courier

[czytaj: kurjer] jeden z krojów czcionki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Courier (krój pisma)
  • Courier (statek 1857)

Wikipedia


courtage

[czytaj: kurTAŻ] dawniej: wynagrodzenie maklera giełdowego; kurtaż, prowizja maklerska


SJP.pl


courvoisier

[czytaj: kurwłazje] marka koniaku i firma


SJP.pl


cousteau

[czytaj: kusTO] nazwisko, m.in. Jacques-Yves Cousteau (1910-1997) - francuski oficer marynarki, oceanograf i wynalazca


SJP.pl


coventry

[czytaj: KOwentri] miasto w Anglii


SJP.pl

Coventry – miasto w środkowej Anglii, w hrabstwie West Midlands, w dystrykcie metropolitalnym Coventry, położone na wschód od Birmingham. W 2021 roku miasto liczyło 344 285 mieszkańców.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Coventry i port lotniczy Coventry.

Wikipedia


cover

[czytaj: kawer] dawny przebój muzyczny lansowany przez nowego wykonawcę w nowej aranżacji; kower


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) muz. wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;

Wiktionary

Cover ( cover, IPA //, od cover version) – nowa aranżacja, interpretacja istniejącego utworu muzycznego wykonywana przez artystę niebędącego jego pierwotnym twórcą.

Aż do początku lat 60. XX wieku covery były podstawową formą działalności rockmanów, a utwory były w znacznej części pisane przez kompozytorów, którzy sami ich nie wykonywali.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najnowsza płyta tego zespołu zawiera wyłącznie covery.

Wiktionary


coverage

[czytaj: KAweridż] procentowa liczba osób mających możliwość obejrzenia lub usłyszenia reklamy; zasięg reklamy


SJP.pl


covercoat

[czytaj: kowerkołt] gęsta tkanina wełniana na płaszcze i kostiumy; kowerkot


SJP.pl


covermark

[czytaj KOwermark] półpłynny preparat kosmetyczny, służący do tuszowania mankamentów cery, sprzedawany najczęściej w sztyfcie; korektor


SJP.pl


coverować

[czytaj: kawerować] wykonywać nową wersję utworu muzycznego innego wykonawcy


SJP.pl


coverowy

→ cover


SJP.pl

Patrz:

cover

covid

[czytaj: kowid] potocznie: COVID-19 - ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywołana koronawirusem SARS-CoV-2; kowid, covidek, covidzik, koronainfekcja, wuhanka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. choroba wywołana koronawirusem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • COVID-19
  • Leczenie eksperymentalne COVID-19
  • Pandemia COVID-19
  • Szczepionka przeciw COVID-19

Wikipedia

Powiązane:

 przym. covidowy

 rzecz. covidianin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. kowidło

Wiktionary


covid-19

[czytaj: kowid dziewietnaście] ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywołana koronawirusem SARS-CoV-2


SJP.pl

COVID-19 (od coronavirus disease 2019) – choroba zakaźna układu oddechowego wywołana zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Została po raz pierwszy rozpoznana i opisana w listopadzie 2019, w środkowych Chinach (miasto Wuhan, w prowincji Hubei) podczas serii zachorowań zapoczątkowujących pandemię tej choroby.

Wikipedia


covid-owy

→ COVID-19 [czytaj: kowidowy]; covidowy, kowidowy


SJP.pl


covidek

[czytaj: kowidek] żartobliwie: COVID-19 - ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywołana koronawirusem SARS-CoV-2; covidzik, covid, kowid, wuhanka, koronainfekcja


SJP.pl


covidianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. pot. neol. osoba, która podniosła profilaktykę COVID-19 do poziomu przekonania religijnego, robiąca wszystko z myślą o zapobieganiu COVID-19

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No i covidianin uważa, że jak ktoś nie wierzy w covida, to powinien być spacyfikowany.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kowidianin m., kowidianizm m., covidianizm m., covid m., COVID-19 m., COVID m.

:: fż. covidianka ż., kowidianka ż.

 przym. covidowy, kowidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kowidianin

Wiktionary


covidiota

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. pot. neol. osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rośnie w siłę cały ruch negacjonistów pandemii, zwanych też antycovidowcami, foliarzami czy wręcz covidiotami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. covidiotyzm m.

:: fż. covidiotka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycovidowiec, antymaseczkowiec, koronasceptyk, plandemista

Wiktionary


covidowiec

[czytaj: kowidowiec] potocznie: osoba chora na COVID-19


SJP.pl


covidowy

→ COVID-19 [czytaj: kowidowy] ; COVID-owy, kowidowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący choroby COVID, COVID-19

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. COVID m., covidianin mos.

 przym. postcovidowy

Wiktionary


covidoza

[czytaj: kowidoza] sytuacja wywołana pandemią COVID-19 oraz zbyt intensywnymi, uciążliwymi działaniami mającymi na celu jej ograniczenie; kowidoza, pandemioza


SJP.pl


covidzik

[czytaj: kowidzik] żartobliwie: COVID-19 - ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywołana koronawirusem SARS-CoV-2; covidek, covid, kowid, wuhanka, koronainfekcja


SJP.pl


covidówka

[czytaj: kowidówka] potocznie:
1. ustawa z 2 marca 2020 roku, uchwalona w celu przeciwdziałania chorobie COVID-19;
2. zespół medyków skupiających się na walce z chorobą COVID-19


SJP.pl


covington

[czytaj: KAwinton] nazwa wielu miast i gmin w USA


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Covington – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Newton
  • Covington – miasto w stanie Indiana, w hrabstwie Fountain
  • Covington – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Kenton
  • Covington – miasto w stanie Luizjana, w parafii St. Tammany
  • Covington – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Miami
  • Covington – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Garfield
  • Covington – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
  • Covington – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Tipton
  • Covington – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Hill
  • Covington – miasto w stanie Wirginia
  • Covington – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie King
  • Covington (ang. Covington Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Washington

Wikipedia


coward

Coward – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Florence.

Wikipedia


cowbell

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. metalowy instrument perkusyjny, przypominający krowi dzwonek, tyle że pozbawiony serca; dźwięk wydobywa się z niego poprzez uderzenie pałeczką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cowbelle zbudowane są z blachy, zwykle stalowej, ukształtowanej w dzwonek o kształcie spłaszczonego trapezu.

 (1.1) Jak tłumaczy amerykański perkusista i kompozytor, Glenn Kotche, muzycy rockowi chętnie używają cowbella ze względu na jego utrzymujący się dźwięk, który bardzo wyraźnie potrafi przebić się przez nawet najmocniejsze brzmienia.

Wiktionary


cowboy

[czytaj: kałboj] pasterz bydła, koni w Ameryce Północnej, charakteryzujący się specyficznym, gł. skórzanym ubiorem: szerokim kapeluszem, pasem z przypiętą bronią; kowboj


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) war. zob. kowboj.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kowboj

Wiktionary


cowboyski

→ cowboy [czytaj: kałbojski]


SJP.pl


coweekendowy

[czytaj: cołikendowy] odbywający się co weekend


SJP.pl


cowieczorny

powtarzający się każdego wieczora


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który dzieje się każdego wieczora

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɔvʲjɛˈt͡ʃɔrnɨ, AS: covʹi ̯ečorny

Wiktionary


coworker

[czytaj: kołorker] osoba realizująca projekty razem z innymi niezależnymi od siebie ludźmi


SJP.pl


coworking

[czytaj: kołorking]
1. realizowanie wspólnych projektów przez niezależne od siebie osoby;
2. biur lub pracownia wynajęte w takim celu


SJP.pl

Co

Wikipedia


coworkingowy

[czytaj: kołorkingowy] związany z realizowaniem wspólnych projektów przez niezależne od siebie osoby


SJP.pl


cowtorkowy

powtarzający się każdego wtorku


SJP.pl


cox

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • COX-1, COX-2, cyklooksygenaza, oksydaza cytochromu c – enzymy
  • Cox (Francja) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées, w departamencie Górna Garonna.
  • Cox (Hiszpania) – gmina w Hiszpanii, w prowincji Alicante, w Walencji
  • Cox Green (Wielki Manchester), Cox Green – wieś w Anglii
  • Gmina Cox Creek – gmina w USA
  • (1476) Cox – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
  • Alan Cox (strona ujednoznaczniająca)
  • Allan V. Cox (1921–1997) – amerykański geofizyk
  • Archibald Cox (1912–2004) – amerykański prawnik
  • Billy Cox (ur. 1941) – amerykański basista, członek Band of Gypsys i The Jimi Hendrix Experience
  • Brian Cox (strona ujednoznaczniająca)
  • Britteny Cox (ur. 1994) – australijska narciarka

Wikipedia


cozia

[czytaj: KOzja] miejscowość w Rumunii


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cozia – wieś w okręgu Caraș-Severin, w gminie Cornerev
  • Cozia – wieś w okręgu Hunedoara, w gminie Cârjiți
  • Cozia – wieś w okręgu Jassy, w gminie Costulen
  • Cozia – wieś w okręgu Mehedinți, w gminie Pristol
  • Monastyr Cozia – prawosławny monastyr

Wikipedia


cozido

[czytaj: kusidu] potrawa portugalska przygotowywana z wołowiny, kiełbasy, salcesonu, kury, wieprzowiny, kapusty, ziemniaków, ryżu i białej fasoli


SJP.pl


cozimowy

powtarzający się każdej zimy


SJP.pl


cołki

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drugie, przygotowane pod kierunkiem Arlety Nocoń i Grażyny Siemionki z myślą o tegorocznym konkursie, zatytułowane „Cołki rok w izbie Ślązoka”, rozbawiło publiczność do łez.

Wiktionary


cołnek

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gw-pl|księstwo łowickie. czółenko tkackie

Wiktionary


coś

zaimek nieokreślony zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu


SJP.pl

zaimek nieokreślony

 (1.1) …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić

 (1.2) …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • coś – zaimek języka polskiego, jak odpowiednik łaciński , bywa używany jako termin filozoficzny
  • Coś () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena
  • Coś (tytuł oryg. ) – film z 1982
  • Coś (tytuł oryg. ) – film z 2011

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dam ci coś, jak do mnie wpadniesz.

 (1.2) On coś robi, ale nie wiem dokładnie co.

 (1.2) Ja chciałbym coś zjeść lub wypić, ale nie wiem co.

 (2.1) Ten model samochodu powstał coś w latach trzydziestych, może później.

 (2.1) Coś mi się widzi, że próbujesz robić ze mnie durnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔɕ, AS: coś

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. co

 partyk. cosik, cóś

 przysł. co

 przedr. co

 skr. co

 wykrz. co

 przyim. co

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. cosi, reg. śl. cosik, reg. śl. cosikej

 (2.1) gdzieś, jakoś, cosik, reg. śl. cosika

Wiktionary


cośkolwiek

wzmocnione cokolwiek


SJP.pl

zaimek

 (1.1) wzmocnione cokolwiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zrozumiał jeno, że nie chce, nie może się zgodzić na to, aby Azie cośkolwiek zawdzięczał, jako swojej dobrodziejce.

Wiktionary


cośmy

potocznie:
1. zaimek pytający "co" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Coś ty zrobił?!", "Coś ty taki wesoły?");
2. zaimek względny "co" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Oddaj to, coś ukradł.", "Coś strzelił, toś chybił.")


SJP.pl


cośrodowy

odbywający się co środę


SJP.pl


cp

Congregatio Passionis Iesu Christi, zakon pasjonistów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Collegium Polonicum
  • Cyfrowy Polsat
  • Comboios de Portugal
  • cp (Unix)
  • mózgowe porażenie dziecięce
  • ceruloplazmina
  • cyklopentadienyl – ligand C5H5−
  • Zgromadzenie Męki Pańskiej, popularnie zwane pasjonistami

Wikipedia


cpa

ang. Cost Per Action


SJP.pl


cpe

(skrót od: Certificate of Proficiency in English) angielski certyfikat językowy na poziomie zaawansowanym


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – angielski certyfikat językowy
  • – francuski program zatrudniania młodych ludzi
  • Efekt cytopatyczny –
  • – sprzęt komunikacyjny, zakończenie sieci telekomunikacyjnej znajdujące się u klienta; terminal

Wikipedia


cpk

skrótowiec

 (1.1) = biochem. kinaza fosfokreatynowa

 (1.2) = Centralny Port Komunikacyjny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CPK – kinaza fosfokreatynowa
  • CPK – skrót od koncepcji Centralny Port Komunikacyjny
  • CPK – skrót od Centrum Praw Kobiet
  • CPK – skrót od serwisu informacyjnego Centrum Pomocy Komunikacyjnej

Wikipedia


cplia

[czytaj: ce-pe-lja] skrót od: Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego; Cepelia


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju żeńskiego

 (1.1) = Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈpɛlʲja, AS: cepelʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cepeliada ż., cepelia ż.

 przym. cepeliowski

 skr. Cepelia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Cepelia

Wiktionary


cpn

skrót od: Centrala Produktów Naftowych


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

 (1.1) = hist. Centrala Produktów Naftowych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿pɛ‿ˈɛ̃n, AS: ce‿pe‿ẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cepeen m., cepeeniarz m.

Wiktionary


cppms

skrótowiec, fraza zdaniowa

 (1.1) = cała przyjemność po mojej stronie

Wiktionary


cps

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CPS – centrum pomocy społecznej
  • CPS – liczba znaków na sekundę ()
  • CPS – styl przekazywania kontynuacji ()
  • CPS – liczba zliczeń na sekundę ()
  • CPS – cyfrowe przetwarzanie sygnałów
  • CPS-1, CPS-2, CPS-3 – systemy gier arcade produkcji Capcom
  • CPS – w grach: kliknięcia na sekundę ()

Wikipedia


cpt

[czytaj: s-i-pi-ti albo ce-pe-te]
1. skrót ang.: carriage paid to ... (dostawa do (miejsce przeznacz.)) - klauzula w umowie handl. zobowiąz. sprzedającego do zawarcia umowy o przewóz i zapłacenia przewoźnego;
2. skrót ang.: cost per transaction - wskaźnik opłacalności reklamy (koszt wygenerowania jednej transakcji przy wykorzystaniu danej kampanii reklam.)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Port lotniczy Kapsztad
  • Cost Per Thousand
  • Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego
  • Symetria CPT
  • Test ciągłego wykonywania (CPT)
  • CPT (spedycja) – Carriage paid to... (a named place of destiantion)

Wikipedia


cpu

Central Processing Unit - procesor w komputerze


SJP.pl


cr

symbol chromu, pierwiastka chemicznego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CR – Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa
  • CR – current ratio (wskaźnik ogólnej płynności)
  • CR – pełna remisja (z ang. complete remission)
  • CR – common rail – bezpośredni wtrysk paliwa w silnikach Diesla
  • CR – oznaczenie dibenzoksazepiny jako bojowego środka trującego
  • CR – kod Kostaryki według standardu ISO 3166-1 i odsyłacz do standardu ISO 3166-2
  • CR – akronim gatunek krytycznie zagrożony (Critically endangered)
  • CR – Clash Royale (popularna gra mobilna)
  • CR – carriage return (znak powrotu karetki)

Wikipedia


cr7

[czytaj: ce-er-siedem] środowiskowo: piłkarz Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro


SJP.pl


crack

[czytaj: krak] krak;
1. pochodna kokainy w formie wolnej zasady, przeznaczona do palenia;
2. program komputerowy do łamania zabezpieczeń w programach i grach komputerowych;
3. plik komputerowy pozbawiony zabezpieczeń przed kopiowaniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kokaina zmieszana z sodą oczyszczoną i strącona z roztworu, stosowana wziewnie

 (1.2) pot. inform. program łamiący zabezpieczenia antypirackie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • crack – forma kokainy
  • Crack – album amerykańskiego rapera Z-Ro
  • crack – informatyka
  • Crack – hiszpański zespół rockowy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cracking m., cracker m.

 przym. crackowy

Wiktionary


cracker

[czytaj: kraker] kraker; w informatyce:
1. osoba włamująca się do sieci komputerowych w celach niezgodnych z prawem;
2. osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń aplikacji komputerowych


SJP.pl

Cracker (z ang., dosłownie „łamacz”) – osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych (crackingiem). Według słownika "Jargon File" termin ukuli około 1985 roku hakerzy, w reakcji na dziennikarskie nieporozumienia wokół słowa „haker”.

Wyróżnia się dwa główne znaczenia tego słowa, zgodnie z którymi działania crackerów polegają na:

Wikipedia


crackers

[czytaj: krakers] kruche, słonawe ciastko; krakers


SJP.pl


cracking

[czytaj: kraking] proces technologiczny rozkładu ciężkich frakcji ropy naftowej, polegający na pękaniu długich łańcuchów węglowych w węglowodorach, sposób otrzymywania m.in. benzyny syntetycznej; kraking; krakowanie


SJP.pl

Cr

Wikipedia


crackingowy

→ cracking [czytaj: krakingowy]; krakingowy


SJP.pl


crackowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|crackować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niecrackowanie n.

 czas. crackować ndk.

Wiktionary


crackować

[czytaj: krakować] łamać zabezpieczenia oprogramowania komputerowego; krakować


SJP.pl


cracovia

[czytaj: krakowia] polski klub sportowy z Krakowa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cracovia – nazwa Krakowa w większości języków romańskich i w łacinie
  • Cracovia – polski klub sportowy z Krakowa
    • osobne artykuły o sekcjach sportów zespołowych Cracovii
      • Cracovia (piłka nożna)
      • Cracovia (hokej na lodzie)
      • Cracovia (koszykówka)
      • Cracovia (piłka ręczna)
      • Cracovia (piłka wodna)
      • Cracovia (piłka siatkowa)
      • Cracovia (hokej na lodzie kobiet)
    • osobne artykuły o sekcjach sportów indywidualnych Cracovii
      • Cracovia (badminton)

Wikipedia


cracoviana

[czytaj: krakowiana] druki, akta, rękopisy itp. o Krakowie, dotyczące Krakowa


SJP.pl


craftować

[czytaj: kraftować] potocznie:
1. tworzyć, robić coś ręcznie z pasją i dbałością o szczegóły;
2. w grach: tworzyć przedmioty z surowców


SJP.pl


craig

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • James Henry Craig (1748 – 1812) – gubernator Kanady
  • Edward Gordon Craig (1872 – 1966) – angielski reżyser i teoretyk teatru
  • Larry Craig (ur. 20 lipca 1945) – polityk amerykański
  • William Lane Craig (ur. 23 sierpnia 1949) – amerykański filozof i teolog
  • Daniel Craig (ur. 2 marca 1968) – aktor angielski
  • Craig – miasto w stanie Alaska, w okręgu niezorganizowanym
  • Craig – miasto w stanie Kolorado, w hrabstwie Moffat
  • Craig – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Plymouth
  • Craig – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Holt
  • Craig – jednostka osadnicza w stanie Montana, w hrabstwie Lewis and Clark
  • Craig – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Burt
  • Craig (ang. Craig Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Van Buren

Wikipedia


cranach

[czytaj: KRAnach] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Lucas Cranach Starszy (1472–1553) – niemiecki malarz
  • Lucas Cranach Młodszy (1515–1586) – niemiecki malarz, syn Lucasa Cranacha Starszego
  • Hans Cranach (1513–1537) – niemiecki malarz, syn Lucasa Cranacha Starszego
  • (8284) Cranach – planetoida z grupy pasa głównego asteroid

Wikipedia


crane

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Crane – miasto na Barbadosie, w parafii Saint Philip
  • Crane – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Martin
  • Crane – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Stone
  • Crane – jednostka osadnicza w stanie Montana, w hrabstwie Richland
  • Crane – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Crane
  • Crane – jednostka osadnicza w stanie Oregon, w hrabstwie Harney
  • Crane (ang. Crane Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Paulding
  • Crane (ang. Crane Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Wyandot
  • hrabstwo Crane (ang. Crane County) – w stanie Teksas

Wikipedia


craniostenosis

[czytaj: kraniostenos-is] wada wrodzona, przedwczesne zarośnięcie szwów czaszkowych; kraniosynostoza, kraniostenoza


SJP.pl


crannog

[czytaj: krenog] sztuczna wyspa o charakterze obronnym, otaczana palisadą


SJP.pl


crap

[czytaj: krap] środowiskowo: tandeta, badziewie, kicz


SJP.pl

Crap, Andreas Crap, wł. Thomas Döppner (ur. 28 maja 1970 w Wolfsburgu) – niemiecki gitarzysta, członek zespołu Neue Deutsche Härte Oomph!.

Wikipedia


crapowaty

[czytaj: krapowaty] środowiskowo: tandetny, badziewny, bez wartości; badziewiasty


SJP.pl


crash

[czytaj: krasz]
1. rodzaj talerza perkusyjnego, używanego do wyraźnego akcentowania części rytmu;
2. w informatyce: sytuacja, w której program przestaje działać prawidłowo;
3. środowiskowo: załamanie rynku


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • crash – w informatyce „załamanie” (ang. crash) systemu
  • „Crash” – brytyjskie czasopismo poświęcone ZX Spectrum, wydawane od 1984 do 1992 roku
  • Crash: Niebezpieczne pożądanie (tytuł oryg. Crash) − kanadyjsko-brytyjski film fabularny (thriller) z 1996 roku, powstały na podstawie powieści Kraksa (Crash) J.G. Ballarda
  • Crash – oryginalny tytuł filmu Miasto gniewu (2004)
  • Crash – dramat amerykański z 1978 roku
  • crash – rodzaj talerza perkusyjnego
  • Crash – polski zespół muzyczny
  • Crash – album jazzowej formacji Crash
  • Crash – album zespołu Charli XCX (2022)
  • Crash – album zespołu Dave Matthews Band (1996)
  • Crash – album Kehlani (2024)
  • Crash – album zespołu The Human League (1986)

Wikipedia


crawford

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Broderick Crawford – amerykański aktor filmowy
  • Chace Crawford – amerykański aktor filmowy i serialow
  • Cindy Crawford – aktorka erotyczna
  • Joan Crawford – amerykańska aktorka
  • Aaron Crawford – irlandzki lekkoatleta
  • Chandra Crawford – reprezentantka Kanady w biegach narciarskich
  • Gavin Crawford – szkocki piłkarz
  • Hasely Crawford – lekkoatleta z Trynidadu i Tobago
  • Holly Crawford – australijska snowboardzistka
  • Jack Crawford – australijski tenisista
  • Jamal Crawford – koszykarz amerykański
  • Judy Crawford – kanadyjska narciarka alpejska

Wikipedia


crawl

[czytaj: krałl] najszybszy styl pływacki; kraul


SJP.pl


crawlista

[czytaj: krałlista] sportowiec uprawiający pływanie crawlem (kraulem); kraulista


SJP.pl


crawlistka

[czytaj: krałlistka] sportsmenka uprawiająca pływanie crawlem (kraulem); kraulistka


SJP.pl


crawlowy

[czytaj: krałlowy] przymiotnik od: crawl - najszybszy styl pływacki; kraulowy


SJP.pl


craxi

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bettino Craxi
  • Bobo Craxi
  • Stefania Craxi

Wikipedia


creative

[czytaj: kriejtiw] marka sprzętu elektronicznego i firma


SJP.pl


credit

[czytaj: kredit] w księgowości: prawa strona rachunków, miejsce zapisu zobowiązań przedsiębiorstwa; rubryka "ma"


SJP.pl


credo

[czytaj: kredo] kredo;
1. w katolicyzmie: wyznanie wiary odmawiane w czasie mszy świętej;
2. przenośnie: wyznawane przez kogoś poglądy i system wartości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. chrześcijańskie wyznanie wiary

 (1.2) przen. kardynalna zasada, którą ktoś się kieruje

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • credo – wyznanie wiary nicejsko-konstantynopolitańskie
  • credo – apostolski symbol wiary
  • credo datowane – wyznanie wiary z 359 roku
  • Credo (album) – album brytyjskiej grupy The Human League z 2011 roku
  • Kredo – horror produkcji brytyjskiej z 2008 roku
  • Credo – autobusy wytwarzane przez Krawtex
  • CREDO – projekt naukowy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈkrɛdɔ, AS: kredo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kredo

 (1.2) motto życiowe

Wiktionary


creep

[czytaj: krip] potocznie: osoba wzbudzająca niepokój lub dyskomfort swoim zachowaniem, przekraczająca granice społeczne w sposób budzący odrazę lub strach


SJP.pl

Creep – ballada rockowa wydana na debiutanckim singlu angielskiego zespołu Radiohead, która później znalazła się na pierwszym albumie zespołu – "Pablo Honey". Singel nie odbił się większym echem na branży muzycznej. Za to po reedycji na albumie, piosenka stała się międzynarodowym hitem. Zespół zaczął odnosić się negatywnie do swojego utworu po tym, jak fani uczestniczyli w koncertach zespołu wyłącznie dla jednej piosenki.

Wikipedia


creepers

[czytaj: kripers] sznurowany but na grubej podeszwie


SJP.pl


creepypasta

[czytaj: kripipasta] straszna historia rozpowszechniana w internecie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. pasta z elementami horroru;

Wiktionary

Creepypasta – fikcyjna i straszna historia, przybierająca zwykle formę miejskiej legendy rozpowszechniana za pomocą internetu, która ma na celu przestraszyć czytelnika. Bardzo często twórcy takich historii twierdzą, iż osobiście doświadczyli opisywanych przeżyć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czytałem niedawno przerażającą creepypastę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pasta

Wiktionary


cremello

[czytaj: kremello] o maści konia: kasztanowaty o kremowym odcieniu


SJP.pl


cremona

[czytaj: kremona] miasto we Włoszech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

 (1.2) geogr. adm. prowincja we Włoszech, w regionie Lombardia;

Wiktionary

Cremona – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, nad rzeką Pad, stolica prowincji Cremona.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 69 444 osoby, 992,1 os./km². Cremona leży na lewym brzegu Padu, na wschód od Piacenzy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oprócz licznej dynastii Amatich żyła w Cremonie jeszcze druga rodzina, która z pokolenia na pokolenie uprawiała budowę instrumentów. Nazywali się Guarneri i było ich pięciu w trzech lutniczych generacjach.

 (1.1) Zrezygnowawszy ze zdobywania Mediolanu, gdzie Francesco II Sforza poddał już zamek Hiszpanom, książę Urbino wysłał część swoich wojsk, aby oblegały Cremonę. Zanosiło się na to, że oblężenie nie przyniesie nic poza stratą czasu i sił.

 (1.1) W 824 r. Lotar postanowił zgrupować szkoły w ośmiu ośrodkach, wybierając na ich siedziby Turyn, Pawię, Cremonę, Weronę, Vicenzę, Cividale, Florencję i Fermo. Doprowadziło to na początku XII w. do rozwoju nowego typu szkół, a mianowicie szkół kapitulnych przy kościołach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kremończyk mos., kremonka ż.

 przym. kremoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (spolszczone) Kremona

Wiktionary


cremplina

[czytaj: kremplina] dawniej: kremplina, bistor;
1. skędzierzawiona przędza syntetyczna o dużej puszystości;
2. tkanina, dzianina z tej przędzy;
3. potocznie: odzież z takiej dzianiny


SJP.pl


crepa

[czytaj: krepa] cienki naleśnik z pszennej lub gryczanej mąki


SJP.pl


crepida

[czytaj: krepida] sandały noszone w starożytnej Grecji


SJP.pl


crepuscolari

[czytaj: krepuskolari] grupa poetów włoskich z początku XX w.


SJP.pl


crescendo

[czytaj: kreszendo]
1. określenie muzyczne: coraz silniej, coraz głośniej;
2. przenośnie: narastająco (w odniesieniu do dźwięków lub emocji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. stopniowe wzmacnianie siły dźwięku

przysłówek

 (2.1) stopniowo wzmacniając siłę dźwięku lub głosu

Wiktionary

Crescendo (z wł.: narastając, coraz głośniej; wym. "kreszendo") – stopniowe zwiększanie głośności, wzmacnianie natężenia dynamiki w utworze muzycznym.

W notacji muzycznej crescendo przedstawiane jest jako symbol graficzny (podobny do odpowiednio "wydłużonego" znaku mniejszości używanego w matematyce - "<") lub w postaci skrótu ("cresc."). Przeciwieństwem crescenda jest diminuendo.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Kocham cię, żono – powiedział Żaczek crescendo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: krɛˈʃɛ̃ndɔ, AS: krešẽndo

Wiktionary


creutzfeldt

[czytaj: krojcfeld]
1. nazwisko, np. Hans Gerhard Creutzfeldt (1885-1964), lekarz niemiecki;
2. choroba Creutzfeldta-Jakoba - choroba mózgu o długim okresie inkubacyjnym, powodująca śmierć chorego najpóźniej po kilkunastu miesiącach od jej ujawnienia się; gąbczaste zwyrodnienie mózgu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) med. pot. zob. choroba Creutzfeldta-Jakoba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkrɔjt͡sfɛlt, AS: kroi ̯cfelt

Wiktionary


crewneck

[czytaj: krunek] bluza lub koszula bez kołnierzyka i kaptura; crew neck, krunek


SJP.pl


crick

[czytaj: krik] nazwisko


SJP.pl

Crick – wieś w Anglii, w hrabstwie Northamptonshire, w dystrykcie ("unitary authority") West Northamptonshire. Leży 21 km na północny zachód od miasta Northampton i 117 km na północny zachód od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 1460 mieszkańców.

Wikipedia


cricket

[czytaj: kryket] gra zbliżona do palanta, polegająca na zburzeniu bramki drużyny przeciwnej przez rzut piłką, odbijaną płaską, grubą rakietą przez broniącego zawodnika; krykiet


SJP.pl

Cricket – album wydany w 1993 roku przez zespół Happy Cactus. Płyta zawiera 14 kompozycji. Dotychczas nie dokonano jej reedycji.

Zespół tworzyli: Colin Meloy, David Casey, Deidre Casey i Mark Schummer.

Wikipedia


cricot

[czytaj: kriKO]
1. awangardowy teatr działający 1933-38 w Krakowie, 1938-39 - w Warszawie;
2. teatralna grupa twórcza, założona 1956 w Krakowie przez T. Kantora


SJP.pl

Cricot, Teatr Artystów Cricot – polski teatr awangardowy, który działał w Krakowie (w latach: 1933–1938) oraz w Warszawie (1938–1939).

Wikipedia


crimen

[czytaj: krimen] w środowisku prawniczym: przestępstwo


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Crimen – powieść historyczna Józefa Hena
  • Crimen – serial telewizyjny (1988) w reżyserii Laco Adamika na podstawie powieści Józefa Hena
  • Nullum crimen sine lege.

Wikipedia


cringe

[czytaj: krindż] środowiskowo: żenada, zażenowanie, obciach; krindż


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) slang. coś żenującego, obciachowego, co wywołuje wstyd lub niesmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. krindż m., krindżówa ż.

 przym. cringe'owy, krindżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obciach, siara, żenada, zażenowanie, wstyd

Wiktionary


cringe'owy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) slang. dotyczący cringe'u, wstydliwy lub żenujący

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za dzieciaka ten serial lubiłem, ale obecnie uważam go za wysoce cringe'owy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cringe mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żenujący, obciachowy, wstydliwy

Wiktionary


cringowy

→ cringe [czytaj: krindżowy]; krindżowy


SJP.pl


criollo

[czytaj: kri-olo] brazylijska rasa konia domowego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Criollo (kakao) – odmiana ziaren kakaowca
  • Criollo – rasa koni

Wikipedia


cristal

Cristal (hiszp. "Cristal") – wenezuelska telenowela wyemitowana w latach 1985-1986.

Wikipedia


cristian

[czytaj: kristian] imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cristian – gmina w Rumunii, w okręgu Braszów
  • Cristian – wieś w Rumunii, w okręgu Braszów, w gminie Cristian
  • Cristian – gmina w Rumunii, w okręgu Sybin
  • Cristian – wieś w Rumunii, w okręgu Sybin, w gminie Cristian
  • Cristian imię męskie w wielu językach, odpowiednik polskiego Krystian

Wikipedia


cristina

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cristina – rumuński odpowiednik imienia Krystyna
  • Cristina – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Minas Gerais
  • Cristina – gmina w Hiszpanii, w prowincji Badajoz, w Estramadurze
  • Cristina – rodzaj kosarzy z podrzędu Eupnoi i rodziny Phalangiidae
  • Cristina – meksykańska telenowela wyprodukowana przez Televisę wyemitowana w latach 1998-1999

Wikipedia


crm

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • customer relationship management (ang.) – zarządzanie relacjami z klientami, koncepcja marketingowa albo system informatyczny, wspomagający procedury zarządzania kontaktami z klientami
  • cause related marketing (ang.) – marketing społecznie zaangażowany
  • CRM-5 – rodzaj epoksydowego materiału kompozytowego (zwykle oznaczany CEM-5)
  • Zakon Kleryków Regularnych Mniejszych – zakon katolicki

Wikipedia


cro-magnon

[czytaj: kromaNIĄ] miejsce odkryć antropologicznych we Francji


SJP.pl


croce

[czytaj: krocze] nazwisko; m.in. Benedetto Croce - włoski filozof


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Benedetto Croce – filozof włoski, przedstawiciel neoheglizmu
  • Giovanni Croce – kompozytor włoski
  • Croce (miejscowość) – miejscowość we Francji

Wikipedia


crocs

[czytaj: kroks] but z tworzywa sztucznego z grubą podeszwą, ruchomym paskiem na pięcie i otworami wentylacyjnymi; kroks


SJP.pl


crocsy

[czytaj: kroks] but z tworzywa sztucznego z grubą podeszwą, ruchomym paskiem na pięcie i otworami wentylacyjnymi; kroks


SJP.pl


crofesima

dawna nazwa górnej warstwy płaszcza ziemskiego


SJP.pl

Crofesima – dawna nazwa górnej warstwy płaszcza ziemskiego (mezosfery).

Nazwę dla tej warstwy płaszcza wprowadzono, gdyż uważano, że jest ona zbudowana z krzemu ("Si") i magnezu ("Mg") (sima) oraz z pewnych ilości chromu (Cr) i żelaza (Fe) - Cr+Fe+Si+Mg.

Wikipedia


croissant

[czytaj: krłasą] rodzaj rogalika z ciasta francuskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) kulin. rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

Wiktionary

Croissant (wym.) – pieczywo z ciasta francuskiego w kształcie rogalika, tradycyjnie bez nadzienia. Pierwszy oficjalny przepis na croissanty pochodzi z 1839 roku i jest wiązany z osobą Augusta Zanga, właściciela wiedeńskiej piekarni przy rue de Richelieu w Paryżu.

Wikipedia


croma

[czytaj: kroma] model samochodu marki Fiat


SJP.pl


cromalin

[czytaj: kromalin] próbny wydruk kolorowej grafiki, służący jako wzorzec przy ustawianiu kolorystyki na maszynie drukarskiej; kromalin


SJP.pl

Cromalin – nazwa handlowa systemu prób koloru należąca do firmy DuPont. Istnieją dwie odmiany tego systemu – naświetlane przy użyciu klisz odbitki analogowe oraz wydruki cyfrowe.

Firma DuPont była prekursorem prób koloru dla poligrafii, stąd do dziś zachowało się potoczne nazywanie prób innych producentów również "kromalinami".

Wikipedia


cromalinowy

→ cromalin [czytaj: kromalinowy]


SJP.pl


cromer

[czytaj: krołmer] miasto w Anglii


SJP.pl

Cromer – miasto portowe w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w regionie East of England, w hrabstwie Norfolk. W 2001 miasto to na powierzchni 4,66 km² zamieszkiwało 7 749 osób.

W mieście znajduje się zbudowana w 1833 roku latarnia morska Cromer.

W tym mieście ma swą siedzibę klub piłkarski – Cromer Town F.C.

Wikipedia


cromwell

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cromwell – miasto w Nowej Zelandii
  • Cromwell – miejscowość w hrabstwie Nottinghamshire (Anglia)
  • Cromwell – miasto w stanie Connecticut, w hrabstwie Middlesex
  • Cromwell – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Noble
  • Cromwell – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Union
  • Cromwell – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Carlton
  • Cromwell – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Seminole
  • Cromwell (ang. Cromwell Town) – gmina w stanie Connecticut, w hrabstwie Middlesex
  • Cromwell (ang. Cromwell Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Clay
  • Cromwell (ang. Cromwell Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Burleigh
  • Cromwell (ang. Cromwell Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Huntingdon
  • Thomas Cromwell – doradca królewski (ok. 1485–1540)

Wikipedia


cronenberg

[czytaj: kronenberg] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cronenbergowie – określenie potworów z , czyli 6. odcinka 1. sezonu serialu Rick i Morty; nazwa nawiązuje do Davida Cronenberga, filmowca znanego z tworzenia body horrorów
  • – dawne miasto w Niemczech, obecnie część Wuppertalu
  • Cronenberg – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Kusel
  • – niemiecki polityk z FDP
  • – niemiecki polityk z FDP
  • Rodzina Cronenbergów:
    • – kanadyjski filmowiec
    • David Cronenberg – kanadyjski reżyser filmowy
    • – kanadyjska fotografka i filmowiec
    • – kanadyjska kostiumografka
  • Kronenberg

Wikipedia


cronin

[czytaj: kranin] nazwisko


SJP.pl


croquis

[czytaj: krokfis] z łaciny: szkic topograficzny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Croquis – szkic stosowany w geodezji
  • Croquis – szkic stosowany w sztukach plastycznych
  • Croquis – manga autorstwa Hinako Takanagi

Wikipedia


crosby

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Crosby – miejscowość w hrabstwie Kumbria
  • Crosby – miejscowość w hrabstwie North Yorkshire
  • Crosby – miasto w hrabstwie Merseyside
  • Crosby – osada w części Glenfaba
  • Crosby – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Crow Wing
  • Crosby – miejscowość w stanie Missisipi, w hrabstwie Wilkinson
  • Crosby – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Divide
  • Crosby – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie Harris
  • Crosby (ang. Crosby Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie White
  • Crosby (ang. Crosby Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Pine
  • Crosby (ang. Crosby Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Hamilton
  • hrabstwo Crosby (ang. Crosby County) – w stanie Teksas

Wikipedia


cross

[czytaj: kros] wyścig przeprowadzany w trudnych warunkach terenowych; kros


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ben Cross (ur. 1947) – angielski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser, scenarzysta i piosenkarz
  • Christopher Cross (ur. 1951) – amerykański wokalista i kompozytor
  • David Cross (ur. 1949) – angielski muzyk i kompozytor, skrzypek
  • David Cross (ur. 1964) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny
  • Henri Edmond Cross (1856–1910) – malarz francuski
  • Joan Cross (1900–1993) – brytyjska śpiewaczka operowa
  • Marcia Cross (ur. 1962) – amerykańska aktorka telewizyjna i filmowa
  • Richard Cross, 1. wicehrabia Cross (1823–1914) – brytyjski polityk, członek Partii Konserwatywnej, minister w rządach lorda Beaconsfielda i lorda Salisbury'ego
  • Simon Cross (ur. 1965) – żużlowiec brytyjski
  • Cross – polski zespół rockowy
  • Cross – amerykański raper z duetu Infa.Red & Cross i grupy Ruff Ryders
  • † (Cross) – album Duetu Justice

Wikipedia


cross-country

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cross country – wyścig przełajowy, obecny jest w wielu dyscyplinach sportowych
    • Bieg przełajowy
    • Narciarstwo przełajowe
  • Cross-country – dyscyplina kolarska
  • CrossCountry – brytyjski przewoźnik kolejowy
  • Cross Country Route – linia kolejowa w Anglii

Wikipedia


cross-linking

[czytaj: kros-linking] wzajemne promowanie się stron internetowych przez wymianę banerów i linków; crosslinking


SJP.pl


crossdresser

[czytaj: krosdreser] osoba nosząca ubiór przeznaczony dla płci odmiennej


SJP.pl


crossdressing

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) psych. zakładanie strojów stereotypowo przypisanych płci przeciwnej;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transwestytyzm

Wiktionary


crossfader

[czytaj: krosfejder] środowiskowo: element didżejskiego miksera wyciszający sygnał z jednego źródła i puszczający sygnał z drugiego źródła


SJP.pl

Cr

Wikipedia


crossfire

[czytaj: krosfajer] model samochodu marki Chrystler


SJP.pl

CrossFire (także CrossFireX dla platformy "Spider") – nazwa technologii łączenia kart graficznych, opracowana pierwotnie przez firmę ATI, a następnie rozwijana przez AMD. Rozwiązanie to stanowiło odpowiedź na konkurencyjną technologię SLI firmy Nvidia.

Wikipedia


crossfit

[czytaj: krosfit] program treningu siłowego i kondycyjnego


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) system treningowy rozwijający różne partie ciała przy pomocy różnych ćwiczeń

Wiktionary

CrossFit, crossfit – program treningu siłowego i kondycyjnego, który opiera się na wzroście dziesięciu najważniejszych zdolności siłowych. Podczas ćwiczeń rozwija się siłę i masę mięśni, aby wzmocnić siłę ich ruchu.

Wikipedia


crossfiter

[czytaj: krosfiter] osoba stosująca program treningu siłowego i kondycyjnego


SJP.pl


crossfiterka

[czytaj: krosfiterka] kobieta stosująca program treningu siłowego i kondycyjnego


SJP.pl


crossfitowiec

[czytaj: krosfitowiec] osoba trenująca crossfit


SJP.pl


crossfitowy

[czytaj: krosfitowy] związany z programem treningu siłowego i kondycyjnego


SJP.pl


crossing-over

Crossing-over – wymiana odcinków chromatyd pomiędzy chromosomami homologicznymi w czasie mejozy, w uproszczeniu jest to proces wymiany materiału genetycznego, w wyniku którego zwiększa się zmienność genetyczną. Odkrywcą procesu crossing-over był Thomas Morgan.

Wikipedia


crossminton

[czytaj: krosminton] gra podobna do badmintona, rozgrywana bez siatki przy użyciu specjalnych rakiet i aerodynamicznych lotek; speed badminton


SJP.pl

Crossminton (dawniej speed badminton) – sport rakietowy łączący zalety tenisa, badmintona i squasha, w który gra się bez siatki i z użyciem nowatorskich lotek (tzw. speederów) oraz rakiet, umożliwiających wyjątkowo szybką grę.

Wikipedia


crossover

[czytaj: krosołwer] rzecz lub zjawisko będące skrzyżowaniem rzeczy lub zjawisk tego samego rodzaju


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • crossover – termin określający muzykę łączącą wiele stylistyk
  • crossover – termin określający film
  • crossover – sytuacja, w której dochodzi do spotkania bohaterów różnych komiksów.
  • crossover – pojazd łączący cechy kilku typów samochodów
  • crossover thrash – gatunek muzyki, wywodzący się z hardcore i thrash metalu
  • Crossover (zespół muzyczny)
  • CrossOver Office – aplikacja firmy CodeWeavers
  • Crossover – odmiana bilardu dla dwóch osób
  • crossover – zagranie w koszykówce polegające na ominięciu przeciwnika
  • crossover (elektroakustyka) – w zespołach głośnikowych zwrotnica (filtr) rozdzielająca pasmo akustyczne do właściwych głośników (zazwyczaj nisko-, średnio- i wysokotonowych)

Wikipedia


crossoverowy

→ crossover [czytaj: krosołwerowy]


SJP.pl


crossowiec

[czytaj: krosowiec] zawodnik biorący udział w krosie - wyścigu w trudnych warunkach terenowych; krosowiec


SJP.pl


crossowy

związany z crossem (krosem); krosowy


SJP.pl


crossplay

[czytaj: krosplej] przebieranie się za postacie płci przeciwnej z filmów, komiksów, gier itp.


SJP.pl

Cr

Wikipedia


crostata

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. włoskie ciasto kruche z owocami lub inną słodką masą, rodzaj tarty

Wiktionary

Crostata to włoska tarta lub placek, znana również jako "coppi" w Neapolu i "sfogliate" w Lombardii. Najwcześniejsze znane użycie słowa "crostata" we współczesnym znaczeniu można znaleźć w książkach kucharskich "Libro de Arte Coquinaria" autorstwa Martino da Como, opublikowanej około 1465, i "Cuoco napolitano", opublikowanej pod koniec XV wieku, zawierającej przepis (numer 94) zatytułowany "Crostata de Caso, Pane itp".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: krɔˈstata, AS: krostata

Wiktionary


crowdfunding

[czytaj: krałdfanding] finansowanie przedsięwzięcia przez zbiórkę drobnych wpłat od wielu osób


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) finansowanie społecznościowe;

Wiktionary


crowdfundingowy

[czytaj: krałdfandingowy] związany z finansowaniem przedsięwzięcia przez zbiórkę drobnych wpłat od wielu osób


SJP.pl


crowdsourcing

[czytaj: krałdsors-ing] pozyskiwanie informacji, realizacja zadań przez otwarte uczestnictwo wielu osób


SJP.pl

Crowdsourcing (wym. []) – proces, w ramach którego organizacja (firma, instytucja publiczna, organizacja non-profit) przeprowadza outsourcing zadań wykonywanych tradycyjnie przez pracowników do niezidentyfikowanej, zwykle bardzo szerokiej grupy ludzi w formie open call ( crowd „tłum”, sourcing „pozyskiwanie, zaopatrywanie się”).

Wikipedia


crowdsourcingowy

→ crowdsourcing [czytaj: krałdsors-ingowy]


SJP.pl


crowe

[czytaj: kroł] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cameron Crowe (ur. 1957) – amerykański pisarz i reżyser filmowy
  • David M. Crowe – amerykański historyk
  • Martin Crowe (1923–2011) – australijski lekkoatleta, młociarz
  • Russell Crowe (ur. 1964) – australijski aktor
  • William Crowe (1925–2007) – amerykański admirał

Wikipedia


crowley

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • John Crowley – amerykański pisarz fantasy
  • Aleister Crowley – XX-wieczny okultysta
  • Anthony Crowley – fikcyjny demon z książki Dobry omen, którego nazwisko pochodzi od powyższego
  • Crowley Data Poland – dawny operator telekomunikacyjny
  • Crowley Foods – producent żywności z siedzibą w Binghamton, w USA
  • Crowley Maritime Corporation – firma logistyczna z siedzibą w Oakland, w Kalifornii
  • Crowley – miejscowość w stanie Kolorado, w hrabstwie Crowley
  • Crowley – miasto w stanie Luizjana, w parafii Acadia
  • Crowley – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Tarrant
  • Crowley (ang. Crowley Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Greene
  • Crowley – obszar niemunicypalny w hrabstwie Mendocino, w Kalifornii
  • hrabstwo Crowley (ang. Crowley County) – hrabstwo w stanie Kolorado

Wikipedia


crown

[czytaj: krałn] szkło krzemowo-potasowe stosowane w fizyce do wyrobu układów optycznych; kron, kronglas


SJP.pl

Korona (ang. "Crown") wcześniej zwana koroną podwójnej róży (ang. "Crown of the double rose") – brytyjska jednostka monetarna o wartości 5 szylingów, wprowadzona przez reformę monetarną króla Henryka VIII; w obiegu w latach 1526–1965.

Pierwsze monety były bite ze złota, zaś pierwsze srebrne pojawiły się za rządów Edwarda VI.

Wikipedia


crp

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) = polit. hist. Centrolewica Rzeczypospolitej Polskiej;

 (1.2) = med. biochem. białko C-reaktywne;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CRP – ang. C reactive protein, białko C-reaktywne
  • CRP – ang. capacity requirements planning, w zarządzaniu planowanie zdolności produkcyjnych
  • CRP – według kodów IATA: oznaczenie portu lotniczego Corpus Christi, w Teksasie, w Stanach Zjednoczonych
  • CRP – Centrolewica Rzeczypospolitej Polskiej

Wikipedia


crpg

[czytaj: ce er pe gie lub s-i ar pi dżi] z angielskiego: Computer Role Playing Game, komputerowe gry odgrywania ról, komputerowe gry fabularne; typ gier komputerowych wzorowanych na klasycznych grach typu RPG


SJP.pl


crt

skrót od: Catode Ray Thube, określenie monitorów zawierających lampę kineskopową


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CRT (cathode-ray tube) – kineskop
  • CRT – oznaczenie zakonników Zakonu Kleryków Regularnych (Teatynów)
  • CRT (continuous regeneration trap) – układ redukujący emisję spalin
  • CRT – Centralny Rząd Tybetański
  • CRT (cardiac resynchronization therapy) – terapia resynchronizująca
  • CRT (capillary refill time) – nawrót kapilarny
  • Crt – oznaczenie gwiazdozbioru Pucharu

Wikipedia


cru

[czytaj: krü] z francuskiego: grunt, teren, na którym wyrosła winorośl; zbiór wina; wino (lokalne)


SJP.pl


crudités

[czytaj: kridiTE] przekąska z surowych warzyw pokrajanych w paski, maczanych w zimnym sosie


SJP.pl


cruise

[czytaj: kruz] pocisk samosterujący, trudno wykrywalny przez radary


SJP.pl


cruiser

[czytaj: kruzer] typ motocykla przeznaczony do turystyki


SJP.pl

Cr

Wikipedia


crumble

[czytaj: krambl] deser w postaci owoców zapiekanych pod kruszonką


SJP.pl


crunchips

[czytaj: kranczips] marka chipsów ziemniaczanych


SJP.pl

Crunchips – marka chipsów ziemniaczanych produkowanych od 1993 przez koncern Lorenz Bahlsen Snack-World, która jest dostępna w 80 krajach. Produkowane są w Niemczech, Polsce, Austrii i Rosji.

Wikipedia


crunchipsy

[czytaj: kranczipsy] chipsy marki Crunchips


SJP.pl


cruschesco

przymiotnik

 (1.1) liter. dotyczący Akademii della Crusca

Wiktionary


crush

[czytaj: krasz] potocznie: osoba, w której ktoś się zauroczył; krasz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) slang. osoba, w której ktoś się podkochuje

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Crush – album zespołu Bon Jovi
  • Crush – album zespołu Orchestral Manoeuvres in the Dark
  • Crush – album 2NE1
  • Crush – singel zespołu Pendulum
  • Crush – pierwsza piosenka Solange Knowles
  • Crush – singel Zary Larsson
  • Crush – południowokoreański piosenkarz

Wikipedia


crusoe

[czytaj: kruZO] nazwisko, m.in. Robinson Crusoe - bohater powieści Daniela Defoe


SJP.pl

Crusoe – rodzina energooszczędnych procesorów zgodnych z x86, które miały swoją premierę w 2000 roku. Zaprojektowana przez korporację Transmeta z myślą o urządzeniach przenośnych (laptop, tablet) i urządzeniach wbudowanych (cienkie klienty), odtwarzacze DVD, centra multimedialne

Wikipedia


crusta

[czytaj: krusta] cukrowa obwódka na krawędzi kieliszka, rzadziej innego naczynia


SJP.pl

Crusta – ozdoba szklanki, stosowana głównie przy napojach alkoholowych. Wykonuje się ją zwilżając krawędź szklanki, a następnie dotykając krawędzią wysypanej na deskę czy talerzyk soli (np. margarita), cukru (słodkie koktajle) bądź innej sypkiej substancji.

Wikipedia


crux

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Krzyż Południa (łac. Crux) – gwiazdozbiór nieba południowego
  • Crux – opowiadanie Jacka Dukaja
  • CRUX – dystrybucja Linuksa

Wikipedia


cruyff

[czytaj: krojf] nazwisko


SJP.pl


cruzado

[czytaj: kruzado]
1. dawna złota lub srebrna moneta portugalska mająca na rewersie znak krzyża;
2. jednostka monetarna Brazylii w latach 1986-1990 równa 100 centavos


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cruzado – portugalska moneta złota lub srebrna. Nazwa pochodzi od krzyża umieszczanego na rewersie monety (krzyż – łac. crux, port. cruz).
  • cruzado brazylijskie – jednostka monetarna Brazylii w latach 1986–1989
    • nowe cruzado – jednostka monetarna Brazylii w latach 1989–1990

Wikipedia


cruzeir

[czytaj: kruzejr] dawna jednostka monetarna Brazylii, będąca w obiegu w latach 1942-1994; cruzeiro


SJP.pl


cruzeiro

[czytaj: kruzejro] dawna jednostka monetarna Brazylii, będąca w obiegu w latach 1942-1994; cruzeir


SJP.pl

Cruzeiro – miasto i gmina w Brazylii, w stanie São Paulo. Znajduje się w mezoregionie Vale do Paraíba Paulista i mikroregionie Guaratinguetá.

Wikipedia


crwth

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. muz. średniowieczny smyczkowy instrument muzyczny bardów walijskich i celtyckich;

Wiktionary


crzz

skrót od: Centralna Rada Związków Zawodowych - organ zrzeszający związki zawodowe w latach 1949-1980 


SJP.pl


crêpe

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;

Wiktionary

Cr

Wikipedia


crêpes

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. cienkie naleśniki, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;

Wiktionary


cs

symbol cezu, pierwiastka chemicznego


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) = chem. chlorobenzalomalononitryl

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cs – symbol cezu (pierwiastka chemicznego)
  • Cs – symbol cirrostratusa (chmury warstwowo-pierzastej)
  • cs – dwuznak w alfabecie węgierskim
  • cs – kod ISO 639-1 dla języka czeskiego
  • CS
  • C’s

Wikipedia


csc

Congregatio Sanctae Catharinae Virginis et Martyris, zakon katarzynek


SJP.pl

symbol

 (1.1) = mat. cosecans

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Congregatio Sanctae Catharinae, katarzynki – żeńskie zgromadzenie zakonne
  • rakowe komórki macierzyste
  • Card Security Code
  • Computer Sciences Corporation
  • CSc. – kandydat nauk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈsɛkãw̃s, AS: kosekãũ̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cosec

Wiktionary


csdp

Congregatio Sororum Divini Pastoris a Providentia Divina, zakon pasterek


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony
  • Zgromadzenie Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej – żeńskie zgromadzenie zakonne

Wikipedia


csepel

[czytaj: czepel] wyspa na Dunaju


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czepel – wyspa rzeczna na Dunaju
  • Csepel (dzielnica) – XXI dzielnica Budapesztu na tejże wyspie
  • Csepel (motocykl) – typ motocykla produkowanego tamże
  • Csepel (motoryzacja) – producent autobusów, samochodów ciężarowych i podwozi na wyspie Csepel w Budapeszcie
  • SMS Csepel – austro-węgierski niszczyciel
  • grupa Csepel – Jednostka taksonomiczna w archeologii

Wikipedia


csfn

Congregatio Sororum Sacrae Familiae de Nazareth, zakon nazaretanek


SJP.pl


csma

Congregatio Sancti Michaelis Archangeli, zakon michalitów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Carrier Sense Multiple Access – sieciowy protokół transmisji
  • Zgromadzenia św. Michała Archanioła (CSMA – łac. Congregatio Sancti Michaelis Archangeli)

Wikipedia


csrs

Czechosłowacka Republika Socjalistyczna


SJP.pl


css

1. Centrala Spółdzielni Spożywców "Społem";
2. Centralne Studium Samolotów;
3. ang. Content Scrambling System, system kodowania zawartości płyt DVD;
4. ang. Cascading Style Sheets, kaskadowe arkusze stylów, język programistyczny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Centralna Szkoła Strzelnicza – szkoła Wojska Polskiego funkcjonująca w latach 1922–1939 w Toruniu
  • kaskadowe arkusze stylów () – język służący do opisu formy prezentacji stron WWW
  • Counter-Strike: Source – taktyczny first-person shooter stworzony przez Valve na silniku graficznym Source
  • – sposób ataku na serwis WWW polegający na osadzeniu w treści atakowanej strony kodu, który wyświetlony innym użytkownikom może doprowadzić do wykonania przez nich niepożądanych akcji
  • – kontrowersyjny system szyfrowania zawartości płyt DVD
  • – amerykański program badawczy, w ramach którego poszukiwane są komety i planetoidy bliskie Ziemi, stanowiące dla niej zagrożenie
  • – brazylijski zespół wykonujący muzykę indie, electro i indietronica
  • Czechosłowacka Partia Socjalistyczna () – czechosłowacka partia polityczna działająca w Czechach i na Morawach w latach 1948–1990 jako część składowa Bloku Demokratycznego i Frontu Narodowego

Wikipedia


csse

Congregatio Sororum Sanctae Elisabeth, zakon elżbietanek


SJP.pl


cssf

Congregatio Sororum Sancti Felicis a Cantalicio Tertii Ordinis Regularis Sancti Francisci Seraphici, zakon felicjanek


SJP.pl


cssh

Congregatio Sororum Sanctae Hedvigis ab Immaculata Virgine Genitrice Mariae, zakon jadwiżanek


SJP.pl


cssma

Congregatio Sororum Sancti Michaelis Archangeli, zakon michalitek


SJP.pl


cssp

Congregatio Sancti Spiritus sub tutela Immaculati Cordis Beatissimae Virginis Mariae, zakon duchaczy


SJP.pl


cssr

Congregatio Sanctissimi Salvatoris, zakon redemptorystów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CSSR – skrót od Czechosłowacka Republika Socjalistyczna (1960–1990)
  • CSsR – skrót zakonny redemptorystów (od łac. Congregatio Sanctissimi Redemptoris)

Wikipedia


csu

skrót od: Christlich-Soziale Union - Unia Chrześcijańsko-Społeczna, niemiecka partia polityczna


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Unia Chrześcijańsko-Społeczna w Bawarii
  • Channel service unit
  • Chicago State University
  • California State University

Wikipedia


csw

skrótowiec

 (1.1) = czysta substancja węglowa, tj. przelicznik stosowany w analizie węgla po odjęciu popiołów i wilgoci

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Centrum Sztuki Współczesnej
  • Port lotniczy Colorado Do Oeste

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pobrane próby węgla z otworów wiertniczych wykonanych z powierzchni ziemi lub z wyrobisk górniczych poddawane są badaniom pod względem zawartości metanu. Na tej podstawie złoże lub jego część jest zaliczana do niemetanowych, gdy zawartość metanu w węglu nie przekracza 0,1 m³ metanu na megagram czystej substancji węglowej, co zapisuje się w postaci 0,1 m³ CH4/Mg csw.

Wiktionary


ct

ang. Clock Time and Date, sygnał przesyłany przez nadawców stacji radiowych, pozwalający na automatyczną regulację aktualnej godziny i daty w pozwalających na to odbiornikach radiowych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Česká televize
  • tomografia komputerowa, TK (ang. computed tomography, CT)
  • kalcytonina
  • Connecticut
  • ct – skrót jednostki miary karatu
  • CT (ang. Central Time) – czas centralny

Wikipedia


ct.

skrót od: cent; ct


SJP.pl


ctg

kotangens


SJP.pl

symbol

 (1.1) = mat. cotangens

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Centralne Towarzystwo Gospodarcze dla Wielkiego Księstwa Poznańskiego
  • Cotangens – jedna z funkcji trygonometrycznych
  • Centralne twierdzenie graniczne

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s, AS: kotãŋgẽũ̯s

Wiktionary


cthulhu

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) liter. fikcyjny humanoidalny obcy bóg opisywany jako gigant z głową przypominającą ośmiornicę oraz smoczymi skrzydłami i pazurami, wokół którego rozwinął się szalony kult;

Wiktionary

Cthulhu – istota fikcyjna, Wielki Przedwieczny, najbardziej znane bóstwo z kręgu mitów stworzonych przez H.P. Lovecrafta. Zwany jest Bratem lub Kapłanem Przedwiecznych, Al-Khadhulu, Kuthulu, Set-Hulhu lub Chta-lhu.

Cthulhu spoczywa w grobowcu, uśpiony w cyklopowym mieście R’lyeh na dnie Pacyfiku, kiedy jednak planety ułożą się prawidłowo, Cthulhu przybędzie aby zniszczyć świat.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Wielki Przedwieczny

Wiktionary


ctk

jedna z popularniejszych linii produktów marki Casio


SJP.pl


ctp

[czytaj: cetepe] metoda tworzenia formy drukowej bezpośrednio z pliku; ctp, CTP


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CtP – metoda tworzenia formy drukowej
  • Cytydyno-5′-trifosforan – jeden z nukleotydów
  • CTP – grupa wykresów używanych w obróbce cieplnej
  • CTP (Cordless Telephony Profile) – profil systemu Bluetooth dla telefonii bezprzewodowej

Wikipedia


ctrl

skrót od: control (czytany jako cały, odmienny wyraz lub potocznie: ce-te-er-EL); Ctrl


SJP.pl


ctv

[czytaj: s-i ti VI lub ce te FAŁ] skrót od:
1. Canada Television;
2. colour television


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Centro Televisivo Vaticano (CTV) – Watykański Ośrodek Telewizyjny
  • CTV Television Network – prywatny kanadyjski nadawca telewizyjny
    • CTV Prince Albert – stacja telewizyjna należąca do CTV Television Network
  • Corpo Truppe Volontarie (CTV) – włoski wojskowy korpus ekspedycyjny
  • ČTV

Wikipedia


cu

symbol miedzi, pierwiastka chemicznego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cu – symbol chemiczny miedzi
  • Cu – symbol meteorologiczny cumulusa
  • CU – wrzodziejące zapalenie jelita grubego
  • CU – układ sterowania (control unit) w typowym mikroprocesorze
  • CU – w slangu internetowym „do zobaczenia” (ang. see you zapisane fonetycznie)
  • cu – w ISO 639-1 kod języka staro-cerkiewno-słowiańskiego
  • CU – kod przypisany Kubie według standardu ISO 3166-1 alfa-2
    • .cu – kubańska domena internetowa
  • Uniwersytet w Cambridge
  • Uniwersytet Columbia
  • Uniwersytet Cornella

Wikipedia


cubiculum

[czytaj: kubikulum] kubikulum;
1. grób w katakumbach wczesnochrześcijańskich;
2. pomieszczenie w dawnym domu rzymskim


SJP.pl

Cubiculum (łac. pokój do spoczynku, spania, od "cubare" – leżeć) – pojęcie używane w architekturze starożytnej dla określenia:

Wikipedia


cuca

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Tykocin,Tworyczów. pieszcz. piesek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cuca – wieś w okręgu Ardżesz, w gminie Cuca
  • Cuca – wieś w okręgu Gałacz, w gminie Cuca
  • Cuca – gmina w okręgu Ardżesz
  • Cuca – gmina w okręgu Gałacz
  • Cuca (Alexi Stival Beludo, ur. 1963) – piłkarz brazylijski, trener
  • Cuca (Carlos Miguel Pereira Fernandes, ur. 1991) – kabowerdeński piłkarz

Wikipedia


cuch

1. rzadko: przykry, odrażający zapach; smród, odór;
2. powonienie, węch psa; wiatr


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzad. nieprzyjemny, odrażający zapach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sux, AS: cuχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odór, smród

Wiktionary


cucha

wierzchnie okrycie męskie noszone w Polsce przez górali; czucha; czuha; gunia; guńka


SJP.pl


cuchna

cuchna nawozowa - gatunek muchówki z rodziny kłośnicowatych


SJP.pl


cuchnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cuchnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cuchnąć

Wiktionary


cuchnący

→ cuchnąć


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od cuchnąć

przymiotnik

 (2.1) o bardzo brzydkim zapachu

Wiktionary

Patrz:

cuchnąć

Przykłady

 (2.1) Ładny kwiat nigdy nie jest cuchnący.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suxˈnɔ̃nt͡sɨ, AS: cuχnõncy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cuchnąć

Wiktionary


cuchnąć

wydzielać ostry, nieprzyjemny zapach


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) brzydko pachnieć, śmierdzieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten chłopak cuchnie, bo się nie myje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: cuχnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cuchnięcie n.

 przym. cuchnący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śmierdzieć, capić

Wiktionary


cucić

doprowadzać do przytomności; trzeźwić


SJP.pl

czasownik

 (1.1) med. fiz. doprowadzać do częściowego lub pełnego stanu świadomości

 (1.2) psych. praw. doprowadzać do częściowego lub pełnego stanu poczytalności

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cucenie n.

Wiktionary


cuckold

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) seks. gra erotyczna polegająca na przyzwoleniu mężczyzny na zdradę – partnerka lub partner otrzymuje całkowitą swobodę seksualną, a on sam czerpie satysfakcję z jego lub jej niewierności

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (2.1) seks. mężczyzna przyzwalający na zdradę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od jakiegoś czasu ja i mąż eksperymentujemy ze swingiem i cuckoldem.

 (2.1) Hej cuckoldy, oddajcie swoje laski – jestem mocno napalony.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) candaulizm, zdrada kontrolowana

Wiktionary


cud

1. niezwykłe, niecodzienne zjawisko;
2. osoba lub rzecz bardzo piękna, niesamowita;
3. szczęśliwy zbieg okoliczności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

 (1.2) przen. rzecz niezwykła, niespodziewana, mało prawdopodobna

Wiktionary

Cud (z prasłowiańskiego "*čudo": dziwo) – religijne określenie zjawiska lub zdarzenia, którego nie da się racjonalnie wyjaśnić przez odwołanie do przyczyn naturalnych, a które będąc niepojętym i niewyjaśnionym przez znane człowiekowi prawa natury, uważane bywa za sprzeczne z tymi prawami i za wyraz ingerencji Boga lub sił nadprzyrodzonych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apostołowie chodzili i czynili cuda.

 (1.2) To prawdziwy cud! Auto zostało całkowicie zniszczone w wypadku, a on wyszedł z niego bez żadnych ran!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sut, AS: cut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudowność ż., cudak m., cudaczność ż.

 przym. cudowny, cudny, cudaczny

 przysł. cudownie, cudnie, cudacznie

 czas. cudować

Wiktionary


cud-dieta

ironicznie: dieta, której stosowanie powoduje bardzo szybkie chudnięcie


SJP.pl


cud-dziewczyna

ideał dziewczyny, dziewczyna posiadająca najlepsze cechy; cud-dziewica


SJP.pl


cud-dziewica

ideał dziewczyny, dziewczyna posiadająca najlepsze cechy; cud-dziewczyna


SJP.pl


cud-kobieta

ideał kobiety; kobieta posiadająca cechy najlepsze


SJP.pl


cuda

forma rzeczownika.

 (1.1) zob. cud.

 (1.2) zob. cudo.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Liczba mnoga słowa cud
  • Cuda (Miracles) – amerykański serial telewizyjny
  • CUDA – technologia obliczeń równoległych opracowana przez firmę NVIDIA
  • Cuda – album muzyczny Magdy Steczkowskiej i grupy Indigo
  • Cuda – film z 2014 roku w reżyserii Alice Rohrwacher

Wikipedia


cuda-niewidy

potocznie: coś niezwykłego, niesamowitego, rzadko spotykanego; cuda niewidy


SJP.pl


cuda-wianki

z ironią o rzeczach niezwykłych, nadzwyczajnych ale nierealnych lub nieosiągalnych; cuda na kiju


SJP.pl

fraza rzeczownikowa, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) iron. rzeczy niezwykłe i nadzwyczajne, lecz nierealne i nieosiągalne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To normalna świnia afrykańska. Biega po Lesie Kabackim, umyka policji, cuda-wianki.

 (1.1) Facet, który chce zostać prezydentem, choć nie ma o niczym zielonego pojęcia, oddycha z ulgą, bo najgorsze przeszło. Przed żoną się nie skompromitował. Bał się, że jej cuda-wianki opowiada, jak to w dalekiej ojczyźnie go kochają, bał się, że przesadza, a był za skromny.

 (1.1) W dodatkach tematycznych można śmiało znaleźć rys historyczny, dziesiątki nowych i skomplikowanych terminów, poradniki i inne cuda-wianki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡suda‿ˈvʲjãnʲci, AS: cuda‿vʹi ̯ãnʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cuda wianki, cuda na kiju, cuda niewidy

Wiktionary


cudacki

właściwy cudakowi; dziwaczny, cudaczny


SJP.pl


cudackość

potocznie: ogół cech czegoś, co zwraca na siebie uwagę swoją osobliwością; cudaczność, dziwaczność, pokraczność, osobliwość


SJP.pl


cudactwo

coś dziwnego


SJP.pl


cudaczek

zdrobnienie od: cudak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od cudak

Wiktionary

Patrz:

cudak

Powiązane:

 rzecz. cudak m.

 przym. cudaczny

Wiktionary


cudaczka

zdrobnienie od: cudak


SJP.pl

Patrz:

cudak

cudacznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dziwny i śmieszny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudaczny

 rzecz. cud mrz., cudak mos., cudowność ż.

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekscentrycznie

Wiktionary


cudaczniej

stopień wyższy od przysłówka: cudacznie


SJP.pl


cudaczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: cudaczny


SJP.pl


cudacznieć

stawać się cudacznym - dziwnym, śmiesznym, ekscentrycznym; dziwaczeć


SJP.pl


cudacznik

egzotyczna roślina kwiatowa z rodziny trudziczkowatych; cudacznik indyjski


SJP.pl

Cudacznik ("Quisqualis") – rodzaj roślin z rodziny trudziczkowatych ("Combretaceae"). Obejmuje 17 gatunków występujących w tropikalnej Afryce i Azji.

Wikipedia


cudaczność

potocznie: ogół cech czegoś, co zwraca na siebie uwagę swoją osobliwością; pokraczność, dziwaczność, cudackość, osobliwość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co cudaczne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudaczny

 rzecz. cud mrz., cudowność ż., cudak mos.

Wiktionary


cudaczny

śmieszny, dziwaczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nietypowy i śmieszny jednocześnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pisze książki dla młodzieży i dorosłych – od mrocznych i cudacznych po sek­sowne, prze­ra­ża­jące i pełne przy­gód.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudowność ż., cud mrz., cudaczek mos., cudaczność ż., cudak mos.

 przysł. cudacznie

 czas. cudować

Wiktionary


cudaczyć

potocznie: zachowywać się jak cudak, robić różne dziwactwa; grymasić, dziwaczyć, wydziwiać


SJP.pl


cudak

dziwak, ekscentryk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. człowiek postępujący lub wyglądający dziwacznie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Henryk Cudak
  • Małgorzata Niewiadomska-Cudak
  • Sławomir Cudak
  • Cud
  • Zwierzaki-cudaki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sudak, AS: cudak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud m., cudowanie n., wycudowanie n., cudowność ż., cudaczność ż.

:: zdrobn. cudaczek m.

:: fż. cudaczka ż.

 czas. cudować ndk., wycudować dk.

 przym. cudaczny, cudny, cudowny

 przysł. cudacznie, cudnie, cudownie

Wiktionary


cudem

w użyciu przysłówka: w sposób niepojęty (np. Cudem uniknął śmierci.); cudownie


SJP.pl


cudeńko

coś wspaniałego, pięknego, nadzwyczajnego; cudo


SJP.pl


cudków

Cudków – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Dąbrowa Zielona.

Wieś duchowna Sutków, własność opactwa cystersów w Jędrzejowie położona była w końcu XVI wieku w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Wikipedia


cudniej

stopień wyższy od przysłówka: cudnie


SJP.pl


cudniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: cudny


SJP.pl


cudniki

Cudniki – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Krośniewice. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Jankowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia


cudnowski

przymiotnik od: Cudnów (wieś w Polsce lub miasto na Ukrainie)


SJP.pl


cudność

→ cudny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co cudne; cecha tych, którzy są cudni

Wiktionary

Patrz:

cudny

Powiązane:

 przym. cudny

Wiktionary


cudny

niezwykle piękny, wzbudzający zachwyt, wspaniały, nadzwyczajny, cudowny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) nadzwyczaj piękny, godny podziwu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud mrz., cudność ż., cudowność ż., cudak mos.

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarujący, nadzwyczajny, piękny, przepiękny, śliczny, wspaniały, zadziwiający

Wiktionary


cudnów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica rejonu na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim na północy kraju, położone na skalistych brzegach rzeki Teterew;

Wiktionary

Cudnów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Jedlnia-Letnisko. Ma status sołectwa.

W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego, następnie w latach 1975–1998 do województwa radomskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cudnowski

Wiktionary


cudo

coś wspaniałego, pięknego, nadzwyczajnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. osoba, rzecz lub zjawisko niezwykle piękne lub nadzwyczajne

 (1.2) daw. rzecz dziwna, dziwaczna, straszydło, dziwoląg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spojrzenie jej trafia na prześliczną, szylkretową puderniczkę, leżącą na wystawie. — O jej, co to za cudo!

 (1.2) Rzecz trudna do wiary, bajka, cudo, pokusa, omamienie, czary, dziwo, mara… bies tego nie zgadnie, co znaczy?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudeńko, cacko, pieścidełko, cacuszko

Wiktionary


cudokaczka

gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych


SJP.pl

Cudokaczka ("Callonetta leucophrys") – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zamieszkuje Amerykę Południową. Nie jest zagrożona. Od XX w. jest licznie hodowana w niewoli.

Wikipedia


cudotworny

dawniej: cudotwórczy - czyniący cuda


SJP.pl


cudotwór

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) daw. potwór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) rzad. twór cudowny, niezwykły

Wiktionary


cudotwórca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zdolna do czynienia cudów, wywoływania niewytłumaczalnych zjawisk

 (1.2) przen. osoba, której działania okazują się bardzo skuteczne

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cudotwórca – film ze Steve'em Martinem z 1992 roku;
  • Cudotwórca – film z Eddiem Murphym z 1998 roku.
  • Taumaturgia – zdolność czynienia cudów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cudotwórstwo n.

:: fż. cudotwórczyni ż.

 przym. cudotwórczy

Wiktionary


cudotwórczy

czyniący cuda


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czyniący cuda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudotwórstwo m., cudotwórca m., cudotwórczyni ż.

Wiktionary


cudotwórczyni

kobieta posiadająca dar czynienia cudów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: cudotwórca

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cudotwórczyni − trzyaktowa sztuka autorstwa Williama Gibsona, wystawiona po raz pierwszy w 1957 roku;
  • Cudotwórczyni − amerykański film dramatyczny z 2000 roku w reżyserii Nadii Tass;
  • Cudotwórczyni − amerykański film dramatyczny z 1979 roku w reżyserii Paula Aarona;
  • Cudotwórczyni − amerykański film dramatyczny z 1962 roku w reżyserii Arthura Penna.
  • Taumaturgia – zdolność czynienia cudów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cudotwórstwo m.

:: fm. cudotwórca m.

 przym. cudotwórczy

Wiktionary


cudotwórstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) czynienie cudów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudotwórca m., cudotwórczyni ż.

 przym. cudotwórczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taumaturgia ż.

Wiktionary


cudowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cudować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cudować

 rzecz. cudowność ż., cudak mos.

Wiktionary


cudować

potocznie: robić coś wymyślnego bez potrzeby


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) pot. robić coś wymyślnego bez specjalnej potrzeby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi: Co ty znowu cudujesz, już te drzwi rozsuwane do dużego pokoju wymyśliłaś… Ja mu tłumaczę: Słuchaj, czy u nas musi być normalnie, jak u wszystkich? Róbmy tak, żeby nam dobrze było. I Wiesiek trochę mięknie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud m., cudowność ż., cudak m., cudowanie n., cudaczenie n.

 czas. cudaczyć ndk.

 przym. cudowny, cudny, cudaczny

 przysł. cudownie, cudnie, cudacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymyślać; gw. Górny Śląsk wynokwiać

Wiktionary


cudownie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób cudowny, w sposób nadprzyrodzony, cudem

 (1.2) w sposób godny podziwu, zachwycająco, niezwykle

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈdɔvʲɲɛ, AS: cudovʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudowność ż., cud m., cudak mos.

 przym. cudowny

 przysł. przecudownie

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wspaniale

Wiktionary


cudowniej

stopień wyższy od przysłówka: cudownie


SJP.pl


cudowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: cudowny


SJP.pl


cudowność

→ cudowny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co cudowne, wspaniałe, niezwykłe, piękne itp.

 (1.2) cecha rzeczy cudownej, związanej z cudem, powstałej na skutek cudu

Wiktionary

Patrz:

cudowny

Przykłady

 (1.1) Cudowność jest zawsze piękna, wszystko jedno jaka cudowność, nie ma cudowności, która by nie była piękna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈdɔvnɔɕt͡ɕ, AS: cudovność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud mrz., cudak mos., cudactwo n., cudaczność ż., cudowanie n., cudaczenie n.

 czas. cudować ndk., cudaczyć ndk.

 przym. cudowny, cudny, cudaczny

 przysł. cudownie, cudnie, cudacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wspaniałość, niezwykłość

 (1.2) nadprzyrodzoność, nieziemskość

Wiktionary


cudowny

1. słynący z cudów, powstały wskutek cudu;
2. bardzo piękny, niezwykły; nadzwyczajny, wspaniały


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

 (1.2) związany z cudem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nauczycielka jest cudowna, ale jej syn – niemiły.

 (1.1) W związku ze zbliżającymi się połowinkami w moim liceum rozpoczęłam poszukiwania cudownej sukienki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈdɔvnɨ, AS: cudovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud mrz., cudowność ż., cudak mos.

 przysł. cudownie

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudny, śliczny, piękny, wspaniały, nadzwyczajny

Wiktionary


cudowronka

rodzaj ptaka z rzędu wróblowych


SJP.pl


cudowronki

rodzaj ptaka z rzędu wróblowych


SJP.pl

Cudowronki, cudowronkowate, ptaki rajskie (Paradisaeidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). Występują na Molukach, Nowej Gwinei i w północno-wschodniej Australii. Zamieszkują lasy tropikalne, nieliczne żyją na otwartej przestrzeni.

Wikipedia


cudowronkowate

o cechach cudowronkowaty (rodzina ptaków)


SJP.pl


cudowronkowaty

o cechach cudowronkowaty (rodzina ptaków)


SJP.pl


cudowski

nazwisko


SJP.pl


cudze

coś należące do kogoś innego (fraz. harować na cudzym)


SJP.pl


cudzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cudzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cudzić

Wiktionary


cudzes

żartobliwie: papieros wzięty od kogoś; cudzy papieros


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. żart. papieros wzięty od innej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie palę — odpowiedziałem, […]. — Ale zaraz otworzą kiosk, mogę kupić paczkę — zaoferowałem. Przez chwilę rozważał, czy nie poczekać na cudzesa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudzy

Wiktionary


cudzich

cudzich brunatny - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych


SJP.pl


cudzić

czasownik

 (1.1) stpol. czyścić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sud͡ʑit͡ɕ, AS: cuʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzenie n.

Wiktionary


cudzokrain

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. cudzoziemiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈkrajĩn, AS: cuʒokrai ̯ĩn

Wiktionary


cudzoziemczeć

tracić cechy narodowe, wynaradawiać się


SJP.pl


cudzoziemczyzna

dawniej, dziś uznawane za niepoprawne: wszystko to, co obce, cudzoziemskie; cudzoziemszczyzna


SJP.pl

Cudzoziemszczyzna (właśc. Cudzoziemczyzna. Komedia we trzech aktach, wierszem) - trzyaktowa komedia Aleksandra Fredry napisana w 1822. Prapremiera odbyła się w teatrze lwowskim 29 lutego 1824.

Wikipedia


cudzoziemiec

obywatel innego państwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba pochodząca z innego kraju

Wiktionary

Cudzoziemiec, obcokrajowiec (łac. "peregrinus" – osoba pochodząca z innego kraju, ang. "foreigner", fr. "étranger", niem. "Ausländer", ros. "иностранец") – osoba nieposiadająca obywatelstwa państwa, w którym przebywa.

Regulacja statusu cudzoziemców jest różna w poszczególnych państwach. Obecnie duże znaczenie ma też prawo międzynarodowe, a na terenie Unii Europejskiej regulacje unijne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla braci moich stałem się obcym / i cudzoziemcem dla synów mej matki.

 (1.1) Jakiś cudzoziemiec pytał mnie, jak dojść na dworzec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mʲjɛt͡s, AS: cuʒoźẽmʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemszczyzna ż.

:: fż. cudzoziemka ż.

 czas. scudzoziemczyć dk., scudzoziemszczać ndk.

 przym. cudzoziemski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcokrajowiec; pot. zagraniczniak; przest. etranżer; starop|foryster.

Wiktionary


cudzoziemka

→ cudzoziemiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, dziewczyna z innego kraju

Wiktionary

Cudzoziemka – powieść Marii Kuncewiczowej. Pierwodruk ukazał się w odcinkach w 1935 w „Kurierze Porannym”, oddzielnie wydana w Warszawie w 1936. Przetłumaczona na 14 języków, uważana za jedno z najwybitniejszych osiągnięć literackich psychologizmu okresu międzywojennego. Wielokrotnie wznawiana. W konstrukcji powieści autorka złamała wszelki porządek chronologiczny. Skomponowana jest ze wspomnień, dygresji, retrospekcji głównej bohaterki.

Wikipedia

Patrz:

cudzoziemiec

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemskość ż.

:: fm. cudzoziemiec m.

 przym. cudzoziemski

 przysł. cudzoziemsko

Wiktionary


cudzoziemski

pochodzący z obcego państwa, właściwy obcym krajom lub cudzoziemcom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pochodzący z obcego kraju, właściwy obcemu krajowi lub cudzoziemcom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wygląda, że obecność wojsk cudzoziemskich w Afganistanie nie przyczynia się do pacyfikacji kraju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemiec m., cudzoziemka ż., cudzoziemszczyzna ż., cudzoziemskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zagraniczny

Wiktionary


cudzoziemskość

→ cudzoziemski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest cudzoziemskie; cecha tych, którzy są cudzoziemscy

Wiktionary

Patrz:

cudzoziemski

Przykłady

 (1.1) Wszystko co w nas najlepsze pochodziło od matki, ale ona szybko nas opuściła nie mogąc podźwignąć ciężaru cudzoziemskości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemiec m., cudzoziemka ż.

 przym. cudzoziemski

 przysł. cudzoziemsko

Wiktionary


cudzoziemszczyzna

wszystko to, co obce, cudzoziemskie; cudzoziemczyzna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ogół spraw, rzeczy cudzoziemskich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemiec m., cudzoziemka ż.

 przym. cudzoziemski

Wiktionary


cudzołożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. dopuszczanie się cudzołóstwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożnik m., cudzołożnica ż.

 czas. cudzołożyć

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołożnica

kobieta zdradzająca męża z innym mężczyzną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. kobieta dopuszczająca się cudzołóstwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔwɔʒʲˈɲit͡sa, AS: cuʒou̯ožʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożenie n.

