytne miasto położone na zachodnim wybrzeżu dzisiejszej Turcji, Ilion

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Wiktionary

Troja, Ilion (gr. Τροία oraz Ἴλιον lub Ἴλιος "Ilios", łac. "Ilium") – starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej nad rzeką Skamander. Współcześnie stanowisko archeologiczne w Turcji, na wzgórzu Hisarlık w pobliżu wsi Tevfikiye, w prowincji Çanakkale.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Homerycka legenda o Troi została wykorzystana przez rzymskiego poetę Wergiliusza w jego poemacie epickim Eneida.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔja, AS: troi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Troada ż., Trojanin mos., Trojańczyk mos., Trojanka ż., trojan m.

przym. trojański

Wiktionary

trojaczek

1. jedno z trojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. zdrobnienie od: trojak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jedno z trojga dzieci urodzonych podczas tego samego porodu

(1.2) zdrobn. od trojak (dawna polska moneta)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojaczek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
Trojaczek – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Statystycznie bliźnięta rodzą się raz na osiemdziesiąt ciąż, trojaczki przychodzą na świat jeszcze rzadziej: zdarzają się może raz na dwa lata.

(1.1) Był tak uderzająco podobny do Duncana i Izadory, że nie mógł być nikim innym jak tylko ich brakującym trojaczkiem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójkąt mrz., trójca ż., trzy n., trojak m., trojaczki nmos., trojaki nmos., troistość ż.

przym. trojaki, troisty

przysł. trojako, troiście

licz. trojaki

czas. troić

liczgł. trzy

Wiktionary

trojaczka

1. jedno z trojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. zdrobnienie od: trojak

SJP.pl

Wikipedia

trojaczki

1. troje dzieci urodzonych podczas jednego porodu; troje zwierząt urodzonych w jednym miocie;
2. podręcznik napisany przez trzech autorów;
3. przestarzałe: małe trojaki (naczynie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. od trojaki (dawne gliniane naczynie)

(1.2) środ. podręcznik napisany przez trzech autorów

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od trojaczek

Wiktionary

Trojaczki (fr. "Les Triplés", 2014) – francuski serial animowany wyprodukowany przez wytwórnię SND - M6 Group. Serial wykonany techniką trójwymiarową. Powstał na podstawie serii komiksów stworzonej przez Nicole Lambert w 1983 roku.

Premiera serialu odbyła się we Francji 18 października 2014 na francuskim kanale France 5. W Polsce serial zadebiutował 21 września 2015 na antenie MiniMini+.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Planowanie menu domowego ułatwiało upowszechnienie się trojaczków — trzech piętrowo ułożonych garnków z drewnianym uchwytem.

(1.2) Podręcznik odkąd się ukazał na rynku sic. zastąpił studentom historii "krakowskie trojaczki", ponieważ był od nich lepszy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójniak mrz., trója ż., trojaczek m., trojak m., trojaki nmos., troistość ż.

przym. trojaki, troisty

przysł. trojako, troiście

czas. troić

Wiktionary

trojaczkowice

Trojaczkowice (nazwa oboczna: Budy, do 31 grudnia 2013 roku "Trojaszkowice") – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Niedrzwica Duża.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wikipedia

trojak

1. dawna polska moneta zdawkowa; trzygroszówka;
2. śląski taniec ludowy tańczony przez trzy osoby; zagrodnik;
3. dawniej: dom na Podlasiu składający się z trzech izb, przeznaczony dla służby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) choreogr. etn. tradycyjny, ludowy taniec śląski tańczony przez mężczyznę i dwie kobiety;

(1.2) bud. etn. typ podlaskiego trójizbowego domu mieszkalnego

(1.3) numizm. dawna polska moneta zdawkowa;

(1.4) gwara. zob. trojaki.

(1.5) daw. zob. trojaczek.

(1.6) górn. techn. typ rurowego łączenia o trzech odgałęzieniach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojak – polska moneta wprowadzona przez Zygmunta Starego w 1528 r.
Trojak – śląski taniec ludowy
Trojak – szczyt w Górach Złotych, w Sudetach Wschodnich, w okolicach Lądka-Zdroju
Troják – szczyt w Wysokim Jesioniku, w Sudetach Wschodnich
Trojak – część wsi Adamów w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Brody

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kapela zaczęła podgrywać do trojaka i wszyscy ustawili się trójkami.

(1.2) Babka Celina mieszkała w trojaku, który pamiętał czasy zaborów.

(1.3) Prawdopodobnie trojaki bito w Tykocinie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzy n.

:: zdrobn. trojaczek mrz.

przym. potrójny, trojaczy, trzeci

licz. troje, trzeci, trzy, trojaki

temsłow. trój-, trzecio-, trzy-

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) babka

Wiktionary

trojaki

występujący w trzech rodzajach, gatunkach, rzadziej jednostkach, zrobiony na trzy sposoby, np. trojakie zastosowanie czegoś

SJP.pl

liczebnik wieloraki

(1.1) dotyczący trzech typów, rodzajów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojaki – szczyt na Międzygórzu Jabłonkowsko-Koniakowskim
Trojaki – żleb w Dolinie Jarząbczej w polskich Tatrach Zachodnich
Trojaki – dawna wieś. Tereny na których leżała znajdują się na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Skutki eksplozji bomby termojądrowej są trojakie: generuje ona promieniowanie termiczne, wywołuje ciśnieniową falę uderzeniową powietrza oraz powoduje emisję intensywnego promieniowania jądrowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈjäci, AS: troi ̯äḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trojaczki nmos., trojak mrz., trzy n., trojaczek mrz.

przysł. trojako

licz. trzy

Wiktionary

trojako

przysłówek

(1.1) odprzym. → trojaki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈjakɔ, AS: troi ̯ako

Wiktionary

Powiązane:

przym. trojaki

licz. trzy, trojaki

rzecz. trzy n., trojaczek mrz., trojaczki nmos.

Wiktionary

trojakość

trojaki charakter; troistość, potrójność

SJP.pl

trojan

w informatyce, potocznie: złośliwe oprogramowanie o destruktywnym działaniu, instalujące się i działające w ukryciu; koń trojański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) inform. koń trojański

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojan – imię męskie
Trojan – osada leśna wsi Zabuże w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Sarnaki
Trojan – część wsi Wrzesina w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Jonkowo
Trojan – w mitologii słowiańskiej jedno z bóstw
Trojan – miasto w środkowej Bułgarii
Trojan – wieś w południowej Bułgarii
Trojan – brytyjskie przedsiębiorstwo produkujące małe samochody osobowe
trojan – rodzaj szkodliwego oprogramowania
Trojan – szczyt górski na granicy Czarnogóry i Albanii w paśmie Prokletije
Trojan – skała położona w Górach Złotych (Sudety)
Trojan – pojazd wsparcia technicznego i rozminowania produkcji brytyjskiej
Trojan-Tauranac Racing

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Troja ż.

czas. trojanizować

Wiktionary

trojanek

bylina z rodziny jaskrowatych, z obszarów półkuli północnej, o niebieskofioletowych kwiatach i zimozielonych, skórzastych liściach zebranych w przyziemną rozetę, kwitnąca wczesną wiosną; przylaszczka pospolita

SJP.pl

trojanin

mieszkaniec Troi; Trojańczyk

SJP.pl

trojanizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. strojanizować)

(1.1) inform. umieszczać w zaufanym oprogramowaniu złośliwy kod, przekształcając je w konia trojańskiego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Grupy ze związkami państwowymi coraz częściej wykorzystują narzędzia o podwójnym zastosowaniu i trojanizują znane pakiety oprogramowania, skupiając się na atakach na infrastruktury chmurowe i szantażach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɔjä̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: troi ̯ä̃ńizovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trojan m., Trojanin m., Trojańczyk m., Trojanka ż.

przym. trojański

przysł. trojańsko

Wiktionary

trojanka

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojanka – rzeka, dopływ Warty
Trojanka – wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim, w gminie Chodzież
Trojanka – wieś na Ukrainie, w rejonie hołowaniwskim
trojanka litewska – nalewka ziołowa produkowana w Kownie
Trojanówka

Wikipedia

trojanowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojanowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Żarnów
Trojanowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
Trojanowice – dawna gmina wiejska w guberni radomskiej
Trojan, Trojanowo, Trojanów, Trojanówek, Trojanówka, Trojany

Wikipedia

trojanowicz

nazwisko

SJP.pl

trojanowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojanowo – wieś w obwodzie Burgas
Trojanowo – wieś w obwodzie Stara Zagora
Trojanowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Klukowo
Trojanowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina
Trojan, Trojanowice, Trojanów, Trojanówek, Trojanówka, Trojany

Wikipedia

trojanowski

przymiotnik od: Trojan (miasto w Bułgarii)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksander Trojanowski – polski poeta
Aleksandr Trojanowski – radziecki dyplomata
Edward Trojanowski – polski malarz, tworzący w stylu secesji.
Eugeniusz Trojanowski – polski artysta fotograf, uhonorowany tytułem Artiste
Jerzy Trojanowski – polski wojskowy
Jerzy Trojanowski – polski biochemik
Maciej Trojanowski – polski prezenter telewizyjny i tłumacz
Mariusz Trojanowski – doktor habilitowany, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego.
Mieczysław Ryś-Trojanowski – oficer Legionów Polskich, generał Wojska Polskiego
Oleg Trojanowski – radziecki dyplomata
Rafał Trojanowski – polski żużlowiec.
Stanisław Tymoteusz Trojanowski – franciszkanin, męczennik II wojny światowej, błogosławiony Kościoła katolickiego

Wikipedia

trojanów

w informatyce, potocznie: złośliwe oprogramowanie o destruktywnym działaniu, instalujące się i działające w ukryciu; koń trojański

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trojanów – część miasta Sochaczew
Trojanów – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Piszczac
Trojanów – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Sławno
Trojanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Trojanów
Trojanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Mrozy
Trojanów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Opatówek
Trojanów – dawna gmina w guberni warszawskiej
Trojanów – dawna gmina w guberni wołyńskiej
Trojanów – dawna gromada w woj. warszawskim
Trojanów – wieś w obwodzie żytomierskim, w rejonie żytomierskim
Trojan, Trojanowice, Trojanowo, Trojanówek, Trojanówka, Trojany

Wikipedia

troje

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 3, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

roślina z rodziny toinowatych o barwnych, pachnących kwiatach, wytwarzająca ostry i trujący sok mleczny

SJP.pl

Wikipedia

trojka

trzykonny zaprzęg rosyjski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu;

(1.2) hist. ekon. zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi

(1.3) polit. komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trojka – pojazd konny
trojka lub trójka – pojęcie organizacyjne w polityce; komitet w organizacjach międzynarodowych
- Trojka – organ Unii Europejskiej związany z prezydencją Rady UE
- Troika – zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irla...
Trojka – słowacka stacja telewizyjna nadająca do 2011 r.
Trojka (RTVS) – trzeci program słowackiej telewizji publicznej, wystartował w 2019 r.
Trojka – amerykańska powieść fantastycznonaukowa
Trójka
Trajka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɔjka, AS: troi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. potrajanie n., trojenie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) Trojka, Trójka, troika

Wiktionary

trojnar

nazwisko

SJP.pl

trojniczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

ostro zakończone narzędzie chirurgiczne; troakar; trójgraniec

SJP.pl

Wikipedia

troki

rzemień, pas, powróz do wiązania, przywiązywania czegoś, niekiedy zakończony pętlą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zootechn. gw-pl|Śląsk Cieszyński. niecka lub koryto do parzenia zabitej świni

Wiktionary

Troki (lit. "Trakai," biał. "Трокі)" – miasto na Litwie, w okręgu wileńskim, siedziba rejonu trockiego.

Troki leżą na Pojezierzu Wileńskim, na półwyspie między jeziorami Galwe na północy, Tataryszki na zachodzie, Łuka na wschodzie i Giełusz na południu. Ośrodek turystyczny. Miasteczko położone 28 km od Wilna.

Wikipedia

troktolit

magmowa skała głębinowa z rodziny gabro; pstrągowiec

SJP.pl

Troktolit (Pstrągowiec) – głębinowa zasadowa skała magmowa podobna do gabra z grupy gabroidów. Odmiana gabra oliwinowego.

Wikipedia

trolej

odbierak (zbieracz) prądu, dostarczający go do silnika pojazdu (np. tramwaju bądź trolejbusu)

SJP.pl

trolejbus

autobus napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) Także postacie drugoplanowe, takie jak ogry, smoki, trolle, rycerze, olbrzymy, mają wyraźnie przypisane cechy charakteru.

(1.2) Za prorosyjskie wpisy trolle dostają spore wynagrodzenie z rosyjskiego budżetu.

(1.2) W ciągu ostatniego tygodnia nastąpił gigantyczny atak ze strony zarówno mediów prawicowych, sympatyków prawicy, trolli z farmy, posłów prawicy, jak i europosłów z prawicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔl, AS: trol

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trolling mrz., trollowanie n.

czas. trollować ndk.

Wiktionary

trollerka

[czytaj: troling] potocznie: prowokowanie, podpuszczanie i denerwowanie kogoś w internecie; trollowanie, trolling

SJP.pl

trollerski

→ troll (osoba) [czytaj: trolerski]; trollowy

SJP.pl

trollica

[czytaj: trolica] żeński odpowiednik trolla

SJP.pl

trolling

[czytaj: troling] potocznie: prowokowanie, podpuszczanie i denerwowanie kogoś w internecie; trollowanie, trollerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;

(1.2) wędk. kontrowersyjna metoda łowienia drapieżnych ryb polegająca na ciągnięciu przynęty przyczepionej do żyłki lub linki za łódką

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Trolling jest złamaniem jednej z podstawowych zasad netykiety.

(1.1) „Mały trolling przed snem – to nawet lepsze niż lektura!” — pomyślała babcia Dusia i odłożyła notebooka na nocną szafkę.

(1.2) Ty, patrz, ten lamus robi trolling, myśli, że ma łódkę to jest profesjonalistą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔlʲĩŋk, AS: trolʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. troll m., trollowanie n.

czas. trollować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) prowokacja, prowokowanie, awanturnictwo

Wiktionary

trollować

[czytaj: trolować] potocznie: prowokować, podpuszczać i denerwować kogoś w internecie

SJP.pl

trollowy

→ troll [czytaj: trolowy]

SJP.pl

trolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trolować.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. nietrolowanie n.

czas. trolować ndk.

Wiktionary

trombektomia

zabieg polegający na mechanicznym usunięciu skrzepu krwi z naczynia krwionośnego

SJP.pl

Wikipedia

trombina

enzym osocza powstający z nieaktywnej protrombiny umożliwiający powstanie nierozpuszczalnego włóknika (fibryny) z rozpuszczalnego substratu (fibrynogenu) umożliwiając krzepnięcie krwi

SJP.pl

Wikipedia

trombinowy

→ trombina

SJP.pl

Patrz:

trombina

trombita

ludowy dęty instrument muzyczny; trembita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. etn. dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny;

Wiktionary

Trombita, trąbita, trembita – ludowy instrument dęty w kształcie prostej lub zagiętej nieco na końcu rury, sięgającej do 4 metrów długości, używany jako pasterska trąba wydająca głęboki, niski dźwięk, oraz jako instrument sygnałowy, służący przede wszystkim do komunikowania się na odległość i zwoływania w określonych celach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbʲita, AS: trõmbʹita

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trembita

Wiktionary

tromblon

krótka broń palna z rozszerzonym u wylotu przewodem lufy; garłacz, szturmak

SJP.pl

trombocyt

(zwykle w liczbie mnogiej) krwinka pozbawiona jądra komórkowego, uczestnicząca w procesie krzepnięcia krwi; krwinka płytkowa, płytka krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. podłużna komórka pozbawiona jądra odgrywająca u większości kręgowców istotną rolę w procesach krzepnięcia krwi;

Wikipedia

trombofilia

choroba charakteryzująca się zwiększoną krzepliwością krwi i tworzeniem zakrzepów w naczyniach krwionośnych; nadkrzepliwość

SJP.pl

Trombofilia – wrodzony lub nabyty zespół chorobowy charakteryzujący się zwiększona skłonnością do tworzenia zakrzepów żylnych lub rzadko tętniczych spowodowaną zaburzeniami w układzie krzepnięcia.

Wikipedia

trombogenny

→ trombogen

SJP.pl

Patrz:

trombogen

trombokinaza

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; tromboplastyna, protrombinaza

SJP.pl

tromboksan

organiczny związek chemiczny, hormon tkankowy powodujący agregację trombocytów

SJP.pl

tromboliza

rozpuszczenie zakrzepu wewnątrz naczynia krwionośnego

SJP.pl

Wikipedia

trombon

instrument muzyczny; puzon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. daw. puzon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mbɔ̃n, AS: trõmbõn

Wiktionary

trombonista

dawniej: osoba grająca na trombonie (puzonie); trombon (rzadko), puzonista

SJP.pl

trombonistka

→ trombonista

SJP.pl

Patrz:

trombonista

trombopenia

obniżenie liczby płytek krwi spowodowane uszkodzeniem komórek szpiku kostnego; małopłytkowość, trombocytopenia

SJP.pl

tromboplastyna

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; trombokinaza, protrombinaza

SJP.pl

trombopoetyna

hormon odpowiedzialny za produkcję i dojrzewanie trombocytów na drodze trombopoezy

SJP.pl

Trombopoetyna – hormon odpowiedzialny za produkcję i dojrzewanie trombocytów (czyli składników krwi odpowiedzialnych za jej krzepnięcie) na drodze trombopoezy. Jest produkowana głównie przez komórki wątroby i (w mniejszej ilości) przez nerki i mięśnie szkieletowe. Działa pobudzająco na megakariocyty szpiku kostnego.

Wikipedia

trombopoeza

proces powstawania trombocytów w szpiku kostnym

SJP.pl

Wikipedia

trombosan

środek zapobiegający tworzeniu się skrzeplin w naczyniach krwionośnych, hamujący powstawanie protrombiny w wątrobie; dwukumarol

SJP.pl

tromboza

zakrzepica żył głębokich

SJP.pl

trompa

narożne stożkowate sklepienie, stosowane w celu podtrzymywania górnych partii budowli

SJP.pl

Trompa – narożny detal architektoniczny (wysklepek) pozwalający na przejście z rzutu czworobocznego do ośmiobocznego lub koła (a nawet elipsy jak w katedrze w Pizie) stanowiącego podstawę kopuły. Trompa jest rodzajem małego sklepienia złożonego z łęczków zwiększających się ku górze.

Wikipedia

tromtadracja

krzykliwe i demonstracyjne głoszenie jakichś poglądów; tromtadractwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pejor. krzykliwe i demonstracyjne przedstawienie jakichś poglądów lub wyniosłych haseł pozbawionych treści

(1.2) książk. pejor. osoby lub środowiska głoszące swe poglądy krzykliwie i demonstracyjnie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɔ̃mtaˈdrat͡sʲja, AS: trõmtadracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

SJP.pl

tron

1. ozdobny fotel będący honorowym miejscem monarchy lub dostojników kościelnych;
2. książkowo:
a) władza lub godność króla; korona;
b) osoba panująca, monarcha;
3. żartobliwie: sedes

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;

(1.2) przen. stanowisko monarchy w danym kraju

(1.3) teol. w lm.: według klasyfikacji Pseudo-Dionizego Areopagity trzeci chór anielski;

(1.4) żart. sedes, muszla klozetowa

Wiktionary

Tron (gr. "thronos", "thranus", łac. "thronus" – "taboret", "siedzenie"), w języku staropolskim również stolec – oficjalne określenie siedziska najczęściej o kształcie krzesła, na którym monarcha zasiada przy oficjalnych okazjach. W sensie abstrakcyjnym tron określa również władzę monarchii. Wstąpienie monarchy na tron (intronizacja) podczas obrzędu koronacji oznacza początek panowania władcy.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Król zasiadł na tronie i zamyślił się.

(1.2) W XV wieku tron Polski należał do Jagiellonów.

(1.3) Razem z tronami i cherubinami serafini przebywają przed Bogiem w światłości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃n, AS: trõn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. detronizacja ż., intronizacja ż., tronowanie n.

czas. tronować ndk., detronizować ndk., intronizować ndk.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tronować.

Wiktionary

Powiązane:

czas. tronować ndk.

rzecz. tron mrz.

Wiktionary

tronować

1. sprawować władzę monarszą; królować, panować;
2. zajmować naczelne, najważniejsze miejsce

SJP.pl

czasownik niedokonany

1. odciski zwierzęcych kończyn na ziemi, śniegu; ślad;
2. w literaturze: wyraz bądź zwrot w znaczeniu przenośnym (np. alegoria, metonimia, metafora);
3. (zwykle w liczbie mnogiej) wstawka melodyczna dodawana do melodii chorałowej razem z nowym tekstem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ślad odciśniętych stóp

(1.2) liter. zwrot o znaczeniu przenośnym;

(1.3) muz. wstawka melodyczna dodawana z nowym tekstem do melodii chorałowej

(1.4) filoz. argument przedstawiany przez sceptyków, mający wykazać, że żadne twierdzenie nie może być ani udowodnione, ani też obalone i że wszelkie poznanie jest niemożliwe

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: tropić

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trop – drobna pieśń liturgiczna powstała w wyniku podkładania tekstu pod melodie śpiewu liturgicznego.
trop – w retoryce zastąpienie pewnego słowa lub wyrażenia innym – dla większej obrazowości, wyrazistości i skuteczności przekazu słownego.
trop – ślad kończyn (łap, kopyt itp.) zwierzęcia.
ślad
tropiciel

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔp, AS: trop

Wiktionary

Powiązane:

(1.1)

rzecz. tropiciel m., tropicielstwo n., tropienie n., tropowiec mzw.

czas. tropić ndk., wytropić dk.

(1.2-4)

przym. tropiczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ślad

Wiktionary

troparion

poetycki śpiew liturgiczny o prostej strukturze i rytmicznej kadencji, przybliżający historię i znaczenie soteriologiczne danego święta, wydarzenia lub świętego, jedna z form muzycznych w obrządku bizantyjskim

SJP.pl

tropiciel

osoba tropiąca zwierzynę; osoba biegła w tropieniu, osaczaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) łow. osoba tropiąca zwierzynę

(1.2) przen. szpicel

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) kynol. łow. pies tropiący zwierzynę;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tropiciel (film 1987)
Tropiciel (film 2000) (ang. The Tracker)
Tropiciel (film 2007)
Tropiciel (film 2010) (ang. Tracker)
Tropiciel powieść Orsona Scotta Carda
Tropiciel śladów

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dziedzicowie mają dobrych tropicieli, urządzają doskonałe polowania.

(1.2) Ślad odnalazł indiański tropiciel z wioski nad potokiem.

(2.1) Myśliwy trzyma tropiciela u siebie, traktuje go nieomal jak członka rodziny.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trop m., tropienie n., tropicielstwo n., tropowiec mzw.

czas. tropnąć się, tropić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) tropowiec

Wiktionary

tropicielka

→ tropiciel

SJP.pl

Tropicielka – drugi żeński stopień harcerski w ZHP, SHK Zawisza i ZHR. Przeznaczony dla dziewcząt wieku 12-13 lat. Oznaczeniem stopnia jest srebrna lilijka nabita na Krzyżu Harcerskim (ZHR) lub dwie belki na pagonie (ZHP).

Wikipedia

Patrz:

tropiciel

tropicielski

→ tropiciel, → tropicielstwo

SJP.pl

Patrz:

tropiciel, → tropicielstwo

tropicielstwo

zajęcie tropiciela; tropienie

SJP.pl

tropiczny

dotyczący tropiku; tropikalny

SJP.pl

tropienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tropić.

Wiktionary

Powiązane:

czas. tropić

rzecz. tropiciel mzw./mos.

Wiktionary

tropik

1. strefa położona między zwrotnikami Raka i Koziorożca; tropiki;
2. gorący i na ogół bardzo wilgotny klimat charakterystyczny dla tego obszaru;
3. zewnętrzna warstwa namiotu, zabezpieczające przed utratą ciepła oraz przed opadami;
4. tkanina wykonana z wełny lub elany;
5. ubranie z tego materiału;
6. zdrobnienie od: trop (ślad);
7. zdrobnienie od: trop (wyraz)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. gorąca i wilgotna strefa klimatyczna na Ziemi położona między zwrotnikami;

(1.2) włók. lekka i cienka tkanina na letnie ubrania

(1.3) wierzchnia warstwa namiotu turystycznego;

(1.4) astr. zwrotnik, zwrotnik niebieski

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

strefa międzyzwrotnikowa (tropikalna)
tropik (namiot)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Rośliny te występują w tropikach i subtropikach.

(1.2) Włóż kurtkę z tropiku, jest bardziej przewiewna.

(1.3) Powierzchnia tropiku pokryta była żółtym pyłem z sosen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲik, AS: tropʹik

Wiktionary

Powiązane:

przym. tropikalny, tropikowy

przysł. tropikalnie

(1.1) W jakich krajach tropikalnych bywałaś?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɔpʲiˈkalnɨ, AS: tropʹikalny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tropik m., tropikalność ż.

przym. tropikowy, subtropikalny

przysł. tropikalnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gorący, upalny, ciepły, podzwrotnikowy, zwrotnikowy, równikowy

Wiktionary

tropikamid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek cholinolityczny stosowany w diagnostyce i przygotowaniach do zabiegów okulistycznych w celu rozszerzenia źrenicy;

Wiktionary

Tropikamid ( tropicamidum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, z grupy pirydyn, cholinolityk, lek stosowany w diagnostyce i przygotowaniu do zabiegów okulistycznych.

Wikipedia

tropiki

SJP.pl

tropina

związek organiczny, pochodna hydrolizy atropiny; ma zastosowanie w medycynie

SJP.pl

tropiszewo

Tropiszewo ( Trappenfelde) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie malborskim, w gminie Lichnowy. Leży na obszarze "Wielkich Żuław Malborskich". Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

tropiszów

Tropiszów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Igołomia-Wawrzeńczyce.

Wieś duchowna, własność Opactwa Benedyktynek w Staniątkach położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie proszowskim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia

tropizm

reakcja ruchowa (zwrot lub wygięcie) roślin i niższych zwierząt prowadzących osiadły tryb życia na bodźce zewnętrzne działające kierunkowo (np. na światło, wilgotność środowiska), dodatnia w kierunku działania bodźca lub ujemna w kierunku przeciwnym; także wrodzona zdolność organizmów do wykonywania takich ruchów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. ruchy wzrostowe roślin lub ich części oraz ruchy niższych zwierząt pod wpływem działania bodźców, wykonywane przez organizm w kierunku źródła bodźców (tropizm dodatni) lub w stronę przeciwną (tropizm ujemny); zdolność organizmów do wykonywania takich ruchów;

Wiktionary

Tropizm – reakcja ruchowa roślin, grzybów i niższych zwierząt na bodźce zewnętrzne. Ruch (zwrot lub wygięcie) w kierunku bodźca to tropizm dodatni, plagiotropizm, w kierunku przeciwnym – tropizm ujemny, ortotropizm. Plagiotropizm może przybierać formę tropizmu transwersalnego, polegającego na ustawieniu organu pod kątem 90° do bodźca – diatropizm.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Że to jest wszystko parcie do szczęścia, do tego niewyraźnego celu za mgłą, a może z mgły, który nazywa się szczęście i który jest jak tropizmy — światło wszczynające w materii naszego jestestwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲism̥, AS: tropʹism̦

Wiktionary

tropić

1. w łowiectwie: ścigać zwierza, podążając jego tropem; śledzić;
2. śledzić, szukać kogoś, zwłaszcza w celu pojmania; ścigać;
3. przenośnie: szukać śladów, objawów czegoś, zwłaszcza w celu wyeliminowania czegoś

SJP.pl

czasownik

(1.1) iść za kimś lub za czymś po jego śladach – tropach, zapachu

(1.2) przen. śledzić, ścigać kogoś lub coś

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. martwić, boleć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲit͡ɕ, AS: tropʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trop mrz., tropienie n., tropiciel mos., tropicielka ż., tropowiec mzw.

czas. tropnąć się, wytropić dk.

Oznaczenie sercowych izoform troponin ma podstawowe znaczenie w diagnostyce zawału mięśnia sercowego.

Wikipedia

troponinowy

→ troponina

SJP.pl

Patrz:

troponina

tropopauza

w meteorologii: przejściowa warstwa między troposferą a stratosferą o jednakowej temperaturze w przekroju pionowym

SJP.pl

Tropopauza – warstwa atmosfery ziemskiej o grubości ok. 1–2 km, tworząca strefę przejściową między troposferą a stratosferą.

Nad biegunami rozciąga się na wysokości od ok. 6–8 km, w szerokościach umiarkowanych do 10–12 km, a nad równikiem podnosi się do 15–17 km. Jej położenie zależy również od pory roku – latem znajduje się wyżej. Temperatura w warstwie tej sięga do −55 °C.

Wikipedia

troposfera

najniższa warstwa atmosfery

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geofiz. najniższa warstwa atmosfery Ziemi, która znajduje się bezpośrednio nad powierzchnią planetaanety i rozciąga się do wysokości około 8–18 km, w zależności od szerokości geograficznej (najniższa nad biegunami, najwyższa nad równikiem)

Wiktionary

Troposfera – najniższa warstwa atmosfery planety, zawierająca większość jej masy, w której temperatura zasadniczo maleje ze wzrostem wysokości. Jej górną granicą jest tropopauza, która oddziela ją od wyższej stratosfery (na planetach, na których stratosfera nie występuje, troposfera leży pod mezosferą). W troposferze częste są turbulencje, występują tam najważniejsze procesy kształtujące pogodę i klimat.

Wikipedia

→ trop

SJP.pl

Patrz:

trop

troppo

za wiele - określenie używane w powiązaniu z innymi

SJP.pl

troska

troskliwość, pieczołowitość, opieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

(1.2) zmartwienie, kłopot

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Troska – przysiółek wsi Goszcz w woj. dolnośląskim, w pow. oleśnickim, w gminie Twardogóra
Troska – nieistniejąca osada w woj. lubuskim, w pow. nowosolski, w gminie Kożuchów
Troska – kolonia wsi Rachocin w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Sierpc
Troski
Etyka troski

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ta pielęgniarka obdarza troską wszystkich pacjentów.

(1.2) Odkąd zepsuł się samochód, nasze wakacje są pełne trosk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔska, AS: troska

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. troskliwość ż., troskanie n., zatroskanie n., beztroskość ż.

czas. troszczyć się ndk., zatroszczyć się dk.

przym. troskliwy, zatroskany

przysł. troskliwie

Wiktionary

IPA: trɔˈskavɨ, AS: troskavy

Wiktionary

troskać

troskać się - dawniej:
1. martwić się, niepokoić się;
2. myśleć o czymś z niepokojem i obawą; troszczyć się

SJP.pl

troskliwie

przysłówek sposobu

(1.1) z troską, dbałością, oddaniem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. beztroskość ż., troska ż., troskliwość ż.

czas. troszczyć się

przym. troskliwy

Wiktionary

troskliwiej

stopień wyższy od przysłówka: troskliwie

SJP.pl

troskliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie troskliwym w opiece lub zajmowaniu się czymś

przymiotnik

(1.1) wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Poszukuję troskliwego opiekuna dla dwóch miesięcznych szczeniąt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔsˈklʲivɨ, AS: trosklʹivy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. troska ż., troskliwość ż., beztroskość ż.

czas. troszczyć się, zatroszczyć się

przysł. troskliwie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) opiekuńczy, dbały

Wiktionary

troszczyn

gatunek krzewu z rodziny szakłakowatych; kruszyna pospolita, szakłak kruszyna, wilczyna

SJP.pl

Wikipedia

troszczyna

gatunek krzewu z rodziny szakłakowatych; kruszyna pospolita, szakłak kruszyna, wilczyna

SJP.pl

troszczyno

gatunek krzewu z rodziny szakłakowatych; kruszyna pospolita, szakłak kruszyna, wilczyna

SJP.pl

Troszczyno (niem. "Friedrichsgnade") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe.

Wikipedia

troszczyński

nazwisko

SJP.pl

troszeczkę

niewiele, kapeczkę

SJP.pl

liczebnik nieokreślony

(1.1) zdrobn. od: trochę; bardzo mało, malutko, odrobinę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tadeusz wysunął spod koca i kołdry lewą rękę, troszeczkę, tylko aby sprawdzić, która godzina.

(1.1) Udawałam przed tym taksiarzem, że jestem cudzoziemką i po polsku mówię tylko ot, troszeczkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈʃɛt͡ʃkɛ, AS: trošečke

Wiktionary

Powiązane:

licz. trochę, troszeńkę, troszkę

przysł. troszkę, troszeńkę

Wiktionary

(1.1) troszeczkę, troszkę

Wiktionary

troszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

troszkowo

Troszkowo (niem. "Klackendorf") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie bartoszyckim, gminie Bisztynek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

troszkę

przysłówek

(1.1) bardzo mało

forma rzeczownika.

(2.1) B. lp. od: troszka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Byliśmy już troszkę znudzeni jego gadaniem.

(1.1) Musisz się troszkę bardziej skupić.

Wiktionary

Powiązane:

przysł. trochę, troszeńkę

licz. trochę, troszeczkę

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) troszeczkę, troszeńkę

Wiktionary

troszyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Troszyn – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Troszyn
Troszyn – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Mieszkowice
Troszyn – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin
Troszyn – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim
Troszyn – dawna gromada w powiecie ostrołęckim w województwie warszawskim
Troszyn – kolejowy przystanek osobowy w Troszynie, w województwie zachodniopomorskim
Aleksiej Troszyn – rosyjski, a następnie radziecki wojskowy
Maksym Jurewicz Troszyn – (1978-1995) pieśniarz, poeta rosyjski
Nowy Troszyn, Troszyn Polski

Wikipedia

troszynek

wieś w Polsce

SJP.pl

Troszynek – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

troszyński

przymiotnik od: Troszyn

SJP.pl

trot

dawniej: niewielka gałązka na opał

SJP.pl

Wikipedia

trotuar

miejsce przeznaczone dla ruchu pieszego; chodnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. trawa

Wiktionary

troyes

1. miasto we Francji;
2. Chrétien de Troyes (ok. 1135-ok. 1183), poeta francuski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Wiktionary

Troyes (, []) – miasto i gmina we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, w departamencie Aube, w okręgu ("arondissement") Troyes. Miasto było historyczną stolicą Szampanii.

wieś w Polsce

SJP.pl

Trościanka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Wojsławice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Wojsławice. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 60 mieszkańców i była osiemnastą co do wielkości miejscowością gminy Wojsławice.

Wikipedia

trr

wykrzyknik naśladujący terkot; trrr

SJP.pl

trrr

wykrzyknik naśladujący terkot; trr

SJP.pl

trubadur

średniowieczny poeta i śpiewak wędrujący po dworach południowej Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

(1.2) książk. przen. poeta, pieśniarz wędrowny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trubadur – opera Giuseppe Verdiego z 1853 r.
trubadurzy – poeci i zarazem muzycy francuscy działający w XII i XIII wieku
Trubadurzy – polski zespół muzyczny
„Trubadur” – Ogólnopolski Klub Miłośników Opery pod patronatem Programu II Polskiego Radia (zał. w 1996)
Troubadour

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Uzdolnieni żonglerzy i ubodzy trubadurzy, szukając zarobku, przyszli do Włoch.

(1.1) Laura — jakby na wspomnienie swéj sławnéj imienniczki — kocha się w dawnych zwyczajach rycerskich: lubi słuchać śpiewu trubadura u nóg swoich.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fż. trubadurka ż.

przym. trubadurski

przysł. trubadursko

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) bard

Wiktionary

trubadurka

→ trubadur

SJP.pl

Patrz:

trubadur

trubalski

nazwisko

SJP.pl

trubieckoj

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andriej Trubieckoj (1920–2002) – uczestnik II wojny światowej, więzień łagrów, kardiolog, memuarysta
Igor Trubieckoj (1912–2008) – radziecko-francuski kierowca wyścigowy
Jewgienij Trubieckoj (1863–1920) – rosyjski filozof
Nikołaj Siergiejewicz Trubieckoj (1890–1938) – rosyjski językoznawca
Nikołaj Nikonorowicz Trubieckoj (1907–1978) – rosyjski emigracyjny duchowny
Siergiej Trubieckoj (1790–1860) – rosyjski wojskowy, uczestnik powstania dekabrystów.
Lapis Trubieckoj – białoruska grupa rockowa
– inni, znani m.in. z historii Polski, potomkowie Dymitra Olgierdowica Trubeckiego, władający Księstwem Trubeckim, następnie przedstawiciele rosyjskiego rodu arystokratycznego, posługujący się tytułem...
- Michał Dymitrowic Trubecki (zm. na pocz. XV w.) – syn Dymitra, książę trubecki, uczestnik bitwy nad rzeką Worsklą
- Tymofiej Romanowicz Trubecki (zm. 1602) – rosyjski bojar i wojewoda, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej (1577–1582)
- Aleksy Nikitycz Trubecki (ok. 1600–1680) – ostatni książę trubecki, namiestnik kazański, rosyjski bojar i wojewoda, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667)

Wikipedia

truchanowski

nazwisko

SJP.pl

truchcik

zdrobnienie od: trucht

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobnienie od|trucht.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trucht mrz.

czas. truchtać ndk.

Wiktionary

truchcikiem

zdrobnienie od: trucht

SJP.pl

truchełko

zdrobnienie od: truchło

SJP.pl

truchleć

bać się bardzo, drętwieć ze strachu; trwożyć się

SJP.pl

trucht

1. bieg konia lub innego zwierzęcia, pośredni między stępem a kłusem;
2. wolny bieg małymi kroczkami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wolny, nieśpieszny bieg małymi krokami o prędkości między 5 a 10 km/h

(1.2) bieg konia lub innego zwierzęcia, pośredni między stępem a kłusem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. truchtanie n., truchcik mrz.

czas. truchtać ndk., potruchtać dk., przytruchtać dk.

przysł. truchtem

Wiktionary

truchtać

biec pomału, nie nadwyrężając się

SJP.pl

czasownik

(1.1) biec truchtem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kilkaset krasnoludów czwórkami truchtało ku nim po białej równinie. Była w nich, jak zauważył Vimes, jakaś determinacja.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trucht mrz., truchcik mrz.

przysł. truchtem

Wiktionary

truchtem

1. bieg konia lub innego zwierzęcia, pośredni między stępem a kłusem;
2. wolny bieg małymi kroczkami

SJP.pl

przysłówek

(1.1) jeźdz. o biegu: wolno, ale nie stępem

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: trucht

Wiktionary

Przykłady

(1.1) „Rany boskie!” — pomyślał i instynktownie ruszył truchtem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trucht mrz. truchtanie n.

czas. truchtać ndk., potruchtać dk., przytruchtać dk.

Wiktionary

truchła

1. blok skalny oddzielający się w stropie wzdłuż płaszczyzn łupności, przybierający zwykle kształt wieka trumny
2. gwarowo: trumna

SJP.pl

truchło

przestarzale:
a) ciało zmarłego, zwłoki
b) próchno

trucicielka

kobieta, która otruła kogoś

SJP.pl

trucień

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) przest. ent. pszcz. truteń

(1.2) przest. przen. pejor. truteń

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mrówki mają śpichlerze, pracowite roje • Znoszą miody i woski, a trucień napoje, [...]

(1.1) [...] kto w życiu tego warunku nie spełnił, ten przeżył jak rzeka, co jałowo płynie, jak kwiat pusty, co przekwitł bez owocu, jak trucień, co z siebie nic pożytecznego nie snując, cudzą pracę zjadał.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trudeń m.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) truteń, przest. trąd, trut

Wiktionary

trucizna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) toksykol. substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dali mi jako pokarm truciznę, / a gdy byłem spragniony, poili mnie octem.

(1.1) Dla żartu z butelki z trucizną usunął etykietę z trupią czaszką i skrzyżowanymi piszczelami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈt͡ɕizna, AS: trućizna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trutka ż., truciciel mos./mrz., trucicielka ż., trucie n., zatrucie n., odtrutka ż.

czas. truć ndk., otruć dk., wytruć dk., struć dk., podtruć dk., zatruć dk.

przym. trujący, otruty, podtruty, struty

przysł. trująco

Przykłady

(1.1) Ten nejwyższy pon z rusyje sie nazywo bornstein, a teraz go wołają trucki, bo snoci bardzo umie trucować i spurować, je to snoci socyalista sto razy gorszy niż adler abo daszyński, drugi taki fusocz to je jofe i wszyscy inszy to żydzio-socyaliści. sic.

(1.1) Juzek obiecoł mi, że dzisio wieczór przijdzie ku mie, ale nieprziszoł. Jo mu ale wyśpiwóm godzinki!… A jeszcze zacznym mu trucować! Niech wiy najduch, że my dziołchy tesz mómy swoi za uszami! sic.

(1.1) — […] nas usz tam nie rachujcze. // — Na cósz tak? // — Widzisz baby mi trucujom. sic.