:: fm. cudzołożnik m.

 czas. cudzołożyć

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołożnik

zdradzający żonę z inna kobietą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. mężczyzna dopuszczający się cudzołóstwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie płaciło się kary za zabicie człowieka w pojedynku sądowym ani za zabicie cudzołożnika, włamywacza lub podpalacza pochwyconego na gorącym uczynku, ani za sztuczne poronienie wywołane przez samą matkę, ani za zgładzenie świętokradcy, który włamał się do świątyni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒʲɲik, AS: cuʒou̯ožʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożenie n.

:: fż. cudzołożnica ż.

 czas. cudzołożyć

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołożny

uprawiający cudzołóstwo, dopuszczający się zdrady małżeńskiej


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przest. związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dobie renesansu zdradzonego męża symbolizował kogut, a cudzołożną niewiastę symbolizowała kobieta z gestem zwanym figą, zatem jednoznacznym symbolem chuci cielesnej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒnɨ, AS: cuʒou̯ožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożnik m., cudzołożnica ż., cudzołożenie n.

 czas. cudzołożyć

Wiktionary


cudzołożyć

uprawiać seks z osobą będącą w związku małżeńskim lub samemu będąc w takim związku


SJP.pl

czasownik

 (1.1) dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie cudzołóż! — to szóste przykazanie Dekalogu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: cuʒou̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożnik m., cudzołożnica ż., cudzołożenie n.

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołóstwo

stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rel. stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

Wiktionary

Cudzołóstwo lub zdrada małżeńska ( adulterium) – termin występujący w różnych kulturach, religiach i systemach prawnych, oznaczający akt współżycia płciowego osób, z których przynajmniej jedna jest związana małżeństwem z inną osobą. Niektórzy autorzy mylą niekiedy cudzołóstwo z nierządem, rozumianym jako akt współżycia płciowego osób, z których żadna nie jest związana małżeństwem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 25 kwietnia 2005 r. w Afganistanie 25-letnia Amina została publicznie ukamienowana za cudzołóstwo.

 (1.1) Chrystus uznaje bowiem za cudzołóstwo nie tylko obcowanie cielesne z żoną bliźniego, ale również z osobą rozwiedzioną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwustfɔ, AS: cuʒou̯ustfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołożnik m., cudzołożnica ż., cudzołożenie n.

 czas. cudzołożyć ndk.

 przym. cudzołożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrada małżeńska; pot. przyprawianie rogów, skok w bok, daw. adulterium

Wiktionary


cudzołóżca

ten, kto cudzołoży


SJP.pl


cudzożywność

żywienie się gotowymi związkami organicznymi pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego przez organizmy niezdolne do przeprowadzania fotosyntezy i chemosyntezy; heterotrofizm, heterotrofia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. odżywianie się organizmu związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudzożywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterotrofizm, heterotrofia

Wiktionary


cudzożywny

o organizmach zwierzęcych lub roślinnych: odżywiający się gotowymi związkami organicznymi pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego; heterotroficzny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biol. odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzożywność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterotroficzny

Wiktionary


cudzy

1. należący do kogoś innego;
2. dawniej: obcy, cudzoziemski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) należący do kogoś innego

 (1.2) cudzoziemski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez jakiś czas mieszkałem w cudzym mieszkaniu.

 (1.1) Mali na ogół walczą o cudze. Biorą ich do armii, raz do jednej, raz do drugiej (…)

 (1.2) Cudze chwalicie // Swego nie znacie // Sami nie wiecie // Co posiadacie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sud͡zɨ, AS: cuʒy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzes mzw., cudzesy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcy

 (1.2) obcy, obcoplemienny

Wiktionary


cudzysłowowy

przymiotnik od: cudzysłów


SJP.pl


cudzysłów

znak interpunkcyjny służący najczęściej do oznaczania cytatów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

 (1.2) parzysty znak graficzny służący do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych; para cudzysłowów (1.1)

Wiktionary

Cudzysłów – znak interpunkcyjny, zwykle podwójny (cudzysłowa), służący m.in. do wyodrębniania cytatów, pseudonimów, ironii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Każdy cytat powinien znaleźć się w cudzysłowie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈd͡zɨswuf, AS: cuʒysu̯uf

Wiktionary


cufal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szczęśliwy zbieg okoliczności, traf, fart

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miołech cufala. → Poszczęściło mi się.

Wiktionary


cug

1. dawniej: zaprzęg koni ustawionych parami;
2. dawniej: para koni cugowych;
3. potocznie: strumień powietrza w wentylatorze itp.;
4. potocznie: ciąg powietrza, przeciąg, przewiew


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. ciąg (alkoholowy, narkotyczny)

 (1.2) reg. pot. ciąg, przepływ powietrza w wentylatorze, piecu

 (1.3) przest. zaprzęg kilku koni

 (1.4) przest. para koni cugowych

 (1.5) gw-pl|Górny Śląsk. kolej. pociąg

 (1.6) daw. gwara. więz. ucieczka

 (1.7) daw. pluton, szereg wojska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suk, AS: cuk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cugowy

 rzecz. cugant m., cugowiec mzw., cugowy mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciąg, przewiew

Wiktionary


cugant

koń używany tylko do czterokonnych lub sześciokonnych zaprzęgów powozu, w cugu; koń cugowy; cugowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zootechn. koń zaprzęgowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stajenny wyprowadził dwa kare silne cuganty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cug m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cugowy, cugowiec

Wiktionary


cugiel

(zwykle w liczbie mnogiej) długi pasek rzemienny lub gruby sznur mocowany po obu stronach uzdy, stanowiący część uprzęży używanej do kierowania koniem w zaprzęgu; lejc, wodza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jeźdz. pas połączony z wędzidłem, element uprzęży służący do kierowania zwierzęciem przez jeźdźca lub powożącego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lejc, wodza

Wiktionary


cugle

(zwykle w liczbie mnogiej) długi pasek rzemienny lub gruby sznur mocowany po obu stronach uzdy, stanowiący część uprzęży używanej do kierowania koniem w zaprzęgu; lejc, wodza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) jeźdz. rzemienne pasy służące do kierowania koniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pierwszy i trzeci szwadron polski skrócił cugle. Broń do ataku!

 (1.1) Runął w śnieg i ledwo utrzymał cugle. Po chwili namacał końcem stopy strzemię i gnał za saniami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suɡlɛ, AS: cugle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lejce, wodze

Wiktionary


cugowiec

koń używany tylko do czterokonnych lub sześciokonnych zaprzęgów powozu, w cugu; koń cugowy; cugant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) daw. zootechn. koń do zaprzęgu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stangret wyprowadził dwa silne cugowce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cug m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cugowy, cugant

Wiktionary


cugowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Krzysztof Cugowski – polski wokalista rockowy
  • Piotr Cugowski – polski wokalista rockowy
  • Wojciech Cugowski – polski gitarzysta rockowy
  • Cugowscy

Wikipedia


cugowy

przymiotnik od: cug, np. stajnia cugowa


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) zootechn. nadający się do zaprzęgu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zootechn. koń zaprzęgowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W stajni stały trzy konie cugowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cug m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaprzęgowy; daw. zaprzężny

 (2.1) cugant, cugowiec

Wiktionary


cukier

produkt spożywczy wytwarzany z trzciny cukrowej lub buraków cukrowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

 (1.2) spoż. krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;

Wiktionary

Cukier – potoczna nazwa sacharozy, występującej pod nazwami handlowymi m.in. cukier spożywczy, cukier konsumpcyjny. Sacharoza to słodki dwucukier otrzymywany w procesie rafinacji w cukrowni, przede wszystkim z trzciny cukrowej, a w klimacie umiarkowanym z buraka cukrowego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zawartość cukrów prostych (glukozy i fruktozy) w wielokwiatowych miodach pszczelich waha się średnio w zakresie 65–75% (…)

 (1.2) Cukier składa się niemal w całości z sacharozy.

 (1.2) Herbaty nie słodzę, ale do kawy zawsze dodaję łyżeczkę cukru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sucɛr, AS: cuḱer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernica ż., cukierniczka ż., cukrownia ż., cukierek m., cukrzyk m., cukrzyca ż., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukiernictwo n., cukiernik m., cukrówka ż., cukierkowość ż., scukrzanie n., scukrzenie n., Cukrówka ż., cukrowiec m.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk.

 przym. cukrzany, cukrowy, cukierkowy, cukierniczy, cukrzycowy

 przysł. cukrowo, cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sacharyd, węglowodan

 (1.2) cukier spożywczy, sacharoza

Wiktionary


cukierchoroba

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Warmia,Mazury, Ostródzkie. cukrzyca

Wiktionary


cukierdoza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Olsztyn, Szczytno. cukiernica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierniczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukiernica

Wiktionary


cukiereczek

zdrobnienie od: cukierek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pieszcz. cukierek

 (1.2) przen. o kimś ładnym

Wiktionary

Cukiereczek – amerykańska komedia kryminalna z 1999 roku, w reżyserii Darrena Steina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stasiu, teraz weź sobie cukiereczka.

 (1.2) Krysia, nasz cukiereczek, zaśpiewa piosenkę po włosku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierek mrz.

 przym. cukierniczy

Wiktionary


cukierek

przysmak z cukru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) spoż. drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

 (1.2) rzad. zdrobn. od: cukier

Wiktionary

Cukierek (właściwie cukier kandyzowany) – wyrób cukierniczy wykonany ze stężonego roztworu cukru w wodzie, do którego dodawane są aromaty i barwniki.

Słowa „cukierek” zaczęto używać w XVIII wieku, wówczas to w polszczyźnie zaczęły się rozpowszechniać derywaty od wyrazów oznaczających surowce jadalne, w tym przypadku podstawą był „cukier”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszystkie dzieci bardzo lubią cukierki.

 (1.2) Panienka sobie cukierku do herbatki nasypie, będzie lepsza!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈcɛrɛk, AS: cuḱerek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukiernia ż., cukierenka ż., cukiernik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrówka ż., cukrownia ż.

:: zdrobn. cukiereczek m.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk.

 przym. cukierkowy, cukrzycowy, cukrowy, cukierniczy, cukrowniczy

 przysł. cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. lm. cuksy, reg. śl. bómbón, bombon

Wiktionary


cukierenka

zdrobnienie od: cukiernia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od cukiernia (lokal, gdzie się kupuje, spożywa wyroby cukiernicze, gdzie można się napić kawy, herbaty itp.; rzad. wytwórnia ciastek)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstępowali zawsze na kawę do pewnej zacisznej cukierenki.

 (1.1) Odwiedzał zaciszne nisze cukierenek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierek mzw./mrz.

Wiktionary


cukierki

przysmak z cukru


SJP.pl


cukierkowatość

→ cukierkowaty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest cukierkowate; cecha tych, którzy są cukierkowaci

Wiktionary

Patrz:

cukierkowaty

Powiązane:

 przym. cukierkowaty

 przysł. cukierkowato

Wiktionary


cukierkowaty

słodki, ckliwy, mdły


SJP.pl


cukierkownia

pomieszczenie, w którym wyrabiane są cukierki


SJP.pl


cukierkowo

przysłówek

 (1.1) ładnie

 (1.2) słodko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz., cukierek mzw./mrz.

Wiktionary


cukierkowość

→ cukierkowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest cukierkowe; cecha tych, którzy są cukierkowi

Wiktionary

Patrz:

cukierkowy

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukrownia ż., cukrownik m., cukrowniczka ż., cukiernia ż., cukierniczka ż., cukiernik ż., cukiernictwo n., cukrówka ż., scukrzenie n.

 czas. cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzyć dk.

 przym. cukierkowy, cukierkowaty, cukrowy, cukierniczy, cukrowniczy, cukrzycowy

 przysł. cukierkowo, cukierkowato

Wiktionary


cukierkowy

1. → cukierek;
2. sentymentalny, czułostkowy, przesłodzony


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cukierkiem, dotyczący cukierka

przymiotnik jakościowy

 (2.1) przen. czułostkowy i sentymentalny

 (2.2) przen. przesłodzony w odbiorze, o banalnej urodzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukrownia m., cukrownik m., cukrownictwo n., cukrówka ż., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukierkowość ż., cukrowość ż., cukrzenie n., pocukrzenie n., scukrzanie n., scukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., cukiernica ż., cukierniczka ż.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk.

 przym. cukrowy, cukrowniczy, cukrzycowy, cukierniczy

 przysł. cukierkowo

Wiktionary


cukiernia

1. wytwórnia ciast i ciastek;
2. lokal z wyrobami cukierniczymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cuk. hand. miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

 (1.2) cuk. miejsce, gdzie wyrabia się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

Wiktionary

Cukiernia – zakład gastronomiczny z obsługą kelnerską lub sklep oferujący w szerokim asortymencie wyroby ciastkarskie i desery, a także koktajle owocowe, napoje gorące i potrawy śniadaniowe.

Cukiernia może być połączona z piekarnią lub lodziarnią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mama zabrała synka do cukierni na deser.

 (1.2) Faworki to jedna z trudniejszych receptur w naszej tradycyjnej cukierni, jakie przyszło mi weganizować – wyznaje Wojciech Starowicz, szef Cukierni Starowicz. Ale udało się!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈcɛrʲɲa, AS: cuḱerʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 zob. cukier.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciastkarnia

Wiktionary


cukierniany

→ cukiernia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z lokalem, gdzie się kupuje, spożywa wyroby cukiernicze, gdzie można się napić kawy, herbaty itp. lub rzad. wytwórnią ciastek

Wiktionary

Patrz:

cukiernia

Przykłady

 (1.1) Śród wykwintu kokociego cukiernianej atmosfery, gdzie nad mdławą białą kawą płyną kłęby z papierosów (…) gdzie się „smęci” nikłe grono literacin mędrkujących, wstanę, gwizdnę, rozszalały, nad pachnących mydłków zgrają.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernia ż., cukiernictwo n., cukiernik mos., cukierniczka ż.

 przym. cukierniczy

Wiktionary


cukiernica

naczynie do cukru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) naczynie, w którym podaje się cukier;

Wiktionary

Cukiernica – naczynie służące do przechowywania i podawania cukru. Najczęściej wchodzi w skład serwisu stołowego. Przeciętna cukiernica ma pojemność pomiędzy 100 a 250 ml.

Na początku robiono je głównie ze srebra. Od końca XVIII wieku wykonywane zazwyczaj z ceramiki, porcelany czy fajansu. W XX wieku najczęściej używano szkła i metalu i tworzywa sztucznego. Ozdobne cukiernice wykonane są z metali szlachetnych i ozdobione drogimi kamieniami.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy przypadkiem nie przesadzasz z tym słodzeniem? Może od razu wsypiesz do herbaty całą cukiernicę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡sa, AS: cuḱerʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernik m., cukiernia ż., cukier m., cukierek m., cukrownia ż., cukrownictwo n., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., scukrzanie n., scukrzenie n., scukrowanie n., cukrówka ż.

:: zdrobn. cukierniczka ż.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk., scukrować dk.

 przym. cukierniczy, cukrowniczy, cukrowy, cukierkowy

 przysł. cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Olsztyn, Szczytno cukierdoza

Wiktionary


cukiernictwo

1. zawód cukiernika;
2. dział przemysłu spożywczego zajmujący się wyrobem słodyczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dział przemysłu, który zajmuje się wyrobem słodyczy

Wiktionary

Cukiernictwo – dział wytwórczości obejmujący wyrób produktów cukierniczych trwałych, pieczywa cukierniczego trwałego, oraz produktów cukierniczych nietrwałych. Przemysł cukierniczy produkuje trwałe wyroby, czyli takie, które nie ulegają istotnym zmianom chemicznym i fizycznym w okresie co najmniej 1 miesiąca od daty wyprodukowania.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cukierniczka ż., cukier m., cukiernik m., cukiernica ż., cukrownia ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrowy, cukierniczy, cukierniany

Wiktionary


cukierniczka

1. mała cukiernica;
2. kobieta zajmująca się zawodowo wyrobem słodyczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: cukiernica

 (1.2) zaw. cuk. kobieta cukiernik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy możesz podać mi cukierniczkę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡ʃka, AS: cuḱerʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernik m., cukiernia ż., cukier ż., cukiernica ż., cukierek m., cukrownia ż., cukrownictwo n., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., scukrzanie n., scukrzenie n., cukrówka ż., cukierdoza ż., cukierkowość ż., cukiernictwo n.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk.

 przym. cukierniczy, cukrowniczy, cukrowy, cukierkowy, cukrzany, cukierniany

 przysł. cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukiernica

Wiktionary


cukierniczy

dotyczący cukiernika lub cukiernictwa


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cukiernictwem, dotyczący cukiernictwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podobnie jak nugaty, babka piaskowa jest typowym świątecznym wyrobem cukierniczym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukiereczek m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukiernik m., cukiernictwo n., cukrówka ż., cukrownia ż., cukrownik m., cukrzenie n., scukrzanie n., scukrzenie n., pocukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukierkowość ż., cukroza ż., cukrowiec m.

 czas. cukrzyć ndk., cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk., pocukrzyć dk.

 przym. cukrowy, cukierkowy, cukrowniczy, cukrzycowy, cukierniany

 przysł. cukrowo, cukierniczo, cukierkowo

Wiktionary


cukiernik

specjalista cukierniczy, zajmujący się wyrobem ciast i słodyczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zaw. rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem ciast i słodyczy

Wiktionary

Cukiernik (ciastkarz) – osoba, która wykonuje czynności związane z wypiekiem ciast i ciastek.

Absolwenci z przygotowaniem w tym zawodzie są najczęściej zatrudniani w zakładach cukierniczych lub podejmują własną działalność gospodarczą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡suˈcɛrʲɲik, AS: cuḱerʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukiernictwo n., cukrownictwo n., cukrownik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierek m., cukrowanie n., cukrzenie n., cukrownia ż., cukierkowość ż.

 przym. cukierniczy, cukrowy, cukrzany, cukierniany

 czas. cukrować ndk., pocukrować dk., cukrzyć ndk., pocukrzyć dk.

Wiktionary


cukierski

nazwisko


SJP.pl


cukinia

mała dynia, tykwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;

 (1.2) spoż. jarzyna z owoców cukinii (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cukinia jest jednym z niewielu warzyw, których kwiaty są również jadalne.

 (1.2) Ostra bryndza doskonale komponuje się z bazylią i delikatną cukinią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈcĩɲja, AS: cuḱĩńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cukiniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kabaczek

 (1.2) kabaczek

Wiktionary


cukiniowy

→ cukinia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z cukinią, dotyczący cukinii

Wiktionary

Patrz:

cukinia

Powiązane:

 rzecz. cukinia ż.

Wiktionary


cukrodajny

dostarczający cukru, bogaty w cukier


SJP.pl


cukroholiczka

kobieta odczuwająca nieodpartą potrzebę spożywania produktów zawierających cukier


SJP.pl


cukroholik

osoba odczuwająca nieodpartą potrzebę spożywania produktów zawierających cukier


SJP.pl


cukroholizm

uzależnienie od spożywania produktów zawierających cukier


SJP.pl


cukrol

rodzaj alkoholu wielowodorotlenowego; alkohol cukrowy


SJP.pl


cukrometr

przyrząd do oznaczania zawartości cukru w roztworach; cukromierz


SJP.pl


cukromierz

miernik stężenia cukru w cieczach; sacharymetr


SJP.pl

Cu

Wikipedia


cukromocz

chorobowe występowanie glukozy w moczu; glikozuria


SJP.pl

Cukromocz – obecność cukru w moczu.

W zależności od rodzaju cukru w moczu można rozróżnić:

Najczęściej spotyka się glukozurię. W warunkach prawidłowych nie stwierdza się glukozy w moczu. Obecność glukozurii jest wskazaniem do oznaczenia glukozy w surowicy. Może być objawem cukrzycy.

Wikipedia


cukrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cukrować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cukrować ndk.

 przym. cukierniczy, cukierkowy, cukrowy

 rzecz. cukiernik mos., cukiernica ż., cukierniczka ż.

Wiktionary


cukrować

1. potocznie: słodzić (komuś);
2. depilować pastą cukrową


SJP.pl


cukrowiec

1. wysoka trawa z rodziny wiechlinowatych służąca do produkcji cukru; trzcina cukrowa;
2. zwykle w liczbie mnogiej: związek chemiczny składający się z węgla, wodoru i tlenu; węglowodan, cukier, sacharyd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) roślina służąca do produkcji cukru

Wiktionary

Cukrowiec ("Saccharum" L.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych ("Poaceae"). Obejmuje ok. 37 (35–40) gatunków. W wąskim ujęciu do rodzaju zaliczanych jest 5 lub 6 gatunków, w tym dwa mieszańce. Rośliny te występują na różnych kontynentach w strefie tropikalnej i w ciepłym klimacie umiarkowanym, z centrum zróżnicowania w południowej Azji. W Europie rosną trzy gatunki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz.

 przym. cukierniczy

Wiktionary


cukrownia

wytwórnia cukru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fabryka cukru

Wiktionary

Zobacz też: Cukrownia w innych znaczeniach tej nazwy.

Cukrownia – zakład przemysłowy produkujący cukier (sacharozę) z buraków cukrowych lub trzciny cukrowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Powodem pożaru w cukrowni było najprawdopodobniej podpalenie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈkrɔvʲɲa, AS: cukrovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukrownictwo n., cukrownik m., cukiernictwo n., cukiernia ż., cukiernik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrowniczy, cukierniczy, cukierkowy, cukrowy

Wiktionary


cukrownica

gatunek rośliny z rodziny werbenowatych; lippia trójlistna


SJP.pl


cukrownictwo

dział przemysłu zajmujący się produkcją cukru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gałąź przemysłu obejmująca produkcję cukru z buraków cukrowych lub z trzciny cukrowej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cukierkowy, cukrowniczy, cukrowy

 rzecz. cukrownia ż., cukiernik mos., cukierniczka ż., cukiernica ż.

Wiktionary


cukrowniczy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cukrowni, cukrownika lub cukrownictwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przemysł cukrowniczy przeszedł bardzo poważny kryzys.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierek mzw./mrz., cukierniczka ż., cukiernica ż., cukierkowość ż., cukrownia ż., cukrownictwo n., cukrownik mos.

 przym. cukierkowy, cukierniczy, cukrowy

Wiktionary


cukrownik

specjalista w dziedzinie cukrownictwa


SJP.pl


cukrowość

→ cukrowy


SJP.pl

Patrz:

cukrowy

cukrowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Szczęsny Cukrowski (1936–2007) – polski chemik, dr hab.
  • Gesine Cukrowski (ur. 1968) – niemiecka aktorka filmowa i telewizyjna.
  • Mieczysław Cukrowski (1925–2015) – polski oficer, major Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej.

Wikipedia


cukrowy

przymiotnik od: cukier (słodka, biała substancja służąca do słodzenia)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cukru, związany z cukrem

 (1.2) zrobiony z cukru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈkrɔvɨ, AS: cukrovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyk mzw./mos., cukierkowość ż., cukier m., cukierek m., cukrownictwo n., cukrownia ż., cukiernictwo n., cukiernik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukrowanie n.

 czas. cukrować ndk.

 przym. cukierniczy, cukrowniczy, cukierkowy

Wiktionary


cukroza

węglowodan złożony z fruktozy i glukozy (disacharyd), sacharoza


SJP.pl


cukry

1. dawniej: słodycze;
2. grupa związków organicznych zbudowanych z atomów węgla, wodoru i tlenu; węglowodany, sacharydy, cukrowce


SJP.pl


cukrzan

związek cukru z tlenkiem metalu


SJP.pl


cukrzany

przymiotnik

 (1.1) związany z cukrem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz., cukiernik mos., cukierniczka ż.

Wiktionary


cukrzeć

gęstnieć wskutek krystalizacji cukru; scukrzać się


SJP.pl


cukrzyca

przewlekła choroba, w której niedobór insuliny powoduje nieprawidłową przemianę węglowodanową; moczówka cukrowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

Wiktionary

Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem glukozy we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta wysp trzustkowych. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja babcia jest chora na cukrzycę.

 (1.1) Pies, który cierpi na cukrzycę, pije i siusia przesadnie dużo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈkʃɨt͡sa, AS: cukšyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyk m., cukrzyczka ż., cukier m., cukierek m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrzycowy, cukierniczy, cukierkowy

Wiktionary


cukrzycowy

przymiotnik od: cukrzyca


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pokładowej apteczce są zarówno zwykłe aspiryny, jak i silne leki nasercowe, przeciwastmatyczne, cukrzycowe, a nawet odtrutki narkotyczne.

 (1.1) Najczęściej przewlekła neuropatia cukrzycowa atakuje nerwy stóp i nóg, nieco rzadziej nerwy dłoni i ramion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sukʃɨˈt͡sɔvɨ, AS: cukšycovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyk mos./mzw., cukierek mrz., cukrzyca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabetyczny

Wiktionary


cukrzyczka

→ cukrzyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. kobieta chora na cukrzycę, diabetyczka

Wiktionary

Patrz:

cukrzyk

Powiązane:

 rzecz. cukrzyca ż., cukrzyk m.

Wiktionary


cukrzyk

człowiek cierpiący na cukrzycę - przewlekłą chorobę trzustki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. osoba cierpiąca na cukrzycę

 (1.2) pot. diabetolog

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ornit. nazwa systematyczna|Coereba flaveola|ref=tak., mały ptak tropikalny z rodziny cukrzyków;

Wiktionary

Cukrzyk ("Coereba flaveola") – gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych (Thraupidae). Występuje w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej. Jest osiadły. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sukʃɨk, AS: cukšyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyczka ż., cukrzyca ż., cukierek m., cukrzyki nmos., cukrzenie n., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukier mrz., cukierkowość ż.

 czas. cukrzyć ndk.

 przym. cukrzykowy, cukrzycowy, cukrowy, cukierkowy, cukierniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabetyk

Wiktionary


cukrzyki

człowiek cierpiący na cukrzycę - przewlekłą chorobę trzustki


SJP.pl

Cukrzyki (Coerebinae) – podrodzina ptaków z rodziny tanagrowatych (Thraupidae).

Wikipedia


cukrzyć

1. dodawać cukru (np. do herbaty);
2. potocznie: cukrzyć komuś - prawić komplementy


SJP.pl


cukrówka

1. roztwór cukru i drożdży używany do robienia alkoholu w procesie fermentacji; nastaw;
2. gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;
3. letnia odmiana słodkiej gruszki; owoc tej odmiany;
4. odmiana wczesnej kapusty;
5. gołąbek cukrówka - gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Streptopelia roseogrisea|Sundevall|ref=tak., gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

 (1.2) ornit. ptak z gatunku cukrówek (1.1)

 (1.3) pot. spoż. cebula o delikatnym, słodkawym smaku

 (1.4) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. ornit. sierpówka, synogarlica

 (1.5) gw-pl|Bukowina, Zaolzie,Spisz,Lutynia. med. cukrzyca

 (1.6) gw-pl|Podhale,Cieszyn,Jaworzynka,Ochaby,Kochanowice,Biskupizna,Hazy,Ostródzkie,Olsztyn,Szczytno,Mrągowo,Giżycko. burak cukrowy

 (1.7) gw-pl|Dobry Lasek. czereśnia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cukrówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Chlewiska
  • cukrówki – potoczne określenie niektórych ptaków hodowlanych z rodziny gołębiowatych z rodzaju Streptopelia
  • Streptopelia roseogrisea (ang. African Collared Dove)
  • gołąbek cukrówka (Russula aeruginea) – grzyb z rodziny gołąbkowatych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ekspansja cukrówki dokonała się w bardzo krótkim czasie.

 (1.2) Z gałęzi starej akacji zerka na mnie sierpówka, czy tam cukrówka, zwał jak chciał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz., cukiernia ż., cukierek mrz., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrowy, cukierkowy, cukierniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cebula cukrowa

 (1.5) gw. Bukowina choroba z cukru

Wiktionary


cuks

potocznie: cukierek


SJP.pl


cuksy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. cukierki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suksɨ, AS: cuksy

Wiktionary


culbertson

[czytaj: KALbertson] nazwisko


SJP.pl

Culbertson – wieś w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nebraska, w hrabstwie Hitchcock.

Wikipedia


cullotte

[czytaj: kiLOT] męskie spodnie jedwabne, zapinane pod kolanem, noszone w XVIII wieku


SJP.pl


cultivar

[czytaj: kultivar] odmiana rośliny uprawnej posiadająca szczególne cechy użytkowe lub estetyczne; kultywar


SJP.pl


cuma

lina służąca do umocowania statku do przystani, nabrzeża


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mors. żegl. gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sũma, AS: cũma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cumownik m., cumownica ż., cumowniczy m., cumowanie n.

 czas. cumować, zacumować, przycumować, odcumować

 przym. cumowy, cumowniczy

Wiktionary


cumberland

[czytaj: KAMberlend] zimny sos do mięsa, przyrządzony z galaretki porzeczkowej z dodatkiem chrzanu; kumberland


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cumberland – historyczne hrabstwo w Anglii
  • Cumberland – jednostka administracyjna typu unitary authority w Anglii
  • Cumberland – hrabstwo w prowincji Nowa Szkocja
  • Cumberland – jednostka samorządowa (municipal county) w prowincji Nowa Szkocja
  • Cumberland (ang. Cumberland Sound) – zatoka Oceanu Atlantyckiego
  • Cumberland – wyżyna w Stanach Zjednoczonych, leżąca na obszarze stanów Kentucky, Tennessee, Alabama oraz Georgia
  • Cumberland (ang. Cumberland River) – rzeka w Stanach Zjednoczonych
  • Cumberland – wyspa u wybrzeży Georgii w hrabstwie Camden
  • Cumberland – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Marion
  • Cumberland – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Cass
  • Cumberland – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Harlan
  • Cumberland – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Cumberland

Wikipedia


cumberlandzki

→ Cumberland [czytaj: kamberlendzki]


SJP.pl


cumbia

[czytaj: kumbia] rytmiczna muzyka z Kolumbii; również taniec do tej muzyki


SJP.pl

Cumbia – kolumbijski taniec ludowy, w rytmie 4/4, a także muzyka latynoamerykańska z charakterystycznym rytmem. Typowa cumbia jest elementem folkloru niektórych krajów Ameryki Południowej, jej zmieniona (lekko przyspieszona) wersja – cumbia villera – jest muzyką dyskotekową.

Wikipedia


cumel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kraków. smoczek

Wiktionary


cumelek

regionalnie: smoczek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) kraków. smoczek

 (1.2) kraków. rzad. cukierek

Wiktionary


cumino

Cumino – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Dzierzążnia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia


cumka

zdrobnienie od: cuma


SJP.pl


cummings

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cummings – obszar niemunicypalny w hrabstwie Mendocino, w Kalifornii (Stany Zjednoczone)
  • Constance Cummings – amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna
  • E.E. Cummings – amerykański poeta, dramaturg i malarz
  • Jim Cummings – amerykański aktor głosowy
  • Lumsden Cummings – kanadyjski as myśliwski
  • Robert Cummings – amerykański aktor filmowy i telewizyjny
  • Quinn Cummings – amerykańska aktorka dziecięca

Wikipedia


cumowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cumować.

Wiktionary

Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.

Termin cumowanie odnosi się także do unieruchamiania przy odpowiednich platformach i wieżach statków powietrznych lżejszych od powietrza (balony, sterowce), oraz do statków kosmicznych łączących się z sobą w przestrzeni kosmicznej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sũmɔˈvãɲɛ, AS: cũmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cuma ż.

 czas. cumować ndk., zacumować dk., przycumować dk., odcumować dk.

 przym. cumowy, cumowniczy

Wiktionary


cumować

1. umocowywać statek do nabrzeża lub innego statku za pomocą cum;
2. być umocowanym cumami


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) żegl. mocować statek do nabrzeża

 (1.2) daw. uczn. pić alkohol, upijać się

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (2.1) żegl. być przymocowanym do nabrzeża

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Przez wiele lat Ad-Dauha było ważnym portem, jednak płytkie wody i rafy koralowe powodowały, że w porcie nie mogły cumować duże jednostki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sũˈmɔvat͡ɕ, AS: cũmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cuma ż., cumowanie n., zacumowanie n., przycumowanie n.

 czas. przycumować dk., zacumować dk.

 przym. cumowy, cumowniczy

Wiktionary


cumowisko

miejsce, gdzie cumują statki


SJP.pl


cumownica

pal na brzegu, do którego mocuje się cumy


SJP.pl


cumowniczy

w żeglarstwie: dotyczący cumy lub cumowania


SJP.pl


cumownik

pracownik zajmujący się cumowaniem statków


SJP.pl


cumowy

przymiotnik od: cuma


SJP.pl


cumper

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gwara. zob. cymper.

Wiktionary


cumulonimbus

[czytaj: kumulonimbus] chmura kłębiasta burzowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. wypiętrzona, kłębiasta chmura deszczowa niosąca burzę;

Wiktionary

Cu

Wikipedia


cumulus

[czytaj: kumulus] biała chmura kłębiasta, typowa dla ciepłej pory roku; kumulus


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody;

Wiktionary

Cu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kũˈmulus, AS: kũmulus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cumulusowy

Wiktionary


cumulusowy

[czytaj: kumulusowy] przymiotnik od: cumulus, np. szlak cumulusowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od cumulus

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkũmuluˈsɔvɨ, AS: kũmulusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cumulus

Wiktionary


cunnilingus

[czytaj: kunnilingus] seks oralny polegający na pobudzaniu ustami kobiecych narządów płciowych; mineta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) seks. stymulacja kobiecych narządów płciowych językiem i ustami;

Wiktionary

Cunnilingus (łac. "cunnilinctio"), wulg. mineta, patelnia – metoda seksu oralnego polegająca na stymulowaniu (pieszczeniu) narządów płciowych partnerki, zwłaszcza jej łechtaczki, za pomocą ust oraz języka. Cunnilingus występuje zarówno w kontaktach heteroseksualnych, jak i u kobiet bi- oraz homoseksualnych. Dla znacznej części kobiet oralne pieszczoty łechtaczki są najprostszym sposobem osiągnięcia orgazmu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌkũɲiˈlʲĩŋɡus, AS: kũńilʹĩŋgus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. mineta

Wiktionary


cuore

[czytaj: kłore] model samochodu marki Daihatsu


SJP.pl


cup

1. wyraz naśladujący miarowe uderzenia
2. wyraz oznaczający przycupnięcie, ukrycie się, przyczajenie się


SJP.pl


cupal

[czytaj: kupal] bimetal utworzony z warstw aluminium i jednej lub dwóch warstw miedzi nawalcowanych na gorąco; kupal


SJP.pl


cupanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cupać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cupać ndk., cupnąć dk.

Wiktionary


cupać

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) przest. iść powoli za kimś ażeby go pochwycić, dybać na kogoś

 (1.2) przest. iść ukradkiem w czyjeś ślady, śledzić kogoś

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cupanie n., cupnięcie n.

 czas. cupnąć dk.

Wiktionary


cupiał

nazwisko


SJP.pl


cupnąć

potocznie: przysiąść, kucnąć; przypaść do ziemi, przyczaić się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

 (1.1) opuścić się krótko do pozycji niskiej, blisko ziemi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cupnięcie n., cupanie n.

 czas. cupać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kucnąć, przycupnąć, przyczaić się, przysiąść

Wiktionary


cuprex

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. farm. nazwa handlowa środka owadobójczego stanowiący roztwór związku miedzi w płynnych związkach organicznych stosowanego dawniej jako preparat przeciw pasożytom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwieziono do składu w Krakowie znaczne ilości cuprexu, proszków przeciwwszowych, mitigalu, świec siarkowych, środków przeciwmuchowych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hydropultów.

Wiktionary


cuprum

[czytaj: kuprum] z łaciny: miedź (pierwiastek chemiczny)


SJP.pl


cura

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cura Cabai – miejscowość (plaats) w regionie Savaneta, w kraju autonomicznym Aruba
  • José Cura – argentyński tenor
  • Cura – album Keys N Krates
  • Kura
  • Manga del Cura

Wikipedia


curacao

[czytaj: kjurasao] likier pomarańczowy ze skórek gorzkich pomarańczy; curaçao


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Curacao – amerykańska sieć sklepów
  • Curacao – austriacki zespół muzyczny
  • Curaçao

Wikipedia


curaçao

[czytaj: kjurasao] likier pomarańczowy ze skórek gorzkich pomarańczy; curaçao


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. suszona skórka gorzkiej pomarańczy, przyprawa stosowana do produkcji niektórych piw i likierów

 (1.2) likier ze skórek curaçao (1.1);

Wiktionary

Cu

Wikipedia


cure'owski

przymiotnik

 (1.1) charakterystyczny dla okresu działania i twórczości grupy The Cure

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta piętrowa kompozycja w genialny sposób rozładowuje niesamowite napięcie, kumulowane od pierwszych nut riffu, aż po wprowadzenie iście cure'owskiego, rozpogadzającego końcówkę motywu w szóstej minucie.

Wiktionary


curia

[czytaj: kuria] zespół kolegialnych urzędów duchownych; kuria


SJP.pl

Curia lub kuria – w starożytnym Rzymie najstarsza jednostka podziału obywateli oparta na związkach rodowych.

Wikipedia


curie

kiur; stara, obecnie pozaukładowa jednostka miary radioaktywności


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Maria Skłodowska-Curie
  • Piotr (Pierre) Curie
  • Irène Joliot-Curie
  • Ève Curie
  • Frédéric Joliot-Curie
  • Curie – francuski okręt podwodny z okresu I wojny światowej
  • Curie – francuski okręt podwodny z okresu II wojny światowej
  • kiur (Ci) – jednostka radioaktywności równa 3,7 x 1010 Bq
  • kiur (Cm) – radioaktywny pierwiastek z grupy aktynowców o liczbie atomowej 96
  • prawo Curie
  • temperatura Curie

Wikipedia


curie-skłodowska

[czytaj: küRI-skłoDOWska albo kiRI-skłoDOWska] Maria Curie-Skłodowska (lepiej: Skłodowska-Curie, 1867-1934) - chemik i fizyk, laureatka Nagrody Nobla w roku 1903 i w roku 1911


SJP.pl

Curie-Skłodowska (ang. "Madame Curie") – amerykański film biograficzny z 1943 r. w reżyserii Mervyna LeRoya. Film jest opowieścią o życiu Marii Skłodowskiej-Curie, słynnej uczonej polsko-francuskiej. Scenariusz powstał na podstawie książki Ewy Curie, córki dwukrotnej noblistki.

Wikipedia


curieterapia

[czytaj: küriterapia] metoda leczenia, głównie schorzeń nowotworowych


SJP.pl


curig

przysłówek miejsca

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. z powrotem

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wstecz, do tyłu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pódź no sam, curig. → Chodź no tu z powrotem.

 (1.2) Curig! (komenda dla konia)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazod

Wiktionary


curiosum

[czytaj: kuriozum] osoba, rzecz lub zjawisko zdumiewające swoją niezwykłością lub dziwacznością; kuriozum


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rzecz lub zjawisko wyjątkowo osobliwe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego rodzaju wywłaszczenie stanowi prawdziwe curiosum w dziejach własności.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuriozum

Wiktionary


curl

[czytaj: kerl] rasa kotów o uszach w kształcie półksiężyca, wywiniętych na zewnątrz


SJP.pl

cU

Wikipedia


curler

[czytaj: karler lub kerler] osoba uprawiająca curling (sport zimowy na lodzie)


SJP.pl


curlerka

→ curler [czytaj: karlerka lub kerlerka]


SJP.pl


curling

[czytaj: karling lub kerling] sport zimowy rozgrywany na lodzie, w którym drużyny starają się ulokować specjalne kamienie jak najbliżej środka wyrysowanej na podłożu tarczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sport. dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

Wiktionary

Curling (wym. angielska: //) – zespołowy sport precyzyjny, podobny do pétanque czy bocce. Jest on rozgrywany na prostokątnej tafli lodu. W rywalizacji biorą udział dwie drużyny liczące po 4 zawodników. Do gry używa się kamieni, które są wypuszczane na lodzie w kierunku celu zwanego "domem". Liczba przyznanych punktów zależy od liczby kamieni znajdujących się najbliżej środka domu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. curlingowy

Wiktionary


curlingowy

[czytaj: karlingowy albo kerlingowy] przymiotnik od: curling, np. klub curlingowy


SJP.pl


curriculum

[czytaj: kurikulum] program nauczania; sylabus


SJP.pl


curry

[czytaj: kari lub kary] kari;
1. przyprawa będąca mieszanką m.in. pieprzu, kolendry, kurkumy, imbiru, chili i gorczycy;
2. potrawa z dodatkiem tej przyprawy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) spoż. mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

 (1.2) kulin. klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie

Wiktionary

Curry (wym. kary) a. kari – nazwa sposobu przyrządzenia potraw w kuchni indyjskiej. Curry to warzywa, ser, ryby, mięso lub inne składniki dania głównego w sosie.

Wikipedia


currywurst

rzeczownik

 (1.1) kulin. kiełbasa lub parówka z sosem pomidorowym i curry;

Wiktionary

Cu

Wikipedia


curtis

[czytaj: KARtis] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Curtis (ang. Curtis Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Alcona
  • Curtis – miasto w stanie Nebraska, w hrabstwie Frontier
  • Ian Curtis – brytyjski wokalista (Joy Division)
  • Jamie Lee Curtis – amerykańska aktorka
  • Kelly Curtis – amerykańska aktorka
  • Moses Ashley Curtis – amerykański botanik
  • Tony Curtis – amerykański aktor filmowy
  • William Curtis – botanik
  • Curtis – album amerykańskiego rapera 50 Centa
  • Curtis – firma Zbigniewa Niemczyckiego
  • Curtis – gmina w Hiszpanii
  • Curtiss

Wikipedia


curuś

nazwisko


SJP.pl


curving

[czytaj: karwing] jazda ciętymi skrętami na desce alpejskiej; karwing


SJP.pl


curvy

[czytaj: kerwi] o kobiecie: krągła i seksowna


SJP.pl


curyło

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Julia Curyło − polska malarka
  • Mikołaj Curyło − polski żużlowiec
  • Małgorzata Curyło − polska lekkoatletka
  • Marian Curyło − polski polityk, poseł na Sejm

Wikipedia


curzon

[czytaj: ker-zon lub ker-zn] nazwisko angielskie, np. George Nathaniel Curzon (1859 - 1925), polityk brytyjski, autor projektu linii demarkacyjnej po wojnie bolszewickiej w 1920 roku, zwanej linią Curzona


SJP.pl

Curzon – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Wandea.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 405 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 69 osób/km² (wśród 1504 gmin Kraju Loary Curzon plasuje się na 905. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1158.).

Wikipedia


cuscuta

[czytaj: kuskuta] rodzaj wialni używanej do oczyszczania drobnych nasion roślin motylkowych; kuskuta


SJP.pl


customizacja

[czytaj: kastomizacja] dostosowanie czegoś (np. urządzenia, aplikacji) do własnych potrzeb


SJP.pl


customizer

[czytaj: kastomizer] specjalista zajmujący się dopasowywaniem produktu do indywidualnego zamówienia klienta


SJP.pl


customizerka

[czytaj: kastomizerka] specjalistka zajmująca się dopasowywaniem produktu do indywidualnego zamówienia klienta


SJP.pl


customizować

[czytaj: kastomizować] dostosowywać coś (np. urządzenie, aplikację) do własnych potrzeb


SJP.pl


customowy

[czytaj: kastomowy] środowiskowo: dopasowany do potrzeb nabywcy, robiony na zamówienie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) neol. slang. hand. wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkastɔ̃ˈmɔvɨ, AS: kastõmovy

Wiktionary


cuszima

grupa wysp japońskich w Cieśninie Koreańskiej, miejsce bitwy morskiej w czasie wojny rosyjsko-japońskiej w 1905 r.


SJP.pl

Cuszima (jap. 対馬 Tsushima) – grupa wysp położona pośrodku Cieśniny Koreańskiej, o współrzędnych 34°00′N i 129°00′E. Należy do japońskiej prefektury Nagasaki. W przeszłości była wyodrębniona jako prefektura Tsushima. W marcu 2004 roku wszystkie sześć miast położonych na Cuszimie zostało połączonych administracyjnie i utworzyło miasto Cuszima, obejmujące całą powierzchnię archipelagu. Powierzchnia miasta Cuszima wynosi 707,42 km², a powierzchnia głównej wyspy 695,74 km².

Wikipedia


cuszimski

przymiotnik od: Cuszima (grupa wysp japońskich)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący grupy wysp Cuszima, związany z nią

 (1.2) dotyczący miasta Cuszima, związany z nim

Wiktionary


cutscena

[czytaj: katscena] środowiskowo: przerywnik filmowy w grach wideo; cutscenka


SJP.pl


cutscenka

[czytaj: katscenka] środowiskowo: przerywnik filmowy w grach wideo; cutscena


SJP.pl


cuvier

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Georges Cuvier – francuski zoolog
  • Frédéric Cuvier – francuski zoolog
  • Cuvier – miasto we Francji

Wikipedia


cuwaks

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gwara. więz. więzień skazany po raz pierwszy lub nowoprzybyły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwszak

Wiktionary


cuzco

[czytaj: kusko] miasto w Peru, dawniej stolica państwa Inków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Peru;

Wiktionary

Cuzco lub Cusco (kecz. Qosqo lub Qusqu) – miasto położone w południowej części Peru na wysokości 3326 m n.p.m.

Obecnie stolica regionu Cuzco, liczba mieszkańców w 1990 r. wynosiła 275 tys. Miasto zostało założone przez pierwszego władcę Inków Manco Capaca w XII wieku. W 1533 r. zdobyte przez oddziały Francisco Pizarro. Podczas powstania Manco Inki w 1536 r. miasto zostało spalone. Hiszpanie w tym samym miejscu zbudowali swoje miasto.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈkuskɔ, AS: kusko

Wiktionary


cv

[czytaj: s-i wi] skrót od: Curriculum Vitae - życiorys; c.v.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) urz. biur. życiorys (zawodowy)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Curriculum vitae – życiorys
  • Cross of Valour – najwyższe australijskie odznaczenie cywilne przyznawane za odwagę,
  • Cross of Valour – najwyższe kanadyjskie odznaczenie cywilne przyznawane za odwagę,
  • Rachunek wariacyjny (ang. Calculus of Variations),
  • Układ kataklizmiczny (ang. Cataclysmic Variable star).
  • CV – kod przypisany Republice Zielonego Przylądka według standardu ISO 3166-1 alfa-2
  • CV – wzór Hilla węglika wanadu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Swoje CV proszę przesłać drogą elektroniczną.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) curriculum vitae

Wiktionary


cvs

skrótowiec

 (1.1) = praw. cum voto separato → ze zdaniem odrębnym;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Concurrent Versions System – system kontroli wersji
  • biopsja kosmówki – metoda diagnostyki prenatalnej
  • układ krwionośny człowieka
  • zespół cyklicznych wymiotów
  • Computer Vision Syndrome – objaw kliniczny
  • CVS Health – amerykańskie przedsiębiorstwo
  • CSV

Wikipedia


cwaja

gwarowo: dwója (ocena niedostateczna lub dopuszczająca)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. najgorsza ocena szkolna

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. eduk. dwója

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfaja, AS: cfai ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedostateczny, pała, daw. dwója obecnie jedynka

 (1.2) gw. Górny Śląsk cwajka, cwajer

Wiktionary


cwajer

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk,Lwów. dwója (ocena szkolna)

Wiktionary


cwajnos

1. potocznie: mały, krępy pies mający nos jakby rozdwojony
2. żartobliwie o człowieku z końcem nosa przedzielonym bruzdą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) gw-pl|Warszawa. żart. przest. buldog

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A swojem porządkiem, jeżeli chodzi o zaszczyt na spacerze, to tylko cwajnos. sic.

 (1.1) Cwajnos dobry dla ciecia czyli dzwońca, żeby w bramie siedział i powagi swojemu panu dostarczał. Jeżeli pan w tem fachu pracujesz, bierz pan buldoka. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwajnoska ż.

Wiktionary


cwajnoska

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prostytutka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfajˈnɔska, AS: cfai ̯noska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwajnos m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cwalina

nazwisko


SJP.pl


cwaliński

nazwisko


SJP.pl


cwancygier

dawna moneta austriacka równa dwudziestu grajcarom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) daw. moneta austriacka (= 20 grajcarów);

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfãnˈt͡sɨɟɛr, AS: cfãncyǵer

Wiktionary


cwaniacki

→ cwaniak; cwaniaczy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) pejor. umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniara ż., cwaniakowanie n., cwaniak mos., cwaniaczka ż., cwaniaczek mos., cwaniactwo n., cwaniackość ż.

 przym. cwany

Wiktionary


cwaniacko

przysłówek

 (1.1) w sposób typowy dla cwaniaka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniara ż., cwaniakowanie n., cwaniak mos., cwaniactwo n., cwaniackość ż.

Wiktionary


cwaniackość

ogół cech charakterystycznych dla cwaniaka; cwaniaczość, cwaniakowatość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest cwaniackie; cecha tych, którzy są cwaniaccy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cwaniacki

 przysł. cwaniacko

 rzecz. cwaniak mos.

Wiktionary


cwaniactwo

potocznie: umiejętność radzenia sobie, często czyimś kosztem; spryciarstwo, cwaniarstwo, spryt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przebiegłe radzenie sobie w każdej sytuacji, często kosztem innych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfãˈɲat͡stfɔ, AS: cfãńactfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniura ż./mos., cwaniakowanie n., cwaniak mos., cwaniaczek mos., cwaniaczka ż., cwaniara ż.

 przym. cwany, cwaniacki

 przysł. cwanie, cwaniacko

 czas. wycwanić się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spryt

Wiktionary


cwaniaczek

zdrobnienie od: cwaniak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od cwaniak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woody Allen (…) tym razem nie w roli znerwicowanego intelektualisty, lecz jako tytułowy drobny cwaniaczek, z drobnym wyrokiem na sumieniu, który szykuje kolejny skok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak m., cwaniara ż., cwaniactwo n., cwaniura m./ż.

:: fż. cwaniaczka ż.

 czas. cwaniakować ndk.

 przym. cwaniacki

Wiktionary


cwaniaczka

potocznie: kobieta chytra, przebiegła, radząca sobie w każdej sytuacji, często kosztem innych; spryciara, spryciarka, cwaniara, cwaniarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chytra, przebiegła, cwana kobieta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaność ż., cwaniak m., cwaniactwo n., cwaniaczek mos., cwaniakowanie n., cwaniara ż.

 przym. cwaniacki, cwany

Wiktionary


cwaniaczy

→ cwaniak; cwaniacki


SJP.pl


cwaniaczyć

potocznie: udawać cwaniaka, starać się być sprytnym, przebiegłym; cwaniakować


SJP.pl


cwaniak

potocznie: człowiek chytry, przebiegły, radzący sobie w każdej sytuacji, często kosztem innych; spryciarz, spryciula


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych

Wiktionary

Cwaniak – amerykański kryminał filmowy z 1987 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszystkie handle i szmugle przechodziły przez kartoflarnię, w skutek czego pracujące tu cwaniaki całą giełdę mokotowską trzymały w swojem ręku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniackość ż., cwaniactwo n., cwaniaczenie n., cwaniakowanie n., cwaniakowatość ż., cwaniarstwo n., cwaniura mos./ż., cwaność ż.

:: zdrobn. cwaniaczek mos.

:: fż. cwaniaczka ż., cwaniara ż., cwaniarka ż., cwaniocha ż., cwaniura ż., cwaniurka ż.

 czas. cwaniaczyć ndk., cwaniakować ndk.

 przym. cwaniaczy, cwaniakowaty, cwaniacki, cwany

 przysł. cwaniacko, cwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. miglanc, czort, skubaniec, skurkowaniec, skurkowany, spryciarz, szelma, szpenio; gw. Śląsk Cieszyński beskuryja, gw. Górny Śląsk buks, beskuryjo

Wiktionary


cwaniakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. zachowywanie się w sposób cwaniacki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniactwo n., cwaniarstwo ż., cwaniak m., cwaniaczek m., cwaniaczka ż., cwaniarka ż., cwaniara ż.

 czas. cwaniakować

 przym. cwany, cwaniacki, cwanie

 przysł. cwanie, cwaniacko

Wiktionary


cwaniakowatość

ogół cech charakterystycznych dla cwaniaka; cwaniackość, cwaniaczość


SJP.pl


cwaniakowaty

taki, który udaje cwaniaka, stara się być sprytnym, przebiegłym


SJP.pl


cwaniakować

potocznie: udawać cwaniaka, starać się być sprytnym, przebiegłym; cwaniaczyć


SJP.pl

czasownik

 (1.1) zachowywać się cwanie, sprytnie, przebiegle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie cwaniakuj, bo dostaniesz mandat!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak m., cwaniakowanie n., cwaniaczek mos.

 czas. cwaniaczyć

 przym. cwany

 przysł. cwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniaczyć

Wiktionary


cwaniara

potocznie: kobieta chytra, przebiegła, radząca sobie w każdej sytuacji, często kosztem innych; spryciara, spryciarka, cwaniaczka, cwaniarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. pejor. kobieta przebiegła, dobrze się ustawiająca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żałuję, że ją poznałem, bo to była cwaniara najgorszego gatunku – szła po trupach i nie miała hamulców przed żadnym oszustwem, byleby osiągnąć swój cel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfãˈɲara, AS: cfãńara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniura ż./mos., cwaniakowanie n., cwaniak, cwaniaczek, cwaniaczka, cwaniactwo

 przym. cwany, cwaniacki

 przysł. cwanie, cwaniacko

 czas. wycwanić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniaczka, spryciara, krętaczka

Wiktionary


cwaniarka

potocznie: kobieta chytra, przebiegła, radząca sobie w każdej sytuacji, często kosztem innych; spryciara, spryciarka, cwaniara, cwaniaczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: cwaniara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak mos., cwaniakowanie n.

Wiktionary


cwaniarstwo

potocznie: umiejętność radzenia sobie, często czyimś kosztem; cwaniactwo, spryciarstwo, spryt


SJP.pl


cwanie

przymiotnik

 (1.1) w sposób cwany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniactwo n., cwaniak mos., cwaniakowanie n., cwaniara ż.

 przym. cwany

 czas. cwaniakować

Wiktionary


cwaniej

stopień wyższy od przysłówka: cwanie


SJP.pl


cwaniocha

regionalnie: cwaniaczka


SJP.pl


cwaniura

potocznie: mężczyzna chytry, przebiegły, osiągający swoje cele kosztem innych ludzi; cwaniak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) chytry, przebiegły mężczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) chytra, przebiegła kobieta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego kompan, większy cwaniura, węszy w pobliżu sektora mieszkalnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak m., cwaniaczek m., cwaniactwo n., cwaniara ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniak, szczwany lis

 (2.1) cwaniaczka

Wiktionary


cwaność

potocznie: umiejętność radzenia sobie, często czyimś kosztem; cwaniactwo, cwaniarstwo spryciarstwo, spryt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co cwane; cecha tych, którzy są cwani

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak mos., cwaniaczka ż.

 przym. cwany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczwaność

Wiktionary


cwany

chytry, potrafiący sobie radzić


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teofil nie uwierzył w ani jedno słowo. Był za cwany, żeby wierzyć w takie przypadki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniactwo n., cwaniaczek mos., cwaniaczka ż., cwaniak mos., cwaniara ż., cwaniakowanie n., cwaność ż.

 przym. cwaniacki

 czas. wycwanić się, cwaniakować

 przysł. cwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chytry, przebiegły, sprytny, kuty na cztery nogi

Wiktionary


cwał

najszybszy bieg konia lub innego zwierzęcia; szybki galop


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jeźdz. najszybszy czterotaktowy chód konia;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cwał (chód) – sposób poruszania się zwierząt czworonożnych
  • Cwał (jeździectwo)
  • Cwał (film)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Noga prowadząca pracuje w cwale tak samo, jak w galopie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwałowanie n.

 czas. cwałować ndk.

 przym. cwałowy

 przysł. cwałem

Wiktionary


cwałem

bardzo szybko


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) jeźdz. o biegu: pełnym galopem

forma rzeczownika.

 (2.1) N. lp. od: cwał

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usłyszeliśmy wierzchowca pędzącego cwałem przez most na Tybrze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwał mrz., cwałowanie n.

 czas. cwałować ndk.

 przym. cwałowy

Wiktionary


cwałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jeźdz. o koniach pędzenie cwałem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwał m.

 czas. cwałować ndk.

 przym. cwałowy

 przysł. cwałem

Wiktionary


cwałować

1. o zwierzęciu, zwłaszcza o koniu: biec cwałem;
2. jechać cwałem konno lub końmi;
3. o ludziach: szybko biec


SJP.pl


cwałowy

1. przymiotnik od: cwał, np. cwałowy bieg konia;
2. w medycynie: tętno cwałowe - tętno mocne, szybkie, będące objawem chorobowym


SJP.pl


cwańszy

stopień wyższy od przymiotnika: cwany


SJP.pl


cwek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pinezka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rajscwek

Wiktionary


cwel

1. w slangu więziennym: mężczyzna zmuszany do odbywania stosunków homoseksualnych;
2. wulgarnie: mężczyzna, do którego czuje się niechęć lub odrazę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wulg. gwara. więz. mężczyzna zmuszany do odbywania oralnych i analnych stosunków homoseksualnych, zwłaszcza w więzieniu

 (1.2) wulg. rzad. mężczyzna świadczący usługi seksualne homoseksualistom

 (1.3) wulg. pogard. wyzwisko pod adresem mężczyzny

forma czasownika.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: cwelić

Wiktionary

Cwel, cwer, poszkodowany – obraźliwe pojęcie używane w gwarze więziennej, degradujące określenie osoby zmuszanej w więzieniach do odbywania stosunków seksualnych z innymi współwięźniami i wykluczoną przez to z kategorii grypsujących.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczoraj wydupczyłem jednego cwela!

 (1.2) Mój kumpel jest cwelem na Dworcu Centralnym.

 (1.3) Co za cwel z ciebie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfɛl, AS: cfel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwelownia ż., przecwelowanie n., cwelowanie n.

:: zdrobn. cwelik m.

 czas. cwelić, przecwelić

 przym. cwelowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. więz. parówa, nygus, beret, śliczny

 (1.2) kurwa

 (1.3) wulg. chuj, kutas; pot. frajer

Wiktionary


cwela

w budownictwie drewnianym: dolna belka ścian wieńcowych lub szkieletowych stanowiąca podstawę ścian, słupów


SJP.pl


cwelenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cwelić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cwelić

Wiktionary


cwelich

dawna, prosta tkanina używana m.in. w średniowieczu na stroje dla ludu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. włók. materiał z bawełny lub lnu utkany w kostkę lub pasy

 (1.2) stpol. podwójnie tkane płótno

Wiktionary

Cwelich, cwilich (z niem. "zwilich") – prosta tkanina lniana lub konopna, później bawełniana tkana splotem wielorządkowym w pasy i kostki. Stosowana głównie przez biedniejszą ludność, chociaż była droższa od drelichu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfɛlʲix, AS: cfelʹiχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cwylich; reg. śl. ćwilich

Wiktionary


cwelik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: cwel

Wiktionary


cwelić

w gwarze przestępczej:
1. odbywać stosunek homoseksualny;
2. biec, uciekać;
3. nie odzywać się, nic nie mówić


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) wulg. gwałcić doodbytniczo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piotrek cweli Jacka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfɛlʲit͡ɕ, AS: cfelʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwel m., cwelenie n., cwelowanie n., przecwelowanie n.

 czas. przecwelić

Wiktionary


cwelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wulg. odczasownikowy od|cwelować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecwelowanie n., cwel m.

 czas. przecwelić, cwelować ndk., cwelić ndk.

 przym. cwelowaty

Wiktionary


cwelowaty

przymiotnik

 (1.1) mający cechy cwela

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecwelić

 rzecz. przecwelowanie n.

Wiktionary


cwelownia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. cela lub oddział więzienny, w której siedzą cwele

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwelówka

Wiktionary


cweluś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ekspr. cwel

Wiktionary


cwelówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. cela lub oddział więzienny, w której siedzą cwele

Wiktionary


cweta

imię żeńskie


SJP.pl


cwf

Centrala Wynajmu Filmów


SJP.pl


cwibaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od cwibak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwibak m.

Wiktionary


cwibak

ciasto biszkoptowe z bakaliami; keks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. rodzaj biszkoptowego placekacka z bakaliami

 (1.2) gw-pl|Czechowice-Dziedzice,Skałat,Bukowina. reg-pl|Lwów. keks

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. sucharek

 (1.4) gw-pl|Góra świętej Anny,Puńców. biszkopt

 (1.5) gw-pl|Cieciorka. bułeczka mleczna

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfʲibak, AS: cfʹibak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cwibaczek m.

Wiktionary


cwikcanga

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. nożyce do drutu

Wiktionary


cwikier

przestarzałe: okulary osadzone na nosie za pomocą sprężynki, bez uchwytów za uszy; binokle, pince-nez


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. okulary trzymające się na nosie za pomocą specjalnie wygiętego sprężynującego elementu łączącego oba szkła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) binokle

Wiktionary


cwinga

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ścisk (np. w stolarstwie)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dej mi sam ino ta cwinga, co se te lajsty do kupy ścisna.

Wiktionary


cwiszenruf

zwischenruf;
1. okrzyk zakłócający przemówienie;
2. wtrącenie się do rozmowy, wejście komuś w słowo


SJP.pl


cwiter

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sweter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kajś żech cwiter stargoł.

Wiktionary


cwks

skrót od: Centralny Wojskowy Klub Sportowy


SJP.pl


cwojdziński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cwojdziński − polskie nazwisko.
  • Antoni Cwojdziński (1896–1972, ps. Antoni Wojdan) – pisarz, aktor, reżyser, scenarzysta
  • Andrzej Cwojdziński (ur. 1928) – dyrygent, kompozytor i pedagog muzyczny
  • Kazimierz Cwojdziński (1878–1948) – matematyk, profesor Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu
  • Leszek Cwojdziński (ur. 1956) – wojskowy, generał dywizji, pilot Wojska Polskiego
  • Stefan Cwojdziński (ur. 1947) – geolog, specjalista w zakresie kartografii geologicznej i geotektoniki
  • Wojciech Cwojdziński (1897–1940) – policjant polski, ofiara zbrodni katyńskiej
  • Wojciech Cwojdziński – profesor nauk rolniczych

Wikipedia


cwu

skrótowiec

 (1.1) = ciepła woda użytkowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CWU lub c.w.u. – ciepła woda użytkowa, woda o temp. 55–60 °C z możliwością przegrzewu powyżej 70 °C
  • CWU – Central Washington University
  • CWU – Centralny Wykaz Ubezpieczonych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W budynku zamontowano instalację CWU, w skład której wchodzi kocioł gazowy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) c.w.u.

Wiktionary


cwylich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. podwójnie tkane płótno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfɨlʲix, AS: cfylʹiχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwelich

Wiktionary


cwynar

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Kazimierz Cwynar (ur. 1948) – polski gitarzysta basowy, wokalista, multiinstrumentalista
  • Krzysztof Cwynar (ur. 1942) – polski piosenkarz i kompozytor
  • Michał Cwynar (1915–2008) – polski kapitan pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, as myśliwski, kawaler Orderu Virtuti Militari
  • Paweł Cwynar (ur. 1972) – polski pisarz
  • Stanisław Cwynar (1906–1984) – polski lekarz psychiatra

Wikipedia


cy-jang

nazwisko


SJP.pl


cyathium

[czytaj: kjatjum] kwiatostan z bezokwiatowych kwiatów męskich i żeńskich; cjatjum


SJP.pl


cyba

nazwisko


SJP.pl


cybancik

zdrobnienie od: cybant


SJP.pl


cybant

śruba w kształcie litery U zakończona z obu stron gwintem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. zacisk na rury do regulacji przepływu;

Wiktionary

Cybant (z niem. "Ziehband") – obejma zaciskowa na rurę, służąca np. do mocowania elementów na masztach i rurach, także jako zacisk ograniczający przepływ płynu przez przewód.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨbãnt, AS: cybãnt

Wiktionary


cybaty

mający długie nogi


SJP.pl


cybeb

gatunek rodzynka o wydłużonym kształcie; cybeba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. ciemnobrązowy, wydłużony rodzynek, mający nasiona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨbɛp, AS: cybep

Wiktionary


cybeba

gatunek rodzynka o wydłużonym kształcie; cybeba


SJP.pl


cyber-

przedrostek

 (1.1) nauk. pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sterowaniem, kontrolą

 (1.2) publ., wojsk. pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) cyber- + atak = cyberatak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberek m., cyborg m., cyborgizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) internetowy, wirtualny

Wiktionary


cyberagresja

forma przemocy internetowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody w Internecie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Artykuł dotyczy rozważań nad zjawiskiem cyberagresji w kontekście zagrożenia bezpieczeństwa cyfrowego dzieci i młodzieży.

Wiktionary


cyberaktywista

osoba angażująca się w działalność społeczno-polityczną przez internet


SJP.pl


cyberaktywizm

działalność społeczno-polityczna przez internet


SJP.pl


cyberataczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od cyberatak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberatak m.

Wiktionary


cyberatak

ofensywne działanie w internecie, którego celem mogą być systemy informatyczne, sieci komputerowe lub urządzenia osobiste


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) krym. atak dokonywany za pośrednictwem internetu

Wiktionary

Cyberatak – złośliwy incydent związany z ICT wywołany przez próbę zniszczenia, ujawnienia, zmiany, dezaktywacji, kradzieży lub uzyskania nieuprawnionego dostępu do składnika aktywów (jak np. systemów komputerowych, sieci, programów) lub jego nieuprawnionego wykorzystania przez jakiegokolwiek agresora.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Incydent miał miejsce dzień po tym, jak Iran oskarżył Izrael o akt sabotażu w ośrodku wzbogacania uranu w Natanz, gdzie w niedzielę doszło do cyberataku i awarii w dostawie energii elektrycznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨbɛrˈatak, AS: cyberatak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cyberataczek mrz.

Wiktionary


cyberbezpieczeństwo

ochrona systemów, sieci i danych przed atakami, uszkodzeniem lub nieuprawnionym dostępem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) inform. ogół działań i procesów mających na celu zapewniania bezpieczeństwa systemom informatycznym;

Wiktionary

Cyberbezpieczeństwo ( cybersecurity) – interdyscyplinarna dziedzina oparta na informatyce, obejmująca technologię, ludzi, informacje i procesy, której celem jest zapewnienie niezakłóconego działania systemów w warunkach działań przeciwników. Zajmuje się tworzeniem, eksploatacją, analizą i testowaniem bezpiecznych systemów komputerowych, a obejmuje także aspekty prawne, polityczne i etyczne, czynnik ludzki oraz zarządzanie ryzykiem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cyberbezpieczny

Wiktionary


cyberbezpieczny

odporny na cyberataki


SJP.pl


cyberbroń

cybernetyczne środki walki, zaprojektowane lub wykorzystane do zadania ran lub śmierci ludziom oraz zniszczenia lub destrukcji obiektów, sprzętów i systemów


SJP.pl


cyberbullying

[czytaj: cyberbuling] znęcanie się nad kimś w internecie; cyberprzemoc, cybermobbing


SJP.pl


cybercafé

[czytaj: cyberkaFE] kawiarnia, w której goście mają do dyspozycji komputery lub terminale podłączone do internetu i mogą korzystać z sieci; kafejka internetowa, kawiarenka internetowa


SJP.pl


cybercenzura

cenzura w internecie


SJP.pl


cyberchondria

przesadne zamartwianie się o własne zdrowie wywołane znalezionymi w internecie informacjami


SJP.pl

Cyberchondria – nieuzasadnione, wzmożone martwienie się objawami chorobowymi, spowodowane przeglądaniem wyników wyszukiwania lub piśmiennictwa w internecie. Termin cyberchondria jest neologizmem pochodzącym od terminów cyber- i hipochondria.

Wikipedia


cyberdżihad

działania przeciwko niewierzącym i wyznawcom innych religii, prowadzone w internecie przez islamskich fundamentalistów


SJP.pl


cyberfeminizm

Cyberfeminizm – zróżnicowany awangardowy ruch polityczny i artystyczny, inspirowany badaniami nad problematyką tożsamości, techniki i ciała, a zwłaszcza złożonej relacji między kobietami i maszynami. Brak ścisłej definicji terminu wiąże się z faktem, że pierwsze cyberfeministki celowo unikały sztywnej kategoryzacji.

Wikipedia


cyberfobia

chorobliwy lęk przed korzystaniem z technologii cyfrowej


SJP.pl


cybergang

grupa cyberprzestępców; cybermafia


SJP.pl


cyberhigiena

dobre praktyki bezpieczeństwa w sieci


SJP.pl


cyberholik

osoba poświęcająca zbyt dużo czasu na korzystanie z internetu; internetoholik, netoholik, siecioholik


SJP.pl


cyberholizm

uzależnienie od internetu; netoholizm, siecioholizm, internetoholizm, dataholizm


SJP.pl


cyberincydent

przestępstwo z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej; cyberprzestępstwo


SJP.pl


cyberkalifat

grupa hakerów działająca w imieniu Państwa Islamskiego, salafickiej organizacji terrorystycznej


SJP.pl


cyberkultura

kultura związana ze światem komputerów, Internetu itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) neol. kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

Wiktionary

Cyberkultura – kultura wieku informacji, ogół działań o charakterze twórczym związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma myślenia o cyberkulturze i praktykowania jej bez odniesień do wcześniej istniejących kształtów rzeczywistości – przede wszystkim natury, ale chyba w równym stopniu kultury. Stąd metaforyczne ujęcie sieci jako kłącza (…).

Wiktionary


cyberlenistwo

wykorzystywanie służbowego komputera do celów prywatnych w godzinach pracy; cyberbumelanctwo, cyberpróżniactwo, cyberslacking


SJP.pl


cybermafia

grupa cyberprzestępców; cybergang


SJP.pl


cybermobbing

[czytaj: cybermobing] znęcanie się nad kimś w internecie; cyberprzemoc, cyberbullying


SJP.pl


cybern.

skrót od: cybernetyka, cybernetyczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl


cybernauta

rzadko: osoba korzystająca z Internetu, surfująca po Internecie; internauta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cybernauta, przymocowany do urządzeń sensorycznych, opuszcza więzienie ciała i wkracza w świat doznań cyfrowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cybernautyka ż.

:: fż. cybernautka ż.

 przym. cybernautyczny

Wiktionary


cybernautka

→ cybernauta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) futurystyczna podróżniczka po cyberprzestrzeni

Wiktionary

Patrz:

cybernauta

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. cybernauta m.

Wiktionary


cybernetyczka

→ cybernetyk


SJP.pl

Patrz:

cybernetyk

cybernetyczny

→ cybernetyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

 (1.2) mający związek z informatyką, zwłaszcza z Internetem

Wiktionary

Patrz:

cybernetyka

Przykłady

 (1.1) Stany Zjednoczone, ale nie tylko, są zaniepokojone dezinformacją względem bezpieczeństwa cybernetycznego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cybernetyka ż., cybernetyk m., cybernetyczka ż.

 przym. biocybernetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) internetowy, elektroniczny

Wiktionary


cybernetyk

uczony zajmujący się cybernetyką, procesami sterowania oraz związanymi z tym procesami przekazywania i przetwarzania informacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) specjalista w dziedzinie cybernetyki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byliśmy na pogrzebie znanego cybernetyka z Katowic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cybernetyka ż., neurocybernetyka ż.

 przym. cybernetyczny

Wiktionary


cybernetyka

nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach takich jak maszyna, organizm żywy, społeczeństwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: cybernetyk

Wiktionary

Cybernetyka (gr. κυβερνήτης "kybernetes" ‘sternik; zarządca’ od κυβερνᾶν "kybernán", ‘sterować, kontrolować’) – transdyscyplinarne podejście do systemów sterowania oraz związanego z tym przekazywania informacji (komunikacja) w człowieku i maszynie. Za twórcę cybernetyki uważa się amerykańskiego matematyka pochodzenia żydowskiego Norberta Wienera.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za twórcę cybernetyki uważa się matematyka Norberta Wienera.

 (1.1) Jej artykuły o cybernetyce drukowaliśmy dziesięć lat temu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. neurocybernetyka ż., cybernetyk m., biocybernetyk mos., biocybernetyka ż.

 przym. cybernetyczny

Wiktionary


cybernetyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cybernetyzować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cybernetyzować

Wiktionary


cybernękanie

uporczywe nękanie przy pomocy środków komunikacji elektronicznej; cyberstalking


SJP.pl


cyberobrona

obrona przed zagrożeniami cybernetycznymi


SJP.pl


cyberochrona

działania zabezpieczające systemy i dane


SJP.pl


cyberodporność

zdolność systemu lub organizacji do przeciwdziałania cyberatakom


SJP.pl


cyberoko

środowiskowo: system informatyczny umożliwiający m.in. śledzenie miejsca na ekranie monitora, na które patrzy użytkownik


SJP.pl


cyberoperacja

zaplanowane działanie w cyberprzestrzeni (atak, szpiegostwo, sabotaż lub obrona) prowadzone przez państwo, służby lub grupy hakerskie


SJP.pl


cyberoszust

oszust działający w internecie


SJP.pl


cyberoszustka

→ cyberoszust


SJP.pl

Patrz:

cyberoszust

cyberoszustwo

oszustwo popełnione za pomocą internetu lub technologii cyfrowej


SJP.pl


cyberpoezja

sztuka łącząca literaturę z wykorzystaniem internetu i animacji; poezja cyfrowa


SJP.pl


cyberpolicja

wyspecjalizowana jednostka policji zajmująca się przestępczością w Internecie


SJP.pl


cyberpolicjant

policjant specjalizujący się w zwalczaniu przestępczości internetowej i cyberzagrożeniach


SJP.pl


cyberponiedziałek

poniedziałek następujący po Święcie Dziękczynienia, w którym pojawiają się internetowe promocje i wyprzedaże


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyberporn

treści erotyczne i pornograficzne rozpowszechniane w Internecie


SJP.pl


cyberprzemoc

przemoc z użyciem internetu i narzędzi elektronicznych; agresja elektroniczna, cyberbullying, cybermobbing


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) psych. inform. prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;

Wiktionary

Cyberprzemoc (cybermobbing, cyberbullying, agresja elektroniczna, elektroniczna przemoc rówieśnicza) – stosowanie przemocy poprzez: prześladowanie, zastraszanie, nękanie, wyśmiewanie innych osób z wykorzystaniem Internetu i narzędzi typu elektronicznego takich jak: SMS, e-mail, witryny internetowe, fora dyskusyjne w internecie, portale społecznościowe i inne. Osobę dopuszczającą się takich czynów określa się stalkerem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jesteś ofiarą lub świadkiem cyberprzemocy? Nie bój się działać. (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛ̃mɔt͡s, AS: cyberpšẽmoc

Wiktionary


cyberprzestrzeń

1. wirtualna przestrzeń, w której komunikują się komputery i inne urządzenia cyfrowe, np. telefony komórkowe; cyberspace;
2. potocznie: internet


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

Wiktionary

Cyberprzestrzeń (również wirtualny świat, cyberspace, hybryda będąca skrótem od cybernetics space „przestrzeń cybernetyczna”) – iluzja świata rzeczywistego stworzona za pomocą metod teleinformatycznych. Ułatwia wymianę, gromadzenie i udostępnianie informacji za pośrednictwem komputerów oraz komunikację między człowiekiem i komputerem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ, AS: cyberpšesṭšẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyberprzestrzenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) internet

Wiktionary


cyberprzestępca

osoba dokonująca przestępstw z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) inform. krym. przestępca łamiący prawo w Internecie

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dobie pandemii cyberprzestępcy pozostają groźni.

Wiktionary


cyberprzestępczość

popełnianie przestępstw z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) krym. popełnianie przestępstw przy użyciu systemów komputerowych

 (1.2) krym. ogół popełnionych przestępstw przy użyciu systemów komputerowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wydział zajmujący się cyberprzestępczością otwarto w latach dziewięćdziesiątych.

Wiktionary


cyberprzestępczy

dotyczący przestępstw z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej


SJP.pl


cyberprzestępstwo

przestępstwo z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej; cyberincydent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przestępstwo dokonane z wykorzystaniem internetu

Wiktionary


cyberpsychologia

nauka o ludzkim umyśle i zachowaniu w kontekście interakcji człowieka z technologią


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyberpunk

[czytaj: cyberpank] odmiana fantastyki naukowej, skupiająca się na życiu ludzi w otoczeniu zaawansowanej technologii komputerowej i informacyjnej


SJP.pl

Cyberpunk – odmiana fantastyki naukowej, skupiająca się na negatywnych konsekwencjach funkcjonowania ludzi w otoczeniu zaawansowanej technologii komputerowej i informacyjnej.

Słowo „cyberpunk” pojawiło się jako tytuł opowiadania Bruce’a Bethke wydanego w 1983 roku w ramach antologii „Amazing Stories”, jednak jako nazwy na określenie nowego nurtu literackiego po raz pierwszy użył go pisarz i wydawca fantastyki Gardner Dozois.

Wikipedia


cyberpunkowość

→ cyberpunkowy


SJP.pl

Patrz:

cyberpunkowy

cyberpunkowy

przymiotnik od: cyberpunk


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cyberpunka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cyberpunkowy świat jest wizją, wizją przyszłości, apokaliptyczną, ponurą i przerażającą. W tym świecie rządzonym przez rywalizujące ze sobą korporacje, bohaterem jest zwykle „zbuntowany młody człowiek walczący z systemem lub żyjący na krawędzi marginesu drobny przestępca, uwikłany na skutek zbiegu okoliczności w konflikt z potężną organizacją”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberpunk m.

Wiktionary


cyberreklama

reklama w przestrzeni wirtualnej, zwłaszcza w Internecie


SJP.pl


cyberseks

wirtualna relacja seksualna oparta na wysyłaniu do siebie pobudzających seksualnie komunikatów; cybersex


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się;

Wiktionary

Cyberseks lub seks komputerowy ( cybersex, potocznie cybering) – wirtualny stosunek seksualny, w trakcie którego dwie lub więcej osób łączą się zdalnie poprzez sieć komputerową i wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty. Może, ale nie musi, się to wiązać z masturbacją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osobnym wątkiem jest poczucie bycia zdradzanym u partnera, który jest związany z osobą uzależnioną od cyberseksu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈbɛrsɛks, AS: cyberseks

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyberek

Wiktionary


cybersex

wirtualna relacja seksualna oparta na wysyłaniu do siebie pobudzających seksualnie komunikatów; cyberseks


SJP.pl


cybersklep

sklep internetowy, w którym transakcje dokonywane są zdalnie, a towar dostarczany jest przez kuriera


SJP.pl


cyberslacking

wykorzystywanie służbowego komputera do celów prywatnych w godzinach pracy; cyberlenistwo, cyberpróżniactwo, cyberbumelanctwo


SJP.pl


cyberspace

[czytaj: sajberspejs]
1. wirtualna przestrzeń, w której komunikują się komputery i inne urządzenia cyfrowe, np. telefony komórkowe; cyberprzestrzeń;
2. potocznie: internet


SJP.pl


cybersport

rywalizacja sportowa w grach komputerowych; e-sport, sport elektroniczny


SJP.pl


cyberspołeczeństwo

społeczeństwo korzystające z internetu


SJP.pl


cyberstalker

[czytaj: cyberstalker lub cyberstoker] osoba uporczywie nękająca inną osobę przy pomocy środków komunikacji elektronicznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) inform. krym. osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia używając środków komunikacji elektronicznej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy będzie w niej miejsce dla cyberstalkerów, którzy dziś uprzykrzają życie internautom nękając ich uporczywymi mailami?

Wiktionary


cyberstalking

[czytaj: cyberstalking lub cyberstoking] uporczywe nękanie przy pomocy środków komunikacji elektronicznej; cybernękanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. krym. prześladowanie osób poprzez śledzenie i utrudnianie życia przy użyciu środków komunikacji elektronicznej

Wiktionary

Cyberstalking – neologizm określający zjawisko używania Internetu i innych mediów elektronicznych do nękania.

Zjawisko to jest definiowane jako cyberprzemoc popełniana przez stalkera. Sprawca jako narzędzia używa technologii informacyjnej, w szczególności Internetu, by dręczyć pojedynczą osobę, grupę osób lub całą organizację.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Należy wspomnieć o cyberstalkingu, równie powszechnej odmianie cyberprzestępczości.

Wiktionary


cyberszpiegowski

→ cyberszpieg


SJP.pl

Patrz:

cyberszpieg

cybertariat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) socjol. klasa społeczna wykonująca niskopłatną, niewymagającą kwalifikacji pracę związaną z przestrzenią wirtualną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Specustawa dla cybertariatu powinna zatem uwzględniać, że pracownikiem może być także osoba, która w zakresie wykonywania swoich obowiązków zachowuje dużą swobodę i nie jest związana instrukcjami pracodawcy.

Wiktionary


cyberteologia

szerzenie wiary chrześcijańskiej lub rozważania na temat chrześcijaństwa za pośrednictwem internetu


SJP.pl


cyberterrorysta

osoba dokonująca aktu przemocy przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej; e-terrorysta


SJP.pl


cyberterrorystyczny

związany z aktami przemocy przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej


SJP.pl


cyberterroryzm

akt przemocy przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej, którego celem jest zniszczenie infrastruktury informacyjnej atakowanego kraju; e-terroryzm


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyberuzależnienie

uzależnienie od internetu i technologii


SJP.pl


cyberwojna

wojna przy użyciu środków komunikacji elektronicznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) konflikt prowadzony w cyberprzestrzeni

Wiktionary


cyberwydział

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wydział zajmujący się cyberprzestępczością

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funkcjonariusze cyberwydziału Komendy Stołecznej Policji i Prokuratura Okręgowa Warszawa Praga od jakiegoś czasu prowadzą śledztwo w sprawie wyłudzenia subwencji z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Wiktionary


cyberwywiad

pozyskiwanie informacji w sieci i systemach cyfrowych w celach wywiadowczych


SJP.pl


cyberzabezpieczenie

ochrona systemów i danych przed zagrożeniami w sieci


SJP.pl


cyberzagrożenie

[czytaj: cyber-zagrożenie] zagrożenie mające związek z korzystaniem ze środków komunikacji elektronicznej, głównie internetu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zagrożenie mające związek z systemami komputerowymi, zwłaszcza korzystaniem z internetu

Wiktionary

Cyberzagrożenie – wszelkie potencjalne okoliczności, zdarzenie lub działanie, które mogą wyrządzić szkodę, spowodować zakłócenia lub w inny sposób niekorzystnie wpłynąć w przypadku sieci i systemów informatycznych, użytkowników takich systemów oraz innych osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest teraz jasne, że cyberzagrożenia są jednym z najbardziej poważnych ekonomicznie i dotyczących bezpieczeństwa narodowego zagrożeń, z którymi, jako naród, musimy się zmierzyć – powiedział prezydent.

Wiktionary


cyberzwierzątko

rodzaj zabawki, robot o złożonych funkcjach przypominający domowe zwierzę lub wirtualna istota o zachowaniach symulujących zwierzęce


SJP.pl


cyberzłodziej

[czytaj: cyber-złodziej] osoba kradnąca pieniądze lub informacje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zwłaszcza internetu


SJP.pl


cyberświat

ogół zagadnień związanych z funkcjonowaniem człowieka w Internecie i mediach cyfrowych


SJP.pl


cyberżołnierz

żołnierz sił cybernetycznych


SJP.pl

Cyberżołnierz (ang. "Cyborg Soldier") – amerykańsko-kanadyjski film science fiction z 2008 roku w reżyserii Johna Steada.

Wikipedia


cybet

żółtobrązowa substancja pochodzenia zwierzęcego, będąca wydzieliną gruczołów cybety (cywety) - drapieżnika z rodziny łasz; cywet


SJP.pl


cybeta

ssak zaliczany do rodziny łasz z rzędu drapieżnych, zwierzę wielkości lisa mające szare futro w brązowe cętki; cyweta


SJP.pl


cybetowy

→ cybet; cywetowy


SJP.pl


cybety

futro ze skór cybet; cywety


SJP.pl


cybinczanin

mieszkaniec Cybinki (miasta w Polsce); Cybinianin


SJP.pl


cybinczanka

mieszkanka Cybinki (miasta w Polsce); Cybinianka


SJP.pl


cybinecki

→ Cybinka; cybiński


SJP.pl


cybinianin

mieszkaniec Cybinki (miasta w Polsce); Cybinczanin


SJP.pl


cybinianka

mieszkanka Cybinki (miasta w Polsce); Cybinczanka


SJP.pl


cybinka

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Cybinka ( Ziebingen, dolnołuż. "Zebinki") – miasto w Polsce w województwie lubuskim, w powiecie słubickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Cybinka. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.

Pod względem historycznym Cybinka leży w zachodniej części dawnej ziemi lubuskiej, w ramach której położona jest w regionie określanym jako ziemia torzymska.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈbʲĩŋka, AS: cybʹĩŋka

Wiktionary


cybis

nazwisko


SJP.pl


cybiński

→ Cybinka; cybinecki


SJP.pl


cyborg

1. sztuczny człowiek, futurologiczna forma człowieka, w którego ciele funkcje organiczne są pełnione przez systemy i układy cybernetyczne;
2. potocznie: osoba niepokonana, odporna na ciosy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;

Wiktionary

Cyborg (od cybernetic organism – organizm cybernetyczny) – organizm, którego procesy życiowe realizowane są lub wspomagane przez urządzenia techniczne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Taki jest porządek istnienia, że nadchodzącemu pokoleniu przekazuje swoją wiedzę pokolenie mijające, a nie jakieś cyborgi z przyszłości.

 (1.1) […] siły Zionu, a więc ludzi uwięzionych we wnętrzu ziemi, gdzie schronili się przed zbuntowanymi maszynami, zdołały powstrzymać inwazję cyborgów sterowanych przez sztuczną inteligencję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨbɔrk, AS: cybork

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyborgizacja ż.

 temsłow. cyber-

Wiktionary


cyborgiczny

→ cyborg


SJP.pl

Patrz:

cyborg

cyborgizacja

zastępowanie narządów człowieka albo zwierzęcia sterowanymi elektronicznie urządzeniami mechanicznymi


SJP.pl


cyborium

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kośc. puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów;

 (1.2) hist. niewielkie naczynie;

 (1.3) archit. obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cyborium – naczynie używane w starożytności
  • Cyborium – puszka na hostie
  • Cyborium – w architekturze sakralnej rodzaj baldachimu
  • Cyborium – późnośredniowieczne i renesansowe tabernakulum
  • Cyborium – cyborium Jana Marii Padovano w kościele Mariackim w Krakowie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Neoprezbiter podarował rodzinnej parafii cyborium przywiezione z pielgrzymki do Lourdes.

 (1.2) Muzeum nabyło w zeszłym roku trzy cyboria z kości słoniowej pochodzące z wykopalisk pod Palmyrą.

 (1.3) W jednym z medalionów zdobiących cyborium nad ołtarzem na Lateranie umieszczono obraz Chrystusa karmiącego owce ziarnem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) puszka

Wiktionary


cybuch

rurka fajki, przez którą przechodzi dym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) część fajki, rurka łącząca główkę z ustnikiem, służąca do ciągnięcia dymu

 (1.2) daw. gwara. więz. noga

Wiktionary

Cybuch (z tureckiego "çıbık, çubuk") – podłużna, rurkowata część fajki łącząca główkę z ustnikiem.

W zależności od typu fajki cybuch może być łączony z główką, lub stanowić z nią monolit (np. w klasycznych fajkach wrzoścowych).

Ustnik może być przymocowany do cybucha (na sztywno lub elastycznie) lub stanowić jego specjalnie ukształtowane zakończenie.

Wikipedia


cybula

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Cybula (ur. 1960) – polski koszykarz występujący na pozycji obrońcy.
  • Franciszek Cybula (1940–2019) – polski duchowny katolicki, kapelan prezydenta Lecha Wałęsy w latach 1990–1995.

Wikipedia


cybulak

nazwisko


SJP.pl


cybulin

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cybulin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bodzanów
  • Cybulin – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Biały Bór

Wikipedia


cybulino

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cybulino – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice
  • Cybulino – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Barwice

Wikipedia


cybulski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Cybulski – polski inżynier dróg i mostów
  • Aleksander Weissberg-Cybulski – fizyk
  • Bogdan Cybulski (ujednoznacznienie)
  • Czesław Cybulski – trener lekkiej atletyki,
  • Eugeniusz Cybulski – polski urzędnik państwowy
  • Filip Cybulski – polski lekkoatleta, tyczkarz
  • Grzegorz Cybulski – polski lekkoatleta, skoczek w dal
  • Gustaw Cybulski – aktor, reżyser, scenarzysta, poeta, żołnierz Legionów Polskich.
  • Henryk Cybulski – leśnik
  • Jan Cybulski (ujednoznacznienie)
  • Julian Cybulski – polski architekt
  • Julian Cybulski – polski polityk

Wikipedia


cybuszek

część fajki (cybuch)


SJP.pl


cyc

potocznie: pierś kobiety, sutek; cycek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) grub. pierś kobieca, rzadziej zwierzęca

 (1.2) daw. włók. rodzaj wzorzystej tkaniny bawełnianej, odmiana perkalu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) reg. człowiek wyzyskujący innych, skąpiec, pieczeniarz

Wiktionary

Cyc (wymowa) – projekt z dziedziny sztucznej inteligencji (AI), mający na celu stworzenie kompletnej bazy wiedzy, tak zwanego "zdrowego rozsądku". Ma to stanowić podstawę, która umożliwi programom AI, przeprowadzanie rozumowania podobnego do ludzkiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zobacz, jakie ona ma duże cyce!

 (1.2) Jakoż kniahini miała na sobie suknię ze spłowiałego cycu, kożuch na wierzchu i jałowicze buty na nogach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨt͡s, AS: cyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycówa ż., cycnik m., cycowanie n.

:: zdrobn. cycek m., cycuś m.

 czas. cycować ndk.

 przym. cycowy, cycaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cycek, pierś, melon

Wiktionary


cycasty

cycaty; potoczne:
1. o zwierzęciu (np. o krowie) - mający pokaźne wymiona;
2. o człowieku - mogący poszczycić się pokaźnym biustem


SJP.pl


cycatka

potocznie: kobieta z dużym biustem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wulg. kobieta mająca duży biust

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈt͡satka, AS: cycatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycek m.

Wiktionary


cycaty

cycasty; potoczne:
1. o zwierzęciu (np. o krowie) - mający pokaźne wymiona;
2. o człowieku - mogący poszczycić się pokaźnym biustem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o człowieku: taki, który ma wydatny biust

 (1.2) o zwierzęciu: taki, który ma wydatne wymiona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈt͡satɨ, AS: cycaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m., cycek m., cycuś m., cyckonosz m.

 czas. cycować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biuściasty, piersiasty

Wiktionary


cycek

1. potocznie: pierś kobiety, sutek; cyc;
2. sutek samicy zwierzęcia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) posp. kobieca pierś

 (1.2) posp. sutek zwierzęcia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) gwara. przestępcza młodociany przestępca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Pokaż cycki!” – zawołał kloszard za przechodzącą kobietą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨt͡sɛk, AS: cycek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m., cycor m., cycowanie n., cycatka ż.

:: zdrobn. cycuś m.

 czas. cycować ndk.

 przym. cycaty, cyckowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. cyc.

Wiktionary


cycero

cicero;
1. stopień pisma o wielkości 12 punktów typograficznych;
2. jednostka długości w układzie wielkości drukarskich wynosząca 12 punktów typograficznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający dwunastu punktom (4,5108 mm)

 (1.2) druk. poligr. miara długości stosowana w poligrafii i drukarstwie, równa jednej czwartej kwadratu;

Wiktionary

Cycero – jednostka długości używana w poligrafii. 1 cycero = 12 punktów typograficznych = 1/4 kwadratu = 4,511278... mm

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈt͡sɛrɔ, AS: cycero

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyceron mos.

 przym. cycerowy, cyceroński

Wiktionary

Synonimy:

cicero

Wiktionary


cyceron

Marcus Tullius Cicero , rzymski mówca, teoretyk mowy, filozof i pisarz; Cicero, Cycero


SJP.pl

Ma

Wikipedia


cyceronianizm

odmiana stylu retorycznego, wzorowana na dziełach Cycerona (I w. p.n.e.) uważanych, zwłaszcza w epoce renesansu, za najdoskonalsze urzeczywistnienie ideału klasycznego oratorstwa


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyceroniański

właściwy Cyceronowi, taki jak u Cycerona; cyceronowski; cyceroński


SJP.pl


cyceronowski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cycerona lub z nim związany; Cyceroński


SJP.pl


cycerowy

przymiotnik

 (1.1) druk. poligr. związany z cycerem (stopniem wielkości pisma)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teksty składane w formacie wąskim należy składać petitem lub kolonelem, składane w formacie szerokim wymagają czcionki większej, np. cycerowej.

 (1.1) W drukach okolicznościowych, bibliofilskich lub literaturze pięknej dajemy paginę większą, cycerową, a nawet tercjową.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycero mrz., Cyceron mos.

 przym. cyceroński

Wiktionary


cyceroński

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cycerona lub z nim związany; Cyceronowski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z rzymskim mówcą i politykiem Cyceronem; taki jak w jego dziełach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyceron mos., cycero n.

 przym. cyceronowy, cyceroniański, cycerowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyceronowy, cyceroniański

Wiktionary


cyces

ozdobny frędzel na tałesie


SJP.pl


cychalter

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. biustonosz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bishalter, lajbik

Wiktionary


cycka

cycek (częściej);
1.
a) pierś kobiety;
b) kobiecy sutek;
2. sutek zwierzęcia


SJP.pl


cyckanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyckać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨt͡sˈkãɲɛ, AS: cyckãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyckać, cycować

Wiktionary


cyckać

gwarowo:
1. ssać, siorbać;
2. lizać;
3. cyckać się - pieścić się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) gwara. ssać, siorbać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To widocznie jakieś głupie, bo brudne, jakby maciorę cyckało.

 (1.1) Z tamtej pustej głowicy wybiegało śmieszne cmokanie. Jakby krowa wodę cyckała przez ściśnięte, grube mięsiste wargi. Pompa szła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyckanie n.

 czas. cycować

Wiktionary


cyckoman

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wulg. mężczyzna który najbardziej fascynuje się kobiecymi piersiami

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨt͡sˈkɔ̃mãn, AS: cyckõmãn

Wiktionary


cyckonosz

potocznie o biustonoszu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. grub. biustonosz

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cycaty

Wiktionary


cyclocross

[czytaj: sajklokros] rodzaj kolarstwa uprawianego na trudnych trasach terenowych; cyklokros, kolarstwo przełajowe


SJP.pl


cycnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. żart. biustonosz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kieca poszukiwana! O ile to możliwe, z rękawami, a jeśli bez nich, to z górą na tyle zabudowaną, żeby mi cycnik wszechstronnie nie wyłaził!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biustonosz, stanik, pot. żart. cyckonosz, cyconosz

Wiktionary


cycor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowyfakt.

 (1.1) posp. duża kobieca pierś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycek mos./mrz.

Wiktionary


cycować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wycycować)

 (1.1) neol. pot. karmić piersią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstaję, szukam, młode gada, woła, protestuje, ale jakimś cudem nikt więcej się nie budzi. Przewijam, cycuję, usypia. Ja próbuję też.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m., cycownik m., cycowanie n., cycek m., cycuszek m., cycnik m., cycuś m., cycowanie n., wycycowanie n., wycyckanie n., cyckanie n.

 czas. wycycować dk., cyckać ndk., wycyckać dk.

 przym. cycaty, cycowy

Wiktionary


cycowianin

mieszkaniec Cycowa


SJP.pl


cycowianka

mieszkanka Cycowa


SJP.pl


cycowski

przymiotnik od: Cyców


SJP.pl


cycowy

przymiotnik od: cyc - tkanina


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cycem, dotyczący cyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m.

 czas. cycować

Wiktionary


cycuch

potocznie:
1. zgrubienie od: cyc; sut;
2. kobieta mający duży biust


SJP.pl


cycunio

zdrobnienie od: cyc; cycek, cycuś, cycuń, cycuszek


SJP.pl


cycuszek

zdrobnienie od: cyc; cycek, cycuś, cycuń, cycunio


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: cycek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cycować

Wiktionary


cycuń

zdrobnienie od: cyc; cycek, cycuszek, cycuś, cycunio


SJP.pl


cycuś

zdrobnienie od: cyc; cycek, cycuszek, cycuń, cycunio


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) zdrobn. od cyc

 (1.2) łódź. gw-pl|Poznań. coś nadzwyczajnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jakie to było pyszne! Mówię ci — cycuś obiadek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨt͡suɕ, AS: cycuś

Wiktionary

Powiązane:

 zob. cyc.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyc, cycek, pierś

 (1.2) cudo

Wiktionary


cyców

tkanina bawełniana, drukowana w barwne wzory


SJP.pl

Cyców (nazwa oboczna: Cyców Pierwszy, przejściowo "Wiszniewice") – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łęczyńskim, w gminie Cyców. Obok miejscowości przepływa niewielka rzeka Świnka, dopływ Wieprza.

Historycznie położony jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej).

Wikipedia


cyd

właściwie: Rodrigo Díaz de Vivar, kastylijski rycerz


SJP.pl

Rodrigo (Ruy) Díaz de Vivar (ur. ok. 1043 w Vivar del Cid w prowincji Burgos, zm. 10 lipca 1099 w Walencji), zwany Cydem Walecznym ( El Cid Campeador), Mój Cyd ("Mio Cid") lub po prostu Cyd ("El Cid", z #PATRZ

"sīd" – Pan) – hiszpański bohater narodowy czasów rekonkwisty, kastylijski rycerz ("hidalgo"), zdobywca i późniejszy zarządca miasta Walencja.

Wikipedia


cydonia

krzew lub drzewko z rodziny różowatych; pigwa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cydonia – grupa muzyczna
  • Cydonia – obszar Czerwonej Planety, słynący z Marsjańskiej Twarzy.
  • Cydonia – łacińska nazwa pigwy

Wikipedia


cydoński

przymiotnik

 (1.1) związany z Cydonią, dotyczący Cydonii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cydonia ż., Cydończyk m., Cydonka ż.

Wiktionary


cydr

napój niskoalkoholowy o słodko-kwaśnym smaku, przefermentowany sok z dojrzałych jabłek; jabłecznik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spoż. niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

 (1.2) hand. butelka, puszka lub szklanka cydru (1.1)

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rosnąca popularność cydru sprawiła, że coraz więcej barów zdecydowało się na sprzedaż tego trunku z kija. Jest to alternatywa dla lubianego przez Polaków, zwłaszcza latem, prosecco, również sprzedawanego w ten sposób.

 (1.1) Cydr należy podawać schłodzony, najlepiej z lodówki. Można go pić samodzielnie, ale pasuje również do wielu dań w zależności od gatunku.

 (1.2) Poproszę dwa cydry w puszce i solone orzeszki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨtr̥, AS: cytr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cydrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jabłecznik

Wiktionary


cydrowy

→ cydr


SJP.pl

Patrz:

cydr

cydzik

nazwisko


SJP.pl


cydzok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. durszlak

Wiktionary


cydzyński

przymiotnik od: Cydzyna (miejscowość na Pomorzu Zachodnim; Cedynia)


SJP.pl


cyferblacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od cyferblat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie cyferblat, lecz tylko mały cyferblacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyferblat m.

Wiktionary


cyferblat

tarcza zegara


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) tarcza zegara

 (1.2) gw-pl|Lwów, Warszawa. twarz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈfɛrblat, AS: cyferblat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyferblacik mrz.

Wiktionary


cyferka

zdrobnienie od: cyfra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od cyfra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ktoś jednak zaczął majstrować przy cyferkach, tu coś dodał, tam ujął i pojawiła się, przez nikogo w mieście nie autoryzowana, dziura budżetowa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyferkowy, cyfrowy

 rzecz. cyfrówka ż., cyfrzak mrz., cyfryzacja ż., cyfra ż.

Wiktionary


cyferkowy

przymiotnik od: cyferka


SJP.pl


cyfomandra

wiecznie zielone drzewko z rodziny psiankowatych; pomidor drzewiasty


SJP.pl


cyfra

znak służący do zapisywania liczb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym

 (1.2) symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

 (1.3) pot. znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

 (1.4) pot. aparat cyfrowy

 (1.5) etn. ornament, wzór, deseń

 (1.6) daw. monogram, inicjały imienia i nazwiska

 (1.8) daw. (dosł. i przen.) zero

Wiktionary

Cyfra – umowny znak pisarski służący do zapisywania liczb.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Georg Cantor sprytnie wykorzystał rozwinięcie liczby rzeczywistej na nieskończony ciąg cyfr, dowodząc że moc zbioru liczb rzeczywistych jest większa niż naturalnych.

 (1.1) System sześćsetkowy ma 600 cyfr. Nie ma potrzeby tworzyć dla każdej osobnego symbolu.

 (1.2) Cyfrę 1 od 0 odróżnia w elektronice cyfrowej wyższy poziom napięcia.

 (1.2) F jest cyfrą systemu szesnastkowego.

 (1.3) F nie jest cyfrą, jest literą.

 (1.3) Znaki pisarskie można podzielić na litery, cyfry i znaki przestankowe.

 (1.3) Ta cyfra jest trochę zbyt jaskrawa.

 (1.3) Nie tylko cyfry służą do zapisu liczb. Także przecinek dziesiętny, czy znaki plusa i minusa.

 (1.7) Jeszcze znaczniej zmniejszą się te cyfry, jeżeli się uwzględni zależność współczynnika tarcia od temperatury

 (1.7) Dwanaście cylindrów ferrari 410 pracowało nadal bezgłośnie, choć strzałka szybkościomierza przekraczała cyfrę sto dwadzieścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨfra, AS: cyfra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfrówka ż., cyfryzacja ż., cyfrak m., cyfrzak m., cyfrowanie n., odcyfrowanie n.

:: zdrobn. cyferka ż.

 czas. cyfrować ndk., odcyfrować dk.

 przym. cyfrowy, cyferkowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cyfra arabska

Wiktionary


cyfrak

potocznie: cyfrowy aparat fotograficzny; cyfrzak, cyfrówka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. cyfrowy aparat fotograficzny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfra ż.

Wiktionary


cyfromaniak

żartobliwie: osoba mająca manię na punkcie cyfr, liczb


SJP.pl


cyfronik

osoba zajmująca się projektowaniem i konstrukcją urządzeń cyfrowych, układów komputerowych


SJP.pl


cyfronika

dział techniki dotyczący konstruowania elementów do układów i urządzeń komputerowych


SJP.pl


cyfrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyfrować.

Wiktionary

Cyfrowanie – ozdabianie stroju "cyfrą", czyli haftem (np. parzenice na portkach w stroju góralskim) lub tłoczonym wzorem (np. podczas ozdabiania kierpców góralskich), jak również ozdabianie wzorem elementów konstrukcyjnych chaty góralskiej (np. sosrębu) i góralskich siekierek – ciupag.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. cyfrować

 rzecz. cyfra ż., cyfrówka ż., cyfryzacja ż.

Wiktionary


cyfrować

ozdabiać haftem (portki góralskie)


SJP.pl


cyfrowo

przysłówek

 (1.1) z wykorzystaniem technologii cyfrowych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyfrowy

 rzecz. cyfrówka ż., cyfrzak mrz., cyfryzacja ż., cyfra ż.

Wiktionary


cyfrowo-literowy

złożony z cyfr i liter


SJP.pl


cyfrowość

cecha czegoś, co związane jest z techniką wytwarzania, przesyłania i przetwarzania sygnałów zapisanych w systemie binarnym (zero-jedynkowym)


SJP.pl


cyfrowy

1. związany z cyframi;
2. wykorzystujący technikę cyfrową; digitalny, dygitalny;
3. gramofon cyfrowy - przyrząd do odtwarzania dźwięku z płyt kompaktowych; odtwarzacz CD, gramofon laserowy, dyskofon;
4. maszyna cyfrowa - dawna nazwa komputera; maszyna matematyczna, maszyna elektroniczna


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z cyframi

 (1.2) wykorzystujący technikę cyfrową

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czy pani Renata zajmuje się slawistyką, czy digitalizacją w bibliotece cyfrowej?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨfˈrɔvɨ, AS: cyfrovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. cyfrowo

 rzecz. cyfra ż., cyferka ż., cyfrzak m., cyfrówka ż., cyfryzacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) digitalny, dygitalny

Wiktionary


cyfroza

zbyt częste korzystanie z urządzeń elektronicznych


SJP.pl


cyfryzacja

digitalizacja, dygitalizacja;
1. nadawanie postaci cyfrowej różnego rodzaju danym; digityzacja;
2. upowszechnienie się umiejętności korzystania z techniki cyfrowej w różnych dziedzinach życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. dygitalizacja.

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skutecznym rozwiązaniem dla firm przetwarzających duże ilości dokumentów jest ich cyfryzacja. Dokumenty w zdigitalizowanej wersji oznaczają mniej wykonywanych wydruków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfra ż., cyferka ż., cyfrowanie n., cyfrówka ż.

 czas. cyfrować ndk.

 przym. cyfrowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary


cyfryzacyjny

→ cyfryzacja


SJP.pl

Patrz:

cyfryzacja

cyfryzować

nadawać czemuś (muzyce, obrazowi, danym) postać cyfrową; dygitalizować, digitalizować


SJP.pl


cyfrzaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od cyfrzak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfrzak m.

Wiktionary


cyfrzak

potocznie: cyfrowy aparat fotograficzny; cyfrówka, cyfrak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) slang. aparat cyfrowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacku, no pochwal się swoim nowym cyfrzakiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨfʒak, AS: cyfžak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfrówka ż., cyfra ż., cyferka ż.

:: zdrobn. cyfrzaczek m.

 przym. cyfrowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyfrówka

Wiktionary


cyfrówka

potocznie:
1. cyfrowy aparat fotograficzny; cyfrak, cyfrzak;
2. telewizja cyfrowa;
3. element budowy telewizorów cyfrowych;
4. przestarzale: maszyna cyfrowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. fot. cyfrowy aparat fotograficzny, aparat cyfrowy

 (1.2) daw. środ. maszyna cyfrowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd kupiłam cyfrówkę, robię dziesięć razy więcej zdjęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨfˈrufka, AS: cyfrufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfra ż., cyferka ż., cyfrzak m., cyfryzacja ż., cyfrowanie n., odcyfrowanie n.

 czas. cyfrować, odcyfrować

 przym. cyfrowy, cyfrowany, cyferkowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. cyfrzak m.

Wiktionary


cyga

zabawka dla dzieci; fryga, bąk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. wirująca zabawka

 (1.2) gw-pl|Poznań. koza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie piszczałem jako świerszcz, nie skakałem jako pchła ani jako cyga, bo takową uciechę insektom zostawuję…

 (1.1) […] podniósł w górę rzucającego się jak cyga i idąc ku drzwiom między ławami, wołał…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨɡa, AS: cyga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bąk, fryga, krąglica, warchołka, warkotka, wartałka

Wiktionary


cygaj

owca maści białej, hodowana głównie na podgórzu


SJP.pl


cygaje

rasa owiec o wszechstronnej użytkowości


SJP.pl


cygan

1. przenośnie: osoba prowadząca beztroski lub wędrowny tryb życia;
2. potocznie: kłamca, oszust;
3. członek cyganerii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. o kimś, kto prowadzi nieustabilizowany lub wędrowny tryb życia

 (1.2) pot. o człowieku mającym śniadą cerę i ciemne włosy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cygan – nazwa osoby narodowości romskiej
  • Cygan – potoczne określenie członka artystycznej bohemy
  • Cygan – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Lubochnia
  • Cygan – dawna nazwa miejscowości Cygany, kolonii wsi Markotów Duży w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Wołczyn
  • Cygan – przygodowa seria komiksowa
  • Cygan – gra karciana
  • Cygan – hiszpański film z 2000 roku
  • Cygan – słowacki film z 2011 roku
  • Cygan – pseudonim Dawida Kosteckiego
  • Bogusław Cygan – polski piłkarz
  • Jacek Cygan – polski autor tekstów piosenek, tekściarz
  • Marek Cygan – polski informatyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cygan m., Cyganka ż., Cyganek m., cygańskość ż., cygańszczyzna ż., Cyganiątko n., Cyganeczka ż., Cyganicha ż., cyganeria ż., cyganienie n., ocyganienie n., cygański m., Cygów m., Cyga m., Cyganówka ż., Cygany nmos., Cygusy nmos., Cyganki nmos., cyganologia ż.

:: fż. cyganka ż.

 czas. cyganić ndk., ocyganić dk., wycyganić dk.

 przym. cygański

 przysł. cygańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) latający Holender, wagabunda, włóczęga; pot. latawiec, łajza, łazęga, łazik, szlaja, włóczykij, wycieruch, powsinoga; kresy|badzinia., kresy|bradziaga.; daw. laufer

 (1.2) pogard. czarnuch; pot. murzyn

 (1.3) zob. oszust.

Wiktionary


cyganeczka

potocznie: dziewczynka śniada, ciemnowłosa; czarnulka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: cyganka

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɡãˈnɛt͡ʃka, AS: cygãnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganek mos./mrz., Cyganka ż.

Wiktionary


cyganek

potocznie: śniady, ciemnowłosy chłopiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: cygan

 (1.2) pot. ciemnowłosy chłopiec o śniadej karnacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) rodzaj kozika

Wiktionary

Cyganek (niem. "Tiegenhagen") – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański. Leży na obszarze Żuław Wiślanych przy drodze wojewódzkiej nr 502.

Wieś wchodzi w skład sołectwa "Żelichowo".

W miejscowości przez kilka stuleci istniała gmina mennonicka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W pierwszej ławce siedział roześmiany cyganek z jasnowłosą dziewczynką.

 (2.1) Tępym cygankiem nie naostrzysz kredek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygański mrz., Cygan mos., cygan mos., cyganeczka ż., Cyganiątko n., Cyganka ż., cyganka ż., Cyganicha ż., cygańskość ż.

 przym. cygański

 przysł. cygańsko

 czas. cyganić

Wiktionary


cyganeria

grupa artystów żyjąca według własnych zasad; bohema


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środowisko artystów prowadzących swobodny, ekscentryczny tryb życia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • bohema (cyganeria) – nazwa środowiska artystycznego
  • Cyganeria – opera Giacoma Pucciniego z 1896 roku
    • Cyganeria – nagranie opery z 1956 roku
    • Cyganeria – nagranie opery z 1961 roku
  • Cyganeria – opera Ruggera Leoncavalla z 1897 roku
  • Cyganeria Warszawska – grupa młodych artystów założona w 1839 roku w Warszawie
  • Cyganeria krakowska – grupa artystów istniejąca na przełomie XIX i XX w Krakowie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cygański mrz., Cygan m., cygan m., Cyganka ż., Cyganeczka ż., cygańskość ż., cyganienie n., ocyganienie n.

 czas. cyganić ndk., ocyganić dk.

 przym. cygański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bohema

Wiktionary


cyganeryjny

przymiotnik od: cyganeria


SJP.pl


cyganiak

potocznie:
1. śniade, ciemnowłose dziecko;
2. urwis, złodziejaszek


SJP.pl


cyganicha

żartobliwie:
1. śniada, ciemnowłosa kobieta;
2. krętaczka, oszustka


SJP.pl

Cyganicha – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany.

Wikipedia


cyganie

1. przenośnie: osoba prowadząca beztroski lub wędrowny tryb życia;
2. potocznie: kłamca, oszust;
3. członek cyganerii


SJP.pl


cyganik

nazwisko


SJP.pl


cyganiątko

potocznie: ciemnowłose dziecko o śniadej cerze


SJP.pl


cyganić

potocznie: oszukiwać, kłamać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ocyganić, scyganić, wycyganić)

 (1.1) pot. świadomie podawać informacje niezgodne z prawdą; zatajać fakty

 (1.2) pot. postępować w sposób nieuczciwy, oszukiwać lub manipulować, często w celu uzyskania korzyści materialnych

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (2.1) przest. oddawać się rozpuście, prowadzić się niemoralnie

czasownik zwrotny niedokonany cyganić się (dk. brak)

 (3.1) rzad. prowadzić życie w sposób właściwy Cyganom bądź cyganerii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W radiu muszą cyganić, i tyle. Z sufitu biorą te dane.

 (1.1) Pogrom, który autor wiersza zamierza opowiedzieć, wydaje się jemu samemu tak nieprawdopodobnym i niemożliwym, że w obawie, by go nie posądzono o kłamstwo, zastrzega się, iż pisze samą prawdę i nic nie cygani.

 (1.1) Mówić to mogła dużo, cygani jak najęta.

 (1.2) – Wójt od lat nas cygani, to biały rasista - to jeszcze w miarę cenzuralne słowa, jakie można usłyszeć o Pazdanie.

 (1.2) W budżetach cyganić już nie można, bo się potem daje sprawozdanie z wykonania.

 (1.2) Zrobimy taką uchwałę, że jak jeno który żyd będzie cyganił i nie da gospodarzowi za zboże tyle, co się patrzy, to go zara wsadzim na dwadzieścia i cztery godzin do haresztu…

 (2.1) Tu Sawa wściekły wrzasnął: „Ty wyrodna!
Z pierwszem szlachcicem cyganisz na jarze!“

 (3.1) Miast cnotliwie w domu spać,
Co też jest rzecz miła,
Poetycka młoda brać
Tu się cyganiła
.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mos./mrz., cygan m., cyganka ż., cyganek m., cyganeria ż., cyganienie n.

 przym. cygański

 czas. pocyganić dk., scyganić dk., wycyganić dk., ocyganić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłamać, łgać, okłamywać, mówić nieprawdę, bujać, kitować, picować, szklić

 (1.2) oszukiwać, kręcić, matać, mataczyć, szachrować, kantować, machlować, kiwać, szwindlować; gwara. machlarzyć, szwabić, szybalić, wichlarzyć, wichłać, wić

Wiktionary


cyganię

potocznie: oszukiwać, kłamać


SJP.pl


cyganka

1. potocznie: kobieta śniada, ciemnowłosa;
2. potocznie: oszustka, kłamczucha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. kobieta o śniadej cerze i ciemnych włosach

 (1.2) pot. oszustka, krętaczka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cyganka – kobieta narodowości romskiej
  • Cyganka – część Łodzi
  • Cyganka – wieś w woj. lubelskim, w pow. łęczyńskim, w gminie Milejów
  • Cyganka – kolonia w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Masłowice
  • Cyganka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dębe Wielkie
  • Cyganka – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Wiskitki
  • Cyganka – wieś w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
  • Cyganka – wieś w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Panki
  • Cyganka (266 m) – wzniesienie na Pogórzu Izerskim (Pogórze Zachodniosudeckie), w woj. dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, w gminie Nowogrodziec
  • Cyganka (163 m) – wzniesienie na Wysoczyźnie Lubartowskiej (Nizina Południowopodlaska), w woj. lubelskim, w powiecie puławskim, w gminie Markuszów
  • Cyganka (34 m) – wzniesienie na Wybrzeżu Trzebiatowskim (Pobrzeże Szczecińskie), położone w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Trzebiatów
  • Cyganka (ok. 1050 m) – turnia w zboczach Osobitej w słowackich Tatrach Zachodnich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chodź tu moja ty cyganko, niechże cię przytulę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mos., cygan mos., cyganeczka ż., cyganek mos./mrz., Cyganiątko n., Cyganka ż., Cyganicha ż., cygańskość ż.

 przym. cygański

 przysł. cygańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. czarnula, czarnulka

 (1.2) gw. Górny Śląsk cygonka

Wiktionary


cygankiewicz

nazwisko


SJP.pl


cyganolog

badacz kultury, języka i życia Cyganów (Romów); romolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) znawca cyganologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganologia ż.

 przym. cyganologiczny

Wiktionary


cyganologia

nauka o kulturze, języku i życiu Cyganów (Romów); romologia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. nauka o Cyganach/Romach;

Wiktionary

Romologia (cyganologia), romistyka ( Romistika, Tsiganologie, Romani studies) – dział etnologii oraz językoznawstwa zajmujący się badaniem dziejów, kultury i języka Romów (Cyganów).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cygan mzw./mos., cyganolog mos., cyganolożka ż.

 przym. cyganologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) romistyka

Wiktionary


cyganologiczny

→ cyganologia; romologiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cyganologią, dotyczący cyganologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganologia ż., cyganolog mos.

Wiktionary


cyganówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cyganówka – część wsi Rybie, w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Rejowiec
  • Cyganówka – kolonia w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wojciechów
  • Cyganówka – część wsi Karsznice Duże, w woj. łódzkim, w pow. łowickim, w gminie Chąśno
  • Cyganówka – część wsi Wiśniowa, w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Wiśniowa
  • Cyganówka – przysiółek wsi Grzechynia, w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Maków Podhalański
  • Cyganówka – część wsi Wola Lubecka, w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Ryglice
  • Cyganówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Wilga
  • Cyganówka – część wsi Brzustów, w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Garbatka-Letnisko
  • Cyganówka – część wsi Suskowola, w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Pionki
  • Cyganówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Zwoleń
  • Cyganówka – część wsi Bystrowice, w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Roźwienica
  • Cyganówka – część wsi Łęki Dukielskie, w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Dukla

Wikipedia


cygar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) papieros

Wiktionary


cygareta

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Bydgoszcz. papieros

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pal tyle cygaretów!

Wiktionary


cygaretka

1. cienkie cygaro; minicygaro;
2. dawniej: papieros


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cienkie cygaro;

 (1.2) daw. papieros

Wiktionary

Cygaretka – wyrób tytoniowy podobny w budowie do małego cygara ze względu na wykorzystanie na warstwę zewnętrzną kawałka liścia tytoniu. Cygaretki często wyposażone są w ustnik (tekturowy, plastikowy lub z delikatnego drewna – np. brzozowego) albo filtr.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wolisz cygaretki czy normalne cygara?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɡaˈrɛtka, AS: cygaretka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaro n., cygarnica ż., cygarniczka ż.

 przym. cygarowy

Wiktionary


cygaretki

przestarzałe: paczka cygaretek


SJP.pl


cygarko

zdrobnienie od: cygaro


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. od: cygaro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaro n.

 przym. cygarowy

Wiktionary


cygarnica

1. pudełko na cygara lub papierosy; papierośnica;
2. rurka do palenia papierosów bez ustnika; lufka, fifka, cygarniczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. przenośne, eleganckie opakowanie na cygara lub papierosy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɡarʲˈɲit͡sa, AS: cygarʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaretka ż.

Wiktionary


cygarniczka

rurka do palenia papierosów bez ustnika, może być szklana, metalowa, z tworzywa; prosta lub fantazyjnie wygięta; fifka, lufka


SJP.pl


cygaro

suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

Wiktionary

Cygaro (hiszp. "puro") – ułożone rurkowato, spreparowane i sklejone zwinięte liście tytoniu używane do palenia. Dzisiejsze określenie „cygaro” (ang. cigar – cygaro, cigarette – papierosy) prawdopodobnie pochodzi z języka Majów od słowa „sik'ar”, określającego właśnie palenie tytoniu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tym wielkim cygarem w ustach wygląda jak mafiozo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈɡarɔ, AS: cygaro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaretka ż., cygarko n.

 przym. cygarowy

Wiktionary


cygarowiec

tutkarz cygarowiec - chrząszcz, szkodnik drzew i krzewów liściastych; zdobnik


SJP.pl


cygarowy

przymiotnik od: cygaro


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cygarem, dotyczący cygar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaro n., cygaretka ż., cygarko n.

Wiktionary


cygański

1. należący do Cygana, Cyganów, charakterystyczny dla Cygana, Cyganów;
2. dotyczący cygana (osoby prowadzącej wędrowny tryb życia); dotyczący cyganerii


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

 (1.2) pot. dotyczący cygana, włóczęgi, osoby prowadzącej nieustabilizowany tryb życia

 (1.3) pot. dotyczący cygana - człowieka mającego śniadą cerę i ciemne włosy

 (1.4) posp. dotyczący cygana – krętacza, kłamcy, oszusta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. jęz. język romski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Publiczność przyjmuje występy cygańskich wirtuozów z entuzjazmem.

 (1.2) Goyen nie osiedla się w jednym określonym miejscu, prowadzi tryb życia raczej cygański.

 (1.3) Blondynka spojrzała za odchodzącą kelnerką, a potem kolejny raz popatrzyła na striptizera o cygańskiej urodzie, który puścił do niej oko.

 (1.4) Takie cygańskie sztuczki już nie działają na ludzi, zajmij się uczciwą pracą, a nie mamieniem ludzi jakąś wyimaginowaną kasą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganek mos./mrz., Cygan m., cygan m., Cyganka ż., cyganka ż., Cyganek m., cygańskość ż., cygańszczyzna ż., Cyganiątko n., Cyganeczka ż., Cyganicha ż., cyganeria ż., cyganienie n., ocyganienie n., Cygów m., Cyga m., Cyganówka ż., Cygany nmos., Cygusy nmos., Cyganki nmos.

 czas. cyganić ndk., ocyganić dk., wycyganić dk.

 przysł. cygańsko, po cygańsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) romski

 (1.2) włóczęgowski

 (1.3) śniady, ciemny

 (1.4) krętacki, kłamliwy, oszukańczy

 (2.1) romski, romani

Wiktionary


cygańsko

przysłówek

 (1.1) po cygańsku, na sposób cygański

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mos./mrz., cygan mos., cyganka ż.

 przym. cygański

Wiktionary


cygańskość

→ cygański


SJP.pl

Patrz:

cygański

cygaństwo

oszustwo, szachrajstwo; kłamstwo


SJP.pl


cygańszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ogół tego, co cygańskie, związane z kulturą i obyczajowością Cyganów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nieprzenikalność cygańszczyzny, strzeżona systemem tabuicznych zakazów praktykowanych przez jej przedstawicieli, jak również barierą językową, okazały się skuteczniejsze niż wszelkie pokusy, na jakie wystawiała etnografię polską nie znana jej dziedzina folkloru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mrz./mos.

Wiktionary


cyginciara

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prostytutka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɟĩɲˈt͡ɕara, AS: cyǵĩńćara

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cyglany

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Polesie. jasnobrązowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Polesie cyglasty

Wiktionary


cyglasty

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Polesie. zob. cyglany.

Wiktionary


cygnarowski

nazwisko


SJP.pl


cygona

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zgrub. cygonka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygoństwo n., cygonka ż.

Wiktionary


cygonka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cyganka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygoństwo n., cygona ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgrub. cygona

Wiktionary


cygoństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszustwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygona ż., cygonka ż.

Wiktionary


cygów

Cygów (nazwa oboczna: Stary Cyganów) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, w gminie Poświętne. Ma status sołectwa.

Na terenie wsi utworzono dwa sołectwa: "Cygów" i "Jadwiniew".

W okresie Królestwa Polskiego istniała gmina Cygów.

Wikipedia


cyja

w gwarze śląskiej: akordeon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. muz. akordeon

Wiktionary


cyjan

1. związek węgla z azotem, bezbarwny, trujący gaz o charakterystycznym zapachu gorzkich migdałów; dicyjan, dwucyjan;
2. kolor jasnoniebieski o szarym odcieniu;
3. barwnik, pigment w kolorze cyjanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. jednowartościowy rodnik złożony z atomów węgla i azotu

 (1.2) chem. bezbarwny, silnie trujący gaz o ostrym zapachu migdałowym

 (1.3) blady, spłowiały odcień koloru niebieskiego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cyjan – związek chemiczny
  • cyjan – kolor
  • Cyan

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cyjanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dwucyjan

 (1.3) sinoniebieski, szarobłękitny

Wiktionary


cyjanamid

Cyjanamid, H2N−CN lub CN2H2 – organiczny związek chemiczny, amid cyjanu, pochodna cyjanu, (CN)2. Z formalnego punktu widzenia jest to kwas, jednak o tak małej mocy, że jego roztwory wodne wykazują odczyn niemal obojętny.

W temperaturze pokojowej jest to biała, krystaliczna, silnie higroskopijna substancja. Zwykle jest sprzedawany w postaci roztworów wodnych, stabilizowanych kwasem fosforowym.

Wikipedia


cyjanazyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. roln. herbicyd z grupy triazyn pod postacią białego, krystalicznego proszku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 2-chloro-4-(1-cyjano-1-metyloetyloamino)-6-etyloamino-1,3,5-triazyna; wzór chemiczny: C9H13ClN6; nazwa handlowa: Supelco

Wiktionary


cyjanek

sól kwasu cyjanowodorowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

 (1.2) pot. chem. cyjanek potasu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po dziesięciu minutach Bormann kazał otworzyć drzwi, w pokoju pachniało gorzkimi migdałami, czyli cyjankiem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyjankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. sinek

 (1.2) przest. cyjankali

Wiktionary


cyjanian

sól kwasu cyjanowego


SJP.pl


cyjaniany

sól kwasu cyjanowego


SJP.pl

Cyjaniany – grupa związków chemicznych, soli lub estrów kwasu cyjanowego, zawierające ugrupowanie −O−C≡N, w którym atomem wiążącym jest atom tlenu.

Cyjaniany (sole) zawierają jon, o strukturze. Są tautomerami izocyjanianów zawierających jon. W normalnych warunkach występują jedynie izocyjaniany, które często nazywa się potocznie cyjanianami.

Wikipedia


cyjanid

bardzo słaby kwas, silnie trująca ciecz lotna o zapachu gorzkich migdałów, używana do zwalczania szkodników, do dezynfekcji oraz w syntezie organicznej; cyjanowodór, kwas cyjanowodorowy, kwas pruski


SJP.pl


cyjanidyna

Cy

Wikipedia


cyjanina

barwnik naturalny otrzymywany z róży i dalii


SJP.pl


cyjaninowy

przymiotnik od: cyjanina


SJP.pl


cyjanit

minerał, odmiana krzemianu glinu; kyanit, kianit, dysten


SJP.pl


cyjanitowy

→ cyjanit


SJP.pl

Patrz:

cyjanit

cyjanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyjanizować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyjanizować

Wiktionary


cyjanizować

wyodrębniać metale z rud za pomocą wodnych roztworów cyjanków


SJP.pl


cyjankali

potocznie: cyjanek potasowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. pot. przest. cyjanek potasu, silnie trujący

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨjãŋˈkalʲi, AS: cyi ̯ãŋkalʹi

Wiktionary


cyjankowy

przymiotnik od: cyjanek


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z cyjankiem, dotyczący cyjanków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyjanek mrz.

Wiktionary


cyjanoakrylan

rodzaj szybko działających klejów


SJP.pl


cyjanobakteria

bakteria występująca w środowisku wodnym lub wilgotnym, wydzielająca trujące dla człowieka substancje przy spożyciu; cyjanofit, sinica


SJP.pl


cyjanobakterie

bakteria występująca w środowisku wodnym lub wilgotnym, wydzielająca trujące dla człowieka substancje przy spożyciu; cyjanofit, sinica


SJP.pl


cyjanofit

bakteria występująca w środowisku wodnym lub wilgotnym, wydzielająca trujące dla człowieka substancje przy spożyciu; cyjanobakteria, sinica


SJP.pl


cyjanohydryna

związek mający przy jednym atomie węgla zarówno grupę nitrylową jak i hydroksylową


SJP.pl


cyjanokobalamina

metaloorganiczny związek chemiczny zaliczany do witamin z grupy B (wit. B12)


SJP.pl

Cyjanokobalamina – organiczny związek chemiczny, jedna z form witaminy B12. Stosowana w leczeniu i profilaktyce niedoboru witaminy B12 (z wyjątkiem przypadków zatrucia cyjankiem potasu). Niedobór witaminy B12 może wystąpić w przypadku niedokrwistości złośliwej, po chirurgicznym usunięciu żołądka, przy difylobotriozie lub w wyniku raka jelita grubego. Cyjanokobalaminę podaje się doustnie, zastrzykiem domięśniowym lub w postaci aerozolu do nosa.

Wikipedia


cyjanometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. hist. dawny, prosty przyrząd do określania odcieni barwy nieba

Wiktionary


cyjanoptyche

rodzaj glonów występujących na liściach roślin wodnych, żyjących w symbiozie z sinicami nadającymi im niebieskawy kolor


SJP.pl


cyjanotypia

żelazowa metoda fotograficzna, obecnie stosowana do powielania rysunków


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyjanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyjanować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyjanować

Wiktionary


cyjanowodorowy

→ cyjanowodór


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z cyjanowodorem, dotyczący cyjanowodoru

Wiktionary

Patrz:

cyjanowodór

Powiązane:

 rzecz. cyjanowodór mrz.

Wiktionary


cyjanowodór

związek nieorganiczny będący bardzo silną trucizną, mający postać bezbarwnej cieczy o intensywnym zapachu gorzkich migdałów, stosowany jako pestycyd i gaz bojowy; kwas cyjanowodorowy, kwas pruski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy odpowiednio wysokim stężeniu cyjanowodoru w powietrzu śmierć następuje bardzo szybko, natomiast w warunkach istniejących w niemieckim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau uśmiercanie trwało 20–30 minut.

 (1.1) Najważniejszą przemysłową metodą produkcji cyjanowodoru jest reakcja pomiędzy metanem i amoniakiem w obecności powietrza w odpowiednich warunkach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyjanowodorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyjanek wodoru, formonitryl

Wiktionary


cyjanowy

przymiotnik od: cyjan


SJP.pl


cyjanoza

sinoniebieskie zabarwienie skóry wywołane niedotlenieniem; sinica


SJP.pl


cyjanożelazin

trójwodny żelazocyjanek


SJP.pl


cyjna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. karc. dziesiątka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kralka

Wiktionary


cyjon

drapieżnik z rodziny psowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Cuon alpinus|ref=tak., azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;

Wiktionary

Cyjon ("Cuon") – rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny psowatych (Canidae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨjɔ̃n, AS: cyi ̯õn

Wiktionary


cyk

potocznie: wykrzyknik naśladujący chodzenie zegarka lub odgłosy koników polnych, świerszczy itp.; często w związkach frazeologicznych:
a) No to cyk! - słowa wypowiadane przy podnoszeniu kieliszka, zachęcające do wypicia alkoholu;
b) być na cyku - być w stanie nietrzeźwym


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) imituje jeden z wielu powtarzających się miarowo dźwięków zegarka

 (1.2) imituje jeden z wielu charakterystycznych dźwięków wydawanych przez owady, np. świerszcze

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cyk – wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czarnia
  • Cyk – wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Szydłowo
  • CYK – dynamiczny algorytm sprawdzający, czy słowo należy do języka bezkontekstowego

Wikipedia

Powiązane:

 czas. cykać

Wiktionary


cykada

przedstawiciel rodziny owadów, których samce wydają donośne dźwięki za pomocą odwłokowego narządu dźwiękowego; piewik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ent. nazwa systematyczna|Lyristes plebejus|ref=tak., tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od trzeciej poszły dreszcze po trawach i mietlicach, wśród których zaczęły sykać monotonnie cykady, aż odezwały się suche, metaliczne chrzęsty w wielkich, srebrzystych, po piasku rzucających się ostach, między któremi przebiegały, niby czarne błyskawice, rozdrażnione gorącem jaszczurki. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈkada, AS: cykada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykadowiec m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piewik

Wiktionary


cykadojad

rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi


SJP.pl


cykania

1. np. o zegarze: wydawać cyknięcia; tykać;
2. o owadach takich jak świerszcz, konik polny: wydawać charakterystyczne szmery;
3. potocznie: dawać po trochu, małymi dawkami;
4. pić po trochu;
5. cykać się - bać się


SJP.pl


cykanie

1. odgłos wydawany przez chodzący zegar lub inny mechanizm; tykanie;
2. suchy, trzeszczący szmer wydawany przez niektóre owady, np. świerszcze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cykać.

 (1.2) odgłos wydawany przez cykady i świerszcze

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wokół rozchodziło się cykanie świerszczy i śpiew wieczornych ptaków, nie było za to słychać hałasu samochodów, które tłumiła zapewne gęsta zabudowa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cykać ndk.

Wiktionary


cykas

Cycas revoluta, roślina z rodziny sagowcowatych, o sztywnych, kłujących, pierzastych liściach podobnych z kształtu do liści palmy; sagowiec; drzewo sagowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) bot. zob. sagowiec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨkas, AS: cykas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sagowiec, sago

Wiktionary


cykasowate

rodzina tropikalnych roślin nagozalążkowych


SJP.pl


cykasowaty

o cechach cykasowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


cykata

kandyzowane skórki owoców


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. cuk. oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów

 (1.2) spoż. cuk. kandyzowana skórka innego owocu: pomarańczy, cytryny, melona, arbuza lub łodygi tataraku

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cykatowy

Wiktionary


cykatowy

przymiotnik od: cykata


SJP.pl


cykać

1. np. o zegarze: wydawać cyknięcia; tykać;
2. o owadach takich jak świerszcz, konik polny: wydawać charakterystyczne szmery;
3. potocznie: dawać po trochu, małymi dawkami;
4. pić po trochu;
5. cykać się - bać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. cyknąć)

 (1.1) wydawać ciche, trzeszczące, powtarzające się dźwięki

 (1.2) pot. wykonywać fotografię, strzelając spustem migawki

 (1.3) pot. wydzielać małymi porcjami

 (1.4) pot. pić powoli

czasownik zwrotny niedokonany cykać się

 (2.1) slang. bać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ćmy kłębiły się wokół lampy, cykały niezmordowanie a monotonnie świerszcze i kumkały rozdzierająco żaby w błotnych odnogach Strugi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨkat͡ɕ, AS: cykać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykanie n., cyknięcie n., cykadełko n.

 czas. cyknąć dk., obcykać dk.

 przym. obcykany

 wykrz. cyk, cyk-cyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tykać

 (1.2) pstrykać

 (1.4) sączyć

Wiktionary


cykl

1. szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo;
2. szereg audycji, utworów literackich, muzycznych itp. powiązanych ze sobą treściowo, tworzących pewną całość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

 (1.2) szereg audycji, utworów literackich, muzycznych itp. powiązanych ze sobą treściowo, tworzących pewną całość

 (1.3) zespół zjawisk, czynności, będących w związku i stanowiących jednorazową całość

 (1.4) mat. zamknięta droga z krawędzi grafu

 (1.5) daw. rower

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cykl literacki
  • cykl remontowy
  • cykl w filozofii
  • cykle Kondratiewa
  • cykl koniunkturalny
  • cykl życia produktu
  • cykl termodynamiczny
  • cykl Carnota
  • cykl Otta
  • cykl Diesla
  • cykl cieplny
  • cykl protonowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Starożytne kalendarze bazowały na cyklach księżycowych.

 (1.1) W historii Ziemi cykle długich okresów zlodowaceń i znacznie krótszych okresów międzylodowcowych następują dość regularnie po sobie.

 (1.2) Na 15 (= piętnastej) stronie zaczyna się cykl ciekawych zdjęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkl̥, AS: cykl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykloida ż., cykliczność ż.

 przym. cykliczny, acykliczny

 przysł. cyklicznie

 temsłow. cyklo-

Wiktionary


cyklady

archipelag na Morzu Egejskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;

Wiktionary

Cyklady (gr. Κυκλάδες, "Kikládes") – archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji. W skład archipelagu wchodzi około 220 wysp o łącznej powierzchni 2572 km². Do końca 2010 roku były jedną z prefektur (nomosów) w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Południowe, ze stolicą w Ermupolis na wyspie Síros.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Halsując między wyspami Cyklad łatwo rozszyfrować tajemnicę Odyseusza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cykladyjczyk mos., Cykladyjka ż.

 przym. cykladzki

Wiktionary


cykladyjczyk

mieszkaniec Cyklad (archipelagu na Morzu Egejskim)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Cyklad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyklady nmos.

:: fż. Cykladyjka ż.

 przym. cykladzki

Wiktionary


cykladyjka

mieszkanka Cyklad (archipelagu na Morzu Egejskim)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Cyklad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyklady nmos.

:: fm. Cykladyjczyk mos.

 przym. cykladzki

Wiktionary


cykladzki

1. przymiotnik od: Cyklady;
2. kultura cykladzka - kultura epoki brązu, która rozwijała się w III i II tysiącleciu p.n.e. na Cykladach


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Cykladami, dotyczący Cyklad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ożywione kontakty morskie z innymi ludami śródziemnomorskimi od najdawniejszych czasów – kultury kreteńskiej i cykladzkiej, a potem mykeńskiej – sprzyjały wzajemnemu przenikaniu się i wzbogacaniu doświadczeń cywilizacyjnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyklady nmos., Cykladyjczyk mos., Cykladyjka ż.

Wiktionary


cyklamat

chemiczny związek organiczny stosowany w przemyśle spożywczym jako sztuczny środek słodzący, kilkadziesiąt razy słodszy od tradycyjnego cukru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pot. cyklaminian (w znaczeniu środka słodzącego)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten napój gazowany zawiera cyklamat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlãmat, AS: cyklãmat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklaminian

Wiktionary


cyklamen

1. fiołek alpejski; gduła, gdula;
2. kolor różowy lub czerwony o odcieniu fioletowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Cyclamen|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;

 (1.2) bot. roślina z rodzaju cyklamenów (1.1)

 (1.3) pot. kolor różowy z odcieniem fioletowym

Wiktionary

Cyklamen ("Cyclamen") – rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych. Należy do niego 20 gatunków. Występują one w basenie Morza Śródziemnego, zwłaszcza w jego wschodniej części, poza tym w południowo-zachodniej Azji (po północny Iran). Jeden gatunek odkryty został w północno-wschodniej Somalii. W Polsce rośnie dziko jeden gatunek – cyklamen purpurowy "C. purpurascens", ale jego status we florze jest niepewny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cyklamen ma białe, różowe lub czerwone kwiaty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlãmɛ̃n, AS: cyklãmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyklamenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. świni chleb, świni orzech

Wiktionary


cyklamenowy

→ cyklamen


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) koloru cyklamenu: różowego o odcieniu fioletowym

Wiktionary

Patrz:

cyklamen

Przykłady

 (1.1) Moja najlepsza przyjaciółka podarowała mi szalik koloru cyklamenowego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklamen m.

Wiktionary


cyklamina

trujący glikozyd


SJP.pl


cyklaminian

sól sodowa kwasu cyklaminowego stosowana jako substancja słodząca, 30 razy słodsza od sacharozy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek organiczny, sól lub ester kwasu cyklaminowego;

 (1.2) chem. pot. cyklaminian (1.1) sodu lub wapnia (ewentualnie także potasu) stosowany jako sztuczny środek słodzący

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słodki smak cyklaminianów został odkryty przypadkowo w 1937 roku.

 (1.2) Ten napój gazowany zawiera cyklaminian.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklãˈmʲĩɲãn, AS: cyklãmʹĩńãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykloheksylosulfaminian, N-cykloheksylosulfaminian

 (1.2) cyklamat

Wiktionary


cyklara

rodzaj ptaków z rodziny wireonków


SJP.pl


cyklaza

enzym biorący udział w tworzeniu cząsteczek cyklicznych


SJP.pl


cykler

urządzenie służące do automatycznej dializy otrzewnowej (np. w chorobie nerek)


SJP.pl


cyklicznie

przysłówek

 (1.1) w sposób cykliczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podczas tej fazy gwiazda staje się niestabilna, a jej jasność i wielkość cyklicznie zmieniają się wielokrotnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl m., cykliczność ż., cykloida ż.

 przym. cykliczny, acykliczny

Wiktionary


cykliczność

→ cykliczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha czegoś, co przebiega lub powtarza się w regularnych odstępach czasu, zgodnie z określonym cyklem

Wiktionary

Patrz:

cykliczny

Przykłady

 (1.1) Cykliczność jest kluczową cechą wielu procesów, które można obserwować w przyrodzie, technologii i społeczeństwie, ponieważ pozwala na przewidywanie kolejnych etapów i lepsze zrozumienie dynamiki systemów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl mrz., cykloida ż.

 przym. cykliczny, cyklowy, acykliczny

 przysł. cyklicznie

Wiktionary


cykliczny

1. występujący w regularnych odstępach czasu;
2. depresja cykliczna - depresja, podczas której chory doznaje lęków, przeżywa urojenia winy i ma zahamowania czynności ruchowych;
3. poeta cykliczny - autor utworów epickich tworzących cykle tematyczne, piszący w VII-VI wieku p.n.e.; cyklik


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cyklu, należący do cyklu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bezrobocie cykliczne powstaje w wyniku cyklicznego rozwoju gospodarki, kiedy spadki produkcji występują na przemian ze zwiększeniem produkcji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl m., cykliczność ż., cykloida ż.

 przysł. cyklicznie

 przym. acykliczny

Wiktionary


cyklik

autor utworów epickich tworzących cykle tematyczne, piszący w VII-VI wieku p.n.e.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) poeta tworzący cykle tematyczne wzorowane na homerowskich

Wiktionary


cyklina

w technice: narzędzie do polerowania drewna lub zdzierania z niego wierzchniej warstwy; gładzica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. płytka o ostrych krawędziach do wygładzania drewna;

Wiktionary

Cyklina – ręczne narzędzie stolarskie służące do wygładzania powierzchni drewna. Nazywana również gładzicą. Używane obecnie m.in. do wygładzania niedostępnych dla cykliniarki mechanicznej fragmentów podłóg drewnianych.

Występuje w formie stalowej płytki (prostokątnej lub zaokrąglonej - "łabędzia szyja") o grubości od 0,4 do 1,2 mm. Krawędzie płytki wstępnie oszlifowane pod kątem prostym muszą być zawinięte (zaciągnięte) stalką aby mogły właściwie cyklinować powierzchnię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadmiar ściąć metalową cykliną lub spiłować raszplą (oczywiście zabezpieczając krawędzie – ja naklejam taśmę klejącą na raszplę tak, aby taśma była nad krawędziami, a pilnik nad ślizgiem).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlʲĩna, AS: cyklʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykliniarz m., cykliniarka ż., cyklinowanie n.

 czas. cyklinować ndk.

 przym. cykliniarski

Wiktionary


cykliniarka

przyrząd do polerowania podłóg parkietowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. rodzaj szlifierki, służący do cyklinowania;

Wiktionary

Cykliniarka — rodzaj szlifierki, służący do cyklinowania. Jest to urządzenie elektryczne składające się z silnika elektrycznego, połączonego z bębnem, na którym znajduje się papier ścierny.

Cykliniarka to nazwa potoczna. Prawidłowa nazwa tego narzędzia to szlifierka taśmowa. Występuje w dwóch wersjach:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cykliniarka jest narzędziem do cyklinowania parkietów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklʲĩˈɲarka, AS: cyklʹĩńarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykliniarz mos., cyklina ż., cyklinowanie n., wycyklinowanie n.

 czas. cyklinować ndk., wycyklinować dk.

 przym. cykliniarski

Wiktionary


cykliniarski

dotyczący cykliniarza, cyklinowania


SJP.pl


cykliniarstwo

ręczne polerowanie drewna cykliną


SJP.pl


cykliniarz

osoba, która wygładza powierzchnię drewna za pomocą cykliniarki lub cykliny


SJP.pl


cyklinowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) techn. wygładzanie powierzchni drewna przy pomocy cykliniarki lub cykliny

Wiktionary

Cyklinowanie – szlifowanie parkietu, najczęściej wykonywane maszyną szlifującą, czyli cykliniarką. Ma na celu zdarcie wierzchniej, zniszczonej w wyniku użytkowania warstwy drewna.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cykliniarz m., cykliniarka ż., cyklina ż., wycyklinowanie n.

 czas. cyklinować ndk., wycyklinować dk.

 przym. cykliniarski

Wiktionary


cyklinować

wyrównywać, wygładzać powierzchnię drewna za pomocą cykliny lub cykliniarki


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) techn. oczyszczać i wygładzać parkiet poprzez zdzieranie jego wierzchniej warstwy cyklinarką lub cykliną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklina ż., cykliniarka ż., cyklinowanie n.

Wiktionary


cyklista

osoba lubująca się w jeździe na rowerze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. ktoś, kto jeździ na rowerze, uprawia kolarstwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlʲista, AS: cyklʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklistyka ż., cyklistówka ż.

:: fż. cyklistka ż.

 przym. cyklistowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rowerzysta, kolarz

Wiktionary


cyklistka

→ cyklista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: cyklista

Wiktionary

Patrz:

cyklista

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlʲistka, AS: cyklʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklistyka ż., cyklistówka ż.

:: fm. cyklista mos.

 przym. cyklistowski

Wiktionary


cyklistowski

→ cyklista


SJP.pl

Patrz:

cyklista

cyklistyka

dawniej: kolarstwo


SJP.pl


cyklistówka

okrągła czapka sportowa z daszkiem


SJP.pl


cyklizacja

Cyklizacja – reakcja chemiczna, w wyniku której związek acykliczny (łańcuchowy) przekształca się w związek cykliczny. Procesowi towarzyszy wytworzenie nowego wiązania chemicznego. Reakcje tego typu zachodzą najłatwiej, jeśli produktami są pierścienie 5-, 6- i 7-członowe. Cyklizacja zwykle dotyczy związków organicznych, a jej produktami mogą być m.in. związki aromatyczne, związki heterocykliczne, cykliczne imidy, laktony, laktamy i wiele innych.

Wikipedia


cyklizować

przemieniać związki organiczne o budowie łańcuchowej (związki acykliczne) w związki o budowie pierścieniowej (związki cykliczne)


SJP.pl


cykloaddycja

rodzaj reakcji chemicznej


SJP.pl

Cykloaddycja – grupa reakcji chemicznych zaliczanych do tzw. procesów pericyklicznych, tzn. takich, w których utworzenie cząsteczki produktu następuje w konsekwencji kołowego przesunięcia p-elektronów w obrębie umownego lub realnego fragmentu cyklicznego.

W zależności od liczby atomów wnoszonych przez addenty do powstającego pierścienia wyróżnia się m.in

Wikipedia


cykloalkan

alkan o budowie pierścieniowej (cyklicznej)


SJP.pl


cykloalken

nienasycony węglowodór posiadający w cząsteczce pierścień węglowy z jednym wiązaniem podwójnym; cykloolefina


SJP.pl


cyklobutan

węglowodór cykliczny o czterech atomach węgla


SJP.pl

Cyklobutan – organiczny związek chemiczny z grupy cyklicznych węglowodorów. Ma podobne właściwości jak cyklopropan. Ulega addycji z rozpadem łańcucha, wiązania C−C tworzą ostre kąty. Pomimo dużych naprężeń, występuje naturalnie m.in. w postaci kwasu pentacykloanammoksowego u bakterii przeprowadzających proces anammox.

Wikipedia


cyklodekstryna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. jeden z wielu złożonych węglowodanów z grupy dekstryn

Wiktionary


cyklodrom

tor kolarski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sport. tor do wyścigów w kolarstwie torowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kolarze spędzają na cyklodromie kilka godzin dziennie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) welodrom

Wiktionary


cykloergometr

stacjonarny rower służący do badania sprawności fizycznej i do ćwiczeń treningowych


SJP.pl


cyklofosfamid

organiczny związek chemiczny używany w chemioterapii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. med. związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wskazaniami do stosowania cyklofosfamidu są m.in. ostre białaczki i mięsaki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔfɔˈsfãmʲit, AS: cyklofosfãmʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) N,N-bis(2-chloroetylo)-2-okso-1,3,2λ5-oksoazafosfinano-2-amina

Wiktionary


cyklofrenia

choroba psychiczna objawiająca się okresowymi zmianami nastrojów, napadowym występowaniem stanów maniakalnych i depresji; psychoza maniakalno-depresyjna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. choroba psychiczna z występowaniem okresowych stanów maniakalnych i depresji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z punktu widzenia genetycznego cyklofrenia jest więc chorobą heterogenną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklofrenik mos., cyklofreniczka ż.

 przym. cyklofreniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choroba afektywna dwubiegunowa

Wiktionary


cyklofreniczny

dotyczący cyklofrenii


SJP.pl


cyklogeneza

Cyklogeneza – procesy prowadzące do powstania niżu barycznego. Czynnikami wpływającymi na cyklogenezę mogą być: ukształtowanie powierzchni, wilgotność powietrza i powstawanie kontrastów termicznych pod wpływem adwekcji ciepłego lub chłodnego powietrza z innych obszarów.

Wikipedia


cyklogram

wykres przedstawiający przebieg kolejnych czynności procesu technicznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) wykres, który pokazuje przebieg kolejnych czynności procesu technicznego

Wiktionary


cykloheksan

węglowodór o budowie cyklicznej (pierścieniowej) o 6 atomach węgla w cząsteczce


SJP.pl

Cykloheksan – organiczny związek chemiczny, nasycony węglowodór alicykliczny zawierający sześć atomów węgla.

Wikipedia


cykloheksanol

alkohol cykliczny pochodna heksanu


SJP.pl

Cykloheksanol, – organiczny związek chemiczny, cykliczny, nasycony alkohol drugorzędowy będący pochodną cykloheksanu. Bezbarwna substancja stała lub ciecz. Stosowany głównie jako półprodukt przy produkcji nylonu.

Wikipedia


cykloheksen

szósty w szeregu nienasyconych węglowodorów o budowie pierścieniowej zawierających jedno wiązanie podwójne


SJP.pl

Cykloheksen – organiczny związek chemiczny z grupy cykloalkenów. Łatwopalna ciecz nierozpuszczalna w wodzie, rozpuszczalna w większości rozpuszczalników organicznych. Wytwarzany jest przemysłowo przez częściowe uwodornienie benzenu. Powstaje także w wyniku katalizowanej przez kwasy dehydratacji cykloheksanolu:

Wikipedia


cykloid

człowiek o spotęgowanym usposobieniu cyklotymicznym, czyli takim, które charakteryzuje się zmiennością nastrojów, występowaniem na zmianę okresów depresji i wzmożonej aktywności; cyklotymik


SJP.pl


cykloida

krzywa płaska, którą zakreśla punkt położony na okręgu toczącym się bez poślizgu po prostej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

Wiktionary

Cykloida – rodzaj krzywej płaskiej, który można definiować ruchem okręgu. Cykloida to tor (trajektoria) punktu na okręgu toczącym się – bez poślizgu – po prostej. Równoważna definicja opiera się na geometrii analitycznej – opisie tego ruchu w układzie współrzędnych. Odpowiednie wzory – dla układu kartezjańskiego – podano niżej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Punkt zakreśla cykloidę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlɔjda, AS: cykloi ̯da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl m., cykliczność ż.

 przym. cykloidalny, cykliczny

 przysł. cyklicznie

Wiktionary


cykloidalny

→ cykloida


SJP.pl

Patrz:

cykloida

cykloidograf

przyrząd do kreślenia cykloid - krzywych płaskich zakreślanych przez punkt okręgu toczącego się bez poślizgu po prostej


SJP.pl


cykloidowy

przymiotnik od: cykloida


SJP.pl


cyklokauczuk

termoplastyczny produkt reakcji cyklizacji kauczuku; kauczuk cyklizowany


SJP.pl


cyklokros

rodzaj kolarstwa uprawianego na trudnych trasach terenowych; cyclocross, kolarstwo przełajowe


SJP.pl


cyklometr

przyrząd do mierzenia łuku koła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. geom. przyrząd do pomiaru łuku koła

 (1.2) mot. przyrząd do rejestracji obrotów koła pojazdu

 (1.3) sport. = cykloergometr

Wiktionary

Cyklometr (z greckiego: κύκλος (cyclos) 'cykle' oraz μέτρον (metron) 'mierzyć') – urządzenie wynalezione przez polskiego matematyka i kryptologa Mariana Rejewskiego, służące do wyliczania cyklicznych permutacji szyfrogramów niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Wikipedia


cyklomorfoza

Cyklomorfoza (gr. "kýklos" koło, "morphē" kształt), polimorfizm sezonowy – sezonowa zmienność wielkości i kształtu ciała drobnych organizmów (bezkręgowców oraz glonów planktonowych) w kolejnych pokoleniach w ciągu roku. Powszechna u planktonowych skorupiaków, zwłaszcza wioślarek.

Wikipedia


cyklomotor

rower z niewielkim silnikiem spalinowym lub elektrycznym


SJP.pl


cyklon

rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla niżów barycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;

 (1.2) chem. nazwa dwóch trujących środków chemicznych: cyklon A i cyklon B

 (1.3) techn. urządzenie do odpylania gazów metodą wirową;

 (1.4) pot. huragan, trąba powietrzna

Wiktionary

Cyklon − rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla niżów barycznych; wirowy układ wiatru w obrębie niżu (przemieszczają się po liniach spiralnych od zewnątrz do środka). Na półkuli północnej kierunek obrotu przeciwny do kierunku ruchu wskazówek zegara, zaś na południowej zgodny z kierunkiem wskazówek zegara (zob. efekt Coriolisa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Statek wpadł w oko cyklonu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨklɔ̃n, AS: cyklõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyklonowy, cyklonalny, cykloniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niż, układ niżowy

Wiktionary


cyklonalny

→ cyklon (wir powietrzny); cykloniczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) meteorol. związany z cyklonem, dotyczący cyklonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklon mrz.

 przym. cykloniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykloniczny

Wiktionary


cyklonet

urządzenie mechaniczne do oddzielania ropy naftowej od wody


SJP.pl


cykloniczny

→ cyklon (wir powietrzny); cyklonalny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) meteorol. związany z cyklonem, dotyczący cyklonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklon mrz.

 przym. cyklonalny, cyklonowy

Wiktionary


cyklonit

materiał wybuchowy kruszący; heksogen


SJP.pl


cyklonowy

→ cyklon (urządzenie do oczyszczania gazu lub pary)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) techn. związany z cyklonem, dotyczący cyklonu

 (1.2) meteorol. związany z cyklonem, dotyczący cyklonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklon mrz.

 przym. cykloniczny

Wiktionary


cykloolefina

nienasycony węglowodór posiadający w cząsteczce pierścień węglowy z jednym wiązaniem podwójnym; cykloalken


SJP.pl


cyklop

olbrzym z jednym okiem umieszczonym po środku czoła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mitgr. olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) biol. mały jednooki skorupiak, będący istotnym składnikiem zooplanktonu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – W krainie ślepców jednooki jest królem! – obwieścił cyklop.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨklɔp, AS: cyklop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklopia ż.

 przym. cyklopowy, rzad. cyklopi; przest. cyklopski, cyklopiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) oczlik

Wiktionary


cyklopentadien

związek chemiczny posiadający pięć atomów węgla połączonych w pierścień oraz dwa wiązania podwójne


SJP.pl

Cyklopentadien, cyklopenta-1,3-dien – organiczny związek chemiczny, cykliczny węglowodór nienasycony zawierający w cząsteczce dwa wiązania podwójne (cyklodien).

W temperaturze pokojowej jest cieczą o charakterystycznym zapachu, nie rozpuszcza się w wodzie, ale jest rozpuszczalny w etanolu i eterze dietylowym. Jest otrzymywany ze smoły pogazowej. Stosuje się go jako monomer przy produkcji poliolefin metodą polimeryzacji z otwarciem pierścienia.

Wikipedia


cyklopentan

związek chemiczny z grupy cykloalkanów mający pięć atomów węgla w cząsteczce


SJP.pl

Cyklopentan, C5H10 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów cyklicznych. Jest stosowany jako rozpuszczalnik, do produkcji żywic polimerowych i klejów, a także jako porofor przy produkcji pianek poliuretanowych.

Wikipedia


cyklopentanowy

→ cyklopentan


SJP.pl

Patrz:

cyklopentan

cyklopi

cyklopowy;
1. właściwy cyklopowi, cyklopom;
2. wykonany na miarę cyklopów, gigantyczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. właściwy cyklopowi

Wiktionary

Cyklopi (także Cyklopy, Kiklopi; gr. Κύκλωπες Kýklōpes, łac. Cyclopes ‘okrągłoocy’) – w mitologii greckiej olbrzymy z jednym okiem pośrodku czoła, zajmujące się pasterstwem i budową ogromnych murów (cyklopowe mury). Pracowali też u Hefajstosa w kuźni i kuli pioruny dla Zeusa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cyklop mrz.

 przym. cyklopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklopowy

Wiktionary


cyklopia

cyklopowy;
1. właściwy cyklopowi, cyklopom;
2. wykonany na miarę cyklopów, gigantyczny


SJP.pl

Cyklopia, jednoocze (łac. "cyclopia") – wada rozwojowa polegająca na wykształceniu się tylko jednej gałki ocznej. Jest to jedna z wad wrodzonych związanych z holoprozencefalią.

Nazwa wady pochodzi od cyklopów, jednookich stworzeń z mitologii greckiej.

Wikipedia


cyklopka

→ cyklop


SJP.pl

Patrz:

cyklop

cyklopowy

cyklopi;
1. właściwy cyklopowi, cyklopom;
2. wykonany na miarę cyklopów, gigantyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) właściwy cyklopowi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklop m.

 przym. cyklopi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklopi

Wiktionary


cyklopropan

związek chemiczny z grupy cykloalkanów mający trzy atomy węgla w cząsteczce


SJP.pl

Cyklopropan, – organiczny związek chemiczny, najprostszy cykloalkan. W warunkach normalnych jest to bezbarwny, cięższy od powietrza gaz o słodkawym zapachu. Jest bardzo łatwopalny, w kontakcie z tlenem tworzy silną mieszankę wybuchową.

Wikipedia


cyklopy

rodzina skorupiaków z rzędu widłonogów; oczliki


SJP.pl


cyklorama

1. rodzaj dawnego fotoplastykonu;
2. namalowany na płótnie obraz, nawinięty na walce, które obracając się umożliwiają obejrzenie całej panoramy


SJP.pl


cykloseryna

antybiotyk stosowany w leczeniu gruźlicy


SJP.pl

Cykloseryna ( cycloserinum) – organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu gruźlicy. Hamuje wbudowywanie -alaniny w strukturę ściany i błony komórkowej w komórkach bakterii. Działa na bakterie Gram-ujemne i Gram-dodatnie oraz na prątki gruźlicy. Działaniem niepożądanym jest oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy – może powodować psychozy, drgawki itp.

Wikipedia


cyklosport

sport rowerowy; kolarstwo


SJP.pl


cyklosporyna

silny lek o działaniu immunosupresyjnym


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyklotrial

konkurencja kolarska, jazda po specjalnie przygotowanym, bardzo skomplikowanym torze; trial rowerowy


SJP.pl


cyklotron

rodzaj cyklicznego akceleratora cząstek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;

Wiktionary

Cyklotron – najprostsza i pierwsza historycznie forma akceleratora cyklicznego cząstek obdarzonych ładunkiem elektrycznym.

W akceleratorach cyklicznych, także w cyklotronie, przyspieszane cząstki poruszają się po torach zbliżonych do kołowych, przebiegając wielokrotnie przez obszar, w którym są przyspieszane.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n, AS: cyklotrõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyklotronowy

Wiktionary


cyklotronowy

przymiotnik od: cyklotron


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) fiz. związany z cyklotronem, dotyczący cyklotronu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotron mrz.

Wiktionary


cykloturysta

osoba podróżująca rowerem w celach turystycznych


SJP.pl


cyklotymia

zaburzenie psychiczne, lekka postać psychozy maniakalno-depresyjnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cyklotymia jest zasadniczo spokrewniona z zaburzeniami dwubiegunowymi, ponieważ również tutaj naprzemiennie występują fazy maniakalne i depresyjne. W cyklotymii jednak fazy te nie mają aż takiej intensywności i nie od razu rzucają się w oczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲja, AS: cyklotỹmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotymik m.

 przym. cyklotymiczny

Wiktionary


cyklotymiczka

→ cyklotymik


SJP.pl

Patrz:

cyklotymik

cyklotymiczny

dotyczący cyklotymii


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) psych. med. związany z cyklotymią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔtɨ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: cyklotỹmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotymia ż., cyklotymik m.

Wiktionary


cyklotymik

człowiek o spotęgowanym usposobieniu cyklotymicznym, czyli takim, które charakteryzuje się zmiennością nastrojów, występowaniem na zmianę okresów depresji i wzmożonej aktywności; cykloid


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) psych. osoba cierpiąca na cyklotymię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲik, AS: cyklotỹmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotymia ż.

 przym. cyklotymiczny

Wiktionary


cyklowy

przymiotnik od: cykl


SJP.pl


cykloza

okrężny ruch cytoplazmy wokół centralnej wodniczki pokarmowej, występujący u niektórych cudzożywnych pierwotniaków


SJP.pl


cyknięcie

1. np. o zegarze: wydać charakterystyczny odgłos, cyknięcie; tyknąć;
2. o owadach takich jak świerszcz, konik polny: wydać charakterystyczny szmer;
3. potocznie: dać czegoś trochę;
4. rzadkie: napić się trochę


SJP.pl


cyknąć

1. np. o zegarze: wydać charakterystyczny odgłos, cyknięcie; tyknąć;
2. o owadach takich jak świerszcz, konik polny: wydać charakterystyczny szmer;
3. potocznie: dać czegoś trochę;
4. rzadkie: napić się trochę


SJP.pl


cykor

potocznie:
1. strach, obawa, lęk;
2. osoba bojąca się czegoś, ostrożna do przesady; tchórz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. strach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pot. osoba strachliwa, tchórz

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ten cykor bałby się nawet małego psa!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨkɔr, AS: cykor

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bojaźliwiec, strachajło, tchórz, panikarz, trusia, asekurant, ostrożniak, kapitulant, zajęcze serce, człowiek małego ducha; wulg. trzęsidupa

Wiktionary


cykoria

1. roślina warzywna o jadalnych liściach;
2. substancja o gorzkim smaku, stosowana przy produkcji kawy zbożowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Cichorium|L.|ref=tak., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych

 (1.2) bot. roślina z rodzaju cykoria (1.1)

 (1.3) kulin. jarzyna z pędów uprawnych odmian cykorii podróżnik

 (1.4) uczn. strach przed sprawdzianem

 (1.5) uczn. strachliwa dziewczyna

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈkɔrʲja, AS: cykorʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cykoriowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lud. szczerbak, twardostoj

Wiktionary


cykoriowy

przymiotnik od: cykoria


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cykorią; zawierający cykorię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykoria ż.

Wiktionary


cykorowaty

potocznie: łatwo ulegający strachowi; strachliwy, bojaźliwy


SJP.pl


cykorzyć

potocznie: bać się, tchórzyć; cykać się, strachać się, dygać się, peniać


SJP.pl


cykot

odgłos zegara; cykotanie; cykanie


SJP.pl


cykotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cykotać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cykotać

Wiktionary


cykotać

o zegarze: wydawać dźwięki przypominające "cyk"


SJP.pl


cykowiak

nazwisko


SJP.pl


cykowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cykowo – część wsi Giżewo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
  • Cykowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Kamieniec
  • Cykowo – wieś w rejonie czerepowieckim obwodu wołogodzkiego

Wikipedia


cykuta

1. pospolita bylina o białych kwiatach, silnie trująca; szalej (pospolity);
2. trucizna wytwarzana z korzenia rośliny o tej samej nazwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. szalej;

 (1.2) toksykol. trucizna otrzymywana z soku korzenia szaleju

Wiktionary

Cykuta – śmiertelna trucizna będąca wyciągiem z różnych roślin, stosowana w starożytności i średniowieczu. Zawierała alkaloidy m.in. z takich gatunków jak szczwół plamisty ("Conium maculatum") i szalej jadowity ("Cicuta virosa"). Zarówno koniina, pochodząca ze szczwołu, jak i cykutoksyna oraz cykutol z szaleju porażają ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym.

Wikipedia


cykutyna

silnie trujący alkaloid z korzennego soku cykuty


SJP.pl


cyla

zdrobnienie od: Cecylia


SJP.pl


cylicja

kraina historyczna w Azji Mniejszej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cylicyjczyk mos., Cylicyjka ż.

 przym. cylicyjski, cylicki

Wiktionary


cylicyjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. mieszkaniec Cylicji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród jego pasażerów są bohaterowie późniejszych wydarzeń: Cylicyjczyk Kleon, syryjski mag Eunus, Grecy Achajos i Lesteros.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cylicja ż.

:: fż. Cylicyjka ż.

 przym. cylicyjski, cylicki

Wiktionary


cylicyjski

związany z Cylicją, dotyczący Cylicji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Cylicją, dotyczący Cylicji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cylicyjczyk mos., Cylicja ż.