(1.1) — A jak nie wykludzę [koni], to co? — zapytał drwiąco Paweł […]. // — Jędrys, Maryna! — krzyknął przerażony pasterz. — A dyć nie trucujecie, bo was gazda zagłobią! sic.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. truc mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Śląsk Cieszyński truc robić

Wiktionary

trud

1. ciężka praca, wysiłek, fatyga; znój, trudy (rzadko);
2. ciężkie warunki panujące gdzieś; niedogodność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ciężka praca, duży wysiłek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trud – wieś na Białorusi, w obwodzie homelskim, w rejonie kormańskim
Trud – wieś w Bułgarii, w obwodzie Płowdiw, w gminie Marica
Trud – radziecki, a następnie rosyjski dziennik, organ związków zawodowych
Trud – przystanek kolejowy na Białorusi, linii Osipowicze – Baranowicze
Trud Saratów – Sokoł Saratów
Trud Togliatti – Łada Togliatti (piłka nożna)
Trud Joszkar-Oła – Spartak Joszkar-Oła
Trud Woroneż – Fakieł Woroneż
Thrud

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Postanowił nie żałować trudu i doprowadzić sprawę do końca.

(1.1) Nie złamie wolnych żadna klęska, / Nie strwoży śmiałych żaden trud — / Pójdziemy razem do zwycięstwa, / Gdy ramię w ramię stanie lud.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trut, AS: trut

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trudność ż.

czas. trudnić ndk., trudnić się ndk., utrudniać ndk., utrudnić dk.

przym. trudny, strudzony

przysł. trudno

wykrz. trudno

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) fatyga, wysiłek, znój

Wiktionary

truda

zdrobnienie od: Gertruda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Gertruda

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Gertruda
Edeltruda (Edeltrauda)

SJP.pl

przysłówek w związku z bezokolicznikiem

(1.1) z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie

(1.2) z dużą dozą niepewności

(1.3) przykro, kłopotliwie

przysłówek

(2.1) odprzym. trudny

(2.2) zobacz też: trudno o

wykrzyknik

(3.1) wykrzyknik oznaczający akceptację trudności, lub przykrych konsekwencji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Najtrudniej jest się zdecydować, potem już jest z górki.

(1.1) Dzieci trudno upilnować.

(1.2) (Jest mi) trudno powiedzieć, co on właściwie miał na myśli.

(1.3) Być Polakiem tutaj trudno, być Żydem trudno, ale być jednym i drugim w jednym ciele – straszne (Aleksander Rozenfeld, Żydowskie gadanie)

(2.1) Czy można stosować opatrunki lniane na trudno gojące się rany?

(2.2) Trudno o większego zucha, jak był Stefek Burczymucha.

(3.1) Trudno, nie dostanę się na studia w tym roku.

(3.1) Chociaż teraz musi płakać, potem znowu będzie skakać. Trudno!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrudnɔ, AS: trudno

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trud, trudność

czas. trudzić, trudzić się

przym. trudny

Wiktionary

Synonimy:

(1-2) niełatwo, ciężko, z trudnością; z trudem

(3.1) no trudno, no dobra, bywa, zdarza się, trudno i darmo

Wiktionary

trudnopalność

→ trudnopalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego co trudno się zapala

Wiktionary

Patrz:

(1.1) W urządzeniach elektrożużlowych przetapia się głównie stal, rzadziej żelazostopy i metale trudnotopliwe, a m.in. tytan i cyrkon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrudnɔtɔˈplʲivɨ, AS: trudnotoplʹivy

Wiktionary

1. coś, co jest uciążliwe, wymagające dużego nakładu pracy; problem, przeszkoda, utrudnienie;
2. cecha, właściwość tego, co jest skomplikowane, wymagające wysiłku; szkopuł, sęk, komplikacja, powikłanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu

(1.2) coś, co jest trudne

(1.3) właściwość rzeczy trudnych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Niespodziewane trudności sprawiły, że musieliśmy zrezygnować z projektu.

(1.2) To dla mnie spora trudność…

(1.3) Cała trudność tego podejścia polega na konieczności zdobycia kilku rzadkich składników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrudnɔɕt͡ɕ, AS: trudność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trud mrz., utrudnienie n., utrudnianie n.

czas. utrudniać ndk., utrudnić dk., trudnić się ndk.

przym. trudny

przysł. trudno

wykrz. trudno

Wiktionary

trudny

niełatwy, ciężki, mozolny, męczący, kłopotliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którego wykonanie wymaga wysiłku

(1.2) niełatwy do zrozumienia

(1.3) o człowieku o złym charakterze

(1.4) gw-pl|Bukowina. zmęczony

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wykonanie trudnego manewru wymaga sporego doświadczenia.

(1.1) To będzie trudna sprawa do załatwienia…

(1.2) Fizyka dla niektórych jest trudna do zrozumienia.

(1.3) Ludzie go nie lubili, bo był trudny, zamknięty w sobie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrudnɨ, AS: trudny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trud mrz., trudność ż., utrudnienie n.

przysł. trudno

czas. utrudniać ndk., utrudnić dk.

wykrz. trudno

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) skomplikowany, wymagający, niełatwy, mozolny, męczący, ciężki, żmudny

trudziczkowate

rodzina roślin drzewiastych rosnących głównie w krajach tropikalnych

SJP.pl

Wikipedia

trudziczkowaty

o cechach trudziczkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

trudzić

czasownik przechodni niedokonany (dk. natrudzić)

(1.1) zmuszać do trudu

czasownik przechodni niedokonany (dk. potrudzić, utrudzić)

(2.1) powodować utrudzenie, zmęczenie; pomęczyć kogoś

czasownik zwrotny niedokonany trudzić się (dk. natrudzić się)

(3.1) wykonywać z trudem; pracować z dużym wysiłkiem

czasownik przechodni niedokonany trudzić się (dk. potrudzić się, utrudzić się)

(4.1) zadawać sobie trud, starając się o coś

czasownik zwrotny niedokonany trudzić się (dk. brak)

(5.1) mieć określoną pracę

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trudzenie n.

przysł. trudno

wykrz. trudno

przym. strudzony

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) fatygować

(2.1) męczyć, nużyć, wyczerpywać

(3.1) męczyć się

(1.1) mykol. grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;

(1.2) spoż. cukierek czekoladowy z suchym nadzieniem, najczęściej o smaku rumowym

(1.3) kynol. nieowłosiona końcówka nosa u psa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trufla – nieowłosiona końcówka nosa u psa
trufla – rodzaj grzyba
trufle – wyrób cukierniczy z czekolady i masła lub śmietany

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Uwielbiają je szczególnie wiewiórki i zwierzyna płowa, dlatego obserwowanie zachowania zwierząt może dostarczyć wskazówek, gdzie należy szukać trufli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrufla, AS: trufla

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. truflowate, truflarz mos.

:: zdrobn. trufelka ż.

przym. truflowy, truflowaty

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rzad. trufel

(1.2) rzad. trufel

Wiktionary

truflowate

rodzina grzybów z klasy workowców właściwych, cechujących się podziemnymi owocnikami kilkucentymetrowej wielkości, o kulistym lub jajowatym kształcie

SJP.pl

Truflowate ("Tuberaceae" Dumort.) – rodzina grzybów należąca do rzędu kustrzebkowców ("Pezizales").

Wikipedia

truflowaty

o cechach truflowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

truflowce

rząd grzybów z klasy workowców właściwych; Tuberales

SJP.pl

truflowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z klasy workowców właściwych

SJP.pl

truflowy

przymiotnik

truizm

Powiązane:

rzecz. truizm mrz.

Wiktionary

truizm

to, co jest oczywiste, powszechnie znane; banał, komunał, frazes

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

Wiktionary

przym. trująco

przysł. trująco

Wiktionary

trujillo

[czytaj: truhijo]
1. miasto i stan w Wenezueli;
2. miasto w Peru;
3. miasto w Kolumbii;
4. miasto w Hondurasie;
5. miasto w Hiszpanii

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trujillo – miasto w Peru
Trujillo Alta – miasto w Portoryko
Trujillo – miasto w Kolumbii
Trujillo – miasto w Wenezueli
Trujillo – miasto w Hondurasie
Trujillo – miasto w Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Estremadura
Trujillo
Trujillo Alto
Alfonso López Trujillo (1935-2008) – arcybiskup kolumbijski
Chadwick A. Trujillo (ur. 1973) – astronom amerykański
Héctor Bienvenido Trujillo Molina (1908-2002) – generał i prezydent Republiki Dominikany (1952-1960), brat Rafaela Leonidasa Trujillo Moliny
Rafael Leónidas Trujillo (1891-1961) – generał i prezydent Republiki Dominikany (1930-1938 i 1942-1952)

Wikipedia

trująco

(2.1) Nie jedz muchomora, bo jest trujący!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: trui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trujak mzw., trucizna ż., trutka ż., truciciel m., trucicielka ż., zatrucie n.

czas. wytruwać, truć ndk., otruć dk., zatruć dk., podtruć dk., wytruć dk.

przysł. trująco

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) toksyczny

Wiktionary

trukwa

roślina z rodziny dyniowatych; luffa; gąbczak

SJP.pl

Trukwa, gąbczak ("Luffa" Mill.) – rodzaj jednorocznych pnączy z rodziny dyniowatych. Obejmuje 9 gatunków występujących na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej i subtropikalnej.

Wikipedia

truman

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Truman – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Martin
Truman (ang. Truman Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Pierce
Truman − argentyńsko-hiszpański film tragikomiczny z 2015 roku w reżyserii Cesca Gaya
Truman − amerykański film biograficzny z 1995 roku, w reżyserii Franka Piersona
Harry Truman – prezydent USA
Margaret Truman – amerykańska piosenkarka
Bess Truman – żona Harry'ego Trumana

(1.1) W tle portretu trumiennego (często złoconego lub srebrzonego) znajdował się herb, inicjały zmarłego, czasem inskrypcja dotycząca jego osoby, a także umieszczano na nim wizerunki Matki Bożej lub Chrystusa ukrzyżowanego.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trumna ż., trumienka ż., trumniarz mos.

Wiktionary

trumna

skrzynia z wiekiem, w której składa się ciało zmarłego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

(1.2) pot. zamknięty bagażnik dachowy

(1.3) środ. sport. koszykówka pole pod koszem

(1.4) środ. sport. strzelectwo futerał na karabin

Wiktionary

Zobacz też: obszar ograniczony (trumna) w koszykówce.

Trumna (łac. tumba) – skrzynia drewniana lub metalowa, często wykładana materiałem i koronkami, służąca do pochówku zmarłych ludzi.

Trumny służą też nocą jako miejsce snu (np. w zakonie sióstr klarysek), a za dnia jako miejsce do siedzenia.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ciało zmarłego złożono do trumny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrũmna, AS: trũmna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trumniarz mos., trumniak mrz.

:: zdrobn. trumienka ż.

przym. trumienny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eufem. cztery deski, drewniana jesionka, drewniany szlafrok, sosnowa jesionka, dębowa kamizelka, drewniany garnitur; daw. skrzynka; gw. Śląsk Cieszyński tróchła, trówła, gw. Górny Śląsk truła

Wiktionary

IPA: ˈtrũmʲɲaʃ, AS: trũmʹńaš

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trumna ż., trumienka ż., trumnisko n., trumnica ż., trumniak mrz., trumniaczek m.

przym. trumniarski, trumienny, trumniany

Wiktionary

trumnisko

zgrubienie od: trumna

SJP.pl

trumnowy

→ trumna

SJP.pl

Patrz:

trumna

trump

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Donald Trump (ur. 1946) – amerykański prezydent, przedsiębiorca i polityk
Donald Trump Jr. (ur. 1977) – amerykański przedsiębiorca, syn Donalda
Eric Trump (ur. 1984) – amerykański przedsiębiorca, syn Donalda
(ur. 1968) – angielski krykiecista
Ivana Trump (1949–2022) – amerykańska modelka, pierwsza żona Donalda
Ivanka Trump (ur. 1981) – amerykańska modelka i przedsiębiorca, córka Donalda
John G. Trump (1907–1985) – amerykański fizyk i inżynier
Judd Trump (ur. 1989) – angielski snookerzysta
Melania Trump (ur. 1970) – słoweńsko-amerykańska modelka, trzecia żona Donalda, pierwsza dama USA
Peter Trump (ur. 1950) – niemiecki hokeista na trawie
Trump International Hotel and Tower (Chicago)
Trump International Hotel and Tower (Toronto)

Wikipedia

trumpista

[czytaj: trampista] zwolennik Donalda Trumpa

SJP.pl

trumpistka

→ trumpista [czytaj: trampistka]

SJP.pl

trumpistowski

[czytaj: trampistowski] związany z poglądami Donalda Trumpa i działalnością jego zwolenników

SJP.pl

trumpizacja

[czytaj: trampizacja] zmiana czegoś (np. polityki) na styl typowy dla prezydenta Donalda Trumpa

SJP.pl

trumpizm

[czytaj: trampizm] ruch polityczny i ideologia związane z Donaldem Trumpem

napój alkoholowy; alkohol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. napój alkoholowy

(1.2) daw. jakikolwiek napój

Wiktionary

żartobliwie: osoba chętnie i często pijąca alkohol

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. od: trunek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. żart. ktoś, kto często i chętnie pije alkohol

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Trunkowym nie podobało się, że do najbliższego monopolowego jest ponad pięć kilometrów.

Wiktionary

ciało zmarłego, zwłoki; również padłe zwierzę, padlina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) ciało zmarłego człowieka; rzad. zwierzęcia

(1.2) pot. pogard. wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: trupa

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Podczas jednego z synodów sądzono trupa ubranego w szaty papieskie – stąd nazwa „synod trupi”.

(1.2) Ty się tym trupem wybierasz nad morze? Przecież on ci się w połowie drogi rozleci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trup, AS: trup

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trupiarnia ż., truposz m., truposzczak m., trupięgi nmos., utrupienie n., ukatrupienie n.

:: zdrobn. trupek m.

:: zgrub. trupisko n.

czas. utrupić dk., ukatrupić dk.

przym. trupi

przysł. trupio

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nieboszczyk, nieżywy, zmarły, zwłoki; pot. umarlak, sztywny, truposz, truposzczak, umrzyk, zewłok; zgrub. trupisko; pogard. ścierwo; daw. truchło

(1.2) grat, gruchot, klekot, rupieć, ruina, rzęch, szmelc, wrak

Wiktionary

trupa

wędrowny zespół aktorów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. grupa artystów teatralnych lub cyrkowych

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: trup

Wiktionary

rzecz. trup mos./mzw., trupiarnia ż., trupek mzw., truposzczak mos./mzw.

czas. utrupiać ndk., utrupić dk., ukatrupić dk., ukatrupiać ndk.

przysł. trupio

Wiktionary

trupiak

trupieć

stawać się trupem; umierać

SJP.pl

trupień

stawać się trupem; umierać

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trupień – część wsi Strawczynek w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Strawczyn
Trupień – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Pionki, od 1976 Zalesie
Trupień – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, na Pogórzu Kaczawskim, na Pogórzu Złotoryjskim
Trupień – szczyt należący do Pasma Zgórskiego w Górach Świętokrzyskich

Wikipedia

trupio

przysłówek

(1.1) w sposób trupi, jak u trupa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trup m., truposz m., trupisko n., trupięga mos./ż.

przym. trupi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. ekspresywnie trup

Wiktionary

Truposz (ang. "Dead Man") – amerykański western z 1995 roku w reżyserii Jima Jarmuscha. Produkcję zrealizowano na czarno-białej taśmie, według scenariusza Jarmuscha.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W sarkofagu leżał truposz hrabiny, ubrany na czarno, z zakrytą welonem twarzą.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trup m., trupisko n., truposzczak mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trup; pot. truposzczak, trupisko

Wiktionary

truposzczaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

→ truposz

SJP.pl

Patrz:

rzecz. truskawka ż.

przym. truskawkowy

przysł. truskawkowo

Wiktionary

truskawiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej części Ukrainy;

Wiktionary

Zobacz też: Truskawiec w innych znaczeniach tego słowa.

Truskawiec (ukr. Трускавець, "Truskaweć") – miasto na Ukrainie, w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego. Liczy ok. 29 tys. mieszkańców.

Truskolasy – wieś w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Wręczyca Wielka
Truskolasy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie
Truskolasy-Lachy, Truskolasy-Niwisko, Truskolasy-Olszyna, Truskolasy-Wola
Stare Truskolasy

Wikipedia

trust

[czytaj: trast lub trust] rodzaj monopolu, w którym kilka przedsiębiorstw łączy się w jedno wielkie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trust – forma koncentracji kapitałowej
trust – forma branżowej organizacji przemysłu państwowego (por. zjednoczenie) w ZSRR w okresie międzywojennym
Trust – belgijski zespół muzyczny
Trust – francuski zespół muzyczny
Trust – kanadyjski zespół muzyczny
Trust – film z 1990
Trust – film z 2010
Trust – producent akcesoriów komputerowych
Trust Company Ltd. – producent części samochodowych
Trust – singel Ayumi Hamasaki
Trust – piosenka grupy The Cure
Trust – piosenka grupy The Pharcyde

Wikipedia

trustowy

→ trust [czytaj: trustowy lub trastowy]

SJP.pl

truszczyński

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jakub Truszczyński – polski aktor dubbingowy
Jan Truszczyński – polski dyplomata, urzędnik państwowy
Krzysztof Truszczyński – polski piłkarz
Marian Truszczyński – polski lekarz weterynarii
Roman Truszczyński – polski nauczyciel, harcerz
Stefan Truszczyński – polski organmistrz

Wikipedia

truszki

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Truszki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
Truszki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Piątnica
Truszki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Śniadowo
dawna na Ukrainie, w powiecie wasylkowskim
Truszki-Patory, Truszki-Kucze, Truszki-Zalesie

Wikipedia

truszkowski

nazwisko

SJP.pl

trut

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) przest. ent. pszcz. truteń

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Najsłabszemi zaś są szczęki u trutów, gdy te ich nigdy używać nie potrzebują. sic.

Wiktionary

Wymowa:

trująca substancja wymieszana z pokarmem, służąca do zabijania zwierząt wyrządzających szkody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników

Trutnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Lubiewo
Trutnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Bartoszyce

Wikipedia

trutnowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z miastem Trutnów, dotyczący Trutnowa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trutnów m.

Wiktionary

trutowisko

pasieczysko przeznaczone wyłącznie do unasieniania matek pszczelich

SJP.pl

Trutowisko – izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). Tworzenie i utrzymymanie trutowisk umożliwia kontrolowane parowanie się matek pszczelich w celu zachowania czystości podgatunku (rasy) lub linii pszczoły miodnej lub tworzenia kontrolowanych krzyżówek.

Wikipedia

trutowy

w pszczelarstwie: związany z trutniem (samcem pszczoły miodnej), np. plastry trutowe

SJP.pl

przymiotnik

rzecz. truteń m., trut mzw.

przym. trutowy

Wiktionary

truwer

średniowieczny, wędrowny aktor, śpiewak; wagant; goliard

SJP.pl

truć

1. zabijać za pomocą trucizny;
2. przenośnie: dawać niedobre jedzenie, mogące zaszkodzić jedzącemu;
3. przenośnie: niepokoić, dręczyć, martwić;
4. potocznie: mówić długo, w sposób uciążliwy dla słuchacza; ględzić; gderać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. otruć, zatruć)

(1.1) powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny

czasownik przechodni niedokonany (dk. struć, zatruć)

(2.1) dawać niezdrowe jedzenie i wywoływać objawy choroby układu pokarmowego

(2.2) powodować zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego

(2.3) pot. powodować niepokój, przygnębienie

(2.4) daw. zużywać, niszczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(3.1) pogard. mówić rozwlekle, natrętnie prosić

czasownik zwrotny niedokonany truć się (dk. otruć się, zatruć się)

(4.1) zażywać truciznę

czasownik zwrotny niedokonany truć się (dk. struć się, zatruć się)

(5.1) przyjmować niewłaściwy pokarm, szkodząc zdrowiu

(5.2) pot. ulegać złym przemyśleniom

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trujak mzw., truciciel m., trucie n., trucizna ż., trutka ż.

przym. trujący

przysł. trująco

czas. otruć, wytruwać, zatruć

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) niszczyć, uśmiercać, zatruwać

(2.1) zatruwać

(2.2) zanieczyszczać, zatruwać

(2.3) dręczyć, martwić, niepokoić, przygnębiać, trapić, zatruwać

(3.1) gadać, ględzić, nawijać, zrzędzić

(4.1) zatruwać się

(5.2) gnębić się, martwić się, niepokoić się, zadręczać się, zatruwać się

Wiktionary

truła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trumna

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp., ż., przesz. od: truć

Wiktionary

truś

trusia;
1. pieszczotliwie o króliku
2. człowiek bojaźliwy, cichy, milczący

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trwać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fãɲɛ, AS: tr̦fãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwała

czas. trwać

przym. trwały

przysł. trwale

Wiktionary

trwać

1. istnieć przez jakiś czas;
2. obstawać przy czymś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) istnieć lub odbywać się przez jakiś czas

(1.2) pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jak ją ten samochód potrącił na pasach, parę godzin trwało, zanim zrobili prześwietlenie, badania i takie tam.

(1.2) Po tamtej stronie słuchawki trwało milczenie, przerywane lekkim sapaniem.

(1.1) pot. fryzj. trwała ondulacja

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: trwały

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Moja babcia ostatnio wróciła od fryzjera z trwałą.

(1.1) Fryzjerka zrobiła mi trwałą, ale trochę ją przypaliła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawa, AS: tr̦fau̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trwałość ż., trwanie n., wytrwanie n., utrwalenie n.

czas. trwać ndk., wytrwać dk.

przym. trwały, wytrwały

Wiktionary

trwałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|trwały.

Wiktionary

Trwałość – zdolność obiektu do zachowania stanu zdatności. Określona jest dla normalnych, czyli założonych przy projektowaniu, warunków eksploatacji.

(1.1) Wypadek samochodowy pozostawił trwały uszczerbek na zdrowiu Marka.

(1.2) Każdy przedmiot, który użytkuje się dłużej niż jeden rok jest środkiem trwałym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawɨ, AS: tr̦fau̯y

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trwała ż., trwałość ż., utrwalacz m., utrwalanie n., utrwalenie n., trwanie n., wytrwanie n., przetrwanie n., przetrwalnik m.

czas. trwać ndk., wytrwać dk., utrwalać ndk., utrwalić dk., przetrwać dk.

przym. wytrwały

przysł. trwale, wytrwale, nietrwale

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) niezmienny, stały, stabilny, nieustanny, bezustanny

(1.2) odporny, wytrzymały

Wiktionary

trwoga

przejmujący strach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) intensywny strach, przerażenie, lęk, obawa (np. przed czymś, co ma się wydarzyć)

(1.2) coś strasznego, przerażającego, koszmarnego, niebezpiecznego (np. rzecz, sytuacja, pora, żywioł czy zjawisko)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Krzyknął w nagłej trwodze.

(1.1) Z trwogą i wahaniem myślała o nadchodzących zmianach.

Wiktionary

dawniej: ten, kto trwoni; marnotrawca, rozrzutnik, utracjusz

SJP.pl

trwonić

marnować, marnotrawić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. strwonić)

(1.1) tracić coś na byle co, zbytecznie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Trwonić pieniądze, zwłaszcza nie swoje, to czysta przyjemność.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trwonienie n.

1. wywoływać strach, wzbudzać niepokój, grozę; przerażać;
2. trwożyć się:
a) odczuwać strach; bać się, lękać się, truchleć;
b) bać się o kogoś lub o coś; niepokoić się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. strwożyć)

(1.1) książk. przejmować trwogą, wywoływać niepokój bądź strach

czasownik zwrotny niedokonany trwożyć się (dk. strwożyć się)

(2.1) książk. odczuwać trwogę, czuć niepokój bądź strach przed czymś

(2.2) daw. straszyć siebie nawzajem

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Dla nieprawości karałeś człowieka: i uczyniłeś, że wyschła jako pająk dusza jego; zaiste, próżno się trwoży wszelki człowiek.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trwoga ż., trwożliwość ż.

czas. strwożyć dk., zatrważać ndk., zatrwożyć dk.

przym. trwożliwy, trwożny

przysł. trwożliwie, trwożnie

Wiktionary

trx

[czytaj: te-er-iks] zestaw dwóch regulowanych pasów do ćwiczeń z wykorzystaniem masy własnego ciała

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Honda TRX – pojazdy ATV (quady) marki Honda
Michelin TRX – niskoprofilowe opony
Taśmy TRX – sprzęt sportowy (taśmy polimerowe)
Tronix (TRX) – kryptowaluta
– model motocykla firmy Yamaha
TRX – skrót oznaczający transceiver

Wikipedia

try-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trój-, tri-

Wiktionary

tryb

1. ząb na kole zębatym lub rowek na walcu albo stożku;
2. obracające się koło zębate, stanowiące część niektórych mechanizmów; tryby;
3. ustalona kolejność czynności prowadzących do załatwienia sprawy; procedura;
4. kategoria gramatyczna informująca za pomocą form czasownika o stosunku mówiącego do treści zdania;
5. w muzyce: typ skali, gamy lub tonacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) procedura lub ustalony wariant jej wykonania

(1.2) koło zębate, szczególnie duże;

(1.3) jęz. kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;

(1.4) muz. molowa lub durowa wersja akordu, tonacji, lub gamy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tryb – koło zębate
tryb – pomocnicza kategoria systematyczna w biologii, inaczej plemię (tribus)
tryb binarny
tryb chroniony
tryb graficzny
tryb kolorowy
tryb monochromatyczny
tryb rzeczywisty
tryb tekstowy
tryb (językoznawstwo)
tryb (muzyka)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nie ma ustalonego trybu postępowania w takich sytuacjach.

(1.1) System uruchomił się w trybie awaryjnym.

(1.1) Zostanie osądzony w trybie doraźnym.

(1.1) W trybie nadpisywania wprowadzane znaki zastępują wcześniej wpisane znaki dokumentu.

(1.2) Tryby się zatarły.

(1.3) Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie.

(1.4) Sonet skomponowany został w trybie molowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨp, AS: tryp

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trybowanie n.

:: zdrobn. trybik m.

czas. trybować ndk.; slang. trybić ndk., zatrybić dk.

przym. trybowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) procedura, mechanizm, zwyczaj

(1.2) koło zębate

Wiktionary

tryb.

skrót

(1.1) = trybunał

Wiktionary

tryba

prosta droga w lesie powstała przez wycięcie drzew; linia ostępowa, przesieka, dukt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. homoseksualizm kobiecy

Wiktionary

Trybadyzm – odmiana homoseksualnego seksu bez penetracji, w którym kobieta pociera swoim sromem części ciała innej kobiety. Podobne zachowanie zostało zaobserwowane u samic bonobo. W języku angielskim potocznym wyrażeniem na jedną z form takiego stosunku jest "scissoring", a jego polskim odpowiednikiem jest słowo „nożycowanie”.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trybada ż.

Wiktionary

trybalistka

→ trybalista

SJP.pl

Patrz:

trybalista

trybalistyczny

→ trybalizm

SJP.pl

Patrz:

trybalizm

tendencja do utrzymywania się podziałów i odrębności plemiennych w społeczeństwach tradycyjnych lub nowych strukturach etnicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

(1.2) silne poczucie odrębności plemiennyemiennej

(1.3) przen. utrzymywanie się quasi plemiennych i wodzowskich relacji w jakimś środowisku, np. politycznym

Wiktionary

Trybalizm – termin określający tendencję do utrzymywania się przednarodowych podziałów oraz odrębności plemiennych. W społeczeństwach plemiennym bywa czynnikiem hamującym proces kształtowania się narodu. Może akceptować współczesne aspekty życia oraz czynności, jak np. praktykowanie religii abrahamowych, edukację, komunikację mobilną oraz wymianę walut. Wykazuje również cechy podobne do nacjonalizmu oraz sprzeczne z islamem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɨˈbalʲism̥, AS: trybalʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tribal m.

przym. trybalistyczny

Wiktionary

trybarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. górn. pracownik dawnych kopalń zajmujący się poganianiem zwierząt pociągowych (koni lub wołów) zaprzężonych do kieratów i kołowrotów wyciągowych, a także sprawujący nad nimi opiekę stajenną

(1.2) daw. żegl. głównie w okolicach Małopolski: flisak lub robotnik poganiający konie bądź woły, które holują pod prąd rzeki statki towarowe i galary

(1.3) daw. hutn. robotnik obsługujący piec trybowy, którego zadaniem było oddzielanie srebra od ołowiu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Obok niego na platformaatformie cisnęli się górnicy. Byli tam trybarze, kopacze, wozaki, wszyscy pomieszani razem, odziani jednakowo w jakieś szare, przesiąkłe słoną wilgocią łachmany.

(1.1) Wtem zjawiły się w bramie kieratowe konie.
— Czy szyb otworzą? — pytają górnicy trybarza.
— Snadź ktoś w głąb pojedzie, jeśli po mnie i po konie posłano.

(1.2) Od Modrzejowa, aż po Siewierz w nadbrzeżnych wioskach przebywały liczne rzeszy trybarzy, co to trudnili się podciąganiem w górę rzeki przy pomocy wołów, ładowanych galarów.

(1.1) (…) sama kopalnia w okresie świetności zatrudniała około 2000 górników: kopaczy — zwanych również stolnikami, nosiczy — wynoszących urobek, zajmujących się końmi — trybarzy, przetaczających bałwany solne — walaczy…

(1.2) Trybarze przyjeżdżają z domu do Krakowa półwoziami, na które zabiérają żywność dla koni i siebie, a z powrotem holują, czyli ciągną pod wodę końmi próźne galary, które przybyły z wodą, z ładunkiem węgla po większéj części.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) daw. goniarz, kieradnik, gaplowy

(1.2) daw. goniarz

(1.3) daw. odciągacz

Wiktionary

trybała

nazwisko

SJP.pl

trybański

nazwisko

SJP.pl

trybek

mały, niewielki tryb (w maszynie); trybik

SJP.pl

trybik

mały, niewielki tryb (w maszynie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tryb

(1.2) mały tryb, np. w zegarku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨbʲik, AS: trybʹik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trybowanie n., tryb m.

czas. trybować; slang. trybić, zatrybić

tryb

trybrach

stopa wierszowa złożona z trzech sylab krótkich

SJP.pl

trybrachiczny

→ trybrach

SJP.pl

Patrz:

trybrach

trybula

trybuła;
1. roślina zielna z rodziny baldaszkowatych;
2. trybula ogrodowa - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Anthriscus|ref=tak., rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

kościelne naczynie do spalania kadzidła; kadzielnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ministrant podaje diakonowi trybularz.

Wiktionary

Powiązane:

przym. trybularzowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kadzielnica

Wiktionary

trybularzowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;

(1.2) hist. urząd wojskowy w starożytnym Rzymie, oficer;

(1.3) przen. osoba występująca w imieniu ludu

(1.4) przen. propagator idei, głównie społecznych lub politycznych

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: trybuna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trybun ludowy – cywilny urzędnik w starożytnym Rzymie
trybun wojskowy – stopień wojskowy w armii starożytnego Rzymu
trybun – obrońca ludu, osoba upowszechniająca określone idee społeczne (przenośnia)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Do sprawy powrócono dopiero w 133 roku p.n.e. kiedy to na urząd trybuna ludowego wybrano Tyberiusza Semproniusza Grakcha.

(1.2) Trybun skinął na otaczających go żołnierzy, ci zaś dopadli Pawła.

(1.3) No więc odkąd pamiętam, szlajał się po obrzeżach polityki niejaki Zatyra, trybun ludowy, obrońca rolników i w ogóle Polaków.

(1.4) Drugi po Leninie autorytet rewolucji, charyzmatyczny trybun z grzywą włosów nad czołem; twórca Armii Czerwonej i – dzięki wcieleniu 30 tys. białych oficerów – architekt jej zwycięstwa w wojnie domowej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trybunał mrz., trybuna ż., trybunat mrz.

przym. trybunicyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trybun ludowy

(1.2) trybun wojskowy

(1.3) rzecznik, ombudsman

Wiktionary

trybuna

głosiciel, obrońca idei społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy

(1.2) specjalny podest dla oficjeli podczas uroczystości publicznych, defilad, pochodów

(1.3) podwyższone amfiteatralnie siedzenia dla publiczności na stadionie, w cyrku

(1.4) egzemplarz czasopisma ze słowem „trybuna” w tytule, np. „Trybuna Ludu”, „Trybuna Śląska”

(1.5) archit. empora

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: trybun

Wiktionary

Trybuna – podwyższone miejsce, przeznaczone dla mówcy (np. trybuna parlamentarna), dla oficjeli podczas uroczystości publicznych lub dla publiczności (np. na stadionie, w cyrku).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɨˈbũna, AS: trybũna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trybun m., trybunał m., trybunalczyk m., trybunat m.

:: zdrobn. trybunka ż.

przym. trybunalski, trybunicyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) mównica

(1.5) empora, galeria

Wiktionary

trybunalski

odnoszący się do trybunału, np. sąd trybunalski

SJP.pl

Synonimy:

(1.1) daw. gw. Kraków tyrbuszon

Wiktionary

trybuszonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

specjalista od dolegliwości związanych z włosami i skórą głowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

trychologia

trycholożka

→ trycholog

SJP.pl

Patrz:

trycholog

trychom

forma życiowa sinic, długa i cienka kolonia ściśniętych komórek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikrobiol. forma życiowa sinic, nitkowata kolonia komórek;

Wiktionary

Trychom – forma życiowa sinic w postaci nitkowatej kolonii komórek ściśle do siebie przylegających, przy czym poprzeczne ściany komórkowe są wspólne dla sąsiadujących komórek, w związku z czym te nie mogą odłączać się swobodnie. Komórki trychomu połączone są plazmodesmami.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Komórki trychomu połączone są plazmodesmami. (Wikipedia)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨxɔ̃m, AS: tryχõm

Wiktionary

trychomowy

→ trychom

SJP.pl

Patrz:

trychom

trychotomia

trójdzielność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. podział danej grupy elementów na trzy części

Wiktionary

Powiązane:

przym. trychotomiczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trójdzielność

Wiktionary

trychotomiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dzielący się na trzy części, trzy człony

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trychotomia ż.

Wiktionary

trycyna

związek organiczny, flawon w postaci białego, krystalicznego proszku, umiarkowanie rozpuszczalny w wodzie

SJP.pl

tryczek

zdrobnienie od: tryk; młody tryk

SJP.pl

tryczówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Tryczówka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Juchnowiec Kościelny.

Wikipedia

trydencki

przymiotnik od: Trydent

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu

(1.2) rel. dotyczący soboru trydenckiego, związany z soborem trydenckim

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trydent mrz., trydentczyk mos., trydentka ż.

przym. potrydencki

Wiktionary

trydent

1. miasto we Włoszech;
2. Trydent-Górna Adyga: region autonomiczny we Włoszech; Tyrol Włoski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto i gmina w północnych Włoszech;

(1.2) geogr. adm. prowincja w północnych Włoszech;

(1.3) teol. hist. sobór trydencki

Wiktionary

Trydent (wł. "Trento", niem. "Trient", ladyński oraz lombardzki "Trent", łac. "Tridentum") – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent.

Miasto położone jest na wysokości 194 m n.p.m. Według danych na rok 2023 gminę zamieszkiwały 117 984 osoby, 747,3 os./km². Miasto jest głównie znane z odbywającego się w latach 1545–1563 Soboru Trydenckiego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mam kilkadziesiąt pocztówek z Trydentu w moich zbiorach.

(1.1) Trydent jest znany z długiego w nim pobytu ks. Aleksandra mazowieckiego, który był pierwszym biskupem-Polakiem we Włoszech (XV w.). Jego otoczenie opracowało wczesny słowniczek polsko-włoski niedawno odnaleziony w tutejszym archiwum.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trydentczyk mos., trydentka ż.

przym. trydencki, potrydencki

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) ofic. Prowincja Autonomiczna Trydentu

Wiktionary

trydentczyk

mieszkaniec Trydentu-Górnej Adygi (regionu we Włoszech)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Trydentu; osoba z tego miasta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Legenda świętego Szymona została spopularyzowana w Polsce za sprawą Piotra Skargi. W swoich Żywotach Świętych opisał on dzieje tragicznej śmierci małego trydentczyka, a także morderstwo jakiego mieli dopuścić się Żydzi w litewskich Puniach.

(1.1) Ten strzelec alpejski, z pochodzenia trydentczyk, w 1962 roku - w wieku dwudziestu dwu lat - zachorował na kostniakomięsaka lewego biodra, który zwykle bardzo szybko prowadzi do zniszczenia całej kości biodrowej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trydent mrz.

:: fż. trydentka ż.

przym. trydencki

Wiktionary

trydentka

mieszkanka Trydentu-Górnej Adygi (regionu we Włoszech)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Trydentu; kobieta z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trydent mrz.

:: fm. trydentczyk mos.

przym. trydencki

Wiktionary

trydymit

minerał, rombowa odmiana kwarcu; stosowany jako składnik materiałów ogniotrwałych

SJP.pl

(1.1) jęz. dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

Wiktionary

(1.1) jęz. dotyczący tryftongu

Wiktionary

Patrz:

tryftong

Powiązane:

rzecz. tryftong mrz.

Wiktionary

tryglif

płyta ozdobna na fryzie budowli antycznej w stylu doryckim, podzielona dwoma pionowymi wrębami na trzy pasy

SJP.pl

Tryglif – element dekoracyjny w postaci prostokątnej płyty stosowanej we fryzie belkowania doryckiego, stosowany w architekturze starożytnej Grecji i Rzymu. Była ona umieszczana między metopami we fryzie oraz na narożnikach budowli. Pod każdym tryglifem znajdowała się regula (listewka) z sześcioma guttae (łezkami). Tryglify występują również w monumentalnych budynkach wznoszonych według wzorów antycznych w stylu klasycyzmu oraz w okresie eklektycznego historyzmu.

Wikipedia

tryglifon

fryz, w którym na przemian występują tryglify i metopy

SJP.pl

trygon

w astrologii: odległość kątowa wynosząca 120 stopni

SJP.pl

trygonometria

dział matematyki zajmujący się badaniem zależności między bokami i kątami trójkątów płaskich lub sferycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nauczyła się momentalnie kalkulować trygonometrię układu celowniczego działa jonowego.

Wiktionary

Trygort ( Thiergarten, "Zwierzyniec") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo.

Wikipedia

tryhard

[czytaj: trajhard] osoba zbytnio zaangażowana w jakąś czynność, np. grę lub rywalizację, często kosztem zabawy; spoceniec, spocuch

SJP.pl

tryhardować

[czytaj: trajhardować] środowiskowo: być zbytnio zaangażowanym w jakąś czynność, np. grę lub rywalizację, często kosztem zabawy

SJP.pl

tryhubica

rodzaj sieci rybackiej

SJP.pl

tryjer

maszyna do sortowania ziarna wg długości i grubości; trier

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) masz. maszyna do czyszczenia ziarna zbożowego;

Wiktionary

Tryjer – maszyna rolnicza służąca do czyszczenia nasion. W działaniu wykorzystuje różnicę kształtu danych elementów mieszaniny. Tryjery stosowane są do rozdzielania różnych gatunków zbóż. Stosowane są także do oddzielania nasion chwastów, jako jedna z metod zwalczania chwastów.

Wikipedia

tryjon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Powiązane:

rzecz. tryknięcie n.

czas. trykać ndk., tryknąć dk.

Wiktionary

trykać

o baranie lub koźle: uderzać głową, rogami; bóść

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. tryknąć)

(1.1) zool. o rogatym zwierzęciu: uderzać rogami

(1.2) pot. uderzać, przede wszystkim czymś ostrym

(1.3) posp. o mężczyźnie: odbywać stosunek seksualny

czasownik zwrotny niedokonany trykać się (dk. tryknąć się)

(2.1) zool. o rogatych zwierzętach: uderzać o siebie rogami

(2.2) posp. odbywać stosunek płciowy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dziki i bawoły szturchały się jeszcze i trykały przez dłuższą chwilę, ale już się w tę sprawę wmieszali przodownicy trzód, oznajmiając kolejno: — Czekamy! Czekamy!

(1.2) Żeby się oduczyć od pijaństwa, poszedł do szpitala dla chorych umysłowo i tam, gdy mu ktoś coś powiedział, zaczął łbem trykać o ścianę, czy o jakiś twardy kant — / — Warjat! — rzucił oberżysta.

(2.1) Iwan Gabara opowiedział Jerzemu, że odkrył na Łysej Kiczerze starą, już dobrze zarośniętą olszyną porębę, gdzie o świcie sześć byków trykało się rogami, że aż po wierchach łomot szedł, a jeden z nich był stary osiemnastak.

(2.2) Z tego poszło, że pobudzeni ciepłem łoża, zachęceni mrokiem i samotnością, zapomniawszy o przyjaźni i miłości do zmarłego Antiocha, jęli się nawzajem trykać, nim jeszcze przybyli do Baffy, skąd Cypryjczyk był rodem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tryk mzw., trykanie n., tryknięcie n.

czas. tryknąć dk.

przym. trykliwy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) bóść

(2.1) bóść się

Wiktionary

tryknąć

ubóść, trącić

SJP.pl

trykocik

zdrobnienie od: trykot

SJP.pl

trykonodonty

Trykonodonty (†Triconodonta) – rząd wymarłych ssaków mezozoicznych charakteryzujących się zębami trzonowymi z guzkami ustawionymi w linii jeden za drugim (uzębienie trikonodontyczne). Żyły one od wczesnej jury do późnej kredy; znane ze wszystkich kontynentów poza Australią i Antarktydą. Wielkości od ryjówki do kota. Częścią cech budowy zbliżone były do cynodontów.