Wiktionary


cylicyjum

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. włosienica

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨlʲiˈt͡sɨjũm, AS: cylʹicyi ̯ũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. dzinia

Wiktionary


cylinder

1. rodzaj męskiego kapelusza
2. część maszyny tłokowej
3. przyrząd, naczynie walcowatego kształtu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mat. techn. każdy walec, zwłaszcza gdy pusty wewnątrz

 (1.2) chem. naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;

 (1.3) odzież. sztywny, zwykle wysoki kapelusz męski z wąskim rondem i walcowatą główką;

 (1.4) techn. część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;

 (1.5) techn. magazynek w kolcie

 (1.6) inform. grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • bryła geometryczna
  • cylinder, w którym porusza się tłok silnika, siłownika, sprężarki lub pompy
  • cylinder (kapelusz)
  • cylinder w twardym dysku
  • cylinder miarowy – naczynie laboratoryjne
  • Cylinder – miasto w Stanach Zjednoczonych

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Dwanaście cylindrów ferrari 410 pracowało nadal bezgłośnie, choć strzałka szybkościomierza przekraczała cyfrę sto dwadzieścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈlʲĩndɛr, AS: cylʹĩnder

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylindryczność ż.

:: zdrobn. cylinderek m.

 przym. cylindrowy, cylindryczny

 przysł. cylindrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) walec

 (1.2) menzurka

Wiktionary


cylinderek

mały cylinder


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. cylinder

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder mrz.

 przym. cylindryczny

Wiktionary


cylindrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cylindrować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder m.

 czas. cylindrować

 przym. cylindryczny

Wiktionary


cylindrowiec

cylindrowiec koralowy - południowoamerykański wąż o podziemnym trybie życia


SJP.pl


cylindrowy

przymiotnik od: cylinder


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cylindra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder mrz.

Wiktionary


cylindryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest cylindryczne, walcowate

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W centralnym punkcie pomieszczenia na owalnym podwyższeniu stał potężny kocioł, powtarzający swoim kształtem cylindryczność twierdzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder m.

 przym. cylindryczny

Wiktionary


cylindryczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma kształt cylindra

 (1.2) związany z cylindrem, dotyczący cylindra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wał na ogół wykonany jest ze stali i w formie cylindrycznej.

 (1.1) Wieża, zwana gichtą, służyła do wyciągania za pomocą ręcznego dźwigu wsadu – czyli darniowej rudy żelaza, węgla drzewnego i topników – na sporą wysokość, aby zasypać nim zbudowany w pobliżu cylindryczny wielki piec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨlʲĩnˈdrɨt͡ʃnɨ, AS: cylʹĩndryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder m., cylinderek m., cylindrowanie n., cylindryczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) walcowaty

Wiktionary


cylka

zdrobnienie od: Cecylia


SJP.pl


cylma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Republice Komi i obwodzie archangielskim Rosji, lewy dopływ Peczory

Wiktionary


cylnonć

czasownik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trafić

Wiktionary


cylwik

nazwisko


SJP.pl


cym

wyraz zastępujący słowa w niektórych piosenkach (typu: rym, cym, cym)


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) jako przyśpiewka zastępuje słowa w niektórych piosenkach

Wiktionary


cyma

w architekturze: profil w kształcie litery S; sima, esownik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) w architekturze: profil w kształcie litery S

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sima, esownik

Wiktionary


cymatyka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. dział fizyki zajmujacy się falami dźwiękowymi i ich oddziaływaniem na substancje fizyczne

Wiktionary

Cymatyka ( κῦμα, "kyma" – fala) – dział fizyki, konkretniej akustyki, badający kształt fal akustycznych.

Wzory uzyskuje się zazwyczaj poprzez wprawienie w rezonans płynów, koloidów lub ciał stałych z rozsypanym na powierzchni piaskiem. Kształty wzorów uzależnione są od częstotliwości dźwięku oraz kształtu powierzchni wprawionej w rezonans. Fale przybierają zarówno statyczne kształty geometryczne, jak i dynamiczne formy.

Wikipedia


cymański

nazwisko


SJP.pl


cymbalaria

rodzaj bylin, półkrzewów i krzewów z rodziny babkowatych


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cymbale

forma rzeczownika.

 (1.1) Ms. lp. i W. lp. od cymbał

Wiktionary


cymbalisko

zgrubienie od: cymbał (głupiec)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zgrub. od: cymbał (głupiec)

Wiktionary


cymbalista

muzyk grający na cymbałach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) muzyk, który gra na cymbałach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cymbalista zręcznie przesuwa palcami po cymbałach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. cymbalistka ż.

 przym. cymbałowy

Wiktionary


cymbalistka

→ cymbalista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. kobieta, która gra na cymbałach

Wiktionary

Patrz:

cymbalista

Powiązane:

 rzecz. cymbały nmos., cymbałki nmos., cymbalenie n., cymbał m.

:: fm. cymbalista m.

 czas. cymbalić ndk.

 przym. cymbałowy

Wiktionary


cymbał

potocznie, lekceważąco: człowiek ograniczony, niezaradny życiowo; gamoń, głupiec, tuman


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. głos w organach

 (1.2) daw. muz. dzwon zegarowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pogard. głupiec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ewenementem, niemającym miejsca w żadnej innej epoce, jest cymbał niestrojony, zwany polskim, którego pojedyncza piszczałka składała się z nogi i włożonych do niej niestrojonych piszczałek, najczęściej sześciu.

 (2.1) Nie będę cymbałowi dziesięć razy tłumaczył.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbałki lm nm., cymbały lm nm., cymbalista mos., cymbalistka ż.

:: zdrobn. cymbałek mrz.

 przym. cymbałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) głupek, osioł, muł, idiota, kretyn, głąb, niedorozwój, baran, bałwan, błazen, bęcwał, cep, ciołek, kapuściana głowa, matoł, półgłupek, półgłówek, tępak, jełop, tłumok, wariat, dupek, cwel, ciućmok, imbecyl, kiep, dureń, burak, łeb, pierdoła, sierota, debil, fiut, dzban

Wiktionary


cymbała

potocznie, lekceważąco: człowiek ograniczony, niezaradny życiowo; gamoń, głupiec, tuman


SJP.pl


cymbałek

zdrobnienie od: cymbał


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mały cymbał

Wiktionary


cymbałki

popularny instrument dziecięcy zawierający luźno umocowane płytki metalowe na drewnianej ramie, w które uderza się pałeczkami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. muz. dzwonki używane jako instrument dziecięcy;

forma rzeczownika.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cymbałek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cała klasa grała na cymbałkach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃mˈbawʲci, AS: cỹmbau̯ʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbał mos./mrz., cymbalistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzwonki

Wiktionary


cymbałowy

→ cymbał, → cymbały


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) muz. związany z cymbałami, dotyczący cymbałów

Wiktionary

Patrz:

cymbał, → cymbały

Powiązane:

 rzecz. cymbały mrz., cymbał mos., cymbalista mos., cymbalistka ż.

Wiktionary


cymbały

instrument o stalowych strunach różnej długości, w które uderza się drewnianymi pałeczkami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) muz. uderzany instrument strunowy;

Wiktionary

Cymbały – strunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów, uderzany pałeczkami. Klasyfikacja uwzględnia podgrupę chordofonów prostych lub cytr (dalej – cytr płytowych i rzeczywistych). Należą do instrumentów strunowych uderzanych.

Według Klasyfikacji Hornbostela-Sachsa cymbały oznaczone są numerem 314.122.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cymbalista zręcznie przesuwa palcami po cymbałach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃mˈbawɨ, AS: cỹmbau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbalista m., cymbalistka ż., cymbał mos.

 przym. cymbałowy

Wiktionary


cymbergaj

popularna w XX wieku gra szkolna lub podwórkowa polegająca na odbijaniu po blacie monet za pomocą grzebienia lub linijki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) środ. gra szkolna polegająca na przesuwaniu grzebieniem po ławce większej monety tak, aby uderzała w mniejszą, którą należało trafić w bramkę przeciwnika

Wiktionary

Cymbergaj – towarzyska gra zręcznościowa, polegająca na odbijaniu monet na płaskiej powierzchni, przy użyciu linijki bądź grzebienia. Jest znana od wielu lat i posiada różnorakie warianty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chłopcy grali w cymbergaja i nawet nie zauważyli, kiedy do klasy wszedł nauczyciel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃mˈbɛrɡaj, AS: cỹmbergai ̯

Wiktionary


cymbospondylus

drapieżny ichtiozaur z rodziny szastazaurów


SJP.pl


cymbr

członek dawnego ludu wywodzącego się z krainy Himmerland na północy Półwyspu Jutlandzkiego


SJP.pl


cymbra

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. drewniana obudowa ścian kopalnianych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbrowocz mos.

 czas. cymbrować ndk.

Wiktionary


cymbrować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. cembrować

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. wznosić drewniane obudowy ścian kopalnianych

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

:: rzecz. cymbra ż., cymbrowocz mos.

Wiktionary


cymbrowie

dawny lud wywodzący się z krainy Himmerland na północy Półwyspu Jutlandzkiego


SJP.pl

Cymbrowie ( Cimbri, gr. Κίμβροι Kímbroi) – barbarzyński lud pochodzenia zapewne germańskiego, wywodzący się z krainy Himmerland ( Himmersyssel) na północy Półwyspu Jutlandzkiego.

Wikipedia


cymbrowocz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. górnik wznoszący obudowy ścian kopalnianych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbra ż.

 czas. cymbrować ndk.

Wiktionary


cymelium

bardzo rzadki i cenny druk lub rękopis, w bibliotece przechowywany zwykle w specjalnych warunkach i nie udostępniany powszechnie; cimelium


SJP.pl


cymen

bezbarwna ciecz o dość miłym zapachu


SJP.pl


cymerman

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Giżycko,Pisz,Mrągowo,Warmia. cieśla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymermanka ż.

Wiktionary


cymes

1. słodki pudding (kuchnia żydowska);
2. potocznie: przysmak; coś najlepszego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami;

 (1.2) przen. coś bardzo smacznego

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cymesik m.

 przym. cymesowy

 przysł. cymesowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rarytas

Wiktionary


cymesik

zdrobnienie od: cymes


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. cymes

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymes mrz.

Wiktionary


cymlańsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Wiktionary

Cymlańsk (ros. Цимлянск) – miasto (od 1961) w Rosji, administracyjne centrum rejonu cymlańskiego w obwodzie rostowskim, 14731 mieszkańców (2021).

Miasto jest położone we wschodniej części obwodu rostowskiego, na zachodnim brzegu Zbiornika Cymlańskiego na rzece Don, 20 km od Wołgodońska i 236 kilometrów od Rostowa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cymła ż.

 przym. cymlański

Wiktionary


cymlański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Cymlańskiem, dotyczący Cymlańska

 (1.2) związany z Cymłą, dotyczący Cymły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cymlańsk mrz., Cymła ż.

Wiktionary


cymofan

minerał, odmiana chryzoberylu


SJP.pl

Cymofan (cymofanit, kocie oko, chryzoberylowe kocie oko) – przezroczysta lub przeświecająca odmiana chryzoberylu wykazująca efekt kociego oka. Nazwa pochodzi od greckich słów "kyma" = fala i "fainio" = pokazuję (faliste refleksy świetlne przy obrocie kamienia).

Wikipedia


cymon

młody szlachcic z obrazu "Cymon and Iphigenia" Frederica Leightona


SJP.pl


cymper

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gwara. zabawy zapustne

Wiktionary


cymric

[czytaj: kamrik] rasa kota, długowłosa odmiana manksa


SJP.pl

Cymric (inna nazwa: "długowłosy Manx") – rasa kota powstała w Kanadzie lub USA. Istnienie długowłosych Manksów nie od razu zostało zaakceptowane.

Wikipedia


cymła

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w obwodzie rostowskim i wołgogradzkim Rosji, prawy dopływ Donu;

Wiktionary

Cymła ( Цимла) – rzeka w obwodzie rostowskim i wołgogradzkim Rosji, prawy dopływ Donu. Dolna część przebiegu została zalana w związku z budową Zbiornika Cymlańskiego. Długość rzeki wynosi 186 km (do czasu zbudowania zbiornika – 207 km), z czego 168 km w obwodzie wołgogradzkim, a 18 km w rostowskim. Powierzchnia zlewni 1650 km² (do wybudowania zbiornika 3023 km²). Największy dopływ – rzeka Rossoszka. Ogólny spadek – 120 m.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cymlańsk ż.

 przym. cymlański

Wiktionary


cyna

pierwiastek chemiczny o symbolu Sn


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

 (1.2) pot. naczynia i inne wyroby z cyny (1.1); Gloger.

 (1.3) pot. elektron. łatwotopliwy stop cyny (1.1) z ołowiem i antymonem, używany do lutowania niskotemperaturowego

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cienka powłoka cyny na blaszanych puszkach z żywnością zapobiega korozji.

 (1.2) Szczęśliwsze były wieki, kiedy na cynie jadano.

 (1.3) Przy pomocy cyny łączymy podzespoły elektroniczne do płytki drukowanej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃na, AS: cỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynownia ż., cynownictwo n., cynownik m., cynkarz m., cynkolit m., ocynownia ż., cynowanie n., pocynowanie n., ocynowanie n.

 czas. cynować ndk., pocynować dk., ocynować dk.

 przym. cynowy, cynkowaty, cynowniczy, cynkowniczy

 przysł. cynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Sn

 (1.3) lut, lutowie, stop lutowniczy

Wiktionary


cynaderka

zdrobnienie od: cynadra (nerka zwierzęca)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. cynadra (nerka zwierzęca)

 (1.2) kulin. lm. cynaderki potrawy z cynaderek (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃naˈdɛrka, AS: cỹnaderka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynadra ż.

Wiktionary


cynaderki

potrawa z nerek zwierzęcych; cynadry


SJP.pl


cynades

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prostytutka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnadɛs, AS: cỹnades

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cynadra

zwierzęca nerka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. zool. nerka zwierzęca

 (1.2) kulin. lm. cynadry potrawy z cynader (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnadra, AS: cỹnadra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynaderka

Wiktionary


cynadry

(bardzo rzadko również w lp) potrawa z nerek zwierzęcych; cynaderki


SJP.pl


cynamon

suszona kora gałązek cynamonowca, używana jako przyprawa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

Wiktionary

Cynamon – przyprawa kuchenna otrzymywana z wysuszonej kory cynamonowca.

Występuje w dwóch postaciach: starty na proszek lub w niewielkich kawałkach zwiniętych w rulonik. Cynamon ma kolor rdzawy, a dzięki wysokiej zawartości aldehydu cynamonowego i innych lotnych związków organicznych ma charakterystyczny, słodkawo-korzenny, lekko piekący smak i silny aromat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Posyp ciastka cynamonem, będą lepiej smakowały.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n, AS: cỹnãmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynamonowiec m., cynamonka ż.

 przym. cynamonowy

Wiktionary


cynamonek

1. bułeczka z cynamonem;
2. nalewka cynamonowa;
3. gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych


SJP.pl


cynamonka

1. bułeczka z cynamonem;
2. nalewka cynamonowa;
3. gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych


SJP.pl

Cynamonka ("Spatula cyanoptera") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Wikipedia


cynamonowiec

wiecznie zielone drzewo lub wysoki krzew z rodziny wawrzynowatych, występujące na tropikalnych obszarach Azji i Australii, cenione dla drewna i kory, z której otrzymuje się przyprawę kuchenną cynamon, oraz olejku cynamonowego i kamforowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Cinnamomum|Scheffer|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych;

 (1.2) kulin. ciasto z cynamonem

Wiktionary

Cynamonowiec ("Cinnamomum" Scheffer) – rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych. Obejmuje ok. 250 gatunków, które pierwotnie występowały tylko we wschodniej i południowo-wschodniej Azji. Obecnie są uprawiane i jako dziczejące spotykane w całej strefie klimatu subtropikalnego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: cỹnãmõnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynamon m.

 przym. cynamonowy

Wiktionary


cynamonowy

przymiotnik od: cynamon


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) farm. kulin. dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu

 (1.2) mający kolor rdzawobrązowy, taki jak kolor cynamonu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dobre są także herbaty smakowe, np. z owoców leśnych, poziomkowa, z dzikiej róży, aroniowa, cynamonowa, miętowa, pokrzywowa, z żeń-szeniem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvɨ, AS: cỹnãmõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynamon mrz., cynamonowiec mrz.

Wiktionary


cynar

rodzaj tańca lub zabawy w średniowiecznej Polsce; cenar


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) zob. cenar.

Wiktionary

Cynar (czyt. "czi'nar") – aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 16%. Nazwa napoju pochodzi od łacińskiego określenia "Cynara Scolymus", co znaczy karczoch. Alkohol jest produkowany od początku lat 50. XX w. W jego skład wchodzą ekstrakty z roślin i alkoholu oraz sok z karczocha.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃nar, AS: cỹnar

Wiktionary


cynarski

nazwisko


SJP.pl


cynaryna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. związek czynny występujący w karczochach

Wiktionary


cynawy

odnoszący się do związków chemicznych cyny w drugim stopniu utlenienia


SJP.pl


cynchonina

związek chemiczny z grupy alkaloidów


SJP.pl


cyndalin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. rodzaj tkaniny jedwabnej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃nˈdalʲĩn, AS: cỹndalʹĩn

Wiktionary


cynek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. nacięcie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃nɛk, AS: cỹnek

Wiktionary


cyneol

organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym otrzymywanym z eukaliptusa, piołunu i rozmarynu; eukaliptol


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym z eukaliptusa, piołunu, bądź rozmarynu;

Wiktionary

Cyneol, eukaliptol – organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym otrzymywanym z eukaliptusa, piołunu, bądź rozmarynu. Wykorzystywany głównie jako składnik kompozycji zapachowych oraz środków pielęgnacyjnych.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) eukaliptol

Wiktionary


cyneraria

kwitnąca roślina doniczkowa, jednoroczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. mieszaniec roślin z rodziny astrowatych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wezmę jeszcze dwie torebki nasion cynerarii.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) popielnik

Wiktionary


cynestetyczny

→ cynestezja; cenestetyczny


SJP.pl


cynestezja

w psychologii: poczucie swego ciała, ogół uczuć organicznych doznawanych w danej chwili; cenestezja


SJP.pl


cynfolia

cienka, miękka blaszka imitująca złoto, używana głównie do pakowania artykułów spożywczych; staniol; pozłotka; pozłotko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cienki, cynowy arkusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szeleściły na wietrze wielkie arkusze cynfolii, […] zdobywane nie wiadomo skąd przez przekupniów.

 (1.1) Behemot pożarłszy trzecią mandarynkę wsunął łapę w przemyślną konstrukcję wzniesioną z tabliczek czekolady, wyciągnął jedną tabliczkę ze spodu, wskutek czego, oczywiście, wszystko runęło, po czym połknął czekoladę wraz ze złotą cynfolią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃nˈfɔlʲja, AS: cỹnfolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cynfoliowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staniol, pozłotka

Wiktionary


cynfoliowy

→ cynfolia; staniolowy


SJP.pl


cynga

choroba wywołana niedoborem witaminy C, objawiająca się m.in. owrzodzeniem dziąseł i błony śluzowej oraz wypadaniem zębów; gnilec, szkorbut


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. med. szkorbut, odmiana awitaminozy o ciężkich objawach fizycznych i psychicznych, występująca w sowieckich łagrach na Syberii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już po kilku miesiącach pobytu w obozie cynga dawała się we znaki większości więźniów, a z biegiem czasu stan ich zdrowia pogarszał się z tygodnia na tydzień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ŋɡa, AS: cỹŋga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkorbut, gnilec

Wiktionary


cyngiel

1. metalowy języczek w ręcznej broni palnej;
2. ryba z rodziny okoniokształtnych, o ciele wydłużonym, wrzecionowatym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) język spustu w broni palnej

 (1.2) środ. w lm. cyngle: okulary

 (1.3) lwów. szkolna ocena niedostateczna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) icht. długa ryba z rodzaju nazwa systematyczna|Zingel|ref=tak., z rodziny okoniowatych;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (3.1) przen. zabójca w mafii, w tajnej organizacji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ŋʲɟɛl, AS: cỹŋʹǵel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spust, język spustowy

 (2.1) czop

 (3.1) człowiek od mokrej roboty, egzekutor

Wiktionary


cyngle

1. metalowy języczek w ręcznej broni palnej;
2. ryba z rodziny okoniokształtnych, o ciele wydłużonym, wrzecionowatym


SJP.pl


cyngwajsówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prostytutka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃ŋɡvajˈsufka, AS: cỹŋgvai ̯sufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cynia

roślina z rodziny astrowatych o szorstkich liściach, pochodząca z Ameryki Płn. i Meksyku; cynka; jakobinka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Zinnia|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

 (1.2) bot. ogrod. roślina z rodzaju cynii (1.1), m.in. uprawiana dla ozdobnych kwiatów

 (1.3) pot. kwiat cynii (1.2)

Wiktionary

Cynia, jakobinka ("Zinnia" L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Należą do niego 23 gatunki. Rośliny te występują w Ameryce Północnej i Południowej od południowej części Stanów Zjednoczonych po Argentynę. Występują w siedliskach nasłonecznionych i suchych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Gdy letnie dni stają się krótkie, a wieczory i ranki chłodne, na rabatach rozkwitają cynie. Wyróżniają się nasyconymi barwami i wytworną posturą. Kochają je motyle i pszczoły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ɲja, AS: cỹńi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2-3) jakobinka

Wiktionary


cynian

sól kwasu cynowego


SJP.pl


cyniany

sól kwasu cynowego


SJP.pl


cynicki

związany ze szkołą cyników, cynicyzmem lub cynizmem


SJP.pl


cynicyzm

zespół poglądów głoszonych przez grecką grupę cyników


SJP.pl


cyniczeć

stawać się cynikiem; cynicznieć


SJP.pl


cyniczka

→ cynik


SJP.pl

Patrz:

cynik

cynicznie

przysłówek

 (1.1) w sposób cyniczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynizm m., cynik m.

 przym. cyniczny

Wiktionary


cyniczniej

stawać się cynicznym; cyniczeć


SJP.pl


cynicznieć

stawać się cynicznym; cyniczeć


SJP.pl


cyniczność

postawa życiowa charakteryzująca się nieuznawaniem obowiązujących zasad etycznych i lekceważącym odnoszeniu się do ogólnie szanowanych pojęć, praw, osób; cynizm, złośliwość, zgryźliwość


SJP.pl


cyniczny

1. o postawie, sposobie myślenia - nie wierzący w uczciwość i szczerość innych ludzi, zarzucający innym złe intencje i wolę;
2. postępujący niezgodnie z zasadami społecznymi, nieuczciwie, bez skrupułów;
3. związany z cynizmem - kierunkiem filozoficznym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) lekceważąco odnoszący się do ogólnie uznawanych autorytetów i zasad etycznych

przymiotnik relacyjny

 (2.1) filoz. związany z cynizmem filozoficznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego cyniczne zagranie twardziela może zniszczyć jego wizerunek lub doprowadzić go do reelekcji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: cỹńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynik m., cynizm m.

 przysł. cynicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) cynicki

Wiktionary


cynik

1. człowiek cyniczny;
2. filoz. wyznawca cynizmu, kierunku filozoficznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa

 (1.2) pejor. człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Myślę o niej często, wspominając człowieka niezbyt szczęśliwego, który na złość samemu sobie przez wiele lat budował swoją reputację cynika i zimnego drania – nadaremno.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ɲik, AS: cỹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynizm m.

:: fż. cyniczka ż.

 przym. cynicki, cyniczny

 przysł. cynicko, cynicznie

Wiktionary


cyniowy

→ cynia


SJP.pl

Patrz:

cynia

cynizm

1. postawa życiowa charakteryzująca się nieuznawaniem obowiązujących zasad etycznych i lekceważącym odnoszeniu się do ogólnie szanowanych pojęć, praw, osób; cyniczność, złośliwość, zgryźliwość;
2. w filozofii: zespół poglądów greckiej szkoły filozoficznej Antystenesa, który głosił, że dobro polega na ograniczaniu potrzeb materialnych, a życie zgodne z naturą jest najwyższą cnotą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

 (1.2) filoz. zespół poglądów greckiej szkoły filozoficznej Antystenesa;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) odpychał nieprzezwyciężonym pociągiem do szyderstwa, bezwzględnym zaufaniem w samym sobie i pewnym, aż w cynizm wpadającym lekceważeniem wszystkiego i wszystkich na świecie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ɲism̥, AS: cỹńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyniczność ż., cynik m., cyniczka ż.

 przym. cyniczny, cynicki

 przysł. cynicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyniczność

Wiktionary


cynk

1. pierwiastek chemiczny o symbolu Zn, metal o liczbie atomowej 30, stosowany m.in. jako składnik stopów, mikroelement będący składnikiem enzymów i hormonów;
2. pospolicie: poufna informacja, wskazówka; w gwarze więziennej: tajnie przekazana wiadomość;
3. dawny instrument dęty drewniany o kształcie prostego lub zakrzywionego rogu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

 (1.2) pot. informacja, zazwyczaj poufna

 (1.3) muz. daw. dęty instrument drewniany;

Wiktionary

Cynk (Zn, zincum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy z grupy cynkowców w układzie okresowym (grupa 12).

Odkryto 30 izotopów cynku z przedziału mas 54–83, z czego trwałe są izotopy,, i.

Stopy cynku, np. mosiądz, znano już przed 1500 rokiem p.n.e. Czysty cynk produkowano w Indiach w średniowieczu, skąd był importowany do Europy w XVII wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma cynk?

 (1.2) Dostałem cynk, że jutro przejedzie tędy transport z pieniędzmi do banku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ŋk, AS: cỹŋk

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. cynkowiec m., cynkowanie n.

:: czas. cynkować ndk., ocynkować dk.

:: przym. cynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Zn

 (1.2) sygnał

 (1.3) kornet

Wiktionary


cynka

roślina z rodziny astrowatych o szorstkich liściach, pochodząca z Ameryki Płn. i Meksyku; cynia; jakobinka


SJP.pl


cynkarka

obrabiarka do wykonywania stalowych wczepów; wczepiarka


SJP.pl


cynkarz

środowiskowo: osoba, która donosi na innych; donosiciel


SJP.pl


cynkit

minerał, tlenek cynku


SJP.pl

Cynkit – minerał z gromady tlenków. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa nawiązuje do składu chemicznego minerału, którego głównym składnikiem jest cynk. (W. Haidinger, 1845 r.).

Wikipedia


cynkografia

1. technika graficzna druku płaskiego;
2. technika przygotowywania klisz do druku wypukłego;
3. chemigrafia; cynkotypia


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cynkolit

mieszanina siarczku cynku z siarczanem baru, używana jako biała farba; biel Griffitha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mieszanina siarczku cynku z siarczanem baru, używana jako biała farba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) litopon, biel Griffitha

Wiktionary


cynkonośny

obfitujący w cynk; dostarczający cynku; zawierający cynk


SJP.pl


cynkoryt

technika druku wypukłego, która łączy w sobie technikę akwaforty i litografii, czasami także elementy fotografii


SJP.pl


cynkotyp

rysunek utrwalony na płycie cynkowej


SJP.pl


cynkotypia

1. technika graficzna druku płaskiego;
2. technika przygotowywania klisz do druku wypukłego;
3. chemigrafia; cynkografia


SJP.pl


cynkowacz

rzadko: osoba zatrudniona przy cynkowaniu blachy; ocynkowywacz


SJP.pl


cynkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) met. pokrywanie powierzchni warstwą cynku

Wiktionary

Cynkowanie – ogół operacji mający na celu pokrycie powierzchni przedmiotów stalowych cienką, silnie przylegającą powłoką cynku w celu ochrony przed korozją powodowaną działaniem powietrza i wody. Cynkowanie jest stosowane powszechnie w wielu gałęziach gospodarki, m.in. w przemyśle samochodowym, budowlanym, lotniczym.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cynk m., cynkowiec m., cynkownia ż., cynkarz m., cynkarka ż.

 czas. cynkować ndk.

 przym. cynkowy

Wiktionary


cynkować

pokrywać przedmioty metalowe warstwą cynku; ocynkowywać


SJP.pl


cynkowce

pierwiastki z 12 (II B) grupy układu okresowego: cynk, kadm, rtęć, ununbium


SJP.pl

Cynkowce

Wikipedia


cynkowiec

pierwiastek należący do dwunastej grupy układu okresowego pierwiastków; kadmowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek należący do dwunastej grupy układu okresowego;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynkowanie n.

Wiktionary


cynkownia

huta wytapiająca cynk


SJP.pl


cynkowy

przymiotnik od: cynk


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cynku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynk m., cynkarz m., cynkowanie n.

 czas. cynkować ndk.

Wiktionary


cynkwais

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gwara więzienna wytatuowana kropka nad lewym okiem, znak rozpoznawczy gitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ŋˈkfajis, AS: cỹŋkfai ̯is

Wiktionary


cynkówka

1. pomocnik złodzieja kieszonkowego stojący na obserwacji;
2. potocznie: urządzenie alarmowe;
3. krótka kurtka skórzana


SJP.pl


cynna

Lucius Cornelius Cinna (130-84 p.n.e.) - rzymski wódz i polityk


SJP.pl


cynober

siarczek rtęciowy używany jako farba koloru czerwonego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jeden z odcieni koloru czerwonego;

 (1.2) miner. minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cynober (chińska czerwień, vermilion) – odcień koloru czerwonego
  • cynober – czerwony minerał, siarczek rtęci(II) (HgS)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dalszym planie, w głębi, wznosiło się kilku stopniami podium zasiane suknem o soczystej barwie cynobru.

 (1.2) W Indiach mężatki barwią sobie przedziałek cynobrem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnɔbɛr, AS: cỹnober

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynobrówka ż., cynobrowienie n.

 czas. cynobrowieć ndk.

 przym. cynobrowy

Wiktionary


cynobrowy

przymiotnik od: cynober


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający kolor czerwony o brunatnym odcieniu, taki jak kolor cynobru

 (1.2) miner. dotyczący cynobru, związany z cynobrem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W moim Budapeszcie zawsze jest koniec października, przygrzewa jesienne słońce i płyną pod nogami suche strumienie żółtych, cynobrowych, brunatnych liści.

 (1.1) Mienią się złote korony, wzrok Madonny ogarnia całe wnętrze, jest łagodny i słodki. Cynobrowe, pełne, kobiece usta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynober m., cynobrowiec m., cynobrowość ż., cynobrówka ż., cynobrowienie n.

 czas. cynobrowieć ndk.

Wiktionary


cynobrówka

roślina ozdobna z rodziny kosaćcowatych; montbrecja, krokosmia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. pot. krokosomia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynober m., cynobrowienie n.

 czas. cynobrowieć ndk.

 przym. cynobrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krokosomia, montbrecja, tritonia

Wiktionary


cynocefal

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) mit. fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie;

Wiktionary

Cynocefal lub Psiogłowy (gr. κῠνοκέφᾰλοι) – termin oznaczający „psią-głowę”, stosowany do określenia mitologicznych stworzeń o korpusie człowieka i głowie psa.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) psiogłowiec, psiogłowy

Wiktionary


cynodon

cynodon palczasty - gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych; trawa bermudzka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cynodon Pers. – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych
  • Cynodon Spix & Agassiz, 1829 – rodzaj ryb z rodziny Cynodontidae
  • Cynodon Cuvier, 1829 – synonim rodzaju Cynodon Spix & Agassiz, 1829

Wikipedia


cynodont

gad ssakokształtny, wymarły częściowo pod koniec triasu, a całkowicie w połowie jury, prawdopodobnie praprzodek ssaków


SJP.pl


cynognatus

ssakokształtny, wymarły gad drapieżny


SJP.pl


cynowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) met. pokrywanie powierzchni przedmiotów cyną

Wiktionary

Cynowanie (bielenie) – pokrywanie powierzchni metalowych (gł. stopów żelaza lub miedzi) ochronną powłoką cyny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ocynownia ż., cyna ż., cynownia ż.

 czas. cynować ndk.

 przym. cynowy

Wiktionary


cynować

pokrywać przedmioty cyną w celu zabezpieczenia ich przed korozją; pobielać


SJP.pl

czasownik

 (1.1) pokrywać cyną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyna ż., cynowanie n., ocynownia ż.

 przym. cynowy

Wiktionary


cynownia

1. urządzenie do cynowania;
2. huta, w której wytapia się lub przetapia cynę


SJP.pl


cynowobiały

biały o cynowym odcieniu


SJP.pl


cynowy

1. → cyna;
2. dżuma cynowa - wada wyrobów cynowych skutkująca pojawianiem się łatwo wykruszających się wybrzuszeń na ich powierzchni; zaraza cynowa


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cyną, dotyczący cyny

 (1.2) zrobiony z cyny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyna ż., ocynownia ż., cynowanie n., ocynowanie n.

 czas. cynować ndk., ocynować dk.

Wiktionary


cyntia

imię żeńskie


SJP.pl

Cyntia – imię żeńskie pochodzenia greckiego, oznaczające "kobieta z góry Kynthos". Na tej górze według mitologii narodzić się miała wraz ze swoim bratem Apollinem bogini Artemida.

Wikipedia


cynwaldyt

minerał z grupy łyszczyków, glinokrzemian potasu, litu i żelaza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. zielona, brunatna lub czarna mika potasowa;

Wiktionary

Cynwaldyt – minerał skałotwórczy z grupy łyszczyków.

Glinokrzemian potasu zawierający lit i żelazo. Występuje w skałach Dolnego Śląska. Ma szklisty połysk, w barwach od ciemnozielonej po czarną. Wykorzystywany jest na materiały elektroizolacyjne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃nˈvaldɨt, AS: cỹnvaldyt

Wiktionary


cypek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. pot. rub. określenie penisa

 (1.2) gwara. czepek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨpɛk, AS: cypek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cipka, ciupa

Wiktionary


cypel

1. wysunięta w morze, jezioro lub rzekę wąska część lądu;
2. wysunięta wąska część czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. ląd mocno wysunięty w morze lub inny zbiornik wodny

 (1.2) geogr. wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich

 (1.3) przen. coś wystającego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cypel – półwysep
  • Cypel – szczyt na Międzygórzu Jabłonkowsko-Koniakowskim
  • Cypel – wyspa na Dunajcu w Szczawnicy
  • Cypel – część wsi Kopytnik w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Łomazy
  • Cypel – część wsi Ślęzaki w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Baranów Sandomierski
  • Cypel – część wsi Gorzyce w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨpɛl, AS: cypel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przylądek

 (1.2) worek

 (1.3) występ, koniuszek

Wiktionary


cypelek

zdrobnienie od: cypel


SJP.pl


cypisek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) liter. imię|polski|m., postać z serii powieści Václava Čtvrtka o rozbójniku Rumcajsie; synek tytułowego bohatera

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Cypiskowy

 rzecz. Cyprian mos.

Wiktionary


cyplowato

→ cyplowaty


SJP.pl

Patrz:

cyplowaty

cyplowaty

w kształcie cypla


SJP.pl


cyplowy

→ cypel


SJP.pl

Patrz:

cypel

cypr

1. wyspa na Morzu Śródziemnym;
2. państwo w Azji ze stolicą w Nikozji; Republika Cypryjska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;

 (1.2) geogr. europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

 (1.3) geogr. polit. zob. Cypr Północny.

Wiktionary

Cypr, Republika Cypryjska ( Κύπρος, "Kýpros"; Kıbrıs) – państwo wyspiarskie w Azji Zachodniej położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego. Poprzez wody terytorialne graniczy z oddaloną o 70 km na północ Turcją. Jest członkiem Unii Europejskiej, ma wprowadzoną walutę euro. Największymi miastami kraju są: Limassol oraz Nikozja (stolica).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Cyprze położone są dwa państwa: Republika Cypryjska i Turecka Republika Cypru Północnego.

 (1.2) Producentami umbry są głównie Cypr, Anglia, Francja, Niemcy i Ameryka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨpr̥, AS: cypr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypryjka ż., Cypryjczyk mos., Cyprian mos.

 przym. cypryjski, antycypryjski, procypryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ofic. Republika Cypryjska

 (1.3) ofic. Turecka Republika Cypru Północnego

Wiktionary


cypresz

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) stpol. cyprys

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨprɛʃ, AS: cypreš

Wiktionary


cyprian

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Cyprian – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Imię to zostało utworzone od nazwy wyspy Cypr przyrostkiem "-ianus" i oznaczające „pochodzący z Cypru, Cypryjczyk” (przyrostek "-ianus" często używano do tworzenia nazw osobowych wyzwoleńców). W Polsce imię to notowane jest od 1193 roku, w formie Cyprianus, a także (Cypryjan) i – wschodniosłowiańskiej – Kupryjan, ze zdrobnieniem Cyprek (?).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨprʲjãn, AS: cyprʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr m., Cypryjczyk m., Cypryjka ż.

:: zdrobn. Cyprianek mos., Cypek mos., Cypisek mos.

 przym. cypryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Cyprianek, Cypek, Cypisek

Wiktionary


cyprianostwo

Cyprian z małżonką; Cyprianowie


SJP.pl


cyprianowie

Cyprian z małżonką; Cyprianostwo


SJP.pl


cyprianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cypriana lub z nim związany


SJP.pl


cyprina

cyprina islandzka - głębinowy małż atlantycki, najbardziej długowieczne zwierzę niekolonijne, mogące żyć nawet kilkaset lat


SJP.pl


cyprofloksacyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. farm. chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego;

Wiktionary

Cyprofloksacyna, ciprofloksacyna – organiczny związek chemiczny, chemioterapeutyk z grupy chinolonów II generacji (fluorochinolonów), o działaniu bakteriobójczym, wykazujący swoje działanie poprzez hamowanie bakteryjnej topoizomerazy DNA i gyrazy DNA. Jest najsilniej działającym lekiem wśród fluorochinolonów. Wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i częściowo z kałem, osiągając w nich duże stężenia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na zapalenie płuc pacjentowi zapisano ciprofloksacynę pięćset miligramów, dwa razy dziennie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɔflɔksaˈt͡sɨ̃na, AS: cyprofloksacỹna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciprofloksacyna, nazwy handlowe: Cifran, Ciloxan, Ciphin, Ciprinol, Ciprobay, Ciprofloxacin Kabi, Cipronex, Cipropol, Ciproxin, Ciprum, Cyprofloksacyna, Proxacin

Wiktionary


cyproheptadyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. substancja głównie o działaniu antyhistaminowym, antycholinergicznym i serotoninergicznym;

Wiktionary

Cyproheptadyna – organiczny związek chemiczny z grupy związków policyklicznych o budowie częściowo aromatycznej. Stosowany jako lek przeciwhistaminowy I generacji. Charakteryzuje się dodatkowo silnym działaniem serotoninolitycznym.

Wikipedia


cypryański

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Piotr Cypryański – polski historyk sztuki i krytyk, kurator wystaw
  • Przemysław Cypryański – polski aktor

Wikipedia


cyprydofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed chorobami wenerycznymi i aktywnością seksualną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɨdɔˈfɔbʲja, AS: cyprydofobʹi ̯a

Wiktionary


cypryjczyk

obywatel Cypru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

 (1.2) mieszkaniec Cypru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dysproporcje wynagrodzenia występują w różnym stopniu, przykładowo Cypryjczyk zarabia o jedną czwartą lepiej niż zatrudniona na takim samym stanowisku Cypryjka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈprɨjt͡ʃɨk, AS: cypryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz.

:: fż. Cypryjka ż.

 przym. cypryjski

Wiktionary


cypryjka

obywatelka Cypru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) obywatelka Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dysproporcje wynagrodzenia występują w różnym stopniu, przykładowo Cypryjczyk zarabia o jedną czwartą lepiej niż zatrudniona na takim samym stanowisku Cypryjka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈprɨjka, AS: cypryi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz., Cypryjczyk mos., Cyprian mos.

 przym. cypryjski

Wiktionary


cypryjski

związany z Cyprem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do państwa Cypr

 (1.2) odnoszący się do wyspy Cypr

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na fladze cypryjskiej widnieje zarys wyspy.

 (1.2) Muszę ci powiedzieć, że cypryjski klimat mi nie służy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈprɨjsʲci, AS: cypryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz., Cypryjczyk mos., Cypryjka ż., Cyprian mos.

Wiktionary


cyprys

drzewo iglaste o wysmukłej, stożkowatej koronie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dendr. nazwa systematyczna|Cupressus|L.|ref=tak., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

 (1.2) więz. choroba weneryczna

Wiktionary

Na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨprɨs, AS: cyprys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cypryśnik m., cyprysowate nmos., cyprysowiec m., cyprysowce nmos.

:: zdrobn. cyprysik m.

 przym. cyprysowy, cypryśnikowy, cyprysowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bukiet, kwiat, kwiatek, pączek róży, róża

Wiktionary


cyprysik

1. zdrobnienie od: cyprys;
2. zimozielone drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych, o łuskowatych igłach i drobnych szyszkach, występujące w Ameryce Północnej i wschodniej Azji; w Polsce często sadzone w parkach jako drzewo ozdobne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) syst. dendr. nazwa systematyczna|Chamaecyparis|Spach|ref=tak., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny cyprysowatych, o łuskowatych liściach;

 (1.2) bot. drzewo lub krzew z rodzaju cyprysików (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: cyprys

 (1.4) mały lub młody cyprys

Wiktionary

Cyprysik ("Chamaecyparis") – rodzaj roślin należący do rodziny cyprysowatych. W zależności od ujęcia systematycznego zaliczanych jest tu od 5 do 8 gatunków. Zasięg geograficzny tych roślin obejmuje Amerykę Północną oraz wschodnią Azję (Japonię i Tajwan). W naturze rosną zwykle w wilgotnym klimacie z deszczowym latem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czystej postaci cyprysiki i żywotniki od właściwego jałowca wyróżniają łuskowate liście. Jednakże kiełkując z nasion posiadają igiełki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cypryśnik m., cyprysowate nmos., cyprysowiec m., cyprysowce nmos., cyprys mrz.

 przym. cyprysikowy, cyprysowy, cypryśnikowy, cyprysowaty

Wiktionary


cyprysikowaty

santolina cyprysikowata - zimozielony półkrzew pochodzący z Ameryki Południowej


SJP.pl


cyprysikowy

przymiotnik

 (1.1) składający się z cyprysika

 (1.2) wykonany z drewna lub innej części cyprysika

 (1.3) będący częścią cyprysika

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɨɕiˈkɔvɨ, AS: cypryśikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprysik

Wiktionary


cyprysowate

rodzina roślin iglastych, o liściach w postaci łusek lub igieł ułożonych okółkowo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Cupressaceae|Bartlett|ref=tak., rodzina żywicznych drzew i krzewów nagonasiennych;

forma przymiotnika.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: cyprysowaty

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Liście cyprysowatych są zwykle zimozielone.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprys mrz., cyprysik mrz., cyprysowce lm nm., cypryśnik mrz.

 przym. cyprysowaty

Wiktionary


cyprysowaty

o cechach cyprysowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. przypominający cyprys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprys, cyprysik, cyprysowate

Wiktionary


cyprysowy

przymiotnik od: cyprys


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z cyprysa

 (1.2) wykonany z drewna lub innej części cyprysa

 (1.3) będący częścią cyprysa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɨˈsɔvɨ, AS: cyprysovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprysik mrz., cyprys

Wiktionary


cypryśnik

wysokie, długowieczne drzewo iglaste z rodziny cypryśnikowatych


SJP.pl

Cypryśnik ("Taxodium" Rich.) – rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych ("Cupressaceae"). Obejmuje dwa gatunki występujące w południowo-wschodniej części USA oraz w Meksyku i Gwatemali. Zasiedlają siedliska podmokłe i wilgotne, przy czym rosnąc w miejscach z wysokim poziomem wody zwykle wytwarzają pneumatofory. Do tego rodzaju należy tzw. drzewo z Tule o największym obwodzie wśród współczesnych drzew na Ziemi.

Wikipedia


cypryśnikowate

rodzina drzew iglastych strefy subtropikalnej, reliktowe formy z okresu trzeciorzędu


SJP.pl


cypryśnikowaty

o cechach cypryśnikowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


cyprzanów

Cyprzanów ( Janowitz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie, na lewym, północnym brzegu Psiny.

Wikipedia


cyprzyk

cyprzyk czteroklapowy - drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywiczlin; sandarak


SJP.pl


cyprzyn

drzewo lub krzew z rodziny szorstkolistnych


SJP.pl


cyra

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. ozdobny koronkowy haft, cera

Wiktionary

Cyra, również Kira – żeński odpowiednik męskiego imienia Cyrus. Patronką tego imienia jest św. Cyra z V wieku.

Cyra imieniny obchodzi oraz jako wspomnienie św. Cyry 3 sierpnia.

Wikipedia


cyran

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arkadiusz Cyran – polski aktor teatralny i filmowy
  • Edward Cyran – polski funkcjonariusz służb specjalnych, partyzant
  • Emil Cyran – polski lekarz psychiatra, działacz narodowy i społeczny
  • Jacek Cyran – polski judoka
  • Janusz Cyran – polski pisarz
  • Jerzy Cyran – polski polityk samorządowy

Wikipedia


cyraneczka

1. zdrobnienie od: cyranka;
2. gatunek wodnych ptaków z rodziny kaczek, żyjących na wodach w strefie zimnej i umiarkowanej Europy i Azji; w Polsce ptak przelotny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Anas crecca|ref=tak., gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

 (1.2) ornit. ptak z gatunku cyraneczek (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: cyranka

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Cyraneczki odleciały we wrześniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrãˈnɛt͡ʃka, AS: cyrãnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyranka ż.

 przym. cyrankowy, cyraneczkowy

Wiktionary


cyranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyrać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyrać ndk.

Wiktionary


cyranka

ptak wodny z rodziny kaczek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Anas querquedula|ref=tak., wodny ptak eurazjatycki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nadleciały stadkiem cyranki, krążyły kilkakroć z wyciągniętymi szyjami, przerywając ciszę melodyjnym, dzwoniącym świstem skrzydeł, zataczały w powietrzu elipsy coraz mniejsze – wreszcie zapadły w trzciny, z łoskotem rozbijając wodę piersiami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈrãnka, AS: cyrãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyraneczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trajkotka

Wiktionary


cyrankiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Józef Cyrankiewicz – pięciokrotny premier Polski w latach 1947–1952 i 1954–1970 (urząd ten sprawował najdłużej w historii Polski)
    • Układ Cyrankiewicz-Brandt
  • Krystyna Tempska-Cyrankiewicz, z d. Dębska

Wikipedia


cyrankowski

nazwisko


SJP.pl


cyrać

czasownik

 (1.1) gw-pl|Poznań. cucić, ożywiać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. docyrać

 rzecz. cyranie n.

Wiktionary


cyrański

nazwisko


SJP.pl


cyrce

[czytaj: kyrke] Kirke, Circe;
1. w mitologii greckiej: córka Heliosa, czarodziejka z wyspy Ajaja;
2. przenośnie: czarodziejka, uwodzicielka, femme fatale


SJP.pl


cyrek

nazwisko


SJP.pl


cyrena

starożytne miasto w północnej Libii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Wiktionary

Cyrena (gr. Κυρήνη "Kyrēnē) –" starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka, ok. 16 km od Morza Śródziemnego na płaskowyżu o wysokości 550 m n.p.m. Niedaleko miasta znajdował się port Apollonia, początkowo również samodzielne miasto, od końca VII wieku p.n.e. traktowane jako port Cyreny. Apollonię z Cyreną łączyła tzw. droga królewska, zbudowana przez legionistów rzymskich ok. 100, w miejscu której dziś biegnie nowoczesna droga asfaltowa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cyrenajka ż., cyrenejczyk m., cyrenejka ż., Cyrenajczyk m., Kyrene ż., Cyrene ż.

 przym. cyrenejski, cyrenajski

Wiktionary


cyrenaik

wyznawca, zwolennik cyrenaizmu


SJP.pl


cyrenaizm

doktryna greckiej szkoły filozoficznej, głosząca względność wszelkiej wiedzy


SJP.pl


cyrenajczyk

mieszkaniec Cyrenajki (krainy w Libii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Cyrenajki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kyrene ż., Cyrenajka ż., Cyrena ż., cyrenaizm mrz., cyrenaik mos., cyrenejczyk mos., cyrenejka ż.

 przym. cyrenajski, cyrenejski

Wiktionary


cyrenajka

kraina historyczna w północno-wschodniej Libii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɛ̃ˈnajka, AS: cyrẽnai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyrenajczyk mos., Kyrene ż., Cyrena ż.

 przym. cyrenajski

Wiktionary


cyrenajski

→ Cyrenajka (kraina historyczna)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Cyrenajką, dotyczący Cyrenajki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kyrene ż., Cyrenajka ż., Cyrenajczyk mos., Cyrena ż., cyrenaizm mrz., cyrenaik mos., cyrenejczyk mos., cyrenejka ż.

 przym. cyrenejski

Wiktionary


cyrene

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) astr. planetoida o numerze 133 z pasa głównego asteroid;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kyrene ż., Cyrena ż.

Wiktionary


cyrenejczyk

Szymon Cyrenejczyk, Szymon z Cyreny: przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża


SJP.pl


cyrenejski

→ Cyrena (starożytne miasto na terenie dzisiejszej Libii)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Cyreną, dotyczący Cyreny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyrenajczyk mos., Cyrena ż., cyrenejczyk m., cyrenejka ż., Kyrene ż.

 przym. cyrenajski

Wiktionary


cyrhla

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cyrhla, w ludowej wymowie także cyrla (w pisowni błędnie cyrchla, cyhrla) – słowo pierwotnie oznaczające polanę otrzymaną przez cyrhlenie.
  • Cyrhla – polana na zboczach Hurchociego Wierchu w masywie Orawicko-Witowskim Wierchów
  • Cyrhla – szczyt Beskidu Śląskiego
  • Cyrhla – szczyt Magury Spiskiej
  • Cyrhla – szczyt w Małych Pieninach
  • Cyrhla nad Białką, Toporowa Cyrhla, Polana Cyrla

Wikipedia


cyriak

nazwisko


SJP.pl

Cyriak – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa "kyriakós" od rzeczownika "kýrios" oznaczającego "pan", "władca". Istnieje kilku świętych o tym imieniu.

Wikipedia


cyriaka

nazwisko


SJP.pl

Cyriaka – żeński odpowiednik imienia Cyriak. Wśród patronek tego imienia – św. Cyriaka, zm. w 307 roku w Nikomedii.

Cyriaka imieniny obchodzi: 20 marca, 19 maja, 15 lipca i 21 sierpnia.

Wikipedia


cyrk

1. namiot lub budynek z areną, na której odbywają się występy prestidigitatorów, klaunów, akrobatów, tresowanych zwierząt itp.;
2. widowisko cyrkowe;
3. potocznie o śmiesznej, absurdalnej sytuacji;
4. (geol.) cyrk lodowcowy - kar


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

 (1.2) hist. w starożytnym Rzymie: budynek, w którym znajdował się hipodrom, na którym odbywały się wyścigi kwadryg;

 (1.3) przen. pot. dziwne, śmieszne lub uciążliwe zdarzenie, które zwraca na siebie uwagę

 (1.4) geol. zob. cyrk lodowcowy.

 (1.5) geol. zob. cyrk dolinny.

 (1.6) stpol. splot włosów

 (1.7) daw. gw-pl|Warszawa. areszt policyjny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cyrk – budowla
  • cyrk – kocioł lodowcowy
  • cyrk – widowisko rozrywkowe
  • Cyrk – film radziecki z 1936 roku
  • Cyrk – film USA z 1928 roku
  • Cyrk – skała w Dolinie Kobylańskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
  • Cyrk – singel promujący album Ten moment
  • Cyrk – singel Lanberry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziennikarz przeprowadził wywiad z dyrektorem cyrku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrk, AS: cyrk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkowiec m., cyrkówka ż., cyrkóweczka ż., cyrkiel m., cyrklowanie n., wycyrklowanie n.

 czas. cyrklować ndk.

 przym. cyrkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) heca

 (1.7) warszawa|cyrkiel.

Wiktionary


cyrk.

skrót od: cyrkowy


SJP.pl


cyrkiel

1. przyrząd kreślarski i pomiarowy;
2. dolny brzeg sukienki, płaszcza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

 (1.2) daw. gw-pl|Warszawa. areszt policyjny, także komisariat policji

Wiktionary

Cyrkiel ( circulus) – przyrząd kreślarski służący do kreślenia okręgów i odmierzania odcinków. Stosuje się go do rysowania na papierze, brystolu czy kalce technicznej, a także do trasowania na półwyrobach. Do wyposażenia tzw. "cyrkli uniwersalnych", czyli używanych do kreślenia rysunków, należały:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie rysuj kółek od ręki, weź cyrkiel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrʲcɛl, AS: cyrʹḱel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., wycyrklowanie n., cyrklowanie n., cyrkówka ż.

 czas. cyrklować ndk., wycyrklować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cyrkuł

Wiktionary


cyrklowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyrklować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkówka ż., cyrkiel m., wycyrklowanie n., cyrk mrz., cyrkulacja ż.

 czas. cyrklować ndk., wycyrklować dk.

Wiktionary


cyrklować

potocznie:
1. odmierzać określoną ilość czegoś; obliczać, kalkulować;
2. starać się przybyć gdzieś o określonej porze;
3. środowiskowo: wyrównywać dolny brzeg ubrania


SJP.pl


cyrklowy

przymiotnik od: cyrkiel


SJP.pl


cyrkon

1. pierwiastek chemiczny o symbolu Zr
2. minerał, krzemian cyrkonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

 (1.2) miner. pospolity minerał z gromady krzemianów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cyrkon – minerał z grupy krzemianów wyspowych
  • cyrkon (symbol Zr) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma cyrkon?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrkɔ̃n, AS: cyrkõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkonówka ż., cyrkonia ż.

 przym. cyrkonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Zr

Wiktionary


cyrkonia

syntetyczny kamień ozdobny stosowany w jubilerstwie jako imitacja diamentu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jubil. syntetyczny kamień ozdobny;

Wiktionary

Cyrkonia – bezbarwny syntetyczny kamień ozdobny nieposiadający swojego wzorca w przyrodzie. Jest to stabilizowana, regularna modyfikacja dwutlenku cyrkonu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez długi czas cyrkonia uchodziła za najlepszą imitację diamentu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkon mrz., cyrkonówka ż.

 przym. cyrkonowy

Wiktionary


cyrkonowy

przymiotnik od: cyrkon


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cyrkonu (pierwiastka)

 (1.2) dotyczący cyrkonu (minerału)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkonówka ż., cyrkon m., cyrkonia ż.

Wiktionary


cyrkonówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) elektr. żarówka z żarnikiem z cyrkonu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkon mrz., cyrkonia ż.

 przym. cyrkonowy

Wiktionary


cyrkowiec

człowiek występujący w cyrku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) artysta występujący w cyrku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy światła zgasły, na arenę wybiegło kilku cyrkowców.

 (1.1) Wyraz „heca” już się całkowicie zleksykalizował i stracił związek ze szczuciem zwierząt, chociaż miał taki niemiecki źródłosłów; odtąd związał się na stałe z cyrkowcami i komediantami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkɔvʲjɛt͡s, AS: cyrkovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., cyrkowanie n.

:: fż. cyrkówka

 czas. cyrkować ndk.

 przym. cyrkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artysta cyrkowy

Wiktionary


cyrkowość

1. cecha czegoś, co wymaga dużej sprawności fizycznej; karkołomność;
2. śmieszność, karykaturalność sytuacji


SJP.pl


cyrkowy

związany z cyrkiem (zwykle o miejscu występów artystów)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uruchomieniu towarzyszyły happeningi, popisy cyrkowe, szczudlarze i artyści na scenie m.in. koncert zespołu cygańskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkɔvɨ, AS: cyrkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., cyrkowiec m., cyrkówka ż., cyrkóweczka ż.

 czas. cyrkować

Wiktionary


cyrkulacja

obieg, przepływ, krążenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obieg zamknięty

Wiktionary

Cyrkulacja (krążenie) – operator wprowadzony początkowo w dynamice płynów następnie uogólniony na wszystkie pola wektorowe, dla danego pola definiuje wielkość skalarną. Cyrkulacja oznaczana jest zwyczajowo przez formula_1

Dla przepływającego płynu z prędkością formula_2 wzdłuż zamkniętej krzywej formula_3 cyrkulacja określona jest wzorem:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kolejne rozdziały poświęcone są falom i niestabilnościom hydrodynamicznym ogólnej cyrkulacji atmosfery oraz elementom technik numerycznych (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrklowanie n., cyrkularz mrz., cyrkulowanie n., wycyrklowanie n.

Wiktionary


cyrkulacyjny

przymiotnik od: cyrkulacja


SJP.pl


cyrkularka

rodzaj obrotowej piły elektrycznej


SJP.pl


cyrkularność

→ cyrkularny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) idea wykorzystywania czegoś wielokrotnie w obiegu zamkniętym

Wiktionary

Patrz:

cyrkularny

cyrkularny

1. mający kształt lub przekrój koła;
2. odbywający się w obiegu zamkniętym;
3. związany z cyrkułem - terytorium; cyrkułowy;
4. dawniej: związany z cyrkularzem - pismem urzędowym


SJP.pl


cyrkularz

1. ogłoszenie z informacjami na temat jakiejś konferencji, skierowane do określonej społeczności;
2. dawniej: pismo urzędowe z określonymi instrukcjami i wskazówkami, wydawane przez organ administracyjny podległym mu jednostkom; kurenda, okólnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. pismo okólne, okólnik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkulaʃ, AS: cyrkulaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkuł m., cyrkulacja ż.

Wiktionary


cyrkulator

urządzenie zapewniające stały ruch powietrza w pomieszczeniu


SJP.pl

Cyrkulator – urządzenie stosowane w technice mikrofalowej, zazwyczaj trójwrotnik. Charakteryzuje się macierzą rozproszenia (w przypadku idealnym):

Wikipedia


cyrkulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) krążenie czegoś w jakimś obiegu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkulacja ż.

 czas. cyrkulować

 przym. cyrkulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krążenie

Wiktionary


cyrkulować

1. być w obiegu;
2. krążyć, obiegać;
3. potocznie: poruszać się po określonym obszarze


SJP.pl


cyrkumferencja

1. przestarzałe, żartobliwie: obwód w pasie osoby tęgiej;
2. dawniej: objętość, obwód


SJP.pl


cyrkumfiks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. zob. okołorostek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkũw̃fʲiks, AS: cyrkũũ̯fʹiks

Wiktionary


cyrkumfleks

1. w językach starożytnych: akcent padający na samogłoski długie;
2. znak graficzny w postaci wężyka lub daszka, oznaczający ten akcent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. w niektórych językach: akcent długiej samogłoski o intonacji opadającej od tonu wyższego do niższego;

 (1.2) jęz. znak diakrytyczny pierwotnie używany w celu zaznaczania cyrkumfleksu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Literackie formy z cyrkumfleksem pochodzą zapewne z dialektu żmudzkiego, który ma odmienny system akcentuacyjny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. daszek

Wiktionary


cyrkumfleksowy

związany z cyrkumfleksem


SJP.pl


cyrkumskrypcja

dawniej: omówienie


SJP.pl


cyrkumstancja

dawniej: zdarzenie, okoliczność


SJP.pl


cyrkumwalacja

zewnętrzne umocnienia (przede wszystkim w postaci wału) służące oblegającym twierdzę jako ochrona przed ewentualną odsieczą (od łac. "circumvallo" - otaczam wkoło wałem)


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyrkumwalacyjny

dawniej: otaczający coś murami, biegnący wzdłuż murów otaczających coś


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) daw. otaczający coś murami

 (1.2) daw. przebiegający wzdłuż murów otaczających coś

Wiktionary


cyrkuł

1. komisariat policji w zaborze rosyjskim;
2. jednostka podziału terytorialnego (dzielnica, okręg);
3. zarząd dzielnicy, okręgu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) adm. przest. jednostka podziału terytorialnego kraju lub miasta

 (1.2) daw. komisariat policji, zwłaszcza w byłym zaborze rosyjskim

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) — Zmuszę pana do pojedynku!

 — Co to zmuszę?… Ciupasem mnie pan sprowadzisz, czy co?… A jakbyś mi pan coś podobnego powiedział po trzeźwemu, tobym poszedł do cyrkułu i daliby panu pojedynek…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrkuw, AS: cyrkuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkularz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okręg, dzielnica

Wiktionary


cyrkułowy

→ cyrkuł


SJP.pl

Patrz:

cyrkuł

cyrkwny

przymiotnik

 (1.1) stpol. kościelny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrkfnɨ, AS: cyrkfny

Wiktionary


cyrkóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: cyrkówka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkówka ż., cyrk mrz.

 przym. cyrkowy

Wiktionary


cyrkówka

artystka cyrkowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) artystka występująca w cyrku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkufka, AS: cyrkufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., cyrkowiec m., cyrkóweczka ż., cyrkiel m., cyrklowanie n., cyrkowanie n.

 czas. cyrkować ndk., cyrklować ndk.

 przym. cyrkowy

Wiktionary


cyrla

regionalnie: polana górska powstała po wykarczowaniu lasu


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cyrla – część wsi Półrzeczki
  • Cyrla – polana w Beskidzie Sądeckim
  • Cyrla – polana na Mogielicy
  • Cyrla – polana na przełęczy Wierchmłynne w Gorcach
  • Cyrla – schronisko turystyczne w Beskidzie Sądeckim (na polanie Cyrla)
  • Cyrla (821 m) – szczyt w Gorcach w obrębie wsi Knurów
  • Cyrla (913 m) – szczyt w Gorcach na granicy wsi Ochotnica Górna i Szlembark
  • Cyrla – szczyt w Pieninach Czorsztyńskich
  • Cyrla – torfowisko na kotlinie Nowotarskiej
  • Cyrla Hanulowa – polana w Gorcach
  • Cyrhlenie
  • Polana Cerchla – polana w Beskidzie Żywieckim

Wikipedia


cyrograf

1. dawniej: własnoręcznie podpisany dokument, zwłaszcza zobowiązanie;
2. w baśniach i podaniach: pakt zawarty z diabłem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. praw. średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;

 (1.2) kośc. praw. dekret papieski, którego obieg, w przeciwieństwie do encykliki, ogranicza się tylko do kurii rzymskiej

 (1.3) kośc. mit. liter. rzekomy pakt z diabłem, w którym ktoś zrzeka się prawa do duszy po śmierci w zamian za doczesne korzyści

 (1.4) przen. umowa skrajnie niekorzystna dla jednej ze stron

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cyrograf papieski, czyli dokument, w którym Jan Paweł II powierza nadzwyczajne pełnomocnictwa Sekretarzowi Stanu odnośnie Państwa Miasta Watykańskiego (…), wywołał zaskoczenie w samym Watykanie oraz duże poruszenie i liczne, nieraz mylne, interpretacje w prasie światowej.

 (1.3) Jan XXII nakazał wyszukiwać i aresztować tych, „którzy składają ofiary diabłom i oddają im cześć albo oddają się im w poddaństwo, wręczając im” podpisany przez siebie cyrograf.

Wiktionary


cyrograficzny

→ cyrograf


SJP.pl

Patrz:

cyrograf

cyrulicki

→ cyrulik


SJP.pl

Patrz:

cyrulik

cyruliczka

→ cyrulik


SJP.pl

Patrz:

cyrulik

cyruliczy

→ cyrulik


SJP.pl

Patrz:

cyrulik

cyrulik

dawniej: fryzjer wykonujący także zabiegi felczerskie; balbierz, balwierz, barbierz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. fryzjer wykonujący również proste zabiegi medyczne;

Wiktionary

Cyrulik, balwierz, chirurg, felczer (łac. "barbarius") – osoba, która dawniej zajmowała się zawodowo między innymi goleniem, kąpaniem, rwaniem zębów, nastawianiem złamań, puszczaniem krwi, a także nieskomplikowanymi operacjami i leczeniem lekkich chorób. Bardziej skomplikowanymi chorobami zajmowali się wykształceni na uniwersytetach medycy, natomiast balwierze wykorzystywali wiedzę ludową i doświadczenie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród narzędzi pewnego warszawskiego cyrulika znajdowały się trzy pelikany.

 (1.1) Cyrulik ogolił mnie w okamgnieniu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyrulicki, cyruliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) balwierz

Wiktionary


cyrulikowy

→ cyrulik (dawniej); cyrulicki


SJP.pl


cyrus

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Cyrus – imię męskie pochodzenia perskiego od słowa "khuru", „tron, stolica”, z gr. "kύρος" (kyros), „moc, władza, panowanie, autorytet” lub hebr. "kôresh", "hhâras", „słońce”. Jest sześciu świętych o tym imieniu, m.in. św. Cyrus, męczennik aleksandryjski z IV wieku n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dali więc pieniędzy kamieniarzom i cieślom oraz żywności, napoju i oliwy Sydończykom i Tyryjczykom, by sprowadzili drzewo cedrowe z Libanu morzem do Jafy na mocy pozwolenia, udzielonego im przez Cyrusa, króla perskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrus, AS: cyrus

Wiktionary


cyrusostwo

Cyrus z małżonką; Cyrusowie


SJP.pl


cyrusowie

Cyrus z małżonką; Cyrusostwo


SJP.pl


cyrusowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cyrusa lub z nim związany


SJP.pl


cyryl

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Cyryl – imię męskie pochodzące z języka greckiego. Wywodzi się ze słowa κύριος znaczącego „pan”, „władca”. W Polsce używane było rzadko, częściej natomiast na Rusi Czerwonej.

Rosyjskim odpowiednikiem tego imienia jest Kiriłł ( Кирилл).

Cyryl imieniny obchodzi: 9 lutego, 14 lutego, 18 marca, 29 marca, 27 czerwca, 30 czerwca, 7 lipca i 8 sierpnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Cyryl i pracuję w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk jako slawista.

 (1.1) 14 lutego, 18 marca i 27 czerwca przypadają imieniny Cyryla.

 (1.1) Panie Cyrylu, proszę nas jutro odwiedzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrɨl, AS: cyryl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyrylowa ż., Cyrylka ż., cyrylica ż., cyrylskość ż., cyrylickość ż., cyryliczność ż.

:: zdrobn. Cyrylek mos., Cyrek mos.

:: fż. Cyryla ż.

 przym. cyrylijski, cyrylski, cyrylicki, cyryliczny

:: przest. gwara. Cyrylowy, Cyrylkowy

 przysł. cyrylsko, cyrylicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Cyrylek, Cyrek

Wiktionary


cyryla

imię żeńskie


SJP.pl

Cyryla – imię żeńskie pochodzenia greckiego; żeński odpowiednik imienia Cyryl. Wywodzi się ze słowa "kyrios" znaczącego „pan”, „władca”, a na gruncie greckim oznaczało osobę, która należy do Boga.

Imię jest imieniem używanym rzadko w XXI wieku. W styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL wykazano 375 kobiet o imieniu Cyryla nadanym jako imię pierwsze oraz 190 kobiety noszące imię Cyryla jako imię drugie. Dla porównania, Annę, najczęściej nadawaną jako imię pierwsze, nosi 1 072 616 osób.

Wikipedia


cyrylica

starosłowiański alfabet utworzony przez jednego z uczniów św. Cyryla


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

Wiktionary

Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do „apostoła Słowian“ – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian, zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – najpierw głagolica, z której zostały później zapożyczone niektóre litery cyrylicy, a potem cyrylica.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W archiwum było sporo dokumentów na temat naszej miejscowości, niestety większość pisana cyrylicą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa, AS: cyrylʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyryl

 przym. cyrylicki, cyrylijski

Wiktionary


cyrylicki

związany z cyrylicą


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) jęz. napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyryl m., cyrylica ż.

 przym. cyryliczny, cyrylijski

Wiktionary


cyryliczny

dawniej: cyrylicki - związany z cyrylicą


SJP.pl


cyrylijski

przymiotnik

 (1.1) związany z Cyrylem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨˈlʲijsʲci, AS: cyrylʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrylica ż., Cyryl mos.

 przym. cyrylicki

Wiktionary


cyryliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cyryli lub z nią związany


SJP.pl


cyrylo-metodejski

przymiotnik

 (1.1) zob. cyrylo-metodiański.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdɛjsʲci, AS: cyrylo‿metodei ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrylo-metodiański, cyrylo-metodyjski

Wiktionary


cyrylo-metodiański

przymiotnik

 (1.1) związany z Cyrylem i Metodym, dotyczący Cyryla i Metodego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdʲjä̃j̃sʲci, AS: cyrylo‿metodʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrylo-metodianizm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrylo-metodejski, cyrylo-metodyjski

Wiktionary


cyrylo-metodyjski

przymiotnik

 (1.1) zob. cyrylo-metodiański.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taras Szewczenko usiłował wciągnąć Polaków do Bractwa Cyrylo-Metodyjskiego w Kijowie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdɨjsʲci, AS: cyrylo‿metodyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrylo-metodiański, cyrylo-metodejski

Wiktionary


cyrylostwo

Cyryl z małżonką; Cyrylowie


SJP.pl


cyrylowie

Cyryl z małżonką; Cyrylostwo


SJP.pl


cyrylowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cyryla lub z nim związany


SJP.pl


cyrym

wykrzyknik zastępujący słowa przy śpiewaniu melodii, naśladujący brzmienie instrumentów, zwłaszcza perkusyjnych lub będący przyśpiewką w piosenkach ludowych; zwykle w wyrażeniu "cym, cyrym, cym"


SJP.pl


cysalpejski

położony na południe od Alp; cisalpejski, cisalpiński, cysalpiński


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) położony na południe od Alp

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwyczaje w cysalpejskich prowincjach zakonu nieznacznie odbiegały od tych zza Alp.

Wiktionary


cysalpiński

położony na południe od Alp; cisalpiński, cisalpejski, cysalpejski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) położony na południe od Alp

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwyczaje w cysalpińskich prowincjach zakonu znacznie odbiegały od tych zza Alp.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedalpejski

Wiktionary


cysewski

nazwisko


SJP.pl


cysiać

czasownik niedokonany

 (1.1) daw. ssać

Wiktionary


cysoida

typ krzywej płaskiej tworzonej na podstawie dwóch innych krzywych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geom. typ krzywej płaskiej;

Wiktionary

Cysoida – typ krzywej płaskiej.

Tworzona jest na podstawie dwóch innych krzywych. Jeśli mają one w układzie współrzędnych biegunowych równania

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) cissoida

Wiktionary


cysorstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Austro-Węgry

Wiktionary


cysorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gwara. cesarz

Wiktionary


cysta

1. chorobowy, woreczkowaty guz wypełniony płynem, rzadziej - galaretowatą substancją; torbiel;
2. otoczka wytwarzana przez niektóre organizmy (np. pierwotniaki), umożliwiająca im przetrwanie w niesprzyjających życiu warunkach środowiska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka

 (1.2) mikrobiol. przetrwalnik dla niektórych pierwotniaków i prokariotów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cysta (biologia)
  • torbiel

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨsta, AS: cysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cystyda ż., cystyna ż., cysteina ż.

 przym. cystowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) torbiel

Wiktionary


cysteina

aminokwas endogenny zawierający grupę tiolową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju

Wiktionary

Cysteina (skrót: Cys lub C) – organiczny związek chemiczny z grupy endogennych aminokwasów kodowanych, wchodzi w skład wielu białek. Wraz z homocysteiną i metioniną tworzy grupę aminokwasów siarkowych (cysteina jest najprostszym z nich).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cysteina bierze udział w syntezie glutationu, ważnego antyoksydantu komórkowego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cysta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol chemiczny: Cys, C; wzór chemiczny: wzór chemiczny|C3H7NO2S.

Wiktionary


cysteinowy

→ cysteina


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący cysteiny

Wiktionary

Patrz:

cysteina

cystektomia

w medycynie: wycięcie pęcherza moczowego


SJP.pl


cysterka

członkini zakonu żeńskiego reguły cystersów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. zakonnica z zakonu cysterskiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kilkanaście lat po fundacji w Trzebnicy powstają nowe klasztory cysterek na ziemiach polskich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. cysters m.

 przym. cysterski

Wiktionary


cysterki

żeński katolicki zakon monastyczny oparty na regule św. Benedykta


SJP.pl


cysterna

1. duży zbiornik do przechowywania lub przewozu cieczy albo gazów;
2. pojazd z takim zbiornikiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. zamknięty zbiornik do magazynowania wody

 (1.2) duży pojemnik do magazynowania wody

 (1.3) mot. pojazd do przewożenia płynów

Wiktionary

Cysterna (z łac. "cisterna", od "cista" paka; gr. "kistê", kosz) – zbiornik do gromadzenia i przechowywania cieczy, zwykle wody. Najczęściej cysterny służyły do gromadzenia deszczówki. Ich wielkość i pojemność zależała od potrzeb mieszkańców (od kilkunastu litrów do tysięcy metrów sześciennych – rezerwuary).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W Kalifornii zapaliła się cysterna samochodowa, wskutek czego powstał wielokilometrowy korek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈstɛrna, AS: cysterna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cysternowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) beczkowóz

Wiktionary


cysternowiec

statek wyposażony w cysterny, używany do przewozu ładunków płynnych; tankowiec, zbiornikowiec


SJP.pl


cysternowy

przymiotnik od: cysterna


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cysterną, dotyczący cysterny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cysterna ż.

Wiktionary


cysters

członek zakonu cysterskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Inkunabuły te odnaleziono w opactwie cystersów pod Maceratą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. cysterka ż.

 przym. cysterski

Wiktionary


cystersi

zakon założony w XI wieku w Citeaux we Francji; zakon cysterski


SJP.pl

Zakon Cysterski (łac. "Ordo Cisterciensis", skrót "OCist." lub "OCSO" ("Ordo Cisterciensis Strictioris Observantiae") dla trapistów) – katolicki zakon monastyczny reformowany, posługujący się regułą benedyktyńską, założony w 1098 przez św. Roberta z Molesme, pierwszego opata z Cîteaux we Francji ( Cistercium; obecnie Saint-Nicolas-lès-Cîteaux). Pierwsze klasztory powstały w La Ferté (1113), Pontigny (1114), Clairvaux (1115) i Morimond (1115). Do Polski cystersi przybyli w połowie XII w.

Wikipedia


cysterski

→ cysters


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cystersami, dotyczący cystersów

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do cystersów, będący ich własnością

Wiktionary

Patrz:

cysters

Przykłady

 (2.1) W dobrach cysterskich nie brakowało wielkich zagonów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cysters m., cysterka ż.

 przym. pocysterski

Wiktionary


cysticerkoza

choroba pasożytnicza zwierząt i człowieka wywołana przez pęcherzykowatą larwalną postać niektórych tasiemców, zwaną wągrem; cystycerkoza; wągrzyca


SJP.pl


cysticerkus

pęcherzykowata postać larwalna niektórych gatunków tasiemca wywołująca niebezpieczną chorobę - wągrzycę; wągier; wągr


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cystogastrostomia

chirurgiczne połączenie między żołądkiem a torbielą jakiegoś narządu organizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. operacyjne połączenie między żołądkiem a torbielą jakiegoś narządu organizmu

Wiktionary


cystografia

radiologiczne badanie pęcherza moczowego


SJP.pl

Cystografia - badanie radiologiczne pęcherza moczowego wypełnionego środkiem cieniującym. Cystografię zstępującą wykonuje się na zakończenie urografii, a wstępującą (cystouretrografia mikcyjna) po wypełnieniu pęcherza środkiem cieniującym przez cewnik.

Wikipedia


cystograficzny

→ cystografia


SJP.pl

Patrz:

cystografia

cystoid

kopalny szkarłupień; pęcherzowiec


SJP.pl


cystoidy

gromada wymarłych szkarłupni; pęcherzowce


SJP.pl


cystolit

wyrostek celulozowy na ścianie komórki roślinnej


SJP.pl


cystoskop

wziernik służący do przeprowadzenia badania zwanego cystoskopią, polegającego na wprowadzeniu wziernika przez cewkę moczową do pęcherza moczowego


SJP.pl

Cystoskop – wziernik, który służy do przeprowadzenia badania zwanego cystoskopią, polegającego na bezpośrednim wprowadzeniu wziernika przez cewkę moczową do pęcherza moczowego.

Cystoskop jest metalową rurą zaopatrzoną w światłowodowy układ optyczny, który umożliwia wzrokową ocenę śluzówki pęcherza moczowego. Dodatkowo zaopatrzony jest w oprzyrządowanie umożliwiające pobieranie materiałów do badań, przepłukanie pęcherza lub odessanie jego zawartości.

Wikipedia


cystoskopia

badanie diagnostyczne stosowane w urologii polegające na wprowadzeniu cystoskopu poprzez cewkę moczową do pęcherza moczowego


SJP.pl

Cystoskopia (gr. "kystis" - pęcherz, woreczek i "skopeín" - oglądać) - badanie diagnostyczne stosowane w urologii, czasem połączone z działaniem terapeutycznym, które polega na wprowadzeniu przyrządu zwanego cystoskopem (wziernikiem) poprzez cewkę moczową do pęcherza moczowego.

Wikipedia


cystostomia

cewnikowanie pęcherza moczowego przez skórę


SJP.pl

Cystostomia – rodzaj urostomii. Jest to przetoka przez powłoki brzuszne do pęcherza moczowego ponad spojeniem łonowym. Dren zakładany jest operacyjnie i mocowany jest słabym szyciem tak, aby mógł być usunięty bezoperacyjnie lekkim szarpnięciem.

Wikipedia


cystotomia

w medycynie: przecięcie ścianki pęcherza moczowego


SJP.pl


cystozyra

krzaczkowaty glon z rzędu morszczynowców, brunatnica występująca w ciepłych morzach


SJP.pl


cystron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) genet. gen spełniający funkcję biochemiczną, którego ekspresja prowadzi do powstania pojedynczego łańcucha polipeptydowego;

Wiktionary

Cystron, cistron − gen spełniający funkcję biochemiczną, którego ekspresja prowadzi do powstania pojedynczego łańcucha polipeptydowego.

Cystron składa się z kilku tysięcy par zasad; może zostać podzielony na mniejsze części.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W komunikacie genetycznym „wyrazy” nie są oddzielone od siebie; natomiast specyficzne sygnały wskazują początek i koniec operonu oraz granice cystronów wewnątrz operonu.

Wiktionary


cystycerkoza

choroba pasożytnicza zwierząt i człowieka wywołana przez pęcherzykowatą larwalną postać niektórych tasiemców, zwaną wągrem; cysticerkoza; wągrzyca


SJP.pl


cystycerkozy

choroba pasożytnicza zwierząt i człowieka wywołana przez pęcherzykowatą larwalną postać niektórych tasiemców, zwaną wągrem; cysticerkoza; wągrzyca


SJP.pl


cystyda

komórka niewytwarzająca zarodników, występująca u grzybów podstawczaków; rozwierka


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cystyna

białko proste, składnik albuminy


SJP.pl

Cystyna – aminokwas powstały w wyniku połączenia dwóch cząsteczek cysteiny poprzez mostek dwusiarczkowy (jest to więc dimer).

Cystyna uczestniczy w tworzeniu mostków dwusiarczkowych w białkach. Wraz z wiązaniami wodorowymi, siłami van der Waalsa stabilizuje trzeciorzędową strukturę białka.

Wikipedia


cystynowy

→ cystyna


SJP.pl

Patrz:

cystyna

cystynoza

wrodzone zaburzenie przemiany materii polegające na gromadzeniu się cystyny w lizosomach


SJP.pl

Cystynoza (ang. cystinosis) – rzadka, uwarunkowana genetycznie choroba metaboliczna zaliczana do lizosomalnych chorób spichrzeniowych, w której przebiegu w lizosomach gromadzi się aminokwas cystyna. Dziedziczenie choroby jest autosomalne recesywne. Cystynoza związana jest z mutacjami genu kodującego białko enzymu cystynozyny. Częstość schorzenia szacuje się na 1:100 000-1:200 000 urodzeń.

Wikipedia


cystynuria

występowanie w moczu wzmożonej ilości cystyny


SJP.pl

Cystynuria (ang. i łac. "Cystinuria") – wrodzona, genetycznie uwarunkowana choroba metaboliczna o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym, która charakteryzuje się wydalaniem zwiększonej ilości cystyny (a także określonych innych aminokwasów) z moczem oraz upośledzeniem absorpcji z przewodu pokarmowego.

Wikipedia


cyt

wykrzyknik nakazujący zachowanie ciszy


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) używany jako wezwanie do zachowania ciszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kielich stłucz! Niech z Twych ócz żal się napije! Nie mów: cyt! To nie wstyd - Sawa nie żyje!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisza, cicho, sza

Wiktionary


cytacik

zdrobniale: cytat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od cytat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie cytat, lecz tylko mały cytacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat m., zacytowanie n., cytacja ż., cytowanie n.

 czas. zacytować, cytować

Wiktionary


cytacja

dawniej:
a) cytat (dosłowne przytoczenie w tekście czyichś słów);
b) pozew, wezwanie do stawienia się przed władzą, zwłaszcza sądową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. dosłowne przytoczenie w mowie lub tekście cudzych słów

 (1.2) przest. pozew, wezwanie do stawienia się przed władzą sądową lub administracyjną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtat͡sʲja, AS: cytacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat m., cytacik m., cytata ż., cytowanie n., zacytowanie n.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

 przym. cytacyjny, cytatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cytat, cytata

Wiktionary


cytadela

samodzielna obronna twierdza służąca głównie do obrony miasta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

Wiktionary

Cytadela ( cittadella) – samodzielna, dominująca nad miastem lub prowincją twierdza. Na terytorium własnym zadaniem cytadeli była ochrona mieszkańców w przypadku najazdu wroga. Na terytoriach podbitych cytadele budowano w celu utrzymania w posłuszeństwie mieszkańców (taką rolę miała np. cytadela Aleksandrowska w Warszawie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żołnierze perscy schronili się w dwóch nadmorskich cytadelach, zaopatrywanych drogą morską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtaˈdɛla, AS: cytadela

Wiktionary


cytadelowy

przymiotnik od: cytadela


SJP.pl


cytara

dawny instrument strunowy szarpany, o gruszkowatym korpusie i długiej szyjce


SJP.pl

Cytara – dawny, strunowy, szarpany, instrument muzyczny z płaskim korpusem o gruszkowatym zarysie, długą szyjką z podstrunnicą i metalowymi progami, oraz kilkoma zdwojonymi, drucianymi strunami, które zarywa się palcami. Znana od późnego średniowiecza; najbardziej popularna w okresie renesansu i wczesnego baroku; wyparta przez gitarę. Używana głównie do akompaniowania śpiewowi, również do gry solowej.

Wikipedia


cytarzysta

osoba grająca na cytrze; cytrzysta


SJP.pl


cytat

dosłowne przytoczenie w tekście czyichś słów; cytata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

Wiktionary

Cytat, cytata (łac. "citatio", niem. "Zitat") – dosłowne przytoczenie cudzych słów. Cytat w literaturze jest formą ekspresji artystycznej. Może mieć charakter jawny, w postaci wyraźnie wyróżnionego tekstu, lub niejawny, stanowiąc rodzaj aluzji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skąd on zna tyle fajnych cytatów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtat, AS: cytat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytacja ż., cytata ż., cytowanie n., zacytowanie n.

:: zdrobn. cytacik m.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

 przym. cytatowy, cytacyjny

Wiktionary


cytata

dosłowne przytoczenie w tekście czyichś słów; cytat


SJP.pl


cytatolog

specjalista w dziedzinie cytatologii


SJP.pl


cytatologia

żartobliwe określenie sposobu komponowania wypowiedzi, w której autor nadużywa cytatów


SJP.pl


cytatomania

nadmierne używanie cytatów


SJP.pl


cytatowy

przymiotnik od: cytat


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cytatem, dotyczący cytatu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat mrz., cytata ż., cytacja ż., cytowanie n., zacytowanie n.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

Wiktionary


cytaza

enzym powstający podczas kiełkowania ziaren jęczmienia w słodowni, rozpuszczający hemicelulozę błon komórkowych


SJP.pl


cyto-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z komórką zwierzęcą lub roślinną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtɔ, AS: cyto

Wiktionary


cytoarchitektoniczny

dotyczący działu anatomii zajmującego się badaniem rozmieszczenia przestrzennego różnych komórek w większych strukturach


SJP.pl


cytoarchitektonika

1. dział anatomii zajmujący się badaniem rozmieszczenia przestrzennego różnych komórek w większych strukturach;
2. struktura komórek jakiejś części organizmu; cytoarchitektura


SJP.pl

Cytoarchitektonika (ang. "cytoarchitectonics", z gr. κύτος = komórka + αρχιτεκτονική = architektura) – nauka zajmująca się organizacją komórek organizmu. Odnosi się przede wszystkim do budowy ośrodkowego układu nerwowego: mózgowia i rdzenia kręgowego. Komplementarna dziedzina badań nad układem włókien mielinowych to mieloarchitektonika (ang. "myeloarchitectonics", z gr. μυελός = szpik + αρχιτεκτονική). Pola mieloarchitektoniczne w pewnym stopniu pokrywają się z cytoarchitektonicznymi.

Wikipedia


cytoarchitektura

struktura komórek jakiejś części organizmu; cytoarchitektonika


SJP.pl


cytoautoradiografia

autoradiografia wykorzystywana do badań nad strukturą i funkcjonowaniem komórki


SJP.pl


cytoblast

jądro komórkowe


SJP.pl


cytoblastyczny

→ cytoblast


SJP.pl

Patrz:

cytoblast

cytobus

potocznie: autobus umożliwiający wykonanie badań cytologicznych


SJP.pl


cytochemia

Cytochemia – dział biochemii, który się zajmuje składem chemicznym komórki oraz procesami chemicznymi zachodzącymi w komórce. Pozwala na zlokalizowanie związków chemicznych w komórce z wykorzystaniem technik takich jak mikrospalanie, mikrospektrofotometria, autoradiografia, kriomikroskopia elektronowa, mikroanaliza rentgenograficzna i immunohistochemia.

Wikipedia


cytochemiczka

specjalistka w dziedzinie cytochemii


SJP.pl


cytochemiczny

→ cytochemia


SJP.pl

Patrz:

cytochemia

cytochemik

specjalista w dziedzinie cytochemii


SJP.pl


cytochrom

białkowa struktura odpowiedzialna za transport elektronów i uzyskiwanie energii w wyniku redukcji tlenu, występująca u wszystkich organizmów aerobowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) biol. białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;

Wiktionary


cytochromowy

→ cytochrom


SJP.pl

Patrz:

cytochrom

cytodiagnostyczny

→ cytodiagnostyka


SJP.pl

Patrz:

cytodiagnostyka

cytodiagnostyka

metoda diagnostyczna polegająca na mikroskopowych badaniu komórek złuszczonych z błon śluzowych lub pobranych z jam ciała


SJP.pl


cytofizjolog

biolog zajmujący się procesami fizjologicznym zachodzącymi na poziomie komórek


SJP.pl


cytofizjologia

nauka zajmująca się procesami fizjologicznym zachodzącymi na poziomie komórki


SJP.pl


cytofizjologiczny

przymiotnik od: cytofizjologia


SJP.pl


cytogenetyczka

→ cytogenetyk


SJP.pl

Patrz:

cytogenetyk

cytogenetyczny

→ cytogenetyka


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) biol. związany z cytogenetyką

Wiktionary

Patrz:

cytogenetyka

cytogenetyk

osoba zajmująca się cytogenetyką


SJP.pl


cytogenetyka

nauka zajmująca się zagadnieniami genetycznymi zachodzącymi na poziomie komórki


SJP.pl

Cytogenetyka – dział genetyki zajmujący się badaniem chromosomów. Cytogenetyka koncentruje się zarówno na kształcie jak i liczbie chromosomów, jak również na ich dziedziczeniu. W ostatnich latach rozwinęła się cytogenetyka molekularna, umożliwiająca badanie materiału genetycznego w stadium interfazy, bez uformowanych chromosomów.

Wikipedia


cytogeneza

w biologii: tworzenie się nowych komórek


SJP.pl


cytohormonalny

związany ze zmianami w komórkach kobiecych dróg rodnych w trakcie cyklu hormonalnego, pozwalający określić fazę tego cyklu, np. badanie cytohormonalne, wymaz cytohormonalny


SJP.pl


cytokina

substancja hormonopodobna wytwarzana głównie przez komórki układu odpornościowego i oddziałująca na aktywność biologiczną sąsiadujących z nią komórek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. białko związane z procesem zapalnym

Wiktionary


cytokinetyczny

→ cytokineza


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cytokinezą, dotyczący cytokinezy

Wiktionary

Patrz:

cytokineza

Powiązane:

 rzecz. cytokineza ż.

Wiktionary


cytokineza

końcowa faza podziału komórki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) podział cytoplazmy w czasie podziału komórki

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytokinetyczny

Wiktionary


cytokinina

hormon roślinny syntetyzowany i występujący w młodych pędach i korzeniu, aktywujący niektóre enzymy, białka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hormon wzrostu roślin

Wiktionary


cytokininowy

→ cytokinina


SJP.pl

Patrz:

cytokinina

cytokinowy

→ cytokina


SJP.pl

Patrz:

cytokina

cytolog

1. specjalista w dziedzinie cytologii;
2. osoba wykonująca diagnostyczne badanie mikroskopowe komórek pobranych ze śluzówki pochwy, dróg oddechowych itp.


SJP.pl


cytologia

1. nauka zajmująca się budową, funkcjami, rozwojem i podziałem komórek organizmów;
2. w diagnostyce medycznej: mikroskopowe badanie komórek pobranych z błon śluzowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. nauka o komórce;

 (1.2) pot. med. mikroskopowe badanie komórek pochwowej części szyjki macicy, pobranych drogą wymazu i opracowanej jako utrwalony rozmaz na szkiełku laboratoryjnym

Wiktionary

Nie mylić z: badaniem cytologicznym, zwanym powszechnie cytologią.

Cytologia (gr. "kytos" ‘komórka’, "logos" ‘nauka’), biologia komórki – dział biologii badający komórki, m.in. ich budowę (morfologię) oraz działanie (fizjologię). Jej dziedzinami są: cytofizjologia, cytopatologia, cytogenetyka i cytochemia. Cytologię można podzielić na cytologię zwierzęcą oraz roślinną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zostało nam jeszcze zaliczenie kolokwium z cytologii.

 (1.2) W tym roku muszę zrobić cytologię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtɔˈlɔɟja, AS: cytoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytolog m.

 przym. cytologiczny

 przysł. cytologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biologia komórki

 (1.2) badanie cytologiczne

Wiktionary


cytologiczny

→ cytologia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) biol. związany z cytologią, dotyczący cytologii

 (1.2) med. związany z cytologią (badaniem pobranych komórek)

Wiktionary

Patrz:

cytologia

Powiązane:

 rzecz. cytologia ż.

Wiktionary


cytologie

forma rzeczownika.

 (1.1) plural|cytologia.

Wiktionary


cytomammobus

autobus przystosowany do badań cytologicznych i mammograficznych


SJP.pl


cytomegalia

wirusowa choroba zakaźna


SJP.pl

Cytomegalia ("Cytomegalic inclusion body disease CIBD") – ogólnoustrojowa choroba, głównie wieku niemowlęcego, wywołana przez wirusa z rodziny Herpesviridae, betaherpeswirusa typu 5 (HCMV, ludzki cytomegalowirus, HHV-5), zaliczanego do cytomegalowirusów.

Wikipedia


cytomegalowirus

herpeswirus atakujący gruczoły ślinowe


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cytomegalowirusowy

→ cytomegalowirus


SJP.pl

Patrz:

cytomegalowirus

cytomembrana

błoniasta, sieciowa struktura w ramach cytoplazmy komórkowej


SJP.pl


cytometria

technika pomiarowa używana do analizy właściwości komórek


SJP.pl


cytometryczny

→ cytometria


SJP.pl

Patrz:

cytometria

cytomorfolog

specjalista w dziedzinie cytomorfologii


SJP.pl


cytomorfologia

jedna z dziedzin mających zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej


SJP.pl


cytoplast

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. oocyt pozbawiony jądra

Wiktionary


cytoplazma

część zawartości komórki nie obejmująca jądra, zawiera zarówno składniki stałe, jak i formę bezpostaciową


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

Wiktionary

Cytoplazma – część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym, a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytoplazmatyczny

Wiktionary


cytoplazmatyczny

→ cytoplazma; cytoplazmowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) biol. związany z cytoplazmą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytoplazma ż.

Wiktionary


cytoplazmowy

→ cytoplazma; cytoplazmatyczny


SJP.pl


cytopyge

u protistów: otwór, przez który są wydalane niestrawione resztki pokarmu; nibyodbyt


SJP.pl

Cytopyge – komórkowy otwór wydalniczy (odbytowy) występujący u większości orzęsków, przez który na drodze egzocytozy wydalane są niestrawione części pokarmu. Jest jednym z dwóch obszarów błony komórkowej orzęska, na którym nie występują rzęski. Tylko w jego obrębie opróżniane są wodniczki.

Wikipedia


cytoredukcja

leczenie ukierunkowane na zmniejszenie liczby komórek nowotworu i jego masy


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cytoredukcyjny

→ cytoredukcja


SJP.pl

Patrz:

cytoredukcja

cytosol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. zob. cytozol.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cząsteczki te zebrane w macierzy są niezdolne do wymiany z pulą owych molekuł w cytosolu.

Wiktionary


cytosolowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) biol. zob. cytozolowy.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta bariera może być przezwyciężona w wyniku kolejnego działania mitochondrialnej i cytosolowej dehydrogenazy jabłczanowej.

Wiktionary


cytostatyczny

taki, który powoduje wstrzymanie procesów podziału komórek i ich namnażania


SJP.pl


cytostatyk

lek hamujący podział komórek, używany głównie w leczeniu chorób nowotworowych; antymitotyk, lek antymitotyczny, lek cytostatyczny, lek onkostatyczny


SJP.pl


cytostom

jama gębowa u orzęsek (pierwotniaki)


SJP.pl

Cytostom – jeden z dwóch obszarów błony komórkowej orzęska, na którym nie występują rzęski. Tylko w jego obrębie tworzą się wodniczki pokarmowe i tylko w jego obrębie zachodzi endocytoza. Konieczność występowania cytostomów u orzęsków wynika z bardzo złożonej budowy ich pellikuli, uniemożliwiającej tworzenie się i opróżnianie wodniczek (patrz też: cytopyge) w dowolnym miejscu.

Wikipedia


cytoszkielet

zespół włóknistych struktur białkowych w komórce eukariotycznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

Wiktionary

Cytoszkielet – sieć włóknistych struktur białkowych w komórce eukariotycznej, dzięki którym organella i substancje nie pływają swobodnie w cytozolu, ale zajmują pewne przypisane sobie miejsca.

Cytoszkielet tworzą włókienka (filamenty) aktynowe, czyli mikrofilamenty, mikrotubule zbudowane z innego białka, a mianowicie tubuliny oraz filamenty pośrednie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Połączenie cytoszkieletu ze ścianą komórkową ułatwia rozmieszczenie organelli wewnątrz komórki oraz ich ruchy.

 (1.1) Zaburzenia w strukturze i funkcji cytoszkieletu mogą być powodem zmian kształtu krwinek.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cytoszkieletowy

Wiktionary


cytoszkieletowy

→ cytoszkielet


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) biol. związany z cytoszkieletem

Wiktionary

Patrz:

cytoszkielet

Przykłady

 (1.1) Ten zrąb cytoszkieletowy nie jest strukturą statyczną, ale uczestniczy również w funkcji dynamicznej komórki, tj. w transporcie aksonowym i we wzroście neurytu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytoszkielet m.

Wiktionary


cytotaksonomia

dział taksonomii grupujący organizmy na podstawie badań cytologicznych


SJP.pl


cytotoksyczność

toksyczność względem komórek w danym organizmie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co cytotoksyczne

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytotoksyczny

 przysł. cytotoksycznie

Wiktionary


cytotoksyczny

toksyczny względem komórek w danym organizmie


SJP.pl


cytotoksyna

toksyna działająca na określone kategorie komórek organizmu


SJP.pl


cytowalność

zbadana statystycznie liczba cytowań jakiegoś tekstu (tekstów)


SJP.pl


cytowalny

dający się cytować


SJP.pl


cytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cytować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtɔˈvãɲɛ, AS: cytovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zacytowanie n., cytat m., cytacik m., cytacja ż., cytata ż.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

 przym. cytatowy, cytacyjny

Wiktionary


cytować

dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zacytować)

 (1.1) dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Maritain cytuje gdzieś Boccaccia, który w komentarzu do Dantego powiedział: "Poezja jest teologią".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtɔvat͡ɕ, AS: cytovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat m., cytacik m., cytacja ż., cytata ż., cytowanie n., zacytowanie n.

 czas. zacytować dk.

 przym. cytacyjny, cytatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytaczać, przywoływać, podawać, powoływać się (na)

Wiktionary


cytowiany

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Litwie, w okręgu szawelskim;

Wiktionary

Cytowiany (lit. "Tytuvėnai") – miasto na Litwie, położone w okręgu szawelskim, 17 km od Kielm.

W czasie Powstania Styczniowego doszło pod Cytowianami do bitwy (7 kwietnia 1863) powstańców z wojskiem rosyjskim, w którym zginął naczelnik wojenny Zygmunt Cytowicz (1833-1863).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytowiański

Wiktionary


cytoza

liczba komórek w jednym mikrolitrze badanej laboratoryjnie próbki płynu, pobranej z wnętrza ciała


SJP.pl


cytozol

płynna faza cytoplazmy (bez organelli i cytoszkieletu)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) biol. płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;

Wiktionary

Cytozol, cytoplazma podstawowa, matriks cytoplazmy, płyn wewnątrzkomórkowy – płynny składnik cytoplazmy, w którym znajdują się organelle. W tym układzie koloidalnym znajdują się składniki odżywcze, jony, białka, enzymy oraz produkty odpadowe metabolizmu, z których część jest rozpuszczona w wodzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednym ze sposobów transdukcji, czyli przetwarzania sygnału […] i przesyłania go dalej, jest mechanizm doprowadzający do zmian stężenia jonów wapnia w cytozolu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cytozolowy

Wiktionary


cytozolowy

→ cytozol


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) biol. związany z cytozolem

Wiktionary

Patrz:

cytozol

Przykłady

 (1.1) Bardziej skomplikowany proces zachodzi w przypadku wiązania hormonu przez receptor cytozolowy, np. w przypadku hormonów steroidowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytozol m.

Wiktionary


cytozyna

azotowa zasada organiczna wchodząca w skład kwasów nukleinowych


SJP.pl

Nie mylić z: Cytyzyna.

Cytozyna (skróty: Cyt, C) – organiczny związek chemiczny z grupy pirymidyn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych cytozyna tworzy parę komplementarną z guaniną za pomocą trzech wiązań wodorowych:

Wikipedia


cytozynowy

→ cytozyna


SJP.pl

Patrz:

cytozyna

cytra

instrument muzyczny o płaskim pudle rezonansowym, na którym rozpięte są struny strojone w dwojaki sposób


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. instrument strunowy o płaskim pudle;

Wiktionary

Cytra (z gr. "kitara, z lac. Cithara") – instrument muzyczny z grupy chordofonów szarpanych. Współczesna odmiana cytry pochodzi z terenów Niemiec i Austrii. Jej nazwa wskazuje na pokrewieństwo ze starogrecką kitarą, podobnie jak nazwa "gitara".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grajmy Panu na harfie, grajmy Panu na cytrze, chwalmy śpiewem i tańcem cuda te fantastyczne.

 (1.1) […] sam siebie nie poznaję, ale zbrzydły mi uczty, zbrzydło wino, śpiewanie, cytry i wieńce, zbrzydł dwór cezara i nagie ciała […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtra, AS: cytra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrzysta m., cytrzystka ż.

Wiktionary


cytral

bezbarwna ciecz o zapachu cytryny otrzymywana z olejku cytrynowego i lemongrasowego


SJP.pl

Cytral – mieszanina dwóch stereoizomerów z grupy aldehydów, niepierścienowych terpenów: geranialu i neralu, produktów utlenienia geraniolu i nerolu.

Ma intensywny zapach przypominający cytrynę. Izomery geometryczne wchodzące w jego skład to geranial (α-cytral) o konfiguracji "E" (inaczej "trans") oraz neral (β-cytral) o konfiguracji "Z" (inaczej "cis").

Wikipedia


cytranga

mieszaniec pomarańczy słodkiej z pomarańczą trójlistkową


SJP.pl

Cytranga – mieszaniec roślin z rodzaju cytrus.

Stosowana jako podkładka nie zapobiega suchej zgniliźnie korzeni ani chorobie "Citrus exocortis".

Wikipedia


cytrian

minerał; cytryn


SJP.pl


cytrok

kadź garbarska, zaopatrzona w mieszadło skrzydłowe, napędzane mechanicznie, używana do moczenia skór


SJP.pl


cytron

1. gatunek drzewa o wiecznie zielonych liściach;
2. owoc tego drzewa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Citrus medica|ref=tak., gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych;

Wiktionary

Cytron, cedrat ("Citrus medica" L.) – gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych ("Rutaceae" Juss.). Prawdopodobnie pochodzi z podnóża Himalajów (północno-wschodnie Indie, północna Mjanma). Rozprzestrzeniony już w starożytności do Chin i Europy (tu dotarł jako pierwszy z owoców cytrusowych ok. 300 r. p.n.e.). Jest prawdopodobnie jednym z trzech gatunków rodzicielskich (obok pomarańczy olbrzymiej i mandarynki) większości form uprawnych cytrusów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piłem z kolegą sok z cytronu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtrɔ̃n, AS: cytrõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cytronowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cedrat

Wiktionary


cytronada

cytrynada, cytroneta;
1. chłodzący napój z soku cytrynowego, cukru i wody, najczęściej gazowany i aromatyzowany;
2. niegazowany napój cytrynowy, sprzedawany w okresie Polski Ludowej w woreczkach foliowych


SJP.pl

Cytronada – niegazowany napój cytrynowy, produkowany i sprzedawany w Polsce w latach 80. XX wieku w foliowych woreczkach, które należało przebić słomką (często sprzedawaną w komplecie z woreczkiem).

Wikipedia


cytronela

roślina z rodziny traw, uprawiana głównie w Afryce i na terenach krajów euroazjatyckich ze względu na zawartość olejków eterycznych; palczatka


SJP.pl


cytronelal

Cytronelal (rodinal) – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów terpenowych, monoterpenoid będący głównym składnikiem mieszaniny terpenoidów nadającej olejkowi cytronelowemu specyficzny cytrynowy zapach.

Cytronelal jest głównym składnikiem olejków destylowanych z roślin z rodziny "Cymbopogon" oraz gatunków "Corymbia citriodora" i "Leptospermum petersonii" oraz "Melissa officinalis".

Wikipedia


cytronelol

Cy

Wikipedia


cytronelowy

przymiotnik od: cytronela


SJP.pl


cytroneta

cytrynada, cytronada;
1. chłodzący napój z soku cytrynowego, cukru i wody, najczęściej gazowany i aromatyzowany;
2. niegazowany napój cytrynowy, sprzedawany w okresie Polski Ludowej w woreczkach foliowych


SJP.pl

Cytroneta – cytrynowy napój produkowany przez Wytwórnię Wód Gazowanych i Rozlewnię Piwa, sprzedawany w Polsce Ludowej od lat 70. do początku lat 90. XX wieku. Sprzedawany był w wersji gazowanej w szklanych butelkach, a także wersji niegazowanej w foliowych woreczkach.

Wikipedia


cytronowy

→ cytron


SJP.pl

Patrz:

cytron

cytrulina

aminokwas biorący udział w cyklu mocznikowym


SJP.pl

Cytrulina – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów, pochodna ornityny. Po raz pierwszy wyizolowano ją z arbuza. Bierze udział w cyklu mocznikowym, w którym powstaje z ornityny i karbamoilofosforanu w mitochondrium (reakcja katalizowana przez transkarbamoilazę ornitynową), a następnie jest wydzielana do cytozolu i przekształcana do kwasu argininobursztynowego z udziałem syntetazy argininobursztynowej.

Wikipedia


cytrulinowy

→ cytrulina


SJP.pl

Patrz:

cytrulina

cytrus

1. egzotyczne drzewo lub krzew o soczystych owocach;
2. owoc drzewa lub krzewu, uprawianego w ciepłym klimacie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Citrus|L.|ref=tak., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;

 (1.2) spoż. owoc cytrusa (1.1)

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Do cytrusów zaliczamy m.in.: pomarańcze, mandarynki, cytryny i grapefruity.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtrus, AS: cytrus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrusowość ż.

:: zdrobn. cytrusik m.

 przym. cytrusowy, cytrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roślina cytrusowa, drzewo cytrusowe, krzew cytrusowy

 (1.2) owoc cytrusowy

Wiktionary


cytrusik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od; cytrus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrus mzw./mrz.

Wiktionary


cytrusowość

cytrusowy smak lub posmak, zwykle piwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cytrusowy smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na drugim planie intensywny wpływ liści limonki kaffir, która wnosi charakterystyczną cytrusowość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrus mrz.

 przym. cytrusowy

Wiktionary


cytrusowy

związany z cytrusem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z cytrusem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zjadłbym chętnie tamten krem o cytrusowym smaku, który ciotka przyrządzała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtruˈsɔvɨ, AS: cytrusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrus mrz./mzw.

Wiktionary


cytryn

minerał przezroczysty o barwie żółtej, odmiana kwarcu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

Wiktionary

Cytryn (kwarc żółty) – odmiana kwarcu. Należy do minerałów rzadkich. Nazwa pochodzi od: starofrancuskiego słowa "citrin" – żółty; gr. "kitros" = cytryna; łac. "citrus" = drzewo cytrusowe. Inne nazwy (niedopuszczalne w handlu) to: "topaz czeski, topaz złoty, topaz fałszywy, topaz Madeira".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtrɨ̃n, AS: cytrỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytryna ż., cytrynka ż., cytrynek m., cytrynian m., cytrynówka ż.

 przym. cytrynowy

 przysł. cytrynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwarc żółty

Wiktionary


cytryna

1. roślina z rodziny rutowatych, niewysokie drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach, białych kwiatach i żółtych owocach; cytrynowiec, drzewo cytrynowe;
2. owoc rośliny o tej samej nazwie, mięsisty, o soczystym, kwaśnym miąższu i żółtej skórce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. kwaśny owoc o żółtej skórce

 (1.2) dendr. roślina z rodzaju nazwa systematyczna|Citrus|ref=tak., drzewo rodzące kwaśne owoce;

 (1.3) środ. mot. citroën

 (1.4) uczn. dziewczyna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cytryna zwyczajna (cytryna właściwa, cytryna) – cytrus
  • Cytryna Meyera – cytrus
  • Kino Cytryna – kino w Łodzi
  • Cytryna, Złota Cytryna – wyróżnienie za „najbardziej obciachowy klip”, przyznawane na festiwalu Yach Film
  • Magda „Cytryna” Turowska – polska wokalistka, muzyk, właścicielka Agencji Inicjatyw Artystycznych „Cytryna”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja babcia pija wyłącznie herbatę z cytryną.

 (1.2) W oranżerii natknęliśmy się na rozłożyste cytryny, rosnące w ozdobnych donicach.

 (1.3) Jacek jeździ starą cytryną do pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtrɨ̃na, AS: cytrỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynówka ż., cytrynek m., cytrynian m., cytryn m.

:: zdrobn. cytrynka ż.

 przym. cytrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. limonija

Wiktionary


cytrynada

cytronada, cytroneta;
1. chłodzący napój z soku cytrynowego, cukru i wody, najczęściej gazowany i aromatyzowany;
2. niegazowany napój cytrynowy, sprzedawany w okresie Polski Ludowej w woreczkach foliowych


SJP.pl


cytrynat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. cytryna

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtrɨ̃nat, AS: cytrỹnat

Wiktionary


cytrynek

pospolity w Polsce motyl dzienny z rodziny bielinków; listkowiec cytrynek


SJP.pl


cytrynian

sól kwasu cytrynowego otrzymana przez działanie na niego odpowiednim wodorotlenkiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu cytrynowego;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytrynówka ż., cytrynka ż., cytryn mrz., cytryna ż.

 przym. cytrynowy

Wiktionary


cytryniec

mrozoodporne pnącza z Ameryki Północnej i Azji Wschodniej o wonnych kwiatach i jagodowych owocach


SJP.pl

Cytryniec ("Schisandra" Michx.) – rodzaj roślin z rodziny cytryńcowatych ("Schisandraceae"). Do rodzaju należy 26 gatunków występujących głównie w Azji wschodniej i południowo-wschodniej (zwłaszcza w Chinach i Japonii). Tylko jeden gatunek – "Schisandra glabra" rośnie poza Azją – w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej. Rośliny te rosną w zaroślach i lasach, zwykle nad strumieniami.

Wikipedia


cytrynka

mała cytryna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: cytryna

 (1.2) więz. miotacz gazu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cytrynka (Arthrorhaphis) – rodzaj porostów
  • cytrynka (Geothlypis) – rodzaj ptaków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poproszę dwie bezy i herbatę z cytrynką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytryna ż., cytrynówka ż., cytrynek mzw., cytrynian mrz., cytrynóweczka ż., cytryn mrz.

 przym. cytrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cebula, cybula, cytryna

Wiktionary


cytrynkowy

→ cytrynka


SJP.pl

Patrz:

cytrynka

cytrynowiec

roślina z rodziny rutowatych, niewysokie drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach, białych kwiatach i żółtych owocach; cytryna, drzewo cytrynowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. ciasto z warstwą biszkoptu, budyniu i kremem cytrynowym

 (1.2) bot. pot. drzewo cytrynowe

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zob. tarcznik cytrynowiec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytryna m., cytrus m., cytrynka ż., cytrusik m., cytrynówka ż., cytryniarz m., cytrynek m., cytrynian m., cytryn m., cytryniec m., cytryńcowate nmos., Cytrynowo n., cytrynada ż.

 przym. cytrynowy, cytrusowy, cytrynianowy, cytryńcowaty

 przysł. cytrynowo, cytrusowo

Wiktionary


cytrynowo

przysłówek

 (1.1) w sposób przypominający cytryny

Wiktionary

Cytrynowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Trzemeszno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cytryn mrz., cytrynowiec mzw./mrz.

Wiktionary


cytrynowopomarańczowy

pomarańczowy o odcieniu cytrynowym


SJP.pl


cytrynowozłoty

złoty o odcieniu cytrynowym


SJP.pl


cytrynowożółty

żółty o odcieniu cytrynowym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) żółty o odcieniu cytrynowym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cytrynowożółtą barwę sos zawdzięcza użyciu dużej ilości skórki cytrynowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtrɨ̃nɔvɔˈʒuwtɨ, AS: cytrỹnovožuu̯ty

Wiktionary


cytrynowy

1. dotyczący cytryny (drzewa lub krzewu) np. gaj cytrynowy;
2. zrobiony z owoców cytryny, mający smak cytryn, zapach cytryn;
3. mający kolor dojrzałych owoców cytryny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cytryną, dotyczący cytryny

 (1.2) taki, który jest wykonany z dodatkiem cytryny

przymiotnik jakościowy

 (2.1) taki, który ma kolor owocu cytryny

 (2.2) przypominający cytrynę w smaku lub zapachu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwas cytrynowy występuje w niewielkich ilościach w większości organizmów żywych, gdyż spełnia ważną rolę w metabolizmie węglowodanów.

 (2.1) W świetle ruchliwych płomyków ukazała się twarz pytającego, cytrynowa, o bezkrwistych wargach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ, AS: cytrỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytryna ż., cytrynka ż., cytrynówka ż., cytrynian mrz., cytrus mrz., cytryn mrz.

 przym. cytrusowy

 przysł. cytrynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) jaskrawożółty

Wiktionary


cytrynóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: cytrynówka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynówka ż., cytrynka ż.

Wiktionary


cytrynówka

1. nalewka na skórkach cytrynowych;
2. roślina z rodziny rutowatych; miłonia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Limonia|L.|ref=Limonia (Rutaceae)., roślina z rodziny rutowatych

 (1.2) spoż. nalewka na cytrynach

Wiktionary

Cytrynówka – rodzaj likieru smakowego o smaku i zapachu cytryny. Napój pozyskiwany z mieszkanki skórki cytrynowej, syropu cukrowego, wody i alkoholu o stężeniu minimum 40% przyrządzonej w odpowiednich proporcjach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cytryna ż., cytrynka ż., cytrynek mzw., cytrynian mrz., cytryn mrz.

:: zdrobn. cytrynóweczka ż.

 przym. cytrynowy

Wiktionary


cytryńcowate

o cechach cytryńcowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, liczba mnoga

 (1.1) bot. rodzina roślin okrytonasiennych;

Wiktionary

Cy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtrɨ̃j̃nt͡sɔˈvatɛ, AS: cytrỹĩ ̯ncovate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz.

Wiktionary


cytryńcowaty

o cechach cytryńcowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


cytrzysta

muzyk grający na cytrze


SJP.pl


cytrzystka

kobieta grająca na cytrze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. kobieta, która gra na cytrze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytra ż.

Wiktionary


cytwar

roślina stepowa z rodziny astrowatych; rupnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. szarozielony krzew azjatycki;

 (1.2) lek z wysuszonego kwiatostanu cytwaru (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • bylica cytwarowa – gatunek roślin z rodziny astrowatych
  • cytwar (Kaempferia) – rodzaj roślin z rodziny imbirowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtfar, AS: cytfar

Wiktionary


cytwarowy

→ cytwar


SJP.pl

Patrz:

cytwar

cytyzyna

organiczny związek chemiczny, jasnożółty proszek o silnych własnościach toksycznych, występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;

Wiktionary

Nie mylić z: Cytozyna.

Cytyzyna – organiczny związek chemiczny, alkaloid chinolizydynowy o silnych własnościach toksycznych. Występujące we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego ("Laburnum anagyroides").

Wikipedia


cywa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. cewa, cewka, rurka

 (1.2) przest. szpulka

Wiktionary


cywać

czasownik niedokonany

 (1.1) gwara. przysypiać, trwać w półśnie, najczęściej na skutek upojenia alkoholowego lub zmęczenia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miałeś się bawić, a nie cywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨvat͡ɕ, AS: cyvać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysypiać

Wiktionary


cywet

żółtobrązowa substancja pochodzenia zwierzęcego, będąca wydzieliną gruczołów cywety (cybety) - drapieżnika z rodziny łasz; cybet


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyweta

ssak zaliczany do rodziny łasz z rzędu drapieżnych, zwierzę wielkości lisa mające szare futro w brązowe cętki; cybeta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Civettictis|Pocock|ref=tak., rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny wiwerowatych;

 (1.2) pot. łaskun palmowy

Wiktionary

Cyweta ("Civettictis") – rodzaj ssaków z podrodziny wiwer (Viverrinae) w obrębie rodziny wiwerowatych (Viverridae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cyweta wyglądem przypomina połączenie kota i łasicy.

Wiktionary


cywetowy

→ cywet; cybetowy


SJP.pl


cywil

1. osoba nienależąca do sił zbrojnych (również policji); osoba cywilna;
2. potocznie: życie pozawojskowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojsk. ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej;

Wiktionary

Cywil, osoba cywilna ( civilis, obywatelski) – określenie osoby niebędącej w czynnej służbie wojskowej, przeciwieństwo żołnierza.

W mowie potocznej termin ten jest również używany w szerszym znaczeniu i odnosi się do osób niebędących członkami innych formacji mundurowych zorganizowanych na wzór wojskowy, powołanych do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Służyłem w wojsku i nie boję się żadnego cywila.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨvʲil, AS: cyvʹil

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cywilizować, ucywilnić dk.

 przym. cywilny, cywilizatorski

 przysł. cywilnie

 rzecz. cywilista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewojskowy

Wiktionary


cywilbanda

potocznie: cywile w odróżnieniu od żołnierzy


SJP.pl


cywilista

specjalista w zakresie cywilistyki - nauki dotyczącej prawa cywilnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. specjalista prawniczy, znawca prawa cywilnego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywil m.

:: fż. cywilistka ż.

 przym. cywilny

Wiktionary


cywilistka

→ cywilista


SJP.pl

Patrz:

cywilista

cywilistyczny

związany z cywilistyką lub cywilistą (np. umowa cywilistyczna, studia cywilistyczne)


SJP.pl


cywilistyka

nauka dotycząca prawa cywilnego


SJP.pl


cywilizacja

1. stan rozwoju społeczeństwa, zwłaszcza jego kultury materialnej;
2. ogół dóbr materialnych i kulturowych jakiegoś społeczeństwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

 (1.2) ogół dóbr materialnych i umiejętności osiągnięty przez społeczeństwo w określonej epoce

Wiktionary

Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych. Stanowi ona najwyższy poziom organizacji społeczeństw, z którymi jednostki identyfikują się. W skład cywilizacji wchodzą mniejsze jednostki, np.: narody, wspólnoty pierwotne czy inne zbiorowości.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: cyvʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizowanie n., ucywilizowanie n., cywilizator m., protocywilizacja ż.

 czas. cywilizować ndk., ucywilizować dk.

 przym. cywilizacyjny, cywilizatorski

Wiktionary


cywilizacyjny

przymiotnik od: cywilizacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z cywilizacją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨvʲilʲizaˈt͡sɨjnɨ, AS: cyvʹilʹizacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizacja ż., cywilizowanie n., ucywilizowanie n.

 czas. cywilizować ndk., ucywilizować dk.

 przysł. cywilizacyjnie

 przym. cywilizatorski

Wiktionary


cywilizator

osoba, która szerzy cywilizację, cywilizuje


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) ktoś, kto szerzy cywilizację

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizacja ż., cywilizowanie n.

 czas. cywilizować ndk.

 przym. cywilizatorski

Wiktionary


cywilizatorka

kobieta, która szerzy cywilizację, cywilizuje


SJP.pl


cywilizatorski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cywilizatorami, cywilizowaniem, zaprowadzaniem cywilizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizowanie n., cywilizacja ż., cywil m., cywilizator m., cywilizatorstwo n.

 czas. cywilizować ndk., ucywilizować dk.

 przym. cywilizacyjny, cywilny, cywilizowany

 przysł. cywilizacyjnie, cywilnie

Wiktionary


cywilizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) szerzenie cywilizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizator m., cywilizacja ż.

 czas. cywilizować

 przym. cywilizowany, cywilizacyjny, cywilizatorski

Wiktionary


cywilizowany

1. krzewić, wprowadzać cywilizację;
2. cywilizować się - stawać się cywilizowanym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) korzystający ze zdobyczy cywilizacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odnalezienie nowego domu wydawało się niemal niemożliwe, bo imperialni zagrozili publicznie, że każdy cywilizowany świat, który zapewni schronienie czy możliwość bezpiecznego przelotu jednostkom Sojuszu, padnie ofiarą wyniszczających sankcji i okupacji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cywilizować ndk.

 przym. cywilizatorski

 rzecz. cywilizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kulturalny, oświecony, postępowy

Wiktionary


cywilizować

1. krzewić, wprowadzać cywilizację;
2. cywilizować się - stawać się cywilizowanym


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) szerzyć cywilizację

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizowanie n., cywilizacja ż., cywil m., cywilizator m., cywilizatorstwo n.

 przym. cywilizacyjny, cywilny, cywilizowany, cywilizatorski

 przysł. cywilizacyjnie, cywilnie

Wiktionary


cywilka

→ cywil


SJP.pl

Patrz:

cywil

cywilniak

potocznie: funkcjonariusz policji lub innych służb specjalnych nienoszący munduru


SJP.pl


cywilnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób cywilny lub w kontekście życia cywilnego, w przeciwieństwie do spraw związanych z wojskiem, służbami mundurowymi czy sytuacjami wojennymi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po zakończeniu służby wojskowej, Jan postanowił pracować cywilnie jako nauczyciel w szkole podstawowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywil mos., cywilność ż.

 przym. cywilny, cywilizatorski

 czas. cywilizować

Wiktionary


cywilnoprawny

dotyczący prawa cywilnego, oparty na prawie cywilnym


SJP.pl


cywilność

dawniej: władza cywilna


SJP.pl


cywilny

1. nie odnoszący się do wojska, nie będący wojskowym, niewojskowy (np. ludność cywilna);
2. związany ze stroną prawną stosunków osobistych, rodzinnych i majątkowych obywateli (np. sprawa cywilna, ślub cywilny);
3. przestarzałe: obywatelski, osobisty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nie należący do wojska

 (1.2) praw. taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Standardowa formuła podziękowania współmałżonkowi wypowiadana przez jubilatów nawiązywała literalnie do tej, którą wygłaszano w czasie ślubu cywilnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈvʲilnɨ, AS: cyvʹilny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywil m., cywilistyka ż., cywilista m., cywilistka ż.

 czas. cywilizować

 przym. cywilistyczny, cywilizatorski

 przysł. cywilnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cywilnoprawny

Wiktionary


cywiński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anastazy Bernard Cywiński – poeta, działacz, pedagog, slawista i historyk.
  • Bohdan Hieronim Cywiński – publicysta, historyk idei, opozycjonista i działacz społeczny.
  • Czesław Justyn Cywiński – żołnierz AK na Wileńszczyźnie, prezes Światowego Związku AK.
  • Henryk Cywiński – polski wiceadmirał floty rosyjskiej.
  • Ignacy Cywiński – generał żandarmerii, policmajster Warszawy.
  • Jan Cywiński – opozycjonista, dziennikarz.
  • Jan Kajetan Cywiński – biskup sufragan wileński, administrator diecezji.
  • Janusz Cywiński – aktor.
  • Janusz Cywiński – żołnierz AK, 2 Korpusu Polski na Zachodzie.
  • Piotr M.A. Cywiński – historyk mediewista, dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.
  • Piotr Cywiński – dziennikarz.
  • Stanisław Cywiński – doktor filozofii, historyk literatury, dziennikarz.

Wikipedia


cywka

nazwisko


SJP.pl


cywun

szlachecki urzędnik ziemski w dawnej Polsce i na Litwie; ciwun


SJP.pl


cyzalpejski

położony na południe od Alp; cisalpejski, cyzalpiński


SJP.pl


cyzalpiński

położony na południe od Alp; cisalpiński, cyzalpejski


SJP.pl


cyzapryd

związek chemiczny stosowany jako lek zwiększający motorykę przewodu pokarmowego; cisaprid


SJP.pl

Cy

Wikipedia


cyzelator

człowiek rzeźbiący w metalu; cyzeler


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zob. cyzeler.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyzelerski

 rzecz. cyzelowanie n.

 czas. cyzelować

Wiktionary


cyzelatorka

kobieta rzeźbiąca w metalu


SJP.pl


cyzelatorski

→ cyzelator


SJP.pl

Patrz:

cyzelator

cyzelatorstwo

1. sztuka wykańczania, obrabiania przedmiotów kutych w metalu lub metalowych odlewów odpowiednimi narzędziami; grawerstwo, cyzelerstwo;
2. przenośnie: drobiazgowe, dokładne wykańczanie lub poprawianie czegoś; cyzelatura, wygładzanie


SJP.pl


cyzelatura

zajęcie cyzelatora; wynik pracy cyzelatora


SJP.pl


cyzeler

człowiek rzeźbiący w metalu; cyzelator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzem. rzemieślnik wykańczający metalowe rzeżby i przedmioty rzemiosła artystycznego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyzelerka ż., cyzelowanie n., cyzelunek mrz.

 czas. cyzelować ndk.

 przym. cyzelerski

Wiktionary


cyzelerka

kobieta zajmująca się cyzelowaniem, rzeźbiąca w metalu


SJP.pl


cyzelernia

1. dział fabryki zajmujący się cyzelowaniem;
2. warsztat cyzelatora


SJP.pl


cyzelerski

→ cyzeler


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z cyzelerem lub jego fachem

Wiktionary

Patrz:

cyzeler

Przykłady

 (1.1) Wystawa w Domu Matejki w Krakowie pokazuje dzieła sztuki złotniczej, zegarmistrzowskiej, ludwisarskiej, cyzelerskiej i innych szlachetnych rzemiosł z Polski, Niemiec, Turcji, Persji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyzeler mos., cyzelator mos., cyzelerstwo n., cyzelatorstwo n., cyzelowanie n.

 czas. cyzelować

 przym. cyzelatorski

Wiktionary


cyzelerstwo

sztuka wykańczania, obrabiania przedmiotów kutych w metalu lub metalowych odlewów odpowiednimi narzędziami; grawerstwo, cyzelatorstwo


SJP.pl


cyzelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cyzelować.

Wiktionary

Cyzelowanie – rodzaj artystycznej obróbki plastycznej metalowych rzeźb i wyrobów rzemiosła artystycznego, wykutych, odlanych, tłoczonych lub wyoblanych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cyzelatorstwo n., cyzelator m., cyzelatorka ż., cyzelerstwo n., cyzeler m., cyzelerka ż., cyzelernia ż., cyzelunek m., cyzelatura ż.

 czas. cyzelować ndk.

 przym. cyzelerski

Wiktionary


cyzelować

1. obrabiać, wygładzać metalowe przedmioty rzemiosła artystycznego
2. przenośnie: drobiazgowo, pedantycznie coś wykańczać


SJP.pl

czasownik

 (1.1) rzem. szt. wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu

 (1.2) przen. bardzo starannie, z pieczołowitą dokładnością, coś wykańczać, opracowywać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Autorka wykorzystała tu swe dawne teksty, ale cyzelowała, modyfikowała, rozszerzała (np. obszernym fragmentem o Klątwie).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨzɛˈlɔvat͡ɕ, AS: cyzelovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyzelatorstwo n., cyzelator m., cyzelatorka ż., cyzelerstwo n., cyzeler m., cyzelerka ż., cyzelernia ż., cyzelunek m., cyzelatura ż., cyzelowanie n.

 przym. cyzelerski

Wiktionary


cyzelunek

zajęcie cyzelatora


SJP.pl


cyzio

nazwisko


SJP.pl


cyzjojan

wierszowany kalendarz kościelny, używany od XII wieku; cizjojanus; cisiojanus


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym;

Wiktionary

Cyzjojan (łac. Cisiojanus) – średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym.

Cyzjojany zbudowane były w ten sposób, że każdy miesiąc opisywały dwa wersy. W każdym dwuwersie poszczególne sylaby informowały o świętach stałych oraz o dniach, w których wspominało się świętego. Wersy liczyły tyle sylab, ile dni posiadał dany miesiąc. Aby zachować przyjęty układ, słowa skracano do jednej sylaby lub incipitu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pierwsze cyzjojany powstały w XIII wieku w Niemczech (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈzʲjɔ̇jãn, AS: cyzʹi ̯ȯi ̯ãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisiojanus

Wiktionary


cz

1. połączenie liter oznaczające spółgłoskę "cz";
2. spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa, bezdźwięczna, twarda, zwarto-szczelinowa


SJP.pl

dwuznak

 (1.1) jęz. dwuznak polski oznaczający fonem IPA2|t͡ʃ.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cz – polski dwuznak składający się z liter C i Z.
  • .cz – domena internetowa przypisana dla stron internetowych z Czech.
  • CZ – oznaczenie broni strzeleckiej i motocykli produkowanych przez czeską firmę Česka Zbrojovka

Wikipedia


cz-wa

skrót, rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) = geogr. Częstochowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najlepszy bramkarzem został Mateusz Dobryma KS Raków Częstochowa, a królem strzelców Przemysław Synoradzki z UKS Ajaks Cz-wa.

Wiktionary


cz.

skrót od: część


SJP.pl

skrót

 (1.1) = część

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Dziady cz. II” to dramat opisujący pogański obrzęd wywoływania dusz umarłych.

Wiktionary


cza-cza

południowoamerykański taniec towarzyski; cha-cha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) choreogr. południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;

 (1.2) muz. muzyka do cza-czy (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃa‿t͡ʃa, AS: ča‿ča

Wiktionary


czaban

dawniej: pasterz owiec lub wołów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. pasterz owiec lub wołów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) daw. zootechn. duży baran lub wół

Wiktionary

Czaban, caban (tur. "çoban", rum. "cioban", rus. чабан) – nazwa pasterza owiec lub wołów w Rumunii, Mołdawii, na Węgrzech oraz w części Ukrainy, a także u ludów Kaukazu i Azji Środkowej.

Wikipedia

Powiązane:

 (2.1)

:: rzecz.

::: zdrobn. czabanek mzw.

Wiktionary


czabanek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) daw. zdrobn. od: czaban

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pasterz broni swoich czabanków od wilków i w ogóle wszelkich drapieżców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaban mzw., czabanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czaban

Wiktionary


czabarówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czabarówecki

Wiktionary


czabański

→ czaban


SJP.pl

Patrz:

czaban

czaca

dawniej: Czadca - miasto na Słowacji


SJP.pl


czacha

pospolicie:
1. czaszka;
2. głowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrub. od czaszka

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na sobie sweter w czachy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaxa, AS: čaχa

Wiktionary


czacharka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. przedstawicielka mongolskiej grupy etnicznej, posługującej się dialektem czacharskim i zamieszkującej Mongolię Wewnętrzną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Czachar mos.

 przym. czacharski

Wiktionary


czachlik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. koszula płócienna, zwłaszcza noszona przez kobiety

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaxlʲik, AS: čaχlʹik

Wiktionary


czachor

nazwisko


SJP.pl

Czachor (forma żeńska: Czachor, Czachorowa; liczba mnoga: Czachorowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku Polskę zamieszkiwało 1779 osób o tym nazwisku.

Wikipedia


czachorowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czachorowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
  • Czachorowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Gostyń

Wikipedia


czachorowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Józef Czachorowski – polski szlachcic
  • Stanisław Zbigniew Czachorowski – polski trichopterolog
  • Stanisław Swen Czachorowski – polski poeta, prozaik i aktor
  • Adam Czachorowski (poprawnie: Adam Czahrowski) – polski poeta

Wikipedia


czachowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czachowo – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Zawonia
  • Czachowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
  • Czachowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Radowo Małe

Wikipedia


czachowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dionizy Czachowski – pułkownik, naczelnik wojenny
  • Józef Czachowski – pilot Wojska Polskiego
  • Kazimierz Czachowski – polski historyk literatury, krytyk literacki
  • Ludwik Czachowski – polski hokeista
  • Michał Czachowski – polski gitarzysta, architekt i publicysta
  • Piotr Czachowski – polski piłkarz i trener
  • Kazimierz Pluta-Czachowski – pułkownik Wojska Polskiego

Wikipedia


czachórski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Wacław Czachórski (1905–?) – polski inżynier górnictwa, wiceminister przemysłu ciężkiego
  • Witold Czachórski (1915–1995) – polski prawnik, nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych
  • Władysław Czachórski (1850–1911) – polski malarz akademicki

Wikipedia


czachówek

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czachówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria
  • Czachówek – część wsi Bądki, w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Gardeja
  • Czachówek Górny, Czachówek Południowy, Czachówek Środkowy, Czachówek Wschodni

Wikipedia


czacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czat m.

Wiktionary


czacki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Feliks Czacki − polski szlachcic, urzędnik staropolski
  • Franciszek Czacki − polski szlachcic, urzędnik i wojskowy staropolski
  • Michał Hieronim Czacki − polski szlachcic, urzędnik i wojskowy staropolski
  • Michał Mikołaj Czacki (1797-1860) – marszałek szlachty wołyńskiej, spiskowiec, oficer powstania listopadowego
  • Tadeusz Czacki − polski działacz oświatowy i gospodarczy, pedagog, historyk, ekonomista, bibliofil, numizmatyk, współtwórca Konstytucji 3 Maja
  • Włodzimierz Czacki − rzymskokatolicki duchowny, watykański dyplomata, poeta, publicysta

Wikipedia


czacza

1. gruziński napój alkoholowy z wytłoków winogronowych;
2. w potocznym wyrażeniu: ktoś kuma (skumał) czaczę - ktoś rozumie (zrozumiał), o co chodzi


SJP.pl

Czacza ( ჭაჭა) – gruziński napój alkoholowy produkowany z wytłoków winogronowych.

Czacza stanowi odpowiednik włoskiej "grappy". Napój zawiera 40–50% alkoholu (czasami do 60%).

Wikipedia


czaczkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni Czaczkowski
  • Iwan Czaczkowski (wzgl. Jan Czaczkowski)
  • Josyf Czaczkowski (wzgl. Józef Czaczkowski)
  • Józef Czaczkowski – warszawski litograf

Wikipedia


czaczów

Czaczów (j. łemkowski Чачів) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łabowa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia


czad

1. tlenek węgla;
2. woń spalenizny; swąd;
3. potocznie: uczucie radości, euforii lub ekscytacji; również określenie doskonałej rozrywki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. chem. zob. tlenek węgla.

 (1.2) pot. zapach spalenizny

 (1.3) dial. dym, opary

wykrzyknik

 (2.1) slang. słowo wyrażające uczucie radości, szczęścia lub innych pozytywnych doznań

Wiktionary

Czad ( Tchad, #PATRZ

), oficjalnie Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab. ‏جمهوريّة تشاد‎, trb. Jumhuriyat Tashad) – państwo śródlądowe w środkowej Afryce. Graniczy od północy z Libią, od wschodu z Sudanem, od południa z Republiką Środkowoafrykańską, od południowego zachodu z Kamerunem i Nigerią, a od zachodu z Nigrem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Budynek się zapalił. Było dużo ognia, mieszkańcy dławili się czadem.

 (2.1) Jedziemy w góry. Ale czad!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃat, AS: čat

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3)

 rzecz. czadzenie n., zaczadzenie n., oczadzenie n.

 czas. czadzieć ndk., zaczadzieć dk., zaczadzić dk., oczadzieć dk.

 (2.1)

 przym. czaderski, czadowy

 przysł. czadersko, czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tlenek węgla

 (1.2) swąd

 (2.1) bomba, git, odlot

Wiktionary


czadca

miasto na Słowacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto powiatowe w północnej Słowacji;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czadecki

Wiktionary


czadecki

→ Czadca


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czadcą, dotyczący Czadcy

Wiktionary

Patrz:

Czadca

Powiązane:

 rzecz. Czadca ż.

Wiktionary


czaderski

1. potocznie: pełen siły i dynamiki, zwłaszcza w odniesieniu do muzyki rockowej; ekscytujący, odjazdowy, czadowy;
2. w slangu młodzieżowym: świetny, wspaniały, znakomity; czadowy, odjazdowy, zarąbisty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) młodz. wspaniały

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Mieczysław Czaderski (1895–1928) − polski oficer
  • Stanisław Czaderski (1895–1915) – sierżant Legionów Polskich, kawaler Orderu Virtuti Militari
  • Stanisław Czaderski (1926–2014) – aktor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) pot. Znowu ma na sobie tę czaderską kieckę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czadowy

 przysł. czadersko, czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bombastyczny, bombiasty, cool, coolerski, czadowy, ekstra, odjazdowy, odlotowy, super, świetny, wyjechany, wystrzałowy, zarąbisty

Wiktionary


czadersko

przysłówek

 (1.1) młodz. wspaniale

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Sabina wygląda dzisiaj czadersko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czaderski, czadowy

 przysł. czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bombiasto, byczo, coolersko, czadowo, ekstra, zarąbiście

Wiktionary


czaderskość

→ czaderski; odlotowość, bombowość, superowość


SJP.pl


czadnia

wylot pieca hutniczego z urządzeniem do chwytania gazów


SJP.pl


czadnica

urządzenie do wytwarzania gazu z węgla, drzewa, koksu lub torfu przez niezupełne spalanie; gazogenerator; gazownica


SJP.pl


czadnicowy

przymiotnik od: czadnica


SJP.pl


czador

ubranie muzułmanek osłaniające całą postać; czadra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

Wiktionary

Czador ( ‏چادر‎) – zewnętrzny strój, noszony przez kobiety; jest to jedna z form przestrzegania hidżabu, czyli muzułmańskich zasad ubierania się, wywiedzionych z Koranu. Jest to tradycyjny strój noszony przez kobiety w Iranie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy kobieta założy czador, tylko jej twarz jest widoczna, w niektórych przypadkach tylko oczy, a czasem również przed oczami wisi przezroczysty kawałek płótna.

 (1.1) Dwie starsze kobiety przyszły ubrane w czador, jedna dziewczyna nosiła burkę, a reszta miała tylko tradycyjną chustę na głowie, tzw. hidżab.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃadɔr, AS: čador

Wiktionary


czadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czadować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czadować

Wiktionary


czadować

potocznie: grać głośno, porywająco, z zapałem na jakimś instrumencie, jakąś muzykę; dawać czadu


SJP.pl


czadowo

przysłówek

 (1.1) pot. muz. z mocnym brzmieniem

 (1.2) młodz. wspaniale

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) pot. Na imprezie nie było czadowo i szybko się zmyłem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czaderski, czadowy

 przysł. czadersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bombiasto, cool, coolersko, czadersko, odjazdowo, odlotowo, wystrzałowo, zarąbiście

Wiktionary


czadowość

→ czadowy; czaderskość, odlotowość, bombowość, superowość


SJP.pl


czadowy

1. związany z czadem, trującym gazem lub gryzącym dymem;
2. potocznie: pełen siły i dynamiki, zwłaszcza w odniesieniu do muzyki rockowej; ekscytujący, odjazdowy, czaderski;
3. w slangu młodzieżowym: świetny, wspaniały, znakomity; czaderski, odjazdowy, zarąbisty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z czadem, odnoszący się do czadu

 (1.2) młodz. muz. rytmiczny

 (1.3) młodz. wspaniały

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) pot. O piętnastej puszczali czadową muzę.

 (1.3) pot. Wojtek ma teraz czadowy pokój.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czaderski

 przysł. czadersko, czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cool, coolerski, czaderski, ekstra, odjazdowy, odlotowy, super, świetny, wyjechany, wystrzałowy, zarąbisty

Wiktionary


czadra

ubranie muzułmanek osłaniające całą postać; czador


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. ubranie kobiet muzułmańskich okrywające całą figurę, z otworami na oczy lub twarz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. czador

Wiktionary


czadu

w gwarze młodzieżowej: słowo zachęcające do głośnego, szybkiego grania (w odniesieniu do zespołów muzycznych) lub w ogóle do zrobienia czegoś w najwyższym stopniu, aby dostarczyć słuchaczom, widzom możliwie największych doznań; często w zwrocie "dać czadu"


SJP.pl


czadyjczyk

obywatel Czadu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Czadu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈdɨjt͡ʃɨk, AS: čadyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czad mrz.

:: fż. Czadyjka ż.

 przym. czadyjski

Wiktionary


czadyjka

obywatelka Czadu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obywatelka Czadu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈdɨjka, AS: čadyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czad mrz.

:: fm. Czadyjczyk mos.

 przym. czadyjski

Wiktionary


czadyjski

związany z Czadem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do państwa Czad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Francuscy spadochroniarze już w zeszłym roku powstrzymali ofensywę partyzantów na Ndżamenę, także teraz francuskie śmigłowce wspierały czadyjską armię w walkach z rebeliantami.

 (1.1) Z godnością i wytrwałością będziemy kontynuować dotychczasową pracę niosąc pomoc czadyjskiej społeczności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈdɨjsʲci, AS: čadyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czadyjka ż., Czadyjczyk mos., Czad mrz.

Wiktionary


czadzieć

ulegać działaniu czadu


SJP.pl


czadzić

1. potocznie: chwalić kogoś bezpodstawnie, przypochlebiać się komuś; kadzić;
2. wytwarzać czad;
3. środowiskowo: śmierdzieć;
4. środowiskowo: narkotyzować się;
5. środowiskowo: głośno i energicznie grać na instrumencie; dawać czadu;
6. potocznie: wydalać gazy powstające w jelitach na skutek trawienia


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaczadzić)

 (1.1) rzad. chem. wydzielać czad

 (1.2) rub. wywoływać smród

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wasz piecyk to bezpośrednie zagrożenie - wykazaliśmy, że faktycznie czadzi.

 (1.2) Jak znów będziesz czadzić w pokoju tym czosnkiem, to wygonię cię natychmiast.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czadzenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) capić, cuchnąć, śmierdzieć, walić

Wiktionary


czadzki

przymiotnik od: Czad (państwo w Afryce); czadyjski


SJP.pl


czadówa

1. potocznie: emocje, podniecenie, zwłaszcza podczas koncertu rockowego; czad;
2. w gwarze uczniowskiej:
a) odpytywanie na lekcji;
b) nieporządek, nieład, bałagan


SJP.pl


czaga

gatunek grzyba z rodziny szczecinkowcowatych; chaga, huba brzozowa, błyskoporek podkorowy


SJP.pl


czagatajski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Czagatajem, dotyczący Czagataja (syna Czyngis-Chana)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czagatajski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czagataj mos.

Wiktionary


czagra

rodzaj ptaków z rodziny dzierzbików


SJP.pl


czahar

regionalne określenie zarośli rosnących na podmokłych gruntach


SJP.pl


czahary

podmokły grunt porośnięty krzakami i niskopiennymi drzewami


SJP.pl

Czahary ( Чагарі) – wieś na Ukrainie w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim.

Wikipedia


czaicki

nazwisko


SJP.pl


czaik

czaik wiosenny, czaik jesienny - gatunki pająka z rodziny kwadratnikowatych


SJP.pl


czaić

1. slangowo: sprawdzać kogoś lub coś; obczajać;
2. czaić się:
a) ukrywać się z zamiarem napaści;
b) o czymś niebezpiecznym: zbliżać się niepostrzeżenie, ukrywać się gdzieś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaczaić)

 (1.1) slang. przen. rozumieć, co się mówi

czasownik zwrotny niedokonany czaić się (dk. zaczaić się)

 (2.1) czekać / oczekiwać na kogoś w ukryciu

 (2.2) slang. przen. wahać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty nic nie czaisz? – robal mu wlazł do kapsuły!

 (2.1) Nasza dola czaić się, cierpieć i czekać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃajit͡ɕ, AS: čai ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozumieć, pojmować, ogarniać, slang. kumać, kapować, jarzyć, kminić, kleić, czaić bazę

Wiktionary


czaiński

nazwisko


SJP.pl


czaj

bardzo mocna herbata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gwara. lub środ. herbata

 (1.2) gwara. więz. bardzo mocna herbata pita w celu odurzenia, często z dodatkiem tytoniu lub lekarstw

forma czasownika.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: czaić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaj, AS: čai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajnik m., czajniczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czajura

Wiktionary


czaja

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czaja – rzeka w Rosji, dopływ Leny
  • Czaja – rzeka w Rosji, dopływ Obu
  • jedna z nazw Czepełarskiej reki w Bułgarii
  • Andrzej Czaja – polski duchowny katolicki, biskup opolski
  • Gerard Czaja – polski działacz spółdzielczy, senator
  • Herbert Czaja – niemiecki polityk
  • Ida Czaja – poetka kaszubska
  • Jacek Czaja – prawnik, sędzia
  • Jakub Czaja – polski lekkoatleta
  • Józef Czaja (1943–2024) – polski naukowiec, profesor
  • Krystyna Czaja – chemik
  • Jan Czaja – polski polityk i prawnik

Wikipedia


czajchana

herbaciarnia, knajpka urządzona we wschodnim stylu


SJP.pl


czajczy

przymiotnik od: czajka (ptak z rodziny siewkowatych)


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) należący do czajki

przymiotnik relacyjny

 (2.1) dotyczący czajki, związany z czajką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajka ż.

 czas. czajkować ndk.

Wiktionary


czajczyński

nazwisko


SJP.pl


czajenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czaić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czaić

Wiktionary


czajewski

nazwisko


SJP.pl


czajewszczyzna

wieś w Polsce


SJP.pl

Czajewszczyzna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Jeleniewo.

Wieś Czajewszczyzna istniała w 1791 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia


czajka

1. ptak wodny z rodziny siewek;
2. dawna, bardzo zwrotna łódź kozacka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Vanellus vanellus|ref=tak., europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

 (1.2) hist. żegl. łódź kozacka;

 (1.3) hist. mot. radziecka limuzyna marki GAZ-13 Czajka lub GAZ-14 Czajka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • gatunki ptaków z rodziny siewkowatych (Charadriidae), na terenie Polski występują:
    • czajka zwyczajna
    • czajka stepowa
    • czajka towarzyska
  • Andrzej Czajka
  • Antoni Czajka
  • Grzegorz Czajka
  • Mariusz Czajka
  • Stanisław Czajka
  • Zbigniew Czajka
  • Czajka – pseudonim literacki Izabeli Stachowicz (publikującej również jako Izabela Gelbard)
  • Czajka (572 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Śląskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad głowami płynących ulatywały miliony ptactwa wodnego, pelikanów, dzikich gęsi, żurawi, kaczek i czajek, kulonów i rybitew; w oczeretach przybrzeżnych słychać było taki gwar, takie kotłowanie się wody i szum skrzydeł, że rzekłbyś, iż odbywają się tam sejmy lub wojny ptasie.

 (1.2) Jakoż w promieniu oka widać było kilkanaście bajdaków, dombaz, czyli tumbasów, i wąskich czarnych czółen kozackich obszytych sitowiem, a zwanych pospolicie czajkami.

 (1.3) Nie chce robić z siebie gwiazdy, ale po Moskwie jeździł czarną czajką z szoferem, jak Breżniew […].

 (1.3) W filmie Boba Misiorowskiego Rosjanie jeżdżą błyszczącymi od chromu czajkami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃajka, AS: čai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. czajczy

 (1.1) czas. czajkować ndk.

Wiktionary


czajkować

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) rzad. wydawać głos właściwy czajce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajka ż.

 przym. czajczy

Wiktionary


czajkowo

Cz

Wikipedia


czajkowski

→ Czajków


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Agnieszka Czajkowska (ur. 1966) – polska literaturoznawczyni
  • Agnieszka Czajkowska-Hamdi – polska ekonomistka
  • Alicja Żechałko-Czajkowska (1936–2008) – polska inżynier, profesor nauk rolniczych
  • Andrij Czajkowski (1857–1935) – ukraiński prawnik i pisarz
  • Andrzej Czajkowski (1905–1990) – polski rolnik, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
  • Andrzej Czajkowski (1935–1982) – polski pianista i kompozytor
  • Antoni Czajkowski (1816–1873) – polski poeta, tłumacz i prawnik
  • Barbara Czajkowska (ur. 1955) – polska dziennikarka
  • Barbara Czajkowska-Palusińska (ur. 1956) – polska konserwatorka zabytków
  • Bogdan Czajkowski (ur. 1949) – polski reżyser
  • Bogusław Czajkowski (1929–2016) – polski dziennikarz i publicysta
  • Bronisława Czajkowska (1887–1968) – polska rolniczka, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata

Wikipedia

Patrz:

Czajków

czajków

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czajków – część wsi Lubasz w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
  • Czajków – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Wodynie
  • Czajków – część wsi Orzechowce w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Żurawica
  • Czajków – kolonia wsi Klępie Górne w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica
  • Czajków – kolonia w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Łubnice
  • Czajków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Blizanów
  • Czajków – część wsi Czyżew w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Rychwał
  • Czajków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrzeszowskim, w gminie Czajków
  • Czajków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Dobra
  • Czajków – gmina
  • Czajków – gromada w powiecie ostrzeszowskim
  • Czajków – gromada w powiecie staszowskim

Wikipedia


czajniczek

zdrobnienie od: czajnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: czajnik

 (1.2) mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Basieńko, postaw jeszcze jeden czajniczek wody na kawusię.

 (1.2) Wsypałam zieloną herbatę do czajniczka i zalałam wrzątkiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃajˈɲit͡ʃɛk, AS: čai ̯ńiček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajnik m., czaj m.

 przym. czajnikowy, czajniczkowy

Wiktionary


czajnik

zakryte naczynie z lejkowatym zakończeniem, służące do gotowania wody na herbatę; imbryk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

 (1.2) gw-pl|Kraków. przen. głowa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) środ. przen. karciany gracz, zbyt długo zastanawiający się

Wiktionary

Czajnik, imbryk – naczynie kuchenne służące zazwyczaj do gotowania wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Woda w czajniku już się gotuje!

 (1.2) Chyba masz coś nie tak z czajnikiem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃajɲik, AS: čai ̯ńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajniczek mrz., czaj mrz.

 przym. czajnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań herbatnik

 (1.2) sagan

Wiktionary


czajnikowy

→ czajnik


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czajnikiem, dotyczący czajnika

Wiktionary

Patrz:

czajnik

Powiązane:

 rzecz. czajnik m., czajniczek mrz.

Wiktionary


czajowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) geogr. adm. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś;

Wiktionary

Czajowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia


czajtja

świątynia buddyjska w kształcie wydłużonej sali, przedzielonej rzędami kolumn


SJP.pl


czająco

niepostrzeżenie, w ukryciu, z zamiarem napaści


SJP.pl


czajęcice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czajęcice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów
  • Czajęcice – poprzednia nazwa wsi Czajęczyce w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Proszowice

Wikipedia


czak

ułańska czapka


SJP.pl


czakalaka

rodzaj ptaków z rodziny czubaczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. afrykańska potrawa ze strączkami i warzywami

Wiktionary


czakan

czekan;
1. przyrząd alpinistyczny
2. dawna broń używana do rozbijania zbroi przeciwnika
3. czeski lub węgierski ludowy instrument muzyczny, rodzaj fletu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dawna pisownia słowa: czekan

Wiktionary

Czakan ( чакан), czakanduzi ( чакандӯзӣ) – tradycyjna sztuka haftu polegająca na wyszywaniu kolorowymi nićmi ozdób, kwiatów i symboli na bawełnianych lub jedwabnych tkaninach, szeroko rozpowszechniona wśród kobiet i dziewcząt w Tadżykistanie.

W 2018 roku podczas odbywającej się w Port Louis na Mauritiusie 13. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego tradycja wpisana została na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Wikipedia


czakawski

dialekt czakawski - jeden z 3 głównych ugrupowań dialektów języka serbsko-chorwackiego


SJP.pl


czako

ułańska czapka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wojskowa czapka, wysoka i bardzo sztywna, używana od końca XVIII wieku;

Wiktionary

Czako (z węg. "csákó") – rodzaj wysokiej, sztywnej czapki wojskowej używanej od końca XVIII do początków XX wieku. Współcześnie w niektórych państwach wykorzystywane jeszcze w oddziałach reprezentacyjnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cała gwardia zazdrościła im tego, jako też grenadierek: czak z czasów Pawła I.

Wiktionary


czakra

w filozofii indyjskiej: jedno z centrów energetycznych mające wpływ na zdrowie fizyczne, mentalne, emocjonalne lub duchowe człowieka; czakram; ćakra


SJP.pl


czakram

w filozofii indyjskiej: jedno z centrów energetycznych mające wpływ na zdrowie fizyczne, mentalne, emocjonalne lub duchowe człowieka; czakra; ćakra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jeden z rodzajów broni miotanej pochodzący z Indii

 (1.2) indyjska moneta

 (1.3) (w filozofii indyjskiej) jedno z centrów energetycznych w ciele człowieka, mające wpływ na jego zdrowie fizyczne, umysłowe, emocjonalne lub duchowe

 (1.4) (w filozofii i mistyce hinduskiej) jedno z centrów energetycznych umiejscowionych w skorupie ziemskiej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) czakra, ćakra

Wiktionary


czamalalski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czamalalami, dotyczący Czamalalów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czamalalski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czamalalowie lm m.

Wiktionary


czamaninek

Czamaninek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Topólka.

Wikipedia


czamara

szlachecki ubiór męski; czamarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. kraw. męskie ubranie wierzchnie

 (1.2) hist. kraw. podszyte futrem wierzchnie ubranie purpuratów polskich w XVI w.

Wiktionary

Czamara (pers. "dżamera", "czamera", niem. "Tschamare" z arab. "samur" - kożuch) – męskie okrycie wierzchnie pochodzenia węgierskiego, noszone od XVI wieku.

Sięgająca do bioder lub połowy ud w kroju zbliżonym do kontusza, podbijana futrem, z długimi, prostymi, wąskimi rękawami, wykładanym, wąskim, wysokim kołnierzem, ozdobnymi guzikami i szamerunkami.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przygnał do nas w czarnej czamarze i futrzanej czapie na głowie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czamarka ż.

Wiktionary


czamarka

szlachecki ubiór męski; czamara


SJP.pl


czambo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gwara. uczn. głowa

Wiktionary


czambulik

zdrobnienie od: czambuł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czambuł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czambuł m.

Wiktionary


czambuł

dawniej:
1. zbrojny oddział tatarski;
2. najazd tatarski; dziś żywe w wyrażeniu: w czambuł - ogólnie, w całości, bez wyjątku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. wojsk. wydzielony zbrojny oddział tatarski, działający samodzielnie na obcym terytorium, niszczycielski zagon jazdy tatarskiej;

 (1.2) hist. niespodziewana, krótkotrwała wyprawa wojenna Tatarów

Wiktionary

Czambuł (tur. "czapuł" – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedyśmy […] tędy jechali, to już była pustynia, a potem jeszcze ze dwadzieścia razy przeszły tędy czambuły…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czambulik mrz.

Wiktionary


czamijka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. przedstawicielka ludu zamieszkującego obszar historycznego państwa Czampy, leżącej na obszarze dzisiejszego środkowego i południowego Wietnamu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czampa ż.

:: fm. Czam mos.

 przym. czamski

Wiktionary


czamikuro

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

 (1.1) jęz. rdzenny język z rodziny arawackiej, który historycznie był używany przez indiańskie plemię w Ameryce Południowej, na terenach dzisiejszego Peru, nad rzeką Huallaga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czamikuro jest uznawany za język niemal całkowicie wymarły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czamikur mos., Czamikurka ż.

 przym. czamikurski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czamikurski, war. chamicuro, kod ISO 639-3: ccc

Wiktionary


czamlet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. tkanina jedwabna

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃãmlɛt, AS: čãmlet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czemlet

Wiktionary


czamowie

naród zamieszkujący Czampę


SJP.pl

Czamowie ( người Chăm) – naród zamieszkujący Czampę (państwo historyczne istniejące od II do XIX wieku na terenie obecnego Wietnamu), obecnie mniejszość etniczna zamieszkująca w Wietnamie (133 tys.), Kambodży (317 tys.), Malezji (10 tys.) i Tajlandii (4 tys.). Kilka tysięcy Czamów jest także rozproszone po świecie, głównie w USA i Francji. Posługują się językiem czamskim, należącym do grupy malajsko-polinezyjskiej.

Wikipedia


czampa

historyczne państwo istniejące na terenie obecnego Wietnamu Środkowego od II do XIX wieku


SJP.pl

Czampa, Chăm Pa – ogólna nazwa państwa lub raczej powiązanych ze sobą państw ludu Czamów, istniejących na obszarze dzisiejszego środkowego i południowego Wietnamu, od przełęczy Ngang (zwanej również Bramą Annamu) po skraj delty Mekongu, między II a XVII w. n.e.

Wikipedia


czamski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czamami, dotyczący Czamów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czamski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czam mos., Czamijka ż.

Wiktionary


czamu

zaimek pytajny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czemu, dlaczego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (gwara.) Czamu pasymy kozy na beszongu?

Wiktionary


czan

chińska odmiana buddyzmu, w Japonii znana jako zen; chan


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • chan – szkoła chińskiego buddyzmu, prekursor japońskiego zen
  • Czan – polski zespół muzyczny

Wikipedia


czanciang

miasto w Chinach; Zhanjiang


SJP.pl


czandi

rodzaj świątyni spotykany na Jawie i Bali; tjandi, candi


SJP.pl

Czandi ("candi") – rodzaj bogato zdobionej rzeźbami świątyni hinduistycznej lub buddyjskiej na Jawie i Bali.

Wikipedia


czangciakou

miasto w Chinach; Zhangjiakou


SJP.pl


czangczou

[czytaj: CZANKczoł] miasto w Chinach; Changzhou


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Zhangzhou – miasto w Chinach, w prowincji Fujian
  • Changzhou – miasto w Chinach, w prowincji Jiangsu

Wikipedia


czangczun

miasto w Chinach; Changchun


SJP.pl


czangkajszekowiec

zwolennik Czang Kaj-szeka (Chiang Kai-sheka), polityka chińskiego


SJP.pl


czangsing

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;

Wiktionary

Czangsing (chiń. 长兴; pinyin "Chángxìng")

Nazwa piętra (wieku) pochodzi od powiatu Changxing w Chinach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃãŋksʲĩŋk, AS: čãŋksʹĩŋk

Wiktionary


czangsza

miasto w Chinach; Changsha


SJP.pl


czaniec

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) wieś w Polsce;

Wiktionary

Czaniec – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Porąbka, nad rzeką Sołą, u podnóży Beskidu Andrychowskiego (wschodnia część Beskidu Małego). Założona w średniowieczu w Księstwie Oświęcimskim wieś z czasem straciła swą samodzielność stając się częścią majątku ziemskiego i folwarku.

Wikipedia


czanka

drążek metalowy u munsztuka końskiego


SJP.pl


czantecki

→ Czaniec


SJP.pl

Patrz:

Czaniec

czantoria

marka wody mineralnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. góra w Beskidzie Śląskim;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czantoria Mała – wzniesienie 864 m n.p.m. w Paśmie Stożka i Czantorii
  • Czantoria Wielka – najwyższe wzniesienie (995 m n.p.m.) Pasma Stożka i Czantorii w Beskidzie Śląskim, na granicy Polski i Czech; wododział Wisły i Odry
  • Rezerwat przyrody Czantoria

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez Czartorię szmuglowano bydło i nierogaciznę.

 (1.1) W 1913 roku na szczycie Czantorii zamarzł pasterz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czantoria ż.

Wiktionary


czao

państwo w starożytnych Chinach; Zhao


SJP.pl


czapa

1. duża czapka
2. pospolicie: kara śmierci


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrubienie od|czapka.

 (1.2) gw-pl|Tuławki, Olsztyn. człowiek wybitnie niezdarny, ciamajda

 (1.3) gw-pl|Grabowo,Mrągowo. głowa cukru

 (1.5) gwara. przestęp. kara śmierci, wyrok śmiercifakt.

 (1.6) gwara. konspiracyjno-partyzancka rozstrzelanie

 (1.7) roln. słomiane przykrycie tradycyjnego ula

 (1.8) geol. warstwa mineralna bądź gazowa w górnej części jakiegoś złoża

 (1.9) geogr. zob. czapa lodowa.

 (1.10) bud. zob. czapa kominowa.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Elementy krajobrazu
    • polarna czapa lodowa
  • Struktury geologiczne
    • czapa gipsowa
    • czapa gazowa
    • czapa żelazna
  • Elementy konstrukcyjne
    • czapa – słomiane przykrycie ula typu „koszka”
    • czapa grzejna

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃapa, AS: čapa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapeczka ż., czapkowanie n., czapkarstwo n., czapnictwo n., czapkarz m., czapnik m., czapica ż.

 czas. czapkować ndk.

 przym. czapkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciapa, ciamajda, niezdara

Wiktionary


czapajew

nazwisko rosyjskie, np. Wasilij Iwanowicz Czapajew (1887 - 1919) rosyjski i radziecki bohater wojskowy, symboliczna postać wielu dowcipów rosyjskich


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Wasilij Czapajew – dowódca wojskowy
  • Czapajew – książka o Wasiliju Czapajewie
  • Czapajew – film na motywach ww. książki
  • Czapajew – gwarowa nazwa samochodu terenowego GAZ-67
  • Czapajew – gwarowa nazwa lokomotywy ET42
  • Czapajew (Kazachstan)
  • Czapajew – chutor w Rosji, w obwodzie rostowskim, w rejonie biełokalitwińskim

Wikipedia


czapajewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Wiktionary

Czapajewsk ( Чапаевск, do 1918 Iwaszczenkowo, ros. Иващенково, w latach 1918–1929 Trock, ros. Троцк) – miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką, dopływem Wołgi.

Powstało wokół zakładów produkujących materiały wybuchowe. Prawa miejskie otrzymało w 1919.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. Trock (1919-1929)

Wiktionary


czapati

rodzaj indyjskiego chleba pszennego; chapati, ćapati, ciapata


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) kulin. zob. ćapati.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czapati są jednymi z najpopularniejszych chlebków indyjskich. Spożywane są do wszystkiego i wszędzie.

Wiktionary


czapczysko

zgrubienie od: czapka


SJP.pl


czapczyński

nazwisko


SJP.pl


czapeczka

1. mała czapka
2. szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia ułatwiająca jego wciskanie się w głąb podłoża


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czapka

 (1.2) mała czapka

 (1.3) bot. szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże

 (1.4) biol. rodzaj modyfikacji RNA;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czapeczka („kap”) – specyficzna struktura na końcu 5' mRNA
  • czapeczka korzenia (kaliptra) – komórki osłaniające tkankę twórczą korzenia
  • czapeczka – mała czapka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeszcze tylko założymy czapeczkę i możemy iść na spacerek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈpɛt͡ʃka, AS: čapečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapa ż.

 czas. czapkować ndk.

Wiktionary


czapeczkowaty

przypominający kształtem małą czapkę


SJP.pl


czapeczkowy

1. → czapeczka;
2. petrel czapeczkowy - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych;
3. lutung czapeczkowy - gatunek ssaka naczelnego z rodziny koczkodanowatych


SJP.pl


czapek

rodzaj nakrycia głowy bez ronda, często z daszkiem


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Franciszek Czapek – (1811-?) – zegarmistrz, wspólnik Antoniego Patka
  • František Čapek
  • Josef Čapek (1887-1945) – czeski malarz, pisarz i poeta
  • Karel Čapek (1890-1938) – czeski pisarz
  • Ladislav Čapek
  • (1931) Čapek
  • Partia czapek
  • Czapka
  • Czapnictwo

Wikipedia


czapelka

gatunek ptaka z rodziny czaplowatych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czapelka (czapla złotawa) – gatunek ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych
  • Czapelka – rzeka, dopływ Krzny
  • Czapelka – struga, dopływ Myśli
  • Czapelki

Wikipedia


czapelski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Marek Czapelski – polski perkusista
  • Stanisław Czapelski – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, dyrektor i administrator teatrów
  • Tadeusz Czapelski – polski dziennikarz, literat, publicysta

Wikipedia


czapetka

rodzaj roślin z rodziny mirtowatych


SJP.pl

Czapetka ("Syzygium" Gaertn.) – rodzaj roślin z rodziny mirtowatych. Należy do niego 400–500 do ponad tysiąca gatunków roślin pochodzących z tropikalnych i subtropikalnych obszarów Afryki, Azji Południowo-Wschodniej i Australii.

Wikipedia


czapica

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. męskie nakrycie głowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈpʲit͡sa, AS: čapʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapa, czapka

 czas. czapkować

Wiktionary


czapierzasty

rozcapierzony; szeroko rozpostarty


SJP.pl


czapierzyć

czapierzyć się - sterczeć, rozpościerać się na różne strony


SJP.pl


czapiewice

Czapiewice (kaszub. Czôpiewice, niem. "Czapiewitz", dawniej "Reinwasser", "Czystepole") – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy.

W skład sołectwa "Czapiewice" wchodzi takżę wieś Czapiewice-Wybudowanie. W końcu 2025 sołectwo liczyło 328 mieszkańców.

Wikipedia


czapiewski

nazwisko


SJP.pl

Czapiewski – kaszubski herb szlachecki.

Wikipedia


czapiński

nazwisko


SJP.pl


czapka

rodzaj nakrycia głowy bez ronda, często z daszkiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

Wiktionary

Czapka – nakrycie głowy, wykonane przeważnie z miękkiego materiału (niekiedy z twardymi wstawkami jak denko lub daszek), którego głównym zadaniem jest ochrona głowy przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi: zimnem, gorącem, deszczem, śniegiem, wiatrem, promieniami słonecznymi itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na półce obok okienka, pomiędzy plastykowymi żołnierzykami a kartonem pełnym długopisów „Zenitu”, stało lusterko, w którym Cesia ujrzała swoje odbicie: fragment źle ubranej, nieciekawej dziewczyny w naciśniętej na oczy włóczkowej czapce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃapka, AS: čapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapnictwo n., czapnik m., czapica ż., czapkarstwo n., czapkarz m., czapkowany m., czapkowanie n.

:: zdrobn. czapeczka ż.