Wikipedia

trykot

1. podstawowy splot dziewiarski dzianiny kolumienkowej;
2. dzianina na kostiumy gimnastyczne;
3. odzież z tkaniny trykotowej, zwłaszcza obcisły strój sportowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tkanina z: wełny, bawełny, jedwabiu; dziana sposobem pończoszniczym

(1.2) odzież z takiej tkaniny trykotu (1.1); zwłaszcza: obcisły, dziany kostium gimnastyczny, kąpielowy, sportowy, baletowy, itp.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trykot – dzianina
trykot – odzież wykonana z takiej tkaniny
trykot gimnastyczny
trykot zapaśniczy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Najodpowiedniejszym materiałem na ubranie żeglarskie jest wełna (…) Na drugim miejscu należy postawić trykot bawełniany.

(1.1) Ciepła kurtka z jasnego trykotu.

(1.1) Po 1811 roku pojawiły się podwiązki wyrabiane z trykotu o specjalnym ściągaczowym ściegu, a w połowie XIX wieku zaczęto do ich wyrobu używać taśmy gumowej.

(1.2) Zblazowany salonowymi perwersjami, do których wkładał specjalne czarne trykoty, i wściekłą pracą (był niezrównanym chemikiem i dyletantem w mechanice i matematyce), książę oddawał się zupełnemu wypoczynkowi i wszelkim wiejskim rozrywkom.

(1.2) Dziewczyny w gimnastycznych trykotach przerzucały z rąk do rąk piłkę, która wzbijała się wysoko ponad sztandary.

(1.2) W kąpieli panowie nosili cienkie trykoty sięgające od obojczyka do połowy uda.

(1.2) Rick wchodził na scenę w pięknym trykocie czarnym, z wyhaftowaną na piersiach złotą żmiją.

(1.2) Duch babki szepce do mnie, że ona nie nosiłaby tego, co ja, te dzianiny, trykoty opinające ciało, to dobre na ciepłe majtki, ale na wierzch?

(1.2) Przychodziliśmy w trykotach, dziewczęta nie umalowane, niczego nie dało się ukryć.

(1.2) Niestety, już nigdy nie założy zapaśniczego trykotu.

(1.2) Rożne białe, i w kolorach Wstążki, Kornety, kwiatki, Chustki Gazowe i Jedwabne, Fartuszki Gazowe i jedwabne, Rękawiczki, Pończochy Męskie i Damskie jedwabne, Trykoty na kamizelki i Sultany jedwabne i bawełniane.

Wiktionary

Powiązane:

przym. trykotowy

rzecz.

:: zdrobn. trykocik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) trykotaż

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj gry planszowyanszowej dla dwóch graczy;

Wiktionary

Tryktrak ( backgammon) lub Nardy (od pal. "nēw-ardaxšīr" — odważny Ardaszir) – gra planszowa dla dwóch graczy. Każdy z graczy dysponuje 15 pionami w odrębnych kolorach, które przesuwa po planszy, składającej się z 24 pól (trójkątów), nazywanych liniami, zgodnie z liczbą oczek wyrzuconych na dwóch kostkach. Celem gry jest zdjęcie wszystkich swoich pionów z planszy. Wygrywa gracz, który uczyni to pierwszy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨktrak, AS: tryktrak

Wiktionary

tryl

ozdobnik muzyczny uzyskiwany przez szybkie powtarzanie dwu sąsiednich dźwięków, stosowany w śpiewie i w grze instrumentalnej

SJP.pl

Tryl – wieś kociewska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Nowe. Wieś jest siedzibą sołectwa "Tryl". Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 415 mieszkańców. Jest trzecią co do wielkości miejscowością gminy Nowe.

Wikipedia

trylemat

trudny wybór między trzema wykluczającymi się możliwościami

SJP.pl

Trylemat (z gr. τρεις – trzy, oraz λημμα – przesłanka) – schemat wnioskowania, w którym obok trzech zdań warunkowych występuje potrójna alternatywa:

Jest to odpowiednik jednego ze współczesnych praw rachunku zdań.

Wikipedia

tryliard

liczba wynosząca 10^21

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 10²¹;

Wiktionary

Tryliard – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021, czyli jedynka i 21 zer w zapisie dziesiętnym. Termin "tryliard" jest stosowany w nazewnictwie liczebników w skali długiej i nie ma swojego odpowiednika w skali krótkiej.

W krajach stosujących krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) liczba 1021 nosi nazwę sekstylion, tak jak 1036 w pozostałych krajach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨlʲjart, AS: trylʹi ̯art

Wiktionary

Powiązane:

przym. tryliardowy

Wiktionary

tryliardowy

→ tryliard

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przymiotnik od tryliard

Wiktionary

Patrz:

tryliard

Wymowa:

IPA: ˌtrɨlʲjarˈdɔvɨ, AS: trylʹi ̯ardovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tryliard m.

Wiktionary

trylik

zdrobnienie od: tryl

SJP.pl

trylinka

sześcioboczna kostka betonowa do układania nawierzchni drogowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. kostka betonowa sześciokątna, układana na nawierzchniach drogowych;

Wiktionary

Trylinka – sześciokątne płyty betonowe (o wymiarach ok.: szer. 35 cm, dł. ścianki bocznej 20 cm, wys. 15 cm, 12 cm lub 8 cm) używane zazwyczaj do budowy nawierzchni parkingów, składowisk, tymczasowych dróg. Trylinka stosowana jest również do zabezpieczania i utwardzania pochyłych nawierzchni wkopów lub nasypów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Już wiemy kto i dlaczego odkupił od Mateusza trylinkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈlʲĩnka, AS: trylʹĩnka

Wiktionary

trylion

liczba wynosząca 10^18

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 10¹⁸;

Wiktionary

Trylion – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018, w krajach stosujących długą skalę.

W krajach stosujących krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) trylion oznacza liczbę 1012, czyli bilion na długiej skali.

W układzie SI mnożnikowi 1018 odpowiada przedrostek jednostki miary Eksa o symbolu E, a jego odwrotności (jedna trylionowa) 10-18 odpowiada atto o symbolu a.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pierwsze próby EPA oznaczenia dioksyn na poziomie części na trylion (ppqt) z wykorzystaniem próbki wody o objętości metra sześciennego zostały zaprezentowane w 1996 roku.

(1.1) Piętnaście tysięcy trylionów ton wody przeliczmy na energię cyklu wodorowego zgodnie z zasadą względności – masa/energia, w przybliżeniu – trylion ton energii.

Wiktionary

rzecz. trylion m.

Wiktionary

trylionowy

Wiktionary

Wymowa:

trylowy

→ tryl

SJP.pl

Patrz:

tryl

trym

w żeglarstwie: przechylenie statku w stronę rufy lub dziobu; przegłębienie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trym – przegłębienie statku
Trym – olbrzym z mitologii nordyckiej
Trym – imię i jednocześnie pseudonim norweskiego perkusisty Tryma Torsona
trymer
trymowanie

Wikipedia

trymakr

stopa metryczna złożona z trzech długich lub akcentowanych sylab; molos, molossus

SJP.pl

trymbulka

regionalnie: szczypiorek; trybulka

SJP.pl

trymer

1. robotnik portowy, specjalista od rozkładania ładunków masowych;
2. pracownik kotłowni statku parowego przerzucający węgiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) maszynka służąca do strzyżenia brody, wąsów oraz usuwania zbędnego owłosienia w nosie i uszach;

(1.2) narzędzie służące do trymowania sierści zwierząt

(1.3) lotn. wychylna część steru w samolocie

(1.4) elektr. kondensator służący do dostrajania obwodów elektrycznych

(1.5) urządzenie do cięcia papieru, folii, zdjęć itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) robotnik portowy trymujący ładunek na statku

(2.2) żegl. żeglarz odpowiedzialny za trymowanie żagla, liny itp.

(2.3) mar. najniższy stopniem marynarz w kotłowni parowca przerzucający węgiel

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trymer w lotnictwie
trymer – dodatkowa płetwa sterowa w jachcie ułatwiająca utrzymanie go na kursie
trymer – kondensator dostrojczy (do dostrajania obwodu rezonansowego), o pojemności wielokrotnie mniejszej niż kondensatora strojeniowego, z którym trymer współpracuje
trymer – marynarz w kotłowni parowca przerzucający węgiel z zasobni pod palenisko
trymer – robotnik portowy przemieszczający sypkie ładunki spod luku w głąb ładowni i odwrotnie
trymer – maszynka do przystrzygania brody i włosów oraz do trymowania sierści

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trymowanie n.

czas. trymować

Wiktionary

trymerofit

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy paprotników

SJP.pl

trymerować

trymować;
1. usuwać martwy włos z sierści niektórych psów;
2. przycinać zbędne ludzkie owłosienie

SJP.pl

trymerski

→ trymer

SJP.pl

Patrz:

trymer

trymestr

okres trzymiesięczny stanowiący trzecią cześć roku akademickiego lub trzecią część ciąży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urz. trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

(1.2) med. trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią ciąży u kobiety

Wiktionary

Trymestr – okres trwający trzy miesiące (por. semestr, kwartał).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) A jak zapewniają nasi rozmówcy, kto choć jeden trymestr postudiuje w Anglii, ten już raczej nie wróci na polską uczelnię.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trymowanie – rozmieszczanie ładunku sypkiego w ładowni statku w celu zapewnienia stateczności na wodzie
trymowanie – nadawanie żaglowi lub linie odpowiedniego kształtu, np. skracanie liny za pomocą węzła żeglarskiego
trymowanie ryb – usuwanie niejadalnych części ryb
trymowanie sierści – pielęgnacja sierści psa
trym
trymer

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrɨ̃mɔˈvãɲɛ, AS: trỹmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. trymować

rzecz. trymer mos./mrz.

Wiktionary

trymować

1. odpowiednio umieszczać ładunek na statku, tak aby zapewnić mu należytą stateczność;
2. nadawać linie, żaglowi pożądany kształt, długość itp.;
3. usuwać martwy włos z sierści niektórych psów; trymerować;
4. przycinać zbędne ludzkie owłosienie; trymerować

SJP.pl

czasownik

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Cieszanów. poruszać się powoli, stawiać drobne kroki, wlec się z trudem, dreptać

(1.2) gwara. wykonywać szybkie ruchy, kręcić się, pląsać, reg-pl|Przemyśl. włóczyć się bez określonego celu, wałęsać się

(2.2) reg-pl|Lublin. przemieszczać się z trudem, wlec się

(2.3) gw-pl|Kraków. plątać się pod nogamiątać się komuś pod nogami, stanowiąc zawadę

(2.4) gwara. wykonywać szybkie ruchy, zwijać się; żart.: tańczyć

Wiktionary

Przykłady

(1.3) Stary Bartosz całe życie goły był i umrze bez koszuli na grzbiecie; bo coby miał ze szczęścia korzystać, to mu hardość, a jakieś tam szkrupuły tryndają po głowie.

(2.1) Szkapa tryndała się drogą, a jeździec podrygiwał na siodle, aż mu się głowa na cienkiej szyi telepała.

(2.1) — Całej biedy narobiła Marcyanna — ozwała się żona — ciągle się tryndała do ciupy tego Żytkiewicza powiadając, że to jej dawny znajomy.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dreptać; gw. Cieszanów tryndolić

(1.2) kręcić się, pląsać, wiercić się, zwijać się

(1.3) roić się, snuć się

(2.1) błąkać się, łazić, pałętać się, poniewierać się, szwendać się, tułać się, wałęsać się, włóczyć się; daw. trynić się; gwara. trędać się

(2.2) wlec się

(2.3) plątać się, zawadzać

(2.4) kręcić się, tańczyć, zwijać się

Wiktionary

tryngel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. muz. muzyk zbierający pieniądze w orkiestrze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃ŋɡɛl, AS: trỹŋgel

Wiktionary

tryngeld

dawniej: drobna zapłata za przysługę, napiwek; trynkgeld

SJP.pl

tryngiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. napiwek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃ŋʲɟɛl, AS: trỹŋʹǵel

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) daw. tryngielt

Wiktionary

trynia

roślina z rodziny baldaszkowatych (selerowatych), rosnąca na stokach i stepach południowo-wschodniej Europy i części Azji; trinia

SJP.pl

Trynia ("Trinia" Hoffm.) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Obejmuje 13 gatunków. Występują one w strefie klimatu umiarkowanego w zachodniej i południowej Europie oraz w zachodniej Azji. We florze Polski brak przedstawicieli tego rodzaju, ale na Podolu i Wołyniu występują trzy gatunki. Rośliny stepów i kamienistych stoków. Kwiaty "Trinia glauca" są zapylane przez mrówki.

Wikipedia

trynidad

wyspa na Oceanie Atlantyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej;

Wiktionary

Trynidad – wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej; największa i najbardziej zaludniona z 23 wysp państwa Trynidad i Tobago; 4,8 tys. km², 1 mln mieszkańców (1980).

Na Trynidadzie leży stolica państwa – Port-of-Spain. Niektóre inne miasta wyspy: Arima, Couva, San Fernando i Chaguanas.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Trynidadczyk mos., Trynidadka ż.

przym. trynidadzki

Wiktionary

trynidadczyk

1. mieszkaniec Trynidadu (wyspy)
2. obywatel Trynidadu i Tobago

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Trynidadu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trynidad mrz.

:: fż. Trynidadka ż.

przym. trynidadzki

Wiktionary

trynidadka

1. mieszkanka Trynidadu (wyspy)
2. obywatel Trynidadu i Tobago

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Trynidadu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trynidad mrz.

:: fm. Trynidadczyk mos.

przym. trynidadzki

Wiktionary

trynidadzki

przymiotnik od: Trynidad

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trynidadem, dotyczący Trynidadu

Powiązane:

rzecz. trynitarz m.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Od kogo ten trynitarz dostał bukiet róż?

(1.1) Zadaniem trynitarzy było wykupowanie niewolników chrześcijańskich z rąk muzułmanów.

Wiktionary

Powiązane:

:: fż. trynitarianka ż.

1. uderzenie podczas gry w bilard jednej bili w drugą tak, aby się odbiła dwa razy od bandy;
2. organogeniczna skała osadowa, odmiana diatomitu, stosowana jako surowiec w przemyśle ceramicznym; łupek polerski, trypel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. zwięzła krzemionkowa skała osadowa, będąca odmianą diatomitu o zatartej strukturze organogenicznej;

(1.2) przest. sport. w bilardzie: rodzaj uderzenia, w którym bila odbija się dwukrotnie od bandy, zanim trafi w inną bilę lub osiągnie cel

(1.3) sport. w wyścigach konnych: rodzaj zakładu wzajemnego, polegający na poprawnym wytypowaniu zwycięzców w trzech kolejnych, wskazanych przez organizatora gonitwach;

(1.4) daw. hist. w dawnej Polsce: potrójna stawka poboru (podatku łanowego)

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: trypel

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trypla (skała)
trypla (bilard)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) ''Tryplątrochę potrzyy dlá gláncu''

(1.4) Na nagłe potrzeby Rzeczypospolitej wprowadzono pobór kwarty podwójnej (dupla), a raz nawet potrójnej (trypla), mimo protestów Dzierżawców królewszczyzn.

(1.4) [...] a czasem zmuszano chłopów do płacenia "dupli" bądź "trypli", czyli podwójnej bądź potrójnej wartości poboru.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tripoli

Wiktionary

tryplet

triplet;
1. trzywersowe przysłowie lub zagadka;
2. trzy kolejne nukleotydy w łańcuchu DNA; kodon;
3. w myślistwie: trzy celne strzały, kładące trzy zwierzęta;
4. fotograficzny obiektyw anastygmatyczny złożony z trzech członków

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

kodon – tryplet, trójka kodująca
stan trypletowy – szczególny stan niektórych atomów i cząsteczek
tryplet (obiektyw) – rodzaj obiektywu fotograficznego
tryplet (spektrometria) – czyli potrójnie rozdzielony sygnał spektralny (np. w NMR)
tryplety – sztucznie sporządzone kamienie

Wikipedia

trypletowy

→ tryplet; tripletowy

SJP.pl

tryplika

w prawie, rzadko: wypowiedź odrzucająca argumentację zawartą w duplice

SJP.pl

tryplikat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. trzecia sztuka lub kopia danego dokumentu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) A wszystkiego była obfitość nieraz w tryplikatach, zbiory bowiem powstawały z zsypywania bibliotek po zamożniejszych emigrantach z 1831 r. […]

Wiktionary

trypodia

wers złożony z trzech identycznych stóp

SJP.pl

Trypodia (gr. "tripodía" – "człon trzystopowy") – typ wiersza złożonego z trzech identycznych stóp w każdym wersie.

Trypodia może być samodzielnym wersem lub członem średniówkowym. Na przykład trypodia jambiczna może wchodzić w skład wersu sześciostopowego.

Wikipedia

trypolis

1. stolica Libii;
2. miasto w północnym Libanie, nad Morzem Śródziemnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Libii;

(1.2) geogr. miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;

Wiktionary

Trypolis ( ‏طرابلس‎, "Ṭarābulus") – stolica i największe miasto Libii, położone w północno-zachodniej części kraju, w Trypolitanii, nad Morzem Śródziemnym.

Miasto liczy 2,2 mln mieszkańców (2011), podczas gdy w 1973 mieszkało tu ponad 481 tys. osób.

Wikipedia

(1.1) biochem. aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

Wiktionary

Tryptofan (skrótowo Trp lub W) – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów białkowych. Jest obojętny elektrycznie; jego łańcuch boczny oparty jest na szkielecie indolu.

Wchodzi w skład białek (białka mleka, białka krwi), należy do aminokwasów niezbędnych (nie może być syntetyzowany w organizmie człowieka i musi być dostarczany z pożywieniem). Zdolność do jego syntezy mają niektóre rośliny i bakterie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Człowiek nie potrafi syntetyzować tryptofanu we własnym organizmie.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kwas (2S)-2-amino-3-(1H-indol-3-ylo)propanowy, kwas (2S)-2-amino-3-indolopropanowy, kwas α-amino-β-indolopropionowy, skr. Trp, W, wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C11H12N2O2.

Wiktionary

trypton

drobne cząsteczki mineralne zwietrzałych skał i rozłożonych szczątków organicznych, występujące w postaci zawiesiny w zbiornikach wodnych i tworzące osady denne; abioseston

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden ze składników sestonu, zawiesiny unoszącej się w wodzie każdego zbiornika wodnego;

Wiktionary

Trypton, abioseston – jeden ze składników sestonu, zawiesiny unoszącej się w wodzie każdego zbiornika wodnego. W skład tryptonu wchodzą nieożywione cząstki pochodzenia mineralnego (np. drobne iły) i organicznego (resztki organizmów, fragmenty tkanek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨptɔ̃n, AS: tryptõn

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) abioseston

Wiktionary

tryptyk

1. trójskrzydłowy ołtarz; trójdzielna kompozycja malarska lub rzeźbiarska;
2. dzieło literackie, filmowe itp. składające się z trzech części połączonych wspólnym tematem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. dzieło (malarskie, literackie, rzeźbiarskie, filmowe itp.) składające się z trzech części;

(1.2) trójdzielna nastawa ołtarzowa

Wiktionary

Tryptyk – typ nastawy ołtarzowej składający się z części środkowej oraz dwóch bocznych skrzydeł.

Tryptyk jest poliptykiem, czyli ołtarzem szafiastym charakterystycznym dla gotyku. Skrzydła są zwykle osadzone na zawiasach i ruchome, dzięki czemu mogą się zamykać, zasłaniając część środkową. Najczęściej są zdobione z obu stron malowidłami lub płaskorzeźbą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨptɨk, AS: tryptyk

Wiktionary

Powiązane:

przym. tryptykowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trylogia (w odniesieniu do dzieł literackich i filmowych)

Wiktionary

tryptykowy

przymiotnik

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) bryzg, tryśnięcie

Wiktionary

tryska

forma czasownika.

(1.1) 3. os. lp. ter. od: tryskać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨska, AS: tryska

Wiktionary

tryskacz

1. bylina z rodziny dyniowatych o owocach podobnych do małych ogórków; ośli ogórek;
2. urządzenie służące do spryskiwania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie wyrzucające pod ciśnieniem strumień cieczy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawiec mrz., tryśnięcie n.

:: zdrobn. tryskawka ż.

czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary

tryskawiec

roślina zielna z rodziny dyniowatych, o owocach przypominających małe ogórki

SJP.pl

tryskawka

1. przyrząd laboratoryjny służący do wydmuchiwania cieczy z kolby
2. narząd występujący u płaszczek służący do pobierania wody do oddychania, zlokalizowany z tyłu głowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lab. chem. przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;

(1.2) techn. urządzenie wyrzucające pod ciśnieniem strumień cieczy

(1.3) zool. icht. szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tryskawka (aparatura chemiczna)
tryskawka (biologia)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Korzystanie z tryskawki szklanej wymaga pewnej wprawy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. wytrysk mrz., wytryśnięcie n., tryskawka ż., trysk mrz., tryskanie n., tryśnięcie n., tryskacz mrz., tryskawa ż.

czas. tryskać ndk.

Wiktionary

tryszczyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Wikipedia

tryt

otrzymywany sztucznie izotop wodoru o liczbie masowej 3, którego jądro zawiera jeden proton i dwa neutrony

SJP.pl

Tryt (radiowodór) – nietrwały izotop wodoru, którego jądro (tryton) składa się z jednego protonu i dwóch neutronów. Oznaczany jest symbolem 3H lub T.

Jego czas połowicznego rozpadu wynosi 12,33 lat. Rozpada się w wyniku rozpadu β−, podczas którego powstaje jądro helu 3He:

Wikipedia

trytan

węglowodór aromatyczny, bezbarwne ciało stałe; trifenylometan, trójfenylometan

SJP.pl

tryteizm

pogląd kwestionujący jedność chrześcijańskiej Trójcy Świętej, uznający odrębność trzech Osób Boskich; triteizm

SJP.pl

Wikipedia

trytka

potocznie: opaska zaciskowa; trytytka

SJP.pl

trytoma

trytoma groniasta - gatunek afrykańskiej byliny

SJP.pl

Trytoma, knifofia, wstydlin ("Kniphofia") – rodzaj roślin z rodziny złotogłowowatych. Obejmuje 70 gatunków. Większość gatunków (48) występuje w południowej części Afryki, zwłaszcza w Górach Smoczych. W górach Afryki środkowej rosną 22 gatunki (na północy sięgają do Kamerunu i Erytrei). Dwa opisano także z Madagaskaru, a jeden z Jemenu.

Wikipedia

tryton

1. płaz z rodziny salamander; traszka
2. ślimak morski z podgromady ślimaków przodoskrzelnych
3. bóstwo w orszaku Posejdona wyobrażane jako pół człowiek, pół wąż, przedstawiane w malarstwie i rzeźbie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. zob. traszka.

(1.2) muz. odstęp trzech tonów;

(1.3) zool. gatunek ślimaka morskiego;

(1.4) fiz. jądro trytu;

(1.5) mit. w mitologii greckiej bóstwo morskie, pół człowiek-pół ryba lub pół wąż;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tryton – jądro atomu trytu
Tryton – księżyc Neptuna
Tryton – w mitologii greckiej bóstwo morskie, syn Posejdona i Amfitryty
tryton – w mitologii greckiej każda z istot o mieszanej budowie – pół człowiek, pół ryba
tryton – odległość 3 całych tonów
tryton (traszka) – płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych
Tryton – superkomputer zainstalowany na Politechnice Gdańskiej w 2015
Tryton z morza – japoński serial animowany
Poznańskie Towarzystwo Wioślarzy Tryton – towarzystwo wioślarskie
Trytony – strona ujednoznaczniająca
Triton – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨtɔ̃n, AS: trytõn

potocznie: opaska zaciskowa; trytka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Powiązane:

rzecz. tryumf m., triumf m., tryumfik m., triumfik m., tryumfator m., tryumfatorka ż., triumfator m., triumfatorka ż., tryumfowanie n., triumfowanie n., zatryumfowanie n., zatriumfowanie n.

czas. tryumfować ndk., triumfować ndk., zatryumfować dk., zatriumfować dk.

przym. tryumfalny, triumfalny, tryumfatorski, triumfatorski

przysł. tryumfalnie, triumfalnie, tryumfatorsko, triumfatorsko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) triumfalność

Wiktionary

tryumfalny

→ tryumf; triumfalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tryumfem, dotyczący tryumfu, wyrażający tryumf

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zobaczył ją pod łukiem tryumfalnym o poranku.

(1.1) Wojsko wzniosło okrzyk tryumfalny na cześć imperatora.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m. , triumfator m. / tryumfator m., triumfatorka ż. / tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

czas. triumfować ndk. / tryumfować ndk., zatriumfować dk.

przym. triumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny

Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m.

Wiktionary

tryumfowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. tryumfalny, triumfalny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m.

Wiktionary

tryumfujący

wyniosły, dumny; triumfujący

SJP.pl

tryumwirat

triumwirat;
1. w starożytnym Rzymie:
a) porozumienie między trzema mężami stanu w celu sprawowania władzy;
b) mężowie stanu, którzy zawarli takie porozumienie;
2. przenośnie: trzy osoby podejmujące wspólne działania

SJP.pl

trywializacja

przesadne upraszczanie, spłycanie

SJP.pl

Trywializacja – zanikanie regionalnej odrębności i zdominowanie dużych obszarów (ekosystemów) przez jeden typ roślinności niezwiązany ze specyfiką geologiczną czy klimatyczną danego regionu. Wskutek tego pozostają tylko gatunki wszędobylskie, o szerokiej amplitudzie ekologicznej i tolerancji na zmiany środowiskowe lub pojawiają się ekspansywne gatunki inwazyjne. Trywializacja prowadzi do zacierania lokalnej bioróżnorodności.

Wikipedia

trywializm

trywialny charakter czegoś; trywialność

SJP.pl

trywializowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trywializować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨvʲjalʲizɔˈvãɲɛ, AS: tryvʹi ̯alʹizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

przym. trywialny

rzecz. trywializm m., trywialność ż., trywializacja ż.

czas. trywializować

Wiktionary

trywializować

czynić coś trywialnym, upraszczać, sprowadzać do banału

SJP.pl

czasownik

(1.1) sprowadzać coś do rzeczy trywialnej, banalnej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: tryvʹi ̯alʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

przym. trywialny

rzecz. trywializm m., trywialność ż., trywializacja ż., trywializowanie n.

przysł. trywialnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) upraszczać, wulgaryzować

Wiktionary

trywialnie

przysłówek

(1.1) w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Każda przestrzeń topologiczna ma bazę – jeżeli τ jest topologią w zbiorze X, to jest ona również (trywialnie) jej bazą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈvʲjalʲɲɛ, AS: tryvʹi ̯alʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trywialność

czas. trywializować

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trywialne; cecha tych, którzy są trywialni

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

brak istotności, banalność, błahość, termin oznaczający rzecz małej wagi, nieciekawą,
trywialność w matematyce.
trivium

Wikipedia

Powiązane:

przym. trywialny

przysł. trywialnie

rzecz. trywializowanie n.

czas. trywializować

Wiktionary

trywialny

1. odbiegający od norm kulturalnych obowiązujących w społeczeństwie; prostacki, ordynarny, nieprzyzwoity;
2. powszechnie znany, oczywisty, pospolity; oklepany, schematyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. niewyszukany, pospolity

(1.2) oczywisty i banalnie łatwy

1. oficjalne godło Ukrainy
2. gwarowo: żłób z paszą, stawiany w lesie dla zwierząt

SJP.pl

tryńcza

miasto w Polsce

SJP.pl

Tryńcza – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, siedziba gminy Tryńcza. Ma status sołectwa.

Miejscowość leży na prawym brzegu Wisłoka, przy drodze krajowej nr 77 prowadzącej od Przemyśla w kierunku Sandomierza, w pobliżu linii kolejowej nr 68 łączącej Lublin z Przeworskiem. Przystanek kolejowy Tryńcza zlokalizowany jest w sąsiedniej wsi, Wólka Małkowa. Oprócz toru głównego zasadniczego, znajduje się tu także tor mijankowy.

Wikipedia

tryśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wylanie się nagłym i mocnym strumieniem

(1.2) wyrzucenie z siebie z gwałtownością

Wiktionary

trzask-prask

potocznie: nagle i szybko

SJP.pl

trzaska

1. drobny kawałek drewna używany zwykle na podpałkę, drzazga
2. błędnica trzaska - gatunek motyla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) drobny kawałek drewna używany zwykle na podpałkę, drzazga

(1.2) błędnica trzaska - gatunek motyla

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzaska (herb szlachecki)
Andrzej Trzaska - artysta plastyk, żeglarz, opozycjonista antykomunistyczny
Antoni Trzaska – działacz ruchu robotniczego
Jan Trzaska – żołnierz
Julian Trzaska – powstaniec z 1848 r. i powstania styczniowego, emigrant
Filip Trzaska (1919-2014) – wydawca i księgarz
Franciszek Trzaska – żołnierz ZWZ/AK, więzień UB
Mikołaj Trzaska – muzyk
Paweł Trzaska (1958–1995) – scenarzysta i reżyser ﬁlmowy
Stanisław Trzaska – nauczyciel i polityk
Władysław Trzaska (1881-1964) – wydawca i księgarz
Władysław Trzaska – pułkownik MO

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃaska, AS: ṭšaska

Wiktionary

Powiązane:

czas. trzaskać

rzecz. trzask mrz.

przym. trzaśnięty

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) drzazga

Wiktionary

trzaskacz

1. rodzaj ptaków śpiewających z rzędu wróblowych;
2. regionalnie: drewniana klekotka; kłapacz, kłapaczka, kołatanka, tyrkawka

SJP.pl

trzaskalski

nazwisko

SJP.pl

trzaskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trzaskać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. trzaskać ndk.

rzecz. trzask m.

przym. trzaśnięty

Wiktionary

trzaskawica

staropolska nazwa strzelby

SJP.pl

trzaskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. trzasnąć)

(1.1) uderzać mocno, wywołując trzask

(1.2) wydawać charakterystyczny krótki odgłos podczas rozpadania, pękania

(1.3) pot. robić coś w szybkim tempie i w dużej liczbie

czasownik zwrotny trzaskać się (dk. trzasnąć się)

(2.1) pot. uderzać się mocno

(2.2) pot. zadawać sobie wzajemnie ciosy

Synonimy:

(1.2) pęknąć

(2.1) huknąć się, rąbnąć się, walnąć się

Wiktionary

trzaszczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. źdźbło

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃaʃt͡ʃka, AS: ṭšaščka

Wiktionary

trzaśnięta

potocznie: niemądry, niespełna rozumu; szurnięty

SJP.pl

trzaśnięty

potocznie: niemądry, niespełna rozumu; szurnięty

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: trzasnąć

przymiotnik jakościowy

(2.1) pot. niespełna rozumu; trzepnięty, walnięty

Wiktionary

Przykłady

(2.1) (…) podszedł do mnie Trélat, rewolucjonista na modłę sentymentalną i marzyciel, który spiskował na rzecz republiki przez całą monarchię, poza tym zasłużony lekarz, który prowadził wówczas jeden z głównych w Paryżu szpitali dla umysłowo chorych, chociaż sam był nieco trzaśnięty.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzask m., trzaskanie n., trzaśnięcie n., nietrzaskanie n., trzaska ż., zatrzask m., potrzask m., zatrzaśnięcie n.

(1.1) geogr. miasto w województwie wielkopolskim;

Trzciana

trzciel

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzciel (w latach 1793–1945 niem. "Tirschtiegel") – miasto w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzciel. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gorzowskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Trzciel liczył 2358 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕɛl, AS: ṭšʹćel

Wiktionary

trzcielanin

mieszkaniec Trzciela (miasta w Polsce)

SJP.pl

trzcielanka

mieszkanka Trzciela (miasta w Polsce)

SJP.pl

trzcielin

:: zdrobn. trzcinka ż.

przym. trzcinowaty, trzcinowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) szuwar, szuwary, trzcinowisko

Wiktionary

trzciniak

trzcinnik;
1. ptak z rodziny pokrzewkowatych, owadożerny, żyjący wśród bujnej roślinności, szczególnie nad wodami, wśród trzcin; trzciniak drozdówka;
2. ryba z rodziny wielopłetwcowatych, wyglądem przypominająca węża; wąż trzcinowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Acrocephalus|ref=tak., niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trzciniak zwyczajny (Acrocephalus arundinaceus) – ptak z rodziny Acrocephalidae (wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych)
trzciniak – właściwie trzcinnik (Erpetoichthys calabaricus) – ryba z rodziny wielopłetwcowatych
Trzciniak – wzgórze w Górach Izerskich

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w gminie Wielichowo

(1.3) geogr. wieś w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kępińskim

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzcinica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Jasło
Trzcinica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
Trzcinica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Trzcinica
Trzcinica: Karpacka Troja – fabularyzowany film dokumentalny z 2011 roku

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzciniec – część miasta Bogatynia
Trzciniec – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Białe Błota
Trzciniec – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
Trzciniec – przysiółek wsi Zamość w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Lubartów
Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Chodel
Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Łaziska
Trzciniec – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
Trzciniec – część wsi Siedlce w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Sędziejowice
Trzciniec – kolonia w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Sulmierzyce
Trzciniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Radzanów

Wikipedia

trzciniecki

przymiotnik od: Trzciniec

SJP.pl

trzcinisko

zgrubienie od: trzcina

SJP.pl

Trzcinisko (nazwa oboczna: Trzcinowo, niem. "Schönrohr") – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Cedry Wielkie. Leży na obszarze Żuław Gdańskich nad Martwą Wisłą.

Wieś stanowi sołectwo "Trzcinisko", w którego skład wchodzi również miejscowość Szerzawa].

Wikipedia

trzcinka

zdrobnienie od: trzcina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. trzcina

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trzcinka oficerska – krótka laseczka używana w wojsku jako insygnium oficerskie
Trzcinka – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Brąszewice
Trzcinka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Poświętne

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Trzcinica ż., trzcina ż.

przym. trzcinowaty, trzcinowy

Wiktionary

trzcinniczek

gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny trzciniaków; trzcinniczek zwyczajny

SJP.pl

trzcinniczysko

obszar porośnięty trzcinnikiem (rośliną z rodziny wiechlinowatych)

SJP.pl

trzcinnik

1. ptak z rodziny pokrzewkowatych, owadożerny, żyjący wśród bujnej roślinności, szczególnie nad wodami, wśród trzcin; trzciniak, trzciniak drozdówka;
2. ryba z rodziny wielopłetwcowatych, wyglądem przypominająca węża; trzciniak, wąż trzcinowy;
3. roślina wieloletnia z rodziny wiechlinowatych (traw)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzcinnik – gatunek ryby słodkowodnej
Trzcinnik – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych
Trzciniak

Wikipedia

trzcinowaty

1. mozga trzcinowata - gatunek rośliny z rodziny traw; ostrzyca trzcinowata, mielec;
2. lasecznica trzcinowata - gatunek rośliny z rodziny traw;
3. bambus trzcinowaty - gatunek rośliny z rodziny traw;
4. skolochloa trzcinowata - gatunek rośliny z rodziny traw

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przypominający trzcinę

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzcina ż.

:: zdrobn. trzcinka ż.

przym. trzcinowy

Wiktionary

trzcinowisko

teren porosły trzciną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce gdzie rośnie trzcina

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trzcinica ż., trzcina ż.

przym. trzcinowy

Wiktionary

trzcinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzciną, dotyczący trzciny

(1.2) wykonany z trzciny

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Bala podjęła spoczywający w kącie wielki wachlarz trzcinowy i jęła poruszać nim miarowo, uważając, by powiew szedł ku Nachorowi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕĩˈnɔvɨ, AS: ṭšʹćĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzcina ż., trzcinka ż., trzcinowisko n., Trzcinica ż.

przym. trzcinowaty

Wiktionary

trzcionka

nazwisko

SJP.pl

„Trzcionka” – polski kwartalnik społeczno-kulturalny, wydawany w Trzcianie (gmina Świlcza) od 1997 roku. Pismo związane jest z działalnością samorządu gminy Świlcza, Gminnego Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Świlczy z siedzibą w Trzcianie oraz Towarzystwa Przyjaciół Trzciany (TPT).

Wikipedia

trzcionkowski

nazwisko

SJP.pl

trzciński

przymiotnik od: Trzcińsko Zdrój

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzciński – nazwisko
Czesław Trzciński – podoficer, jeniec, zamordowany 1942 w III Rzeszy
Henryk Trzciński – wioślarz, olimpijczyk z Moskwy 1980
Ignacy Trzciński – podczaszy inflancki w 1782 roku, poseł na Sejm I RP
Jan Trzciński – miecznik łęczycki 1693–1704
Janusz Trzciński – muzyk, animator kultury
Janusz Trzciński – konstytucjonalista, profesor nauk prawnych, poseł na Sejm
Józef Michał Trzciński – biskup gnieźnieński 1732/38
Juliusz Trzciński – polityk, działacz społeczny, minister, poseł na Sejm Ustawodawczy w II RP
Krzysztof Trzciński (Krzysztof Komeda) – kompozytor i pianista jazzowy
Marek Trzciński – polityk, elektronik, przedsiębiorca, senator VII kadencji
Mariusz Trzciński – wioślarz, olimpijczyk z Moskwy 1980

Wikipedia

trzcińsko

przymiotnik od: Trzcińsko Zdrój

SJP.pl

Trzcińsko ( "Rohrlach", od 1945 Różniewo[]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Janowice Wielkie, na pograniczu Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej w Sudetach Zachodnich. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

Wikipedia

trzcińsko-zdrój

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

}|-

Trzcińsko-Zdrój (niem. "Bad Schönfließ") – miasto w zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzcińsko-Zdrój, nad rzeką Rurzycą.

przymiotnik od: Trzebiatów

SJP.pl

Wikipedia

trzebiatów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Trzebiatów (niem. "Treptow an der Rega") – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Trzebiatów. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, nad rzeką Regą, w odległości ok. 8 km od Morza Bałtyckiego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Trzebiatów jest miastem pomorskim.

(1.1) Trzebiatów leży nad Regą.

(1.1) Na rynku w Trzebiatowie znajduje się ratusz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈbʲjatuf, AS: ṭšebʹi ̯atuf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzebiatowianin m., trzebiatowianka ż.

przym. trzebiatowski

Wiktionary

trzebica

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebica – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Pacanów. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

Wikipedia

trzebiciel

1. przestarzałe: osoba lub zwierzę niszczące lasy, zabijające zwierzynę;
2. dawniej: osoba kastrująca zwierzęta domowe

SJP.pl

trzebiec

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebiec (niem. "Neuhof") – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo. W latach 1975–1998 osada należała do województwa koszalińskiego. Według danych UM, na dzień 31 grudnia 2014 roku osada miała 67 stałych mieszkańców. Osada wchodzi w skład sołectwa Wicewo. Największa osada w gminie.

Wikipedia

trzebiechowski

przymiotnik od: Trzebiechów

SJP.pl

trzebiechów

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzebiechów – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Maszewo
Trzebiechów – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Trzebiechów
Trzebiechów – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Trzebiechów

Wikipedia

trzebiel

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebiel (tuż po wojnie "Trebuła", niem. "Triebel", dlnłuż. "Trjebule" lub "Trjebul", 1945-46 "Trąby") – wieś i siedziba gminy w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, dawniej miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

trzebielino

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebielino (kaszb. "Trzebielënò", niem. "Treblin") – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Trzebielino. Leży w pobliżu jeziora Trzebielskiego (Trzebielińskiego) i przy trasie drogi krajowej nr 21.

Miejscowość jest siedzibą sołectwa "Trzebielino" w którego skład wchodzą również Szczyciec i Toczek. Jest rónież siedzibą gminy Trzebielino, nadleśnictwa oraz placówki Ochotniczej Straży Pożarnej.

Wikipedia

trzebieliński

przymiotnik od: Trzebielino

SJP.pl

trzebielski

przymiotnik od: Trzebiel

SJP.pl

trzebienice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebienice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Gołcza.

Wikipedia

trzebienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niszczenie, usuwanie, likwidowanie czegoś, aby stało się mniej liczne

(1.2) wycinanie drzew i krzewów

(1.3) wybijanie, tępienie zwierząt

(1.4) wet. usuwanie samcom gruczołów płciowych

Wiktionary

Zobacz też: Trzebienie w innych znaczeniach tego słowa.

Trzebienie – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Lisków.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebież ż.

czas. trzebić ndk., przetrzebić dk., wytrzebić dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) przetrzebianie, usuwanie

(1.2) wycinanie, karczowanie

(1.3) przetrzebianie, tępienie, wybijanie

(1.4) czyszczenie, kastrowanie

Wiktionary

trzebieniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. eunuch

Wiktionary

Powiązane:

czas. trzebić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kastrat, eunuch, rzezaniec

Wiktionary

trzebieski

przymiotnik od: Trzebież

SJP.pl

trzebieszowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebieszowice (po 1945 "Łącko", "Kunzendorf an der Biele") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lądek-Zdrój, leży przy drodze Lądek-Zdrój – Kłodzko, w dolinie Białej Lądeckiej.