:: zgrub. czapa ż.

 czas. czapkować ndk.

 przym. czapkowy, czapniczy, czapkarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. boba

Wiktionary


czapkarka

kobieta wyrabiająca czapki


SJP.pl


czapkarski

przymiotnik od: czapkarz


SJP.pl


czapkarstwo

wyrób czapek; czapnictwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dziedzina zajmująca się wyrobem czapek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapa ż.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapkarz

rzemieślnik wyrabiający czapki; czapnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. wytwórca czapek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapa ż., czapka ż., czapnik mos.

 czas. czapkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czapnik

Wiktionary


czapkobicie

dawniej: nadmiernie skwapliwe czapkowanie, uniżona czołobitność


SJP.pl


czapkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kłanianie się komuś w sposób uniżony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapa ż., czapka ż.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapkować

zdejmować przed kim czapkę, kłaniać się w uniżony sposób


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) zdejmować przed kimś czapkę, kłaniać się w sposób czołobitny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapeczka ż., czapa ż., czapkowanie n., czapnik m., czapnictwo n., czapica ż., czapkarstwo n., czapkarz m., czapkowany m.

 przym. czapkowy, czapniczy, czapkarski

Wiktionary


czapkowy

związany z czapką


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący czapki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapa ż.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapla

ptak wodny i błotny z rodziny czaplowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Ardeidae|Leach|ref=tak., duży ptak brodzący;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czaple – podrodzina ptaków
    • czapla biała
    • czapla łupkowata
    • czapla modronosa
    • czapla nadobna
    • czapla purpurowa
    • czapla siwa
    • czapla złotawa
  • RWD-14 Czapla (LWS Czapla) – samolot
  • ORP „Czapla” – nazwa polskich okrętów
  • Czapla – wieś w województwie zachodniopomorskim
  • Czapla) – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie latyczowskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chórem ozwały się różowe czaple, błękitne żurawie i białe łabędzie na wodach, pawie i bengali w lasach, a do wtóru im rozlegały się dźwięki strun, nawiązanych na muszlę perłową, i słowa ludzkiej pieśni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃapla, AS: čapla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaplowate lm nm.

 przym. czapli

Wiktionary


czaplak

nazwisko


SJP.pl

Czaplak – trzecia co do wielkości wyspa na jeziorze Jeziorak (po Wielkiej Żuławie i Bukowcu), prawnie chroniona jako użytek ekologiczny. Położona jest w północnej części jeziora, w pobliżu wsi Matyty, na terenie gminy Zalewo.

Wikipedia


czaple

ptak wodny i błotny z rodziny czaplowatych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czaple – podrodzina ptaków z rodziny czaplowatych
  • Czaple – osada w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Wąsosz
  • Czaple – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Pielgrzymka
  • Czaple – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Świecie
  • Czaple – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Płużnica
  • Czaple – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
  • Czaple – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Trzebiel
  • Czaple – część wsi Lubomierz w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Mszana Dolna
  • Czaple – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Korytnica
  • Czaple – przysiółek wsi Zakrzewo w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Radziłów
  • Czaple – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Lipnica
  • Czaple – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Żukowo

Wikipedia


czaplewski

nazwisko


SJP.pl


czapli

→ czapla; czaplowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czaplą, dotyczący czapli

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do czapli

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (3.1) D., C., Ms. lp. i D. lm. od: czapla

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaplʲi, AS: čaplʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapla ż., czaplowate nmos., czapelka ż., Czapelka ż., Czaplinek m.

 przym. czaplowaty

Wiktionary


czaplicki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Czaplicka (ur. 1948) – polska lekarka, samorządowiec i polityk
  • Bronisław Czaplicki (ur. 1953) – polski duchowny rzymskokatolicki, historyk
  • Czesław Czaplicki (1922–2006) – polski żołnierz podziemia niepodległościowego
  • Edmund Czaplicki (1904–1940) – polski hokeista na lodzie i wioślarz, ofiara zbrodni katyńskiej
  • Feliks Czaplicki (1911–1939) – polski koszykarz i trener
  • Ferdynand Władysław Czaplicki (1828–1886) – polski wojskowy i pisarz, powstaniec styczniowy
  • Jadwiga Siniarska-Czaplicka (1913–1986) – polska historyczka papiernictwa
  • Jerzy Czaplicki (1902–1992) – polski śpiewak operowy
  • Józef Czaplicki (1911–1985) – polski funkcjonariusz organów bezpieczeństwa PRL
  • Kazimierz Czaplicki (1945–2018) – polski prawnik i urzędnik państwowy
  • Maria Antonina Czaplicka (1884–1921) – polska etnografka, antropolożka i geografka
  • Michał Czaplicki – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej

Wikipedia


czaplinczanin

mieszkaniec Czaplinka (miasta w Polsce); Czaplinianin


SJP.pl


czaplinczanka

mieszkanka Czaplinka (miasta w Polsce); Czaplinianka


SJP.pl


czaplinecki

przymiotnik od: Czaplinek


SJP.pl


czaplinek

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zobacz też: Czaplinek w innych znaczeniach tej nazwy.

Czaplinek (dawniej "Tempelbork", Tempelburg) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czaplinek. Położone między jeziorami Drawsko i Czaplino.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈplʲĩnɛk, AS: čaplʹĩnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaplinczanin m., czaplinczanka ż.

 przym. czaplinecki, czapli

Wiktionary


czaplinianin

mieszkaniec Czaplinka (miasta w Polsce); Czaplinczanin


SJP.pl


czaplinianka

mieszkanka Czaplinka (miasta w Polsce); Czaplinczanka


SJP.pl


czaplino

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czaplino – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Choroszcz
  • Czaplino – osada leśna w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
  • Czaplino – osada w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Szydłowo
  • Czaplino – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w granicach miasta Czaplinek, położone na Pojezierzu Szczecineckim
  • Czaplinek

Wikipedia


czapliny

→ czapla (dawniej); czapli


SJP.pl


czapliński

nazwisko


SJP.pl


czaplowate

rodzina ptaków brodzących


SJP.pl

Czaplowate (Ardeidae) – rodzina ptaków z rzędu pelikanowych (Pelecaniformes). Do 2008 roku czaplowate umieszczane były w rzędzie bocianowych, lecz badania genetyczne zasugerowały, że rodzina ta jest bliżej spokrewniona z pelikanowymi.

Wikipedia


czaplowaty

o cechach czaplowatych (rodzina ptaków)


SJP.pl


czaplowy

→ czapla; czapli


SJP.pl


czapnictwo

wyrób czapek; czapkarstwo


SJP.pl

Czapnictwo, czapkarstwo – dziedzina rzemiosła, przemysłu zajmująca się wyrobem czapek.

Wikipedia


czapniczka

rzemieślniczka wyrabiająca czapki


SJP.pl


czapniczy

przymiotnik od: czapnik


SJP.pl


czapnik

rzemieślnik wyrabiający czapki; czapkarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzem. rzemieślnik, który wyrabia czapki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czapnik – rodzaj porostów
  • czapnik – rzemieślnik wytwarzający czapki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czapa ż., czapka ż., czapkarz m.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący czapy

Wiktionary


czapraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czaprak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaprak m.

Wiktionary


czaprak

ozdobne przykrycie konia; czołdar


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jeźdz. rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;

 (1.2) hipol. kynol. derka lub okrycie zakładane koniowi lub psu, które zabezpieczają przed chłodem

 (1.3) techn. wyprawiona skóra zwierząt, od której odcięto łapy i inne odstające części

Wiktionary

Czaprak ( ‏"çaprak"‎) – okrycie na konia wykonane z różnych materiałów, przeznaczone pod siodło lub na kulbakę.

Najczęściej jest to filcowa, sukienna, niekiedy futrzana podkładka pod siodło, chroniąca grzbiet konia przed otarciami, a siodło przed końskim potem; nazywana też potnikiem. Dawniej określano tak również ozdobną tkaninę nakładaną pod siodło lub na wierzch, pokrywającą całe zwierzę lub jego zad.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed królem jechali rycerze na koniach odzianych w zdobne czapraki.

 (1.2) Nasza klaczka dostanie nowy czaprak.

 (1.2) Babciny jamnik okryty wełnianym czaprakiem siedział na kolanach.

 (1.3) Handlarz wyłożył na ladę trzy czapraki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czapraczek m.

 przym. czaprakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) krupon

Wiktionary


czaprakowy

1. szakal czaprakowy - gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;
2. tapir czaprakowy - gatunek ssaka z rodziny tapirowatych; tapir malajski, tapir czaprakowaty;
3. kirysek czaprakowy - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny kiryskowatych; kirysek brodaty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od czaprak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaprak mrz.

Wiktionary


czaps

ochraniacz na nogi jeźdźca; sztylpa


SJP.pl


czapski

nazwisko


SJP.pl

Czapski – polski herb hrabiowski, odmiana herbu Leliwa, nadany w zaborze pruskim.

Wikipedia


czapsy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) jeźdz. długie, najczęściej skórzane ochraniacze do jazdy konnej;

Wiktionary

Czapsy – rodzaj długich, najczęściej wykonanych ze skóry ochraniaczy na nogi jeźdźca.

Często spotykana część stroju kowbojów w westernach to typ westernowy. Osłaniają łydki, kolana i uda. Sięgają od stopy do pachwiny.

Półczapsy, "Half Chaps" (ang.) – zob. sztylpy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyscy jeźdźcy, niezależnie od płci i wieku, paradowali w bryczesach, czapsach […] i toczkach.

Wiktionary


czaputowicz

nazwisko


SJP.pl


czar

1. nadzwyczajne zjawisko przypisywane działaniu sił nadprzyrodzonych; środek magiczny wywołujący takie zjawisko;
2. wdzięk, urok


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) magiczne zaklęcie

 (1.2) przen. urok

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: czara

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czar – rodzaj działania magicznego, zaklęcie
  • czar – urok, powab, wdzięk
  • Czar – dopływ rzeki Irtysz
  • „Czar” – przenośny odbiornik radiowy produkcji polskiej z XX wieku
  • w tytułach artykułów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiedźma powiedziała, że o północy czarny kur zapieje i czar straci moc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃar, AS: čar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarostwo n., czarownictwo n., czary nmos., czarownik m., czarownica ż., czarowanie n., czarodziejka ż., czaruś mos.

 czas. czarować ndk., zaczarować dk., wyczarować dk.

 przym. czarujący, czarowny

 przysł. czarująco, czarownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) urok, wdzięk, powab

Wiktionary


czar-ziele

1. roślina o cudownych właściwościach, służąca do wykonywania czarów;
2. regionalnie: roślina zielna z rodziny astrowatych, o nerkowatych liściach i rurkowatych kwiatach w koszyczkach zebranych w wiechy; lepiężnik


SJP.pl


czara

półkoliste lub stożkowate płytkie naczynie, zwykle bez uchwytów, używane dawniej do picia wina, miodu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) owalne płytkie naczynie służące do picia win i miodów

 (1.2) zawartość czary (1.1)

 (1.3) część kielicha lub pucharu przymocowana od góry do trzonka

 (1.4) rzecz w kształcie czary (1.3)

Wiktionary

Czara (ros. Чара) – rzeka w Rosji, w Kraju Zabajkalskim, obwodzie irkuckim i Jakucji; lewy (i najdłuższy) dopływ Olokmy. Długość 851 km; powierzchnia dorzecza 87 600 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 900 m³/s.

Źródła w Górach Stanowych, w pasmie Kodar; w górnym biegu liczne progi; w środkowym biegu płynie w dolinie rozdzielającej Wyżynę Patomską od Płaskowyżu Olokmo-Czarskiego; w dolnym biegu płynie w kierunku północno-wschodnim równolegle do Leny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więc my w czarę lejmy wino, / I niech troski na dnie giną.

 (1.2) Ani jedna wina czara / Nie drgnie w dłoni biesiadnika…

 (1.3) Złotnik wyzłocił wewnętrzną stronę czary kielicha z XVIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czarka ż.

Wiktionary


czarajka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Szczytno. czarownica

Wiktionary


czarci

→ czart; czartowski (czortowski), czorci, czortowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czartem, dotyczący czarta

przymiotnik dzierżawczy

 (2.1) należący do czarta, będący jego własnością

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czart m., czort m.

 przym. czartowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czartowski

Wiktionary


czarcik

zdrobnienie od: czart


SJP.pl


czarcikęs

roślina łąkowa z rodziny szczeciowatych


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czarcikęsik

roślina łąkowa o pełzających kłączach


SJP.pl

Czarcikęsik ("Succisella") – rodzaj roślin z rodziny przewiertniowatych ("Caprifoliaceae"). Obejmuje 5 gatunków występujących w Europie środkowej i południowej od Półwyspu Iberyjskiego po Kaukaz. Do polskiej flory należy jeden gatunek – czarcikęsik Kluka "S. inflexa".

Wikipedia


czarciuk

rodzaj roślin z rodziny palm


SJP.pl

Czarciuk, zaklęt ("Daemonorops" (Willd.) Blume) – rodzaj roślin (palm pnących) z rodziny arekowatych. Palmy te występują w Azji Południowo-Wschodniej.

Wikipedia


czarczaf

zasłona na twarz dla muzułmańskich kobiet, kwef


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) tradycyjna zasłona muzułmanek okrywająca głowę wraz z twarzą, jedynie z otworami na oczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaszmak, kwef, nikab

Wiktionary


czardasz

ludowy taniec węgierski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) choreogr. lud. taniec węgierski;

 (1.2) muz. muzyka do czardasza (1.1)

Wiktionary

Czardasz (od csárda – karczma wiejska) – taniec pochodzenia węgierskiego.

Pochodzi z Siedmiogrodu, w metrum dwudzielnym, w metrum 2/4, składający się z dwóch części: wolnej "lassan" i szybkiej "friss". Metrum jest parzyste 2/4. Czardasza cechują przyspieszenia, zmiany dynamiczne, rytmy punktowane, synkopy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czardaszowy

Wiktionary


czardaszowy

→ czardasz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący czardasza

Wiktionary

Patrz:

czardasz

Przykłady

 (1.1) Węgierskie, czardaszowe rytmy składały się na wspaniałą oprawę muzyczną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czardasz m.

Wiktionary


czardżowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) neol. obciążanie opłatą, pobieranie należności

 (1.2) neol. ładowanie (akumulatora, baterii itp.)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czardżować ndk.

Wiktionary


czardżować

pobierać należności za wykonanie zlecenia


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) neol. obciążać opłatą, pobierać należności

 (1.2) neol. ładować (akumulator, baterię itp.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czardżowanie n.

Wiktionary


czareczka

zdrobnienie od: czarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: czarka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czareczka (Pezizella) – rodzaj grzybów workowych
  • czareczka (Pseudoplectania) – rodzaj grzybów workowych
  • czareczka (Patella) – rodzaj ślimaków

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈrɛt͡ʃka, AS: čarečka

Wiktionary


czarecznica

grzyb z klasy workowców; kustrzebka


SJP.pl


czarek

niewielkie naczynie w kształcie miseczki lub kubeczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. poufała forma męskiego imienia Cezary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cezary mos., Czaruś mos.

Wiktionary


czarka

niewielkie naczynie w kształcie miseczki lub kubeczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czara

 (1.2) okrągłe naczynie, mała czara

 (1.3) mykol. syst. nazwa systematyczna|Sarcoscypha|ref=tak., rodzaj grzybów należący do rodziny czarkowatych;

 (1.4) mykol. grzyb z rodzaju czarka (1.3)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czarka – grzyb
  • czarka – jednostka objętości
  • Czarka – osada leśna w woj. śląskim, w pow. myszkowskim, w gminie Koziegłowy
  • Czarka – struga, dopływ Omulwi
  • Czarka – struga, lewy dopływ Warty
  • Czarka – struga, prawy dopływ Warty

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czara ż., czarkowate nmos.

Wiktionary


czarkowate

1. o kwiatach: w kształcie czarki;
2. o cechach czarkowatych (rodzina grzybów)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. mykol. nazwa systematyczna|Sarcoscyphaceae|ref=tak., rodzina grzybów z rzędu kustrzebkowców;

Wiktionary

Czarkowate ("Sarcoscyphaceae" Le Gal ex Eckblad) – rodzina grzybów z rzędu kustrzebkowców ("Pezizales").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do rodziny czarkowatych należą gatunki spotykane zarówno w klimacie tropikalnym jak i umiarkowanym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarka ż.

 przym. czarkowaty

Wiktionary


czarkowaty

1. o kwiatach: w kształcie czarki;
2. o cechach czarkowatych (rodzina grzybów)


SJP.pl


czarkowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarkowo – część Kościana
  • Czarkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Poniec
  • Czarkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Kościan
  • Czarkowo – gromada
  • Czarkowo – wieś w Bułgarii, obwód Gabrowo, gmina Gabrowo

Wikipedia


czarkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni Czarkowski (ur. 1792) – polski oficer, urzędnik samorządowy
  • Antoni Czarkowski (1927–2015) – polski funkcjonariusz wywiadu, dyplomata
  • Bolesław Czarkowski (ur. 1873) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy
  • Boris Czarkowski (1893–1979) – rosyjski wojskowy
  • Cyryl Czarkowski (1795–1862) – polski właściciel ziemski
  • Edmund Czarkowski (1912–1943) – polski oficer
  • Kajetan Czarkowski (1811–1875) – powstaniec listopadowy, ziemianin, urzędnik
  • Kazimierz Czarkowski (1888–1982) – polski ksiądz rzymskokatolicki
  • Marian Czarkowski (ur. 1952) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny
  • Marek Czarkowski (XX–XXI w.) – polski lekarz, bioetyk
  • Patryk Czarkowski (ur. 1982) – polski poeta
  • Piotr Czarkowski (1808–1898) – polski pedagog i geograf

Wikipedia


czarków

zdrobnienie od: Cezar, Cezary, Cezariusz (imiona męskie); Czaruś


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarków – część miasta Konin
  • Czarków – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Wielowieś
  • Czarków – wieś w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Pszczyna
  • Czarków – mijanka, a dawniej stacja kolejowa w miejscowości Odmuchów, w województwie śląskim
  • Czarkowo

Wikipedia


czarlin

Czarlin ( Czarlëno) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew.

Wieś leży przy węźle dróg krajowych nr 22 i nr 91 oraz magistrali węglowej "Śląsk-Porty". W pobliżu wsi znajduje się węzeł Swarożyn, łączący autostradę A1 (E75) z drogą krajową nr 22.

Wikipedia


czarna

filiżanki kawy bez mleka, bez śmietanki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarna – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Serokomla
  • Czarna – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Zabór
  • Czarna – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
  • Czarna – wieś w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Uście Gorlickie
  • Czarna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Stanisławów
  • Czarna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Zakroczym
  • Czarna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Wołomin
  • Czarna – wieś w woj. podkarpackim, w pow. dębickim, w gminie Czarna
  • Czarna – wieś w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Czarna
  • Czarna – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Pierzchnica
  • Czarna – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Stąporków
  • Czarna – część wsi Błędowa Tyczyńska w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Chmielnik

Wikipedia


czarnacki

nazwisko


SJP.pl


czarnawy

mający kolor zbliżony do czarnego, ciemny, prawie czarny; czerniawy, czarniawy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rzad. zob. czarniawy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnavɨ, AS: čarnavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuch mzw./mos., czarniawa ż., czarnuszka ż., czerń ż., czernidło n., czarnidło ż., czarny m.

 czas. czernieć ndk., czarnieć ndk.

 przym. czarny, czarniutki, czarniusieńki, czernawy

 przysł. czarniawo, czarnawo, czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarniawy, rzad. czernawy

Wiktionary


czarnca

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnca – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Włoszczowa. Ma status sołectwa.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czarnca. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia


czarne

filiżanki kawy bez mleka, bez śmietanki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) bierki koloru czarnego

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) łódź. rodzaj wędliny z dodatkiem krwi

forma przymiotnika.

 (3.1) liczba pojedyncza, rodzaj nijaki lub liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy od przymiotnika czarny

Wiktionary

Czarne (dawniej "Hamersztyn", Hammerstein) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czarne.

Według danych z 1 stycznia 2018 Czarne liczyło 5983 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W otwarciu kamiennej ściany, czarne często nie dostrzegają zagrożenia, aż do momentu, kiedy jest już zbyt późno.

 (2.1) Kaszanka i czarne stanowiły w budżetach rodzinnych bardzo popularną pozycję żywnościową.

Wiktionary


czarnecki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnecki – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 32 525 osób.
  • Alojzy Czarnecki (1893-1980 w Toruniu) – polski fotograf
  • Edward Czarnecki (1774-1831) – administrator archidiecezji warszawskiej
  • Edward Czarnecki (1830-1864) – powstaniec styczniowy, zmarł w Usolie (Rosja) na zeslaniu (link: * Tadeusz Maria Czarnecki)
  • Erazm Czarnecki (1892-1949) – działacz polonijny w Wolnym Mieście Gdańsku
  • Henryk Czarnecki (ujednoznacznienie)
  • Jan Czarnecki (ujednoznacznienie)
  • Jacek Czarnecki (ur. 1963) – polski dziennikarz radiowy, korespondent wojenny
  • Karol Czarnecki (ujednoznacznienie)
  • Kazimierz Czarnecki (ujednoznacznienie)
  • Krzysztof Czarnecki (ur. 1957) – polski polityk
  • Leszek Czarnecki (ur. 1962) – polski przedsiębiorca, według magazynu „Forbes” najbogatszy Polak w 2008 r.

Wikipedia


czarnek

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ent. daw. nazwa systematyczna|Arichanna melanaria., przylepek moczarek, ćma o żółtawych, czarno nakrapianych skrzydłach

Wiktionary

Zobacz też: Czarnek (ujednoznacznienie).

Czarnek – szczyt o wysokości 868 m n.p.m. w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w Górach Kamiennych, w paśmie Gór Suchych.

Góra położona jest w środkowej, najwyższej części masywu Gór Suchych, na zachód od Waligóry i na południowy wschód od Sokołowska. Znajduje się w bocznym grzbieciku odchodzącym ku południowi od Suchawy. Góra stożkowata i skalista. Zbocza strome i pocięte małymi, lecz głębokimi dolinkami.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czerń ż., czernina ż., czernica ż., czernienie n., poczernienie n.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy

 przysł. czarno, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przylepek moczarek

Wiktionary


czarneński

→ Czarne; czarniański, czarnieński


SJP.pl


czarnia

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnia – fikcyjna planeta w komiksach DC Comics, ojczyzna Lobo
  • Czarnia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Czarnia
  • Czarnia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Kadzidło
  • Czarnia – część wsi Łyse, w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Łyse
  • Czarnia – dawna gromada z siedzibą władz w Czarnii
  • Czarnia Duża
  • Czarnia Mała

Wikipedia


czarniak

drapieżna ryba z rodziny dorszowatych, występująca w wodach Atlantyku i Morza Północnego, charakteryzująca się czarnym zabarwieniem jamy gębowej i wysuniętą dolną szczęką


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) icht. nazwa systematyczna|Pollachius virens|ref=tak., europejska i kanadyjska ryba atlantycka;

 (1.2) środ. przestępcze chleb

Wiktionary

Czarniak ("Pollachius virens") – gatunek drapieżnej ryby z rodziny dorszowatych (Gadidae), blisko spokrewniony z rdzawcem. Ryba o dużym znaczeniu gospodarczym, tuż za dorszem atlantyckim i plamiakiem. Swoją nazwę zawdzięcza czarnej barwie wnętrza jamy gębowej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarʲɲak, AS: čarʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czerniak m., czarny mos./mrz.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarniakowy, czerniakowy

 przysł. czarno

Wiktionary


czarnianin

mieszkaniec Czarnej, Czarnego


SJP.pl


czarnianka

mieszkanka Czarnej, Czarnego


SJP.pl


czarniawobrązowy

brązowy o odcieniu czarniawym


SJP.pl


czarniawski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Czarniawska (1948–2024) – polsko-szwedzka psycholożka i socjolożka
  • Bolesław Czarniawski (1898–1961) – polski wojskowy
  • Elżbieta Cichla-Czarniawska (ur. 1935) – polska poetka i pisarka
  • Władysław Czarniawski (ur. 1892) – polski wojskowy

Wikipedia


czarniawy

mający kolor zbliżony do czarnego, ciemny, prawie czarny; czerniawy, czarnawy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten czarniawy półelf to Civril, zbój i zawodowy morderca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarʲˈɲavɨ, AS: čarʹńavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarniawa ż., czarnuszka ż., czerń ż., czernidło n., czarnidło ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarny, czarniutki, czarniusieńki

 przysł. czarniawo, czarnawo, czarno

 czas. czernieć ndk., czarnieć ndk.

 temsłow. czarno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. czarnawy

Wiktionary


czarniański

1. przymiotnik od: Czarna, Czarne
2. przymiotnik od: Czarna Białostocka; czarnobiałostocki


SJP.pl


czarnica

Czarnica (kaszub. "Czôrnice", niem. "Scharnitz") – osada w Polsce położona na Pojezierzu Bytowskim, w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Miastko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia


czarnidło

substancja do nadawania czemuś czarnego koloru; czernidło


SJP.pl


czarniecki

→ Czarnca


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarniecki – nazwisko
  • członkowie rodziny Czarnieckich herbu Łodzia
    • Stefan Czarniecki – hetman
    • Jan Czarniecki – miecznik krakowski
    • Paweł Czarniecki – rotmistrz i pułkownik królewski
    • Stefan Stanisław Czarniecki – pisarz polny koronny od 1671, marszałek sejmu pacyfikacyjnego w 1673, marszałek konfederacji gołąbskiej, starosta kaniowski, radziejowski, brański, lipnicki.
    • Krzysztof Czarniecki – dworzanin królewski, starosta chęciński i żywiecki
    • Marcin Czarniecki – miecznik czernihowski
  • inne osoby noszące nazwisko Czarniecki
    • Feliks Czarniecki – psychiatra
  • Czarnecki

Wikipedia

Patrz:

Czarnca

czarniej

stopień wyższy od przysłówka: czarno


SJP.pl


czarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czarny; bardziej czarny


SJP.pl


czarniewo

Czarniewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia


czarnieć

zmieniać kolor na czarny


SJP.pl


czarnieński

1. → Czarne; czarniański, czarneński;
2. → Czarnia


SJP.pl

Patrz:

Czarne; czarniański, czarneński;
2. → Czarnia

czarnik

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Czarnik – polski historyk
  • Austin Czarnik – amerykański hokeista
  • Henryk Czarnik – polski wojskowy, piłkarz, hokeista, działacz sportowy
  • Kazimierz Czarnik – polski adwokat, działacz sokoli
  • Marcin Czarnik – polski aktor teatralny i filmowy
  • Oskar Stanisław Czarnik – polski literaturoznawca, działacz opozycji w PRL
  • Teresa Czarnik-Sojka – polska dziennikarka, posłanka na Sejm

Wikipedia


czarnina

zupa na bazie zwierzęcej krwi (przeważnie kaczej lub gęsiej); czernina, czarna polewka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. gw-pl|Poznań. zob. czernina.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czernina, juszka, czarna polewka

Wiktionary


czarniuchny

zdrobnienie od: czarny; czarniuśki, czarniutki


SJP.pl


czarniusieńki

zdrobnienie od: czarniuśki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czarny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: čarʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż.

 przym. czarnawy, czarniawy

Wiktionary


czarniuteńki

zdrobnienie od: czarniutki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czarny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: čarʹńutẽńḱi

Wiktionary


czarniutki

zdrobnienie od: czarny; czarniuchny, czarniuśki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: czarny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarʲˈɲutʲci, AS: čarʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarnawy, czarniawy, czarny

Wiktionary


czarniuśki

zdrobnienie od: czarny; czarniuchny, czarniutki


SJP.pl


czarnizna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Pisz. ubranie żałobne

Wiktionary


czarnkowianin

mieszkaniec Czarnkowa


SJP.pl


czarnkowianka

mieszkanka Czarnkowa


SJP.pl


czarnkowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnkowo – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Trzebielino.
  • Czarnkowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo
  • Czarnkowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Marianowo

Wikipedia


czarnkowski

przymiotnik od: Czarnków


SJP.pl


czarnków

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. gmina wiejska w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jechał dziś z Czarnkowa w województwie pilskim, gdzie pomagał jako konsultant w jakiejś mało istotnej sprawie serii dziwnych podpaleń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarn̥kuf, AS: čarn̦kuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnkowianin m., czarnkowianka ż.

 przym. czarnkowski

Wiktionary


czarno

przysłówek sposobu

 (1.1) przysł. odprzym. od: czarny (barwa)

 (1.2) przysł. odprzym. od: czarny (kontrast dla tła)

 (1.3) przysł. odprzym. od: czarny (mrok)

 (1.4) przysł. odprzym. od: czarny (pesymizm)

Wiktionary

Czarno – debiutancki album Macieja Balcara wydany w 1998 nakładem wytwórni Pomaton EMI.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osoby będące w żałobie, ubierają się na czarno.

 (1.2) Na plantacjaantacji było aż czarno od owoców aronii.

 (1.3) Nadciągnęła chmura burzowa i za oknem zrobiło się czarno.

 (1.4) Nie uczysz się. Czarno widzę twoją przyszłość!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarnɔ, AS: čarno

Wiktionary

Powiązane:

 zob. czarny.

 zob. czarno-.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciemno

 (1.3) mroczno, mrocznie, ciemno

 (1.4) pesymistycznie

Wiktionary


czarno-biały

w części czarny, w części biały; biało-czarny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: czarny i biały

 (1.2) fot. film. w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy

 (1.3) przen. nazbyt uproszczony, niewidzący cech pośrednich, oddający tylko skrajności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiłam sobie czarno-białą sukienkę w ukośne pasy.

 (1.1) Panda to takie puchate, czarno-białe zwierzę.

 (1.2) Wciąż mamy w domu działający czarno-biały telewizor.

 (1.2) Jacek para się czarno-białą fotografią artystyczną.

 (1.3) Dla moich dziadków wszystko jest czarno-białe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ‿ˈbʲjawɨ, AS: čarno‿bʹi ̯au̯y

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnobielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biało-czarny

 (1.2) monochromatyczny

 (1.3) zerojedynkowy

Wiktionary


czarno-brązowy

w części czarny, w części brązowy; brązowo-czarny


SJP.pl


czarno-czerwony

w części czarny, w części czerwony; czerwono-czarny


SJP.pl


czarno-granatowy

w części czarny, w części granatowy; granatowo-czarny


SJP.pl


czarno-rdzawo-białawy

złożony z trzech kolorów: czarnego, rdzawego i białawego


SJP.pl


czarno-srebrzysty

przymiotnik

 (1.1) taki, który jest częściowo czarny i częściowo srebrzysty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na niewielką scenę w kącie sali wrócił właśnie, z przysługującej mu piętnastominutowej przerwy rekreacyjnej, trzyosobowy zespół złożony z gitarzysty, perkusisty i śpiewaczki o platynowych włosach, ubranej w czarno-srebrzystą suknię niepotrzebnie mocno odsłaniającą dekolt.

Wiktionary


czarno-zielony

w części czarny, w części zielony; zielono-czarny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czarny i zielony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy mieszanka herbaty czarnej i zielonej jest czarno-zielona?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ‿ʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: čarno‿źelõny

Wiktionary


czarno-żółty

w części czarny, w części żółty; żółto-czarny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czarny i żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odwłoki niektórych owadów są pokryte czarno-żółtymi pasami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ‿ˈʒuwtɨ, AS: čarno‿žuu̯ty

Wiktionary


czarnobiałostocki

przymiotnik od: Czarna Białostocka; czarniański


SJP.pl


czarnoborski

→ Czarnoborsko


SJP.pl

Patrz:

Czarnoborsko

czarnobrewa

kobieta mająca czarne lub ciemne brwi


SJP.pl


czarnobrewy

mający czarne lub ciemne brwi


SJP.pl


czarnobrody

1. mający czarną brodę;
2. mniszka czarnobroda - rodzaj ptaka z rodziny astryldowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czarny zarost na brodzie

 (1.2) taki, który ma czarny podbródek, brodę

Wiktionary

Czarnobrody (ang. "Blackbeard", właśc. Edward Teach lub Thatch, także Thack, Thatche i Theach) (ur. około 1680, zm. 22 listopada/2 grudnia 1718) – angielski pirat, w latach 1717–1718 grasujący na wschodnim wybrzeżu Ameryki Brytyjskiej i Morzu Karaibskim, jeden z najgroźniejszych piratów swojego okresu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈbrɔdɨ, AS: čarnobrody

Wiktionary


czarnobrunatny

brunatny o czarnym odcieniu


SJP.pl


czarnobrwisty

mający czarne brwi, np. albatros czarnobrwisty


SJP.pl


czarnobrzuchy

1. wiewiórczak czarnobrzuchy - gatunek gryzonia;
2. oceannik czarnobrzuchy, sroczek czarnobrzuchy, błyszczak czarnobrzuchy - gatunki ptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający ciemną spodnią stronę tułowia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na płocie usiadł czarnobrzuchy ptaszek.

Wiktionary


czarnobrązowy

brązowy o odcieniu czarnym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający kolor brązowy o odcieniu czarnym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czarnobrązowa kora odcisnęła się na ich skórze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: čarnobrõũ̯zovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. brązowo-czarny

Wiktionary


czarnobyl

miasto na Ukrainie, w którym w 1986 roku doszło do wybuchu w elektrowni jądrowej; Czernobyl


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

 (1.2) przen. publ. katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Czarnobylu doszło do największej katastrofy nuklearnej w historii.

 (1.2) W opublikowanym w dziesiątą rocznicę wybuchu raporcie jedynymi ofiarami Czarnobyla są ratownicy, którzy gasili pożar w pierwszej fazie katastrofy i zostali napromieniowani niezwykle wysokimi dawkami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnobylit mrz.

 przym. czarnobylski, poczarnobylski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czernobyl

Wiktionary


czarnobylanin

mieszkaniec Czarnobyla


SJP.pl


czarnobylanka

mieszkanka Czarnobyla


SJP.pl


czarnobylit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) silnie radioaktywna substancja krystaliczna sztucznego pochodzenia, składająca się głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu, odkryta w korium po katastrofie w Czarnobylu;

Wiktionary

Czarnobylit – silnie radioaktywna substancja krystaliczna pochodzenia technogenicznego, składająca się głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu (do 10%). Został odkryty w podziemiach reaktora nr 4 po katastrofie w Czarnobylu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wewnątrz bloku czwartego znajduje się między innymi wysoce radioaktywny czarnobylit. Ta nieznana wcześniej substancja, nazwana tak od Czarnobyla, powstała głównie z resztek stopionego reaktora oraz paliwa jądrowego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnobyl mrz.

 przym. czarnobylski, poczarnobylski

Wiktionary


czarnobylski

przymiotnik od: Czarnobyl


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czarnobylem, dotyczący Czarnobyla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnobyl mrz., czarnobylit mrz.

 przym. poczarnobylski

Wiktionary


czarnochowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Nie mylić z: Czarnuchowice.

Czarnochowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia


czarnocice

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnocice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Bytoń.

Wikipedia


czarnocin

nazwa wielu wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnocin – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Czarnocin
  • Czarnocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Radzanów
  • Czarnocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre
  • Czarnocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
  • Czarnocin – wieś w woj. opolskim, w pow. strzeleckim, w gminie Leśnica
  • Czarnocin – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Piątnica
  • Czarnocin – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Skarszewy
  • Czarnocin – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Czarnocin
  • Czarnocin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Stepnica
  • Czarnocin – gmina w woj. łódzkim
  • Czarnocin – gmina w woj. świętokrzyskim
  • Czarnocin – gromada w powiecie kazimierskim

Wikipedia


czarnocinek

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnocinek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Strzegowo.

W Czarnocinku urodził się Stanisław Ignacy Łaguna.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Niedzborzu.

Wikipedia


czarnocinianin

mieszkaniec Czarnocina


SJP.pl


czarnocinianka

mieszkanka Czarnocina


SJP.pl


czarnociński

→ Czarnocin


SJP.pl

Patrz:

Czarnocin

czarnocki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Czarnocki → Zorian Dołęga-Chodakowski
  • Barbara Czarnocka – polska biochemiczka
  • Halina Czarnocka (1900–1998) – polska działaczka społeczna i oświatowa
  • Henryk Czarnocki (ur. 1952) – polski rolnik i polityk
  • Jan Czarnocki (1889–1951) – polski geolog
  • Kazimierz Czarnocki (1912–1981) – polski dziennikarz, wojskowy, działacz społeczny i sportowy
  • Małgorzata Czarnocka – polska filozofka
  • Marcin Czarnocki – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
  • Maurycja Czarnocka – polska działaczka narodowa, oświatowa i społeczna
  • Michał Czarnocki (1711–1788) – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
  • Michał Czarnocki (1880/1883–1935) – polski inżynier komunikacji i wojskowy
  • Piotr Czarnocki – polski inżynier, specjalista w zakresie konstrukcji z tworzyw sztucznych

Wikipedia


czarnoczelny

mający czarne czoło; część nazwy wielu gatunków ptaków


SJP.pl


czarnoczerwony

czerwony o czarnym odcieniu


SJP.pl


czarnoczuby

1. sylfik czarnoczuby, kaczka czarnoczuba, bilbil czarnoczuby, sikora czarnoczuba - gatunki ptaków;
2. uistiti czarnoczuba, langur czarnoczuby - gatunki małp


SJP.pl


czarnodruk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) płaskie, drukowane publikacje dla osób niedowidzących (w odróżnieniu od tych drukowanych wypukle, np. w alfabecie Braille'a)

 (1.2) filatel. czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy;

Wiktionary

Czarnodruk – w filatelistyce ogólne określenie dla prób, nowodruków, wtórnodruków albo odbitek z form skasowanych znaczków lub całostek.

Wykonane są one na zlecenie poczty lub innych instytucji w celach reklamowych, propagandowych lub pamiątkowych. Często tak są określane czarno-białe reprodukcje. Określenie czarnodruk wywodzi się od koloru czarnego, który jako jedyny jest używany do produkcji.

Wikipedia


czarnodudek

czarnodudek większy - gatunek ptaka z rodziny sierpodudków


SJP.pl


czarnodunajecki

przymiotnik od: Czarny Dunajec


SJP.pl


czarnodziobek

gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych; gilak blady


SJP.pl

Czarnodziobek ("Rhodospiza obsoleta") – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Występuje w południowo-zachodniej (głównie Bliski Wschód) i środkowej Azji (aż po Chiny). Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia


czarnodzioby

mający czarny dziób; część nazwy wielu gatunków ptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czarny dziób

Wiktionary


czarnodębowy

wykonany z czarnego dębu, drewna dębu bardzo długo przebywającego w wodzie lub pod ziemią


SJP.pl


czarnofigurowy

styl czerwonofigurowy - sposób malowania naczyń w starożytnej Grecji, polegający wypalaniu namalowanych postaci i przedmiotów, przez co nabierały one czarnego koloru, a reszta naczynia - czerwonego; technika czarnofigurowa, malarstwo czarnofigurowe


SJP.pl


czarnofioletowy

fioletowy o odcieniu czarnym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fioletowy o odcieniu czarnym

Wiktionary


czarnogardły

mający czarne pióra pod dziobem; część nazwy wielu gatunków ptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czarne gardło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak nazywacie te czarnogardłe ptaki?

Wiktionary


czarnogiełdowy

potocznie: związany z czarną giełdą - nielegalnym rynkiem walut


SJP.pl


czarnogiełdziarski

dotyczący transakcji na czarnej giełdzie


SJP.pl


czarnogiełdziarz

potocznie: człowiek zajmujący się transakcjami na czarnej giełdzie


SJP.pl


czarnogoździce

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnogoździce ( Zwornogoschütz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie milickim, w gminie Krośnice.

Wikipedia


czarnogranatowy

granatowy o odcieniu czarnym


SJP.pl


czarnogrzbiety

1. bączek czarnogrzbiety, krogulec czarnogrzbiety, ziarnojadek czarnogrzbiety - gatunki ptaków;
2. tukotuko czarnogrzbiety - gatunek gryzonia z rodziny tukotukowatych


SJP.pl


czarnogrzywy

mający czarną grzywę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zool. mający czarną grzywę, z czarną grzywą

Wiktionary


czarnogóra

państwo w Europie; Republika Czarnogóry (w okresie od 4 lutego 2003 do 3 czerwca 2006 republika związkowa stanowiąca część federacji państwa Serbia i Czarnogóra)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

 (1.2) geogr. szczyt w Polsce, w Górach Kruczych;

Wiktionary

Czarnogóra ( Crna Gora / Црна Гора, IPA []) – państwo unitarne w Europie Południowej powstałe po rozpadzie Serbii i Czarnogóry. Wcześniej republika związkowa Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (1945–1992), Federalnej Republiki Jugosławii (1992–2003) oraz Serbii i Czarnogóry (2003–2006). Leży na pobrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią. Stolicą i największym miastem jest Podgorica.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czarnogóra jest niepodległym państwem od 3 czerwca 2006 r.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡura, AS: čarnogura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnogórski mrz., Czarnogórzec mos., Czarnogórzanin mos., Czarnogórzanka ż.

 przym. czarnogórski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oficjalna nazwa Republika Czarnogóry

Wiktionary


czarnogórka

obywatelka Czarnogóry


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. Czarnogórzanka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mniejszą uwagę zwracały na siebie liczne typy południowych Słowian. Slawonka z dzieckiem, Dalmatka, Hercogowiniec, Istryjka, Czarnogórka itd. są to obrazy, które wywierały na każdym widzu głębokie wrażenie, zarówno starannem wykończeniem najmniejszych szczegółów, jak i nader sympatyczną i żywą charakterystyką przedstawianych typów sic..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡurka, AS: čarnogurka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogórzec

Wiktionary


czarnogórski

→ Czarnogóra


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

Wiktionary

Patrz:

Czarnogóra

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci, AS: čarnogursʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogóra ż., Czarnogórzanin mos., Czarnogórzec mos., Czarnogórzanka ż.

Wiktionary


czarnogórskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem czarnogórskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czarnogórskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku czarnogórskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡurskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čarnogurskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czarnogórskość

→ czarnogórski


SJP.pl

Patrz:

czarnogórski

czarnogórzanin

rzadko: obywatel Czarnogóry; Czarnogórzec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Czarnogóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔɡuˈʒãɲĩn, AS: čarnogužãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogóra ż., Czarnogórzec mos.

:: fż. Czarnogórzanka ż.

 przym. czarnogórski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czarnogórzec

Wiktionary


czarnogórzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Czarnogóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔɡuˈʒãŋka, AS: čarnogužãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogóra ż., Czarnogórzec mos.

:: fm. Czarnogórzanin mos.

 przym. czarnogórski

Wiktionary


czarnogórzec

obywatel Czarnogóry; Czarnogórzanin (rzadko)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡuʒɛt͡s, AS: čarnogužec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogórzanin mos., Czarnogóra ż.

:: fż. Czarnogórka ż.

 przym. czarnogórski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czarnogórzanin

Wiktionary


czarnogłowy

mający czarną głowę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czarną głowę

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są też przypuszczenia, że starożytni czarnogłowi Sumerowie są krewniakami Kaukazczyków.

 (1.1) Cisi, przygięci do ziemi, czarnogłowi i w czarnych okryciach, nie patrząc na boki, przeszli boso i znikli w lesie opodal.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡwɔvɨ, AS: čarnogu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnogłówka ż., czarnogłów m., Czarnogłów m., Czarnogłowy nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnołbisty

Wiktionary


czarnogłów

bóstwo słowiańskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnogłów – bóg Słowian z Rugii
  • Czarnogłów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim
  • Czarnogłów – gromada
  • Czarnogłów – dawna gmina w guberni siedleckiej, województwie lubelskim i mazowieckim
  • czarnogłów (Catoscopium) – rodzaj mchów z rodziny czarnogłowowatych
  • czarnogłów czarniawy - gatunek mchu z rodzaju czarnogłowowatych
  • czarnogłówka – gatunek ptaka

Wikipedia


czarnogłówka

1. gatunek sikory;
2. rasa owiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. pot. zob. czarnogłówka zwyczajna.;

 (1.2) zool. roln. zob. owca czarnogłówka.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czarnogłówka – gatunek sikory
  • owca czarnogłówka – rasa owiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czarnogłówkę z wyglądu bardzo trudno odróżnić od szarytki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnogłów m., Czarnogłów m., Czarnogłowy nmos.

 przym. czarnogłowy

Wiktionary


czarnohora

pasmo górskie na Ukrainie


SJP.pl

Czarnohora (522.25; ukr. "Чорногора" – "Czornohora") – pasmo górskie na terenie zachodniej Ukrainy.

Najwyższa część Beskidów Połonińskich i jednocześnie Zewnętrznych Karpat Wschodnich. Od strony północno-zachodniej sąsiaduje z pasmami Gorganów i Świdowca, od północno-wschodniej z Połoninami Hryniawskimi, zaś od południa z Karpatami Marmaroskimi (na terenie Rumunii).

Wikipedia


czarnohorski

→ Czarnohora


SJP.pl

Patrz:

Czarnohora

czarnokit

rodzaj skały metamorficznej lub magmowej, złożonej głównie z kwarcu; enderbit


SJP.pl


czarnoksięski

związany z magią, czarami; czarodziejski


SJP.pl


czarnoksięstwo

1. magia, czary;
2. sztuka rzucania zaklęć i czarów; czarodziejstwo, czarownictwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) praktyki magiczne

 (1.2) skutki magii

Wiktionary

Czarnoksięstwo – działanie polegające na świadomym posługiwaniu się magią (domyślnie czarną magią) zdefiniowane przez Jakuba I w traktacie "Daemonologie" jako „powodowanie zjawisk nadnaturalnych nie za pozwoleniem Boga (cuda) lecz przy pomocy diabelskiej”. Ten sam traktat dokonuje podziału „czarnoksięstwa” na: "witch-craft" (czarostwo/czarownictwo) i "necromancy" (nekromancję) za pomocą skutków tych działań: zmian materialnych (czarostwo) bądź pozyskiwanie wiedzy (nekromancja).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hrabina parała się czarnoksięstwem, aż ją diabli porwali.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnoksiężniczka ż., czarnoksiężnica ż., czarnoksiężnik mos.

 przym. czarnoksięski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czary, gusła, magia, czarna magia

Wiktionary


czarnoksiężnica

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

 (1.2) daw. rzad. kobieta zajmująca się czarami w formie badań naukowych i okultystycznych, z użyciem „czarnych ksiąg” tj. grymuarów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako motyl płocha, powiewna, Odleciała od ściany dziewica; Może jakaś zaklęta królewna? Królewna – lub czarnoksiężnica?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnoksięstwo n.

:: fm. czarnoksiężnik

 przym. czarnoksięski, czarnoksiężniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) czarownica, czarodziejka, magini, pejor. wiedźma, daw. czarnaksiężnica

Wiktionary


czarnoksiężnik

człowiek zajmujący się magią, czarami; czarodziej; mag


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

 (1.2) daw. osoba zajmująca się czarami w formie badań naukowych i okultystycznych, z użyciem „czarnych ksiąg” tj. grymuarów

 (1.3) daw. osoba uczona, bardzo zręczna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnoksiężnik – czarodziej uprawiający czarnoksięstwo
  • „Czarnoksiężnik” – singel Zbigniewa Rawicza
  • „Czarnoksiężnik” – singel Zenona Jarugi
  • „Czarnoksiężnik” – powieść Gene’a Wolfe’a, z cyklu Rycerz czarnoksiężnik
  • Czarnoksiężnik – dramat Pedro Calderóna de la Barca
  • Czarnoksiężnik – amerykański horror fantasy z 1989 roku w reżyserii Steve’a Minera
  • mag

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) […] mniemana owa mądrość zaklinania i odklinania nieba i ziemi, czyli czarodziejska, na rodzinnéj powstała ziemi i tylko ją w obce ubrano kształty, czyli po obcemu ubrano w szatę nauki, że tego, który ją transcendentalnie czyli naukowo (t.j. przy pomocy ksiąg) wykształcał i praktykował, czarnoksiężnikiem – tego zaś, który sposobem dostępnym wykonywał ją (z przymiotów przyrodzenia moc nadprzyrodzoną wyciskać umiejąc) czarodziejem mianowano.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnoksięstwo n.

:: fż. daw. czarnoksiężnica, czarnaksiężnica

 przym. czarnoksięski, czarnoksiężniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarodziej, czarownik, mag; śrpol. czarodziejca, nigromantyk, czarnyksiężnik

Wiktionary


czarnolas

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w województwie mazowieckim;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnolas – wieś w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Ciepielów
  • Czarnolas – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
  • Czarnolas – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Skoroszyce
  • Czarnolas – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Darłowo
  • Czarnolas – gromada
  • Czarnolas-Kolonia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) My dziś piszący nie możemy tego o sobie powiedzieć, prędzej by bowiem spytał nas Jan z Czarnolasu: „Coście zrobili ze spuścizną?“

 (1.1) W Czarnolesie możemy zwiedzić muzeum związane z Janem Kochanowskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnɔlas, AS: čarnolas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnoleski

Wiktionary


czarnoleski

→ Czarnolas


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Czarnolasu, związany z Czarnolasem

Wiktionary

Patrz:

Czarnolas

Powiązane:

 rzecz. Czarnolas mrz.

Wiktionary


czarnolicy

mający czarną lub ciemną twarz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) o czarnym licu

Wiktionary


czarnomocz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. obecność melaniny w moczu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnomoczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) melanuria

Wiktionary


czarnomorski

związany z Morzem Czarnym


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Flota czarnomorska była wyposażona w broń jądrową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ̃ˈmɔrsʲci, AS: čarnõmorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morze Czarne n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pontyjski

Wiktionary


czarnomski

nazwisko


SJP.pl


czarnoniebieski

niebieski o odcieniu czarnym


SJP.pl


czarnonogi

mający czarne nogi


SJP.pl


czarnoogonowy

1. nieświszczuk czarnoogonowy, mulak czarnoogonowy - gatunki ssaków;
2. pirania czarnoogonowa - gatunek ryby


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma czarny ogon

Wiktionary


czarnooki

mający oczy koloru czarnego


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma czarne oczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈːci, AS: čarn•oḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnooki

Wiktionary


czarnoostrzowy

drobnołuszczak czarnoostrzowy - gatunek grzybów z rodziny łuskowcowatych


SJP.pl


czarnopienny

mający czarny pień


SJP.pl


czarnopierśny

sikora czarnopierśna - azjatycki gatunek sikory


SJP.pl


czarnopióry

1. mający czarne pióra, np. czarnopióry kruk;
2. ibis czarnopióry - gatunek dużego ptaka z rodziny ibisowatych, zamieszkującego Australię, Nową Gwineę, Małe Wyspy Sundajskie i Moluki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czarne pióra, pierze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urwał nagle, upadł plecyecami na burtę, usiadł, pochylił głowę. Z piersi sterczała mu czarnopióra strzała.

 (1.1) Czarnopióry duży ptak kręcił się na drążku, wyraźnie zdenerwowany jej obecnością.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈpʲjurɨ, AS: čarnopʹi ̯ury

Wiktionary


czarnopiątkowy

związany z promocjami lub wydarzeniami odbywającymi się w Black Friday, pierwszy piątek po Święcie Dziękczynienia


SJP.pl


czarnoplamek

skoczek czarnoplamek - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych


SJP.pl


czarnoplamka

skoczek czarnoplamek - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych


SJP.pl


czarnoplamy

1. kiryśnik czarnoplamy - gatunek ryby z rodziny kiryskowatych;
2. dołczan czarnoplamy - gatunek owada z rodziny szarańczowatych;
3. brzeszczotek czarnoplamy - gatunek ryby z rodziny brzeszczotkowatych;
4. teju czarnoplamy - gatunek jaszczurki;
5. brodacz czarnoplamy - gatunek ptaka z rodziny tukanowatych


SJP.pl


czarnopolowy

w szachach: poruszający się po czarnych polach, np. goniec czarnopolowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) szach. poruszający się po czarnych polach

Wiktionary


czarnoprochowiec

broń czarnoprochowa


SJP.pl


czarnoprochowy

związany z czarnym prochem, np. broń czarnoprochowa


SJP.pl


czarnopręgi

1. dujker czarnopręgi - gatunek ssaka parzystokopytnego;
2. bystrzyk czarnopręgi - gatunek ryby;
3. petrel czarnopręgi - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych


SJP.pl


czarnopurpurowy

purpurowy o odcieniu czarnym


SJP.pl


czarnopłetwy

żarłacz czarnopłetwy - gatunek dużego rekina z rodziny żarłaczowatych


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający czarne płetwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z mostu widzieliśmy jakieś czarnopłetwe ryby.

Wiktionary


czarnorogi

1. mający czarne rogi;
2. zadrzechnia czarnoroga - gatunek pszczoły samotnicy


SJP.pl


czarnorudy

piaśnica czarnoruda - gatunek błonkówki z rodziny nękowatych


SJP.pl


czarnorynkowy

związany z czarnym rynkiem - systemem nielegalnej sprzedaży towarów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) obowiązujący na czarnym rynku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kurs państwowy dolara w tej chwili to niemal osiemdziesiąt pięć złotych. Czarnorynkowy pięć razy tyle.

Wiktionary


czarnorzytny

astryld czarnorzytny - gatunek ptaka z rodziny astryldowatych


SJP.pl


czarnoręki

1. czepiak czarnoręki - gatunek małpy szerokonosej z rodziny czepiakowatych; geofroja;
2. gibbon czarnoręki - gatunek ssaka naczelnego z rodziny gibbonowatych


SJP.pl


czarnoseciniec

członek lub zwolennik Czarnej Sotni - skrajnie konserwatywnego, nacjonalistycznego i antysemickiego ruchu w Rosji w początkach XX wieku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. polit. członek czarnej sotni, reakcyjnego ruchu politycznego w Rosji z początku XX wieku

 (1.2) polit. pejor. osoba o skrajnie prawicowych lub nacjonalistycznych poglądach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Któż w kółku bakińskich koleżków mógłby się był przyznawać do patriotyzmu rosyjskiego, mocarstwowego, przedwojennego, carskiego? Byłby to czarnoseciniec, chuligan, karierowicz, drab, zbir.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarna sotnia ż., czarnoseciństwo n.

 przym. czarnosecinny

Wiktionary


czarnosecinny

wyrażający poglądy lub stosujący metody Czarnej Sotni, skrajnie konserwatywnego, nacjonalistycznego i antysemickiego ruchu w Rosji w początkach XX w.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przest. pejor. skrajnie reakcyjny, prawicowy, nacjonalistyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarna sotnia ż., czarnoseciniec m.

Wiktionary


czarnosiny

siny o czarnym odcieniu


SJP.pl


czarnosiwy

koczkodan czarnosiwy - gatunek małpy


SJP.pl


czarnoskrzydły

1. mający czarne skrzydła;
2. głuptak czarnoskrzydły - gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny głuptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czarne skrzydła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na świecie występują barwne odmiany pawi, na przykład biała, czarnoskrzydła i pstrokata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈskʃɨdwɨ, AS: čarnoskšydu̯y

Wiktionary


czarnoskóra

Murzynka


SJP.pl


czarnoskóry

mający czarną skórę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający ciemny kolor skóry

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy zapytałam o największą atrakcję turystyczną, czarnoskóry kolega odpowiedział bez wahania: Wodospady Wiktorii.

 (2.1) Bardziej narażeni na rasizm są czarnoskórzy w Polsce (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈskurɨ, AS: čarnoskury

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnoskóry

Wiktionary


czarnosterny

białorzytka czarnosterna - gatunek ptaka z rodziny muchołówkowatych


SJP.pl


czarnostopy

1. drzewiak czarnostopy, skalniak czarnostopy - gatunki kangura;
2. koczkodan czarnostopy - gatunek ssaka z rodziny makakowatych


SJP.pl


czarnostrząb

czarnostrząb rdzawy - gatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych


SJP.pl


czarnostów

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnostów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Karniewo.

Wieś duchowna "Czarnostowo" położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie makowskim ziemi różańskiej województwa mazowieckiego. W 1785 roku "Czarnostaw" wchodził w skład klucza czarnostowskiego biskupstwa płockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia


czarnoszary

szary o odcieniu czarnym


SJP.pl


czarnoszyce

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnoszyce (kaszub. "Czôrnoszëcé", niem. Bergelau) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Człuchów.

Wieś kaszubska, stanowi sołectwo gminy Człuchów. W skład sołectwa wchodzi również miejscowość Czarnoszki.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia


czarnoszyi

1. nur czarnoszyi - duży, wędrowny ptak wodny z rodziny i rzędu nurów;
2. kobra czarnoszyja - gatunek węża z rodziny zdradnicowatych; kobra plująca


SJP.pl


czarnota

nazwisko


SJP.pl

Czarnota (niem. "Schwarze Lehne") - szczyt o wysokości 526 m n.p.m. będący północnym zakończeniem grzbietu Gór Wałbrzyskich ciągnącego się od Borowej przez Dłużynę i Lisi Kamień. Od południa płytkie siodło oddziela górę od Ptasiej Kopy.

Wikipedia


czarnotek

rodzaj ptaków z podrodziny szpaków


SJP.pl


czarnotki

rodzaj ptaków z podrodziny szpaków


SJP.pl

Czarnotki – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Zaniemyśl.

Wikipedia


czarnouchy

1. dydelf czarnouchy - gatunek torbacza;
2. skrzacik czarnouchy - gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych


SJP.pl


czarnowidz

pesymista, widzący świat w czarnych barwach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek widzący wszystko w ciemnych barwach, spodziewający się, że wszystko przybierze jak najgorszy obrót

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnowidztwo n.

 przym. czarnowidzący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pesymista

Wiktionary


czarnowidzka

→ czarnowidz; pesymistka


SJP.pl


czarnowidzki

→ czarnowidz; pesymistyczny, czarnowidzący, ponuracki


SJP.pl


czarnowidztwo

widzenie świata w czarnych barwach; pesymizm, ponuractwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pesymizm, postrzeganie przyszłości / przyszłego zdarzenia w ciemnych barwach, wyobrażanie sobie najgorszego scenariusza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przypisuje mi się czasem profetyczne umiejętności, oskarżając równocześnie o czarnowidztwo. Przed trzydziestu paru laty nie byłem jednak czarnowidzem, przeciwnie, zakładałem - pisząc wtedy książki - pewien optymizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnowidz m.

 przym. czarnowidzący

Wiktionary


czarnowidzący

taki, który patrzy na wszystko pesymistycznie


SJP.pl


czarnowiec

nazwa kilku miejscowości w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnowiec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń
  • Czarnowiec – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń
  • Czarnowiec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Osieck
  • Czarnowiec – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Reszel
  • Czarnowiec – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Przykona
  • Czarnowiec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów

Wikipedia


czarnowiejski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czarną Wsią, dotyczący Czarnej Wsi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarna Wieś ż.

Wiktionary


czarnowo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. osada leśna w województwie mazowieckim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka, z gotyckim kościołem św. Marcina
  • Czarnowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Krosno Odrzańskie, miejsce śmierci poety Krzysztofa Niemirycza
  • Czarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Pomiechówek, z dziełem D-8 Twierdzy Modlin
  • Czarnowo – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Pomiechówek
  • Czarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Goworowo
  • Czarnowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
  • Czarnowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy, w latach 1906-07 miejsce strajku dzieci szkolnych, miejsce urodzenia poety Jana Karnowskiego
  • Czarnowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice, z barokowym kościołem Ducha Św.
  • Czarnowo – gromada
  • Czarnowo – dawna stacja kolejowa w Czarnowie, w powiecie toruńskim
  • Czarnowo-Biki, Czarnowo-Dąb, Czarnowo-Undy, Czarnowo Średnie, Czarnowo Wielkie, Czarnów, Nowe Czarnowo, Stare Czarnowo

Wikipedia


czarnowodzianin

mieszkaniec Czarnej Wody (miasta w Polsce)


SJP.pl


czarnowodzianka

mieszkanka Czarnej Wody (miasta w Polsce)


SJP.pl


czarnowodzki

→ Czarna Woda


SJP.pl

Patrz:

Czarna Woda

czarnowron

podgatunek wrony siwej; wrona czarna, wroniec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Corvus corone corone|Linnaeus|ref=tak., ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

Wiktionary

Czarnowron, wrona czarna, wroniec ("Corvus corone corone") – podgatunek wrony, średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae), częściowo osiadły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czarnowron zamieszkuje wilgotne środowisko Europy Zachodniej i Południowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnɔvrɔ̃n, AS: čarnovrõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. wrona czarna, wroniec

Wiktionary


czarnowski

→ Czarnowo


SJP.pl

Czarnowski (Wika-Czarnowski, Sas odmienny) – kaszubski herb szlachecki, według Przemysława Pragerta odmiana herbu Sas.

Wikipedia

Patrz:

Czarnowo

czarnowąsy

mający czarne wąsy


SJP.pl

Czarnowąsy (dodatkowa nazwa w j. niem. Czarnowanz) – jednostka urbanistyczna w ramach Dzielnicy I Borki, Brzezie, Czarnowąsy, Świerkle w Opolu. Położona w północnej części miasta, między Borkami a Wróblinem.

Miejscowość wraz z obrębem ewidencyjnym wsi włączono do Opola 1 stycznia 2017 roku. Przed włączeniem miejscowość była wsią w gminie Dobrzeń Wielki, w powiecie opolskim, w województwie opolskim.

Wikipedia


czarnowłosy

mający czarne włosy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czarne włosy

Wiktionary


czarnozielony

1. zielony o czarnym odcieniu;
2. kałużnica czarnozielona - chrząszcz z rodziny kałużnicowatych, chroniony w Polsce


SJP.pl


czarnoziem

najżyźniejsza gleba zawierająca dużo próchnicy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czarnoziemy – najżyźniejsze gleby, zawierające dużo próchnicy nadającej im czarne zabarwienie
  • Czarnoziem – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Krasnystaw
  • Czarnoziem – część wsi Kobylany w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Stara Kornica

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czarnoziemy są silnie próchnicznymi glebami, wytworzonymi na lessach przy udziale roślinności stepowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnɔʑɛ̃m, AS: čarnoźẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnoziemny, czarnoziemy

Wiktionary


czarnoziemny

→ czarnoziem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czarnoziemami, dotyczący czarnoziemów; bogaty w czarnoziemy

Wiktionary

Patrz:

czarnoziem

Powiązane:

 rzecz. czarnoziem mrz.

 przym. czarnoziemy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. czarnoziemy

Wiktionary


czarnoziemy

grupa bardzo żyznych gleb, zawierających dużo próchnicy nadającej im czarnego zabarwienia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. czarnoziemny

Wiktionary

Czarnoziemy – bardzo żyzne gleby o głębokim, czarnym poziomie próchnicznym, powstałe pod roślinnością stepową ze skał bogatych w węglan wapnia. Są one charakterystyczne dla strefy półsuchej klimatu umiarkowanego ciepłego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czarnoziem mrz.

 przym. czarnoziemny

Wiktionary


czarnołapy

kot czarnołapy - największy dziki przedstawiciel afrykańskich kotów


SJP.pl


czarnołbisty

1. krogulec czarnołbisty, dzierzbik czarnołbisty, raniuszek czarnołbisty - gatunki ptaków;
2. sajmiri czarnołbista - gatunek małpy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czarny łeb

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈwbʲistɨ, AS: čarnou̯bʹisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnogłowy

Wiktionary


czarność

1. czarny kolor; czerń;
2. całkowita ciemność; egipskie ciemności;
3. ciemne zabarwienie skóry człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czarne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarny

 przysł. czarno

Wiktionary


czarnożylski

→ Czarnożyły


SJP.pl

Patrz:

Czarnożyły

czarnożyły

wieś w Polsce


SJP.pl

Czarnożyły – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Czarnożyły.

Wieś położona przy drodze krajowej nr 45 z Sieradza do Wielunia.

Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Wydrzyn. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czarnożyły, następnie gminy gminy Czarnożyły. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia


czarnożółty

1. żółty o czarnym odcieniu;
2. ślepak czarnożółty - gatunek owada z rodziny bąkowatych


SJP.pl


czarnuch

1. mężczyzna o śniadej cerze lub ciemnych włosach;
2. pogardliwie: Murzyn; bambo, morus, bambus, asfalt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. mężczyzna o śniadej cerze lub czarnych włosach

 (1.2) pogard. czarnoskóry mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ent. chrząszcz z nadrodziny czarnuchowatych (nazwa systematyczna|Tenebrionoidea|ref=tak.);

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czarnuch – ogólne określenie chrząszczy z nadrodziny Tenebrionoidea oraz pierwszy człon nazwy zwyczajowej niektórych ich gatunków, np.:
    • czarnuch ryżowiec (Latheticus oryzae)
    • czarnuch kuchenny (Uloma culinaris)
  • Zbigniew Czarnuch – historyk, pedagog, działacz społeczny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czernidło n., czernina ż., czernienie n., poczernienie n., czarność ż., czarnuszka ż., czarnusznik m., czarnuchowate nmos., czarnuchy nmos., czarnulek m., czarnulka ż., czernidlak m., czerniak m.

:: fż. czarnucha ż.

:: zdrobn. czarnuszek m.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czerniawy, czarnuszkowy, czarnuchowaty

 przysł. czarno, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pogard. asfalt, bambus, negatyw, smoluch

Wiktionary


czarnucha

1. kobieta czarnowłosa; czarnula, czarnulka, czarnuszka;
2. pogardliwie: Murzynka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta o śniadej cerze lub ciemnych włosach

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: czarnuch

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnucha – wieś w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Augustów
  • Czarnucha – potok na Pogórzu Wałbrzyskim w Sudetach
  • Czarnucha – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Hoża
  • Czarnucha – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Porzecze
  • Czarnucha – przystanek kolejowy w pobliżu miejscowości Czarnucha, w rejonie grodzieńskim, w obwodzie grodzieńskim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerń ż.

:: fm. czarnuch mos.

 przym. czarny

 przysł. czarnuchowaty, czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnula

Wiktionary


czarnuchowate

rodzina chrząszczy obejmująca kilkanaście tysięcy gatunków, larwy niektórych gatunków są szkodnikami roślin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa systematyczna|Tenebrionidae|Latreille|ref=tak., rodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych;

Wiktionary

Czarnuchowate, mączniki (Tenebrionidae) – rodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych, infrarzędu Cucujiformia i nadrodziny czarnuchów. Należy tu około 20 tysięcy gatunków. W ich ubarwieniu dominuje czerń. Cechują się przykryciem od góry nasad czułków przez listewki. Kosmopolityczne, wiele gatunków pustynnych i półpustynnych. Odżywiają się najczęściej martwą materią organiczną. Należą tu także gatunki synantropijne, w tym szkodniki magazynowe zbóż i ich przetworów, mające duże znaczenie gospodarcze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ubarwieniu czarnuchowatych dominuje czerń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuch mos./mzw., czerń ż., czernidło n., czernina ż., czernienie n., poczernienie n., czarność ż., czarnuszka ż., czarnusznik m., czarnuchy nmos., czarnulek m., czarnulka ż., czernidlak mzw./mrz., czerniak mzw./mrz., czarnucha ż., czarnuszek m.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czerniawy, czarnuszkowy, czarnuchowaty

 przysł. czarno, czarnawo

Wiktionary


czarnuchowaty

o cechach czarnuchowatych (rodzina chrząszczy)


SJP.pl


czarnuchowy

→ czarnuch (pogardliwie); czarnuszy


SJP.pl


czarnula

potocznie: kobieta o ciemnej cerze lub czarnych włosach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pieszcz. murzynka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż.

Wiktionary


czarnulka

zdrobnienie od: czarnula


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pieszcz. murzynka

 (1.2) pieszcz. brunetka

 (1.3) pieszcz. kobieta o ciemnej cerze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnulka, AS: čarnulka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuchowate nmos., czarnula ż., czarnuszka ż., czarny m., czarnuch m., czarnucha ż., czarność ż., czerń ż., czernidło n., czernienie n., poczernianie n., oczernienie n., oczernianie n.

 czas. czernić, poczernić, oczernić, oczernić

 przym. czarny, czarniutki, czarniusieńki, czarnuchowaty

 przysł. czarno

 temsłow. czarno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czekoladka, czarnuszka

Wiktionary


czarnuszka

1. pieszczotliwie o czarnowłosej kobiecie;
2. roślina o czarnych, aromatycznych nasionach, używanych jako przyprawa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Nigella|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

 (1.2) kulin. aromatyczne, czarne nasiona czarnuszki (1.1) siewnej używane jako przyprawa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnuszka – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Dobrzyca
  • Czarnuszka – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim
  • Czarnuszka (góra) – szczyt w Górach Wałbrzyskich
  • Czarnuszka (Nigella) – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych
  • Czarnuszka siewna – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych
  • Czarnuszka – potok, prawy dopływ Bobru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Liczne gatunki czarnuszki występują dziko na terenach śródziemnomorskich.

 (1.2) Ziarenka czarnuszki wspaniale wzbogacają smak pieczywa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnuʃka, AS: čarnuška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarność ż., czarnulka ż., czerń ż., czarny mos./mrz.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czarniawy

 przysł. czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. czarny kminek

Wiktionary


czarnuszkowy

→ czarnuszka


SJP.pl

Patrz:

czarnuszka

czarnuszy

→ czarnuch (pogardliwie); czarnuchowy


SJP.pl


czarny

1. ciemny;
2. mroczny, nie oświetlony;
3. mający ciemną skórę, włosy;
4. brudny;
5. nieżyczliwy, złośliwy;
6. smutny, trudny do zniesienia


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający najciemniejszy możliwy kolor

 (1.2) fiz. pochłaniający padające całe promieniowanie

 (1.3) szach. należący do czarnych (2.1)

 (1.4) nielegalny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) w szachach, warcabach itp.: bierka koloru czarnego (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (3.1) osoba rasy czarnej (1.1)

 (3.2) pogard. ksiądz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czarny – najciemniejsza barwa
  • Czarny – potok, dopływ Czarnego Dunajca
  • Czarny HIFI – polski producent muzyczny
  • Czarny – film fabularny w reżyserii Dominika Matwiejczyka
  • Czarny – potok, dopływ Macelowego Potoku w Pieninach
  • Czarny – szczyt w masywie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim
  • Czarny– potok w grupie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim
  • Murzyn – eufemizm
  • Czarny Potok, Potok Czarny, Czarny Staw

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asia ma czarne włosy.

 (1.1) Lubię nosić czarne buty.

 (1.3) Czarny król uciekł z zagrożonego pola.

 (1.4) W rzeczywistości realnego socjalizmu posiadanie i sprzedaż dolarów lub marek było traktowane jako proceder czarnego rynku.

 (2.1) Zazwyczaj grając czarnymi przegrywam partię.

 (2.1) Atak czarnych rozpoczął się od ruchu pionkiem na d5.

 (3.1) Na spotkaniu było kilku czarnych z różnych krajów.

 (3.1) Nad jeziorem widziałem czarnego fotografującego łabędzie.

 (3.2) Nasz czarny zawsze ma przy sobie zestaw pierwszej pomocy – modlitwę i dowcipy.

 (3.2) Spotkałem czarnego na urlopie w górach. Powiedział, że jeszcze nigdy nie był bliżej nieba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarnɨ, AS: čarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuchowate nmos., czarnucha ż., czerń ż., czernidło n., Czarny m., Czarna ż., czarnuch m., czarnulka ż., czarnuszek m., czernienie n., poczernienie n., oczernienie n., oczernianie n., czarniak mzw., czarnuszka ż., czerniak mrz., czarność ż., czarnek m., czernina ż.

 czas. czernić, czernieć ndk., poczernieć dk., oczerniać ndk., oczernić dk.

 przym. czarnawy, czarniawy

:: zdrobn. czarniutki

 przysł. czarno, czarniutko, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) bezprawny, nieoficjalny, szemrany, zabroniony, zakazany

 (3.1) pogard. czarnuch, asfalt

 (3.2) klecha, ksiądz

Wiktionary


czarnów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czarnów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra
  • Czarnów – wieś w woj. lubuskim, w pow. słubickim, w gminie Górzyca
  • Czarnów – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
  • Czarnów – osada w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Borowie
  • Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Pacyna
  • Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna
  • Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawski zachodnim, w gminie Leszno
  • Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Dąbrówka
  • Czarnów – osiedle Kielc
  • Czarnów – gromada w powiecie kieleckim
  • Czarnów – gromada w powiecie pruszkowskim
  • Czarnów – gromada w powiecie słubickim

Wikipedia


czarnówek

Czarnówek – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Szczuczyn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Niedźwiadnej.

Wikipedia


czarodziej

człowiek zajmujący się magią, czarami; czarnoksiężnik; mag; magik; czarownik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

Wiktionary

Czarodziej, mag – w mitach, okultyzmie, legendach i literaturze fantasy, osoba praktykująca magię. Żeński odpowiednik tego słowa to "czarodziejka".

W przeciwieństwie do, parających się czarną magią, czarnoksiężników czy czarownic, czarodzieje nieśli zwykle ludziom pomoc używając białej magii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cały nakład nowej powieści o nastoletnim czarodzieju sprzedał się w dwa tygodnie po premierze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejstwo n.

:: fż. czarodziejka ż.

 przym. czarodziejski

 przysł. czarodziejsko, czarownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarownik

Wiktionary


czarodziejka

kobieta zajmująca się czarami; czarownica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fant. kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

 (1.2) przen. kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejskość ż., czarodziejstwo n.

:: fm. czarodziej ż.

 przym. czarodziejski, czarujący

 przysł. czarodziejsko, czarownie

 czas. zaczarować, oczarować, oczarowywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarowniczka

Wiktionary


czarodziejski

przymiotnik

 (1.1) związany z czarowaniem lub czarodziejem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zobaczyła stożkowatą czapkę w gwiazdki i czarodziejską różdżkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziej m., czarodziejka ż., czarodziejstwo n., czarodziejskość ż.

Wiktionary


czarodziejsko

przysłówek

 (1.1) w sposób czarodziejski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejskość ż., czarodziejstwo n., czarodziej mos., czarodziejka ż.

Wiktionary


czarodziejskość

→ czarodziejski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czarodziejskie

Wiktionary

Patrz:

czarodziejski

Powiązane:

 rzecz. czarodziejstwo n., czarodziej m., czarodziejka ż.

 przym. czarodziejski

 przysł. czarodziejsko

Wiktionary


czarodziejstwo

zajmowanie się czarami, praktykowanie magii, wykonywanie magicznych obrzędów; czarownictwo, czarostwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ogół czarów, sztuka ich rzucania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to ta sama okrutna alternatywa, z pomocą której niegdyś sprawdzano kobiety oskarżane o czarodziejstwo: wrzucano skrępowane do wody i jeśli tonęły to oznaczało, że były niesłusznie oskarżone, a jeśli wypływały — to były czarownicami i wiadomo było, jak dalej postąpić…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejskość ż., czarodziej mos., czarodziejka ż.

 przym. czarodziejski

 przysł. czarodziejsko

Wiktionary


czaroit

minerał z grupy krzemianów


SJP.pl

Czaroit (charoit) – minerał z gromady krzemianów. Należy do minerałów rzadkich i występuje tylko w jednym miejscu na świecie. Jest minerałem o zagadkowej strukturze między krzemianami warstwowymi a wstęgowymi i bardzo zmiennym składzie chemicznym. Jego skład chemiczny nie jest do końca znany. Co jakiś czas odnajduje się w nim inne pierwiastki mające mniejsze lub większe znaczenie w jego strukturze. Podawany w literaturze wzór chemiczny czaroitu nie jest wzorem w 100% dokładnym.

Wikipedia


czarostwo

zajmowanie się czarami, praktykowanie magii, wykonywanie magicznych obrzędów; czarodziejstwo, czarownictwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. praktykowanie magii

Wiktionary

Czarostwo – (lub czary) to praktyka magicznych umiejętności i zdolności. Czarostwo to szeroki termin, który różni się kulturowo i społecznie, a zatem może być trudny do precyzyjnego zdefiniowania, dlatego międzykulturowe założenia dotyczące znaczenia lub rozumienia tego terminu należy stosować bardzo ostrożnie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do sądów ławniczych miejskich należały sprawy o „czarostwo” także z okolicznych wsi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarownictwo n., czar mrz., czarownik mos., czarownica ż.

Wiktionary


czarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czarować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czarować

 przym. czarujący

 rzecz. czar mrz., czarownik mos., czary nmos., czarodziejka ż.

 przysł. czarownie

Wiktionary


czarować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaczarować)

 (1.1) czynić czary

czasownik przechodni niedokonany (opcjonalnie dk. oczarować)

 (2.1) wprowadzać w podziw

 (2.2) pot. wprowadzać w błąd (w tym: prawić nieszczere komplementy)

czasownik zwrotny niedokonany czarować się

 (3.1) pot. zwodzić siebie samego

 (3.2) pot. zwodzić się nawzajem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar mrz., czary nmos., czarownictwo n., czarownica ż., czarownik mos., czaruś mos., czarowanie n.

 czas. oczarować, oczarowywać, odczarowywać, odczarować, rozczarować, rozczarowywać, wyczarować, wyczarowywać, zaczarowywać, zaczarować

 przym. czarowny, czarujący

 przysł. czarująco, czarownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaczarowywać, zaklinać

 (2.1) oczarowywać, olśniewać, urzekać

 (2.2) oszukiwać, pieprzyć, pierdolić, zmyślać, zwodzić

 (3.1) łudzić się, oszukiwać się, zwodzić się

 (3.2) łudzić się, oszukiwać się, zwodzić się

Wiktionary


czarownica

kobieta zajmująca się czarami; czarodziejka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

 (1.2) pot. przen. kobieta stara, brzydka, złośliwa

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzuciwszy urok czarownica rechocząc odleciała na miotle.

 (1.1) Najkrótsza noc w roku to tradycyjne święto czarownic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarɔvʲˈɲit͡sa, AS: čarovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarownictwo n., czarowstwo n., czarowniczość ż., czar mrz., czary lm nm., czarodziejka ż.

:: fm. czarownik mos.

 czas. czarować ndk., oczarować dk., zaczarować dk.

 przym. czarowniczy

 przysł. czarowniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiedźma, Baba-Jaga, baba-jaga, jędza; reg. śl. heksa

 (1.2) brzydula

Wiktionary


czarownictwo

zajmowanie się czarami, praktykowanie magii, wykonywanie magicznych obrzędów; czarodziejstwo, czarostwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zajmowanie się czarami;

Wiktionary

Czarownictwo – (jest to obecna forma słownikowa; w wersji archaicznej "czarostwo", ang. "witchcraft")

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czary nmos., czar m., czarownik m., czarownica ż., czarostwo n.

 przym. czarujący

 czas. czarować ndk., zaczarować dk.

Wiktionary


czarowniczy

→ czarownik, → czarownica


SJP.pl

Patrz:

czarownik, → czarownica

czarownie

przysłówek

 (1.1) w sposób czarowny, pełen czaru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar m., czarodziej m., czarowanie n., czarodziejka ż.

 czas. czarować ndk.

 przym. czarowny, czarujący

Wiktionary


czarowniej

stopień wyższy od przysłówka: czarownie


SJP.pl


czarowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czarowny


SJP.pl


czarownik

1. człowiek zajmujący się magią, czarami;
2. w wierzeniach lub baśniach: mężczyzna posiadający czarodziejską moc


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna zajmujący się czarami

 (1.2) człowiek leczący przy pomocy czarów

Wiktionary

Czarownik – w społeczeństwach plemiennych osoba zajmująca się najczęściej przepowiadaniem i leczeniem za pomocą tajemnych, specjalnych formułek uznawanych za magiczne zaklęcia oraz za pomocą wyspecjalizowanych rytuałów. Jest pośrednikiem pomiędzy żyjącymi a światem zmarłych. W kulturach afrykańskich pełni rolę wyroczni, do którego zwraca się np. po uzyskanie informacji na temat np. wyniku wojen, wielkości plonów czy płci nienarodzonego dziecka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Podobno dość niedawno linczowano na Haiti czarowników oskarżonych o rozprzestrzenianie cholery.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar mrz., czarowanie n.

:: fż. czarownica ż.

 czas. czarować ndk., oczarować dk., wyczarować dk., zaczarować dk.

 przym. czarowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnoksiężnik, czarodziej, mag

 (1.2) szaman

Wiktionary


czarowniś

potocznie: mężczyzna zalotny, odznaczający się kokieterią; kokiet


SJP.pl


czarowność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czarowne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarowny, czarujący

Wiktionary


czarowny

taki, który zachwyca swoim pięknem, wdziękiem; przeuroczy, prześliczny, przepiękny, przecudny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający moc nadprzyrodzoną

 (1.2) książk. urzekający pięknem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dlatego też jest to ze wszystkich skarbów najczarowniejszy skarb — i nie potrzeba go szukać daleko za górami, za lasami... Bije tuż — tuż... Posłuchajcie i pamiętajcie o niem.

 (1.1) Czarowny widok — czarowne wieczory! — / Ciebie zachwycał zgiełk ludzi i tęcza, / W jaką się ludzkie wiązały kolory / Nad błękitnawem morzem w pół obręczą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar mrz., czary nmos., czarownik mos., czarowność ż.

 czas. czarować ndk.

 przysł. czarownie

 przym. czarujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarodziejski, magiczny, zaczarowany

 (1.2) czarodziejski, magiczny

Wiktionary


czarski

nazwisko


SJP.pl


czarszy

bazar, handlowa dzielnica muzułmańska; suk


SJP.pl


czart

diabeł, szatan, bies; czort


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) przest. zły duch, diabeł;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czarty zamieniły ich w kamienie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃart, AS: čart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czort m.

 przym. czarci, czartowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabeł, szatan, bies; gw. Górny Śląsk korfanty

Wiktionary


czartak

dawniej: budynek dla kwarantannowej straży


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartak – dawna regionalistyczna grupa literacka
  • Czartak – polskie czasopismo-almanach wydawane nieregularnie w latach 1922-1928
  • Czartak – rozebrany przystanek kolejowy w Ponikwi, w województwie małopolskim
  • Schronisko „Czartak” – dawne schronisko turystyczne położone w Rudawach Janowickich w miejscowości Czarnów
  • Czartak – przysiółek wsi Mucharz w Małopolsce, sąsiadujący z Świnną Porębą

Wikipedia


czartawa

roślina wiesiołkowata półkuli północnej


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czarter

umowa między armatorem a frachtującym o wynajęcie statku lub samolotu na określony czas; charter


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rejs wynajętym statkiem lub samolotem

Wiktionary

Czarter (z charter) – umowa, na podstawie której odbywa się przewóz ładunków bądź osób w żegludze, transporcie kolejowym lub lotnictwie, cechująca się nieregularnością lub wręcz jednorazowością, na określoną trasę lub czas. Także wynajęcie statku, jachtu, samolotu z załogą lub bez na określony czas w celu samodzielnej organizacji transportu, podróży.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czarterowanie n.

 przym. czarterowy

Wiktionary


czarterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wynajmowanie samolotów, statków lub jachtów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyczarterowanie n., czarter m.

 czas. czarterować ndk., wyczarterować dk.

 przym. czarterowy

Wiktionary


czarterować

wynajmować statek lub samolot na określony kurs lub czas; charterować


SJP.pl


czarterowy

→ czarter; charterowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z czarterem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃartɛˈrɔvɨ, AS: čarterovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarter m., czarterowanie n.

 czas. czarterować ndk.