Wikipedia

trzebieszowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trzebieszowicami, dotyczący Trzebieszowic

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trzebieszowice nmos.

Wiktionary

trzebieszowski

przymiotnik od: Trzebieszów, Trzebieszów-Kolonia, Trzebieszów Drugi, Trzebieszów Pierwszy

SJP.pl

trzebieszów

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebieszów (nazwa oboczna: Trzebieszów Trzeci) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Trzebieszów.

Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w ziemi łukowskiej województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

trzebiesławice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzebiesławice – dzielnica Dąbrowy Górniczej
Trzebiesławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Łoniów
Trzebiesławice Stare

Wikipedia

trzebieńczyce

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebieńczyce – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Zator, nad Skawą. W miejscowości znajduje się nieczynny przystanek kolejowy Trzebieńczyce linii 103 (Trzebinia – Skawce).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Wikipedia

trzebież

1. wycinanie drzew
2. wybijanie, tępienie zwierzyny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) leśn. cięcia pielęgnacyjne drzewostanu

Wiktionary

Trzebież (do 1945 Ziegenort) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Police. Należy do aglomeracji szczecińskiej.

W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Trzebież.

Wikipedia

Powiązane:

czas. przetrzebić, trzebić, wytrzebić

rzecz. trzebienie n., wytrzebienie n.

Wiktionary

trzebieżanin

mieszkaniec Trzebieży

SJP.pl

trzebieżanka

mieszkanka Trzebieży

SJP.pl

trzebimir

dawne imię męskie

SJP.pl

trzebin

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzebin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Dobrzyca
Trzebin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa
Trzebin – polska nazwa gminy Neutrebbin w Brandenburgii

Wikipedia

trzebinia

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzebinia (1969–1977 Trzebinia-Siersza) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebinia.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 18 502 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈbʲĩɲa, AS: ṭšebʹĩńa

Wiktionary

trzebinianin

mieszkaniec Trzebini

SJP.pl

trzebinianka

mieszkanka Trzebini

SJP.pl

trzebionka

drewno otrzymane z trzebieży

SJP.pl

Zobacz też: Trzebionka w innych znaczeniach tego słowa.

Trzebionka – osiedle miasta Trzebinia, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim.

Do 1956 r. wieś, w tym też roku weszła w skład osiedla Wodna. Od 1961 r. w granicach Trzebini.

Wikipedia

trzebisko

miejsce wykarczowane, pokryte pniakami po wyciętym lesie; karczunek, karczowisko, trzebowisko

SJP.pl

trzebiszewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebiszewo (niem. "Trebisch") – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Skwierzyna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wieś znajduje się przy trasie Skwierzyna – Gorzów Wielkopolski. Posiada połączenie kolejowe, na którym poruszają się szynobusy relacji Zielona Góra – Zbąszynek – Gorzów Wielkopolski.

Wikipedia

trzebiszyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzebiszyn – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie
Trzebiszyn – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzebież ż., trzebienie n., przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebieniec mos.

czas. przetrzebić dk., wytrzebić dk.

Wiktionary

trzebiński

przymiotnik od: Trzebinia

SJP.pl

Herb Trzebiński

Trzebiński – polski herb szlachecki z nobilitacji.

Wikipedia

trzebnica

w czasach przedchrześcijańskich: miejsce składania ofiar bogom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim;

Wiktionary

Trzebnica ( Trebnitz, Třebnice) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebnica i władz powiatowych. Położone we wschodniej części Wzgórz Trzebnickich, obecnie jest jednym z miast aglomeracji wrocławskiej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W kilkanaście lat po fundacji w Trzebnicy powstają nowe klasztory cysterek na ziemiach polskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛbʲˈɲit͡sa, AS: ṭšebʹńica

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzebniczanin mos., trzebniczanka ż.

przym. trzebnicki

Wiktionary

trzebnicki

→ Trzebnica

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Trzebnicy, związany z Trzebnicą

Wiktionary

Patrz:

trzebno

czasownik nieosobowy

(1.1) reg. pozn. trzeba

Wiktionary

Trzebno (kasz. "Jezoro Trzebno") – jezioro na Pojezierzu Kaszubskim w powiecie kartuskim (województwo pomorskie). Przez jezioro leżące na obszarze Kaszubskiego Parku Krajobrazowego przepływa Radunia, która jest swoistym łącznikiem jeziora z „Kółkiem Raduńskim”.

Wikipedia

trzeboszowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeboszowice (daw. "Siemiałowice", niem. "Schwammelwitz") – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Paczków.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Z tej wsi pochodzi biskup katolicki Marian Gołębiewski.

Wikipedia

trzebuniak

nazwisko

SJP.pl

trzebyczecki

SJP.pl

trzechkrotny

dawniej: trzykrotny

SJP.pl

trzechlecie

okres trzech lat

SJP.pl

trzechletni

rzadko: trzyletni (mający trzy lata, trwający trzy lata itp.)

SJP.pl

trzechsetlecie

okres trzystu lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres trzystu lat

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trzysetny

Wiktionary

trzeci

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 3

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 3

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. żegl. trzeci oficer

(2.2) osoba występująca po dwóch poprzednich; jeden z trzech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) dzień miesiąca po drugim

rzeczownik, rodzaj żeński

(4.1) trzecia: godzina trzecia

Wiktionary

Trzeci – polski film w reżyserii Jana Hryniaka, według scenariusza Wojciecha Zimińskiego, z główną rolą Marka Kondrata. Film jest próbą nawiązania do "Noża w wodzie" (1961) Romana Polańskiego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Za zajęcie trzeciego miejsca przyznawany jest brązowy medal.

(1.1) godzina trzecia po południu lub po północy

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: trzeci

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wrócę do domu przed trzecią.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzeci mos./mrz.

przym. trzeci

Wiktionary

trzeciaczka

zimnica, malaria trzydniowa, charakteryzuje się występowaniem napadów gorączki, dreszczy i potów co 48 godzin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. odmiana malarii o lżejszym przebiegu, charakteryzująca się powtarzaniem się napadów choroby co trzecią dobę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Plasmodium ovalae wywołuje chorobę o objawach podobnych do trzeciaczki, ale o przebiegu znacznie łagodniejszym.

Wiktionary

trzeciak

1. dawna polska moneta srebrna wartości trzech denarów; ternar
2. potocznie: uczeń trzeciej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pszcz. trzeci rój w roku

(1.2) hist. monet. drobna srebrna moneta bita w Polsce w XIV/XV wieku;

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

przym. trzeci

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeciewiec – (niem. "Goldfeld") wieś sołecka w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Dobrcz.

Wikipedia

trzeciewnica

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeciewnica – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią.

Wieś królewska Cietrzewnica starostwa nakielskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie nakielskim województwa kaliskiego.

Wikipedia

trzecio-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na trzecie miejsce, następstwo, podrzędność lub złą jakość tego, do czego się odnosi drugi człon

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., trojak mrz., trzy n., trzeci mos./mrz.

przym. trzeci, potrójny

licz. trzy

Wiktionary

trzecioklasista

uczeń trzeciej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

trzecioroczny

uczeń trzecioroczny

SJP.pl

trzeciorzęd

w dawniejszych klasyfikacjach: starszy okres ery kenozoicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

Wiktionary

Trzeciorzęd – według starszych wersji periodyzacji starszy okres ery kenozoicznej, od 65 do 1,8 mln lat temu. Dzieli się na:

W podziale dokonanym przez Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych w 2004 r. (z późniejszymi poprawkami) jednostka "trzeciorzęd" nie istnieje; era kenozoiczna dzieli się na paleogen, neogen i czwartorzęd (poszerzony o najmłodszy wiek pliocenu, gelas).

Wikipedia

Wymowa:

(1.2) Trzeciorzędne licea nie przygotują do egzaminu na studia tak jak renomowane szkoły — w Warszawie, Krakowie czy w mniejszych miastach, ale z długimi tradycjami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzeciorzędność ż.

przysł. trzeciorzędnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) drugorzędny, marginalny, podrzędny

(1.2) drugorzędny, mierny, podrzędny, pośledni

Wiktionary

trzeciorzędowy

→ trzeciorzęd, np. trzeciorzędowa flora, fauna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący trzeciorzędu, występujący, powstały w trzeciorzędzie

(1.2) zaklasyfikowany do trzeciego rzędu

(1.3) chem. o alkoholach: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i trzema innymi atomami węgla

(1.4) chem. o aminach: o trzech grupach alkilowych lub arylowych bezpośrednio związanych z atomem azotu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. pałac

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛ̃m, AS: ṭšẽm

Wiktionary

trzemcha

gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych; czeremcha pospolita, smrodynia, śliwa kocierpka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Padus avium|Mill.|ref=tak., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych

(1.2) bot. drzewo lub krzew z gatunku trzemcha (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzemcha Dolna
Trzemcha Górna

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Kwiaty trzemchy są oszałamiająco pachnące.

(1.2) Obok przystanku rosną duże trzemchy.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) czeremcha, czeremcha zwyczajna, czeremcha pospolita, śliwa kocierpka, czeremucha, smrodynia

(1.2) czeremcha

Wiktionary

trzemeszeński

przymiotnik od: Trzemeszno

SJP.pl

trzemesznianin

mieszkaniec Trzemeszna

SJP.pl

trzemesznianka

mieszkanka Trzemeszna

SJP.pl

trzemeszno

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzemeszno ( Tremessen) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzemeszno.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛ̃ˈmɛʃnɔ, AS: ṭšẽmešno

Wiktionary

trzemeśnia

Trzemeśnia – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Myślenice.

W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie krakowskim.

Wikipedia

trzemienko

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemienko – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Barwice.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie koszalińskim. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 171

Wikipedia

trzemiętowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemiętowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko.

Wikipedia

trzemiętówko

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemiętówko (niem. "Bergfeld") – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko.

Wikipedia

trzemuszka

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemuszka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Kotuń. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Żeliszewie Podkościelnym.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

trzep

trzep szparagówka - muchówka z rodziny nasionnic

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) naśladuje krótki dźwięk o jasnej barwie, powstający przy uderzeniu czymś płaskim o coś, upadku miękkiej rzeczy na twardą powierzchnię, rozpłaszczająca się nierzadko po upadku

forma czasownika.

Wiktionary

trzepaczka

1. narzędzie służące do trzepania z kurzu;
2. narzędzie, zwykle druciane, używane w gospodarstwie domowym do ubijania białka jaj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;

(1.2) narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trzepaczka do dywanów
trzepaczka kuchenna

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈpat͡ʃka, AS: ṭšepačka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzepak m., trzepanie n., trzepnięcie n., trzepacz m.

czas. otrzepywać, trzepać ndk., trzepnąć dk.

trzepak

Powiązane:

rzecz. trzepak m.

czas. otrzepywać

Wiktionary

trzepalnia

część przędzalni bawełny, w której czyści się bawełnę w specjalnych maszynach

SJP.pl

trzepanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trzepać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. trzepać ndk.

rzecz. trzepaczka ż., trzepak mos./mrz.

Wiktionary

trzepać

1. potrząsać, uderzać czymś w coś z rozmachem;
2. uderzać w coś, zwykle trzepaczką w celu usunięcia kurzu, przewietrzenia czegoś itp.;
3. szybko mówić, często bez związku, bez zastanowienia

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) usuwać kurz z przedmiotu (np. dywanu) poprzez uderzanie w niego np. trzepaczką

(1.2) pot. dokładnie wypytywać, przesłuchiwać

(1.3) pot. szukać, przeglądać, rewidować, kontrolować komuś coś

(1.4) pot. machać skrzydłami

(1.5) pot. bić coś lub kogoś

(1.6) ubijać pianę

(1.7) pot. sypać

(1.8) pot. poruszać czymś energicznie

czasownik zwrotny trzepać się

(2.1) miotać się

(2.2) pot. uprawiać samogwałt

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jasio trzepie dywan.

(1.2) Ale mnie ta baba od matmy przetrzepała.

(1.2) Ale mnie przetrzepali na komisariacie.

(1.3) Policjanci przetrzepali mi kieszenie szukając dragów.

(1.4) Popatrz jak tamten ptak trzepie skrzydłami.

(1.5) Przestań to powtarzać albo cię trzepnę!

(1.6) Jasio trzepie pianę na masę do placekacka.

(1.7) Jasio znowu natrzepał mi za dużo pieprzu do zupy.

(1.8) Przestań tak trzepać rzęsami, na mnie to nie działa.

(2.1) Popatrz jak ten ptak trzepie się w zaroślach.

(2.2) Ty świntuchu, przestań trzepać się pod kołdrą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛpat͡ɕ, AS: ṭšepać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż., trzepak m., trzepanie n., trzepnięcie n.

przymiotnik

(1.1) niezrównoważony, bzikowaty, nieobliczalny

Wiktionary

Powiązane:

czas. otrzepywać

rzecz. trzepacz mos./mrz.

Wiktionary

trzepocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trzepot

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzepot m.

Wiktionary

trzepot

1. szybkie ruchy czegoś na wietrze;
2. odgłos trzepotania;
3. mocne bicie serca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem

Wiktionary

Powiązane:

wydawać ostry, skrzypiący dźwięk, najczęściej przy pękaniu, rozrywaniu czegoś, tarciu; skrzypieć, chrzęścić

SJP.pl

czasownik

(1.1) wydawać odgłos przypominający trzask lub skrzypienie

(1.2) pot. nudzić mówieniem, marudzić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzeszczenie n.

Wiktionary

trzeszczka

drobna, okrągława kostka włączona w końce ścięgien mięśni w sąsiedztwie stawów, powstająca na skutek miejscowego kostnienia ścięgien, kość trzeszczkowa; kość heterotopowa

SJP.pl

trzeszczkowski

nazwisko

SJP.pl

trzeszczok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg. pozn. małe, nieznośne, płaczliwe i krzykliwe dziecko

Wiktionary

trzeszczyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeszczyn (do 1945 niem. "Trestin") – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Police przy granicy miasta Police. Miejscowość jest usytuowana na Równinie Polickiej na skraju Puszczy Wkrzańskiej. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 114.

Wikipedia

trzeszczący

trzewa

trzewia

SJP.pl

trzewia

wnętrzności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) narządy wewnętrzne jamy brzusznej człowieka lub zwierzęcia

Wiktionary

Trzewia, trzewa, potocznie wnętrzności ( viscera, gr. "splanchnon") – narządy wewnętrzne zwierząt (w tym i człowieka), znajdujące się w jamach ciała. Należą do tej grupy narządy klatki piersiowej i jamy brzusznej.

Trzewia występuje także u mięczaków jako narządy wewnętrzne, znajdujące się w worku trzewiowym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvʲja, AS: ṭševʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzewiowiec m.

przym. trzewiowy, trzewny

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

obuwie
- Trzewiki (obuwie) – sznurowane lub zapinane buty mające krótkie cholewki
- obuwie ochronne
Trzewik – ochronna nakładka
- Trzewik – ochronna nakładka na kolbę do amortyzacji odrzutu broni
- Trzewik – element pochwy miecza
Trzewik – część zbroi

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Miała na nogach czerwone trzewiki z klamrami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvʲik, AS: ṭševʹik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. trzewiczek mrz.

Wikipedia

trzewny

tyczący się trzewi

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. odnoszący się do trzewi, znajdujący się we wnętrznościach

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tłuszcz trzewny, w przeciwieństwie do podskórnego, odkłada się wokół narządów takich jak wątroba, żołądek czy jelita.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvnɨ, AS: ṭševny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzewia lm., otrzewna ż.

przym. trzewiowy

Wiktionary

trzeć

1. przyciskając, przesuwać czymś po czymś
2. rozdrabniać za pomocą tarki; rozcierać
3. wygładzać powierzchnię czegoś poprzez suwanie po niej odpowiednimi przyrządami
4. rżnąć coś
5. trzeć się:
a) ocierać się o coś
b) o rybach: odbywać tarło

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) naciskając, pocierać

(1.2) dotykać, utrudniając ruch

(1.3) kulin. rozdrabniać na cząstki lub rozgniatać na jednolitą masę

(1.4) rzad. uwierać, obcierać

(1.5) techn. wygładzać, wyrównywać powierzchnię odpowiednim narzędziem

(1.6) środ. rozcinać, rżnąc piłą

czasownik zwrotny niedokonany trzeć się (dk. brak)

(2.1) pocierać sobą o coś

(2.2) dotykać się, utrudniając ruch

(2.3) przen. kłócić się

(2.4) zool. (o rybach) odbywać tarło, wykonywać funkcje rozrodcze

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jak się kąpię, to trę sobie pięty pumeksem.

(1.1) Nie trzyj oka, bo znów jęczmyk ci się zrobi.

(1.3) Turlał goryl po Urlach kolorowe korale, rudy góral kartofle tarł na tarce wytrwale, gdy spotkali się w Urlach góral tarł, goryl turlał chociaż sensu nie było w tym wcale.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛt͡ɕ, AS: ṭšeć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. zacierka ż., tarcie n., tarło n., natarcie n., tarcica ż., trak m.

czas. utrzeć dk., zetrzeć dk., wycierać ndk., przecierać ndk.

przym. tarłowy, tarty

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pocierać, ocierać, nacierać, szorować

(2.1) ocierać się

Wiktionary

trzeń

trzeń długoryjki (długoryjkowy), trzeń krótkoryjkowy - gatunki chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

trześcianka

Trześcianka (nazwa oboczna: Trościanica, ros. Тростяница, białorus. Трасьцянка, w miejsc. gwarze Trościanka lub Tryścianka) – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Narew. Leży w dolinie rzek Rudnia i Małynka (prawe dopływy rzeki Narew), przy drodze wojewódzkiej nr 685, pomiędzy miejscowościami Żywkowo i Ancuty.

Wikipedia

trześnia

regionalnie: czereśnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Zagórze,Spisz,Krajna,Suwalszczyzna,Lubatowa,Dzierżysławice,Stare Siołkowice,Góra Świętej Anny. czereśnia

Wiktionary

Trześnia (do 31.12.2012 "Trześnie") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Strzelin.

Wikipedia

trześniewski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elżbieta Trześniewska
Franciszek Trześniewski
Jarosław Trześniewski-Kwiecień
Trześniów

Wikipedia

trześniowski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Paweł Trześniowski – polski dziennikarz i scenarzysta
Roman Trześniowski – polski teoretyk wychowania fizycznego, pedagog
Zdzisław Trześniowski – polski wojskowy
Zbigniew Trześniowski – polski pisarz, folklorysta i regionalista

Wikipedia

trześniów

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trześniów – część miasta Lublin
Trześniów – wieś w woj. lubuskim, w pow. słubickim, w gminie Ośno Lubuskie
Trześniów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Haczów

Wikipedia

trześń

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trześń – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Niwiska
Trześń – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Mielec
Trześń – wieś w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
Trześń – część miasta Sandomierz, w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie miasto Sandomierz

(1.1) nie będąc pod wpływem alkoholu

(1.2) przen. mając jasny umysł, myśląc z rozsądkiem

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Od sędziego wymaga się czterech rzeczy: aby słuchał grzecznie, odpowiadał mądrze, rozważał sprawę trzeźwo i decydował bezstronnie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzeźwość ż., trzeźwienie n., wytrzeźwienie n., wytrzeźwiałka ż.

czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

(1.1) niepijany

(1.2) przytomny, rozbudzony

(1.3) kierujący się rozumem, rozsądkiem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wrócił do domu zupełnie trzeźwy.

(1.2) Budził się zawsze trzeźwy i wesoły.

(1.3) Miał trzeźwy umysł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛʑvɨ, AS: ṭšeźvy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzeźwość ż., trzeźwa ż., trzeźwienie n., wytrzeźwienie n.

czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

przysł. trzeźwo

Wiktionary

trzi

liczebnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. trzy

Wiktionary

trzmiel

duży owad, większy od pszczoły, żyjący w roju, żywiący się nektarem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. nazwa systematyczna|Bombus|Latreille|ref=tak., owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „trzmiele”. Zobacz też: Trzmiele – potok, dopływ Wyżnika.

Trzmiel – zwyczajowa nazwa dużej, krępej i gęsto owłosionej pszczoły o czarnym ubarwieniu, zwykle z szerokimi, poprzecznymi, żółtymi lub pomarańczowymi pasami. W mowie potocznej często błędnie nazywany bąkiem. W literaturze polskiej nazwą „trzmiel” określane są społeczne pszczoły z rodzaju "Bombus".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kwitły i pachniały młode lipy – rozlegał się wszędzie melodyjny gwar pszczół, trzmieli, os, nieprzerwany krzyk kosów i pogwizdywanie wilg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃmʲjɛl, AS: ṭšmʹi ̯el

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzmielec mzw., trzmielica ż., trzmielina ż.

przym. trzmieli

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pot. bąk

Wiktionary

trzmielec

błonkówka z rodziny pszczołowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Euonymus|L.|ref=tak., rodzaj roślin krzewiastych, drzew lub pnączy z rodziny dławiszowatych;

Wikipedia

trzmielówka

rodzaj muchówki z rodziny bzygowatych; Volucella

SJP.pl

trznadel

ptak z rodziny ziarnojadów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trznadle
trznadel białogłowy
trznadel czarnogłowy
trznadel czubaty
trznadel Jankowskiego
trznadel złotawy
trznadel zwyczajny
Antoni Trznadel (1857–1908) – teolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
Jacek Trznadel (1930–2022) – pisarz, poeta, krytyk literacki i publicysta
Jan Trznadel (1866–1920) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii
Józef Trznadel (1883–1944) – polski urzędnik samorządowy
Kazimierz Trznadel (1926–2016) – polski lekarz i wojskowy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃnadɛl, AS: ṭšnadel

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. zdrobn. trznadelek

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Górny Śląsk sternal, sternadel, styrnadel

Wiktionary

trznadelek

mały ptak z rodziny trznadli

SJP.pl

Trznadelek ("Schoeniclus pusillus") – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny trznadli (Emberizidae), występujący w Eurazji. W Polsce obserwowany sporadycznie. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

trznadlowate

o cechach trznadlowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

trznadlowaty

o cechach trznadlowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

trzniać

potocznie: lekceważyć kogoś lub coś; czniać

SJP.pl

trzoda

grupa zwierząt, zwłaszcza domowych, np. bydła, owiec, kóz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. gromada zwierząt hodowlanych

(1.2) książk. przen. lud, wierni

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzoda chlewna
Trzoda Geriona

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Całą swoją trzodę trzymam w oborze.

(1.1) Na zawsze opuszczone jego miasta / będą pastwiskiem dla trzód, / które się tam pokładą, / i nikt ich nie spłoszy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɔda, AS: ṭšoda

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. zdrobn. trzodka ż., trzódka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) stado

Wiktionary

trzodka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: trzoda

(1.2) daw. żart. niewielka grupa zwierząt hodowlanych

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzoda ż., trzódka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) stadko

Wiktionary

trzon

główna, zasadnicza, podstawowa część

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) najważniejszy, główny element jakiegoś przedmiotu

(1.2) rękojeść, trzonek

(1.3) archit. układ ścian w budynku zapewniający jego stateczność ogólną

(1.4) mykol. część grzyba, na której opiera się jego kapelusz

(1.6) techn. środkowa część pieca piekarskiego

(1.9) daw. techn. piec kuchenny

(1.14) archit. część kolumny pomiędzy bazą a głowicą;

Wiktionary

Trzon – najważniejsza część kolumny. Ustawiano go na bazie albo bezpośrednio na stylobacie (np. w porządku doryckim). Na szczycie trzonu znajdowała się głowica (kapitel), która łączyła go z belkowaniem. W architekturze klasycznej trzon miał kształt walca o powierzchni gładkiej lub zdobionej kanelurami. Architektura baroku spopularyzowała kolumny o trzonach "tordowanych" (skręconych wzdłuż linii śrubowej) lub w formie wiązki skręconej z 2-4 prętów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Badania doświadczalne stanowiły trzon jego pracy magisterskiej.

(1.3) Wewnątrz trzonu budynku znajdują się szyby windowe i klatki schodowe oraz szachty instalacyjne.

(1.4) Trzony tych grzybów są obrzydliwe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɔ̃n, AS: ṭšõn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzonowiec m., trzonolinowiec m., trzonkowiwec m.

:: zdrobn. trzonek m.

przym. trzonowy, trzonkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rdzeń

Wiktionary

trzoneczek

1. szypułka liścia lub owocu;
2. zdrobnienie od: trzonek

SJP.pl

trzoneczkowy

kisielnica trzoneczkowa - gatunek grzybów z rodziny uszakowatych

SJP.pl

trzonek

uchwyt jakiegoś narzędzia; rękojeść, rączka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uchwyt, rękojeść jakiegoś narzędzia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

rękojeść, uchwyt, rączka;
- trzonek noża – środkowa część noża tokarskiego, strugarskiego lub dłutowniczego zakończona ostrzem;
- trzonek zaworu (trzpień zaworu, wrzeciono zaworu) – walcowa część zaworu (typu grzybkowego), na której końcu znajduje się grzybek zaworu;
- trzonek lampy – część lampy służąca do umocowania jej w oprawce i do połączenia z obwodem zasilającym. Zależnie od rodzaju połączenia rozróżnia się trzonki:
  - bagnetowe,
  - gwintowe (edisonowskie);
trzonek – złączona z zarodnikiem część grzybni w postaci trzonka
trzonek konidialny lub konidiofor – część grzybni wytwarzająca konidia służące do rozmnażania bezpłciowego.
trzonek sporangialny (seta) – oś w sporoficie wątrobowców i niektórych mchów
trzonek (skapus) – nasadowy człon czułków owadów
trzonek (stylik) – grzbietowa część ciała kielichowatych służąca przytwierdzeniu do podłoża
trzonek (stylik, pomostek, pedicel) – przewężenie za pierwszym segmentem odwłoka trzonkówek

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nóż lepiej wziąć za trzonek niż za ostrze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɔ̃nɛk, AS: ṭšõnek

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzon m., trzonowiec mrz./mzw.

przym. trzonowy

Wiktionary

trzonkooczne

rząd ślimaków płucodysznych

SJP.pl

Wikipedia

trzonkooczny

o cechach trzonkoocznych (rząd ślimaków płucodysznych)

SJP.pl

trzonkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzonkiem, dotyczący trzonka

Wiktionary

Powiązane:

trzonopłetwe

podgromada ryb kostnoszkieletowych, obejmująca formy kopalne żyjące od początku dewonu do triasu w wodach śródlądowych, z jednym tylko żyjącym współcześnie gatunkiem - latimerią; cechują się parzystymi płetwami brzusznymi i piersiowymi, osadzonymi na długich i silnie umięśnionych trzonach (stąd nazwa)

SJP.pl

Trzonopłetwe (Crossopterygii) – drapieżne ryby kostnoszkieletowe o płetwach osadzonych na długich trzonach o strukturze pięciopalczastej. W zapisie kopalnym są znane od dolnego dewonu (około 400 mln lat temu).

Występowały w wodach morskich i w zbiornikach słodkowodnych. Osiągały około 1,5 m długości. Do czasów współczesnych przetrwały jedynie latimeria.

Wikipedia

trzonopłetwy

o cechach trzonopłetwych (podgromada ryb)

SJP.pl

trzonowiec

1. rodzaj zęba u ssaków; ząb trzonowy;
2. budynek o konstrukcji wiszącej, mający szkielet o kwadratowej podstawie, wsparty na betonowym trzonie biegnącym przez środek; trzonolinowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) anat. tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;

(1.2) archit. budynek, którego konstrukcja oparta jest o żelbetowy trzon nośny i podwieszane na linach stropy;

Wiktionary

1. związany z trzonem, pochodzący od trzonu;
2. określenie rodzaju zębów stałych znajdujących się najbardziej z tyłu jamy ustnej

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzonem, dotyczący trzonu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzon m., trzonek mrz., trzonowiec mzw./mrz.

Wiktionary

trzop

gwarowo: stary garnek gliniany

SJP.pl

trzos

1. w dawnej Polsce od XVI wieku: skórzany lub wełniany pas z kieszeniami na pieniądze;
2. woreczek na pieniądze; trzosik, sakwa, sakiewka, kiesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pas z kieszeniami na pieniądze

(1.2) książk. posiadany majątek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trzos – pas góralski,
trzos – woreczek na pieniądze (sakiewka)
Andrzej Trzos-Rastawiecki (1933–2019), reżyser i scenarzysta
Henryk Trzos (1885–1954), podpułkownik Wojska Polskiego.
Michał Trzos (1879–1908), bojowiec Polskiej Partii Socjalistycznej

SJP.pl

Powiązane:

rzecz. trzpioteczka ż., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: zdrobn. trzpiotek m.

:: fż. trzpiotka ż.

czas. trzpiotować ndk.

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

przysł. trzpiotowato

Wiktionary

trzpiotka

kobieta lekkomyślna, roztrzepana, wesoła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, dziewczyna roztrzepana i lekkomyślna

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie chciałam jednak, Aniu, aby mię uważał za trzpiotkę.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzpiotek m., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: zdrobn. trzpioteczka ż.

:: fm. trzpiot mos.

czas. trzpiotować ndk.

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

przysł. trzpiotowato

Wiktionary

trzpiotowaty

1. nieco beztroski, roztrzepany, lekkomyślny;
2. świadczący o czyjejś beztrosce, lekkomyślności

SJP.pl

trzpiotowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Przeciętna masa trzustki wynosi od 70 do 100 gramów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃustka, AS: ṭšustka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzustkowy

Wiktionary

trzustkowy

przymiotnik

(1.1) anat. związany z trzustką

Wiktionary

Przykłady

trzy-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających całość składającą się z trzech części

Wiktionary

Powiązane:

licz. trzy

trzyczęściowy

składający się z trzech części; trójczęściowy

SJP.pl

przymiotnik

mający trzy dni, trwający trzy dni itp.; trzechdniowy (rzadko)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający trzy dni

rzecz. trzydziestka ż.

licz. trzydzieści, trzydziesty

przym. trzydziesty

Wiktionary

trzydziesta

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 30

SJP.pl

trzydziestak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 30

SJP.pl

trzydziestka

1. liczba 30;
2. wiek osoby mającej trzydzieści lat;
3. coś oznaczonego numerem 30;
4. zbiór trzydziestu jednostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 30

(1.2) całość składająca się z trzydziestu części, elementów lub jednostek

(1.3) 30 lat życia

(1.4) pot. kobieta w wieku trzydziestu lat

(1.5) coś określone liczbą lub numerem 30

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na trzydziestce.

(1.2) Konkurs skoków narciarskich w Predazzo został przerwany po pierwszej serii, a Adam Małysz po skoku na 114 m znalazł się poza czołową trzydziestką.

(1.3) Zaczęło się bieganie po lekarzach, badania, nerwy bo trzydziestka już przekroczona.

(1.4) Na parkiecie szalały same trzydziestki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈt͡ʃfurka, AS: ṭšyʒ́estkačfurka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty czwarty

liczgł. trzydzieści cztery

Wiktionary

trzydziestkadwójka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 32

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 32

(1.3) całość składająca się z trzydziestu dwóch części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na trzydziestcedwójce.

(1.2) Do centrum miała nas zabrać trzydziestkadwójka, a tymczasem okazało się, że po sezonie zmieniono trasy i rozkłady jazdy.

(1.3) Po udanej misji na Ziemię powróciła cała trzydziestkadwójka kosmonautów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈdvujka, AS: ṭšyʒ́estkadvui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty drugi

liczgł. trzydzieści dwa

Wiktionary

trzydziestkadziewiątka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 39

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 39

(1.3) całość składająca się z trzydziestu dziewięciu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na trzydziestcedziewiątce.

(1.2) Na odświeżanym w czasie rzeczywistym podglądzie zaworów wyraźnie widać, że to trzydziestkadziewiątka szwankuje.

(1.3) Po udanej misji na Ziemię powróciła cała trzydziestkadziewiątka kosmonautów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: ṭšyʒ́estkaʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty dziewiąty

liczgł. trzydzieści dziewięć

Wiktionary

trzydziestkajedynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 31

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 31

(1.3) całość składająca się z trzydziestu jeden części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na trzydziestcejedynce.

(1.2) Do centrum miała nas zabrać trzydziestkajedynka, a tymczasem okazało się, że po sezonie zmieniono trasy i rozkłady jazdy.

(1.3) W kolekcji średniowiecznych monet do pełnej trzydziestkijedynki brakuje mi jeszcze ośmiu unikatów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkajɛˈdɨ̃nka, AS: ṭšyʒ́estkai ̯edỹnka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty pierwszy

liczgł. trzydzieści jeden

Wiktionary

trzydziestkapiątka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 35

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 35

(1.3) całość składająca się z trzydziestu pięciu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na trzydziestcepiątce.

(1.2) Muszę nauczyć się na pamięć stu sutr, a ciągle mam problemy z trzydziestkąpiątką.

(1.3) Po udanej misji na Ziemię powróciła cała trzydziestkapiątka kosmonautów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈpʲjɔ̃ntka, AS: ṭšyʒ́estkapʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty piąty

liczgł. trzydzieści pięć

Wiktionary

trzydziestkasiódemka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 37

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 37

(1.3) całość składająca się z trzydziestu siedmiu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na trzydziestcesiódemce.

(1.2) Na odświeżanym w czasie rzeczywistym podglądzie zaworów wyraźnie widać, że to trzydziestkasiódemka szwankuje.

(1.3) Kapitan z pompą zameldował, że cała trzydziestkasiódemka marynarzy jest gotowa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaɕuˈdɛ̃mka, AS: ṭšyʒ́estkaśudẽmka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty siódmy

liczgł. trzydzieści siedem

Wiktionary

trzydziestkaszóstka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 36

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 36

(1.3) całość składająca się z trzydziestu sześciu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) PIN do drzwi składnicy to po prostu dwie trzydziestkiszóstki, to bardzo proste, nie sposób nie zapamiętać.

(1.2) Z urny pełnej ponumerowanych kul wylosowałem trzydziestkęszóstkę.

(1.3) Po udanej misji na Ziemię powróciła cała trzydziestkaszóstka kosmonautów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈʃustka, AS: ṭšyʒ́estkašustka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty szósty

liczgł. trzydzieści sześć

Wiktionary

trzydziestkatrójka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 33

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 33

(1.3) całość składająca się z trzydziestu trzech części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) PIN do drzwi składnicy to po prostu dwie trzydziestkitrójki, to bardzo proste, nie sposób nie zapamiętać.

(1.2) Na odświeżanym w czasie rzeczywistym podglądzie zaworów wyraźnie widać, że to trzydziestkatrójka szwankuje.

(1.3) W kolekcji średniowiecznych monet do pełnej trzydziestkitrójki brakuje mi jeszcze ośmiu unikatów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈtrujka, AS: ṭšyʒ́estkatrui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty trzeci

liczgł. trzydzieści trzy

Wiktionary

trzydziestkaósemka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 38

(1.2) coś określone liczbą lub numerem 38

(1.3) całość składająca się z trzydziestu ośmiu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na tablicy wyników pojawiła się trzydziestkaósemka.

(1.2) Do centrum miała nas zabrać trzydziestkaósemka, a tymczasem okazało się, że po sezonie zmieniono trasy i rozkłady jazdy.

(1.3) Muzealnik z pietyzmem rozłożył w nowej podświetlanej gablocie całą trzydziestkęósemkę średniowiecznych artefaktów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkauˈsɛ̃mka, AS: ṭšyʒ́estkausẽmka

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzydziesty ósmy

liczgł. trzydzieści osiem

Wiktionary

trzydziestkowy

→ trzydziestka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą trzydzieści, dotyczący liczby trzydzieści

Wiktionary

Patrz:

trzydziestka

trzydziestoczteroipółletni

mający trzydzieści cztery lata i pół roku

SJP.pl

trzydziestoczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści cztery lata

mający trzydzieści dni, trwający trzydzieści dni itp.

SJP.pl

trzydziestodwubitowy

opisany za pomocą trzydziestu dwóch cyfr w systemie dwójkowym pozycyjnym, adresujący przy użyciu trzydziestu dwóch cyfr w systemie dwójkowym pozycyjnym; 32-bitowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) inform. taki, który zawiera trzydzieści dwa bity

(1.2) inform. taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości trzydziestu dwóch bitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvubʲiˈtɔvɨ, AS: ṭšyʒ́estodvubʹitovy

Wiktionary

trzydziestodwuipółletni

będący w wieku 32 lat i pół roku

SJP.pl

trzydziestodwukartowy

złożony z trzydziestu dwu kart

SJP.pl

trzydziestodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści dwa lata

Wikipedia

trzydziestodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści dziewięć lat

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści jeden lat

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 30-39 lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestolatka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Bartek ma spore doświadczenie zawodowe jak na trzydziestolatka.

(2.1) Kupiłem na giełdzie starego malucha. Jak na trzydziestolatka całkiem dobrze się spisuje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estolatek

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzydziestolecie n.

:: fż. trzydziestolatka ż.

przym. trzydziestoletni

Wiktionary

trzydziestolatka

1. kobieta albo samica zwierząt mająca trzydzieści lat;
2. okres obejmujący trzydzieści lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestolatek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Aga jest bardzo zadbana, nie wygląda na trzydziestolatkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estolatka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzydziestolecie n.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści osiem lat

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści siedem lat

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści sześć lat

1. ważący trzydzieści ton;
2. mieszczący trzydzieści ton czegoś;
3. mogący unieść trzydzieści ton

SJP.pl

trzydziestotrzyipółletni

mający trzydzieści trzy lata i pół roku

SJP.pl

trzydziestotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści trzy lata

trzydziesty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 30

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 30

Wiktionary

Trzydziesty – część miasta Dąbrowy Górniczej. Obejmuje zabudowania w rejonie ulicy Podłęknickiej.

Obszar ten wyłączono z gminy Gołonóg i włączono do Dąbrowy Górniczej 12 września 1953.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W sobotę spotykamy się z dawnymi koleżankami i kolegami z okazji trzydziestej rocznicy matury.

(1.1) Do trzydziestego pierwszego wydania katalogu naszego domu aukcyjnego wkradł się szereg literówek.

(1.1) Nakaz posiadania spisu prawa nie miałby jednak sensu, gdyby w trzydziestych latach VIII w. przynajmniej niektórzy bawarscy komesowie nie znali łaciny i sztuki pisania lub nie dysponowali w sądzie piśmiennymi pomocnikami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ, AS: ṭšyʒ́esty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzydziecha ż., trzydziestka ż.

licz. trzydzieści, trzydzieścioro

temsłow. trzydziesto-

Wiktionary

trzydzieści

liczebnik oznaczający liczbę 30

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) 30

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dwa razy trzydzieści to kopa, czyli sześćdziesiąt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi, AS: ṭšyʒ́ėśći

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzydziecha ż., trzydziestka ż.

przym. trzydziesty

rzecz. trzydziestka ż.

przym. trzydziesty

licz. trzydzieści

Wiktionary

trzyelementowy

złożony z trzech elementów; trójelementowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzy godziny

(1.2) będący w wieku trzech godzin

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Po trzygodzinnej przeprowadzce do nowej siedziby firmy czekały na mnie same niespodzianki.

rzecz. Trzygłów m.

przymiotnik

(1.1) posługujący się trzema językami

składający się z trzech komórek

SJP.pl

trzykondygnacyjny

składający się z trzech kondygnacji; trójkondygnacyjny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy kondygnacje

Wiktionary

trzykonny

1. o pojeździe: zaprzężony w trzy konie;
2. o silniku: mający moc trzech koni mechanicznych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o pojazdach: taki, który jest zaprzęgany do trzech koni

(1.2) składający się z trzech koni

przysłówek

trzykrotny

powtarzający się trzy razy

SJP.pl

przymiotnik

mający trzy lampy; trójlampowy

SJP.pl

trzylatek

dziecko mające trzy lata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec w wieku trzech lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzylatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlatɛk, AS: ṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzyletni

rzecz. trzylatka ż.

Wiktionary

trzylatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca trzy lata;
2. okres obejmujący trzy lata

SJP.pl

(2.1) Na większości (…) zdjęć dzieci mają taki dodatkowy trzymacz pasów na wysokości klatki piersiowej.

(2.2) Kangur i emu są trzymaczami herbu Australii.

(2.2) Jednorożec pojawia się jako trzymacz w herbie Szkocji.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzymak mrz., trzymanie n.

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈmãɲɛ, AS: ṭšỹmãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. utrzymywać, wstrzymać, trzymać ndk.

rzecz. trzymacz mos./mrz.

Wiktionary

trzymanka

potocznie: trzymanie się czegoś; zwykle w zwrocie: bez trzymanki - nie trzymając się rękoma

SJP.pl

trzymasztowiec

statek trójmasztowy (trzymasztowy); trójmasztowiec

SJP.pl

trzymasztowy

mający trzy maszty; trójmasztowy

SJP.pl

trzymać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

(1.2) ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję

(1.3) zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić

(1.4) sprawować opiekę nad czymś, opiekować się czymś, dbać o to i zarządzać tym; pilnować

(1.5) pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji

(1.6) przechowywać

(1.7) pot. hodować

(1.8) pot. zamocowywać

(1.9) zatrudniać

czasownik zwrotny niedokonany trzymać się

(2.1) przytrzymywać coś w celu zachowania określonej pozycji (nieprzewrócenia się / niewypadnięcia itp.)