Wiktionary


czarterpartia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mors. zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do czarterpartii mogą być dołączane kartki zawierające klauzulę ustalone już po zawarciu umowy czarteru, niekiedy są one dopisywane nawet odręcznie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃartɛrˈpartʲja, AS: čarterpartʹi ̯a

Wiktionary


czartki

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartki – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Sieradz
  • Czartki – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
  • Czartki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków
  • Czartki – część wsi Chwałkowo w woj. wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska
  • Czartki – szczyt na Podgórzu Wałbrzyskim
  • Czartki – dawny kolejowy wąskotorowy przystanek osobowy w Czartkach, w gminie Żelazków

Wikipedia


czartopłoch

ludowa nazwa trującego grzyba o czerwonym kapeluszu, blaszkowatym hymenoforze i trzonie bez wyraźnego pierścienia


SJP.pl


czartoria

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. ulica Poznania


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartoria – dawna osada włączona do Chwaliszewa, a następnie wraz z nim do Poznania
  • Czartoria – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Miączyn
  • Czartoria – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Miastkowo
  • Czartoria (obwód lwowski)
  • Czortoryja (obwód czerniowiecki), rejon kocmański
  • Czartoryja Stara, rejon lubarski
  • Myrolubiwka (rejon tarnopolski) - dawniej Czartoryja (XIX), Czartorya (1910), Czartorja (1939).
  • Nowa Czartoria

Wikipedia


czartoryja

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. wzgórze w Lęborku


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartoryja (województwo łódzkie) – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Brąszewice
  • Czartoryja (województwo zachodniopomorskie) – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Chojna
  • Czartoryja (Ręczno)
  • Czartoryja – wzgórze w Lęborku
  • Czartoryja (Czartoria) – wzgórze w Ręcznie

Wikipedia


czartoryjski

przymiotnik od: Czartoryja


SJP.pl


czartorysk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim, nad rzeką Styr;

Wiktionary

Czartorysk ( Чарторийськ, "Czartoryjśk") – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie kamieńskim, nad rzeką Styr. W 2026 roku liczyła ok. 1,5 tys. mieszkańców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czartoryski

 rzecz. Czartoryski mos./mrz., Czartoryska ż.

Wiktionary


czartoryski

przymiotnik od: Czartoria


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Czartoryska, związany z Czartoryskiem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartoryski – herb książęcy
  • Adam Kazimierz Czartoryski
  • Adam Jerzy Czartoryski
  • Antonina Czartoryska
  • Arkadiusz Czartoryski
  • August Aleksander Czartoryski
  • bł. August Czartoryski
  • Eleonora Czartoryska
  • Jerzy Konstanty Czartoryski
  • Kazimierz Czartoryski (1674–1741)
  • Kazimierz Florian Czartoryski
  • Kazimierz Jerzy Czartoryski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Usłyszeliśmy dzwony z czartoryskiego kościoła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czartorysk mrz., Czartoryski mos.

Wiktionary


czartowice

Czartowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Schartowitz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Równiny Niemodlińskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

Wikipedia


czartowiec

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartowiec – wieś w Polsce w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tyszowce
  • Czartowiec – gromada
  • Czartowiec – wzniesienie w Sudetach Zachodnich, w Rudawach Janowickich
  • Czartowiec – wzniesienie w Sudetach Wschodnich, w Górach Złotych
  • Czartowiec – potok górski w Sudetach Środkowych, w Górach Suchych, w woj. dolnośląskim.
  • Czartowiec – skała
  • Czartowiec-Kolonia

Wikipedia


czartowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czartowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Dobrzyń nad Wisłą
  • Czartowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
  • Czartowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Skulsk
  • Czartowo – przysiółek wsi Rosiny w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Przelewice
  • Czartów

Wikipedia


czartowski

→ czart; czortowski, czarci (czorci), czortowy


SJP.pl


czartysta

zwolennik czartyzmu


SJP.pl


czartystka

→ czartysta


SJP.pl

Patrz:

czartysta

czartystowski

→ czartyzm


SJP.pl

Patrz:

czartyzm

czartyzm

pierwszy masowy ruch polityczny robotników angielskich, żądający demokratycznych reform politycznych; chartyzm


SJP.pl

Czartyzm (ang. "chartism", od charter – karta) – masowy i radykalny ruch polityczny w latach 1836-49 w Wielkiej Brytanii, który zmierzał do wprowadzenia demokratycznych zmian w systemie wyborczym oraz poprawy sytuacji finansowej robotników.

Wikipedia


czarujący

niezwykle piękny; uroczy, urzekający


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: czarować

przymiotnik

 (2.1) uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na próżno kapela wygrywała skoczne dryganty, sztajery i menuety, liberia, w białych kosmatych surdutach, niestrudzenie roznosiła słodkie muszkatele i alikanty, a czarujące gospodynie usiłowały ożywić gnuśną zabawę - nuda nie dała się rozproszyć.

 (2.1) Ona jast tak czarującą kobietą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃaruˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: čarui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarownictwo n., czar m., czary nmos., czarowność ż., czarowanie n., zaczarowanie n., odczarowywanie n., odczarowanie n., czarodziejka ż.

 czas. czarować ndk., zaczarować dk., odczarowywać ndk., odczarować dk.

 przym. czarowny

 przysł. czarująco, czarownie

Wiktionary


czaruków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego;

Wiktionary

Czaruków (ukr. Чаруків) – wieś w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego, założona w 1444 r. Wieś liczy 1163 mieszkańców.

W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Czaruków w powiecie łuckim województwa wołyńskiego.

W czerwcu 1943 roku (rzeź wołyńska) członkowie UPA zamordowali tutaj 4 polskich mieszkańców. Część polskich zagród spalono. Większość Polaków ocalała, ponieważ wcześniej przeniosła się do bezpieczniejszych miejscowości, w tym do Łucka.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czarukowski

Wiktionary


czarusiowaty

charakterystyczny dla czarusia


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) pot. zachowujący się jak czaruś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wciąż tylko się rozglądasz za tym czarusiowatym blondynem z 4 d.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaruś mos.

Wiktionary


czaruś

młody, przystojny mężczyzna starający się wszystkim przypodobać swoim obyciem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. młody przystojniak zabiegający o względy kobiet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Radka to jest taki czaruś, wciąż na fali.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarusiowaty

 rzecz. czar mrz.

 czas. czarować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uwodziciel

Wiktionary


czarwaka

materialistyczny prąd w filozofii starohinduskiej; ćarwaka


SJP.pl


czary

magiczne obrzędy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) magiczne obrzędy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarɨ, AS: čary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar m., czarownictwo n., czarownik m., czarowniś m., czarownica ż., czarowanie n., czarodziejka ż.

 czas. czarować ndk.

 przym. czarowny, czarujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) magia, urok; stpol. gusła

Wiktionary


czary-mary

1. ironiczne bądź żartobliwe określenie czegoś niejasnego lub skomplikowanego; abrakadabra;
2. dawniej, potocznie: zaklęcie magiczne; hokus-pokus


SJP.pl

Czary-Mary ( Double, DoubleToil and Trouble) – amerykański film telewizyjny z gatunku fantasy dla dzieci.

Swoją amerykańską premierę miał 30 października 1993 roku, a polską – 7 października 2001.

Wikipedia


czarysz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Wiktionary

Czarysz (ros. Чарыш) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu. Przepływa po terytorium Kraju Ałtajskiego i Republiki Ałtaju.

Długość 547 km, powierzchnia dorzecza 22,2 tys. km². Brzegi rzeki porośnięte lasem mieszanym: głównie brzoza i sosna, rzadziej jodła syberyjska i świerk.

Wikipedia


czarzasty

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o brwiach: gęste, wyraziste

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈʒastɨ, AS: čažasty

Wiktionary


czas

1. w filozofii i fizyce: wielkość pozwalająca określić kolejność zdarzeń i porównywać odstępy między nimi;
2. w teorii względności: jeden z wymiarów czasoprzestrzeni;
3. wyodrębniony okres;
4. określony moment; chwila;
5. odpowiednia pora; termin;
6. w grach zespołowych: przerwa w grze na żądanie trenera; time-out;
7. kategoria i forma gramatyczna czasownika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;

 (1.2) chwila, moment, pora

 (1.3) gram. kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czas jest nazywany „czwartym wymiarem”.

 (1.1) W samotnym biegu uzyskała czas 13,22, dający awans.

 (1.2) Myślę, że już czas iść.

 (1.3) W języku polskim są trzy czasy: przeszły, teraźniejszy i przyszły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃas, AS: čas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasownik mrz., czasowość ż., czasówka ż.

 przym. czasowy, ponadczasowy, czasownikowy, odczasownikowy

 przysł. czasem, czasami, czasowo, podczas

 przyim. podczas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chwila, moment, pora

Wiktionary


czas.

skrót od: czasownik


SJP.pl

skrót

 (1.1) = czasownik

Wiktionary


czasami

co pewien czas; czasem


SJP.pl

przysłówek czasu

 (1.1) zob. czasem.

forma rzeczownika.

 (2.1) N. lm. od: czas

Wiktionary

Przykłady

 (.1) Widywałem się z nią czasami, zanim przeprowadziła się do Poznania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈsãmʲi, AS: časãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasownik mos./mrz.

 przysł. czas, czasem

 przyim. podczas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niekiedy; gw. Śląsk Cieszyński ponikiedy

Wiktionary


czasem

1. co pewien czas; czasami;
2. przypadkiem, może


SJP.pl

przysłówek czasu

 (1.1) niekiedy, co pewien czas

forma rzeczownika.

 (2.1) N. lp. od: czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Antropolodzy mają prawo twierdzić, że przyczynili się do zachowania kulturowego dziedzictwa społeczeństw, które badali, […]. Lecz prawdą jest również, iż mieli oni swój udział, czasem tylko pośredni, w utrzymywaniu struktur władzy reprezentowanych przez system kolonialny".

 (1.1) Czasem chodzimy razem do kina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃasɛ̃m, AS: časẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasownik mos./mrz.

 przysł. czasami

 przyim. podczas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czasami, okazjonalnie, momentami, od czasu do czasu; reg. śl. ponikiedy

Wiktionary


czasochłonność

→ czasochłonny


SJP.pl

Patrz:

czasochłonny

czasochłonny

przymiotnik

 (1.1) wymagający poświęcenia dużo czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta praca jest bardzo czasochłonna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: časoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasochłonność ż.

Wiktionary


czasomierz

1. miernik czasu trwania jakiegoś zjawiska;
2. dawniej, dziś potocznie: zegarek, zegar, chronometr


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. techn. przyrząd, który odmierza upływ czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wystawie zaprezentowano nowożytne czasomierze z Japonii i Chin.

Wiktionary


czasopismo

1. pismo okresowe wydawane w stałych terminach;
2. egzemplarz takiego pisma


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

Wiktionary

Czasopismo – wydawnictwo ciągłe, periodyczne, publikowane pod niezmienionym tytułem, posiadające numerację ciągłą, zawierające ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierające materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogące różnić się wersjami językowymi – może występować w wielu mutacjach regionalnych. Potocznie za czasopisma uważa się publikacje od tygodnika wzwyż, te wydawane częściej nazywane są gazetami.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czasopismami o regularnej częstotliwości są np. dziennik, tygodnik, miesięcznik i kwartalnik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ, AS: časopʹismo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasopiśmiennictwo n.

 przym. czasopiśmienny, czasopiśmienniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gazeta, periodyk, przegląd, magazyn, rewia

Wiktionary


czasopiśmiennictwo

dział piśmiennictwa poświęcony czasopismom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dział piśmiennictwa dotyczący czasopis

 (1.2) ogół czasopism

Wiktionary


czasoprzestrzenność

cecha czegoś istniejącego lub przebiegającego w określonej przestrzeni oraz w jakimś czasie


SJP.pl


czasoprzestrzenny

istniejący, przebiegający lub przedstawiający coś w określonej przestrzeni oraz w jakimś czasie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) przym. od czasoprzestrzeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔpʃɛˈsṭʃɛ̃nːɨ, AS: časopšesṭšẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasoprzestrzeń

Wiktionary


czasoprzestrzeń

zbiór wszystkich zdarzeń elementarnych wszechświata, wraz ze strukturą umożliwiającą przyporządkowanie każdemu z nich współrzędnych przestrzennych i współrzędnej czasu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

Wiktionary

Czasoprzestrzeń – matematyczny model ujmujący wspólnie przestrzeń fizyczną i czas jako jedno nierozłączne pojęcie, co jest opisywane w czterowymiarowej strukturze matematycznej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grawitacja jest konsekwencją krzywizny czasoprzestrzeni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ, AS: časopšesṭšẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czasoprzestrzenny

Wiktionary


czasoumilacz

coś, co umożliwia przyjemne spędzenie czasu, np. urządzenie, zabawa itp.


SJP.pl


czasowanie

dawniej: koniugacja (odmiana czasownika); czasownikowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. gram. koniugacja

 (1.2) daw. med. menstruacja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koniugacja

Wiktionary


czasować

dawniej:
1. koniugować; czasownikować;
2. zwlekać


SJP.pl


czasowiec

zawodnik specjalizujący się w konkurencjach na czas


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czasownik

część mowy odpowiadająca na pytania: co robi? co się z nim dzieje?; wyraz należący do tej części mowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gram. część mowy opisująca czynności lub stany;

 (1.2) daw. rzad. kronika, latopis

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) stpol. wróżbiarz

Wiktionary

Czasownik – część mowy nazywająca procesy (czynności, stany). W zdaniu tworzy orzeczenie. Czasowniki są nazwami czynności, jakie wykonują w danym czasie istoty żywe, narzędzia lub maszyny, oraz nazwami stanów, w jakich te istoty albo przedmioty się znajdują.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Orzeczenie w zdaniu najczęściej jest wyrażone osobową formą czasownika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈsɔvʲɲik, AS: časovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasówka ż., czasowość ż., ponadczasowość ż.

 przym. czasownikowy, czasowy, bezczasowy, odczasownikowy, ponadczasowy

 przysł. czasem, czasami, czasowo, ponadczasowo

Wiktionary


czasownikowanie

dawniej: koniugować; czasować


SJP.pl


czasownikować

dawniej: koniugować; czasować


SJP.pl


czasownikowość

→ czasownikowy


SJP.pl

Patrz:

czasownikowy

czasownikowy

związany z czasownikiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czasownikiem, dotyczący czasownika

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔvʲɲiˈkɔvɨ, AS: časovʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasownik m., czas m.

 przym. odczasownikowy

Wiktionary


czasowo

przysłówek

 (1.1) przez jakiś czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta funkcja czasowo jest niedostępna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasownik mos./mrz.

 przym. czasowy

Wiktionary


czasowo-przestrzenny

czasowy i przestrzenny; przestrzenno-czasowy


SJP.pl


czasowość

1. chwilowość, przemijalność;
2. rozciągłość w czasie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czasowe; cecha tych, którzy są czasowi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czasowy

 przysł. czasowo

 rzecz. czas mrz., czasownik mos./mrz.

Wiktionary


czasowy

1. trwający przez pewien czas; chwilowy, przemijający;
2. odnoszący się do czasu, ciągu chwil, np. ramy czasowe


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający przez krótki czas

 (1.2) dotyczący czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kto lata często samolotem, musi być przyzwyczajony do różnicy czasowej między strefami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈsɔvɨ, AS: časovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasowość ż., czasownik mos./mrz.

 przysł. czasowo, czasami, czasem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwilowy, krótkotrwały, okresowy, przejściowy, sezonowy, tymczasowy

Wiktionary


czastarski

→ Czastary


SJP.pl

Patrz:

Czastary

czastary

wieś w Polsce


SJP.pl

Czastary – wieś w Polsce, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, siedziba gminy Czastary.

Wieś królewska w starostwie wieluńskim w powiecie wieluńskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku.

Wikipedia


czastuszka

ludowa piosenka rosyjska, białoruska lub ukraińska o tematyce humorystycznej


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czasy

1. w filozofii i fizyce: wielkość pozwalająca określić kolejność zdarzeń i porównywać odstępy między nimi;
2. w teorii względności: jeden z wymiarów czasoprzestrzeni;
3. wyodrębniony okres;
4. określony moment; chwila;
5. odpowiednia pora; termin;
6. w grach zespołowych: przerwa w grze na żądanie trenera; time-out;
7. kategoria i forma gramatyczna czasownika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) okres dziejów, który wyodrębniono z uwagi na pewne swoiste cechy

Wiktionary

Czasy – wiersz Cypriana Kamila Norwida napisany w 1849.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzisiejszych czasach odznaka Straży Miejskiej na całych równinach wzbudzała co najmniej szacunek, jeśli już nie skłaniała do pełnej współpracy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czas, epoka, okres

Wiktionary


czasza

1. kielich;
2. misa o półkolistym kształcie;
3. część sklepienia kopulastego;
4. część nośna spadochronu;
5. w matematyce: część kuli odcięta płaszczyzną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. sklepienie o półkolistym kształcie

 (1.2) pojemnik, misa o półkolistym kształcie

 (1.3) część spadochronu spowalniająca upadek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czasza w architekturze
  • czasza kuli
  • czasza lodowa
  • czasza grzejna
  • czasza spadochronu
  • Czasza – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie kleckim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod tą złotą czaszą mieści się muzeum tekstów religijnych.

 (1.2) Wampir powoli sączył krew ze srebrnej czaszy.

 (1.3) Znów śniło mu się, że czasza się nie otworzyła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaʃa, AS: čaša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaszka, czasznica

 przym. czaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klosz, kopuła

Wiktionary


czaszka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

 (1.2) pot. sklepienie głowy

Wiktionary

Czaszka

Czaszka ( cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy kręgowców. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tej części muzeum umieszczona jest ekspozycja wilczych czaszek.

 (1.1) Mózg to znajdująca się w czaszce część ośrodkowego układu nerwowego.

 (1.1) Czaszka chroni mózg przed urazami.

 (1.1) Dingo krzyżuje się z psem domowym, dając płodne potomstwo, różni się jednak budową czaszki.

 (1.2) Tradycja wyznaczyła kobietom tylko sposób zasłaniania głowy i całego ciała – przykrywania ogolonych czaszek (…) peruką, chustą czy turbanem, a także noszenie długich rękawów, grubych pończoch i zapinanie się po samą szyję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaʃka, AS: čaška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasza ż.

 przym. czaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. czacha, czania

Wiktionary


czaszkować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) slang. myśleć (skupiać się na czymś w myślach)

 (1.2) slang. myśleć (mieć zdanie na jakiś temat)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wybaczcie tę pożal się Boże psychoanalizę, ale czasem warto pamiętać, że facet zupełnie inaczej czaszkuje […].

Wiktionary


czaszkowy

związany z czaszką


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) anat. związany z czaszką, dotyczący czaszki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaszka ż., czasza ż., czaszkowce nmos.

Wiktionary


czasznica

rodzaj grzybów z rodziny purchawkowatych


SJP.pl


czaszniowate

o cechach czaszniowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czaszniowaty

o cechach czaszniowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


czaszowy

→ czasza


SJP.pl

Patrz:

czasza

czaszołka

jadalny ślimak przodoskrzelny; czareczka


SJP.pl

Czaszołka, czareczka ("Patella") – jeden z rodzajów w rodzinie Patellidae, grupujący niewielkie i średniej wielkości ślimaki morskie o charakterystycznych czareczkowatych muszlach, występujące głównie w strefie pływów.

Wikipedia


czaszyn

Czaszyn (ukr. Чашин) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zagórz. Ma status sołectwa.

Czaszyn leży nad rzeką Osława, na granicy turystycznej Pogórza Bukowskiego i Bieszczadów Zachodnich, która przebiega wzdłuż rzeki Osława. Większa część miejscowości leżąca na prawym brzegu Osławy wchodzi w skład Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Wikipedia


czasówka

kolarski etap jazdy na czas


SJP.pl


czat

rozmowa prowadzona za pośrednictwem internetu; chat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. internetowa rozmowa w formie pisemnych komunikatów

 (1.2) inform. strona internetowa, na której można czatować (prowadzić czaty (1.1))

 (1.3) spoż. psychoaktywna używka z liści czuwaliczki jadalnej

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „chat”. Zobacz też: uczelnię ChAT.

Czat (również chat, z chat [] – pogawędka) – rodzaj rozmowy między dwoma lub wieloma użytkownikami komputerów za pośrednictwem Internetu lub innej sieci komputerowej, polegającej na naprzemiennym przesyłaniu wiadomości tekstowych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃat, AS: čat

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. czatownik mos., czacik mrz.

 czas. czatować ndk.

 przym. czatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chat

 (1.3) khat

Wiktionary


czata

1. oddział żołnierzy ubezpieczający wojsko w czasie postoju;
2. żołnierze dokonujący zwiadu, śledzący kogoś lub coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. gromada

 (1.2) wojsk. żołnierze ubezpieczający lub dokonujący zwiadu, oddział z nich złożony

 (1.3) wojsk. oddział główny ubezpieczający podczas postoju

Wiktionary

Czata – element ubezpieczania wojsk podczas postoju, zazwyczaj w sile od plutonu do kompanii. Rozróżnia się czaty samodzielne, wysyłane bezpośrednio z ubezpieczanego pododdziału lub oddział, i czaty główne znajdujące się w drugim rzucie oddziału czat

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃata, AS: čata

Wiktionary


czatbot

program, z którym można się komunikować przez czat (chat); chatbot


SJP.pl


czateria

strona internetowa do rozmów w formie pisemnych komunikatów; czatownia


SJP.pl


czatgano

miasto w Bangladeszu; Cittagong


SJP.pl


czatkalski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czatkałem, dotyczący Czatkału (rzeki w Kirgistanie i Uzbekistanie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czatkał mrz.

Wiktionary


czatkowice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czatkowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. milickim, w gminie Milicz
  • Czatkowice – dawna wieś obecnie część miasta Krzeszowice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
  • Czatkowice – gromada

Wikipedia


czatnej

pikantny lub łagodny sos stosowany jako dodatek do potraw, popularny głównie w Indiach; chutney, chutnej, ćatni


SJP.pl


czatolin

Czatolin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Łyszkowice.

Wieś arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w ziemi sochaczewskiej województwa rawskiego w 1792 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia


czatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czatować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃatɔˈvãɲɛ, AS: čatovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czatować

Wiktionary


czatować

1. rozmawiać z kimś za pośrednictwem Internetu; chatować;
2. stać na czatach, pilnować;
3. śledzić z ukrycia; czaić się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) pilnować, śledzić kogoś z ukrycia

 (1.2) porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myśliwi zaczaili się w krzakach i czatowali z załadowanymi dubeltówkami na grupkę dzików, zaganianą w ich kierunku przez naganiaczy.

 (1.1) Czatowaliśmy na Kubę pod jego szkołą po ostatnim dzwonku, by wręczyć mu prezent i złożyć życzenia urodzinowe, jednak okazało się, że zachorował i nie przyszedł tego dnia na zajęcia.

 (1.2) Czatuję od tygodnia z tym chłopakiem, którego poznałam na imprezie u Ani.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈtɔvat͡ɕ, AS: čatovać

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. czatowanie n., czata ż., czatownik m.

 (1.2) rzecz. czatowanie n., czat m., czatownik m.

 przym. czatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyhać

 (1.2) chatować

Wiktionary


czatowicz

uczestnik czatu; chatowicz, czatownik, chatownik


SJP.pl


czatowiczka

uczestniczka czatu; czatowniczka, chatowiczka, chatowniczka


SJP.pl


czatownia

1. w myślistwie: zamaskowane stanowisko myśliwskie; strażnica, punkt obserwacyjny;
2. strona internetowa do rozmów w formie pisemnych komunikatów; czateria


SJP.pl


czatowniczka

1. kobieta dokonująca zwiadu lub stojąca na czatach; wartowniczka, zwiadowczyni;
2. uczestniczka czatu; chatowniczka, czatowiczka, chatowiczka


SJP.pl


czatownik

1. osoba dokonująca zwiadu lub stojąca na czatach; wartownik, zwiadowca;
2. uczestnik czatu; chatownik, czatowicz, chatowicz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wartownik, zwiadowca

 (1.2) osoba na komunikatorze internetowym, czacie; rozmówca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy komtur toruński [w nocy 7 września, wziąwszy załogę Nieszawy,] wtargnął do obozu Brochockiego, napotkał on aż trzy łańcuchy czat. Żołnierze krzyżaccy uprzątnęli pierwsze posterunki, ale w drugim łańcuchu czatownik zdążył krzykiem wzniecić alarm.

 (1.1) I że przed świtem, jak czatownik tuszył [daw.; przypuszczał] / I jak niemieckie wyznawały brańce [brańcowi; jeńcowi], / Chce miasto ubiec i szturmować szańce.

Wiktionary


czatowy

→ czat; chatowy


SJP.pl


czatujący

1. rozmawiać z kimś za pośrednictwem Internetu; chatować;
2. stać na czatach, pilnować;
3. śledzić z ukrycia; czaić się


SJP.pl

Patrz:

czatować

czaty

czatowanie, pilnowanie


SJP.pl


czatyrdah

masyw stołowy na Ukrainie (Góry Krymskie)


SJP.pl


czau-czau

[czytaj: czał-czał] - rasa psów o długiej, gęstej sierści koloru czarnego, rudego albo płowego; pies tej rasy; chow-chow


SJP.pl


czaun

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego;

Wiktionary

Czaun (ros. "Чаун") – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym; długość 278 km.

Powstaje z połączenia kilku mniejszych rzek mających źródła w górach Ilirnejski Kriaż, płynie w kierunku północnym przez zabagnioną nizinę dzieląc się na liczne ramiona i meandrując; uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czauński

Wiktionary


czausz

dawniej: turecki goniec


SJP.pl

Czausz (tur. "çavuş", z arab. شاويش, "shawish") – urzędnik dworski w Imperium Osmańskim, posłaniec, kurier, w późniejszym okresie często byli oficerowie, którym powierzano specjalne zadania.

Wikipedia


czauński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czaunem, dotyczący Czaunu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czaun mrz.

Wiktionary


czawycza

ryba, łosoś pacyficzny


SJP.pl

Czawycza ("Oncorhynchus tshawytscha") – gatunek morskiej ryby z rodziny łososiowatych (Salmonidae). Największy przedstawiciel rodzaju "Oncorhynchus".

W Rosji nazywana "carycą łososiowatych", w Ameryce Północnej nazywana "king salmon" – łosoś królewski.

Wikipedia


czaykowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Rudolf Czaykowski ps. „Garda” (ur. 7 lutego 1912 na Litwie, zm. 10 października 1953 w Warszawie) – członek Armii Krajowej, cichociemny. dowódca batalionu w powstaniu warszawskim, porucznik Wo...
  • Bogdan Czaykowski (ur. 10 lutego 1932 w Równem na Wołyniu, zm. 16 sierpnia 2007 w Vancouver) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz, profesor emeritus Uniwersytetu British Columbia.
  • Stanisław Czaykowski (ur. 10 czerwca 1899 w Hadze, zm. 10 września 1933 w Monzy) – polski kierowca wyścigowy, uczestnik wyścigów Grand Prix oraz 24h Le Mans.

Wikipedia


czałbatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. med. wierzch, górna część czaszki bez kości twarzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. sczałbatka ż., szczałbatka ż.

Wiktionary


czchowianin

mieszkaniec Czchowa


SJP.pl


czchowianka

mieszkanka Czchowa


SJP.pl


czchowski

przymiotnik od: Czchów


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Czchowa, związany z Czchowem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czchów m., czchowianin m., czchowianka ż.

Wiktionary


czchów

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Czchów – miasto w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czchów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do woj. tarnowskiego. 1 stycznia 2000 Czchów odzyskał utracone w 1928 prawa miejskie. Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 2276 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃxuf, AS: čχuf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czchowski

Wiktionary


czcibor

imię żeńskie


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czcibora

imię męskie


SJP.pl

Czcibora, Ścibora, Cibora – staropolskie imię żeńskie. Męskie odpowiedniki: Czścibor, Ścibor, Czcibor, Cibor, Czesbor. Znaczenie imienia: „walcząca o cześć”, „obrończyni czci”.

Czcibora imieniny obchodzi 9 września i 14 listopada.

Wikipedia


czciborostwo

Czcibor z małżonką; Czciborowie


SJP.pl


czciborowie

Czcibor z małżonką; Czciborostwo


SJP.pl


czciborowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czcibora lub związany z nim


SJP.pl


czcibór

imię męskie


SJP.pl


czciciel

osoba oddająca cześć; wielbiciel; wyznawca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pradawni Aztekowie byli czcicielami słońca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲt͡ɕit͡ɕɛl, AS: čʹćićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czczenie n., uczczenie n.

:: fż. czcicielka ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk.

 ims. czczony

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) admirator, miłośnik, wielbiciel

Wiktionary


czcicielka

wielbibielka w sensie przesadnym lub w starożytności kobieta, która czciła (wielbiła) jakieś bóstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. kobieta oddająca cześć i uwielbienie

 (1.2) przen. wielbicielka kogoś lub czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czcicielki świętej Rity noszą jej sztandary w odpustowych procesjach.

 (1.2) Rockowi idole pozdrawiają swoje czcicielki z hotelowego tarasu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cześć ż., czciciel mos., czczenie n.

 czas. czcić ndk., uczcić dk.

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary


czcigodniej

stopień wyższy od przysłówka: czcigodnie


SJP.pl


czcigodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czcigodny


SJP.pl


czcigodność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czcigodne; cecha tych, którzy są czcigodni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czcigodny

 przysł. czcigodnie

Wiktionary


czcigodny

podniośle: zasługujący na szacunek, budzący respekt


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który zasługuje na wielki szacunek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biedy i ciemnoty u nas pełno, a ci ludzie biedni i ciemni są jednocześnie najczcigodniejszym materiałem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czcigodność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostojny, świetny, prześwietny, szacowny, szanowny, znakomity, znamienity

Wiktionary


czcioneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czcionka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czcionka ż.

Wiktionary


czcionka

1. w poligrafii: podstawowy materiał zecerski w kształcie prostopadłościanu, którego jedna ze ścian ma odlew dający w druku znak litery, cyfry lub ornamentu;
2. w poligrafii: kształt i wielkość liter w druku;
3. czcionka komputerowa - zestaw znaków pisarskich dla danego urządzenia lub programu; font


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) druk. odlew z lustrzanym odbiciem znaku

 (1.2) druk. wygląd liter w druku

 (1.3) pot. inform. krój pisma użyty w tekście komputerowym

Wiktionary

Czcionka (staropolskie nazwy: "krotło", "cćonka", "trzcionka") – rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego (liter, cyfr, ornamentów, znaków), podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. Współcześnie czcionka drukarska została wyparta przez czcionkę komputerową, która jest obrazem pojedynczego znaku (glifu) zakodowanym w postaci bitmapowej lub wektorowej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Aby taki znak wpisać z klawiatury, trzeba wybrać odpowiednią czcionkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲt͡ɕɔ̃nka, AS: čʹćõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czcioneczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) font

Wiktionary


czcionkarstwo

tworzenie wzorów czcionek


SJP.pl


czcionkowy

→ czcionka


SJP.pl

Patrz:

czcionka

czcionnik

w poligrafii: pudło z przegródkami na czcionki


SJP.pl


czcirad

dawne imię męskie


SJP.pl

Czcirad – imię męskie utworzone na wzór imion pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w czasach staropolskich.

Wikipedia


czcisław

imię męskie


SJP.pl

Czcisław, Cisław – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Czci-" („cześć”, ale też „honor, dobre imię, cnota, zaszczyt”) i "-sław" („sława”). Imię to mogło oznaczać „ten, który sławi dobre imię” lub in. Tu może też należy Czasław i Czesław; por. Czesbor.

Wikipedia


czcisławostwo

Czcisław z małżonką; Czcisławowie


SJP.pl


czcisławowie

Czcisław z małżonką; Czcisławostwo


SJP.pl


czcisławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czcisława lub związany z nim


SJP.pl


czcić

oddawać cześć


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) oddawać cześć

 (1.2) obchodzić jakieś święto

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest on bardzo popularnym miejscem kultu Matki Bożej Jaworzyńskiej, szczególnie czczonej wśród górali Skalnego Podhala, a także turystów i taterników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲt͡ɕit͡ɕ, AS: čʹćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cześć ż., czciciel m., czcicielka ż., czczenie n.

 czas. uczcić dk.

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawać cześć

 (1.2) kultywować

Wiktionary


czczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) otaczanie kultem, czcią religijną

 (1.2) obdarzanie szacunkiem

 (1.3) oddawanie hołdu, pielęgnowanie pamięci o kimś lub o czymś

 (1.4) świętowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Japonii miejscowa religia shinto tradycyjnie opierała się na czczeniu Natury i dusz zmarłych przodków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uczczenie n., cześć ż., czciciel mos., czcicielka ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk.

 przym. czestny

 wykrz. cześć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adorowanie, chwalenie, wielbienie

 (1.2) szanowanie, poważanie

Wiktionary


czczew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) gwara kociewska Tczew

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mirek mieszkał za Czczewam. → Mirek mieszkał za Tczewem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃːɛf, AS: •čef

Wiktionary


czczość

1. uczucie głodu;
2. przestarzałe: pustka


SJP.pl


czczy

1. pusty, głodny;
2. nic nieznaczący, bezcelowy, płonny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) głodny, pusty

 (1.2) przen. pusty, próżny, nic nie znaczący, bezcelowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jelito czcze zawdzięcza swą nazwę faktowi, że w martwym ciele jest zwykle czcze, czyli puste.

 (1.2) Ograniczamy się na ogół w wyrażaniu miłości do czczych deklaracji, wierząc naiwnie, że słowa zastąpią czyny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃːɨ, AS: •čy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. czczo

Wiktionary


czczyca

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw., także. gw-pl|Więciórka,Dubiecko,Samocice. tęsknota, smutek

 (1.2) gw-pl|Facimiech,Krzyszkowice,Ząb. chętka, ochota na coś

 (1.3) gw-pl|Hyżne. zboże pastewne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstawszy pasterz bardzo rano, / wyszedł z budy, wlazł na siano, / boć go czczyca zejmowała, / jaka przedtym nie bywała.

Wiktionary


czd

[czytaj: ce-zet-DE] skrót od:
1. Centrum Zdrowia Dziecka;
2. Centralny Zarząd Dróg


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = Centrum Zdrowia Dziecka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie
  • CzD – Koleje Czeskie (České dráhy)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿zɛd‿ˈːɛ, AS: ce‿ze•‿de

Wiktionary


cze

chińska jednostka długości odpowiadająca 32 cm; czi, chi


SJP.pl


czebaczek

rodzaj ryb z rodziny karpiowatych


SJP.pl


czebarkul

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie czelabińskim;

 (1.2) geogr. jezioro w obwodzie czelabińskim;

Wiktionary

Czebarkul ( Чебаркуль) – miasto o znaczeniu obwodowym w Rosji, w obwodzie czelabińskim, u podnóży Gór Ilmeńskich (Ural Południowy), na wschodnim brzegu jeziora Czebarkul, siedziba administracyjna rejonu czebarkulskiego. W 2010 roku liczyło ok. 43 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu urządzeń dźwigowych i transportowych oraz metalurgicznego. W pobliżu miasta znajduje się kurort klimatyczny Kisieczag.

Wikipedia


czeboksarski

→ Czeboksary (stolica Czuwaszji)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czeboksarami, dotyczący Czeboksar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeboksary nmos.

Wiktionary


czeboksary

stolica Czuwaszji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Wiktionary

Czeboksary ( Чебоксары, Шупашкар) – miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Czuwaskiej. Położone na prawym brzegu Wołgi, na trasie pomiędzy Kazaniem a Niżnym Nowogrodem, 768 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców miasta wynosi 497 618 (2020).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czeboksarczyk mos., czeboksarka ż.

 przym. czeboksarski

Wiktionary


czebol

odpowiednik koncernu w Korei Płd.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) forma koncernu w Korei Południowej często zarządzanych przez rodzinne klany

Wiktionary

Czebol, chaebŏl ( 재벌 „związek finansowy”) – południowokoreańska forma konglomeratów, koncernów.

Powstały w latach 70. z małych firm prywatnych.

Były popierane przez władze wojskowe, wspierające planowanie gospodarcze i dyscyplinę wewnątrz przedsiębiorstw. Do największych czeboli zaliczano Daewoo, Hyundaia, Lucky Goldstara (dzisiejsze LG Group) i Samsunga. Przy współpracy z przemysłem japońskim i zachodnim produkowały nowoczesne samochody, statki, wyroby elektroniczne, chemiczne i stalowe.

Wikipedia


czeburek

pieróg z niekwaszonego ciasta, nadziewany mielonym lub drobno krojonym mięsem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;

Wiktionary

Czeburek (krym. "çüberek," tur. "çiğ börek", mong. хуушуур, azerb. "ət qutabı", kirg. чийки бөрөк) — pieróg z przaśnego ciasta (z mąki, wody i soli) z mięsnym nadzieniem. Tradycyjna potrawa wielu tureckich i mongolskich ludów. Danie jest także popularne wśród ludów kaukaskich. Spożywa się je bez użycia sztućców.

Wikipedia


czebyszew

nazwisko, np. Pafnutij Czebyszew (Czebyszow) (1821-94), rosyjski matematyk i mechanik


SJP.pl


czech

1. członek narodowości zachodniosłowańskiej zamieszkującej głównie Czechy;
2. obywatel Czech;
3. legendarny założyciel państwa czeskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

 (1.2) etn. mieszkaniec Czech (krainy historycznej)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) mitsłow. legendarny założyciel państwa czeskiego;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (3.1) środ. kolej. lokomotywa serii EP05

Wiktionary

Czech ( Praotec Čech, Bohemus) – protoplasta Czechów według kroniki Kosmasa, a także postać z legendy o Lechu, Czechu i Rusie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karel jest Czechem i mieszka w Pradze.

 (2.1) Według legendy Czech był bratem Lecha i Rusa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛx, AS: čeχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., czeszki nmos., czechizm mrz., czeski mrz., czeszczyzna ż., czechizacja ż., czechizowanie n.

:: fż. Czeszka ż.

 czas. czechizować ndk., sczechizować dk.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. lekcew. pepik / Pepik, pepiczek / Pepiczek

 (3.1) Czesio

Wiktionary


czechasz

imię męskie


SJP.pl


czecheł

dawniej: płaszcz, okrycie; czecheł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. biała koszula, zwłaszcza kobieca

 (1.2) daw. prześcieradło; całun

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. czechło

Wiktionary


czechista

1. znawca języka, kultury, literatury i historii Czech
2. nauczyciel lub student filologii czeskiej


SJP.pl


czechizacja

poddawanie wpływom czeskim, nadawanie czemuś cech typowo czeskich


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czechizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku czeskim albo z niego przejęte; bohemizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. zob. bohemizm.

Wiktionary

Czechizm, czeszyzm, bohemizm (od "Bohemia" – łacińskiej nazwy Czech) – element językowy zapożyczony z języka czeskiego i funkcjonujący stale w obrębie innego języka. Słowo „czechizm” może też oznaczać doraźne wprowadzenie elementów języka czeskiego do tekstu, np. w celach artystycznych lub stylizacyjnych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛxʲism̥, AS: čeχʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., Czech mos., Czeszka ż., czechizacja ż., czechizowanie n., czeszczyzna ż., czeskość ż., czeski mrz., czeszka ż.

 przym. czeski

 czas. sczechizować dk., czechizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bohemizm

Wiktionary


czechizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czechizować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zczechizowanie n., czechizm mrz., Czech mos., Czeszka ż.

 czas. sczechizować, czechizować ndk., zczechizować dk.

Wiktionary


czechizować

poddawać wpływom czeskim, rozszerzać wpływy czeskie; czeszczyć


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. sczechizować)

 (1.1) narzucać język i kulturę czeską

czasownik zwrotny niedokonany czechizować się (dk. sczechizować się)

 (2.1) ulegać wpływowi kultury czeskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przybyli z głębi kraju edukatorzy czechizowali autochtonów.

 (2.1) Ludność ta powoli czechizuje się i należy wzmocnić działalność uświadamiającą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczechizować dk.

 rzecz. Czeszka ż., czeskość ż., czechizm mrz., Czech mos., Czechy lm nm., czechizowanie n.

 przysł. czesko

Wiktionary


czechman

długa szata noszona przez mężczyzn w krajach Bliskiego Wschodu; czekman


SJP.pl

Czechman, czekman (tur. "czekman" - długa szata) – wierzchni ubiór z rękawami pochodzenia wschodniego, noszony przez mężczyzn w XVIII wieku, krojem zbliżony do kontusza i podobnie jak on noszony na żupan.

Najczęściej szyty z sukna lub aksamitu, z podszewką z tej samej tkaniny co żupan.

Wikipedia


czecho-słowacja

państwo europejskie istniejące w latach 1990-92 (w latach 1918-90 Czechosłowacja) teraz jako dwa osobne kraje: Czechy i Słowacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. polit. geogr. państwo istniejące w latach 1938–1939 w Europie Środkowej

 (1.2) hist. polit. geogr. państwo istniejące w latach 1990–1992 w Europie Środkowej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Druga Republika Czechosłowacka (1938–1939)
  • Czeska i Słowacka Republika Federacyjna (1990–1992)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja, AS: čeχosu̯ovacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czecho-Słowak mos., Czecho-Słowaczka ż.

 przym. czecho-słowacki, czesko-słowacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Czecho-Słowacka, druga Republika Czecho-Słowacka, druga republika

 (1.2) Czechosłowacka Republika Federacyjna / Czecho-słowacka Republika Federacyjna, Czeska i Słowacka Republika Federacyjna

Wiktionary


czecho-słowacki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci, AS: čeχosu̯ovacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czecho-Słowacja ż., Czecho-Słowak m., Czecho-Słowaczka ż., czeski mrz., słowacki mrz.

 przym. czesko-słowacki

 przysł. czecho-słowacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowacja

państwo europejskie istniejące w latach 1918-90 (w latach 1990-92 Czecho-Słowacja)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. polit. geogr. państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Wiktionary

Zm

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1988 roku Polska graniczyła z NRD, Czechosłowacją i ZSRR.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja, AS: čeχosu̯ovacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowak mos., Czechosłowaczka ż., czechosłowakizm mrz.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowacki

przymiotnik od: Czechosłowacja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czechosłowacka flota morska istniała naprawdę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci, AS: čeχosu̯ovacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowacja ż., Czechosłowak mos., Czechosłowaczka ż., czechosłowackość ż., czechosłowakizm mrz.

 przysł. czechosłowacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czecho-słowacki

Wiktionary


czechosłowaczka

obywatelka byłej Czechosłowacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. obywatelka Czechosłowacji, mieszkanka Czechosłowacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeszcze dziś zdarzają się takie Słowaczki, które w głębi ducha czują się Czechosłowaczkami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡ʃka, AS: čeχosu̯ovačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowacja ż., czechosłowakizm mrz.

:: fm. Czechosłowak mos.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowak

obywatel byłej Czechosłowacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. obywatel Czechosłowacji, mieszkaniec Czechosłowacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jindřich ma ojca Czecha i matkę Słowaczkę, a zatem jest pół Czechem, pół Słowakiem oraz stuprocentowym Czechosłowakiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔˈswɔvak, AS: čeχosu̯ovak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowacja ż., czechosłowakizm mrz.

:: fż. Czechosłowaczka ż.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowakizm

koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. polit. koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków;

Wiktionary

Czechosłowakizm ( čechoslovakismus, čechoslovakizmus) – idea uznająca istnienie jednego narodu obejmującego Czechów, Morawian i Słowaków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvacism̥, AS: čeχosu̯ovaḱism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowak mos., Czechosłowaczka ż., Czechosłowacja ż.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechow

1. Anton P. Czechow (1860-1904), rosyjski nowelista i dramatopisarz, z wykształcenia lekarz;
2. Michaił A. Czechow (1891-1953), rosyjski aktor, reżyser, pedagog


SJP.pl

Czechow ( Чехов) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, 60 km na południe od Moskwy. Centrum administracyjne rejonu czechowskiego. W 2021 roku liczyło 71,0 tys. mieszkańców. W mieście znajduje się antybalistyczny radar wczesnego ostrzegania, wchodzący w skład moskiewskiego systemu obrony antybalistycznej oraz stacja kolejowa na linii Moskwa – Tuła.

Wikipedia


czechowice

1. dzielnica Gliwic;
2. osiedle w Warszawie;
3. dawna wieś na Śląsku Cieszyńskim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czechowice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Żelechlinek
  • Czechowice – dzielnica Gliwic
  • Czechowice – osiedle w Warszawie w dzielnicy Ursus (również nazwa miasta Ursus w latach 1952-1954)
  • Czechowice – dawna wieś na Śląsku Cieszyńskim, dziś wchodzącą w skład miasta Czechowice-Dziedzice (również nazwa miasta Czechowice-Dziedzice w latach 1951-1958)
  • Czechowice – gromada
  • Czechowice – dawna gmina

Wikipedia


czechowice-dziedzice

miasto w Polsce


SJP.pl

fraza rzeczownikowa, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Wiktionary

}|-

Czechowice-Dziedzice (do 21 listopada 1958 "Czechowice") – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie bielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czechowice-Dziedzice; miasto leży historycznie na Śląsku Cieszyńskim w aglomeracji bielskiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lidia ukończyła liceum w Czechowicach-Dziedzicach w 2000 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔˈvʲit͡sɛ d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑit͡sɛ, AS: čeχovʹice ʒ́ėʒ́ice

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czechowicko-dziedzicki

Wiktionary


czechowicki

przymiotnik od: Czechowice-Dziedzice


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czechowicami, dotyczący Czechowic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechowice nmos.

Wiktionary


czechowicko-dziedzicki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czechowicami-Dziedzicami, dotyczący Czechowic-Dziedzic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechowice-Dziedzice lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czechowicki

Wiktionary


czechowicz

nazwisko, np. Józef Czechowicz (1903-39), poeta


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Czechowicz – agent wywiadu w PRL
  • Antoni Czechowicz – rotmistrz
  • Antoni Czechowicz – inżynier metalurg, podporucznik AK, wiceminister
  • Gabriel Czechowicz – prawnik, ekonomista, minister
  • Eugeniusz Czechowicz – poseł Sejmu Ustawodawczego 1947-1952
  • Józef Czechowicz – fotograf
  • Józef Czechowicz – poeta
  • Juliusz Czechowicz – malarz
  • Mieczysław Czechowicz – aktor
  • Szymon Czechowicz – malarz okresu baroku
  • Tadeusz Czechowicz – działacz PZPR
  • Czechowicz – herb szlachecki

Wikipedia


czechowiczanin

mieszkaniec Czechowic-Dziedzic (miasta w Polsce)


SJP.pl


czechowiczanka

mieszkanka Czechowic-Dziedzic (miasta w Polsce)


SJP.pl


czechowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czechowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
  • Czechowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Niechanowo
  • Czechowo – osada leśna w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Kaliska
  • Czechowo – dawny przystanek kolejowy
  • Czechów

Wikipedia


czechowski

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z miejscowością Czechów, dotyczący miejscowości Czechów

 (1.2) związany z dzielnicą Czechów, dotyczący dzielnicy Czechów

 (1.3) związany z miejscowością Czechowo, dotyczący miejscowości Czechowo

 (1.4) gw-pl|Warmia, Mazury, Ostródzkie. czeski

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Czechowski – pisarz i naukowiec
  • Hubert Czechowski – duchowny
  • Jan Czechowski – poseł i polityk
  • Leon Czechowski – wojskowy
  • Michał Belina-Czechowski – duchowny
  • Robert Czechowski – reżyser teatralny i aktor
  • Włodzimierz Czechowski – poseł
  • Wojciech Czechowski – biolog
  • Zenon Czechowski – kolarz

Wikipedia


czechoń

imię męskie


SJP.pl


czechrzyca

rodzaj roślin z rodziny selerowatych


SJP.pl

Czechrzyca, trybulka ("Scandix" L.) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych ("Apiaceae"). Obejmuje 12 gatunków. Rośliny te występują w Makaronezji, południowej i środkowej Europie, południowo-zachodniej i środkowej Azji oraz w północnej Afryce. Do flory Polski należy jeden gatunek – czechrzyca grzebieniowa "S. pecten-veneris".

Wikipedia


czechy

1. państwo w Europie ze stolicą w Pradze; Czeska Republika;
2. nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

 (1.2) geogr. hist. kraina historyczna w Czechach (1.1);

 (1.3) geogr. toponim odpowiadający kilku miejscowościom w Polsce;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czechy graniczą z Polską, Niemcami, Austrią i Słowacją.

 (1.1) Najdłuższą rzeką Czech jest Wełtawa.

 (1.2) W skład Czechosłowacji weszły: Czechy, Morawy, Śląsk Opawski, Słowacja, Ukraina Zakarpacka (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛxɨ, AS: čeχy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczechizować, czechizować ndk.

 rzecz. czeski mrz., czechizm mrz., Czech mos., Czeszka ż., czeskość ż., czeszka ż., czeszczyzna ż.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Republika Czeska; daw. Czechia; hist. Czeska Republika Socjalistyczna, CRS; peryfr. kraj nad Wełtawą

 (1.2) Bohemia; daw. Czechia

Wiktionary


czechów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. dzielnica Lublina

 (1.2) geogr. nazwa kilku wsi i gromad polskich

 (1.3) geogr. wieś ukraińska w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czechów – dzielnica Lublina
  • Czechów – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Santok
  • Czechów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Kije
  • Czechów – gromada w powiecie lubelskim
  • Czechów – gromada w powiecie pińczowskim
  • Czechów – zlikwidowany przystanek kolejowy w Czechowie, w województwie lubuskim
  • Czechów – wieś w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim.

Wikipedia


czechówka

1. wieś w Polsce;
2. rzeka w Polsce, dopływ Bystrzycy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czechówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Grabowiec
  • Czechówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Siepraw
  • Czechówka Dolna – jurydyka Lublina, od 1916 w granicach miasta Lublina (Czechów (Lublin))
  • Czechówka Górna – wieś, od 1959 w granicach miasta Lublina (Czechów (Lublin))
  • Czechówka – struga
  • Czechówka – najdalej na zachód wysunięty wierzchołek w masywie Szczebla w Beskidzie Wyspowym

Wikipedia


czechło

dawniej: płaszcz, okrycie; czecheł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zob. czecheł.

Wiktionary


czeciang

prowincja w Chinach; Zhejiang


SJP.pl


czeczelnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rejonowe osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim nad Sawranką;

Wiktionary

Czeczelnik (ukr. Чечельник, "Czeczelnyk") – stolica rejonu, osiedle typu miejskiego nad Sawranką, na Ukrainie, w obwodzie winnickim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czeczelnicki

Wiktionary


czeczen

obywatel Czeczenii; Czeczeniec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. członek jednego z rdzennych narodów Kaukazu Północnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Większość Czeczenów to muzułmanie sunnici.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczenia ż., Czeczeniec mos., czeczeński mrz.

:: fż. Czeczenka ż.

 przym. czeczeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Czeczeniec

Wiktionary


czeczenia

republika w Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Wiktionary

Zobacz też: Czeczeńska Republika Iczkerii.

Czeczenia ( Нохчийчоь/"Noxçiyçö", Чечня, "Czecznia"), Republika Czeczeńska (czecz. Нохчийн Республика / "Noxçiyn Respublika"; ros. Чеченская Республика, "Czeczenskaja Riespublika") – republika autonomiczna ze stolicą w mieście Grozny, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej. Jest położona na Kaukazie Północnym, graniczy z rosyjskimi Dagestanem na wschodzie, Inguszetią na zachodzie, Krajem Stawropolskim na północy oraz Gruzją na południu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 2 kwietnia 2003 roku Czeczenia stała się częścią Federacji Rosyjskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja, AS: čečẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczen mos., Czeczenka ż., czeczeński mrz.

 przym. czeczeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Iczkeria; ofic. Republika Czeczeńska

Wiktionary


czeczeniec

obywatel Czeczenii; Czeczen


SJP.pl


czeczenka

obywatelka Czeczenii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) członkini narodu Czeczenów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczenia ż., czeczeński mrz.

:: fm. Czeczen mos.

 przym. czeczeński

Wiktionary


czeczetkowicz

nazwisko


SJP.pl


czeczewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czeczewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Radzyń Chełmiński
  • Czeczewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Przodkowo
  • Czeczewo – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz
  • Czeczewo – gromada

Wikipedia


czeczeński

dotyczący Czeczenii


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Czeczenii, Czeczenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czeczeński;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zamach terrorystyczny w Biesłanie z września 2004 roku, choć wstrząsnął Rosją i Kaukazem, nie był wydarzeniem przełomowym, jeśli chodzi o konflikt czeczeński i sytuację w regionie północnokaukaskim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczenia ż., Czeczeniec mos., Czeczen mos., Czeczenka ż.

Wiktionary


czeczeńskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem czeczeńskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czeczeńskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku czeczeńskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čečẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czeczot

czeczotka;
1. drewno o nietypowym układzie włókien, tworzących nieregularne faliste linie oraz kształty widoczne po jego przecięciu; czeczot;
2. mebel wykonany z czeczoty - drewna; czeczot;
3. rosyjski tradycyjny taniec ludowy przy akompaniamencie akordeonu, zwykle z przytupywaniem


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Czeczot – polski grafik i twórca animacji
  • Jan Czeczot – polsko-białoruski poeta romantyczny
  • Krzysztof Czeczot – polski aktor i dramaturg
  • Zbigniew Czeczot-Gawrak – polski filmoznawca i publicysta
  • Czeczott

Wikipedia


czeczota

czeczotka;
1. drewno o nietypowym układzie włókien, tworzących nieregularne faliste linie oraz kształty widoczne po jego przecięciu; czeczot;
2. mebel wykonany z czeczoty - drewna; czeczot;
3. rosyjski tradycyjny taniec ludowy przy akompaniamencie akordeonu, zwykle z przytupywaniem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzem. drewno pochodzące głównie z brzozy lub topoli o splątanym układzie włókien, stosowane jako okleina albo materiał do wyrobu niewielkich przedmiotów ozdobnych

 (1.2) przedmiot wykonany z użyciem czeczoty (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dekoracyjnie splecione słoje, jasne i ciemne oczka, plamkaamki oraz żyłki charakterystyczne dla czeczoty powstają m.in. w wyniku choroby pnia drzewa.

 (1.1) Oni z Panterą założyli w izbie warsztat stolarski i obrabiali brzozową czeczotę na skrzynki, które Pantera fabrykował bardzo kunsztownie zimą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɔta, AS: čečota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeczotka, czeczotowatość

 przym. czeczotowy, czeczotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeczotka, drewno kędzierzawe

Wiktionary


czeczotka

1. gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny łuszczakowatych;
2. drewno o nietypowym układzie włókien, tworzących nieregularne faliste linie oraz kształty widoczne po jego przecięciu; czeczot, czeczota;
3. mebel wykonany z czeczotki - drewna; czeczot, czeczota;
4. rosyjski tradycyjny taniec ludowy przy akompaniamencie akordeonu, zwykle z przytupywaniem; czeczota


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carduelis flammea|ref=tak., mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamaamą na głowie i czarnym podgardlem;

 (1.2) rodzaj drewna, zob. czeczota.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czeczotka zwyczajna (Acanthis flammea)
  • czeczotka tundrowa (Acanthis hornemanni)
  • Czeczotka – rzeka, dopływ Narwi
  • Czeczotka Druga – struga, dopływ Czeczotki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɔtka, AS: čečotka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czeczotkowy

 rzecz. czeczota ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czeczota

Wiktionary


czeczotkowy

przymiotnik od: czeczotka


SJP.pl


czeczotowatość

splątany układ włókien, występujący w drewnie gatunków liściastych w odziomku


SJP.pl


czeczotowy

→ czeczota


SJP.pl

Patrz:

czeczota

czeczuga

1. ozdobna szabla tatarska
2. ryba słodkowodna z rodziny jesiotrowatych; sterlet


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) icht. nazwa systematyczna|Acipenser ruthenus|ref=tak., gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;

 (1.2) rodzaj szabli pochodzenia tatarskiego lub kirgiskiego, popularnej w Rzeczypospolitej w XVII wieku;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czeczuga – rodzaj szabli
  • czeczuga albo sterlet – gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) sterlet

Wiktionary


czeczwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, lewy dopływ Łomnicy;

Wiktionary

Czeczwa ( Чечва) – rzeka na Ukrainie, przepływająca przez rejon rożniatowski i kałuski obwodu iwanofrankiwskiego. Lewy dopływ Łomnicy w dorzeczu Dniestru.

Wikipedia


czedar

twardy żółty ser podpuszczkowy; cheddar


SJP.pl


czegemit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał odkryty w 2009 roku na Kaukazie

Wiktionary


czego

zaimek pytajny (np. Co nowego widziałeś? Czego chciał?) lub względny (np. Zrobili wszytko, co mogli. Czego byłoby trzeba, to móc pójść na spacer.)


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) pot. dlaczego?, po co?

zaimek względny

 (2.1) pot. dlaczego, po co

wykrzyknik

 (3.1) grub. słucham?

forma zaimka.

 (4.1) D. lp. od: co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czegoś wrócił tak późno do domu?

 (2.1) Nie wiem, czego on tak postąpił.

Wiktionary


czegoś

zaimek nieokreślony zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu


SJP.pl


czegoż

wzmocniony zaimek pytajny "co", wprowadzający pytanie uzupełnienia lub pytanie retoryczne


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) dlaczego (w znaczeniu: „zaimek pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności”)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegóż, dlaczego, dlaczegoż, dlaczegóż

Wiktionary


czegóż

wzmocniony zaimek pytajny "co", wprowadzający pytanie uzupełnienia lub pytanie retoryczne


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) dlaczego (w znaczeniu: „zaimek pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności”)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegoż, dlaczego, dlaczegoż, dlaczegóż

Wiktionary


czehryń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;

Wiktionary

Czehryń ( Чигирин, "Czyhyryn") – miasto w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, w rejonie czerkaskim nad Tiasmynem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czehryński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czeryn, Czyryn, Czyhiryn

Wiktionary


czejen

Indianin Ameryki Północnej zamieszkujący dawniej obszar Wielkich Równin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Liczba Czejenów i Sutajów była w 1780 roku szacowana na 3500 osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Czejenka ż.

 przym. czejeński

Wiktionary


czejeni

plemię Indian Ameryki Północnej; Czejenowie


SJP.pl


czejenka

Indianka Ameryki Północnej zamieszkująca dawniej obszar Wielkich Równin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) członkini indiańskiego plemięemienia Czejenów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Czejen mos.

 przym. czejeński

Wiktionary


czejenowie

plemię Indian Ameryki Północnej; Czejeni


SJP.pl


czejeński

→ Czejenowie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czejenami, dotyczący Czejenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czejeński;

Wiktionary

Patrz:

Czejenowie

Powiązane:

 rzecz. Czejen mos., Czejenka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szejeński

 (2.1) szejeński

Wiktionary


czek

rodzaj przekazu pieniężnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bank. dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

Wiktionary

Czek – dokument wystawiony w ściśle przewidzianej przez prawo czekowe formie, zawierający polecenie jego wystawcy, skierowane do banku, wypłacenia oznaczonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub wymienionej osobie, ze środków, jakimi w tym banku dysponuje wystawca. Polecenie wypłacenia środków pieniężnych musi być bezwarunkowe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za ostatni remont mieszkania zapłaciłem wykonawcy czekiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛk, AS: ček

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czekowy

Wiktionary


czeka

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czekadełko

potocznie: przystawka, darmowa przekąska podawana w restauracji przed głównym daniem


SJP.pl


czekaj

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czekaj – część Ropczyc
  • Czekaj – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Uniejów
  • Czekaj – przysiółek wsi Zakrzew w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kodrąb
  • Czekaj – część wsi Glina w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Rzeczyca
  • Czekaj – część wsi Wielka Wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Parzęczew
  • Czekaj – część wsi Lipiny w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Dąbrowa Tarnowska
  • Czekaj – część wsi Wola Szczucińska w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
  • Czekaj – część wsi Bibice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
  • Czekaj – część wsi Bosutów w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
  • Czekaj – część wsi Węgrzce w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
  • Czekaj – część wsi Sułów w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Biskupice
  • Czekaj – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Pniewy

Wikipedia


czekajewski

nazwisko


SJP.pl


czekający

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło


SJP.pl


czekalski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Czekalski (1902-1959) – dziennikarz i literat, członek PPS, żołnierz AK.
  • Andrzej Czekalski (ur. 1930) – reżyser, scenarzysta i autor tekstów piosenek.
  • Apolinary Antoni Czekalski (1864-1906) – prawnik, literat, działacz społeczny.
  • Eustachy Czekalski (1885-1970) – pisarz, dziennikarz, krytyk i tłumacz.
  • Józef Czekalski (1895-1976) – geograf, geolog, harcmistrz.
  • Józef Bolesław Czekalski (1933-1981) – górnik, ofiara pacyfikacji w KWK Wujek.
  • Marek Czekalski (ur. 1953) – polityk, prezydent Łodzi 1994-1998.
  • Mieczysław Czekalski (ur. 1941) – profesor nauk rolniczych, dendrolog.
  • Ryszard Czekalski (ur. 1962) – ksiądz katolicki, teolog.
  • Stanisław Czekalski (ur. 1939) – profesor nauk medycznych, nefrolog.
  • Renata Czekalska (ur. 1966) – indolog, specjalistka w zakresie literatury hindi.
  • Tatiana Czekalska (ur. 1966) – fotografik i rzeźbiarka.

Wikipedia


czekan

czakan;
1. przyrząd alpinistyczny
2. dawna broń używana do rozbijania zbroi przeciwnika
3. czeski lub węgierski ludowy instrument muzyczny, rodzaj fletu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. hist. broń drzewcowa w kształcie osadzonego na drzewcu niewielkiego toporka z młotkiem;

 (1.2) sport. rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czekan – broń obuchowo-sieczna
  • czekan – sprzęt alpinistyczny
  • czekan – instrument muzyczny, odmiana fletu
  • Czekan – wieś w Rosji, w Tatarstanie, w rejonie aznakajewskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadto miewali husarze obuchy czyli czekany do rozbijania zbroi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛkãn, AS: čekãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czekanik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obuszek, obuch

Wiktionary


czekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czekać.

 (1.2) pozostawanie w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znudziło mi się czekanie na ich telefon, więc sam do nich zadzwoniłem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈkãɲɛ, AS: čekãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czekać ndk., wyczekiwać ndk., poczekać dk., zaczekać dk., oczekiwać ndk., naczekać się dk.

 rzecz. wyczekanie n., odczekanie n., wyczekiwanie, oczekiwanie, poczekalnia

Wiktionary


czekanik

zdrobnienie od: czekan


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czekan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekan m.

Wiktionary


czekanista

muzyk grający na czekanie


SJP.pl


czekanistka

→ czekanista


SJP.pl

Patrz:

czekanista

czekanowo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czekanowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bobrowo
  • Czekanowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec

Wikipedia


czekanowski

nazwisko


SJP.pl


czekać

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaczekać, poczekać)

 (1.1) zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

 (1.2) przerywać wykonywanie jakiejś czynności

 (1.3) w grze w karty: nie podbijać stawki, ale nie zrezygnować z gry

 (1.4) o rzeczach, które są gotowe do użycia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jerzy czekał, aż przyjdzie Stefan.

 (1.1) Od dwóch lat wciąż czekam, aż ją przyślą.

 (1.2) Czekaj! Te grzyby są trujące!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛkat͡ɕ, AS: čekać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczekiwanie n., czekanie n., wyczekiwanie n., poczekalnia ż., odczekanie n., wyczekanie n.

 czas. zaczekać dk., poczekać dk., wyczekiwać ndk., odczekać dk., oczekiwać ndk., doczekać dk.

 przysł. na poczekaniu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczekiwać, wyczekiwać, wyglądać

 (1.3) pasować

Wiktionary


czekała

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło


SJP.pl


czekało

narzędzie rybackie, gęsta sieć do połowu drobnych ryb na mieliznach


SJP.pl


czekański

nazwisko


SJP.pl


czekista

w ZSRR: funkcjonariusz Wszechzwiązkowej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (tzw. CzeKa)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. polit. funkcjonariusz radzieckiej CzK

Wiktionary

Czekista (ros. "Чекист" / "Cziekist") – rosyjsko-francuski dramat psychologiczny z 1992 roku w reżyserii Aleksandra Rogożkina. Scenariusz powstał na motywach powieści Władimira Zazubrina pt. "Drzazga".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzdłuż kolejki oczekującej na rewizję przechadzał się czekista w skórzanej kurtce z groźnie przewieszonymi na krzyż dwoma pistoletami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈcista, AS: čeḱista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeka n., CzeKa n., czekistówka ż.

:: fż. czekistka ż.

 przym. czekistowski

 skr. CzK n.

Wiktionary


czekistka

w ZSRR: funkcjonariuszka Wszechzwiązkowej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (tzw. CzeKa)


SJP.pl


czekistowski

→ czekista


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czekistami, dotyczący czekistów

Wiktionary

Patrz:

czekista

Powiązane:

 rzecz. czekista mos., Czeka n., CzeKa n., czekistówka ż.

:: fż. czekistka ż.

 skr. CzK n.

Wiktionary


czekman

długa szata noszona przez mężczyzn w krajach Bliskiego Wschodu; czechman


SJP.pl


czekodżem

przetwór będący połączeniem dżemu i czekolady


SJP.pl


czekoholiczka

kobieta uwielbiająca czekoladę; czekoladoholiczka


SJP.pl


czekoholik

osoba uwielbiająca czekoladę; czekoladoholik


SJP.pl


czekolada

1. wyrób cukierniczy z masy kakaowej, zwykle w tabliczkach
2. napój sporządzany z czekolady rozpuszczonej w mleku lub wodzie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. cuk. półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

 (1.2) spoż. cuk. tabliczka czekolady (1.1)

 (1.3) spoż. kulin. słodki, gęsty i gorący napój z kakao i śmietanki;

 (1.4) kolor taki jak typowej czekolady (1.1)

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na niedzielny deser mama zrobiła sernik wiedeński z czekoladą i rodzynkami.

 (1.2) Krzyś jest strasznym łakomczuchem, zjada całą czekoladę na raz.

 (1.3) Po powrocie z sanek rozgrzaliśmy się kubkiem czekolady.

 (1.4) Ten kolor na tapicerce to bardziej czekolada niż mahoń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔˈlada, AS: čekolada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladnik m., czekoladniczka ż., czekoladziarka ż., czekoladnictwo m., czekoladowiec m., czekoladziarnia ż., czekoladownia ż.

:: zdrobn. czekoladka

 czas. poczekoladować

 przym. czekoladowy

 przysł. czekoladowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czekolada twarda; gw. Górny Śląsk szekulada

 (1.2) tabliczka czekolady; gw. Górny Śląsk szekulada

 (1.3) czekolada pitna, czekolada na gorąco

 (1.4) ciepły brąz

Wiktionary


czekoladeria

lokal gastronomiczny oferujący desery i napoje na bazie czekolady


SJP.pl


czekoladka

mała tabliczka czekolady lub czekoladowy cukierek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czekolada

 (1.2) spoż. wyrób cukierniczy z nadziewanej czekolady i dodatków, w małych porcjach, często w wyrafinowanej formie

 (1.3) pot. dziewczyna o ciemnej, brązowej cerze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacusiu, czy chcesz troszeczkę czekoladki albo serniczka?

 (1.2) Na stole stała bombonierka z czekoladkami.

 (1.3) Na Madagaskarze Marek zakochał się w sympatycznej czekoladce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔˈlatka, AS: čekolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czokolada ż., czekolada ż., czekoladnik m., czekoladniczka ż., czekoladnictwo m., czekoladowiec m., czekoladziarka ż., czekoladziarnia ż., czekoladownia ż.

 czas. poczekoladować

 przym. czekoladowy

 przysł. czekoladowo

Wiktionary


czekoladki

mała tabliczka czekolady lub czekoladowy cukierek


SJP.pl


czekoladniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. kobieta wyrabiająca czekoladę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladka ż., czekolada ż.

 przysł. czekoladowo

 przym. czekoladowy

Wiktionary


czekoladnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba wyrabiająca czekoladę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladka ż., czekolada ż.

 przysł. czekoladowo

 przym. czekoladowy

Wiktionary


czekoladoholiczka

kobieta uwielbiająca czekoladę; czekoholiczka


SJP.pl


czekoladoholik

osoba uwielbiająca czekoladę; czekoholik


SJP.pl


czekoladoholizm

zbyt częste jedzenie czekolady i innych wyrobów czekoladowych


SJP.pl


czekoladopodobny

podobny do czekolady


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) spoż. przypominający wyglądem i smakiem czekoladę

 (1.2) przen. o marnej czekoladzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Szwecji można kupić wiele słodyczy z czekoladopodobną masą.

 (1.2) Fuj, to nie czekolada, to wyrób czekoladopodobny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔladɔpɔˈdɔbnɨ, AS: čekoladopodobny

Wiktionary


czekoladowany

pokryty polewą czekoladową


SJP.pl


czekoladować

pokrywać polewą czekoladową


SJP.pl


czekoladowiec

1. gatunek ryby z rodziny guramiowatych; gurami czekoladowe;
2. rodzaj ciasta czekoladowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. ciasto z czekoladą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladka ż., czekolada ż.

Wiktionary


czekoladownia

dział fabryki wytwarzający czekoladę; czekoladziarnia


SJP.pl


czekoladowo

przysłówek sposobu

 (1.1) kulin. cuk. na sposób odpowiedni czekoladzie

 (1.2) z użyciem czekoladowej barwy, z obecnością czekoladowego koloru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Smakuje czekoladowo, choć nie ma tu ani kawałka czekolady, zastępuje ją za to uczciwa porcja kakao.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czokolada ż., czekolada ż., czekoladka ż., czekoladnik mos., czekoladniczka ż., czekoladownia ż., czekoladziarnia ż.

 przym. czekoladowy

Wiktionary


czekoladowobrązowy

brązowy o odcieniu czekoladowym


SJP.pl


czekoladowoskóry

o człowieku: taki, który ma skórę koloru czekolady


SJP.pl


czekoladowy

1. o smaku czekoladowym;
2. zrobiony z czekolady


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) kulin. spoż. dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą

przymiotnik jakościowy

 (2.1) mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwielbiam smak lodów czekoladowych.

 (2.1) Eli jest do twarzy w czekoladowych ciuchach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ, AS: čekoladovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czokolada ż., czekolada ż., czekoladka ż., czekoladnik mos., czekoladniczka ż., czekoladownia ż., czekoladziarnia ż.

 przysł. czekoladowo

Wiktionary


czekoladożerca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) żart. osoba, która bardzo lubi czekoladę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔladɔˈʒɛrt͡sa, AS: čekoladožerca

Wiktionary


czekoladziarka

urządzenie produkujące czekoladę


SJP.pl


czekoladziarnia

dział fabryczny wytwarzający czekoladę


SJP.pl


czekowy

związany z czekiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czekiem, dotyczący czeku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czek m.

Wiktionary


czela

uczeń guru; ćela


SJP.pl


czelabińsk

miasto w Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Wiktionary

Czelabińsk ( Челябинск) – miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, na Uralu, nad rzeką Miass.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈlabʲĩj̃sk, AS: čelabʹĩĩ ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czelabińszczanin mos., czelabińszczanka ż., czelabińczyk mos., czelabinka ż.

 przym. czelabiński

Wiktionary


czelabiński

przymiotnik od: Czelabińsk


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Czelabińska, związany z Czelabińskiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znaczenie operacji czelabińskiej polegało na tym, że biali utracili bardzo ważny węzeł kolejowy i ostatnią rokadę kolejową, a ponadto rozgromione zostały ich odwody strategiczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czelabińsk m.

Wiktionary


czeladka

dawniej, żartobliwie: gromadka domowników, szczególnie dzieci


SJP.pl


czeladna

w dawnych dworach, zamkach: pomieszczenie dla służby, zwykle przy kuchni


SJP.pl

Czeladna ( Čeladná, Czeladna) – gmina w Czechach, w powiecie Frydek-Mistek, w kraju morawsko-śląskim.

Wikipedia


czeladnictwo

zajęcie czeladnika; okres bycia czeladnikiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rzem. bycie czeladnikiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeladź ż.

Wiktionary


czeladniczka

→ czeladnik


SJP.pl

Patrz:

czeladnik

czeladniczy

→ czeladnik


SJP.pl

Patrz:

czeladnik

czeladnik

rzemieślnik zdobywający praktykę pod kierunkiem majstra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

Wiktionary

Nie mylić z: czeladź (służba).

Czeladnik (również towarzysz) – jeden ze stopni kwalifikacji zawodowych, stwierdzający opanowanie przez ucznia, młodocianego pracownika zatrudnionego w celu nauki zawodu, umiejętności praktycznych oraz teoretycznych w zawodzie rzemieślniczym oraz potwierdzający je dowodem kwalifikacji zawodowych w formie zdanego egzaminu czeladniczego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dwumiesięcznym stażu wreszcie otrzymałem dyplom czeladnika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈladʲɲik, AS: čeladʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeladź ż., czeladnica ż., czeladka ż.

 przym. czeladniczy, czeladny, czeladni

Wiktionary


czeladny

związany z czeladzią (np. izba czeladna)


SJP.pl


czeladzianin

mieszkaniec Czeladzi


SJP.pl


czeladzianka

mieszkanka Czeladzi


SJP.pl


czeladzki

przymiotnik od: Czeladź


SJP.pl


czeladź

dawna służba u arystokracji używana do posług w domu, jako straż w zamku itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. zależna ludność chłopska zatrudniona w służbie feudała; później także najemna służba folwarczna w majątkach ziemskich

 (1.2) hist. dawna służba u magnatów i szlachty używana do posług domowych, jako straż zamkowa, grodowa itp., również towarzysząca w wyprawach wojennych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czeladź – służba w okresie I Rzeczypospolitej
  • Czeladź – miasto w woj. śląskim, w powiecie będzińskim, w Zagłębiu Dąbrowskim
  • Czeladź Mała (dawn. Czeladź) – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Jemielno
  • Czeladź Wielka (dawn. Cielążyn) – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Wąsosz
  • Czeladź – dawna gmina wiejska, istniejąca przejściowo w 1915 roku
  • CKS 1924 Czeladź
  • CKS Czeladź (żużel)
  • PUP Czeladź

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan ustanowił tego niewolnika nad członkami czeladzi swojej.

 (1.1) Dawny to był zwyczaj Billewiczów, że gdy gości nie było, to z czeladzią spędzali wieczory, śpiewając pieśni pobożne i przykładem swym prostactwo budując.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛlat͡ɕ, AS: čelać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeladnik m., czeladnictwo n., czeladnica ż., czeladniczka ż., czeladność ż., czeladnia ż.

 przym. czeladny, czeladniczy

 przysł. czeladniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służba, czeladka, gw. Śląsk Cieszyński czelijadź, hasa, chasa

Wiktionary


czelatyce

Czelatyce – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Rokietnica. Ma status sołectwa.

Wieś szlachecka, własność Stanisława Derszniaka, położona była w 1589 roku w ziemi przemyskiej województwa ruskiego. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia


czelesta

perkusyjny instrument klawiszowy należący do grupy idiofonów, przypominający fisharmonię; celesta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

Wiktionary

Czelesta (wł. "celesta = rajski"; skrót: Cel.) – klawiszowy instrument muzyczny z grupy instrumentów perkusyjnych wynaleziony pod koniec XIX w., przypominający kształtem fisharmonię. Dźwięk powstaje w nim w wyniku uderzania uruchamianych przy pomocy klawiszy młoteczków w metalowe płytki połączone z rezonatorem skrzynkowym, które wydają dźwięk zbliżony do dzwonków. Instrument ma zazwyczaj 49-65 klawiszy oraz skalę obejmującą trzy, cztery lub pięć oktaw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈlɛsta, AS: čelesta

Wiktionary


czelijadź

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. czeladź

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chasa, hasa

Wiktionary


czelista

muzyk grający na wiolonczeli; wiolonczelista


SJP.pl


czelistka

kobieta grająca na wiolonczeli; wiolonczelistka


SJP.pl


czelniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czelny


SJP.pl


czelność

nadmierna śmiałość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pejor. bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po tym, co zrobił, ma jeszcze czelność uważać siebie za naszego przyjaciela.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czelny

 rzecz. czółko n., czoło n., czołówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezczelność, tupet, zuchwałość, rzad. śmiałość

Wiktionary


czelny

śmiały, arogancki, zuchwały


SJP.pl


czelustny

przymiotnik od: czeluść


SJP.pl


czeluścin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo;

 (1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyński, w gminie Pępowo;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czeluścin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo
  • Czeluścin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Pępowo
  • Czeluścin – przystanek kolejowy w Czeluścinie w pow. gostynińskim
  • Czeluścin – dawny wąskotorowy przystanek kolejowy w Czeluścinie, w pow. gnieźnieńskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chciała wysiąść w Czeluścinie, ale przespała przystanek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeluścinianin mos., czeluścinianka ż., czeluść ż.

 przym. czeluściński

Wiktionary


czeluściowy

przymiotnik od: czeluść


SJP.pl


czeluściński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Czeluścina, związany z Czeluścinem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślub wzięli w czeluścińskim kościele.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeluścin mrz., czeluścinianin mos., czeluścinianka ż., czeluść ż.

Wiktionary


czeluśnica

Czeluśnica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Tarnowiec. Ma status sołectwa.

Czeluśnica jest jedną z największych wsi w gminie Tarnowiec.

Wikipedia


czeluść

wielki otwór, głęboka jama; głębia, przepaść


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. przepaść, głębia, jama

 (1.2) stpol. paszcza

 (1.3) stpol. szczęka

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Patrzył jak jego plecak stacza się w czeluść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛluɕt͡ɕ, AS: čeluść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeluścin mrz.

 przym. czeluściński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otchłań

Wiktionary


czemergies

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) białystok. samogon

Wiktionary


czemiernicki

przymiotnik od: Czemierniki


SJP.pl


czemierniczanin

mieszkaniec Czemiernik (miasta w Polsce)


SJP.pl


czemierniczanka

mieszkanka Czemiernik (miasta w Polsce)


SJP.pl


czemierniki

miasto w Polsce


SJP.pl

}|

Wikipedia


czempinianin

mieszkaniec Czempinia


SJP.pl


czempinianka

mieszkanka Czempinia


SJP.pl


czempion

mistrz sportowy; champion; szampion


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sport. aktualny mistrz jakiejś dyscypliny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę wielokrotnie nagradzane na pokazach, konkursach, wystawach

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czempionat m.

:: fż. czempionka ż.

 rzecz. championat mrz.

Wiktionary


czempionat

mistrzostwo w jakiejś dyscyplinie sportu; championat


SJP.pl


czempionka

championka;
1. mistrzyni w jakiejś dyscyplinie sportu
2. zwierzę (samica), które zostało zwycięzcą zawodów lub konkursu


SJP.pl


czempiń

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃mpʲĩɲ, AS: čẽmpʹĩń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czempiński

Wiktionary


czempiński

przymiotnik od: Czempiń


SJP.pl


czemu

zaimek pytajny (np. Co nowego widziałeś? Czego chciał?) lub względny (np. Zrobili wszytko, co mogli. Czego byłoby trzeba, to móc pójść na spacer.)


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) dlaczego, po co

zaimek względny

 (2.1) dlaczego, po co

forma zaimka.

 (3.1) C. lp. od: co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czemu kupiłeś taki drogi samochód?

 (2.1) Nikt nie wie, czemu ona ścięła włosy.

 (3.1) Czemu się przyglądasz?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃mu, AS: čẽmu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk czamu

Wiktionary


czemuś

zaimek nieokreślony zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu


SJP.pl


czemuż

wzmocniony zaimek pytajny "co", wprowadzający pytanie uzupełnienia lub pytanie retoryczne


SJP.pl


czemó

zaimek pytajny

 (1.1) slang. czemu (mocniej podszyte zdziwieniem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Ej, nie jesteś już moim duo Fortnite!” – czemó??

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃mɔ, AS: čẽmo

Wiktionary


czenczek

nazwisko


SJP.pl


czengczou

Zhengzhou; miasto w Chinach


SJP.pl


czengtu

miasto w Chinach; Chengdu


SJP.pl


czep

część rośliny łatwo przyczepiająca się


SJP.pl


czepca

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Wiktionary

Zobacz też: Czepca (miejscowość).

Czepca (ros. "Чепца", udm "Чупчи́") — rzeka w europejskiej części Rosji. Przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki o długości 501 km, z dorzeczem o powierzchni 20 400 км².