(2.2) być w dobrej kondycji fizycznej

(2.3) stanowić całość, nie rozpadać się

(2.4) przytrzymywać własną część ciała lub odzieży

(2.5) przytrzymywać sobie wzajemnie część ciała lub odzieży

(2.6) utrzymać określony dystans od czegoś

(2.7) postępować według (czegoś)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Trzyma w ręku zegarek, ale nie chce nam podać godziny.

(1.2) Trzymaj ręce wysoko, tak żebym je widział.

(1.3) Trzymają go w więzieniu już od dwóch lat.

(1.4) Każdy kustosz musi trzymać pieczę nad zbiorami muzealnymi.

(1.5) Nie mogę go dłużej trzymać w niepewności.

(1.5) Na obecnych studiach trzyma mnie jedynie niemożność podjęcia decyzji o rezygnacji z nich

(1.6) Wszystkie swoje zapasy trzymam w spiżarni.

(1.7) Już od roku nie trzyma żadnych zwierząt.

(1.8) To dobre nici, będą trzymać mocno i szew nie pęknie.

(1.9) Trzymam tego kierowcę, bo jest dobrym pracownikiem.

(2.1) Trzymaj się poręczy, bo na schodach jest ślisko.

(2.2) On dobrze się trzyma jak na swój wiek.

(2.2) Jak dobrze trzyma się ten człowiek.

(2.3) Póki wszystko się trzyma, nie będę tego ruszać.

(2.4) Jacek upadł i z bólu trzyma się za nogę.

(2.6) Trzymaj się ode mnie z daleka, ty perwersie!

(2.6) Zrozumiałem, że wybuchła epidemia, od której trzeba się trzymać z daleka, choć będzie to trudne.

(2.7) (…) najważniejszy problem to przedłużenie czasu ludzkiego życia. Jednak każdy z nas trzymając się określonych reguł higieny i dietetyki, może przedłużyć ten czas i powinien to zrobić dla siebie, swojej rodziny i swojej Ojczyzny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ, AS: ṭšỹmać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzymacz mos./mrz., trzymanka ż., trzymak m., trzymanie n., dotrzymanie n., dotrzymywanie n., otrzymanie n., otrzymywanie n., podtrzymanie n., podtrzymywanie n., pootrzymywanie n., potrzymanie n., powstrzymanie n., powstrzymywanie n., pozatrzymywanie n., przetrzymanie n., przetrzymywanie n., przytrzymanie n., przytrzymywanie n., utrzymanie n., utrzymywanie n., wstrzymanie n., wstrzymywanie n., wytrzymanie n., wytrzymywanie n., zatrzymanie n., zatrzymywanie n.

mający trzy miesiące, trwający trzy miesiące itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzy miesiące

(1.2) będący w wieku trzech miesięcy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 13, godzina pierwsza po południu

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: trzynasty

Wiktionary

Przykłady

(1.1) (…) mój samolot odlatuje mniej więcej o trzynastej albo o czternastej, albo o piętnastej, albo coś koło tego.

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

trzynastkowy

→ trzynastka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą trzynaście, dotyczący liczby trzynaście

Wiktionary

Patrz:

trzynastka

trzynastoboczny

mający 13 boków

SJP.pl

trzynastocyfrowy

złożony z trzynastu cyfr

SJP.pl

trzynastodniowy

trwający trzynaście dni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzynaście dni

(1.2) będący w wieku trzynastu dni

Wiktionary

Przykłady

(1.1) odbywający się/powtarzający się trzynaście razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś trzynaście razy

(1.3) trzynaście razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈkrɔtnɨ, AS: ṭšỹnastokrotny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzynastokrotność ż.

przysł. trzynastokrotnie

Wiktionary

trzynastokąt

figura płaska mająca 13 kątów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt o trzynastu bokach

Wiktionary

Trzynastokąt foremny (inaczej triskaidekagon) – wielokąt wypukły, który ma trzynaście boków jednakowej długości oraz trzynaście równych kątów. Każdy z nich ma miarę około 152,308°, zaś suma wszystkich kątów wewnętrznych jest równa 1980°.

Skonstruowanie trzynastokąta foremnego za pomocą zwykłego cyrkla oraz linijki jest niemożliwe (zob. twierdzenie Gaussa-Wantzela). Jest ono jednak wykonalne przy użyciu tzw. konstrukcji neusis, w której można stosować obracającą się linijkę z podziałką.

Wikipedia

Powiązane:

przym. trzynastokątny

rzecz. trzynastokącik mrz.

Wiktionary

trzynastolatek

chłopiec trzynastoletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopak mający trzynaście lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzynaście lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzynastolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlatɛk, AS: ṭšỹnastolatek

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzynastoletni

rzecz. trzynastolatka

Wiktionary

trzynastolatka

dziewczynka albo samica zwierząt mająca trzynaście lat

SJP.pl

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšỹnastoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzynastolecie n., trzynastolatek m., trzynastolatka ż.

Wiktionary

trzynastoliterowy

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z trzynastu liter

Wiktionary

Wymowa:

trzynastotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający trzynaście tygodni

trzynastozgłoskowy

złożony z trzynastu zgłosek (sylab); trzynastosylabowy

SJP.pl

trzynastościan

wielościan o 13 ścianach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o trzynastu ścianach

Wiktionary

trzynasty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 13

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 13

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po dwunastym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) trzynasta: godzina trzynasta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W tym hotelu nie ma pokojów na trzynastym piętrze, gdyż podobno przynosi to pecha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastɨ, AS: ṭšỹnasty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzynasta ż., trzynastka ż.

licz. trzynaście, trzynaścioro

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ, AS: ṭšỹnaśće

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzynasta ż., trzynastka ż.

licz. trzynaścioro

przym. trzynasty

Wiktionary

trzynaścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 13, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 13

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Trzynaścioro uczniów z naszej klasy (sześciu chłopców i siedem dziewczynek) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃naɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ṭšỹnaśćoro

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzynastka ż.

przym. trzynasty

licz. trzynaście

Wiktionary

trzyniec

1. miasto w Czechach, Třinec;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodnich Czechach, nad Olzą, w kraju morawsko-śląskim, w obrębie Śląska Cieszyńskiego;

(1.2) geogr. wieś w województwie pomorskim;

Wiktionary

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla trzech osób, mogący pomieścić trzy osoby

(1.2) złożony z trzech osób, wykonywany przez trzy osoby

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kobiety otrzymują pokój trzyosobowy. Ładny, dobrze wyposażony, z dużym balkonem i łazienką.

przymiotnik

(1.1) liczący trzy pensy, mający wartość trzech pensów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: ṭšypẽũ̯sovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzypensówka

Wiktionary

trzypensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

przymiotnik

(1.1) lotn. samolot o trzech płatach nośnych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. trylobit, kopalny stawonóg morski

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Czerniaków. akordeon

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Możliwością dorobku a równocześnie i zabawą były chauzeraki (orkiestry podwórzowe składające się z trzyrzędówki, klarnetu i basu), grające z biglem, z rajcem, z kurzym owocem sztajerskie i inne szemrane, to jest utwory uznane przed dzielnicę za swoje.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzyrzędowiec mrz.

trzysetny

trzechsetny;
1. będący ostatnim elementem zbioru złożonego z trzystu jednostek;
2. będący jedną z trzystu części

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od trzysta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈsɛtnɨ, AS: ṭšysetny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzysetka ż.

licz. trzysta

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający trzysta lat

(1.2) trwający trzysta lat

Wiktionary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: trzoda

(1.2) żart. niewielka grupa zwierząt hodowlanych

(1.3) przen. wspólnota wiernych

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Pasterz poprowadził swą małą trzódkę na śródleśną łąkę.

(1.1) wykonywać ruchy drgania, szarpania

(1.2) powodować podrzucanie zawartości podczas jazdy

(1.3) pot. podporządkowywać sobie wszystko

(1.4) pot. wywoływać silne emocje

czasownik zwrotny niedokonany trząść się (dk. zatrząść się)

(2.1) poddawać się drganiom

(2.2) przechylać się na boki i podskakiwać podczas jazdy

(2.3) pot. być poddanym silnym emocjom

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Samolot zaczął się coraz widoczniej trząść.

(1.3) Ten bezwzględny bandzior trząsł całą okolicą.

(2.3) Trzęsła się ze strachu, gdy mówiła ojcu o swojej ciąży.

Wiktionary

Powiązane:

czas. otrząsać, otrząsnąć, wstrząsać, potrząsnąć

rzecz. potrząska ż., trzęsienie n., otrzęsiny nmos., potrząsanie n., trzęsionka ż., wstrząs mrz.

przym. wstrząsający

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) miotać, potrząsać, szamotać, szarpać, wstrząsać

(2.1) drgać, drżeć, dygotać, wibrować

(2.2) podrygiwać, podskakiwać

Wiktionary

trzęsacz

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. nazwa kilku miejscowości w północnej Polsce;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trzęsacz – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Dobrcz
Trzęsacz – osada w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Przechlewo
Trzęsacz – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Pełczyce
Trzęsacz – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Rewal
Trzęsacz – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w gminie Stepnica, w pow. goleniowskim

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W Trzęsaczu w powiecie gryfickim znajdują się ruiny kościoła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛ̃w̃sat͡ʃ, AS: ṭšẽũ̯sač

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw., dziś przest. trzęsawisko (błotnisty, podmokły, grząski teren);

(1.2) daw., dziś pot. mimowolne drżenie ciała pod wpływem silnych emocji

(1.3) śrpol. choroba objawiająca się dreszczami i drgawkami

:: (1.3.1) daw. lud., także. gw-pl|Krośnieńskie. zimnica (febra)

:: (1.3.2) gw-pl|Orawa. epilepsja (padaczka)

(1.4) kulin. gw-pl|Lubelszczyzna. zimne nóżki (zastygły wywar z mięsa i kości wieprzowych)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Droga była ciężka, bo do Kahamliku wpadało mnóstwo strumieni, które rozlewając się szerzej przy ujściach, tworzyły tu i owdzie trzęsawice i topieliska. Trzeba było co chwila wyszukiwać brodów lub przedzierać się przez zarośla trudne do przebycia dla jezdnych.

(1.1) W święto Bożego Ciała, pod samo południe,
Gdy msza była w kaplicy, kazał kopać studnię.
Dokopał się swej zguby i powszechnej szkody:
Bo z owej studni tyle wybuchnęło wody,
Że pola, kędy niegdyś bujały pszenice,
Zarosły w paproć, łąki poszły w trzęsawice.

(1.1) Dopiero wówczas, gdy nieposzyte strzechy zaczęły przeciekać, gdy na pastwisku woda sięgała do kostek […], wówczas dopiero gromady mężczyzn, kobiet i dzieci zaczęły opuszczać wieś i ruszyły w świat, brnąc przez ćmiącą i parną słotę, wśród mgły i rozkisłej trzęsawicy.

(1.1) Gdzieniegdzie żółtawą ławą leżał piasek, to kępiasta trzęsawica, którą okrążać musieli.

(1.2) Najefektowniej wpędzała się w trzęsawicę ta gruba [żebraczka] spod cukierni. […] Jej wielkie ciało od stóp do głowy rozrywały wstrząsy i skręty. […] Chwila spokoju, ciało wypoczywa i nagle: łubudu, eksplozja! Ręce wpadają w dygot — zaraz wyskoczą z barków, stopy biją wściekle w płyty chodnika […].

(1.2) Czemu ma służyć roztrząsanie faktów sprzed 20 lat? Wszystkie są tak poplątane […], że trafił mnie szlag, wzięła trzęsawica i dotąd mnie trzyma.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trzęsawisko, grzęzawisko, bagno, moczary, mokradło, ługowisko, bagnisko, topielisko

(1.2) dreszcze, drgawki, drżączka, dygot

Wiktionary

trzęsawiec

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. przest. strętwa

Wiktionary

trzęsawisko

grząski grunt, podmokły teren, zwykle porośnięty szuwarami; bagno, mokradło, moczary, grzęzawisko

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛ̃w̃ɕiˈdupa, AS: ṭšẽũ̯śidupa

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) bojaźliwiec, strachajło, tchórz, panikarz, trusia, asekurant, ostrożniak, kapitulant, cykor, zajęcze serce, człowiek małego ducha

Wiktionary

trzęsidupka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. lub gwara. ornit. pliszka

Wiktionary

trzęsidło

glon z rodziny trzęsidłowatych, o kulistej, galaretowatej plesze, występujący pospolicie w wodach słodkich i w miejscach wilgotnych; galaretnica

SJP.pl

Trzęsidło ("Nostoc") – rodzaj kolonijnych sinic, należących do rzędu Nostocales. Naukowa nazwa "Nostoc" jest spolszczana jako „nostok” lub „trzęsidło”.

Wikipedia

trzęsidłowate

rodzina sinic tworzących skupienia o charakterze kolonii, występujących głównie w wodach słodkich i miejscach wilgotnych

SJP.pl

trzęsidłowaty

o cechach trzęsidłowatych (rodzina sinic)

(r. męski) dawniej: mężczyzna zawracający komuś głowę, niedający komuś spokoju

SJP.pl

trzęsiogon

gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny garncarzowatych, np. trzęsiogon ciemny

SJP.pl

trzęsiogonek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. lub gwara. ornit. pliszka

Wiktionary

trzęsionka

potocznie: trzęsienie się; trzęsawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. trzęsienie się – z zimna, strachu lub podczas jazdy po wybojach

(1.2) reg. pozn. kulin. galareta mięsna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzęsienie m., otrzęsiny m., wytrząsanie n., wytrząśnięcie n., trzęsawka ż.

czas. trząść ndk., wytrząsać ndk., wytrząść dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) galareta, zimne nóżki, auszpik; reg. pozn. galart

Wiktionary

trzęsiportek

potocznie: człowiek tchórzliwy; trzęsidupa

SJP.pl

trzęsło

(1.2) trówła

Wiktionary

tróhła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trumna

Wiktionary

trój-

temat słowotwórczy

Powiązane:

rzecz. troistość ż., trójca ż., trójka ż., trojaczki nmos., trójeczka ż.

przym. troisty

czas. troić

trójbarwny

mający trzy barwy (kolory); trzybarwny; trójkolorowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

trójboista

trójbojowy

→ trójbój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trójbojem, dotyczący trójboju

Wiktionary

Patrz:

(1.2) rzecz, byt o troistej naturze

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Trójca – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Zgorzelec.
Trójca – osada leśna w woj. podkarpackim, w pow. bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne
Trójca – dawniej samodzielna miejscowość, obecnie w granicach miasta Zawichost
Trójca – wieś na Ukrainie, obwód iwanofrankiwski, rejon śniatyński
Trójca – wieś na Ukrainie, obwód lwowski, rejon radziechowski
Trójca – wieś na Ukrainie, obwód tarnopolski, rejon borszczowski
Trójca Święta

SJP.pl

trójcierniowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy ciernie

Wiktionary

trójcylindrowy

mający trzy cylindry, np. silnik trójcylindrowy; trzycylindrowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający trzy cylindry

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) trzycylindrowy

Wiktionary

trójczyce

Trójczyce – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Orły. Ma status sołectwa.

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;

Wiktionary

temsłow. trój-

czas. troić

przysł. troiście

Wiktionary

trójednik

rodzaj roślin zielnych z rodziny liliowatych; trojednik

SJP.pl

Trójednik, trojednik ("Calochortus" Pursh) – rodzaj roślin zielnych z rodziny liliowatych, obejmujący 73 gatunki występujące w Ameryce Północnej.

Wikipedia

trójelektrodowy

zawierający trzy elektrody

SJP.pl

trójelementowy

złożony z trzech elementów; trzyelementowy

SJP.pl

trójetapowo

przysłówek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujfaˈzɔvɨ, AS: trui ̯fazovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójfazowość ż.

mający trzy instancje

SJP.pl

trójjajeczny

przymiotnik

(1.1) taki, który zawiera trzy jajka (na pewną porcję)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujːäˈjɛt͡ʃnɨ, AS: tru•i ̯äi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

przym. trzyjajowy

Wiktionary

trójjedyny

przymiotnik

(1.1) posługujący się trzema językami

(1.2) napisany w trzech językach

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Stał się pisarzem trójjęzycznym: pisał po polsku, po francusku i w jidisz.

(1.2) W Monachium zaprezentujemy również oferty prywatne - przygotowane w podobnej szacie graficznej co oferty gminne, w postaci 12 trójjęzycznych, niezależnych kart.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujːɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tru•i ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) trzyjęzyczny

Wiktionary

trójka

1. liczba trzy;
2. trójka czegoś/kogoś: np. trójka klasowa;
3. w koszykówce: rzut za 3 punkty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa cyfry 3

(1.2) ocena dostateczna w szkole

(1.3) trzy osoby, troje zwierząt, lub, rzadziej, trzy przedmioty

(1.4) trzy trafione liczby w totolotku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

3 – liczba naturalna
trójka pitagorejska – trzy liczby spełniające równanie Pitagorasa
trójka uporządkowana – uporządkowany ciąg trzech elementów
Trójka – wieś w woj. wielkopolskim
trójka lub trojka – pojęcie organizacyjne w polityce; komitet w organizacjach międzynarodowych
- Trojka – organ Unii Europejskiej związany z prezydencją Rady UE
- troika – zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irla...
trójki Giertycha – element programu polskiego ministra edukacji Romana Giertycha
wielka trójka – przywódcy światowych mocarstw alianckich
trójki NKWD – pozasądowy organ „wymiaru sprawiedliwości” w ZSRR
Trójka – trzeci program Polskiego Radia
Regionalna Trójka (TVP3) – regionalny kanał Telewizji Polskiej

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Trójka była jedynym stopniem używanym przez profesora Jastrebowa, który miał zasadę trzymać się w tym względzie złotego środka, unikając wszelkich krańcowości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujka, AS: trui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trojenie n., potrajanie n., Trójka ż.

:: zdrobn. trójeczka ż.

:: zgrub. trója ż.

przym. potrójny, troisty

licz. troje, trzy

temsłow. trój-

czas. troić, potroić

trójkowicz

trójkowy

przymiotnik od: trójka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą trzy, dotyczący liczby trzy

(1.2) związany z czymś symbolizowanym liczbą trzy, np. programem radiowym

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pracuje się systemem trójkowym - trzy osoby wybierają ziemniaki z ziemi i przesypują do worka.

(1.2) Z końcem kwietnia wreszcie koniec trójkowego kalendarza pełnego zagadkowych ilustracji.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. troistość ż., trójca ż.

przym. troisty

czas. troić

przysł. troiście

Wiktionary

trójkołowiec

mający trzy koła, poruszający się na trzech kołach; trycykl

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. pojazd poruszający się na trzech kołach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trójkołowiec (samochód)
trajka
tricykl
rower trójkołowy
motocykl z bocznym wózkiem

przym. trójkątny

Wiktionary

trójkąt

1. wielokąt o trzech kątach
2. przedmiot mający geometryczny kształt tego wielokąta
3. instrument perkusyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt mający trzy boki;

(1.2) rzecz mająca kształt trójkąta (1.1)

(1.3) muz. instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

(1.4) anat. okolica ciała mająca kształt trójkąta (1.1)

(1.5) pot. trzy osoby pozostające w uczuciowych lub seksualnych relacjach ze sobą

(1.6) nawig. przyrząd nawigacyjny do kreślenia kursu na mapie

Wiktionary

Trójkąt – rodzaj figury geometrycznej definiowany dwojako:

Krócej: trójkąt to otoczka wypukła wspomnianych trzech punktów.

Obie definicje da się wyrazić krócej, choć mniej bezpośrednio: trójkąt to wielokąt o trzech bokach. Na temat trójkątów udowodniono co najmniej dziesiątki twierdzeń. Istnieje cały dział matematyki oparty na badaniach trójkątów: trygonometria.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Suma miar kątów wewnętrznych trójkąta płaskiego wynosi 180°.

(1.1) Czworokąt z tak wpisanymi trójkątami jest obrazem kręgu ziemskiego we wszechświecie, dwunastu domów zodiaku, bóstw, które w nich mieszkają i całego bytu, treści wszystkich rzeczy, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujkɔ̃nt, AS: trui ̯kõnt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trojaczek m., trójkątność ż., trójca ż.

:: zdrobn. trójkącik m.

przym. trójkątny, trójkątowy

trójkątny

mający kształt trójkąta

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)

(1.2) mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈkɔ̃ntnɨ, AS: trui ̯kõntny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójkąt m., trójkącik m.

przysł. trójkątnie

przym. trójkątowy

Wiktionary

trójkątowanie

metoda wyznaczania w terenie współrzędnych punktów za pomocą układów trójkątów utworzonych przez te punkty; triangulacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. triangulacja

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójkąt mrz.

czas. trójkątować ndk.

Wiktionary

trójkątować

dawniej w geodezji: stosować triangulację

SJP.pl

trójkątowy

→ trójkąt

SJP.pl

Patrz:

trójkąt

trójlampowy

mający trzy lampy; trzylampowy

SJP.pl

trójliniowy

mający trzy linie; trzyliniowy

SJP.pl

trójlinowy

złożony z trzech linii; trzyliniowy, trilinearny

SJP.pl

(1.1) Najbardziej widocznym rekwizytem jest trójlistna koniczynka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈlʲistnɨ, AS: trui ̯lʹistny

Wiktionary

trójliterówka

słowo trzyliterowe; trójka, trzyliterówka

SJP.pl

trójliść

1. bobrek trójlistkowy, roślina z rodziny bobrkowatych;
2. ornament w kształcie trójdzielnego liścia

SJP.pl

Trójliść ( trifolium – koniczyna, trefoil) – forma graficzna złożona z konturu trzech nakładających się pierścieni, wykorzystywana w architekturze starożytnej i gotyckiej, symbolice pogańskiej i chrześcijańskiej, heraldyce i współczesnych symbolach graficznych.

Wikipedia

trójlojalizm

postawa polityczna w Polsce po upadku powstania styczniowego, charakteryzująca się lojalnością i ugodowością wobec wszystkich trzech państw zaborczych za cenę ekonomicznych i kulturalnych ustępstw z ich strony; trójlojalność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. postawa polityczna części społeczeństwa polskiego po upadku powstania styczniowego, zakładająca rezygnację z dążeń niepodległościowych i podporządkowanie się zaborcom w zamian za ekonomiczne i kulturalne ustępstwa z ich strony

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrujlɔˈjalʲism̥, AS: trui ̯loi ̯alʹism̦

Wiktionary

trójlojalność

Wiktionary

Trójmiasto ( Trzëgard) – policentryczny ośrodek metropolitalny, obejmujący trzy połączone miasta: Gdańsk, Sopot i Gdynię. Położony w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską obejmuje obszar o powierzchni 1102,27 km² zamieszkały przez 760 463 osoby (stan na 1 stycznia 2024 r.). Stanowi także centralną część aglomeracji trójmiejskiej.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Trójmiasto n.

przym. trójmiejski

Wiktionary

trójmiejski

przymiotnik od: Trójmiasto, trójmiasto

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trójmiastem, dotyczący Trójmiasta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na co dzień pracuję również jako bookerka w trójmiejskiej agencji modelek.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trójmiasto n., trójmiasto n.

Wiktionary

trójmiejskość

→ trójmiejski

SJP.pl

Patrz:

trójmiejski

trójmodułowy

zbudowany z trzech modułów; trzymodułowy

SJP.pl

trójmorze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) ekon. polit. międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna krajów wschodniej Europy;

Trójnia – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Lubartów.

Miejscowość składa się z trzech części – centralnej i dwóch przysiółków oddalonych od niej o około 700 metrów – Starej Trójni położonej na północy i Nowej Trójni na południowym zachodzie. Jest otoczona głównie lasami, pola uprawne znajdują się przy zabudowaniach.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trojenie n.

Wiktionary

trójniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trójniak

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójniak m.

Wiktionary

trójniak

miód pitny, łączy w sobie jedną część miodu i dwie części wody. Taka proporcja powoduje, że znacznie szybciej niż półtoraki czy dwójniaki, trójniaki osiągają odpowiedni kolor i bukiet smakowy oraz 13% zawartość alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miód pitny powstały z fermentacji brzeczki, w której stosunek objętości miodu do wody wynosi 1:2

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trójniak – miód pitny
Trójniak – przełęcz w obrębie Wzgórz Trzebnickich w Gminie Oborniki Śląskie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrujɲak, AS: trui ̯ńak

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos.

:: zdrobn. trójniaczek m.

licz. trzy

przym. troisty

czas. troić

przysł. troiście

Wiktionary

trójnica

dziura w tkaninie sieciowej spowodowana rozerwaniem trzech sąsiednich oczek

SJP.pl

trójniczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. numizm. pół centa, trzy grosze

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jo je mały połaźniczek, / Prziszieł żech tu po trójniczek. / Trójniczek mi dejcie, / Sy mnie sie nie śmiyjcie.

Wiktionary

trójnik

rodzaj łącznika kanalizacyjnego o trzech wylotach

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trójnik (hydraulika)
trójnik (elektryka)

(1.1) mający trzy nogi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójnóg mrz.

Synonimy:

(1.1) trójnogi

Wiktionary

trójnóg

1. sprzęt o trzech nogach;
2. podstawa o trzech nogach, np. statyw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

dawny system uprawy roli podzielonej na trzy pola, uprawiane na przemian; trzypolówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. sposób uprawy roli w którym, w ciągu trzech lat, pole obsiewane jest zbożem jarym, innego roku ozimym by wreszcie ugorować; grunty zazwyczaj dzieli się tak by każdy rodzaj zagospodarowania objął trzecią ich część;

Wiktionary

Trójpolówka – sposób uprawy roli polegający na podzieleniu ziemi uprawnej na trzy pola. Każdego roku uprawiane są tylko dwa z nich, a trzecie ugoruje, co pozwala na „odpoczywanie” ziemi. Jedno pole obsiewano jesienią zbożem ozimym, drugie obsiewano wiosną zbożem jarym, a trzecie pole ugorowane stanowiło pastwisko.

Wikipedia

Powiązane:

przym. trójpolówkowy

Wiktionary

trójpolówkowy

przymiotnik

Wymowa:

IPA: ˌtrujpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: trui ̯pu̯aščyznovy

Wiktionary

trójpłat

samolot posiadający trzy płaty nośne; trójpłatowiec, triplan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. samolot o trzech płatach nośnych;

Wiktionary

Trójpłat – układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o trzech płatach nośnych. Od dwupłatu różniący się posiadaniem trzeciego płata nośnego, pomiędzy górnym a dolnym.

trójpłatowiec

1. samolot posiadający trzy płaty nośne; trójpłat, triplan;
2. kopalny stawonóg morski z ery paleozoicznej; trzypłatowiec; trylobit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. zob. trójpłat.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na pokazie będzie można zobaczyć trójpłatowce sprzed prawie stu lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujpwaˈtɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯pu̯atovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trzypłatowiec m., trójpłat m.

→ trójskoczek

SJP.pl

Patrz:

trójskoczek

trójskok

konkurencja lekkoatletyczna polegająca na trzech następujących po sobie skokach za pomocą odbicia z jednej nogi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

Wiktionary

Trójskok – konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki:

rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych; kroton

przysłówek

(1.1) składający się z trzech stopni, schodków

Wikipedia

trójstopowy

trzystopowy;
1. o wierszu: składający się z trzech stóp;
2. rzadko: mający długość trzech stóp

SJP.pl

trójstrefowy

mający trzy strefy, związany z trzema strefami; trzystrefowy

SJP.pl

trójstronność

→ trójstronny

SJP.pl

trójstrumieniowy

ruch trójstrumieniowy - ruch kołowy na jezdni, w którym trzy pojazdy mogą jechać jednocześnie obok siebie w tym samym kierunku

SJP.pl

trójstrunny

mający trzy struny; trójstrunowy, trzystrunowy, trzystrunny

SJP.pl

trójstrunowy

mający trzy struny; trójstrunny, trzystrunowy, trzystrunny

SJP.pl

trójstyk

punkt styczności granic trzech równorzędnych jednostek terytorialnych, najczęściej państw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. zetknięcie granic trzech państw

Wiktionary

Trójstyk – punkt styku granic trzech równorzędnych jednostek terytorialnych. Najczęściej odnosi się do granic państw.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W południowej części wsi, na Trzycatku, znajduje się trójstyk granic Polski, Czech i Słowacji.

trójwartościowy

o pierwiastku: zawierający atomy tworzące trzy wiązania chemiczne z innymi atomami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przybierający jedną z trzech możliwych wartości

trójwymiarowy

Powiązane:

przym. trójwymiarowy

przysł. trójwymiarowo

Wiktionary

trójwymiarowy

1. mający trzy wymiary: długość, szerokość i wysokość;
2. dający złudzenie, że przedstawiane przedmioty lub obrazy mają trzy wymiary

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. dający złudzenie, że przedstawiony obraz ma trzy wymiary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ, AS: trui ̯vỹmʹi ̯arovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójwymiarowość ż., trójwymiar m.

przysł. trójwymiarowo

Wiktionary

trójwyrazowy

składający się z trzech wyrazów; trzywyrazowy

SJP.pl

trójwyspowiec

statek transportowy, mający podniesiony pokład na śródokręciu, dziobie i rufie; trójzrębowiec

SJP.pl

trójwyspowy

→ trójwyspowiec

SJP.pl

Patrz:

trójwyspowiec

trójwyznaniowy

składający się z trzech wyznań

SJP.pl

trójwzgórze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) herald. element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze;

Wiktionary

Trójwzgórze – element w heraldyce, występujący na herbach i godłach. Przedstawia trzy wzgórza, zazwyczaj zielone, z których środkowe jest większe od pozostałych. Wzgórza mają zwykle zaokrąglone szczyty, rzadziej spiczaste.

W symbolice trójwzgórze oznacza góry, wyżyny lub po prostu pagórkowatość terenu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Niebieskie trójwzgórze widnieje w herbie Słowacji.

Wiktionary

trójwątkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

trójzmianowy

przebiegający na trzy zmiany, wykonywany na trzy zmiany; trzyzmianowy

SJP.pl

trójznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trójznaczne; cecha tych, którzy są trójznaczni

Wiktionary

Powiązane:

przym. trójznaczny

przysł. trójznacznie

Wiktionary

trójznak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. jedna głoska oznaczona za pomocą trzech liter

Wiktionary

Trójznak, trigraf – trzy litery oznaczające jedną lub dwie głoski.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W języku polskim trójznakiem jest „dzi”.

Wiktionary

trójzrębowiec

statek transportowy, mający podniesiony pokład na śródokręciu, dziobie i rufie; trójwyspowiec

SJP.pl

trójzrębowy

→ trójzrębowiec

SJP.pl

Patrz:

trójzrębowiec

trójzwity

zwinięty trzykrotnie, zwykle w odniesieniu do specjalnie plecionych lin

SJP.pl

trójząb

1. broń podobna do wideł, mająca trzy metalowe zęby;
2. w mitologii antycznej: trójzębna laska, stanowiąca godło Posejdona (Neptuna) - boga morza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

(1.2) rodzaj harpuna lub oszczepu do polowania na ryby zakończonego potrójnym ostrzem

(1.3) symbol w kształcie trójzębu (1.1)

Wiktionary

Trójząb – rodzaj broni białej, używanej niegdyś przez rybaków do polowania na większe ryby i ośmiornice, składa się z drzewca i osadzonych na nim trzech metalowych zębów, zakończonych hakami.

Trójząb jest atrybutem greckiego Posejdona (rzymskiego Neptuna), używany był przez niego do rozbijania skał i tworzenia źródeł. Jest także atrybutem hinduskiego boga Śiwy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrujzɔ̃mp, AS: trui ̯zõmp

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Trójząb m.

:: zdrobn. trójząbek m.

przym. trójzębny, trzyzębowy, trzyzębny, trójząbkowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) harpun

Wiktionary

trójzębny

mający trzy zęby, zakończony trzema zębami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. o osobach mający trzy zęby

(1.2) książk. o przedmiotach mający trzy zęby (ostrza)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈzɛ̃mbnɨ, AS: trui ̯zẽmbny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trójząb m., Trójząb m.

Wiktionary

trójłatkowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy łatki

Wiktionary

trójścian

część przestrzeni ograniczona trzema kątami płaskimi o wspólnym wierzchołku, sąsiednie ramiona kątów pokrywają się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

o cechach trójżeńcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Trójżeńcowate ("Burmanniaceae" Blume) – rodzina roślin z rzędu pochrzynowców ("Dioscoreales"). Należy tu 11 rodzajów roślin występujących w strefie międzyzwrotnikowej, przy czym największe ich zróżnicowanie jest w tropikalnej Ameryce Południowej i Środkowej. Występują poza tym także w Ameryce Północnej (Illinois), w południowej Australii i na Nowej Zelandii.

Wikipedia

trójżeńcowaty

o cechach trójżeńcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

trójżyłowy

o kablu: mający trzy żyły; trzyżyłowy

SJP.pl

trómfnóć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) zgrub. od: trąbka

(1.2) muz. pot. każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia

(1.3) gwałtowny wir powietrza;

(1.4) zool. wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

(1.5) żart. o człowieku nieenergicznym, niezaradnym

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trąba – instrument muzyczny
trąbka – instrument muzyczny
narząd powstały z połączenia górnej wargi i nosa, charakterystyczny dla trąbowców i tapirów
trąba powietrzna – zjawisko atmosferyczne
Trąby – herb szlachecki
Trąba – osada w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Trąby grały larum, by kto żyw, chronił się do miasta, lecz oni nie słyszeli tych głosów lub nie chcieli na nie zważać.

(1.3) Niedawno na tym obszarze pojawiła się trąba powietrzna.

(1.4) Istnieje przekonanie, że figurka słonia z podniesioną trąbą przynosi szczęście.

(1.5) Nie poderwałeś jej? Ale z ciebie trąba!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mba, AS: trõmba

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trębacz m., trębaczka ż.

:: zdrobn. trąbka ż.

czas. wytrąbić, ndk. trąbić, dk. zatrąbić, odtrąbić

przym. trąbkowy, trąbkowaty

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) tornado

(1.5) gapa

Wiktionary

trąbalski

nazwisko

SJP.pl

trąbczyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: trõmbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. trąbić

rzecz. trąbka ż., trębacz mos.

Wiktionary

trąbik

ślimak przodoskrzelny zamieszkujący morza arktyczne oraz morza półkuli północnej w strefie umiarkowanej

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trąbik, trębacz (Stentor) – rodzaj orzęsków
trąbik (Salpingus) – rodzaj chrząszczy
trąbik (Buccinum) – rodzaj ślimaków morskich

Wikipedia

trąbinek

wieś w Polsce

SJP.pl

Trąbinek – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Dolsk.

Wieś Trambinko położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

trąbista

rzadko: trębacz

SJP.pl

trąbizupka

ruchoma kuchnia towarzystwa filantropijnego działająca w Warszawie w pierwszych dziesiątkach XX wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. gw-pl|Warszawa. zupa z ruchomej kuchni Towarzystwa Dobroczynności

(1.2) daw. gw-pl|Warszawa. ruchoma kuchnia Towarzystwa Dobroczynności

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Rodzina korzystała z „trąbizupki”, zwanej tak od sygnału wygrywanego na trąbce

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zupa rumfordzka

Wiktionary

trąbić

1. grać na trąbce, trąbie;
2. o pojeździe: wydawać sygnał przy pomocy klaksonu; o kierowcy: powodować powstawanie tego dźwięku przez wciskanie klaksonu;
3. potocznie:
a) mówić głośno lub często o czymś;
b) rozgłaszać coś;
c) pić dużo, zwłaszcza alkoholu

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) wydawać dźwięk trąbką lub trąbą

(1.2) wydawać dźwięk podobny do dźwięku trąbki lub trąby

(1.3) pot. rozpowiadać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mbʲit͡ɕ, AS: trõmbʹić

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trąba ż., trąbka ż., trąbienie n., trębacz m., trębaczka ż.

czas. zatrąbić, wytrąbić

Wiktionary

trąbka

instrument dęty blaszany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: trąba

(1.2) muz. bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

(1.3) przedmiot sygnalizacyjny przypominający dźwiękiem trąbkę (1.1)

(1.4) anat. zob. trąbka słuchowa., trąbka Eustachiusza

(1.5) ent. specjalny narząd, służący do przyjmowania pokarmu w postaci płynnej

(1.6) geom. zob. trąbka Torricelliego.

(1.7) dawny przyrząd wzmacniający dźwięki dla niedosłyszących

Wiktionary

Wikipedia

trąbowiec

przedstawiciel jednego z rzędów ssaków łożyskowych reprezentowanego obecnie jedynie przez słonie

SJP.pl

trącanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) Stanął za dziewczyną i lekko trącał ją w ramię, ale ona nic nie czuła.

(1.1) zob. trącać.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) wydzielać lekki zapach, raczej nieprzyjemny

czasownik zwrotny dokonany trącić się (ndk. trącać się)

(3.1) zob. trącać się.

(3.2) pot. zob. trącać się.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie wiem, co mi strzeliło do głowy, ale widząc jakieś dwie porządnie ubrane kobiety, podszedłem do nich i zapytałem, czy nie wiedzą, gdzie można by tu przenocować. Jedna z nich z miejsca odpowiedziała, że u niej. Robert mnie trącił, ale postanowiłem brnąć dalej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: trõńćić

Wiktionary

Powiązane:

przym. trądowy, trędowaty, trądzikowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) choroba Hansena; przest. lepra

Wiktionary

trądowy

→ trąd

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z trądem, dotyczący trądu

Wiktionary

Patrz:

trąd

Powiązane:

rzecz. trąd mrz., trądzik mrz., trędowaty mos., trędowata ż., trędowatość ż.

przym. trędowaty, trądzikowy

Wiktionary

trądzik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. schorzenie skóry wywołane przez łojotok

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

trądzik chlorowy
trądzik młodzieńczy
trądzik niemowlęcy
trądzik różowaty

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Twarz Ani jest oszpecona przez trądzik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik, AS: trõńʒ́ik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trąd mrz.

przym. trądzikowy, trądowy

Wiktionary

trądzikowy

→ trądzik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o skórze, cerze: mający trądzik lub skłonność do trądziku

przymiotnik od: trębacz

SJP.pl

trębacz

1. muzyk grający na trąbce;
2. ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych, występuje w lasach Ameryki Południowej i Środkowej;
3. największy łabędź Ameryki Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk, który gra na trąbce

(1.2) sygnalista, który wygrywa sygnały na trąbce

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

muzyk grający na trąbce
trębacz (protista)
trębacze – ptaki z rodziny sokołowatych
- trębacz chichotliwy (Herpetotheres cachinnans)
- trębacz prążkowany (Micrastur ruficollis)
- trębacz szarogardły (Micrastur plumbeus)
- trębacz popielaty (Micrastur gilvicollis)
- trębacz skryty (Micrastur mintoni)
- trębacz białobrzuchy (Micrastur mirandollei)
- trębacz zmienny (Micrastur semitorquatus)
- trębacz obrożny (Micrastur buckleyi)

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. trąbka ż., trąba ż., trąbeczka ż., trąbienie n., zatrąbienie n.

czas. trąbić ndk., zatrąbić dk.

przym. trąbkowy

Wiktionary

trębaczka

→ trębacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra na trąbce

Wiktionary

Patrz:

trębacz

Przykłady

(1.1) O każdej godzinie wychodzi trębacz lub trębaczka w fartuchu niebieskim na szczyt wieży, by otrąbić na cztery świata strony godzinę.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trąba ż.

Wikipedia

trędowaty

chory na trąd; dotknięty trądem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. chory na trąd

(1.2) med. z objawami trądu na ciele

(1.3) przen. nieakceptowany w danym środowisku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) med. osoba chora na trąd

(2.2) przen. osoba nieakceptowana w danym środowisku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ, AS: trẽndovaty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. trąd mrz.

przym. trądowy

Wiktionary

trędownik

wieloletnia roślina (bylina lub półkrzew) z rodziny trędownikowatych, występująca na półkuli północnej w wielu gatunkach, mająca właściwości lecznicze i zarazem trujące; skrofularia

SJP.pl

Trędownik ("Scrophularia") – rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych. Należy do niego ok. 290 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje strefę umiarkowaną półkuli północnej. W Polsce rosną trzy gatunki rodzime z tego rodzaju i jeden przejściowo dziczejący.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ts – dwuznak
Ts – symbol grupy tosylowej
Ts – symbol tenesu, pierwiastka chemicznego
TS – stwardnienie guzowate ()
TS – zespół Turnera ()
TS – zespół Tourette’a ()
TS – stenoza zastawki trójdzielnej ()
TS – transseksualizm
TS – Totalizator Sportowy
TS – Tramwaje Szczecińskie
TS – Trybunał Stanu
TS – telesync, metoda kopiowania filmów

(1.1) = med. biochem. ang. thyroid-stimulating hormone → hormon tyreotropowy / tyreotropina;

Wiktionary

tshwane

[czytaj: człane] obszar metropolitalny w RPA

SJP.pl

Tshwane – obszar metropolitalny w Południowej Afryce, w prowincji Gauteng. 18 maja 2011 roku do Tshwane przyłączono dystrykt Metsweding.

Tshwane składa się z następujących miast:

Wikipedia

tsingtao

marka chińskiego piwa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Qingdao – miasto w Chińskiej Republice Ludowej
Tsingtao – marka piwa

Wikipedia

tsl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = ekon. transport, spedycja, logistyka (jako, branża, sektor gospodarki)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Techniczna Szkoła Lotnicza zob. Techniczna Oficerska Szkoła Wojsk Lotniczych
branża TSL – łączy trzy sektory gospodarki transport, spedycję i logistykę
Towarzystwo Szkoły Ludowej – polska historyczna organizacja oświatowa
Transport Layer Security – protokół przesyłania plików
termicznie stymulowana luminescencja zob. termoluminescencja
typ siedliskowy lasu

Wikipedia

tsonga

język z rodziny bantu, jeden z języków urzędowych RPA

SJP.pl

Wikipedia

tsr

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = psych. terapia skoncentrowana na rozwiązaniach;

(1.2) = techn. telewizyjna stacja retransmisyjna;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

TSR () – program rezydentny w DOS
TSR (ang. ) – całkowita stopa zwrotu
(ang. ) – system, który rozpoznaje znaki drogowe umieszczone przy drodze i pokazuje je na desce rozdzielczej
TSR (ang. ) – twórcy systemu Dungeons & Dragons, obecnie część Wizards of the Coast
TSR (ang. ) – podejście terapeutyczne skoncentrowane na rozwiązaniach
TSR – szwajcarski kanał telewizyjny w języku francuskim
TSR (ang. ) – międzynarodowy zlot żaglowców połączony z regatami
TSR – kod IATA portu lotniczego Timișoara
telewizyjna stacja retransmisyjna – obiekt nadawczy małych mocy mający na celu uzupełnienie luk w zasięgu pokrycia większych obiektów sygnałem telewizyjnym
TSR Kalnica „Góra Wideta” – telewizyjna stacja retransmisyjna, znajdująca się w Kalnicy
TSR Trójca „Góra Jaworów” – telewizyjna stacja retransmisyjna, znajdująca się w Trójcy
TSR Bircza „Góra Kamienna” – telewizyjna stacja retransmisyjna, znajdująca się w Birczy

Wikipedia

tss

wykrzyknik nakazujący zachowanie ciszy; ćśś, ćśśś, tsss, ts, cii

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

statek parowoturbinowy (ang. turbine steam ship)
zespół wstrząsu toksycznego (ang. toxic shock syndrome)
Texas Supernova Search

(1.1) Frankowiczka skarży do TSUE rozporządzenie KE.

Wiktionary

tsuga

zimozielone drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, występujące w około 10 gatunkach; choina

SJP.pl

tsukuhara

w gimnastyce artystycznej: skok polegający na wykonaniu dwa i pół salta do tyłu lub przodu w pozycji kucznej

SJP.pl

tsunami

fale na oceanach wywołane podwodnym trzęsieniem ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

Wiktionary

Tsunami (jap. 津波 tsunami; pol. fala portowa ("tsu" – port, przystań; "nami" – fala)) – fala oceaniczna, wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu, osuwiskiem ziemi, cieleniem się lodowców, poruszaniem się płyt tektonicznych które nachodzą na siebie lub rzadko w wyniku upadku meteorytu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tsũˈnãmʲi, AS: tsũnãmʹi

Wiktionary

tsundoku

kupowanie dużej liczby książek i odkładanie ich na półki bez zamiaru ich przeczytania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kompulsywne kupowanie książek, z których większość pozostaje nieprzeczytana zalegając w stosach

Wiktionary

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na w rubryce „”. Pomóż nam go sprawdzić:.

Wikipedia

tszczyca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. niepokój

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. czczyca, tczyca

Wiktionary

tsś

skrót od: Towarzystko Szkoły Świeckiej

SJP.pl

tt

skrót od: List do Tytusa - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu

SJP.pl

skrót

(1.1) = bibl. List do Tytusa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

TT – skrót oznaczający serwis społecznościowy TikTok
Czas ziemski (ang. Terrestrial Time – TT) – skala czasu
TT – broń konstrukcji radzieckiej, potocznie tetetka
TT – w modelarstwie, podziałka w skali 1:120 lub zbliżonej
TT – układ sieci elektroenergetycznej
TT, Tt – teratona, jednostka masy równa 1012 ton trotylu
TT – w medycynie, czas trombinowy (ang. thrombin time)
„TT” – singel grupy Twice
Strefa T-T – w geologii, strefa Teisseyre’a-Tornquista
Atari TT – komputer będący produktem firmy Atari
Audi TT – samochód koncernu Volkswagen produkowany w Győr na Węgrzech
TT – ang. skrót Turbine Tanker – zbiornikowiec turbinowy (zobacz też skróty przed imionami statków)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈlʲizd ˌːɔ‿tɨˈtusa, AS: lʹiz• do‿tytusa

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Tyt

Wiktionary

ttb

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = kynol. terier typu bull

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) TwTB

Wiktionary

tttm

skrót wyrażenia: ten typ tak ma

SJP.pl

tu

1. tutaj;
a) zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca bliskiego, zwykle wskazanego w jakiś sposób przez rozmówcę;
b) zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca postrzeganego jako bliskie;
c) zaimek przysłowny odnoszący się do wiadomej, konkretnej sytuacji;
2. partykuła wyrażająca różne negatywne stany emocjonalne (np. I bądź tu mądry!);
3. partykuła używana przy przedstawianiu się, np. podczas rozmowy telefonicznej (np. Hej, tu Ela.);
4. wykrzyknik naśladujący odgłos instrumentu, klaksonu samochodowego

SJP.pl

zaimek wskazujący

(1.1) …miejsce, w którym znajduje się mówiący

(1.2) …miejsce, o którym jest mowa, w którym rozgrywa się akcja

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Francisca Tu – niemiecka aktorka
Li Tu – australijski tenisista
Sergio Tu – tajwański kolarz
Xiaoyuan Tu – chińska informatyczka
Yuhai Tu – chiński fizyk
Tu – album studyjny zespołu muzycznego LemON
„Tu” – singel LemON
„Tu” – singel Lao Che
„Tu” – singel Ewy Farnej
Tu – chorwacki film w reżyserii Zrinko Ogresty
Tu – mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, z grupy ludów mongolskich
Tu – skrót określający samoloty rosyjskiego koncernu Tupolew

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tu jest całkiem przyjemnie.

(1.2) Popędziła na dworzec i dopiero tu zdała sobie sprawę, że nie wzięła paszportu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tu, AS: tu

Wiktionary

Powiązane:

przym. tutejszy

rzecz. tutejszy mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tutaj, reg. tudotąd, sam, tukej

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Tuapse ( Туапсе, ТӀуапсэ, ტუაფსე) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Liczy około 60 tys. mieszkańców (2021).

W mieście od 1929 znajdowała się jedna z największych w Rosji rafineria ropy naftowej należąca do koncernu Rosnieft, która przerabiała 12 mln ton ropy rocznie. W mieście rozwinął się przemysł maszynowy oraz spożywczy.

Wikipedia

Powiązane:

przym. tuapseński

Wiktionary

tuapseński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuapse, dotyczący Tuapse

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tuapse n.

Wiktionary

tuareg

członek koczowniczego ludu w środkowej Saharze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tuarega – członka jednego z ludów berberyjskich (Tuaregów)
języka tamaszek – makrojęzyka z południowej gałęzi języków berberskich

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Część Tuaregów uciekła z Ghadamis do algierskiej wioski Debdeb, usytuowanej ponad 20 kilometrów od libijskich granic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈ^warɛk, AS: tu^u̯arek

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuareski m.

przym. tuareski

Wiktionary

tuaregowie

koczowniczy lud w środkowej Saharze

SJP.pl

Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Sami mówią o sobie "kel tamasheq". Tradycyjnie są nomadami, podróżują po pustyni i jej obrzeżach, zajmują się hodowlą bydła i kóz, wytwarzaniem biżuterii i obsługą ruchu turystycznego. W 2012 r. podjęli próbę utworzenia suwerennego państwa Azawad na terenie północnego Mali.

Wikipedia

tuareski

przymiotnik od: Tuareg (członek plemienia afrykańskiego)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opakowanie w formie rurki służące do przechowywania substancji półpłynnych

(1.2) zawartość tuby (1.1)

(1.3) lejkowato rozszerzająca się rura służąca do wzmacniania dźwięku

(1.4) krój płaszcza, sukienki lub spódnicy w kształcie tuby (1.3)

(1.5) muz. instrument dęty blaszany, basowy lub kontrabasowy;

(1.6) przen. o kimś lub o czymś, propagującym poglądy jakiejś osoby lub organizacji

Wiktionary

Tuba (wł. "tubo", skrót: "tb".) – instrument dęty blaszany z grupy aerofonów ustnikowych.

Największy i o najniższym stroju spośród tej rodziny instrumentów. Standardowa skala instrumentu (zakres dźwięków muzycznych) od D1 do d1. Doświadczony instrumentalista potrafi uzyskać dźwięki od A2 do a1.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuba, AS: tuba

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tubiarz m.

:: zdrobn. tubka ż., tubeczka ż.

czas. tubkować ndk.

przym. tubowy, tubalny

rzecz. tuba ż., tubka ż.

przym. tubalny

przysł. tubalnie

Wiktionary

tubalny

odznaczający się donośnym i niskim brzmieniem; gromki, grzmiący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) brzmiący jak przez tubę, charakteryzujący się niskim i donośnym brzmieniem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Niekiedy do refrenu włączał się głos niemiecki z sąsiedniej stacji, tubalny, jakby obwieszczał nalot.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubalność ż.

przysł. tubalnie

przym. tubowy

Wiktionary

tube

[czytaj: tjub] londyńska kolej podziemna; metro, underground

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tube – japoński zespół muzyczny
Tube – gra komputerowa
tuba
YouTube

Wikipedia

tubera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gruźlica

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuberok mos., tuberkuloza ż.

Wiktionary

tuberkulacja

tworzenie się bruzd, gruzełków, zwłaszcza w chorych częściach ciała, np. w pęcherzu, sercu

SJP.pl

tuberkuliczny

przymiotnik relacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gruźlica; przest. suchoty; reg. śl. tubera

Wiktionary

tuberkuł

potocznie: prątek gruźlicy

SJP.pl

tuberoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. suchotnica

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fm. tuberok mos.

Wiktionary

tuberok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. suchotnik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tubera ż.

:: fż. tuberoczka ż.

Wiktionary

tuberoza

roślina o pięknych pachnących kwiatach

SJP.pl

Tuberoza ("Polianthes" L.) – wyodrębniany w historycznych ujęciach taksonomicznych rodzaj roślin z rodziny agawowatych, do którego zaliczano 13 gatunków roślin występujących głównie w Meksyku. Na początku XXI wieku, na podstawie wyników badań filogenetycznych, został on uznany za synonim rodzaju agawa.

Wikipedia

tuberozowy

→ tuberoza

SJP.pl

Patrz:

tubista

osoba grająca na tubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk, który gra na tubie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubka ż.

Wiktionary

tubistka

kobieta grająca na tubie

SJP.pl

tubka

1. podłużne opakowanie, z którego zawartość wydobywa się ściskając je;
2. zdrobniale o tubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od tuba

(1.2) mała tuba

(1.3) zawartość tubki (1.2)

Wiktionary

Zobacz też: tuba.

Tubka – mała tuba, podłużny pojemnik wykonany z miękkiego metalu lub tworzywa sztucznego, używany do dostarczania klientom półpłynnych substancji. Na jednym końcu tubki znajduje się zamknięcie, najczęściej zakrętka. Po otwarciu lub odkręceniu zamknięcia wyciska się z tubki substancję, np. maść, pastę, farbę, klej, kosmetyk, żywność.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubista m., tubistka ż., tubalność ż.

przym. tubowy

Wiktionary

tubkal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. góra w Afryce, najwyższy szczyt Maroka i Atlasu Wysokiego;

Wiktionary

margin-left: auto; margin-right:auto;">

Wikipedia

tubmaryna

dawny instrument smyczkowy z jedną struną, wydający dźwięk przypominający brzmienie trąbki

SJP.pl

Tubmaryna – dawny europejski jedno- lub dwustrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych.

Wikipedia

tubokuraryna

alkaloid wyodrębniony z kurary, mający działanie porażające mięśnie prążkowane

SJP.pl

Tubokuraryna – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów wyodrębniony z kurary. Ma działanie porażające mięśnie prążkowane. Jest antagonistą receptora nikotynowego na płytce motorycznej mięśni poprzecznie prążkowanych. W chirurgii była stosowana jako lek zwiotczający w postaci chlorku -tubokuraryny w celu uzyskania zwiotczenia mięśni szkieletowych.

Wikipedia

tuborg

marka piwa i browar duński

SJP.pl

Tuborg – duńska firma piwowarska założona w 1873 roku w Hellerup w północnej części Kopenhagi przez Carla Frederika Tietgena i Philipa W. Heymana. Początkowo browar warzył piwa typu bawarskiego (monachijski lager), a jego pierwszą marką był "Rød Tuborg" (Czerwony Tuborg). Pięć lat później browar wypuścił swoje najbardziej znane piwo "Grøn Tuborg Pilsner" (Zielony Pilzner). Było to pierwsze piwo dolnej fermentacji w stylu pilzneńskim w Danii.

Wikipedia

tubowy

przymiotnik od: tuba (zwykle w znaczeniu: rura w kształcie stożka służąca do wzmocnienia głosu), np. gramofon tubowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tubą, dotyczący tuby (zwykle w znaczeniu: „lejkowato rozszerzająca się rura służąca do wzmacniania dźwięku”)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubka ż., tubeczka ż., tubiarz m.

czas. tubkować ndk.

przym. tubalny

przysł. tubalnie

Wiktionary

tubus

element przyrządu optycznego (np. mikroskopu, lunety), tuleja, w której znajdują się soczewki

SJP.pl

Tubus (łac.) – obudowa urządzeń optycznych lub ich części składowych, wykonana w kształcie tulei, służąca do współosiowego osadzania elementów optycznych – soczewek lub układów optycznych.

Wikipedia

tubylczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tubylcze; cecha tych, którzy są tubylczy

Wiktionary

Powiązane:

przym. tubylczy

przysł. tubylczo

Wiktionary

tubylczy

przymiotnik relacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) autochton, aborygen, krajowiec, miejscowy, tutejszy, tuziemiec, rdzenny mieszkaniec

Wiktionary

tubylewicz

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tucholanin mos., Tucholanka ż.

przym. tucholski

Wiktionary

tucholanin

mieszkaniec Tucholi

SJP.pl

tucholanka

mieszkanka Tucholi

SJP.pl

tucholski

przymiotnik od: Tuchola

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Tucholi, związany z Tucholą, pochodzący z Tucholi

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Anna German-Tucholska (1936–1982) – polska piosenkarka i kompozytorka
Jędrzej Tucholski (1932–2012) – polski pisarz historyk
Paweł Tucholski (ur. 1969) – polski aktor teatralny
Tadeusz Tucholski (1898–1940) – polski chemik i podoficer WP
Wawrzyniec Tucholski – huzar i trębacz w armii pruskiej
Zbigniew Tucholski (ur. 1975) – polski naukowiec.

czas. tuczyć ndk.

rzecz. tucznik mzw., tuk mrz., tuczenie n.

Wiktionary

tuczarnia

pomieszczenie lub budynek, w którym tuczy się zwierzęta przeznaczone do uboju

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tuczarnia – pomieszczenie, w którym tuczy się zwierzęta przeznaczone do uboju
Tuczarnia – część wsi Borowina Sitaniecka w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Zamość
Tuczarnia – część wsi Marszowice w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
Tuczarnia – część wsi Opaka w woj. podkarpackim, w pow. lubaczowskim, w gminie Lubaczów
Tuczarnia – część wsi Iwierzyce w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Iwierzyce
Tuczarnia – część wsi Waleńczów w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Opatów

Wikipedia

tuczenie

(1.1) zootechn. zwierzę, zwykle świnia, obficie karmione i przeznaczone na ubój;

Wiktionary

Tucznik – świnia intensywnie karmiona i przeznaczona na ubój. Tucznikiem może być zarówno samiec jak i samica, jednak w przypadku samców wiąże się to prawie zawsze z kastracją. Samiec wykastrowany dużo szybciej przybiera na wadze, poza tym jego mięso ma lepszy smak. Aby mięso tucznika było smaczne, ubój musi nastąpić co najmniej miesiąc po kastracji.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tym chlewie trzymaliśmy przed zarazą tuczniki.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuk mrz.

czas. tuczyć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) opas, karmnik, karmik, wieprz

Wiktionary

tucznikowy

→ tucznik

SJP.pl

Patrz:

tucznik

tuczno

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce;
3. nazwa wielu jezior w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

(1.2) geogr. nazwa trzech wsi w Polsce;

(1.3) geogr. nazwa dziesięciu jezior w Polsce

Wiktionary

Tuczno (niem. "Tütz") – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuczno.

Według danych z 31 grudnia 2021 r. miasto miało 1824 mieszkańców. Natomiast według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosiła 9,21 km².

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtut͡ʃnɔ, AS: tučno

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) przym. tuczeński

Wiktionary

tuczny

o zwierzętach: specjalnie tuczony na zabicie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) roln. o zwierzęciu hodowlanym: intensywnie tuczony z myślą o uboju

(1.2) roln. związany z praktyką tuczenia z myślą o uboju

Wiktionary

Przykłady

(1.1) (…) co dzień wesoło pan Wojewoda, z dworem swoim, zjadał całego wołu tucznego, spaśnego wieprza, trzy korce żyta chlebem — drugie tyle pszenicy w kołaczach, kluskach i marcepanach, wypijał beczkę wina, baryłkę wódki (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtut͡ʃnɨ, AS: tučny

Wiktionary

Powiązane:

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tuczępy – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Grabowiec
Tuczępy – wieś w woj. lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
Tuczępy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Tuczępy
Tuczępy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Międzychód
Tuczapy
Tuczempy

Wikipedia

tuderek

nazwisko

SJP.pl

tudor

władca z dynastii Tudorów

SJP.pl

tudorowie

dynastia angielska; Tudorzy

SJP.pl

Wikipedia

tudotąd

zaimek

(1.1) reg. pozn. tu

Wiktionary

tudzież

spójnik, który w zdaniach współrzędnie złożonych znaczy tyle co: a także, i, oraz

SJP.pl

spójnik

(1.1) książk. …łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wikipedia tudzież Wikisłownik działają na oprogramowaniu MediaWiki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtud͡ʑɛʃ, AS: tuʒ́eš

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) i; (a) także; też; również, oraz

Wiktionary

tue

skrótowiec

rzecz. tufit mrz.

przym. tufowy

Wiktionary

tufit

skała osadowa podobna budową i pochodzeniem do tufu

SJP.pl

Tufit – skała osadowa zbliżona do tufu, składająca się z materiału piroklastycznego ze znaczną domieszką materiału osadowego (m.in. piasku, iłu, szczątków organicznych, popiołów wulkanicznych), osadzonych zazwyczaj w środowisku wodnym.

Skała o strukturze drobnoziarnistej i przeważnie warstwowej.

Wikipedia

tufoid

tuf zmieniony przez metamorfizm

SJP.pl

tufoporyt

kruszywo pochodzenia naturalnego otrzymywane przez rozdrobnienie tufów o strukturze drobnoporowatej

SJP.pl

tufowy

przymiotnik od: tuf, np. wulkan tufowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) uformowany z tufu

Wiktionary

Przykłady

Wiktionary

tufting

metoda wytwarzania przędzin pętelkowych przez wszywanie pętelek w podkład (np. tkaninę) podklejany następnie warstwą żywicy syntetycznej

symbol sułtana osmańskiego w formie ozdobnego monogramu

SJP.pl

Wikipedia

tugrik

waluta Mongolii; 1 tugrik = 100 mongów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) monet. waluta Mongolii;

Wiktionary

Tugrik (a także "Tögrög", төгрөг) (MNT, ₮) – waluta używana w Mongolii. Jeden tugrik równa się 100 möngöm. Istnieją monety o wartości jednego tugrika, a poza tym banknoty o wartości 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000 tugrików. W obiegu funkcjonują banknoty od 10 tugrików wzwyż. Międzynarodowy symbol tugrika to MNT. Nazwa pochodzi od słowa "dughurik", oznaczającego koło.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuɡrʲik, AS: tugrʹik

Wiktionary

tugun

ryba łososiowata rzek syberyjskich

SJP.pl

Tugun ("Coregonus tugun") – gatunek małej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae), nazywany też „śledziem soswińskim”. Osiąga przeciętnie 11 cm, maksymalnie do 20 cm długości całkowitej.

Wikipedia

tugur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, uchodząca do Zatoki Tugurskiej Morza Ochockiego

Wiktionary

Powiązane:

przym. tugurski

Wiktionary

tugurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tugurem, dotyczący Tuguru

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tugur mrz.

Wiktionary

tuhanowicze

dawniej: Korczowa

SJP.pl

tuileries

Tuilerie (Les Tuileries) – dzielnica Paryża, między Luwrem, placem Zgody (place de la Concorde) i Sekwaną. Do czasów Komuny Paryskiej stał tam zniszczony w maju 1871 ogromny pałac renesansowo-barokowy, paryska rezydencja walezyjskich i burbońskich królów i napoleońskich cesarzy Francji.

Wikipedia

tuj

wykrzyknik

(1.1) daw. wojsk. komenda nakazująca przygotowanie broni do strzału

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od tuja

Wiktionary

Tuj (ros. "Туй", "Большой Туй") – rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Irtysza. Przepływa przez Syberię Zachodnią. Źródła na Bagnach Wasiugańskich.

Długość – 507 km, powierzchnia zlewni – 8490 km².

Dopływy: Ukratus, Kir-Tau, Aju, Sik, Miss.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tuj! — skomenderował Kanneberg. Muszkiety szwedzkie poruszyły się jak jeden, żelazne szyje wyciągnęły się ku polskim jezdcom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuj, AS: tui ̯

Wiktionary

tuja

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywotnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Thuja|ref=tak., zob. żywotnik.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tuja – żywotnik, roślina iglasta
Tuja – rzeka w woj. pomorskim
Tuja – wieś w woj. pomorskim
Tuja – królowa egipska, żona faraona Seti I, matka Ramzesa II
Tuja – egipska arystokratka, matka królowej Teje
Tujsk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuja, AS: tui ̯a

rodzina roślin należąca do prątników (mchów właściwych)

SJP.pl

tujowiec

1. rodzaj mchu z rzędu rokietowców;
2. misecznik tujowiec - pospolity pluskwiak, szkodnik tuj

SJP.pl

tujowy

→ tuja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z tui

(1.2) wykonany z drewna lub innej części tui

(1.3) będący częścią tui

Wiktionary

Patrz:

(1.2) reg. pozn. szpik kostny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Widziałeś lepszą zagrychę jak tuk na razowem chlebku letko posolony?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuczybrzuch m., tuczyciel m.

czas. tuczyć, utuczyć dk., zatuczyć dk.

przym. tuczny

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuczybrzuch m., tuczyciel m.

czas. tuczyć, utuczyć dk., zatuczyć dk.

przym. tuczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.2) zobtłum|szpik kostny.

źródła.

== tuk (język czeski.) ==

wymowa. audio|Cs-tuk.ogg.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) tłuszcz

odmiana.

(1.1) odmiana-rzeczownik-czeski

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

tuk-tuk

zmotoryzowana wersja rikszy, używana jako taksówka w niektórych krajach azjatyckich; autoriksza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) riksza motocyklowa pełniąca w niektórych krajach rolę taksówki

Wiktionary

tuka

rodzaj włokowej sieci rybackiej

SJP.pl

Tuka – wieś w Estonii, w prowincji Lääne, w gminie Martna.

Wikipedia

tukan

ptak, pieprzojad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Ramphastos|Linnaeus|ref=tak., barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tukan – nazwa przedstawicieli rodziny tukanowatych. Niekiedy znaczenie jej ogranicza się tylko do ptaków z rodzaju Ramphastos należącego do tej rodziny.
Gwiazdozbiór Tukana
Eugeniusz Tukan-Wolski (1928–2014) – polski malarz

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nad głowami małych podróżników przelatywały ciągle z jednego brzegu parowu na drugi tukany o purpurowych głowach, niebieskich piersiach i żółtych skrzydłach (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtukãn, AS: tukãn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tukaniec mzw., andotukan mzw., tukany nmos.

:: zdrobn. tukanik mzw.

Wiktionary

tukanik

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów

SJP.pl

tukanowate

rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Ramphastidae|Vigors|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych;

Wiktionary

Tukanowate (Ramphastidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Szereg tukanowatych zamieszkuje Azję.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tukan mzw.

Wiktionary

tukanowaty

o cechach tukanowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

tukej

zaimek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tutaj

Wiktionary

tukidydes

starożytny historyk grecki

SJP.pl

Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος "Thukydides ho Athenaios"; ur. między 471 a 460 p.n.e., zm. między 404 a 393 p.n.e.) – grecki historyk, autor monografii "Wojna peloponeska".

mocne włókna palmy pozyskiwane przez Indian do wyrobu sznurków, nici itp.

SJP.pl

tul

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 69 i symbolu Tm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

forma czasownika.

(2.1) rozk. 2 os. lp. zob. tulić.

Wiktionary

ostra choroba zakaźna niektórych gryzoni, mogąca przenosić się na człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. ostra bakteryjna choroba zakaźna;

Wiktionary

Tularemia (łac. "tularaemia") – ostra bakteryjna choroba zakaźna. Czynnikiem etiologicznym jest pleomorficzna, Gram-ujemna pałeczka "Francisella tularensis". Cechą charakterystyczną jest obrzęk zmienionych węzłów chłonnych, może również wystąpić posocznica. Występuje u zwierząt i człowieka.

Wikipedia

tulcza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii, w Dobrudży;

(1.2) geogr. okręg we wschodniej Rumunii;

1. rurka rozszerzona na jednym końcu, zrobiona z papieru, kartonu, blachy itp.; tutka
2. element konstrukcyjny niektórych maszyn, np. silników tłokowych, w postaci krótkiego odcinka rury, zwykle walcowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca

(1.2) reg. pozn. niezdara

Wiktionary

Tuleja – w budowie maszyn element mechanizmów i maszyn posiadający różne zastosowanie (np. cylinder). Tuleja ma kształt wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca.

Wikipedia

tulejować

przywracać zużytym cylindrom i otworom cylindrycznym ich pierwotne wymiary

SJP.pl

tulewo

Tulewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Wyszków. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha w Wyszkowie.

Wikipedia

tuli

forma czasownika.

(1.1) 3 os. lp. ter. od: tulić

Wiktionary

Tuli (cyr. Тули) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w mieście Trebinje. W 2013 roku liczyła 29 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtulʲi, AS: tulʹi

Wiktionary

tulibacki

(1.1) Moje ulubione kwiaty to tulipany.

(1.2) Zdzich zaatakował Bolka tulipanem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈlʲipãn, AS: tulʹipãn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tulipanowiec m.

:: zdrobn. tulipanek m.

przym. tulipanowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Górny Śląsk tulp, tulpa

Wiktionary

tulipanek

mały tulipan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tulipan

Wiktionary

rzecz. tulipan m.

Wiktionary

tulipanomania

niebywała moda na hodowlę tulipanów w XVII-wiecznej Holandii; tulipomania

SJP.pl

tulipanowcowy

→ tulipanowiec

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z tulipanowca

(1.2) wykonany z drewna lub innej części tulipanowca

(1.3) będący częścią tulipanowca

Wiktionary

Patrz:

rzecz. tulipan mzw./mrz.

Wiktionary

tulipanowy

przymiotnik od: tulipan

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z tulipanem, dotyczący tulipana

(1.2) o kształcie podobnym do kwiatu tulipana

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W Holandii widziałem kolorowe tulipanowe pola.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtulʲipãˈnɔvɨ, AS: tulʹipãnovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tulipan m., tulipanek m., tulipanowiec m.

Wiktionary

tulipomania

niebywała moda na hodowlę tulipanów w XVII-wiecznej Holandii; tulipanomania

SJP.pl

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie wielkopolskim;

Wiktionary

}|-

Tuliszków – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie tureckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuliszków.

Przed II wojną światową Tuliszków do 1 kwietnia 1938 roku administracyjnie należał do województwa łódzkiego. Po tej dacie przeszedł do województwa poznańskiego. Natomiast od 1 kwietnia 1939 roku należał do powiatu tureckiego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zbliżamy się właśnie ku Tuliszkowu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈlʲiʃkuf, AS: tulʹiškuf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuliszkowianin m., tuliszkowianka ż.

przym. tuliszkowski

Wiktionary

tuliusz

imię męskie pochodzenia łacińskiego

SJP.pl

Tuliusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, wywodzące się od rzymskiej nazwy rodowej prawdopodobnie pochodzenia etruskiego. Patronem tego imienia jest św. Tuliusz, zm. w Afryce w II wieku.

Wikipedia

tulić

1. obejmując, przyciskać do ciała; przytulać;
2. przykładać do czegoś;
3. zwijać, kulić, chować;
4. tulić się - przyciskać się do czegoś; przytulać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pieszczotliwie przyciskać do siebie

czasownik zwrotny niedokonany tulić się

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tuliłezka należy do rzędu wrzosowców.

Wiktionary

tuliłów

Tuliłów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski.

W latach 1931–1972 znajdował się w granicach Międzyrzeca Podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

tulli

nazwisko

SJP.pl

tulon

miasto i gmina we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Wiktionary

Tulon ( Toulon, ; Tolon) – miasto i gmina w południowo-wschodniej Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var, położone nad Morzem Śródziemnym. Znajduje się ok. 40 km na wschód od Marsylii, 15 km na wschód od przylądka Cap Sicié.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wreszcie znalazłem go, wcale nie w świetnym uniformie admirała eskadry lewantyńskiej, w jakiej wypłynął był na okręcie flagowym „Le Cid“ z Tulonu owego roku, gdy miał objąć tron meksykański, ani też w zielonym fraku generała kawalerii, który tak chętnie nosił w swych dniach ostatnich.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tulończyk mos., tulonka ż.

przym. tuloński

Wiktionary

tulonka

mieszkanka Tulonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tulonu

Wiktionary

Tulonka ( Тулёнка, "Tulonka"; Тулёнка, "Tulonka") – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie stołpeckim, w sielsowiecie Szaszki, nad Sułą i przy drodze republikańskiej R54.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Tulon mrz.

:: fm. tulończyk mos.

przym. tuloński

Wiktionary

tulowiec

członek TUL-u (Towarzystwa Uniwersytetu Ludowego); TUL-owiec

Wiktionary

tulsa

miasto w USA

SJP.pl

Tulsa – miasto w centralnej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, siedziba administracyjna hrabstwa Tulsa. Według danych z 2021 roku liczy 410,7 tys. mieszkańców, oraz ponad 1 mln w obszarze metropolitalnym, co sprawia, że jest drugim co do wielkości miastem w stanie, po Oklahoma City.

Wikipedia

tulski

przymiotnik od: Tuła

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Wiktionary

Tuluza ( Toulouse, ; Tolosa) – miasto w południowej Francji, stolica regionu Oksytania i departamentu Górna Garonna. Jest czwartym co do wielkości miastem w kraju, po Paryżu, Marsylii i Lyonie. Miasto w granicach administracyjnych gminy liczy 509 200 mieszkańców, natomiast jednostka miejska Tuluza liczy 1 047 829 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tuluza jest największym węzłem komunikacyjnym południowo-zachodniej Francji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈluza, AS: tuluza

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(2.1) Altano! mego szczęścia kolebko i grobie,
Tum poznał, tum pożegnał!… ach! com uczuł w tobie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũm, AS: tũm

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tum m.

kłąb czegoś sypkiego i unoszącego się w powietrzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kłąb czegoś sypkiego lub lotnego unoszący się w powietrzu

(1.2) obłok gęstej mgły lub oparów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący

Wiktionary

Tuman ( 두만강, "Tuman-gang"; chiń. upr. 图们江; pinyin "Túmén Jiāng"; Туманная, "Tumannaja") – rzeka we wschodniej Azji, wyznaczająca wschodnią część granicy Korei Północnej najpierw z Chinami, a następnie, od trójstyku granic Korei, Chin i Rosji, z Rosją.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Słońce zakryły tumany piasku.

(2.1) Tumanie, mogłeś sprawdzić w Wikisłowniku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũmãn, AS: tũmãn

Wiktionary

Powiązane:

czas. tumanić ndk., tumanieć ndk.

przym. tumanowaty

rzecz. otumanienie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) obłok, kłąb

(2.1) matoł, tępak, gamoń, jełop, bałwan

Wiktionary

tumanica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta mało inteligentna

Wiktionary

tumanić

potocznie: celowo wprowadzać w błąd, zwodzić kogoś; oszukiwać, manić, mamić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. otumanić)

(1.1) szt. archit. grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;

(1.2) daw. szt. archit. trumna, sarkofag, grobowiec, mauzoleum przeznaczone na zwłoki świętego

(1.3) górn. rodzaj podpory stropu wyrobiska

(1.4) środ. postument w kształcie walca lub prostopadłościanu, używany w cyrku przy tresurze zwierząt

(1.5) daw. urb. słupek oddzielający ulicę od chodnika

Wiktionary

tumba

tumidajewicz

nazwisko

SJP.pl

tumidajski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksander Tumidajski – polski wojskowy
Antoni Tumidajski – polski kupiec
Kazimierz Tumidajski – polski wojskowy

Wikipedia

tumiwisista

potocznie: osoba wykazująca brak jakiegokolwiek zaangażowania, prowadząca bierny tryb życia

SJP.pl

tumiwisistka

→ tumiwisista

SJP.pl

Patrz:

tumiwisista

tumiwisizm

potocznie: brak zaangażowania, lekceważenie obowiązków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wikipedia

tumorowy

→ tumor

SJP.pl

Patrz:

tumor

tumski

1. → Tum (wieś w Polsce);
2. → tum (katedra lub kolegiata)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tumem, dotyczący tumu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Szeregu zabytków tumskich nigdy nie udostępniono zwiedzającym.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tum mrz., Tum mrz.

Wiktionary

tumult

zgiełk, wrzawa, zamieszanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sytuacja zamętu

(1.2) gwar zmieszanych głosów

(1.3) hist. zamieszki na tle wyznaniowym, głównie w okresie I Rzeczpospolitej;

Wiktionary

Tumult ( tumultus – zgiełk) – nazwa zaburzeń, zamieszek w czasach I Rzeczypospolitej. Najczęściej były to starcia na tle wyznaniowym połączone z bezczeszczeniem przedmiotów kultu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tym tumulcie z łatwością udało się uniknąć pościgu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũmult, AS: tũmult

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tumultant mos.

przym. tumultowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rozgardiasz, galimatias, zamieszanie, zamęt

(1.2) wrzawa, zgiełk, harmider

(1.3) zamieszki, pogrom

Wiktionary

tumultant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba wywołująca tumult

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tumult mrz.

przym. tumultowy

Wiktionary

tumultoso

określenie wykonawcze: bardzo głośno, hałaśliwie

SJP.pl

tumultowy

przymiotnik relacyjny

Tumusin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Poddębice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

tunbergia

roślina zielna z rodziny akantusowatych (akantowatych); thunbergia

SJP.pl

Tunbergia ("Thunbergia" Retz.) – rodzaj roślin z rodziny akantowatych ("Acanthaceae"). Należy do niego ok. 90 gatunków występujących w Afryce Południowej, południowej Azji i na Madagaskarze. Gatunkiem typowym jest "Thunbergia capensis" Retz.. Nazwę nadano dla uczczenia szwedzkiego botanika Carla Petera Thunberga.

Wikipedia

tundra

bezleśny obszar podbiegunowy, pokryty roślinnością karłowatą, mchami, porostami itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

1. ograniczony z góry odcinek drogi, przejścia, przelotu;
2. środowiskowo:
a) kolczyk tworzący okrągły, szeroki otwór w małżowinie usznej;
b) otwór powstały na skutek założenia takiego kolczyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

(1.2) inform. połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

(1.3) okolony czymś, słabo oświetlony fragment przestrzeni przypominający podziemne przejście

(1.4) ogrod. foliowa szklarnia o lekkiej konstrukcji;

(1.5) kolczyk z wielką dziurą;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tunel – budowla transportowa
tunel – rodzaj jaskini
tunel – rodzaj kolczyka
tunel – termin informatyczny
Tunel – część wsi Uherce Mineralne, w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Olszanica
Tunel – nieoficjalna część wsi Uniejów-Rędziny, w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Charsznica
Tunel – stacja kolejowa w Uniejowie-Rędzinach
Tünel – system metra w europejskiej części Stambułu
Tunel (Daylight) – film, dreszczowiec z 1996 roku, reż. Rob Cohen
Tunel (Tunnelen) – thriller z 2019 roku, reż. Pål Øie
Tunel (Der Tunnel) – opowiadanie szwajcarskiego pisarza Friedricha Dürrenmatta
Tunel (Der Tunnel) – powieść Bernharda Kellermanna

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dzięki tunelom nie trzeba omijać góry.

(1.2) Haker próbował wykorzystać tunel, ale został szybko namierzony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũnɛl, AS: tũnel

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tunelowanie n.

:: zdrobn. tunelik m.

czas. tunelować ndk.

przym. tunelowy

Wikipedia

tunerowy

→ tuner

SJP.pl

Patrz:

tuner

tunetanka

mieszkanka Tunisu; Tunisyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tunisu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãnka, AS: tũnetãnka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

:: fm. tunetańczyk mos.

rzecz. Tunezja ż., Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż.

:: fż. Tunezyjka ż.

przym. tunezyjski, tuniski, tunetański

Wiktionary

tunezyjka

obywatelka Tunezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tunezji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjka, AS: tũnezyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tunezja ż., Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż.

:: fm. Tunezyjczyk mos.

przym. tunezyjski, tuniski, tunetański

Wiktionary

tunezyjski

przymiotnik od: Tunezja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tunezja

Wiktionary

dotyczący Tunguzów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

(1.2) jęz. związany z językami tunguskimi

(1.3) geogr. związany z rzekami: Podkamienną Tunguzką albo Dolną Tunguzką

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. staroż. spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

(1.2) hist. krótka spódniczka noszona dawniej na wąskiej sukni

(1.3) książk. długa, raczej luźna bluzka przypominająca sukienkę, noszona do spodni, getrów lub wąskiej spódnicy

(1.4) szata używana niegdyś przez subdiakona oraz biskupa podczas sprawowania liturgii w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego;

(1.5) zool. osłona ciała niektórych zwierząt morskich, np. osłonic, w formie galaretowatej lub stwardniałej wydzieliny nabłonka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tunika – rodzaj ubioru w starożytnym Rzymie
tunika – w Kościele rzymskokatolickim pierwotnie ozdobna szata liturgiczna; później używana przez subdiakonów długa szata zwana tunicellą, wkładana na albę
tunika – najbardziej wewnętrzna część habitów zakonnych
tunika (peryderma) – osłonka tworząca szkielet zewnętrzny stułbiopławów i krążkopławów
tunika – wydzielina tworząca okrywę osłonic (Tunicata)
tunika – zewnętrzne warstwy stożka wzrostu
Tunika – film z 1953 roku

Wikipedia

Przykłady

(1.3) Getrów nienawidzę, tunik też nie lubię z reguły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũˈɲika, AS: tũńika

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. zdrobn. tuniczka

Wiktionary

tunikowy

→ tunika

SJP.pl

Patrz:

tunika

tuning

[czytaj: tiuning lub tuning] ogół zabiegów polegających na zmianie wyglądu lub parametrów samochodu w celu dostosowania go do gustu właściciela; rasowanie, tuningowanie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tuning komputerów
tuning samochodów
tuning motocykli

Wikipedia

tuningować

[czytaj: tjuningować] modyfikować coś (np. komputer, pojazd) w sposób poprawiający wydajność lub odpowiadający czyimś szczególnym potrzebom; rasować

SJP.pl

tuningowiec

[czytaj: tjuningowiec] osoba zajmująca się tuningiem; tuner

SJP.pl

tuningowy

→ tuning [czytaj: tjuningowy]

SJP.pl

tunis

stolica Tunezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Tunezji;

Wiktionary

Tunis ( ‏تونس‎; ["Tūnis"]) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.

Miasto znajduje się ok. 17 km na południowy zachód od dawnej Kartaginy.

Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji. Znajdują się w nim ważne porty morski i lotniczy, a także węzły drogowy i kolejowy. Jest to jeden z najważniejszych punktów turystycznych na mapie Tunezji.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kilkaset osób wzięło udział w pierwszej prorządowej manifestacji w Tunisie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũɲis, AS: tũńis

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

tuniski

przymiotnik od: Tunis; tunetański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Tunis, dotyczący Tunisu, związany z Tunisem, pochodzący z Tunisu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jeszcze raz mógł zginąć w roku 1985, kiedy w odpowiedzi na kolejne zamachy minister obrony Icchak Rabin, po konsultacji z premierem Szimonem Peresem, dał rozkaz zbombardowania tuniskiej kwatery OWP.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũˈɲisʲci, AS: tũńisʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

Synonimy:

(1.1) tunetanka

Wiktionary

tuodziangozaur

rodzaj dinozaura z rodziny stegozaurów

SJP.pl

Wikipedia

tup

zwykle w wyrażeniu "tup, tup" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu, tupu; tupu-tupu

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. wyraz naśladujący dźwięki powstające podczas głośnego chodzenia, tupania

forma czasownika.

(2.1) 2. os. rozk. od tupać

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Towarzystwo Ukraińskich Postępowców
Towarzystwo Urbanistów Polskich

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tup, chwila ciszy, tup, tup, tup, znowu cisza – coś stąpało po strychu...

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tup, AS: tup

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tupanie n., tupnięcie n., tupotanie n., tuptuś mzw., zatupanie n., zatupotanie n., zatupywanie n.

czas. tupnąć dk., tupać ndk., tupotać ndk., zatupać dk., zatupotać dk., zatupywać ndk.

Wiktionary

tupadły

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Inowrocław
Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Złotniki Kujawskie
Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Wielgie
Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia
Tupadły – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Drobin
Tupadły – wieś w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo

Wikipedia

Powiązane:

tupamaros

Tupamaros;
1. peruwiański ruch rewolucyjny; Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru;
2. lewicowa partyzantka miejska w Urugwaju; Ruch Wyzwolenia Narodowego-Tupamaros

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru w Peru
Ruch Wyzwolenia Narodowego Tupamaros w Urugwaju

Wikipedia

tupanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tupać.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tupot m., tupotanie n., tupanina ż., tupany m., tuptuś mzw.

czas. wytupywać ndk., tupać ndk., tupotać ndk., tupnąć dk.

(1.2) zdrobn. od tupet (peruka)

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Odkąd pamiętam nosił na głowie tupecik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈpɛt͡ɕik, AS: tupećik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tupet mrz.

Wiktionary

tupet

1. zbytnia śmiałość, pewność siebie; arogancja, zuchwalstwo, buta, pycha, bezczelność;
2. peruka nakrywająca wierzch głowy nad czołem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbytnia pewność siebie, granicząca z bezczelnością, zuchwałość

(1.2) półperuka noszona przez mężczyzn dla zakrycia łysiny nad czołem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Z tupetem odpowiadał na pytania.

(1.1) Złodzieje mają niezły tupet i wyobraźnię, kradną świeżo posadzone rośliny przed kamerami monitoringu.

(1.1) A także muszą mieć tupet. On ma tupet. Jemu sam oberpoliemajster powiedział: „Piotrze Aleksiejewiczu, wy macie tupet! Ja na was bardzo liczę“.

(1.2) (…) swojego czasu, nosił włosy pudrowane, fryzurę i tupet markizów francuskich (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtupɛt, AS: tupet

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tupeciarz m., tupeciara ż.

:: zdrobn. tupecik m.

Przykłady

(1.1) Tupot kopyt i chrap konia usłyszał nagle tuż przed sobą.

(1.1) Ciężarówki stawały już na Kaiserstrasse; słyszał niemiecki wrzask i tupot butów, gdy kopnięciem otworzył drzwi „ich” piwnicy.

(1.1) W obejściu słychać było znajome porykiwania i tupot racic. Osuch biegał zdenerwowany z latarką i wzywając imienia bożego, zapędzał krowy do obory.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tupanie n., tupotanie n., tuptanie n., tuptuś mzw.

Wiktionary

tupu

zwykle w wyrażeniu "tupu, tupu" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu-tupu; tup, tup

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. …naśladujący dźwięki powstające podczas głośnego chodzenia, tupania

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtupu, AS: tupu

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tup

Wiktionary

tupu-tupu

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu, tupu; tup, tup

SJP.pl

tur

wymarły w XVII w., potężny ssak z rodziny krętorogich, przodek bydła domowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Bos primigenius|Bojanus|ref=tak., wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;

(1.2) przest. gwara. kolędnik w stroju rogatego zwierzęcia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) kolejna grupa osób wykonująca tę samą czynność

(2.2) choreogr. zrobienie koła w tańcu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Serce łomotało w piersiach myśliwca, gdy oczy wypatrywały w matecznikach ślady turów i łosiów, niedźwiedzi i wilków, jeleni i dzików.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tur, AS: tur

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tur mzw./mrz., turoń mzw., turzyca ż.

rzecz. turecki mrz.

przym. turecki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) turec.

Wiktionary

tur.-osm.

skrót od: turecko-osmański

SJP.pl

tura

1. jedna z kolejno powtarzających się czynności;
2. jedna z grup wykonujących jakąś czynność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jazda, przejazd

(1.2) kolejno powtarzająca się czynność

(1.3) grupa ludzi kolejno powtarzająca jakąś czynność

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: tur

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tura – pojęcie związane z grami
Tura – miasto w Indiach
Tura – miasto w Rosji
Tura – miasto na Węgrzech
Tura – rzeka
Tura – stanowisko archeologiczne w Egipcie z okresu Nagada III

Wikipedia

Przykłady

(1.2) W drugiej turze zdobył największą ilość głosów.

Wikipedia

turakowaty

o cechach turakowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

turakowe

o cechach turakowych (rząd ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Musophagiformes|Seebohm|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Afryce subsaharyjskiej;

Wiktionary

→ Turawa

SJP.pl

Patrz:

Turawa

turańczyk

członek ludu ugrofińskiego lub uralo-ałtajskiego

SJP.pl

turbacja

strapienie, frasunek, kłopot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. zmartwienie, zgryzota, troska; stan psychicznego niepokoju

(1.2) daw. kłopot, trud, fatyga; uciążliwa lub skomplikowana sytuacja życiowa

(1.3) daw. zamieszanie, brak porządku

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Hej! Bo ino płakanie jest na tej ziemice, jeno żałość a turbacja!

(1.1) Wszelka turbacja łatwo do ciężkiej niemocy może ją przywieść, zdrowie zaś jej więcej dla całego Królestwa znaczy niżeli dziesięć głów rycerskich<.

(1.2) Rodzice mają turbacje pieniężne.

(1.2) Tamta sprawa katowicka dotyczy bowiem nie tyle odstąpienia od stosowania tymczasowego aresztowania, co pewnych turbacji i trudności związanych z wykonaniem tego postanowienia podjętego przez sąd katowicki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈbat͡sʲja, AS: turbacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turbowanie n., perturbacja ż., perturbowanie n., turbulencja ż., krioturbacja ż.

czas. turbować ndk., turbować się ndk., perturbować ndk.

przym. perturbacyjny, turbulentny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) frasunek, strapienie, zgryzota, niepokój

(1.2) kram, ambaras, kłopot, trud, fatyga

Wiktionary

turbacz

najwyższy szczyt Gorców w Beskidach Zachodnich

SJP.pl

Turbacz – najwyższy szczyt Gorców, znajdujący się w centralnym punkcie pasma i tworzący potężny rozróg. Według większości źródeł ma wysokość 1310 m n.p.m. Zbudowany jest z fliszu karpackiego.

Wikipedia

turban

1. męskie nakrycie głowy noszone w Indiach, Iranie krajach Półwyspu Arabskiego;
2. długi pas materiału zawijany ręcznie na głowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

(1.2) kobiece nakrycie głowy stylizowane na męski turban (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Człowiek w żółtym turbanie skłonił się niziutko i bardzo pokornie.

(1.2) Tradycja wyznaczyła kobietom tylko sposób zasłaniania głowy i całego ciała – przykrywania ogolonych czaszek (…) peruką, chustą czy turbanem, a także noszenie długich rękawów, grubych pończoch i zapinanie się po samą szyję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturbãn, AS: turbãn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turbanik m.

→ turbidymetria

SJP.pl

Patrz:

turbidymetria

turbina

typ silnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

Wiktionary

rzecz. turbina ż.

Wiktionary

turbit

błyszczący żółty i krystaliczny proszek powstający przez ogrzewanie rtęci z kwasem siarkowym

SJP.pl

turbo

potocznie:
1. wyposażony w turbosprężarkę;
2. mający zwiększoną moc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. mot. turbosprężarka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turbo – miasto w Kolumbii
Turbo – film animowany z 2013 roku w reżyserii Davida Sorena
Turbo – album grupy Judas Priest
Turbo – album grupy The Pietasters
Turbo – guma do żucia produkcji Kent
Turbo – polski zespół metalowy
Turbo – południowokoreański zespół muzyczny
Turbo – węgierski zespół rockowy
Turbo – rodzaj ślimaków morskich z rodziny turbanów (Turbinidae)
Turbo – seria kompilatorów i programów narzędziowych
turbosprężarka (turbo) – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jacka samochód ma turbo, a mój nie.

Wiktionary

opóźnienie reakcji silnika na gaz spowodowane rozpędzaniem się turbosprężarki

SJP.pl

Turbodziura – efekt występujący w silnikach z turbodoładowaniem polegający na opóźnieniu wzrostu mocy silnika przy próbie szybkiego zwiększenia mocy.

Wikipedia

turbofolk

styl muzyczny powstały w Jugosławii w latach 80. XX wieku

SJP.pl

Turbofolk (Turbo-Folk, turbo folk) – styl muzyczny, który powstał w Jugosławii w latach 80. XX wieku pod wpływem popularności takich wykonawców jak np. Lepa Brena czy Šaban Šaulić.

Wywodzi się z popularnej na Bałkanach (głównie w krajach byłej Jugosławii) muzyki ludowej/folkowej zwanej „narodnjacką” („narodna” = ludowa) – "narodnjaki". Muzyka ta stopniowo przekształcała się w „disco-folk” i „techno-folk”.

Wikipedia

turbogenerator

Wikipedia

turbokapitalizm

współczesna forma kapitalizmu, opisana w 1999 roku przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Luttwaka

SJP.pl

Turbokapitalizm ("kapitalizm z turbodoładowaniem") – termin wprowadzony przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Luttwaka i opisany w książce "Turbokapitalizm: zwycięzcy i przegrani światowej gospodarki" (1999) oraz w innych licznych artykułach tego autora.

Wikipedia

turbolaser

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. kolej. lokomotywa elektryczna serii EU07A

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturbɔɕuˈdɛ̃mka, AS: turbośudẽmka

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) asynchron, brzydkie kaczątko

Wiktionary

turbosprężarka

Wikipedia

turbosłowianizm

teoria spiskowa, według której Polska tworzyła mocarstwowe państwo zwane Imperium Lechitów przed swoim chrztem; turbolechityzm

SJP.pl

turbot

drapieżna ryba z rodziny skarpiowatych, z rzędu płastug; skarp

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Scophthalmus maximus|ref=tak., gatunek ryby z rodziny nagładowatych

(1.2) icht. ryba z gatunku turbot (1.1)

(1.3) spoż. mięso z turbota (1.2)

(1.4) kulin. potrawa z turbota (1.3)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturbɔt, AS: turbot

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turbotek m.

przym. turbotowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) skarp

(1.2) skarp

Wiktionary

turbować

1. sprawiać komuś kłopot;
2. troszczyć się

SJP.pl

turbowałowy

silnik turbowałowy - rodzaj silnika z turbiną napędzającą wał napędowy

Przykłady

(1.1) Gdy szła do turbowindy, gotowa, by wskoczyć pod prysznic, zjeść coś i napić się – napić się czegoś mocnego – komandor Pamel Poul próbowała ignorować rosnące poczucie niepokoju i niespokojną kulę zimna, która osadziła się w jej żołądku

Wiktionary

turbulencja

1. gwałtowne zawirowanie powietrza w atmosferze ziemskiej;
2. w fizyce: nielaminarny ruch cząsteczek cieczy lub gazu, w którym ich tory przecinają się ze sobą; przepływ burzliwy;
3. dawniej: stan bezładu, zamętu; zamieszanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej

(1.2) ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wbita paznokciami w siedzenie pasażera przede mną próbuję przetrwać te cholerne turbulencje.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turbulencyjka ż.

przym. turbulencyjny

temsłow. turbo-

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zawirowanie, wstrząs

państwo w południowo-zachodniej Azji i południowo-wschodniej Europie ze stolicą w Ankarze; Republika Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) polit. geogr. państwo na pograniczu Europy i Azji;

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka tureckiego;

Wiktionary

turczanka

mieszkanka Turku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turku

(1.2) kobieta pochodząca z Turku, urodzona w Turku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turek m.

:: fm. turczanin m.

przym. turecki, turkowski

Wiktionary

turczański

→ Turka (miasto na Ukrainie)

SJP.pl

turczyk

nazwisko

SJP.pl

turczyn

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turczyn – wieś w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, gminie Rajgród
Turczyn – kolonia w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Choroszcz
Turczyn – wieś na Ukrainie w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego
Turczyn – rasa gołębia

Wikipedia

turczynka

obywatelka Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Wiktionary

Turczynka ( Турчинка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, w rejonie żytomierskim, w hromadzie Nowa Borowa. W 2001 liczyła 428 mieszkańców, spośród których 421 wskazało jako ojczysty język ukraiński, a 7 rosyjski.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W latach 90. cudzoziemskie prostytutki były to głównie Bułgarki lub Turczynki bułgarskiego pochodzenia. Teraz w polskim seksbiznesie dominują Ukrainki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈt͡ʃɨ̃ŋka, AS: turčỹŋka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turcja ż., turcyzm mrz., turecki m.

:: fm. Turek m.

przym. turecki, turkijski, turski

czas. turczyć

przysł. po turecku

Wiktionary

turczynowicz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adrian Turczynowicz – polski dziennikarz, literat, działacz społeczny i konspiracyjny
Danuta Turczynowicz – polska poetka, harcerka i działaczka konspiracyjna
Edward Turczynowicz – polski adwokat, szachista i działacz sportowy
Jacek Turczynowicz – polski brydżysta
Jan Turczynowicz – polski adwokat, samorządowiec
Jerzy Turczynowicz – polski inżynier
Jolanta Turczynowicz-Kieryłło – polska adwokat, wykładowca akademicki, autorka kampanii społecznych, szachistka
Józef Stefan Turczynowicz – rzymskokatolicki duchowny
Roman Turczynowicz – polski tancerz i pedagog
Stanisław Turczynowicz – polski hydrotechnik
Tomasz Turczynowicz – polski architekt

Wikipedia

turczyć

narzucać komuś tureckie obyczaje, język, religię etc.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) hist. narzucać język turecki lub turecką kulturę; zmuszać kogoś do przejścia na islam

czasownik zwrotny dokonany turczyć się

(2.1) hist. ulegać turczeniu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) (…) łączyła ich przyjaźń nierozerwana i koleżeństwo, jednakże rozterki pomiędzy nimi nie ustawały: jeden wszystko chciał turczyć, a drugi kozaczyć (…).

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turecki mrz., panturkizm mrz., tureczenie n., sturczenie n., poturczenie n., Turcja ż., Turek m., Turczynka ż., tureckość ż., poturczeniec mos.

czas. poturczyć dk., sturczyć dk.

przym. turecki, turczy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) bisurmanić

Wiktionary

turczyński

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Turczyński (ur. 1938) – polski pisarz, poeta
Jacek Turczyński (ur. 1964) – polski polityk
Józef Turczyński (1884-1953) – polski pianista

Wikipedia

turec.

skrót od: turecki; tur.

SJP.pl

skrót

(1.1) = turecki

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turecki mrz.

przym. turecki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tur.

Wiktionary

turecczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język turecki

(1.2) ogół rzeczy pochodzących z Turcji lub wykonywanych na sposób turecki

(1.3) postawa charakteryzujący się zapatrzeniem w osiągnięcia kultury tureckiej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W Palestynie turecczyzna wcale się nie zadomowiła.

(1.2) Wzbraniał się przed wpuszczeniem do domu całej tej turecczyzny, w której jego żona była zakochana.

Wiktionary

Powiązane:

przym. turecki

rzecz. Turek mos./mrz./ż., turecki mrz., turcyzm mrz., Turcja ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) turecki

Wiktionary

turecki

1. → Turcja;
2. → Turek (miasto w Polsce); turkowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

(1.2) odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

(1.3) dotyczący Turku, związany z Turkiem (miastem)

(1.1) taki, który posługuje się językiem tureckim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tureckim

(1.3) spisany, stworzony w języku tureckim

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zaledwie połowa Irańczyków to etniczni Persowie. Czwartą część mieszkańców stanowią tureckojęzyczni Azerowie, od lat tworzący wpływowe lobby.

(1.1) Elektorat Ruchu składa się z ludności tureckojęzycznej i muzułmańskiej, która stanowi około 15 proc. ogółu mieszkańców Bułgarii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tureckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

tureckość

→ turecki

SJP.pl

Patrz:

turecki

turecznia

ciernisty krzew z rodziny krwawnicowatych, występujący w strefie międzyzwrotnikowej, uprawiany ze względu na barwnik (hennę) otrzymywany z jego pędów; henna, lawsonia, hennowy krzew

SJP.pl

turek

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. nazwa kilku miejscowości w Polsce;

Wiktionary

Turek – miasto i gmina w Polsce w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu tureckiego oraz gminy wiejskiej Turek. Położony na historycznej ziemi sieradzkiej, nad Kanałem Folusz. Był miastem duchownym.

Według danych na 31 grudnia 2024 roku miasto liczyło 24 165 mieszkańców. Miasto stanowi 1,74% powierzchni powiatu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nieco później dostałem nowego podwładnego, Turka, który dziś spędził ostatni dzień w naszej firmie.

(2.1) Dostałem wezwanie do WKU w Turku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturɛk, AS: turek

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. panturkizm mrz., turczanka ż., turczanin mos., Turcja ż., Turczynka ż., Turczyn m., turczyn m., turecczyzna ż., turecki m., turcyzm m., tureckość ż., poturczenie n., turkizacja ż., poturczeniec mos.

przym. turecki, turczy, turkijski, turski

czas. turczyć

przysł. po turecku

Wiktionary

turenia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours;

Wiktionary

Turenia (fr. "Touraine") – kraina historyczno-geograficzna we Francji.

Głównym ośrodkiem i historyczną stolicą Turenii jest miasto Tours. W czasie reformy administracyjnej Francji w 1790 obszar dawnej prowincji Touraine został podzielony na departamenty Indre i Loara, Loir-et-Cher i Indre. Nazywa się ją często „ogrodem Francji”.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Tureńczyk mos., Turenka ż.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turenii

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Siostrzeniec hrabiego, wysmukły chłopak o bladej, zalanej krwią twarzy, o ustach drżących ze wzruszenia i trwogi, stał bez hełmu i tarczy w grupie jeźdźców, w których wprawne oko Bertrama po strojach i herbach w mig poznało Tureńczyków.

(1.1) Inteligencja, z jaką Tureńczyk naprawiał zerwany rzemień, uspokoiła pułkownika d’Aiglemont, który wrócił do powozu przeciągając się dla rozprężenia zdrętwiałych członków (…)

(1.1) Ambicja Gaskończyka polega na tem (=tym), by się wybić na pierwsze miejsce, by błyszczeć w towarzystwie i radować się z życia. Nie widzi on świata z brzydkiej strony jak Tureńczyk, przeciwnie, zachwyca się jego pięknem sic..

(1.1) Grzegorz z Tours czuje się Tureńczykiem, mówi o Tureńczykach i przeciwstawia ich mieszkańcom Berry, Mans, Anjou, Blois itd.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turenia ż.

:: fż. Turenka ż.

przym. tureński, turoński

Wiktionary

tureński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turenią, dotyczący Turenii

(1.2) dotyczący Tours, zob. turoński.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Filip Thibault napisał nową konstytucję zatwierdzoną przez papieża Urbana VIII (1568-1614). Tym samym powstała nowa kongregacja zwana tureńską, która obejmowała 25 klasztorów męskich i cztery żeńskie.

(1.1) W 2. połowie XVII w. rozpowszechniła się wśród karmelitów polskich reforma obserwancka zwana tureńską (od prowincji Touraine we Francji) (…)

(1.1) Tak, mało kto z ogółu wie, że ten geniusz, którego twórcza myśl stała się podwaliną zarówno nowożytnej nauki jak i filozofii, był z krwi i kości Francuzem, urodzonym w tej samej ziemi tureńskiej, która wydała Rabelais'go i Honoriusza Balzaka.

(1.1) Termin wina z Doliny Loary mówi więc niewiele i lepiej rzecz uściślać: wina nantejskie, andegaweńskie, tureńskie, orleańskie czy wreszcie wina znad środkowej Loary.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tureńczyk mos., Turenia ż.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turgaj – rzeka w Kazachstanie
Turgaj – miejscowość w Kazachstanie
Płaskowyż Turgajski
Brama Turgajska
obwód turgajski

Wikipedia

Powiązane:

przym. turgajski

Wiktionary

turgajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turgajem, dotyczący Turgaju

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turgaj mrz.

Wiktionary

turgieniewowski

taki jak u Turgieniewa, charakterystyczny dla Turgieniewa

SJP.pl

turgor

stan jędrności komórki; wewnętrzne ciśnienie komórkowe

SJP.pl

Turgor – stan napięcia ściany komórkowej w wyniku działania na nią ciśnienia hydrostatycznego wewnątrz komórki. Efektem turgoru jest stan jędrności tkanek roślinnych oraz możliwość zachowania kształtu i sztywności nawet tych elementów, które pozbawione są tkanek mechanicznych.

Wikipedia

turgorowy

→ turgor

SJP.pl

Patrz:

turgor

turgowia

kanton w Szwajcarii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii;

Wiktionary

Turgowia (niem. "Thurgau"; gsw. "Tùùrgi", "Tùùrgau"; fr. "Thurgovie"; wł. "Turgovia"; rm. "Turgovia"; lat. "Thurgovia") – kanton w północno-wschodniej Szwajcarii. Jego stolicą jest miasto Frauenfeld. Językiem urzędowym kantonu jest język niemiecki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: turˈɡɔ.vja, AS: turgovʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. turgowski

Wiktionary

turgowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turgowią, dotyczący Turgowii, pochodzący z Turgowii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turgowia ż.

Wiktionary

turia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Prypeci;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turia – rzeka we wschodniej Hiszpanii
Turia – rzeka na północno-zachodniej Ukrainie, dopływ Prypeci
Turia – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie turzyskim
Turia – gmina w Rumunii, w okręgu Covasna
Turia – wieś w Rumunii, w okręgu Covasna, w gminie Turia
Turja

Wikipedia

turing

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alan Mathison Turing – angielski matematyk
(10204) Turing – planetoida nazwana jego imieniem

Wikipedia

turion

forma przetrwalnikowa roślin; pąk zimowy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

turion (botanika) – forma przetrwalnikowa roślin
Turion 64 – procesor firmy AMD

Wikipedia

turka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej części Ukrainy;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turka – kolonia wsi Likiec, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
Turka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Dorohusk
Turka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wólka
Turka (SIMC 0507101) – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
Turka (SIMC 0507118) – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
Turka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
Turka – przysiółek wsi Zielonka, w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Raniżów
Turka – wieś w obwodzie iwanofrankiwskim
Turka – miasto w obwodzie lwowskim
Turka – struga, prawy dopływ Bugu woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, ujście w mieście Brok
Turka – struga, prawy dopływ Łęgu w woj. podkarpackim, w powiatach: rzeszowskim, kolbuszowskim
Turka – potok, lewy dopływ Trzebośnicy w woj. podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminach: Kamień, Sokołów Małopolski, ujście we wsi Wólka Niedźwiedzka

(1.2) przest. młoda, miła, ale gadatliwa dziewczyna

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Czasami tylko przesuwał się na horyzoncie, zazwyczaj przygarbiony, skradając się do jakiegoś zwierza z gatunku turkawki, kukułki, żołny, a nawet srokosza lub trznadla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈkafka, AS: turkafka

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) szczebiotka

Wiktionary

turkiestan

miasto w Kazachstanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region w Azji Środkowej;

(1.2) geogr. miasto w południowym Kazachstanie;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W Turkiestanie wyróżnia się m.in. takie regiony jak Zarzecze i Siedmiorzecze.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) turecki

Wiktionary

turkizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud tureckiej kultury, obyczajów i języka

(1.2) nadawanie czemuś lub komuś cech tureckich

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nieco gorzej przebiega turkizacja (i kurdyzacja) Niemiec; żaden z landów nie odnotował jeszcze liczebnej przewagi muzułmanów nad katolikami i protestantami łącznie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turecki mrz., Turek m., Turczynka ż., turas m., tureckość ż., sturczenie n., poturczenie n.

Wiktionary

turkmenbaszy

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Wiktionary

Turkmenbaszy ( Türkmenbaşy, dawniej Krasnowodzk, "Krasnowodsk", Красноводск) – miasto w zachodnim Turkmenistanie, w wilajecie balkańskim, port nad Zatoką Turkmenbaszy Morza Kaspijskiego. Położone jest na wysokości 27 m p.p.m. W 2022 roku liczyło ok. 91,7 tys. mieszkańców.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) hist. Krasnowodzk

Wiktionary

turkmenia

dawna nazwa Turkmenistanu, państwa w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. Turkmenistan (zwłaszcza w okresie istnienia ZSRR)

Wiktionary

Powiązane:

przym. turkmeński

rzecz. turkmeński mrz.

Wiktionary

turkmenistan

państwo w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. jedno z państw w Azji Środkowej;

Wiktionary

Turkmenistan, Republika Turkmenistanu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Respublikasy; w okresie ZSRR funkcjonowała nazwa Turkmenia) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1100 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe. Większość mieszkańców stanowią Turkmeni. Turkmenistan graniczy z Afganistanem, Iranem, Uzbekistanem i Kazachstanem.

Wikipedia

Przykłady

Synonimy:

(1.1) Turkmenka

Wiktionary

turkmenistańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Turkmenistanu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turkmeński mrz., Turkmenistan mrz., Turkmen mos.

:: fż. Turkmenka ż., Turkmenistanka ż.

przym. turkmeński, turkmenistański

Wiktionary

turkmenistański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turkmenistanem, dotyczący Turkmenistanu

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do Turkmenistanu, będący jego własnością

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny, typowy dla Turkmenistanu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Został ogłoszony grafik odejścia na emeryturę turkmenistańskich kobiet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tur.kmɛ.ɲisˈtaɲ.ski

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turkmenistańczyk mos., Turkmenistanka ż., turkmeński mrz., Turkmenistan mrz., Turkmen mos., Turkmenka ż., turkmeńskość ż., turkmenistańskość ż., turkmeński mrz.

przym. turkmeński, antyturkmeński, antyturkmenistański, proturkmeński, proturkmenistański

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) turkmeński

(2.1) turkmeński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Turkmenistanka

Wiktionary

turkmeński

przymiotnik od: Turkmenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Turkmenistanu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃j̃sʲci, AS: turkmẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turkmenistańczyk mos., Turkmenistanka ż., Turkmenia ż., Turkmenistan mrz., Turkmen mos., Turkmeńczyk mos., Turkmenka ż.

przym. turkmenistański

Wiktionary

turkmeńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem turkmeńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem turkmeńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku turkmeńskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: turkmẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

turkolog

specjalista w zakresie turkologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie turkologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) specjalistka w dziedzinie turkologii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turkologia ż.

przym. turkologiczny

Wiktionary

turkologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

Wiktionary

Turkologia – nauka o językach, literaturach, kulturach, dziejach, wierzeniach i zwyczajach ludów turkijskich.

Obejmuje ona tradycyjnie dwa kierunki badań: z jednej strony studia nad Turkami osmańskimi i współczesną Republiką Turcji, z drugiej zaś – nad wszystkimi ludami turkijskimi. Badania te dotyczą często w praktyce tylko nauk humanistycznych, w szczególności filologii.

Wikipedia

rzecz. turkolog mos., turkologia ż.

Wiktionary

turkolożka

→ turkolog

SJP.pl

Patrz:

turkolog

turkos

strzelec algierski

SJP.pl

turkot

odgłos, jaki wydają toczące się koła pojazdu lub urządzenia będące w ruchu

SJP.pl

rzecz. turkot m.

czas. doturkotać dk., odturkotać dk., poturkotać dk., rozturkotać dk., zaturkotać dk.

przym. turkotliwy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) klekotać, stukotać, terkotać; daw. tarkotać

Wiktionary

turkotliwy

wydający turkot

SJP.pl

turkowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turkowice – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
Turkowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Turek

Wikipedia

turkowo

Turkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Kuślin.

Wikipedia

turkowski

→ Turek (miasto w Polsce); turecki

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jan Turkowski – polski polityk, były prezydent Łomży
Krzysztof Turkowski – polski historyk
Marian Turkowski – polski generał
Romuald Turkowski – polski historyk
Tadeusz Turkowski – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia

turku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;

forma rzeczownika.

(2.1) Ms. i W. od: Turek

Wiktionary

Wikipedia

turkucie

turkuć podjadek - ciemnobrązowy owad z nadrodziny świerszczy

SJP.pl

turkuciowate

rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych, obejmująca ponad 100 gatunków; turkucie

SJP.pl

Turkuciowate, turkucie (Gryllotalpidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych (Orthoptera) obejmująca 107 opisanych gatunków. Występują w strefie umiarkowanej i tropikalnej całego świata. Są przystosowane do życia pod ziemią. Typem nomenklatorycznym rodziny jest "Gryllotalpa".

Wikipedia

turkuciowaty

o cechach turkuciowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

turkus

kalait, minerał (uwodniony, zasadowy fosforan miedzi i glinu), kamień ozdobny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;

(1.2) barwa, zielony odcień cyjanu;

Wiktionary

Turkus, kalait – minerał z grupy fosforanów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈturkus, AS: turkus

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turkusik m.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest turkusowe; cecha tych, którzy są turkusowi

Wiktionary

Powiązane:

przym. turkusowy

przysł. turkusowo

Wiktionary

turkusowy

1. zrobiony z turkusa, z turkusów, ozdobiony turkusami;
2. mający kolor turkusa, niebieskawozielony

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jubil. miner. dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Smukłą szyję kobiety zdobił sznur turkusowych korali.

(2.1) Kupiłem sobie turkusową bluzę na dzisiejszy wieczór.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturkuˈsɔvɨ, AS: turkusovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turkus mrz., turkusik mrz., turkusowość ż.

przysł. turkusowo

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) niebieskawy, niebieskawozielony

Wiktionary

turkuć

turkuć podjadek - ciemnobrązowy owad z nadrodziny świerszczy

SJP.pl

turkuśnik

turkuśnik indyjski - gatunek ptaka z rzędu wróblowych

SJP.pl

turlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|turlać.

Wiktionary

Powiązane:

czas. turlać ndk.

Wiktionary

turlanka

potocznie: gra planszowa, w której rzuca się kostką

SJP.pl

turlać

potocznie:
1. przemieszczać coś okrągłego lub walcowatego po jakiejś powierzchni; toczyć, kulać;
2. turlać się:
a) o jakimś przedmiocie, zwykle okrągłym: przemieszczać się po jakiejś powierzchni, obracając się wokół własnej osi; toczyć się, kulać się;
b) o człowieku lub zwierzęciu: przewracać się w czymś lub po czymś; tarzać się;
c) o pojeździe: jechać wolno, z trudem;
d) o człowieku: iść powoli, z wysiłkiem

SJP.pl

czasownik

(1.1) popychać jakiś przedmiot, powodując jego toczenie się

czasownik zwrotny turlać się

(2.1) obracać się przemieszczając w poziomie na podłożu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pyzaty chłopczyk, na oko sześcioletni, turlał piłkę po ścieżce.

(2.1) Turlam się, by zejść z drogi opadającemu cielsku ryczącego wieprza, a wtedy coś ostrego godzi mnie w bok.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turlanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) toczyć

Wiktionary

turlej

nazwisko

SJP.pl

Turlej – osada w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Rozprza.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Osada składała się z jednego gospodarstwa. Na zdjęciach satelitarnych widać zarys murów ruiny.

Wikipedia

turlejewo

Turlejewo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Inowrocław.

Wikipedia

turlejski

nazwisko

SJP.pl

turli

wykrzyknik

(1.1) przest. więzienie, areszt

(1.2) daw. wieża stanowiąca więzienie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jaki ja byłem głupi — mówił sobie — muszę teraz gnić w tej turmie, aż wreszcie zwierzęta co chlubiły się że mnie znają zapomną nawet imię Ropucha!

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) więzienie

(1.2) wieża

Wiktionary

turmalin

minerał, borokrzemian glinu, sodu, wapnia, magnezu, żelaza lub litu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈmalʲĩn, AS: turmalʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

przym. turmalinowy

Wiktionary

turmalinowy

→ turmalin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący turmalinu, zrobiony z turmalinu, związany z turmalinem

Wiktionary

Patrz:

turmalin

Wymowa:

IPA: ˌturmalʲĩˈnɔvɨ, AS: turmalʹĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turmalin mrz.

Wiktionary

turnau

[czytaj: turnał] nazwisko polskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Grzegorz Turnau – polski kompozytor
Jan Turnau – polski dziennikarz, pisarz i publicysta katolicki
Jerzy Turnau – ziemianin, założyciel Wyższych Kursów Ziemiańskich
Józef Turnau – generał
Stefan Turnau – dydaktyk matematyki, doktor habilitowany
Turnau – gmina targowa w kraju związkowym Styria, w powiecie Bruck-Mürzzuschlag
Turnov – miasto w Czechach
Turnau w Trójce – album Grzegorza Turnaua
Thurnau

Wikipedia

turner

[czytaj: terner albo tarner] nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turner – jednostka osadnicza w stanie Montana, w hrabstwie Blaine
Turner – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Arenac
Turner – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Androscoggin
Turner – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Marion
Turner (ang. Turner Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Androscoggin
Turner (ang. Turner Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Arenac
Turner (ang. Turner Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Aitkin
Turner (ang. Turner Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Turner
hrabstwo Turner (ang. Turner County) – w stanie Georgia
hrabstwo Turner (ang. Turner County) – w stanie Dakota Południowa
Alfred Jefferis Turner – australijski lekarz i lepidopterolog
Big Joe Turner – amerykański muzyk

Wikipedia

turnia

skalista góra o stromych ścianach i ostrym wierzchołku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. szczyt górski o ostrym wierzchołku i stromych ścianach, często odosobniony;

(1.2) gw-pl|Podhale,Zagórze. ostry szczyt, skałka o bardzo stromych bądź pionowych ścianach

(1.3) gw-pl|Podhale. naga skała

(1.4) gw-pl|Galicja Wschodnia. piwnica

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wysokie, piramidalne szczyty w obrębie grani noszą nazwę turni. Za typowy przykład zlodowaconej turni uważa się Matterhorn w Alpach, aczkolwiek wzdłuż grani innych zlodowaconych gór sterczy mnóstwo mniejszych turni o podobnym kształcie.

Wiktionary

turniak

nazwisko

SJP.pl

turnica

rzadko: turnia (skalista góra o stromych ścianach i ostrym wierzchołku)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. ptak z gatunku nazwa systematyczna|Grandala coelicolor|trf=tak|ref=tak.

Wiktionary

Turnica (598 m n.p.m.) – wyraźne wzniesienie w południowej części Pogórza Przemyskiego. Znajduje się w paśmie o charakterze masywu leśnego, położonym na południe od Rybotycz i na zachód od Arłamowa.

Wikipedia

turnicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turnicą, dotyczący Turnicy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turnica ż.

Wiktionary

turniczka

zdrobnienie od: turnia

SJP.pl

Turniczka – skała w południowo-zachodniej Polsce, w Górach Stołowych, w Sudetach.

Skała należy do grupy piaskowcowych Orlich Skał ( Adlerstein) położonych na południowej krawędzi Szczytnika na wysokości 560 m n.p.m. na południowy wschód od Zamku Leśna nad doliną potoku Bystrzyca Dusznicka.

Wikipedia

turniej

1. zawody, w których bierze udział większa liczba drużyn lub zawodników; też: rozgrywki eliminacyjne o mistrzostwo
2. w średniowieczu: zawody rycerskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. rozgrywki lub zawody sportowe;

(1.2) hist. średniowieczne zawody rycerskie;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Niemcy i Szwedzi weszli dzisiaj do półfinału turnieju piłki ręcznej mężczyzn w Niemczech.

turniket;
1. drzwi obrotowe;
2. narzędzie chirurgiczne służące do zaciskania tętnic w celu tamowania krwi; ściskacz, krępulec

SJP.pl

1. podkład ze sztywnych falban podtrzymujący draperie i tren;
2. suknia o takim podkładzie

SJP.pl

Wikipedia

turniurowy

przymiotnik od: turniura

SJP.pl

turno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turno – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica
Turno – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Białobrzegi
Turno-Osada – osada w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica
Adam Turno – oficer WP, pamiętnikarz (1775-1851)
Kazimierz Turno – generał WP (1778-1817)
Karol Turno – generał WP (1788-1860)
Ludwik Turno – geolog (1823-1899)
Stefan Turno – starosta pietrzykowski (1753-1820)
Wiesław Turno – fotograf (ur. 1953)
Zygmunt Turno – podstoli kaliski, stolnik poznański (1698-1761)
Zygmunt Tadeusz Turno – pułkownik WP (1794-1851)
Turno – ród szlachecki herbu Trzy Kotwice

Wikipedia

turnszuły

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tenisówki

Wiktionary

turntablism

[czytaj: terntejblizm] posługiwanie się gramofonem poprzez tworzenie skreczów i beatów na płycie winylowej

SJP.pl

turntablista

[czytaj: terntejblista] osoba posługująca się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beatów na płycie winylowej

SJP.pl

turntablistka

→ turntablista

SJP.pl

Patrz:

turntablista

turntablizm

1. kierunek muzyczny traktujący gramofon jako pełnoprawny instrument;
2. sztuka posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beatów na płycie winylowej

SJP.pl

Turntablizm (ang. "Turntablism") – forma posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beat jugglingów (technika żonglerki beatem) na płycie winylowej. Osoba zajmująca się turntablizmem to turntablista.

Turntablizm wywodzi się bezpośrednio z kultury hip-hopowej i jest jednym z jej czterech podstawowych elementów (pozostałe to: rap, breakdance, graffiti).

Wikipedia

turnus

1. czas trwania jednej tury wczasów, kolonii, obozu, kursu itp.;
2. grupa osób uczestnicząca w takiej turze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa osób uczestnicząca w turnusie

Wiktionary

Turnus – postać w mitologii greckiej i rzymskiej, władca Rutulów.

Lawinia została mu obiecana przez matkę, ale ojciec miał wobec niej inne zamiary i dał rękę córki Eneaszowi. Wobec tego Turnus zebrał wojsko, by odeprzeć Eneasza. Gdy bitwa przybrała niepomyślny bieg dla Rutulów, Turnus wyzwał Eneasza na pojedynek, w którym został przez niego zabity.

Wikipedia

turobin

miasto w Polsce

SJP.pl

Turobin – miasto w Polsce, położone w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w miejsko-wiejskiej gminie Turobin. Leży w zachodniej części Padołu Zamojskiego nad Porem. Jest siedzibą parafii św. Dominika w Turobinie oraz ośrodkiem usługowym dla okolicznych terenów wiejskich.

Wikipedia

turobinianin

mieszkaniec Turobina (miasta w Polsce)

SJP.pl

turobinianka

mieszkanka Turobina (miasta w Polsce)

SJP.pl

turobiński

przymiotnik od: Turobin

SJP.pl

turobowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turobowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Koluszki
Turobowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Sadkowice

Wikipedia

turobów

(1.1) Pozwoliłem sobie położyć nacisk na zaimek „tego", gdyż także i Grzegorz turoneński Sykariusza wymienia, ale innego: zamordowanego chyba o całe pokolenie wcześniej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tours n.

przym. turoński

Wiktionary

turoniek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gwara. zdrobn. od turoń

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turoń mzw., turzyca ż.

przym. turzy

Wiktionary

turosieński

przymiotnik od: Turośń Kościelna

SJP.pl

turoski

przymiotnik od: Turośl

SJP.pl

turostowo

Turostowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo.

W latach 1954–1958 wieś należała i była siedzibą władz gromady Turostowo, po jej zniesieniu w gromadzie Kiszkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

turostówko

Turostówko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turowa

(1.2) osoba pochodząca z Turowa, urodzona w Turowie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turów mrz.

:: fż. turowianka ż.

przym. turowski

Wiktionary

turowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turowa

(1.2) kobieta pochodząca z Turowa, urodzona w Turowa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turów mrz.

:: fm. turowianin mos.

przym. turowski

Wiktionary

turowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Jasieniec
Turowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna
Turowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków

Wikipedia

turowicz

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Turowicz
Jerzy Turowicz
Jerzy Turowicz (aktor)
Władysław Turowicz
Zofia Turowicz

Wikipedia

turowiec

członek TUR-u (Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego); TUR-owiec

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turowiec – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Wojsławice
Turowiec – osada w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy

Wikipedia

turowo

→ tura, np. gra turowa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
Turowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wieczfnia Kościelna
Turowo – część wsi Nowy Podleck w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bulkowo
Turowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Czernice Borowe
Turowo – osada leśna w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Gródek
Turowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Kalinowo
Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo
Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz
Turowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Pniewy
Turowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek
Turowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

Wikipedia

turowość

→ turowy

SJP.pl

Patrz:

turowy

turowski

→ TUR; TUR-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Turowa, związany z Turowem

Wiktionary

Turowski (forma żeńska: Turowska; liczba mnoga: Turowscy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 5565 osób.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Turów mrz., turowianin mos., turowianka ż.

Wiktionary

turowy

→ tura, np. gra turowa

SJP.pl

Turowy – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Pleszew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia

turoń

kolędnik przebrany za rogate zwierzę; kłapacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lud. postać rogatego zwierzęcia odgrywana podczas ludowych obrzędów bożonarodzeniowych;

(1.2) lud. ludowy rekwizyt kolędowy w postaci kłapiącego pyskiem łba

Wiktionary

Turoń – maszkara przedstawiająca rogate, czarne i włochate zwierzę z kłapiącą paszczą, występujące w widowiskach obrzędowych ludu polskiego w okresie od Bożego Narodzenia do Wielkanocy.

Osoba odgrywająca turonia przykrywała się derką, płachtą lub skórą baranią, przed sobą trzymając zamontowany na długim patyku drewniany łeb byka z kłapiącą szczęką, rogami (czasem prawdziwymi – bydlęcymi, kiedy indziej drewnianymi), obitym skórą królika lub innego zwierzęcia(np. barani kożuch).

(1.1) W 1266 roku w Tours Ludwik IX Święty zaczął wybijać grosze turońskie o wadze 4,2 grama i równe 12 denarom, które znalazły naśladowców w krajach sąsiednich i Europie Środkowej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tours n., Turenia ż., Tureńczyk mos., Turenka ż., turon mrz.

przym. tureński, turoneński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) tureński, daw. turoneński

Wiktionary

turośl

nazwa kilku miejscowości w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turośl – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, siedziba gminy Turośl
Turośl – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Turośl
Turośl – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz
Turośl – gmina z siedzibą w Turośli
Turośl – gromada w powiecie kolneńskim, z siedzibą w Turośli
Turośl – gromada w powiecie piskim, z siedzibą w Turośli

Wikipedia

turpista

przedstawiciel turpizmu

SJP.pl

turpistka

przedstawicielka, zwolenniczka turpizmu

SJP.pl

turpistyczny

dotyczący turpizmu, turpistów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do turpizmu albo turpisty; mający wywołać odrazę, odczucie brzydoty

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turpista mos., turpistka ż., turpizm mrz.

przysł. turpistycznie

Wiktionary

turpizm

zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego; kult brzydoty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. szt. zabieg polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego;

Wiktionary

Turpizm ( turpis „brzydki”) – zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego. Tendencja występująca w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku, której cechą jest antyestetyzm i swoisty kult brzydoty.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W toczących się dyskusjach o poezji trwa dwugłos — oskarżenia i obrony; oskarżenia o „hermetyzm”, o „turpizm”, czyli — sprowadźmy rzecz do właściwych wymiarów — przewagę szokujących środków ekspresji nad zaspokojeniem dość powszechnego poszukiwania „harmonii” czy estetycznej kắthărsis.

(1.1) Spór między turpizmem a klasycyzmem ma charakter aksjologiczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturpʲism̥, AS: turpʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turpista mos., turpistka ż., turpistyczność ż.

przym. turpistyczny

przysł. turpistycznie

Wiktionary

turski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. turecki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Turski (1943-2013) – dziennikarz
Czesław Turski (1919-2000) – kardiochirurg
Feliks Paweł Turski (1729-1800) – biskup
Jan Kanty Turski (1832-1870) – poeta
Jan Turski (1940-2016) – polityk
Józef Klejnot-Turski (1889-1958) – kapitan żeglugi wielkiej
Józef Szczęsny Turski (1883-1955) – chemik
Józef Turski (1900-1986) – generał
Kaya Turski (ur. 1988) – narciarka kanadyjska
Łukasz Turski (ur. 1943) – fizyk
Marcin Turski (ur. 1973) – kierowca
Marian Turski (1926-2025) – historyk, dziennikarz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtursʲci, AS: tursʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turecki mrz., Turcja ż., Turczynka ż., Turek mos.

przym. turecki, turczy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) turczy

Wiktionary

tursko

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tursko – jezioro na Wysoczyźnie Polanowskiej w pow. bytowskim
Tursko – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Ciężkowice
Tursko – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
Tursko – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Gołuchów
Tursko – kolonia wsi Józefów w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Dubienka
Tursko – wieś w kraju środkowoczeskim w powiecie Praga-Zachód
Tursko Małe, Tursko Małe-Kolonia, Tursko Wielkie

Wikipedia

turuchan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Wiktionary

Wikipedia

turyla

naczynie do przechowywania i transportu substancji żrących

SJP.pl

turyn

miasto we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

(1.2) geogr. adm. prowincja we Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Turynie (1.1);

Wiktionary

Turyn ( Torino) – miasto w północno-zachodnich Włoszech, przy ujściu rzeki Dora Riparia do rzeki Pad, na przedgórzu Alp Zachodnich. Jest stolicą regionu Piemont. Patronem miasta jest św. Jan Chrzciciel (jego święto obchodzone 24 czerwca).

Turyn jest najważniejszym po Mediolanie ośrodkiem gospodarczo-kulturalnym północnych Włoch.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nazwa miasta Turyn pochodzi od celtyckiego słowa „tau” oznaczającego góry.

(1.1) Jan Bosko zmarł w 1888 w Turynie.

(1.1) Warszawa jest jednym z miast partnerskich Turynu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturɨ̃n, AS: turỹn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turyńczyk mos., turyńczyk m., turynka ż.

przym. turyński

Wiktionary

turyngeński

→ Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyński, turyngijski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turyngia ż., Turyngijka ż., Turyńczyk mos., Turynka ż.

przym. turyński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) turyński

Wiktionary

turyngia

1. kraj związkowy w Niemczech;
2. dawna niemiecka kraina historyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) adm. geogr. kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

(1.2) hist. geogr. kraina historyczna w środkowych Niemczech

Wiktionary

Turyngia ( Freistaat Thüringen – Wolny Kraj Turyngia) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą oraz największym miastem jest Erfurt.

Obszar Turyngii w latach 1949–1990 wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Została odtworzona jako kraj związkowy w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) mieszkanka Turynu

Wiktionary

Turynka (ukr. Туринка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie lwowskim (wcześniej w rejonie żółkiewskim).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃nka, AS: turỹnka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Turyn mrz.

:: fm. turyńczyk mos.

przym. turyński

Wiktionary

turyst.

skrót od: turystyka

SJP.pl

turysta

osoba uprawiająca turystykę, wędrująca, zwłaszcza pieszo; wędrowiec, podróżnik, piechur, wędrownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uprawiająca turystykę

Wiktionary

Turysta – osoba, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu na okres nieprzekraczający 12

turysta

Przykłady

(1.1) Rozbawiona turystka przez nieuwagę upuściła aparat fotograficzny do wody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨstka, AS: turystka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turystyka ż.

:: fm. turysta m.

przym. turystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

turystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest turystyczne

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., turystyka ż., turysta m., turystka ż.

przym. turystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

turystyczny

→ turystyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turystyką lub turystami

Wiktionary

Patrz:

turystyka

Przykłady

(1.1) W regionach ekoturystycznych są niezbędne wypożyczalnie oraz serwisy sprzętu turystycznego i sportowego (rowerów, nart biegowych i turystycznych, kajaków i innego sprzętu wodnego).

(1.1) W Grecji ważną gałęzią gospodarki jest rynek turystyczny.

(1.1) Na tegoroczne wakacje kupiłem sobie nowy turystyczny plecak i namiot oraz małą, turystyczną kuchenkę gazową.

(1.1) Na 95 pociągów turystycznych zaplanowanych w 2016 roku aż 12 pojechało od 16 do 19 kwietnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: turystyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., turystyka ż., turysta m., turystka ż., turystyczność ż.

przysł. turystycznie

Wiktionary

turystyfikacja

środowiskowo: zmiany w sferze publicznej spowodowane potrzebami turystów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

turystyka

środowiskowo: motocykl turystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

(1.2) przen. wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach nie związanych z wypoczynkiem

Wiktionary

Turystyka – zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane jest z dobrowolną zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Obejmuje całokształt stosunków i zjawisk związanych z ruchem turystycznym. Najczęściej spotykaną definicją turystyki są następujące słowa: „Turystyka obejmuje ogół czynności osób, które podróżują i przebywają w celach wypoczynkowych, służbowych lub innych nie dłużej niż rok bez przerwy poza swoim codziennym otoczeniem”.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Turystyka to moja pasja i szansa do dalszej samorealizacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨstɨka, AS: turystyka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., turysta m., turystka ż., turystyczność ż., turyzm m.

przym. turystyczny

Wiktionary

turyński

1. → Turyn (miasto we Włoszech);
2. → Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyngeński, turyngijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

(1.2) związany z Turyngią, dotyczący Turyngii, charakterystyczny dla Turyngii

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Od 1578 w katedrze w Turynie przechowywany jest całun turyński.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃j̃sʲci, AS: turỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

(1.1)

rzecz. Turyn m., turyńczyk m., turynka ż.

(1.2)

rzecz. Turyngia ż.

przym. turyngeński

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) turyngeński

Wiktionary

turzec

Turzec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Stoczek Łukowski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Stoczek Łukowski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 216 mieszkańców.

Wikipedia

turznica

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turznica – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
Turznica – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. polickim, w gminie Police

Wikipedia

turzno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turzno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Raciążek
- Turzno Kujawskie – przystanek kolejowy w ww. wsi
Turzno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Łysomice

Wikipedia

turzy

przymiotnik od tur

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący, odnoszący się do tura

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do tura

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tur mzw./mrz., Tur mzw./mrz., turoniek mzw., turoń mzw., turzyca ż., turzycowate nmos.

przym. turzycowy

Wiktionary

turzyca

1. roślina o trójgraniastych łodygach, podobna do trawy;
2. samica tura;
3. sierść zająca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Carex|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;

(1.2) bot. roślina z rodziny turzyca (1.1)

(1.3) zool. samica tura leśnego

(1.4) łow. zajęcza lub królicza sierść

Wiktionary

Turzyca ("Carex" L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Obejmuje ok. 2000 gatunków (w szerokim ujęciu, z włączeniem kilkudziesięciu gatunków z innych rodzajów tradycyjnie wyróżnianych w plemieniu "Cariceae"). Spotykane są one na całym świecie, ale najbardziej zróżnicowane są w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Kwiatostan turzycy składa się z wzniesionych kłosów.

(1.3) Ostatnia turzyca padła ze starości za króla Zygmunta.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tur m., Tur m., turoniek mzw., turoń mzw., turzycowate nmos., Turzyn m., Turzynów m., Turzynek m., Turzyniec m., turzycowisko n.

przym. turzy, turzycowy, turzycowaty

turzyn

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turzyn – część Szczecina
Turzyn – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia
Turzyn – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk
Turzyn – wieś w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Lelów

Wikipedia

turzynek

Turzynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Raciążek.

Wikipedia

turzyniec

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turzyniec – część wsi Podklasztor w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
Turzyniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Zwierzyniec
Turzyniec – osada w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
Turzyniec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz
Turzyniec – rezerwat leśny w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Stoczek

Wikipedia

turzynów

Turzynów – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Chodów.

Wieś szlachecka "Turzynowo" położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

turzyński

nazwisko

SJP.pl

turów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi, osad i przysiółków wsi w Polsce;

(1.2) geogr. miasto na Białorusi;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
Turów – osada w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Pęcław
Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Ścinawa
Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Żórawina
Turów – wieś w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Kąkolewnica
Turów – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Nowogród Bobrzański
Turów – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Wieluń
Turów – wieś w woj. mazowieckim, w [[powiat wołomiński|pow.
Turów – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Olsztyn
Turów – nieistniejąca wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Bogatynia
Turów – osiedle miasta Kobyłka w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim
Turów – miasto na Białorusi

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wyjeżdżając do Turowa, sprzedała mieszkanie w Kielcach.

(1.1) Celina mieszkała w Turowie do 2021 roku.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. turowianin mos., turowianka ż.

przym. turowski

Wiktionary

turówka

1. gra wideo, w której gracze podejmują działania w ustalonej kolejności; gra turowa;
2. roślina z rodziny traw

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Turówka – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych
Turówka – wieś w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, gminie Augustów
Turówka Nowa – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Suwałki.
Turówka Stara – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Suwałki.
Turówka – osiedle na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie rożniatowskim
Turówka – wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie podwołoczyskim
- Turówka – dawna gmina w II RP
Turówka – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie włodzimierskim
Turiwka (pol. hist. Turówka) – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie teofipolskim
Turiwka

Wikipedia

tus

skrótowiec

(1.1) = Trening Umiejętności Społecznych

Wiktionary

Wikipedia

tusia

zdrobnienie od: Marta (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., zdrobniała, poufała forma imienia Marta

Wiktionary

tusiewicz

nazwisko

SJP.pl

tusiński

nazwisko

SJP.pl

tusk

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tusk – nazwisko
- Bronisław Tusk (1935–2000) – polski rzeźbiarz, ceramik i malarz
- Donald Tusk (ur. 1957) – polski polityk, w latach 2007–2014 i od 2023 premier Rzeczypospolitej Polskiej, w latach 2014–2019 przewodniczący Rady Europejskiej, w latach 2019–2022 przewodniczący Europejs...
- Józef Tusk (1907–1987) – marynarz i żołnierz, dziadek Donalda
- Łukasz Tusk (ur. 1985) – poseł na Sejm RP VI i VII kadencji
- Małgorzata Tusk (ur. 1957) – polska historyczka, żona Donalda
- Katarzyna Tusk (ur. 1987) – polska blogerka, córka Donalda
Tusk – album zespołu Fleetwood Mac
- „Tusk” – piosenka z powyższego albumu
USS „Tusk” (SS-426) – amerykański okręt podwodny
Tusk (polski tytuł: Kieł) – amerykański film, horror z 2014 roku w reżyserii Kevina Smitha
Raymond Tusk – fikcyjna postać z serialu House of Cards

Wikipedia

tuskobus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

tusz

1. rodzaj wodnej farby pigmentowej;
2. rysunek, malowidło wykonane tą farbą;
3. kosmetyk do malowania rzęs; mascara;
4. fanfara wykonywana przez orkiestrę na wiwat;
5. w szermierce: trafienie przeciwnika;
6. prysznic; natrysk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

(1.2) ilustracja wykonana tuszem (1.1)

(1.3) barwnik do rzęs;

(1.4) kąpiel z wykorzystaniem prysznica

(1.5) fanfara

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: tusza

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: tuszyć

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

tusz (farba)
kosmetyk do rzęs
prysznic, natrysk
tusz, rodzaj fanfary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Skończył mi się tusz w długopisie.

(1.3) Kup ten tusz, jest wodoodporny i nie rozmaże ci się na deszczu.

(1.4) Gorący tusz był zbawienny dla przemarzniętego ciała.

(1.5) W tym momencie orkiestra zagrała tusz, a na scenę wyszedł dyrektor teatru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuʃ, AS: tuš

Wiktionary

Powiązane:

przym. tuszowy

czas. tuszować

Wiktionary

tusza

1. wypatroszone zwierzę; także odgłowiona, wypatroszona ryba
2. postać otyłego człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. korpus zwierzęcia rzeźnego po sprawieniu

(1.2) otyłość

Wiktionary

Tusza (również tusza mięsna, tusza zwierząt) – oznacza cały korpus ubitego zwierzęcia po wypatroszeniu.

Tuszkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 175 mieszkańców. Jest dwunastą co do wielkości miejscowością gminy Sośno.

Wikipedia

tuszonka

potocznie:
1. tłusta konserwa wieprzowa, popularna podczas II wojny światowej;
2. porcja lub opakowanie takiej konserwy

SJP.pl

Wikipedia

tuszować

1. ukrywać niedociągnięcia, występki, sprawy; maskować, kryć;
2. czynić niewidocznym lub trudnym do zauważenia; maskować;
3. pokrywać kosmetykiem do barwienia rzęs i brwi;
4. pokrywać pigmentową farbą wodną

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatuszować)

(1.1) rysować tuszem

(1.2) przykrywać niedoskonałość

(1.3) ukrywać jakieś fakty w obawie przed skandalem, kompromitacją lub reperkusjami

czasownik przechodni niedokonany (dk. wytuszować)

(2.1) malować rzęsy tuszem do rzęs

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Nigdy przedtem nie używałam kosmetyków i nie nauczyłam się, jak inne kobiety, tuszować wad swojej urody.

(1.3) Również lubelska telewizja próbowała tuszować aferę, jaka wybuchła wokół banku.

(2.1) Tuszuj rzęsy najlepiej maskarą wydłużającą, a nie pogrubiającą.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tusz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) taić, maskować, ukrywać

Wiktionary

tuszowski

przymiotnik od: Tuszów, Tuszów Mały, Tuszów Narodowy

IPA: ˈtuʃɨ̃n, AS: tušỹn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuszynianin m., tuszynianka ż.

przym. tuszyński

Wiktionary

tuszynianin

mieszkaniec Tuszyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

tuszynianka

mieszkanka Tuszyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

tuszyć

dawniej: spodziewać się, mieć nadzieję, liczyć na coś

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) daw. spodziewać się czegoś, sądzić

(1.2) reg. gotować, przygotowywać jedzenie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pozwól, Panie, tuszyć • Że słowem zdołam cielce złote giąć i kruszyć…

SJP.pl

Tuszów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Jabłonna i parafii rzymskokatolickiej w Bychawce.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wikipedia

tut.

skrót od: tutejszy

SJP.pl

skrót

(1.1) = urz. tutejszy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przed zatwierdzeniem tut. Urząd zastrzega sobie prawo do uzgodnienia właściwej mu części.

Wiktionary

tuta

przyrząd wiertniczy w kształcie dzwonu o nagwintowanym wnętrzu, służy do wydobywania urwanych narzędzi wiertniczych

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tuta – miasto w Kolumbii
Tuta – wieś w Rumunii
Tuta – brazylijski piłkarz
Tuta (dawniej Tutanota) – szyfrowana poczta elektroniczna

Wikipedia

tutaj

tu;
1. zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca bliskiego, zwykle wskazanego w jakiś sposób przez rozmówcę (np. Tutaj jest moja szkoła.);
2. zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca postrzeganego jako bliskie (np. Podbiegł do drzewa i tutaj upadł na ziemię.);
3. zaimek przysłowny odnoszący się do wiadomej, konkretnej sytuacji (np. Tutaj nie chodzi o mnie, ale o ciebie.)

SJP.pl

zaimek

(1.1) …wskazujący na miejsce, w którym znajduje się mówiący

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tutaj – tom poetycki Wisławy Szymborskiej
Tutaj (ang. Here) – komiks Richarda McGuire'a
Deixis

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tutaj jest całkiem przyjemnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtutaj, AS: tutai ̯

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tutejszy mos., tutejsza ż.

zaimek

(1.1) gw-pl|Poznań, Mazowsze. tutaj

Wiktionary

tutejsza

potocznie: mieszkanka jakiejś miejscowości; miejscowa

SJP.pl

tutejszy

potocznie: stały mieszkaniec miejsca, w którym znajduje się mówiący o tej osobie; miejscowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pochodzący z wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

(1.2) dotyczący wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. stały mieszkaniec miejsca, w którym znajduje się mówiący o tej osobie

Wiktionary

o cechach tutkarzowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

Tutkarzowate (Rhynchitidae lub Rhynchitinae) – rodzina lub podrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i nadrodziny ryjkowców. Obejmuje około 800 gatunków. Larwy żerują na więdnących tkankach roślinnych. Samice składają jaja w różnych częściach roślin; niektóre zwijają z liści tutki lub uszkadzają owoce. Dorosłe chrząszcze mają wyraźne ryjki i często są jaskrawo ubarwione.

Wikipedia

tutkarzowaty

o cechach tutkarzowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

tutkowski

nazwisko

SJP.pl

tutmosis

król Egiptu; Totmes

SJP.pl

tutnar

1. dawniej: budowniczy miejski;
2. dawniej: urzędnik nadzorujący targi

SJP.pl

Tutnar - staropolski urząd miejski istniejący wyłącznie w Krakowie. W XVI wieku był to niższy urzędnik miejski odpowiedzialny za zarządzanie targami i całym obrotem handlowym. Sprawował nadzór nad porządkiem na targowiskach miejskich i pilnował, aby sprzedawcy przestrzegali ustalonych cen urzędowych. Do jego obowiązków należało również zaopatrywanie miasta w żywność w trudniejszych okresach.

Wikipedia

tutonczana

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;

Wiktionary

Tutonczana ( Тутончана) – rzeka w Rosji.

Rzeka ma 459 km długości oraz powierzchnię dorzecza o wielkości 16 800 km². Źródła rzeki znajdują się na Wyżynie Środkowosyberyjskiej. Uchodzi do prawego brzegu Dolnej Tunguzkiej.

Wikipedia

tutor

1. [czytaj: tiutor] opiekun studentów na wyższych uczelniach;
2. przestarzale: prywatny nauczyciel, korepetytor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtutɔr, AS: tutor

Wiktionary

tutorial

1. łatwo przystępny, interaktywny samouczek przekazujący wiedzę krok po kroku;
2. spotkanie tutora z podopiecznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) samouczek;

Wiktionary

Tutorial (z ang. „korepetycje, samouczek”) – metoda przekazywania wiedzy typu „krok po kroku”, pozwalająca łatwo nauczyć się obsługi różnych urządzeń, programowania czy tworzenia. Tutorial jest bardziej interaktywny i dokładniejszy niż instrukcje, nastawiony na naukę poprzez przykład. Tutorial dostarcza wszelkich informacji potrzebnych do wykonania danego zadania.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈtɔrʲjal, AS: tutorʹi ̯al

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tutorialik mrz., tutek

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pot. tutek

Wiktionary

tutorialik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tutorial

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tutorial m.

Wiktionary

tutoring

system nauczania, w którym indywidualny opiekun kieruje rozwojem ucznia

[czytaj: tuts-i]
1. lud afrykański zamieszkujący głównie Ruandę i Burundi
2. przedstawiciel tego ludu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Wiktionary

Tutsi (Watussi) – jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi, stanowiąca około 14% ludności tych krajów (pozostałe dwie grupy to Twa i Hutu); blisko milion osób tej grupy zostało zamordowanych przez Hutu podczas ludobójstwa w Rwandzie (1994). Tutsi nie są plemieniem, lecz grupą etniczną.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Historycznie Tutsi byli związani z rwandyjską klasą rządzącą, ale zdarzało się, że z powodu ubóstwa Tutsi stawał się Hutu.

(1.1) Wkrótce zakończyć mają się ONZ-owskie rokowania pokojowe pomiędzy rebeliantami Tutsi i rządem będącym w rękach Hutu.

Wiktionary

tutti

1. fragment koncertu grany przez całą orkiestrę bez udziału solisty;
2. występ wszystkich wykonawców przewidzianych w danym utworze

SJP.pl

Tutti (wł. "wszyscy") – termin muzyczny wskazujący na udział wszystkich wykonawców w określonym dla danego utworu zespole orkiestrowym.

Terminem "tutti" określa się też partię orkiestry wykonywaną w trakcie pauzowania solisty w koncertach i innych utworach przeznaczonych dla solisty i orkiestry.

Wikipedia

tutu

krótka spódniczka baletowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) choreogr. spódniczka baletnicy

Wiktionary

Tutu – miasto na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych, na wyspie Saint Thomas.

Wikipedia

tutysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. neol. członek orkiestry nie będący solistą

Wiktionary

Przykłady

(1.1) A można by zagrać kwintet Dworzaka (…) Albo nawet Schuberta, kwintet „Pstrąg”. To jest marzenie każdego kontrabasisty (…) ale to nie dla mnie, ja nie jestem solistą. Jestem tutystą, to znaczy, siedzę przy trzecim pulpicie. (…) To nie ma nic wspólnego z kwalifikacjami, to są po prostu etaty.

Wiktionary

IPA: tuˈtɨstka, AS: tutystka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tutysta m.

Wiktionary

tuvalu

państwo na Oceanie Spokojnym; Tuwalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Wiktionary

Tuvalu lub Tuwalu (dawniej: "Terytorium Tuvalu", "Wyspy Ellice") – państwo położone na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag po angielsku zwany Tuvalu Islands (dawne nazwy angielskie to Lagoon Islands i Ellice Islands), po polsku zaś "Wyspami Lagunowymi".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈvalu, AS: tuvalu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tuwalka ż., Tuwalczyk mos.

przym. tuwalski

Wiktionary

tuw

Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych
Uniwersytet Techniczny w Wiedniu

Wikipedia

tuwa

republika w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

Tuwa, Republika Tuwy ( Тува lub Тыва, ; historyczne nazwy: Tannu-Tuwa, Урянхайский край – "Kraj Urianchajski") – republika autonomiczna w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. Graniczy z Mongolią oraz rosyjskimi jednostkami administracyjnymi: Republiką Ałtaju, Chakasją, Krajem Krasnojarskim, obwodem irkuckim i Buriacją.

Wikipedia

tuwalczyk

obywatel Tuvalu (państwa w Oceanii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tuvalu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈvalt͡ʃɨk, AS: tuvalčyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tuvalu n.

:: fż. Tuwalka ż.

przym. tuwalski

Wiktionary

tuwalka

obywatelka Tuvalu (państwa w Oceanii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tuvalu

→ Tuwalu (państwo w Oceanii)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tuvalu

rzeczownik, rodzaj męski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Tuwim – polski działacz konspiracji w trakcie II wojny światowej, członek grupy Barykada Wolności
Julian Tuwim (1894–1953) – polski poeta i pisarz
Irena Tuwim (1898–1987) – polska poetka, prozaiczka i tłumaczka
Tuvim

Wikipedia

tuwimowski

taki jak u Tuwima, charakterystyczny dla Tuwima

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący życia i twórczości Juliana Tuwima, charakterystyczny, typowy dla Tuwima lub jego twórczości, taki jak u Tuwima

Wiktionary

Powiązane:

przym. Tuwimowski

Wiktionary

tuwimowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tuwima lub z nim związany

SJP.pl

tuwiniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przedstawiciel narodu turkijskiego, zamieszkującego Republikę Tuwy, Mongolię oraz Chiny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuwiński mrz., Tuwa ż., Tuwińczyk mos., Tuwijczyk mos.

przym. tuwiński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Tuwińczyk, rzad. Tuwijczyk

Wiktionary

tuwiński

język tuwiński - jeden z języków urzędowych Rosji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tuwy lub Tuwińców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tuwa ż., Tuwiniec mos., Tuwinka ż.

przym. tuwański

Wiktionary

tuwodny

o rybach: nieopuszczający swojego właściwego środowiska

SJP.pl

tuz

1. najwyższa karta; as;
2. przenośnie: osoba wpływowa, ktoś na wysokim stanowisku; znakomitość w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba odznaczająca się autorytetem lub znakomitością w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) daw. najwyższa karta w grach karcianych, odpowiadająca asowi we współczesnej talii

Wiktionary

Tuz ( Tuz Gölü, czyli jezioro solne) – słone jezioro w środkowej Turcji; wydobycie soli kamiennej. Położone w Anatolii jest drugim pod względem wielkości jeziorem Turcji.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Tam można natknąć się na rzadko spotykane, największe tuzy biznesu i polityki […].

(2.1) Gurowski odsłonił następną i śmiech uwiązł mu w gardle. Bem pobił go tuzem czerwiennym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tus, AS: tus

Wiktionary

tuzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. pot. szarpać, targać, tarmosić, ciągać

(1.2) daw. pot. grzmocić, łomotać, bić

czasownik zwrotny niedokonany tuzać się (dk. brak)

(2.1) daw. pot. szarpać się, ciągnąć się nawzajem, targać się

(2.2) daw. pot. bić się

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ponieważ krajem rządzą wojskowi, zatem ludzie skłonni do tuzania, więc też i tuzają Murzynów, czasem bez koniecznej potrzeby, czasem nadto, ale zawsze tylko w razie oporu.

tuziemka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tubylka, tubylczyni

SJP.pl

tuzimek

nazwisko

SJP.pl

tuzin

1. dwanaście sztuk;
2. potocznie: znaczna liczba kogoś lub czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. 12 sztuk

(1.2) przen. duża ilość czegoś

Wiktionary

Tuzin – inna nazwa liczby dwanaście, zwykle używana w kontekście liczby sztuk (np. tuzin jajek). Samo słowo pochodzi od łacińskiego "duodecim".

Pięć tuzinów (60) to kopa, zaś dwanaście tuzinów (144) to gros.

Tuzin używany jest w nielicznych krajach przy definiowaniu oficjalnych jednostek miar, np. w USA stopa liczy tuzin cali. Użycie 12 jako podstawy systemu liczbowego prawdopodobnie pochodzi z Mezopotamii (aramejski system liczbowy).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Marek kupił tuzin jajek.

(1.2) Sprawdziłem już z tuzin koszul i żadna nie była z czystej bawełny.

(1.2) Gdybym była młodsza, miałabym tuziny facetów.

Wiktionary

Wiktionary

tuzinkowy

niczym się niewyróżniający; przeciętny, pospolity

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. niczym niewyróżniający się, taki, jakich jest wielu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie miał nic z szablonu, nic tuzinkowego. Przeciwnie, chciał zawsze myśleć i robić inaczej niż inni.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuzin m., tuzinkowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nieoryginalny, banalny, konwencjonalny

Wiktionary

tuzinowy

→ tuzin

SJP.pl

Patrz:

tuzin

tuziny

1. dwanaście sztuk;
2. potocznie: znaczna liczba kogoś lub czegoś

SJP.pl

tuł

dawniej: kołczan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. rozbójnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) stpol. kołczan

Wiktionary

Tuł (621 m n.p.m.) – niewysoki szczyt na Pogórzu Cieszyńskim w wododziale Wisły i Odry, na wschód od Lesznej Górnej.

Wikipedia

tuła

tułać się: szwendać się, błąkać się, chodzić bez celu, przenosić się z miejsca na miejsce z powodu braku własnego domu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Wiktionary

przysłówek

(1.1) na sposób tułaczy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

Wiktionary

tułackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha tego, co tułacze; tułacki charakter czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Krytyków zaskoczyła swoista tułackość jego opowiadań.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

tułactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) życie polegające na ciągłej zmianie miejsca

Wiktionary

Przykłady

(1.1) To ciągłe tułactwo musiało odbić się na jej zdrowiu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

tułacz

1. człowiek niemający stałego miejsca zamieszkania, własnego domu, schronienia, tułający się; włóczęga;
2. osoba przebywająca poza granicami ojczyzny (zwykle wbrew swej woli); emigrant, wygnaniec, wychodźca

SJP.pl

(1.1) właściwy tułaczowi

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lm. od: tułacz

Wiktionary

Przykłady

(1.1) O usłysz, Panie, skargi nasze, / O usłysz nasz tułaczy śpiew!

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki

przysł. tułacko

Wiktionary

tułak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. tułacz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtuwak, AS: tuu̯ak

Wiktionary

Powiązane:

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

rzecz. tułaczka ż., tułacz mos., tułactwo n., tułackość ż.

czas. tułać

Wiktionary

tułać

tułać się: szwendać się, błąkać się, chodzić bez celu, przenosić się z miejsca na miejsce z powodu braku własnego domu

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) zmieniać miejsce pobytu to tu to tam

czasownik zwrotny niedokonany tułać się (dk. brak)

(2.1) przenosić się z miejsca na miejsce

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Nie przestawali tułać się od miasteczka do miasteczka.

(2.1) Tułając się, dotarli jakoś do Nowego Jorku.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

tułkowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Tułkowice – wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Wiśniowa
Tułkowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Wilczyce
Tułkowice – wieś na Ukrainie w rejonie mościskim obwodu lwowskiego.

przymiotnik od: Tułowice

SJP.pl

tułowiczanin

mieszkaniec Tułowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

tułowiczanka

mieszkanka Tułowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

tułowiowy

przymiotnik relacyjny

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji w Kraju Permskim, dopływ Kamy

Wiktionary

Powiązane:

przym. tułwiński

Wiktionary

tułwiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tułwą, dotyczący Tułwy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Tułwa ż.

Wiktionary

tułów

ciało ludzkie lub zwierzęce bez głowy i kończyn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. ciało ssaka oprócz głowy i kończyn;

(1.2) zool. odcinek ciała u owadów i skorupiaków (zwykle pomiędzy głową a odwłokiem)

Wiktionary

Tułów ( truncus) – anatomiczny termin, określający centralną część ciała u wielu zwierząt, w tym u człowieka.

(1.2) spoż. kulin. mięso z tuńczyka (1.1)

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Pokrój pomidorki cherry na połówki, dodaj wraz z tuńczykiem do makaronu i gotuj przez kolejne 2-3 minuty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tũĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. tuńczykowiec m.

przym. tuńczykowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Górny Śląsk tunfisz

Wiktionary

tuńczykowce

1. statek przeznaczony do połowu tuńczyków;
2. przedstawiciel podrzędu ryb promieniopłetwych

SJP.pl

tuńczykowiec

1. statek przeznaczony do połowu tuńczyków;
2. przedstawiciel podrzędu ryb promieniopłetwych

SJP.pl

tuńczykowy

przymiotnik relacyjny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuʃ, AS: tuš

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) prawie, blisko

Wiktionary

tużurek

dawniej: długi, wełniany surdut męski, noszony na przełomie XIX i XX wieku

SJP.pl

Tużurek (z fr.:" tout jour", co znaczy: "cały dzień"), anglez – rodzaj okrycia męskiego podobnego do żakietu, o wyciętych i zaokrąglonych połach, z dwurzędowym, lub jednorzędowym zapięciem i wykładanym kołnierzem, kieszonką na lewej piersi oraz kieszeniami z patkami. Mógł mieć wąskie mankiety przy rękawach, zapinany był na 4-5 guzików. Kołnierz sięgał górnego guzika na piersiach.

Wikipedia

tv

[czytaj: te-fał albo te-wu] telewizja; tv

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = telewizja

(1.2) = telewizyjny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

TV, tv – skrótowiec słowa telewizja
TV – kod przypisany Tuvalu według standardu ISO 3166-1 alfa-2
- .tv – domena internetowa wysp Tuvalu
TV – samochód
TV – terawolt, jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej równa 1012V

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W umowie z biurem należy ustalić, iluosobowy będzie pokój, czy ma balkon i klimatyzację, czy jest łazienka, TV, lodówka.

Wiktionary

tvn

[czytaj: te-fał-EN] prywatna stacja telewizyjna z wieloma kanałami tematycznymi

SJP.pl

Przykłady

(1.1) Celem – niezależnie od metod, jakich ostatecznie użyją działacze TVPiS – jest zmniejszenie liczby głosów oddanych na konkurencję.

Wiktionary

tw

skrót od:
1. terawat;
2. Teatr Wielki;
3. tajny współpracownik - osoba współpracująca z jedną z tajnych służb w państwach obozu socjalistycznego

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) = tajny współpracownik;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

TW – tajny współpracownik – oznaczenie dokumentacyjne osoby współpracującej z: Służbą Bezpieczeństwa, Zarządem II Sztabu Generalnego WP, Wojskową Służbą Wewnętrzną
TW – teatr wojny
TW – teoria wszystkiego
TW – terawat – jednostka mocy
TW – Tramwaje Warszawskie
TW – Tauron Wydobycie
TW – kod przypisany Tajwanowi według standardu ISO 3166-1 alfa-2
- .tw – domena internetowa Republiki Chińskiej (Tajwanu)

Wikipedia

twa

zaimek dzierżawczy odpowiadający zaimkowi osobowemu "ty"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Twa (grupa etniczna) – ludność pigmejska zamieszkująca tereny środkowej Afryki
TWA (Trans World Airlines) – amerykańskie linie lotnicze

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kilka kobiet Twa prało nad rzeką o wschodzie słońca.

Wiktionary

twain

[czytaj: tłejn] nazwisko, m.in. Mark Twain (1835-1910) - pisarz amerykański

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Mark Twain (ur. 1835, zm. 1910) – amerykański pisarz
Shania Twain (ur. 1965) – kanadyjska piosenkarka
TWAIN – standard komunikacji między skanerami, aparatami cyfrowymi a programami graficznymi
(2362) Mark Twain – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
The Twain Shall Meet – album grupy „Eric Burdon and The Animals”
Twain (Kalifornia) – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych

Wikipedia

twainowski

[czytaj: tłejnowski] taki jak u Twaina, charakterystyczny dla utworów Twaina

SJP.pl

twarda

1. niedający się łatwo odkształcić przy naciskaniu; sztywny, zwarty, nieelastyczny;
2. odporny na trudności, niepowodzenia; nieugięty,
3. surowy, bezwzględny, nieustępliwy;
4. o warunkach życia: ciężki, przykry, uciążliwy

SJP.pl

Twarda – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Mazowiecki.

Była wsią biskupstwa włocławskiego w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

twardawość

→ twardawy

SJP.pl

Patrz:

twardawy

twardecki

nazwisko

SJP.pl

twardnieć

czasownik przechodni niedokonany (dk. stwardnieć)

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) mocno, sztywno

(1.2) nieczule, nieoględnie, surowo

(1.3) nieustępliwie, stanowczo, uparcie, zdecydowanie

Wiktionary

twardogóra

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Nie mylić z: Twarda Góra.

potocznie: przedstawiciel ortodoksyjnego, niereformowalnego skrzydła partii; twardogłowiec, beton, konserwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pejor. taki, który jest stanowczo niechętny jakimkolwiek zmianom

(1.2) pejor. taki, który świadczy o stanowczej niechęci wobec jakichkolwiek zmian

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pejor. członek pewnej organizacji, który stanowczo sprzeciwia się jakimkolwiek zmianom wewnątrz niej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie chciał, by twardogłowi dogmatycy pokroju Olszowskiego sami nie zrobili przewrotu i nie postawili go pod ścianą.

(1.2) Wygłosił twardogłowe przemówienie o tym, że partia nie odda prasy i nie pozwoli, by pisma stały się trybuną zespołów redakcyjnych.

(2.1) Jednak Iliescu musiałby najpierw stłumić opór twardogłowych we własnych szeregach, aby w Rumunii reformatorzy mogli dojść do władzy.

Wiktionary

twardokrywka

zgrzypik twardokrywka - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych.

SJP.pl

twardolistny

przymiotnik

Wikipedia

twardotematowo

→ twardotematowy

SJP.pl

Patrz:

twardotematowy

twardousty

dawniej (o koniu): niedający się łatwo kierować wędzidłem

SJP.pl

twardowalutowy

wychodzące z użycia: dotyczący twardej waluty (najczęściej dolara), czyli łatwo wymienialnej waluty o stabilnym kursie

SJP.pl

twardowice

Twardowice – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Bobrowniki.

Wikipedia

twardowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Twardowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Stęszew
Twardowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Szamotuły

Wikipedia

twardowski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksandr Twardowski (ros. Александр Трифонович Твардовский, 1910–1971) – rosyjski poeta
Andrzej Twardowski (ur. 1955) – fizyk
Andrzej Twardowski (ur. XX w.) – pedagog
Bolesław Twardowski (1864–1944) – polski arcybiskup
Edmund Twardowski (1922–1995) – żołnierz Armii Krajowej
Jan Twardowski (1915–2006) – polski ksiądz i poeta
Jan Twardowski (1951–2018) – dyrektor Zespołu Pieśni i Tańca „Lublin”
Juliusz Twardowski (1874–1945) – austriacki polityk
Kazimierz Twardowski (1866–1938) – filozof
Marek Twardowski (ur. 1979) – polski kajakarz
Romuald Twardowski (ur. 1930) – polski kompozytor i dyrygent
Samuel Twardowski (XVII w.) – polski poeta barokowy

Wikipedia

twardościomierz

przyrząd do badania twardości różnych materiałów; durometr

SJP.pl

twardość

1. odporność materiału na wszelkiego rodzaju odkształcenia;
2. cecha osób, które są nieczułe, bezduszne, surowe; nieczułość, bezwzględność, bezduszność;
3. cecha osób charakteryzujących się stanowczością i uporem; dzielność, nieustępliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|twardy.

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

przym. twardy

przysł. twardo

rzecz. twardziel m., stwardnienie n.

czas. twardnieć, utwardzać ndk., utwardzić dk.

Wiktionary

twardszy

stopień wyższy od przymiotnika: twardy

SJP.pl

twardy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

(1.2) o koniecznościach, warunkach itp. wymagający wyrzeczeń lub trudu

(1.3) o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom

(1.4) surowy, bezlitosny

(1.5) nieustępliwy, niedający się przekonać do zmiany zdania

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Paweł Twardy – polski duchowny ewangelicki ze Śląska Cieszyńskiego
PT-91 – polski czołg podstawowy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Diament jest najtwardszym z minerałów spotykanych w przyrodzie.

(1.2) Na odludziu poznawał twarde życie traperów.

(1.3) Jaś miał ciężkie dzieciństwo, ale był twardy, nigdy nie płakał ani nie rozczulał się nad sobą.

(1.4) Nowy szef wprowadził twardy regulamin i surowo go przestrzegał.

potocznie: człowiek nieustępliwy, wytrzymały, nieugięty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś niezłomny, odporny na trudy i pewny siebie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) inform. pot. dysk twardy komputera

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) geol. odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające

rzeczownik, rodzaj żeński

(4.1) leśn. wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa

(4.2) med. rodzaj przewlekłego, swoistego zapalenia górnych dróg oddechowych wytwarzającego twarde jak chrząstka nacieki;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

drewno twardzielowe
twardziel (choroba)
Twardziel (film)
Twardziel (góra)

SJP.pl

Patrz:

twardzielec