Wikipedia


czepcowy

→ czepiec


SJP.pl

Patrz:

czepiec

czepeczek

1. zdrobnienie od: czepek
2. tkanka powierzchniowa, pokrywająca koniec korzenia; czepiec


SJP.pl


czepek

1. nieprzemakalne nakrycie głowy stosowane na basenie;
2. dawne kobiece nakrycie głowy noszone przez mężatki i wdowy;
3. część stroju ludowego;
4. biała czapeczka, noszona np. przez pielęgniarki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. nakrycie głowy;

 (1.2) zaw. nakrycie głowy spinające lub chroniące włosy przy pracy lub w kąpieli

 (1.3) sport. gumowe lub płócienne nakrycie głowy pływaka;

 (1.4) anat. med. część błon płodowych okrywająca głowę noworodka;

 (1.5) bot. element sporofitu szeregu mchów i wątrobowców;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czepek (czepiec) – dawne nakrycie głowy
  • czepek pielęgniarski
  • czepek – część błon płodowych, która pokrywa głowę i twarz noworodka
  • czepek pływacki – nakrycie głowy używane w czasie kąpieli
  • czepek – element sporofitu wielu mszaków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wrzaskliwe, wygadane przekupki w spódnicach sztywnych od krochmalu i wysokich bieluśkich czepkach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛpɛk, AS: čepek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczepiny lm nm., czepiec mrz.

:: zdrobn. czepeczek mrz.

 czas. czepić ndk.

 przym. czepny

Wiktionary


czepel

wyspa na Dunaju; Csepel


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czepiak

małpa szerokonosa, zamieszkująca Amerykę Południową


SJP.pl

Czepiak ("Ateles") – rodzaj nadrzewnych ssaków naczelnych z podrodziny czepiaków (Atelinae) w obrębie rodziny czepiakowatych (Atelidae).

Wikipedia


czepiakowate

rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych


SJP.pl

Czepiakowate (Atelidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych z infrarzędu małpokształtnych (Simiiformes) obejmująca czepiaki i wyjce – największe i najgłośniejsze małpy Nowego Świata, dawniej włączane do rodziny płaksowatych.

Wikipedia


czepiakowaty

o cechach czepiakowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl


czepialska

kobieta, która lubi bezpodstawnie krytykować innych, doszukuje się złych cech, intencji


SJP.pl


czepialski

potocznie: taki, który bezpodstawnie krytykuje innych, doszukuje się w kimś lub w czymś złych cech, stron


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który często czepia się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepianie n.

 czas. czepiać ndk.

 przym. czepliwy

Wiktionary


czepialskość

→ czepialski


SJP.pl

Patrz:

czepialski

czepialstwo

potocznie: przyczepianie się do kogoś, występowanie z nieuzasadnionymi pretensjami, zwykle w nieistotnych sprawach; małostkowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. częste krytykowanie rzeczy drobnych i błahych, zwracanie uwagi na najmniejsze szczegóły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈpʲjalstfɔ, AS: čepʹi ̯alstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepianie się

 czas. czepiać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czepianie się

Wiktionary


czepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czepiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czepiać ndk.

 rzecz. zaczep mrz., doczepka ż.

 przym. czepialski, czepny

Wiktionary


czepiać

1. potocznie: nagabywać;
2. czepiać się:
a) chwytać się, zahaczać się;
b) dopatrywać się ujemnych cech kogoś lub czegoś, często bez podstaw


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. czepić)

 (1.1) pot. prowizorycznie mocować

 (1.2) pot. zatrzymywać kogoś lub coś bez istotnego powodu

czasownik zwrotny niedokonany czepiać się (dk. czepić się)

 (2.1) pot. ujmować coś, by się tego trzymać

 (2.2) pot. wynajdywać złe strony czegoś, niedobre intencje kogoś

 (2.3) pot. czynić starania, by coś ocalić

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Jeśli będziesz się cze­piał każ­dego zda­nia dziennika, nie ma opcji, żebyśmy doszli do bitew.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepianie n., zaczep mrz., doczepka ż.

 przym. czepialski, czepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyczepiać, przymocowywać, przypinać, zawieszać

 (1.2) nagabywać, zaczepiać

 (2.1) chwytać się, lgnąć, przytrzymywać się, zahaczać się

 (2.2) atakować, dopieprzać się, dopierdalać się, krytykować, przychrzaniać się, przyczepiać się, przypieprzać się, przypierdalać się, przypierdzielać się, przypinać się, tykać się, szukać dziury w całym

Wiktionary


czepiec

1. dawniej kobiece nakrycie głowy; czepek
2. część żołądka u zwierząt przeżuwających


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. etn. rodzaj kobiecego nakrycia głowy;

 (1.2) anat. zool. jeden z żołądków przeżuwaczy;

 (1.3) anat. zob. czepiec ścięgnisty.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czepiec – kobiece nakrycie głowy
  • czepiec – przedżołądek u przeżuwaczy
  • czepiec ścięgnisty – rozcięgno pokrywające sklepienie czaszki
  • Czepiec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
  • Czepiec – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czasie oczepin ścinano warkocz i zakładano pannie młodej czepiec.

 (1.2) Krowy mają cztery żołądki zwane kolejno żwaczem, czepcem, księgami i trawieńcem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛpʲjɛt͡s, AS: čepʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczepiny nmos.

:: zdrobn. czepek m., czepeczek m.

 przym. czepcowy, czepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czepek

Wiktionary


czepiel

nazwisko


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czepiga

1. rączka pługa;
2. czepiga rudawa - ptak zamieszkujący w Afryce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uchwyt do prowadzenia pługa konnego przez oracza

 (1.2) średniej wielkości ptak zamieszkujący środkową i południową Afrykę;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈpʲiɡa, AS: čepʹiga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepigi nmos.

Wiktionary


czepigi

rączki od pługa konnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Coliiformes|Murie|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

 (1.2) syst. ornit. nazwa systematyczna|Coliidae|Swainson|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu czepig (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: czepiga

Wiktionary

Czepigi – rząd (Coliiformes) i rodzina (Coliidae) ptaków z podgromady Neornithes.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czepiga ż.

Wiktionary


czepino

Czepino (do 1945 roku niem. "Wintersfelde") – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Gryfino przy historycznym trakcie komunikacyjnym w kierunku Szczecina, w paśmie zabudowy wytworzonym przez miejscowości Czepino, Daleszewo, Radziszewo.

Wikipedia


czepiny

dawny obrzęd weselny znany u większości ludów słowiańskich, podczas którego panna młoda symbolicznie przechodziła ze stanu panieńskiego w zamężny; oczepiny


SJP.pl


czepiszcze

bylina z rodziny ślazowatych; urena


SJP.pl


czepić

czepić się:
1. chwycić się, zahaczyć się;
2. dopatrzeć się ujemnych cech kogoś lub czegoś, często bez podstaw


SJP.pl


czepkowanie

ceremonia włączenia studentów pielęgniarstwa i położnictwa do społeczności zawodowej


SJP.pl


czepkowy

→ czepek


SJP.pl

Patrz:

czepek

czepliwość

→ czepliwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czepliwe

Wiktionary

Patrz:

czepliwy

Powiązane:

 przym. czepliwy, czepny

Wiktionary


czepliwy

1. umożliwiający przyczepianie się; czepny;
2. potocznie: skłonny do zaczepek, niesłusznego krytykowania; napastliwy, zaczepliwy;
3. potocznie: łatwy do zapamiętania, wpadający w ucho; chwytliwy


SJP.pl


czepne

1. umożliwiający przyczepianie się (np. organy czepne wytwarzane przez niektóre rośliny pnące)
2. czepiający się; lepki, przylegający (np. czepna witka maliny)


SJP.pl


czepny

1. umożliwiający przyczepianie się (np. organy czepne wytwarzane przez niektóre rośliny pnące)
2. czepiający się; lepki, przylegający (np. czepna witka maliny)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dostosowany do czepiania się

 (1.2) chwytliwy, czepliwy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepka ż., czepek mrz., czepiec mrz., czepianie n., czepliwość ż.

 czas. czepić ndk., czepiać ndk., przyczepić dk., przyczepiać ndk.

 przym. czepliwy, przyczepny

Wiktionary


czepota

cierniste pnącze z rodziny marzanowatych; gambir


SJP.pl


czepułkowski

nazwisko


SJP.pl


czerczen-daria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w północno-zachodnich Chinach;

Wiktionary

Czerczen-daria (chiń. upr. 车尔臣河; chiń. trad. 車爾臣河; pinyin "Chē’ěrchén Hé"; ‏چەرچەن دەرياسى‎; "Qarqan därya") – rzeka w północno-zachodnich Chinach. Jej źródła znajdują się w górach Ałtyn-tag, uchodzi do jeziora Taitema Hu (Karaburan). Długość rzeki wynosi ok. 500 km. Wykorzystywana do irygacji.

Wikipedia


czerdak

dawny rodzaj werandy w domach budowlanych na Wschodzie, zwłaszcza w Turcji


SJP.pl


czerecha

drzewo owocowe - mieszaniec wiśni i czereśni


SJP.pl


czereda

żartobliwie lub lekceważąco: gromada, grupa ludzi; zgraja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. zgraja, grupa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potykałem się co chwila, upadałem, a zgłodniała czereda rozjuszonych bestii już, już dosięgała mnie swymi kłami.

 (1.1) Koronami drzew czmychnęła czereda małp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈrɛda, AS: čereda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. czeredka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gromada

Wiktionary


czeredka

zdrobnienie od: czereda; gromadka


SJP.pl


czeremcha

drzewo lub krzew z rodziny różowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Padus., rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;

 (1.2) spoż. owoc czeremchy (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czeremcha – rodzaj lub podrodzaj drzew i krzewów z rodziny różowatych
  • Czeremcha – szczyt (1146 m) w Paśmie Radziejowej, w Beskidzie Sądeckim
  • Czeremcha – szczyt w Beskidzie Niskim, na granicy polsko-słowackiej
  • Czeremcha – szczyt w Bieszczadach Zachodnich na Ukrainie
  • Czeremcha – osada w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Jaśliska.
  • Czeremcha – osada w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim
    • Czeremcha – gmina województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim
    • Czeremcha – gromada
    • Czeremcha – stacja kolejowa w powyższej osadzie
  • Czeremcha-Čertižné – dawne polsko-słowackie drogowe przejście graniczne
  • Czeremcha-Wysokolitowsk – polsko-białoruskie kolejowe przejście graniczne
  • Czeremcha-Wieś – wieś w gminie Czeremcha

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) drzewa jaśniały świeżą zielonością, biała czeremcha rozlewała zapach i zwieszała tak nisko swe cienkie gałązki, aż zanurzały się w wodzie przejrzystej.

 (1.1) U nóg Joanny leżał pęk czeremchy, która teraz właśnie rozkwitała na świecie, a której garść sporą syn ślusarza narwał zapewne w czyimś ogrodzie i milcząc tu na podłodze położył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈrɛ̃mxa, AS: čerẽmχa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czeremchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. kocierba

Wiktionary


czeremchowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Wiktionary

Czeremchowo ( Черемхово) – miasto w Rosji w obwodzie irkuckim w zagłębiu węglowym.

Znajdują się tu kopalnie węgla, przemysł maszynowy, spożywczy, lekki.

Jedno z miejsc do których byli zsyłani polscy działacze socjalistyczni z partii „Proletariat”. Tu byli zatrudniani między innymi w kopalni węgla i złota „Komorowski i Sobieszczański” (Kомпании Русскo-Азиатическия Уголья копий и Золотые принска „Коморовский и Собесщанский”, Черемхово).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czeremchowski

Wiktionary


czeremchowski

→ Czeremcha


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czeremchowem, dotyczący Czeremchowa

Wiktionary

Patrz:

Czeremcha

Powiązane:

 rzecz. Czeremchowo n.

Wiktionary


czeremchowy

związany z czeremchą


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czeremchą, dotyczący czeremchy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrɛ̃mˈxɔvɨ, AS: čerẽmχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeremcha ż.

Wiktionary


czeremeski

przymiotnik od: Czeremcha


SJP.pl


czeremis

członek ludu zamieszkującego Mari El (autonomiczną republikę w Rosji); Maryjczyk


SJP.pl


czeremisi

lud zamieszkujący Mari El (autonomiczną republikę w Rosji); Maryjczycy


SJP.pl


czeremiska

dotyczący Czeremisów, właściwy Czeremisom


SJP.pl


czeremiski

dotyczący Czeremisów, właściwy Czeremisom


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Czeremisami (Maryjczykami), dotyczący Czeremisów (Maryjczyków)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czeremiski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeremis mos.. Czeremiska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maryjski

 (2.1) maryjski

Wiktionary


czeremosz

rzeka na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka na zachodniej Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Prutu;

Wiktionary

Czeremosz ( Черемош, Ceremuș) – rzeka na zachodniej Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Prutu o długości 80 km (167 km z Czarnym Czeremoszem) i powierzchni dorzecza 2560 km². Nazwa rzeki często pojawia się w kulturze ludowej, w szczególności w odniesieniu do tradycji huculskiej.

Wikipedia


czeremsza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. pot. czosnek niedźwiedzi

 (1.2) spoż. jarzyna z czosnku niedźwiedziego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zapobiegliwe gospodynie solą czeremszę i przechowują w beczułkach na zimę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) czosnek niedźwiedzi, babczy czosnek, zajęczy czosnek, babny czosnek, psi czosnek

Wiktionary


czeremszaczek

namiotnik czeremszaczek - motyl z rodziny namiotnikowatych


SJP.pl


czeremszyna

1. kwiat lub owoc czeremchy;
2. lasek czeremchowy


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czeremucha

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Padus avium|Mill.|ref=tak., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych

 (1.2) bot. drzewo lub krzew z gatunku czeremuch (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czeremucha jest typowym megafanerofitem.

 (1.2) Położyła się pod czeremuchą, by przeczekać gorąc południa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeremcha, czeremcha zwyczajna, czeremcha pospolita, śliwa kocierpka, trzemcha, smrodynia

 (1.2) czeremcha

Wiktionary


czerep

1. skorupa po stłuczonym naczyniu;
2. głowa, czaszka;
3. nieszkliwiony wyrób garncarski lub ceramiczny;
4. odłamek pocisku, bomby, granatu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) anat. czaszka

 (1.2) anat. głowa

 (1.3) przen. liche naczynia garncarskie

 (1.4) techn. w technologii ceramicznej: wytrzymały mechanicznie produkt wypiekania uformowanej masy ceramicznej

 (1.5) wojsk. odłamek bomby, granatu lub pocisku

 (1.6) przen. szczątki, ruiny

 (1.7) gw-pl|Bukowina. dachówka

Wiktionary

Czerep – skorupa ceramiczna, stanowiąca właściwą ściankę przedmiotu; wypalona, lecz nieszkliwiona bez angoby i dekoracji.

Wypalenie wyrobu pozbawia masę ceramiczną wody, zmienia jej właściwości fizyczne i chemiczne. Czerep jest twardy, porowaty, kruchy, dźwięczy przy uderzeniu, zachowuje na stałe kształt nadany przed wypaleniem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrɛp, AS: čerep

Wiktionary

Synonimy:

 (1.7) czerepica

Wiktionary


czerepak

nazwisko


SJP.pl


czerepaniak

nazwisko


SJP.pl


czerepica

gwarowo: dachówka


SJP.pl


czerepowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w północnej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim;

Wiktionary

Czerepowiec (ros. Черепове́ц) – miasto w północnej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, port przy Wołżańsko-Bałtyckiej Drodze Wodnej, nad Zbiornikiem Rybińskim.

Centrum administracyjne rejonu czerepowieckiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerepowiecki

Wiktionary


czerepowiecki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerepowcem, dotyczący Czerepowca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerepowiec mrz.

Wiktionary


czeresienka

zdrobnienie od: czereśnia


SJP.pl


czereszewski

nazwisko


SJP.pl


czerezwyczajka

potoczna nazwa WCzK, czyli organizacji poprzedzającej NKWD i KGB w Rosji sowieckiej; czrezwyczajka


SJP.pl


czereśnia

drzewo owocowe z rodziny różowatych (Cerasus avium, Prunus avium), pokrewne wiśni, powszechnie uprawiane dla owoców deserowych i na przetwory
2. owoc tego drzewa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ogrod. bot. drzewo z rodziny różowatych;

 (1.2) spoż. owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego

 (1.3) techn. drewno uzyskane z czereśni (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czereśnia – jedna z nazw zwyczajowych gatunku wiśnia ptasia,
  • czereśnie – owoce wiśni ptasiej
  • Czereśnia – część miasta Cieszanów, w Polsce, w woj. podkarpackim, w pow. lubaczowskim, w gminie Cieszanów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ojciec posadził czereśnię na wzgórzu.

 (1.1) Pełne mam oczy i usta pieśni, płonę na słońcu, jak kwiat czereśni, po tej skończonej mojej piosence weź mnie na ręce!

 (1.2) Wszyscy jedliśmy czereśnie prosto z drzewa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈrɛɕɲa, AS: čereśńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czereśniówka ż., czereśniak m., Czereśnica ż.

:: zdrobn. czeresienka ż.

 przym. czereśniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) reg. lub daw. trześnia

Wiktionary


czereśniacki

→ czereśniak


SJP.pl

Patrz:

czereśniak

czereśniak

wsiór, wsiur, wiochman, wiochmen, wieśniak, wsiok; pogardliwie:
1. człowiek pochodzący ze wsi lub mieszkający na wsi;
2. człowiek prymitywny, nieumiejący się odpowiednio zachować w towarzystwie


SJP.pl


czereśniowy

przymiotnik

 (1.1) związany z czereśnią (drzewem)

 (1.2) związany z czereśnią (owocem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] powracając z perskiej wyprawy przeciwko Mitrydatesowi, przywiózł sadzonki drzew czereśniowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrɛɕˈɲɔvɨ, AS: čereśńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czereśnia ż., czereśniówka ż.

Wiktionary


czereśniówka

nalewka z czereśni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeresienka ż., czereśnia ż., czereśniak m., Czereśnica ż.

 przym. czereśniowy

Wiktionary


czerkaski

1. → Czerkasy;
2. obwód czerkaski - jeden z 24 obwodów Ukrainy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerkasami, dotyczący Czerkasów

Wiktionary

Czerkaski ( Черкаски) – wieś w Bułgarii, w obwodzie Montana, w gminie Wyrszec. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 września 2023 roku miejscowość liczyła 182 mieszkańców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Czerkasy ż., Czerkaszczyzna ż.

Wiktionary


czerkasy

1. miasto na Ukrainie;
2. wieś na Ukrainie;
3. wieś na Białorusi;
4. część miasta Łaszczów w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie:

Wiktionary

Czerkasy ( Черкаси) – miasto w centralnej części Ukrainy, stolica obwodu czerkaskiego, siedziba rejonu czerkaskiego i hromady Czerkasy. Leży nad Dnieprem oraz nad brzegiem Krzemieńczuckiego Zbiornika Wodnego utworzonego przez spiętrzenie wód Dniepru.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerkaski

Wiktionary


czerkawski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Euzebiusz Czerkawski (1822–1896) – polski polityk i wykładowca akademicki
  • Jan Czerkawski (1939–2007) – polski historyk filozofii
  • Mariusz Czerkawski (ur. 1972) – polski hokeista, olimpijczyk, menedżer hokejowy i komentator sportowy
  • Paisjusz (Czerkawski) (zm. 1633) – prawosławny biskup
  • Piotr Czerkawski (ur. 1989) – polski krytyk filmowy i dziennikarz
  • Tadeusz Czerkawski (1919–2012) – polski wojskowy
  • Tytus Czerkawski (1884–1969) – działacz Polonii w Rumunii. W latach 1939-40 senator Królestwa Rumunii, reprezentujący mniejszość polską
  • Walenty Czerkawski (1846–1935) – polski wojskowy, poeta, powstaniec
  • Witold Czerkawski (1921–2007) – polski fotograf, fotoreporter i dokumentalista
  • Włodzimierz Czerkawski (1866–1913) – polski ekonomista

Wikipedia


czerkies

koń czerkieski północnego Kaukazu


SJP.pl


czerkiesi

lud kaukaski zamieszkujący Karaczajo-Czerkiesję


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czerkiesk

stolica Karaczajo-Czerkiesji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Wiktionary

Czerkiesk ( Черкесск) – stolica Karaczajo-Czerkiesji, w Rosji, nad Kubaniem. Miasto założone w 1804 roku jako Batałpaszyńska stanica kozacka. 123,1 tys. mieszkańców (2020).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerkieszczanin mos., czerkieszczanka ż.

 przym. czerkieski

Wiktionary


czerkieska

1. długie okrycie wierzchnie górali czerkieskich oraz armii radzieckiej;
2. futrzana czapka


SJP.pl


czerkieski

dotyczący Czerkiesów (ludu kaukaskiego), właściwy Czerkiesom


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerkieskiem, dotyczący Czerkieska

 (1.2) związany z Czerkiesją albo Czerkiesami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerkiesk mrz., Czerkiesja ż., Czerkies mos., Czerkieska ż.

Wiktionary


czerlejno

Czerlejno – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Kostrzyn.

Wieś duchowna "Czerlenino", własność kapituły katedralnej gnieźnieńskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego.

Wikipedia


czermak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Johann Nepomuk Czermak – niemiecki fizjolog
  • Stanisław Czermak – działacz państwowy, wiceminister komunikacji
  • Wiktor Czermak – polski historyk
  • Władysław Czermak – polski oficer

Wikipedia


czermień

trująca bylina z rodziny obrazkowatych; kalla


SJP.pl


czermin

nazwa kilku miejscowości w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geogr. toponim, nazwa szeregu miejscowości w Polsce;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czermin – część wsi Kwiatkowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rypin
  • Czermin – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Czermin
  • Czermin – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Dwikozy
  • Czermin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Bralin
  • Czermin – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Bralin
  • Czermin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Czermin
  • Czermin – gmina wiejska w województwie podkarpackim
  • Czermin – gmina wiejska w województwie wielkopolskim
  • Czermin – dawna gmina wiejska
  • Czermin – gromada w powiecie mieleckim
  • Czermin – gromada w powiecie pleszewskim
  • Czermin – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa w Czerminie w powiecie pleszewskim, w województwie wielkopolskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Magnat urodził się w Czerminie zaraz po powstaniu listopadowym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerminianin mos., czerminianka ż., Czerminek mrz., Czermiński mos., Czermińska ż.

 przym. czermiński

Wiktionary


czerminianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Czermina

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czerminianom ponownie udało się pokonać drużynę z Marszewa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czermin mrz., Czerminek mrz.

:: fż. czerminianka ż.

 przym. czermiński

Wiktionary


czerminianka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Czermina

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ubiegłym roku zwyciężyła drużyna czerminianek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czermin mrz., Czerminek mrz.

:: fm. czerminianin mos.

 przym. czermiński

Wiktionary


czermiński

związany z Czerminem, dotyczący Czermina


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Czermina, związany z Czerminem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alfred Czermiński (1923–2011) – profesor nauk ekonomicznych
  • Antoni Czermiński (zm. przed 1729) – kasztelan małogoski w 1706, stolnik sandomierski w 1706
  • Jan Czermiński (1923–1976) – polski geolog i petrograf
  • Kajetan Czermiński (XVIII w.) – konsyliarz ziemi dobrzyńskiej
  • Łukasz Czermiński (zm. po 1676) – kasztelan zawichojski w latach 1662–1679, stolnik dorpacki w 1659 roku
  • Łukasz Jacek Czermiński (1662–1717) – polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy przemyski, kanonik gnieźnieński, krakowski i przemyski
  • Marcin Czermiński (1860–1931) polski zakonnik rzymskokatolicki, jezuita, misjolog, hagiograf
  • Wiesław Czermiński (ur. 1889) – polski działacz niepodległościowy i społeczny, agronom
  • Władysław Czermiński (1910–1995) – nauczyciel, porucznik Armii Krajowej, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu
  • Czermińska
  • Małgorzata Książek-Czermińska (ur. 1940) – polska filolog, profesor Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Konserwatora zatrudnił czermiński proboszcz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czermin mrz., czerminianin mos., czerminianka ż., Czerminek mrz., Czermiński mos., Czermińska ż.

Wiktionary


czermna

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czermna – dzielnica Kudowy-Zdroju
  • Czermna – wieś w województwie małopolskim
  • Czermna – gromada

Wikipedia


czermnica

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czermnica – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Nowogard
  • Czermnica – potok, dopływ Metuji (Polska)
  • Czermnica – potok, dopływ Skory (Polska)
  • Czermnica – potok, lewy dopływ Brlenki
  • Czermna, Czermno

Wikipedia


czermnieński

przymiotnik od: Czermna


SJP.pl


czermno

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czermno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
  • Czermno – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tyszowce
  • Czermno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Gąbin
  • Czermno – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków
  • Czermno – dawna gmina wiejska w woj. kieleckim i łódzkim
  • Czermno – dawna gmina wiejska w woj. warszawskim
  • Czermno – gromada w powiecie gostynińskim
  • Czermno – gromada w powiecie koneckim
  • Czermno – przystanek kolejowy w miejscowości Czermno, w województwie kujawsko-pomorskim
  • Czermno-Kolonia
  • Czermna

Wikipedia


czerna

nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerna – część miasta Kalwaria Zebrzydowska
  • Czerna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. bolesławieckim, w gminie Nowogrodziec
  • Czerna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Żukowice
  • Czerna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Miękinia
  • Czerna – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Iłowa
  • Czerna – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Tuplice
  • Czerna – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
  • Czerna – część wsi Grojec w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
  • Czerna – część wsi Stryszawa w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Stryszawa
  • Czerna – przysiółek wsi Stanisław Dolny w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska
  • Czerna – przysiółek wsi Zakrzów w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Stryszów
  • Czerna – część wsi Stanisław Górny w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Wadowice

Wikipedia


czernecki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Czernecki (1939-2012) – polski przedsiębiorca i polityk
  • Jan Czernecki (1871-1955) – wydawca, pisarz, fotograf
  • Józef Czernecki (1847-1929) – polski nauczyciel
  • Michał Czernecki (ur. 1978) – polski aktor
  • Ołeksandr Czernecki (ur. 1984) – ukraiński zapaśnik
  • Roman Czernecki (1904–1986) – polski pedagog
  • Tadeusz Wałek-Czernecki (1889-1949) – polski historyk starożytności
  • Wasyli Czernecki (1837-1900) – publicysta, pisarz łemkowski
  • Czarnecki

Wikipedia


czernek

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Helena Czernek – polska nauczycielka i działaczka społeczna
  • Joachim Czernek – polski polityk
  • Krystian Czernek – polski inżynier

Wikipedia


czernelica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Wiktionary

Czernelica – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kołomyjskim (do 2020 roku w rejonie horodeńskim).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czernelicki

Wiktionary


czerniachowsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w obwodzie królewieckim w Rosji;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerniachowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Wystruć

Wiktionary


czerniachowski

kultura czerniachowska - kultura archeologiczna epoki żelaza


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerniachowskiem, dotyczący Czerniachowska

 (1.2) związany z Czerniachowem, dotyczący Czerniachowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerniachowsk mrz., Czerniachowski mos., Czerniachów mrz.

Wiktionary


czerniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czerniak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerniak m.

Wiktionary


czerniaczka

choroba młodych zwierząt, głównie cieląt, objawiająca się czarnymi plamami w wątrobie, śledzionie, oponach mózgowych powstałymi przez nagromadzenie się komórek barwnikowych; melanoza


SJP.pl


czerniak

nowotwór złośliwy skóry; melanoma


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. złośliwy nowotwór tkanki barwnikowej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czerniak – nowotwór
  • czerniak klonowy – grzyb
  • Czerniak – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno
  • Czerniak – kolonia w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Osiek Mały
  • Czerniak – część wsi Szestno w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Mrągowo
  • Czerniak – góra w północnej części Gór Ołowianych
  • Elżbieta Flis-Czerniak (ur. 1971) – polska literaturoznawczyni
  • Hanna Piaseczna-Czerniak (ur. 1978) – polska aktorka
  • Jacek Czerniak (ur. 1964) – polski polityk
  • Jan Czerniak (1906–1999) – polski biskup
  • Konrad Czerniak (ur. 1989) – polski pływak
  • Lech Czerniak (ur. 1952) – polski archeolog

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lepiej idź z tą zmianą do dermatologa – to może być czerniak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czarniak m., czarnuszka ż., czarny m., czernienie n., zaczernianie n., zaczernienie n., czernidło n.

:: zdrobn. czerniaczek m.

 czas. czernieć ndk., zaczerniać ndk., zaczernić dk.

 przym. czarny, czarniawy

 przysł. czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerniak złośliwy

Wiktionary


czerniakiewicz

nazwisko


SJP.pl


czerniakowski

przymiotnik od: Czerniaków


SJP.pl


czerniakowy

→ czerniak


SJP.pl

Patrz:

czerniak

czerniaków

nowotwór złośliwy skóry; melanoma


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. część miasta Warszawa;

 (1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Goszczanów;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pisarz urodził się na Czerniakowie w latach międzywojennych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerniakowianin mos., czerniakowianka ż.

 przym. czerniakowski

Wiktionary


czerniatyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie horodeńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerniatyn – wieś w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kołomyjskim
    • Czerniatyn – gmina w II RP
  • Czerniatyn – wieś w obwodzie winnickim, w rejonie kalinowskim
  • Czerniatyn – wieś w obwodzie winnickim, w rejonie żmeryńskim
    • Czerniatyn (przystanek kolejowy)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerniatyński

Wiktionary


czerniawa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. meteorol. ciemne chmury przed burzą

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerniawa (obwód lwowski) – wieś
    • Czerniawa – dawna gmina
  • Czerniawa (obwód chmielnicki) – wieś
  • Czerniawa-Zdrój – uzdrowisko, obecnie dzielnica Świeradowa-Zdroju
  • Czerniawa – potok w Beskidzie Sądeckim, dopływ Majdana
  • Czerniawa (także Czarniawa, Czarniawka) – potok w woj. podkarpackim, dopływ Sanu
  • Czerniawa (także Dopływ w Wolimierzu) – potok w woj. dolnośląskim, dopływ Łużycy
  • Czerniawa (także Czernica) – struga w woj. zachodniopomorskim, dopływ Regi
  • Czerniawa – rzeka na Ukrainie
  • Czerniawa (także Zakoczył) – polana i przełęcz pod Nową Górą w Pieninach

Wikipedia


czerniawski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Hubert Czerniawski – polski żużlowiec
  • Igor Czerniawski – rosyjski muzyk
  • Józef Czerniawski – polski malarz
  • Roman Czerniawski – polski wojskowy i polityk
  • Ryszard Czerniawski – polski prawnik i ekonomista
  • Tadeusz Czerniawski – polski dyrygent, pedagog i kompozytor
  • Wiktor Czerniawski – radziecki wojskowy

Wikipedia


czerniawy

mający kolor zbliżony do czarnego, ciemny, prawie czarny; czarniawy, czarnawy


SJP.pl


czernica

1. gatunek kaczki z rodziny grążyc
2. czarna jagoda


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Aythya fuligula|ref=tak., kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;

 (1.2) ornit. zob. czernica obrożna.

 (1.3) bot. zob. czarna jagoda.

 (1.4) kraków. jeżyna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czernica (kaczka czernica) (Aythya fuligula) – ptak z rodziny kaczkowatych
  • czernica obrożna – czerniczka (Aythya collaris), ptak z rodziny kaczkowatych
  • regionalna nazwa czarnej jagody lub jeżyny
  • Czernica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. karkonoskim, w gminie Jeżów Sudecki
  • Czernica – przysiółek wsi Jaczkowice w woj. dolnośląskim, w pow. oławskim, w gminie Oława
  • Czernica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Dobromierz
  • Czernica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Czernica
  • Czernica – wieś kaszubska w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy
  • Czernica – wieś w woj. śląskim, w pow. rybnickim, w gminie Gaszowice
  • Czernica – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Staszów
  • Czernica – gromada w powiecie lwóweckim
  • Czernica – gromada w powiecie rybnickim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲˈɲit͡sa, AS: čerʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnek mzw., czernina ż.

Wiktionary


czernice

1. gatunek kaczki z rodziny grążyc
2. czarna jagoda


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czernice – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Osjaków
  • Czernice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna
  • Czernice – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno
  • Czernice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina
  • Czernice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo
  • Czernice – kolonia w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno
  • Czernice – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Pyrzyce
  • Czernice – wieś w obwodzie homelskim, w rejonie żytkowickim, w sielsowiecie Ozierany
  • Czernice – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Bildziugi.
  • Czernice – wieś w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Mariampol
  • Czernice – zlikwidowany przystanek kolejowy w Czernicach w województwie zachodniopomorskim
  • Czernice – zlikwidowany przystanek kolejowy w Czernicach w województwie mazowieckim

Wikipedia


czernice-borowe

wieś w Polsce


SJP.pl


czernichowski

przymiotnik od: Czernichów


SJP.pl


czernichów

1. nazwa kilku miejscowości w Polsce;
2. wieś na Ukrainie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czernichów – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Łagów
  • Czernichów – przysiółek wsi Łagów w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Łagów
  • Czernichów – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów
  • Czernichów – część wsi Brzezinka w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
  • Czernichów – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza
  • Czernichów – wieś w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Czernichów
  • Czernichów – gmina w województwie małopolskim
  • Czernichów – gmina w województwie śląskim
  • Czernichów – gromada w powiecie krakowskim
  • Czernichów – gromada w powiecie żywieckim
  • Czernichów – wieś w rejonie samborskim obwodu lwowskiego
  • Czernihów – miasto na Ukrainie

Wikipedia


czernicki

1. przymiotnik od: Czernica;
2. przymiotnik od: Czernice-Borowe; czernicko-borowski


SJP.pl


czernickoborowski

przymiotnik od: Czernice-Borowe; czernicko-borowski


SJP.pl


czernicowy

→ czernica


SJP.pl

Patrz:

czernica

czerniczka

północnoamerykańska kaczka, sporadycznie zalatująca do Polski


SJP.pl

Czerniczka, czernica obrożna, czernica amerykańska ("Aythya collaris") – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae) zamieszkujący Amerykę Północną. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia


czernidlak

grzyb kapeluszowy z rodziny bedłkowatych


SJP.pl


czernidłaczek

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych


SJP.pl


czernidłak

grzyb z rodziny pieczarkowatych, którego dojrzała grzybnia rozpływa się w czarną maź


SJP.pl


czernidło

1. substancja do nadawania czemuś czarnego koloru; czarnidło;
2. zawiesina materiałów ogniotrwałych i pyłu grafitowego w wodzie;
3. dawniej: atrament, tusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) barwnik nadający barwę czarną

 (1.2) przest. zaprawa do czarnienia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czernidłowy, czarnawy, czarniawy, czarny

 rzecz. czarnulka ż., czarny mos./mrz., czernidłak m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szuwaks

Wiktionary


czernidłowy

→ czernidło


SJP.pl

Patrz:

czernidło

czerniec

dawniej: zakonnik obrządku wschodniego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerniec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Lubin
  • Czerniec – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Łącko
  • Czerniec – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie
  • Czerniec – szczyt w Górach Bystrzyckich
  • Czerniec – potok, dopływ Cichej Wody
  • Czerniec – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, koło osady Potajny
  • Czerniec – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych
  • Czerniec – poemat rosyjskiego poety Iwana Kozłowa
  • Stanisław Czerniec – polski duchowny katolicki, kanonik kapituły brzozowskiej
  • Czerniec – węzłowa stacja kolejowa na granicy miejscowości Briańsk i Czerniec, w obwodzie briańskim, w Rosji

Wikipedia


czerniechów

nazwa dwóch wsi w Polsce


SJP.pl

Czerniechów ( Чернихів) – wieś na Ukrainie, w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego, w hromadzie Tarnopol.

Do 2020 roku część rejonu zborowskiego, od 2020 – tarnopolskiego.

Wikipedia


czerniecki

nazwisko


SJP.pl

Czerniecki ("Cierniecki") – polski herb szlachecki z nobilitacji.

Wikipedia


czerniejaczek

krobnik czerniejaczek - gatunek motyla żerującego na drzewach owocowych; Eupista nigricella


SJP.pl


czerniejeczka

wydrążka czerniejeczka - gatunek motyla z rodziny zwójkowatych


SJP.pl


czerniejewianin

mieszkaniec Czerniejewa (miasta w Polsce)


SJP.pl


czerniejewianka

mieszkanka Czerniejewa (miasta w Polsce)


SJP.pl


czerniejewo

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

}|-

Czerniejewo (niem. "Schwarzenau") – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czerniejewo.

Czerniejewo uzyskało lokację miejską przed 1390 rokiem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrʲɲɛ̇ˈjɛvɔ, AS: čerʹńėi ̯evo

Wiktionary


czerniejewski

przymiotnik od: Czerniejowo


SJP.pl


czerniejów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie tyśmienickim obwodu iwanofrankiwskiego, położona nad Bystrzycą Nadwórniańską;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerniejów – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Kamień
  • Czerniejów – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Serniki
  • Czerniejów – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Jabłonna
  • Czerniejów – wieś w rejonie tyśmienickim, w obwodzie iwanofrankowskim
  • Czerniejów – dawna gmina
  • Czerniejów-Kolonia

Wikipedia


czernienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czernić.

 (1.2) odczasownikowy od|czernieć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarny

Wiktionary


czernienko

nazwisko, np. Konstantin Czernienko (1911-1985), polityk radziecki, sekretarz Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego


SJP.pl


czerniewice

1. wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim;
2. wieś w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerniewice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Choceń
    • Czerniewice – stacja kolejowa w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Choceń
  • Czerniewice – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Czerniewice
  • Czerniewice – część Legnicy
  • Czerniewice – część Torunia
  • Czerniewice – gromada w powiecie rawskim
  • Czerniewice – gromada w powiecie włocławskim

Wikipedia


czerniewicki

przymiotnik od: Czerniewice


SJP.pl


czerniewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Franciszka Czerniewicz-Nalepa
  • Józef Czerniewicz (1920-1997), artysta fotograf
  • Marcin Ignacy Czerniewicz (?-1776) – sędzia grodzki kowieński
  • Mariusz Czerniewicz (ur. 1989) – polski, profesjonalny kulturysta
  • Piotr Ludwik Napoleon Czerniewicz (181-1881), brazylijski lekarz polskiego pochodzenia, autor wielu wydań brazylijskiego podręcznika farmakologii i receptury
  • Stanisław Czerniewicz (1728-1785) – jezuita, od 1782 roku wikariusz generalny zakonu
  • Stanisław Czerniewicz (ok. 1851-po 1912) – polski przedsiębiorca i przemysłowiec

Wikipedia


czerniewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
  • Czerniewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie
  • Czerniewo – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie kamienieckim, w sielsowiecie Raśna
  • Czerniewo – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie mołodeczańskim, w sielsowiecie Gródek.
  • Czerniewo – dawny zaścianek w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Gierwiaty.

Wikipedia


czerniewski

nazwisko


SJP.pl


czernieć

przybierać czarną barwę


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. poczernieć lub sczernieć)

 (1.1) stawać się czarnym

 (1.2) wyróżniać się czarnym lub ciemnym kolorem na jaśniejszym tle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdradliwie i jadowicie szerzyła się ta zaraza zmierzchu wokoło, szła od rzeczy do rzeczy, a czego dotknęła, to wnet butwiało, czerniało, rozpadało się w próchno.

 (1.2) Na środku cmentarza czerniała połać gołej ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czerń ż.

 przym. czarny, czarnawy, czarniawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czernić się

 (1.2) czernić się

Wiktionary


czernieński

przymiotnik od: Czerna


SJP.pl


czernihowski

1. → Czernihów;
2. obwód czernihowski - jeden z 24 obwodów Ukrainy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czernihowem, dotyczący Czernihowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czernihów mrz., Czernihowszczyzna ż.

Wiktionary


czernihowszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. kraina obejmująca okolice Czernihowa, dawne księstwo czernihowskie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tego, że zaledwie w trzy miesiące Rosja opanowała ziemie litewskie na wschód od Dźwiny i Dniepru oraz całą Siewierszczyznę i Czernihowszczyznę, przyczyniły się słabe, w większości drewniane umocnienia miast oraz słabe garnizony.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czernihowianin mos., czernihowianka ż., Czernihów mrz.

 przym. czernihowski

Wiktionary


czernihów

miasto na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto obwodowe w północnej części Ukrainy, położone nad Desną;

Wiktionary

Czernihów ( Чернігів) – miasto w północno-wschodniej części Ukrainy, nad Desną. Stolica obwodu czernihowskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czernihowianin mos., czernihowianka ż., Czernihowszczyzna ż.

 przym. czernihowski

Wiktionary


czernik

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czernik (Gyalidea) – rodzaj porostów
  • Czernik – góra w Sudetach Wschodnich
  • Czernik – wieś w Bułgarii
  • Czernik – wieś na Ukrainie
  • Jerzy Czernik – polski lekarz
  • Edward Czernik – skoczek wzwyż
  • Mieczysław Czernik – polski matematyk, astronom, historyk poczty, filatelista, popularyzator historii
  • Stanisław Czernik – powieściopisarz
  • Ignacy Czernik – żołnierz, oficer powstania listopadowego i powstania węgierskiego, spiskowiec, działacz emigracyjny

Wikipedia


czernikowo

miejscowość w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim


SJP.pl

Czernikowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Czernikowo, której jest siedzibą.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czernikowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Wikipedia


czernikowski

przymiotnik od: Czernikowo, Czerników, Czerników Karski, Czerników Opatowski


SJP.pl


czernilawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Czernilawa ( Чернилява) – wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego. Wieś liczy 1643 mieszkańców.

W II Rzeczypospolitej do 1934 samodzielna gmina jednostkowa. Następnie należała do zbiorowej wiejskiej gminy Nahaczów w powiecie jaworowskim w woj. lwowskim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czernilawski

Wiktionary


czernina

zupa na bazie zwierzęcej krwi (przeważnie kaczej lub gęsiej); czarnina, czarna polewka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. gęsta, zakwaszana zupa na wywarze z mięsa z dodatkiem krwi zwierzęcej; i w Encyklopedii staropolskiej

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲˈɲĩna, AS: čerʹńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czernica ż.

 przym. czarny

 przysł. czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarna polewka, juszka, kresy|jusznik., reg. pozn. czarnina, gwara. czarna zupa, czarny żur, szwarc

Wiktionary


czerniowce

miasto na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie;

Wiktionary

Dom Polski, Żydowski, Niemiecki

Ratusz, kinoteatr, teatr, dworzec, kamienica

Czerniowce ( Чернівці, Cernăuți, Черновцы, ‏טשערנאָוויץ‎, Չերնովեց, Czernowitz/Tschernowitz) – miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy na Bukowinie północnej nad Prutem. Siedziba obwodu czerniowieckiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czerniowce to miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy w Bukowinie północnej nad Prutem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲˈɲɔft͡sɛ, AS: čerʹńofce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerniowiecki

Wiktionary


czerniowiecki

1. → Czerniowce;
2. obwód czerniowiecki - jeden z 24 obwodów Ukrainy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerniowcami, dotyczący Czerniowców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerniowce nmos.

Wiktionary


czernić

czynić jakąś powierzchnię czarną


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) czynić czarnym, nadawać czarną barwę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuch mzw./mos., czarniak mzw., czarnulka ż., czarnuszka ż.

 przym. czarny

Wiktionary


czernkowski

nazwisko


SJP.pl


czernobyl

miasto na Ukrainie, w którym w 1986 roku doszło do wybuchu w elektrowni jądrowej; Czarnobyl


SJP.pl


czernomyrdin

nazwisko


SJP.pl


czerny

nazwisko, np.
1. Karel (Carl) Czerny (1791 - 1857), austriacki pianista, kompozytor i pedagog;
2. Halina Czerny-Stefańska (1922 - 2001), polska pianistka, chopinistka, pedagog


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Carl Czerny – austriacki pianista, kompozytor i nauczyciel
  • Edward Czerny – polski wojskowy
  • Edward Czerny – polski kompozytor, dyrygent, aranżer, multiinstrumentalista
  • Henry Czerny – kanadyjski aktor filmowy i telewizyjny
  • Mirosława Czerny – polska geografka

Wikipedia


czerokeski

→ Czerokez (Czirokez); czirokeski


SJP.pl


czerokez

północnoamerykański Indianin, członek plemienia Czerokezów; Czirokez


SJP.pl


czerokezi

północnoamerykański Indianin, członek plemienia Czerokezów; Czirokez


SJP.pl


czerokezka

Indianka Ameryki Północnej z grupy Irokezów; Czirokezka


SJP.pl


czerp

siatka na kiju do wyciągania ryb z akwarium itp.


SJP.pl


czerpaczek

zdrobnienie od: czerpak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czerpak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpak m., czerpanie n., czerpnia ż.

 czas. czerpać

Wiktionary


czerpaczka

1. maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; bagier, bagrownica, czerparka, draga, pogłębiarka, szlamownik;
2. łyżka wazowa; czerpak


SJP.pl


czerpadło

Czerpadło – rodzaj przenośnika cieczy, stosowany m.in. w pogłębiarkach. Czerpadła były stosowane już w starożytności.

Czerpadła dzielą się na czerpadła pojemnikowe i śrubowe (zwane również śrubą Archimedesa).

Wikipedia


czerpak

1. naczynie z trzonkiem lub uchem, służące do czerpania cieczy lub ciał sypkich;
2. robocza część koparki, służąca do nabierania i przenoszenia materiałów sypkich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) narzędzie do czerpania płynów lub materiałów sypkich, zwykle w formie naczynia z trzonkiem lub uchwytem

 (1.2) część robocza maszyny lub urządzenia, która służy do czerpania, zagarniania

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czerpak – narzędzie służące do czerpania (nabierania) płynu lub materiałów sypkich:
    • czerpak – narzędzie używane na żaglówkach służące do wybierania, wody która dostała się do kokpitu
    • czerpak – element żurawia studziennego, zwykle wiadro
    • cyrpok (czerpak) – drewniane naczynie do nabierania mleka lub śmietany (żentyca) w formie kubka, związane z produkcją oscypków przez górali
    • czerpak entomologiczny – przyrząd do zbierania, odławiania owadów
    • czerpak Patalasa – przyrząd do pobierania wody z określonej głębokości w celu analizy jej właściwości fizyczno-chemicznych, rodzaj batometru.
    • czerpak - jeden z przyborów kuchennych, używany do nabierania lepkiej cieczy (zazwyczaj miodu lub syropu) z pojemnika, by móc następnie ją nanieść w wybranym miejscu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pasterze górscy ornamentowali czerpaki, które nie tylko służyły do picia żętycy, ale i odmierzały ilość mleka.

 (1.2) Maszyna podjeżdżała, opuszczała czerpak i „bagrowała” ziemię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrpak, AS: čerpak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpnia ż., czerparka ż., czerpaczka ż., czerpacz m., czerp m., czerpanie n.

:: zdrobn. czerpaczek m.

 czas. czerpać ndk.

 przym. czerpakowy

Wiktionary


czerpakowy

związany z czerpakiem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący czerpaka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpak mrz., czerpanie n., czerpnia ż.

 czas. czerpać

Wiktionary


czerpalniczy

związany z czerpaniem (papieru)


SJP.pl


czerpanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czerpać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stacja benzynowa to swego rodzaju miejsce czerpania energii dla pojazdów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrˈpãɲɛ, AS: čerpãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaczerpnięcie n., czerpnia ż., czerpalnia ż., czerpak m., czerpaczek m., czerpacz m., czerparka ż., czerpatka ż.

 czas. czerpać ndk., zaczerpnąć dk.

 przym. czerpalny, czerpalniczy, czerpakowy

Wiktionary


czerparka

1. maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; czerpaczka, bagier, bagrownica, draga, szlamownik, pogłębiarka;
2. maszyna do urabiania i czerpania sypkich materiałów skalnych; zgłębiarka


SJP.pl


czerpatka

roślina z rodziny czerpatkowatych, kwitnąca pod woda i zapylana za pomocą wody


SJP.pl


czerpatkowate

rodzina roślin kwiatowych dwuliściennych


SJP.pl


czerpatkowaty

o cechach czerpatkowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


czerpać

czasownik niedokonany

 (1.1) nabierać wodę lub inny płyn jakimś naczyniem

 (1.2) przen. korzystać z czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wodę do picia czerpano z licznych studni i źródeł kopanych na terasie dolnej.

 (1.2) Z powodu karnizmu większość społeczeństwa tkwi w mentalnym paradoksie: unikamy konfrontacji z cierpieniem zwierząt, ale jednocześnie czerpiemy przyjemność z ich spożywania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrpat͡ɕ, AS: čerpać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpnia ż., czerpalnia ż., czerpak m., czerpaczek m., czerpacz m., czerparka ż., czerpatka ż., czerpanie n., zaczerpnięcie n.

 czas. zaczerpnąć dk., wyczerpać dk., wyczerpywać ndk.

 przym. czerpalny, czerpalniczy, czerpakowy

Wiktionary


czerpnia

1. czerpnia powietrza - obudowany otwór do pobierania powietrza atmosferycznego w celach wentylacyjnych lub technologicznych;
2. czerpnia wody - kryte ujęcie wody na brzegu rzeki lub zbiornika; ujęcie wody


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. miejsce czerpania czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpak m., czerpaczek m., czerpadło n., czerpacz m., czerparka ż., czerpalnia ż., czerpatka ż., czerpanie n., zaczerpnięcie n., wyczerpywanie n., wyczerpanie n.

 czas. czerpać ndk., zaczerpnąć dk., wyczerpywać ndk., wyczerpać dk.

 przym. czerpakowy, czerpalny, czerpalniczy

Wiktionary


czersk

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. wieś na Ukrainie;
4. wieś na Białorusi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Czersk – miasto w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czersk. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Czersk uzyskał lokację miejską w 1382, zdegradowany w 1772. Miasto królewskie położone było w II połowie XVI wieku w powiecie tucholskim województwa pomorskiego. Prawa miejskie od 1 lipca 1926.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrsk, AS: čersk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerski

 rzecz. fm. Czerski m., fż. Czerska ż.

Wiktionary


czerski

przymiotnik od: Czersk


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerskiem, dotyczący Czerska

 (1.2) związany z Czerskim, dotyczący Czerskiego (osiedla w Rosji)

Wiktionary

Czerski ( Черский, "Czerskij") – osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, siedziba administracyjna ułusu niżniekołymskiego.

Leży na prawym brzegu Kołymy, około 80 km powyżej jej ujścia; około 1500 km na północny wschód od Jakucka; 7 tys. mieszkańców (2005). Ośrodek regionu hodowli reniferów; przemysł spożywczy; elektrownia cieplna; port rzeczny. Administracyjnie w skład osiedla Czerski wchodzi także osiedle Zielony Przylądek.

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Czersk mrz.

 (1.2)

:: rzecz. Czerski n.

Wiktionary


czerstwiej

stopień wyższy od przysłówka: czerstwo


SJP.pl


czerstwiejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czerstwy


SJP.pl


czerstwieć

o pieczywie: stawać się czerstwym; zsychać się


SJP.pl


czerstwość

suchość; twardość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czerstwe; cecha tych, którzy są czerstwi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerstwy

 przysł. czerstwo

Wiktionary


czerstwy

1. zdrowy, krzepki;
2. o chlebie: nieświeży, stary


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o chlebie nieświeży, suchy

 (1.2) o chlebie daw. gw-pl|Poznań. świeży

 (1.3) o człowieku krzepki, zdrowy, gw-pl|Poznań. zdrowy, żwawy, młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Nie bardzo już młoda, ale czerstwa i żwawa, trochę, zanadto otyła, jednak zgrabna […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrstfɨ, AS: čerstfy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerstwość ż.

 przysł. czerstwo

Wiktionary


czerszczanin

mieszkaniec Czerska


SJP.pl


czerszczanka

mieszkanka Czerska


SJP.pl


czert

osadowa skała krzemionkowa, np. jaspis, agat, chalcedon czy krzemień


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czerta

dawny sposób zbiorowego polowania na dziki z nagonką


SJP.pl


czerteż

wyręb, wypalanie i karczowanie terenów zalesionych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerteż – wieś w woj. podkarpackim w pow. sanockim, w gminie Sanok
  • Czerteż – osada w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Janów
  • Czerteż – gromada
  • Czerteż – szczyt w Beskidzie Sądeckim (w Paśmie Jaworzyny Krynickiej)
  • Czerteż – szczyt w Beskidzie Sądeckim (w Paśmie Radziejowej)
  • Czerteż – szczyt w Gorcach
  • Czerteż – szczyt w Pieninach
  • Czerteż – szczyt w Beskidzie Niskim
  • Czerteż – szczyt w Beskidzie Niskim
  • Czerteż – szczyt w Bieszczadach
  • Czerteż – polana w miejscowości Piwniczna-Zdrój
  • Czerteż – polana w Paśmie Lubania w Gorcach

Wikipedia


czerw

beznoga larwa robakowatego kształtu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) larwa niektórych gatunków muchówek i błonkówek;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pszcz. stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy

 (2.2) zbiorowisko owadów we wczesnych fazach rozwojowych

Wiktionary

Czerw – typ larwy apodialnej (beznogiej) błonkówek i muchówek, bez wyraźnej puszki głowowej.

W pszczelarstwie jest to nazwa wszystkich stadiów rozwojowych pszczoły miodnej przed wygryzieniem z komórki.

Czerw to również potoczna nazwa poczwarki owada barwnikowego czerwca polskiego (Porphyrophora polonica).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Larwy muszki owocowej mają postać czerwia.

 (2.1) W miarę wygryzania się czerwiu pszczoły zalewają miodem opróżnione plasterastry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrf, AS: čerf

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czerwieć, czerwić ndk.

 przym. czerwcowy, czerwony

 rzecz. czerwone n., czerwony mos., czerwończyk mzw., czerwienica ż.

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) larwa

Wiktionary


czerwcowy

związany z czerwcem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) od: czerwiec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kto to widział, żeby w czerwcowy wieczór trzeba było chodzić w kurtce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrfˈt͡sɔvɨ, AS: čerfcovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwiec ż., czerwcówka ż., czerw m., zaczerwienienie n.

Wiktionary


czerwczyk

chrząszcz z rodziny żukowatych; guniak czerwczyk


SJP.pl


czerwcówka

1. dni wolne od pracy w okresie Bożego Ciała;
2. wycieczka za miasto w czerwcu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) turyst. przest. wycieczka za miasto w czerwcu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrfˈt͡sufka, AS: čerfcufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwiec m.

 przym. czerwcowy

Wiktionary


czerwiak

nazwisko


SJP.pl


czerwica

trociniarka czerwica: motyl nocny z rodziny trociniarek, szkodnik drzew liściastych; drzewojad


SJP.pl


czerwiec

1. szósty miesiąc roku kalendarzowego
2. roślina zielna z rodziny goździkowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

 (1.2) bot. roślina z rodziny goździkowatych;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ent. owad z nadrodziny pluskwiaków;

Wiktionary

Czerwiec – szósty miesiąc w roku, według kalendarza gregoriańskiego ma 30 dni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czerwcu kończy się rok szkolny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s, AS: červʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwcówka ż.

 przym. czerwcowy

Wiktionary


czerwieniak

gatunek słodkowodnej ryby z rodziny pielęgnicowatych


SJP.pl


czerwienica

nadmierne stężenie erytrocytów we krwi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. grupa chorób o różnej etiologii związanych z nadmierną ilością lub masą krwinek czerwonych

 (1.2) icht. pot. ryba z gatunku nazwa systematyczna|Limanda aspera., limanda żółtopłetwa

 (1.3) bot. nazwa systematyczna|Alkanna|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych

 (1.4) bot. roślina z rodzaju czerwienica (1.3)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czerwienica – rodzaj grzybów z rodziny korownicowatych
  • czerwienica – inna nazwa limandy żółtopłetwej (Limanda aspera), ryby z rodziny flądrowatych,
  • czerwienica barwierska – gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych,
  • Czerwienica – potok, dopływ Miedzianki
  • Medycyna:
    • czerwienica prawdziwa – choroba mieloproliferacyjna,
    • czerwienica wtórna,
    • czerwienica rzekoma.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerwony mos., czerwonak mzw., zaczerwienienie n., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwone n., czerwoność ż., czerwieniak m., czerwończyk m., czerwończyki nmos., Czerwienica ż., czerwiennik m.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy, czerwoniutki

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadkrwistość

 (1.3) alkanna

 (1.4) alkanna

Wiktionary


czerwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pszcz. składanie jaj przez matkę pszczelą

forma rzeczownika.

 (2.1) M. B. W. lm. rzeczownika czerwień

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) czas. czerwieć

Wiktionary


czerwieniec

dawniej: moneta, złoty dukat


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerwieniec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Kondratowice
  • Czerwieniec – osada leśna w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Skwierzyna
  • Czerwieniec – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Potęgowo
  • Czerwieniec – dopływ Kamiennika
  • Czerwieniec – wzgórze na Garbie Tenczyńskim

Wikipedia


czerwieniej

stopień wyższy od przysłówka: czerwono


SJP.pl


czerwienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czerwienić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czerwienić, czerwienieć

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwień ż., czerwone n., czerwony mos., zaczerwienienie n.

 przym. czerwony

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerwienieć

zmieniać kolor na czerwony


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) stawać się bardziej czerwonym

 (1.2) zaczerwieniać się na twarzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Azalie, hortensje i irysy kwitną wiosną, a chryzantemy jesienią, wtedy także czerwienieją klony.

 (1.1) Pewnego razu (Dorian Gray) rozpoczął studia nad klejnotami (…) Posiadał znaczne zbiory: oliwkowy aleksandryt, czerwieniejący w świetle lampy, chryzoberyle, o cienkich jak niteczki srebrnych żyłkach, perydoty, koloru pistacji, różowe i winnożółte topazy, karbunkuły z płomiennego szkarłatu o drżących czteropromiennych gwiazdach, purpurowe granaty, zielone hiacynty…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., czerwonka ż., czerwone n., czerwienienie n., czerwień ż., zaczerwienienie n., czerwoność ż.

 czas. poczerwienieć dk., sczerwienieć dk.

 temsłow. czerwono-

 przym. czerwony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwienić się, kraśnieć, krwawić się, zaczerwieniać się

 (1.2) pąsowieć, rumienić się

Wiktionary


czerwieniutki

zdrobnienie od: czerwony; czerwoniutki


SJP.pl


czerwienić

czasownik niedokonany

 (1.1) pokrywać coś czerwoną farbą lub farbować barwnikiem

czasownik zwrotny niedokonany czerwienić się

 (2.1) stawać się czerwonym, nabierać czerwonego koloru

 (2.2) oblewać się rumieńcem na twarzy, np. ze wstydu lub złości

 (2.3) wyróżniać się czerwoną barwą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrˈvʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: červʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., czerwień ż., czerwonka ż., czerwone n., czerwoność ż., czerwienienie n., zaczerwienienie n.

 czas. poczerwienieć

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwono, czerwonawo

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czerwienieć

 (2.2) pąsowieć, rumienić się

Wiktionary


czerwienny

przymiotnik od: czerwień (kolor w kartach); kierowy


SJP.pl


czerwieć

czasownik

 (1.1) pszcz. o matce pszczelej: składać jaja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwienie n., czerw m.

Wiktionary


czerwień

1. czerwony kolor;
2. barwnik, farba koloru czerwonego;
3. tkanina, przędza, ubranie w kolorze czerwonym;
4. potocznie: kier - kolor w kartach;
5. potocznie: czerwona kartka w piłce nożnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kolor czerwony

 (1.2) czerwony barwnik, farba

 (1.3) karta (do gry) koloru kier

 (1.4) czerwone ubranie

 (1.5) karc. kier (kolor w kartach)

forma czasownika.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: czerwienić

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • barwa czerwona – addytywna barwa podstawowa
  • Czerwień – jeden z Grodów Czerwieńskich; prawdopodobnie wieś Czermno w gminie Tyszowce
  • Czerwień – miasto na Białorusi w obwodzie mińskim, stolica rejonu czerwieńskiego
  • Czerwień – wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie tarnopolskim
  • Czerwień – szczyt w Karkonoszach w obrębie Karkonoskiego Padołu Śródgórskiego, na południowy zachód od Zachełmia
  • Czerwień – potok w Karkonoszach
  • czerwień – jeden z kolorów w kartach do gry, odpowiednik kiera
  • czewica (również czerwień) – dwuśrodowiskowa ryba z rodziny łososiowatych blisko spokrewniona z głowacicą

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta pomadka podkreśli czerwień pani ust.

 (1.2) Anna zmieszała czerwień z błękitem.

 (1.4) Przy barze pojawiła się kobieta w czerwieni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ, AS: červʹi ̯ė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwoność ż., czerwone n., czerwonak mzw., czerwienica ż., zaczerwienienie n., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwony mos.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) kier

 (1.5) kier

Wiktionary


czerwieńczyce

Czerwieńczyce ( "Rothwaltersdorf") – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Nowa Ruda.

Wikipedia


czerwieńsk

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Czerwieńsk ("Czerwieńsk Odrzański", niem. "Rothenburg an der Oder") – miasto położone na Wysoczyźnie Czerwieńskiej, w powiecie zielonogórskim, w województwie lubuskim, siedziba gminy Czerwieńsk.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃j̃sk, AS: červʹi ̯ė̃ĩ ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwieński

Wiktionary


czerwieński

przymiotnik od: Czerwieńsk


SJP.pl


czerwieńszczanin

mieszkaniec Czerwieńska (miasta w Polsce)


SJP.pl


czerwieńszczanka

mieszkanka Czerwieńska (miasta w Polsce)


SJP.pl


czerwieńszy

stopień wyższy od przymiotnika: czerwony; bardziej czerwony


SJP.pl


czerwik

1. południowoamerykański krzew przypominający tarninę, w którego liściach znajduje się kokaina; krasnodrzew pospolity, krzew kokainowy, krasnosok;
2. zdrobnienie od: czerw


SJP.pl


czerwikowate

rodzina roślin dwuliściennych występujących w Ameryce; krasnosokowate


SJP.pl

Czerwikowate (Ciidae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy.

Wikipedia


czerwikowaty

o cechach czerwikowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


czerwin

wieś w Polsce


SJP.pl

Czerwin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czerwin.

Wikipedia


czerwiobójczy

zabijający czerwie


SJP.pl


czerwioch

przednia część ciała tasiemca; skoleks, główka


SJP.pl


czerwiogubny

niszczący czerwie


SJP.pl


czerwionecki

→ Czerwionka-Leszczyny


SJP.pl

Patrz:

Czerwionka-Leszczyny

czerwionka

nazwisko


SJP.pl

Czerwionka (śl. "Czyrwjůnka") – dzielnica Czerwionki-Leszczyn, położona w jego centralnej oraz południowej części, dawna samodzielna miejscowość.

Według danych z września 2012 r. liczy ona 8281 mieszkańców.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Czerwionka. W 1954 utworzono gromadę Czerwionka, ale zanim zaczęła funkcjonować, przekształcono ją na osiedle.

Wikipedia


czerwionka-leszczyny

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

}|

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Babcia Józia urodziła się w Rybniku, ale teraz mieszka w Czerwionce-Leszczynach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvʲjɔ̃ŋka‿lɛʃˈt͡ʃɨ̃nɨ, AS: červʹi ̯õŋka‿leščỹny

Wiktionary


czerwiowaty

mający postać czerwia


SJP.pl


czerwiowy

związany z czerwiem


SJP.pl


czerwiwość

pasożytnicza choroba wywołana przez robaki; robaczyca; helmintoza


SJP.pl


czerwić

o matkach pszczół: składać jaja do komórek plastra


SJP.pl


czerwięcice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w województwie śląskim, powiecie raciborskim, gminie Rudnik;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Czerwięcicach znajduje się pałac z 1892 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕit͡sɛ, AS: červʹi ̯ė̃ńćice

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwięcicki

Wiktionary


czerwińsk

1. Czerwińsk nad Wisłą - miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerwińsk – wieś w powiecie starogardzkim, województwo pomorskie
  • Czerwińsk nad Wisłą – miasto w powiecie płońskim, województwo mazowieckie

Wikipedia


czerwiński

przymiotnik od: Czerwin, Czerwińsk nad Wisłą


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerwiński – polskie nazwisko.
  • Adam Czerwiński (ujednoznacznienie)
  • Adolf Czerwiński (ur. 1852, zm. 1937) – polski prawnik, karnista, radca dworu, sędzia, działacz społeczny
  • Andrzej Czerwiński (ujednoznacznienie)
  • Anna Czerwińska (ur. 1949) – polska himalaistka, zdobywczyni ośmiu ośmiotysięczników i Korony Ziemi
  • Eugeniusz Czerwiński (ur. 1887, zm. 1930) – polski architekt, profesor Politechniki Lwowskiej
  • Jan Czerwiński (ur. 1928, zm. 2004) – polski operator dźwięku
  • Jan Marian Czerwiński (ur. 1878, zm. 1962) – senator II RP
  • Janusz Czerwiński (ujednoznacznienie)
  • Jerzy Czerwiński (ujednoznacznienie)
  • Józef Czerwiński (ur. 1907, zm. 1978) – grafik, twórca rysunków i ilustracji książkowych
  • Józef Napoleon Czerwiński – warszawski architekt współpracujący z Wacławem Heppenem, twórca wielu śródmiejskich kamienic

Wikipedia


czerwińszczanin

mieszkaniec Czerwińska nad Wisłą (miasta w Polsce)


SJP.pl


czerwińszczanka

mieszkanka Czerwińska nad Wisłą (miasta w Polsce)


SJP.pl


czerwliwość

wada drewna polegająca na uszkodzeniu tkanki drzewnej przez pasożytujące owady


SJP.pl


czerwliwy

o drewnie: zniszczony przez żerujące czerwie lub larwy


SJP.pl


czerwo

potocznie: kier; czerwień


SJP.pl


czerwona

potocznie: kobieta o poglądach, zapatrywaniach lewicowych; socjalistka, komunistka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerwona – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Ciepielów
  • Czerwona – przysiółek wsi Gronowice w województwie opolskim
  • Czerwona – rzeka, dopływ Morza Bałtyckiego
  • Czerwona – potok, dopływ Dziadówki
  • Czerwona – struga, dopływ Kłodawy
  • Czerwona – wzniesienie w Górach Stołowych (Zaworach)
  • Czerwona Struga
  • Czerwona Woda
  • Czerwona (gromada)
  • [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/374 Czerwone] oraz

Wikipedia


czerwonacki

przymiotnik od: Czerwonak


SJP.pl


czerwonak

duży ptak o długim dziobie zgiętym w połowie ku dołowi, wysokich nogach, długiej szyi oraz białym upierzeniu z różowym nalotem; flaming


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Phoenicopterus ruber|ref=tak., flaming karmazynowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerwonak (Phoenicopterus ruber) – ptak z rodziny czerwonakowatych
  • Czerwonak – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim
    • Czerwonak – gmina wiejska
    • Czerwonak – stacja kolejowa
    • Czerwonak – gromada
  • Czerwonak – integralna część miasta Stepnica w woj. zachodniopomorskim
  • Czerwonak Osiedle – przystanek kolejowy

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerwony

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwonka ż., czerwony mos., czerwień ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flaming, flaming amerykański, flaming karaibski, czerwonak różowy

Wiktionary


czerwonaki

duży ptak o długim dziobie zgiętym w połowie ku dołowi, wysokich nogach, długiej szyi oraz białym upierzeniu z różowym nalotem; flaming


SJP.pl


czerwonakowate

rodzina ptaków z rzędu flamingowych; flamingi, flamingowate, czerwonaki


SJP.pl


czerwonawobrunatny

brunatny o odcieniu czerwonawym, mahoniowy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) brunatny o czerwonawym odcieniu

Wiktionary


czerwonawobrązowy

brązowy o czerwonawym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) brązowy o czerwonawym odcieniu

Wiktionary


czerwonawolila

1. lila o czerwonawym odcieniu; czerwonawoliliowy;
2. czerwonawoliliowo


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) lila o czerwonawym odcieniu

Wiktionary


czerwonawoliliowy

liliowy o czerwonawym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) liliowy o czerwonawym odcieniu

Wiktionary


czerwonawopurpurowy

purpurowy o czerwonawym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) purpurowy o czerwonawym odcieniu

Wiktionary


czerwonawozielony

zielony o czerwonawym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) zielony o odcieniu czerwonawym

Wiktionary


czerwonawozłoty

złoty o odcieniu czerwonawym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) złoty o odcieniu czerwonawym

Wiktionary


czerwonawy

zbliżony do czerwonego, nie do końca czerwony, prawie czerwony; czerwonkawy (rzadziej)


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pomarańczowe lub nawet czerwonawe refleksy oznaczają, że pod wpływem światła produkt uległ utlenieniu i nie powinien być spożywany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ, AS: červõnavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., zaczerwienienie n., czerwone n., czerwień ż., czerwoność ż.

 czas. czerwienić

 przym. czerwony

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerwone

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. mot. czerwone światło sygnalizacyjne

forma przymiotnika.

 (2.1) n. lp., nmos. od: czerwony

forma rzeczownika.

 (3.1) M., B. i W. lm. od: czerwona

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czerwone – wieś położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Kolno
  • Czerwone – dawna gmina wiejska istniejąca do 28 września 1954 roku w woj. białostockim
  • Czerwone – dawna gromada w woj. białostockim
  • Czerwone – wieś w obwodzie dniepropetrowskim, w rejonie krzyworoskim, w hromadzie Hłejuwatka
  • Czerwone – wieś w obwodzie sumskim, w rejonie sumskim, w hromadzie Worożba
  • Czerwone – wieś w obwodzie mikołajowskim, w rejonie mikołajowskim
  • Czerwone – wieś w rejonie użhrodzkim obwodu zakarpackiego
  • Czerwone – osiedle typu miejskiego w rejonie andruszowskim obwodu żytomierskiego
  • Czerwone – wieś w obwodzie chersońskim, w rejonie berysławskim
  • Czerwone – wieś w obwodzie kirowohradzkim, w rejonie hołowaniwskim, w hromadzie Hajworon
  • Czerwone – wieś w obwodzie tarnopolskim, w rejonie tarnopolskim, w hromadzie Sarańczuki
  • Czerwone – wieś w Autonomicznej Republice Krymu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie przechodź na czerwonym!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony m., czerwona ż., czerwień ż., czerw m., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., zczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerwonecki

→ Czerwonka; czerwonkowski


SJP.pl


czerwoni

1. lewicowiec, osoba związana z komunistycznymi partiami lewicowymi i popierająca idee głoszone przez te partie;
2. człowiek rasy czerwonej


SJP.pl


czerwoniak

1. w latach 60. XX wieku w Polsce: banknot stuzłotowy;
2. w latach międzywojennych: gazeta publikująca sensacyjne artykuły;
3. potocznie:
a) autobus miejski (malowany w okresie PRL na czerwono);
b) budynek o nieotynkowanych ścianach z czerwonej cegły;
4. dawniej: czerwonak (flaming)


SJP.pl

Czerwoniak ( "Rubro monte", "Roten Berg, Roter Berg, Rotheberg", po 1945 "Czerwona Góra") – szczyt położony w południowo zachodniej Polsce, na granicy Kotliny Kłodzkiej i Rowu Górnej Nysy, w pobliżu wsi Stary Wielisław, Gorzanów i Krosnowice, góra ze szczytem na wysokości 399 m n.p.m., stanowiąca wyraźnie oddzielony, samodzielny masyw o charakterystycznym kształcie.

Wikipedia


czerwoniec

1. złota trzyrublowa moneta, używana w Rosji w XVIII-XIX wieku;
2. banknot dziesięciorublowy, używany w ZSRR w latach 1922-47;
3. dawna złota moneta obiegowa o charakterze międzynarodowym, bita w Europie od XIII wieku;
4. środowiskowo: kara dziesięciu lat robót w sowieckich łagrach


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czerwoniutki

zdrobnienie od: czerwony; czerwieniutki


SJP.pl


czerwonka

bakteryjna choroba zakaźna, charakteryzująca się krwistą biegunką; dyzenteria


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. ostra choroba zakaźna, której objawem jest krwawa biegunka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czerwonka to powodująca krwawienia infekcja jelita.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwień ż., czerwonak mrz., Czerwonka ż., czerwoność ż., czerwone n., czerwony mos.

 czas. czerwienić, czerwienieć

 przym. czerwienny, czerwonkowy, czerwony

 przysł. czerwono

 przedr. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyzenteria

Wiktionary


czerwonkawy

zbliżony do czerwonego, nie do końca czerwony, prawie czerwony; czerwonawy (częściej)


SJP.pl


czerwonkowski

→ Czerwonka; czerwonecki


SJP.pl


czerwonkowy

→ czerwonka


SJP.pl

Patrz:

czerwonka

czerwono

przysłówek sposobu

 (1.1) z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No to jesteśmy w domu – powiedział na głos, gdy dostrzegł czerwono zabarwiony ślad na wgnieceniu. Rower, który znaleźli, był właśnie koloru czerwonego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., zaczerwienienie n., czerwień ż., czerwoność ż., czerwone n., czerwony mos., czerwonka ż.

 czas. czerwienić ndk.

 przym. czerwonawy, czerwony

Wiktionary


czerwono-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na czerwony odcień barwy określonej przez drugi człon złożenia

 (1.2) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na czerwoną barwę jednej lub wielu części wielobarwnej całości

 (1.3) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na czerwoną barwę tego, co nazywa drugi, rzeczownikowy człon złożenia

 (1.4) pierwszy człon rzeczowników złożonych wskazujący na czerwony kolor tego, co nazywa drugi człon złożenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) czerwonobrązowy • czerwonoróżowy • czerwonofioletowy

 (1.2) czerwono-biały • czerwono-niebieski • czerwono-żółty

 (1.3) czerwonoskóry • czerwonooki • czerwononogi

 (1.4) czerwonoziem • czerwononóżka • czerwonokrzew

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwone n., czerwienienie n., zaczerwienienie n., sczerwienienie n., poczerwienienie n.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwonawo

Wiktionary


czerwono-biały

w części czerwony, w części biały; biało-czerwony


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: czerwony i biały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czerwono-białe witryny wszystkich sklepów drażnią singli w walentynki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿ˈbʲjawɨ, AS: červõno‿bʹi ̯au̯y

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biało-czerwony

Wiktionary


czerwono-brunatny

w części czerwony, w części brunatny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czerwony i brunatny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tej sukienki będą pasować czerwono-brunatne dodatki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿brũˈnatnɨ, AS: červõno‿brũnatny

Wiktionary


czerwono-brązowy

w części czerwony, w części brązowy


SJP.pl


czerwono-czarny

w części czerwony, w części czarny; czarno-czerwony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czerwony i czarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarno-czerwony

Wiktionary


czerwono-niebieski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: czerwony i niebieski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widok czerwono-niebieskiego plecaczekecaczka z lichutkiego materiału przypominającego ortalion z koszmarnie pstrokatymi naszywkami na chwilę odebrał mnie i żonie mowę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebiesko-czerwony

Wiktionary


czerwono-zielony

w części czerwony, w części zielony; zielono-czerwony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czerwony i zielony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam wrażenie, że wszystkie czerwono-zielone jabłka są kwaśne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿ʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: červõno‿źelõny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zielono-czerwony

Wiktionary


czerwono-złoty

w części czerwony, w części złoty; złoto-czerwony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) czerwony i złoty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała słabość do czerwono-złotych tkanin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿ˈzwɔtɨ, AS: červõno‿zu̯oty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złoto-czerwony

Wiktionary


czerwono-żółty

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma dwa kolory: czerwony i żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie bluzkę w czerwono-żółte pasy i ciemne szorty.

 (1.1) O poranku pętlę autobusową przy ul. Woronicza opuściło kilkanaście czerwono-żółtych solarisów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółto-czerwony

Wiktionary


czerwonoarmiejec

żołnierz Armii Czerwonej (wojsk lądowych Sił Zbrojnych ZSRR); krasnoarmiejec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. wojsk. żołnierz Armii Czerwonej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armia Czerwona ż., czerwonoarmista mos.

 przym. czerwonoarmijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasnoarmiejec, czerwonoarmista

Wiktionary


czerwonoarmijny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. wojsk. związany z Armią Czerwoną, dotyczący Armii Czerwonej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armia Czerwona ż., czerwonoarmista mos., czerwonoarmiejec mos.

Wiktionary


czerwonoarmista

żołnierz Armii Czerwonej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. wojsk. żołnierz Armii Czerwonej

Wiktionary

Czerwonoarmista ( Красноармеец, trans. "Krasnoarmiejec") – bazowy stopień wojskowy i podstawowe stanowisko personelu wojskowego Armii Czerwonej w latach 1918–1946. W tym czasie używane również jako synonim słowa „żołnierz”, które wyszło z oficjalnego użycia po rewolucji październikowej jako kontrrewolucyjne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyśpieszony kurs bycia Polakiem zaczął się czternastego lutego, gdy do ich mieszkania wpadło czterech czerwonoarmistów z karabinami i długimi spiczastymi bagnetami na lufach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armia Czerwona ż., czerwonoarmiejec mos.

:: fż. czerwonoarmistka ż.

 przym. czerwonoarmijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwonoarmiejec, krasnoarmiejec

Wiktionary


czerwonoarmistka

→ czerwonoarmista


SJP.pl

Patrz:

czerwonoarmista

czerwonobrody

dzięcioł czerwonobrody - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych


SJP.pl


czerwonobrunatny

brunatny o odcieniu czerwonym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający kolor brunatny o odcieniu czerwonym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czerwonobrunatnej papryki nie kupuj, chyba jest z Chin. Lepsza jest ta czerwona z Peru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔbrũˈnatnɨ, AS: červõnobrũnatny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. brunatnoczerwony

Wiktionary


czerwonobrzuchy

1. tamaryna czerwonobrzucha, koczkodan czerwonobrzuchy - gatunki małp;
2. żółw czerwonobrzuchy - gatunek gada;
3. owocożer czerwonobrzuchy, trogon czerwonobrzuchy - gatunki ptaków


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwony brzuch

Wiktionary


czerwonobrązowy

brązowy o czerwonym odcieniu


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający kolor brązowy o odcieniu czerwonym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzieś kupiła te czerwonobrązowe pantofle, psiapsiółko?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: červõnobrõũ̯zovy

Wiktionary


czerwonocegły

zbudowany z czerwonej cegły


SJP.pl


czerwonoczarny

czarny o odcieniu czerwonym


SJP.pl


czerwonoczelny

kormoran czerwonoczelny, nierozłączka czerwonoczelna - gatunki ptaków


SJP.pl


czerwonoczuby

dzięcioł czerwonoczuby - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych


SJP.pl


czerwonodzioby

1. mający czerwony dziób;
2. wikłacz czerwonodzioby - gatunek małego ptaka z rodziny wikłaczowatych;
3. pilik czerwonodzioby - gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny trogonów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwony dziób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) „bocian” w języku jakiegoś domorosłego ornitologa znaczy tyle, co „ptak przelotny, czerwonodzioby, żabożerny” (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈd͡ʑɔbɨ, AS: červõnoʒ́oby

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasnonodzioby

Wiktionary


czerwonofigurowy

styl czerwonofigurowy &#8211; sposób malowania naczyń w starożytnej Grecji, polegający na malowaniu czerwonych sylwetek na czarnym tle; technika czerwonofigurowa, malarstwo czerwonofigurowe


SJP.pl


czerwonofioletowy

fioletowy o odcieniu czerwonym


SJP.pl


czerwonogardły

oskomik czerwonogardły - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych


SJP.pl


czerwonogranatowy

granatowy o odcieniu czerwonym


SJP.pl


czerwonogrodzki

dotyczący Czerwonogrodu (miasta na Ukrainie)


SJP.pl


czerwonogrzbiety

siodłówka czerwonogrzbieta - gatunek muchówki z rodziny lwinkowatych


SJP.pl


czerwonogród

miejsowość położona na Podolu, w zachodniej Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. Szeptycki, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1951-2024);

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwonogrodzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szeptycki, Krystynopol

Wiktionary


czerwonogwardyjski

związany z Czerwoną Gwardią


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z komunistyczną Czerwoną Gwardią, dotyczący Czerwonej Gwardii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerwona Gwardia ż., czerwonogwardzista mos.

Wiktionary


czerwonogwardzista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) członek Czerwonej Gwardii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔɡvarʲˈd͡ʑista, AS: červõnogvarʹʒ́ista

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwonogwardyjski

Wiktionary


czerwonogwardzistka

→ czerwonogwardzista


SJP.pl

Patrz:

czerwonogwardzista

czerwonogłowy

1. mający czerwona głowę;
2. osnuja czerwonogłowa - gatunek błonkówki z rodziny osnujowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwoną głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈɡwɔvɨ, AS: červõnogu̯ovy

Wiktionary


czerwonokasztanowy

kasztanowy o czerwonym odcieniu


SJP.pl


czerwonokrwinkowy

związany z czerwonymi krwinkami, np. układ czerwonokrwinkowy


SJP.pl


czerwonokrwisty

przymiotnik

 (1.1) książk. mający kolor czerwony o odcieniu koloru krwi; intensywnie czerwony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziewczynka trzymała kilka czerwonokrwistych liści.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwony

Wiktionary


czerwonokrzew

południowoafrykański krzew z rodziny bobowatych, osiągający wysokość dwóch metrów; rooibos


SJP.pl


czerwonokrzyski

przymiotnik od: Czerwony Krzyż


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czerwonym Krzyżem, dotyczący Czerwonego Krzyża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Bardzo duży wkład w jej przygotowanie włożyła także czerwonokrzyska młodzież, która kwestowała przed świętami na ulicach Słupska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerwony Krzyż m.

Wiktionary


czerwonolicy

1. mający czerwone lica;
2. żółw czerwonolicy - podgatunek żółwia błotnego; żółw czerwonouchy;
3. gil czerwonolicy, warzęcha czerwonolica - gatunki ptaków


SJP.pl


czerwonolila

lila o czerwonym odcieniu


SJP.pl


czerwonoliliowy

liliowy o czerwonym odcieniu


SJP.pl


czerwonolistny

mający czerwone liście


SJP.pl


czerwonomalinowy

mający kolor czerwonych malin


SJP.pl


czerwonomorski

związany z Morzem Czerwonym


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Morzem Czerwonym, dotyczący Morza Czerwonego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morze Czerwone n.

Wiktionary


czerwononiebieski

niebieski o odcieniu czerwonym


SJP.pl


czerwononogi

mający czerwone nogi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwone nogi

Wiktionary


czerwononosy

mający czerwony nos


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma czerwony nos

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔsɨ, AS: červõnõnosy

Wiktionary


czerwononóżka

zwierzę mające czerwone nogi


SJP.pl


czerwonoogonowy

1. myszowór czerwonoogonowy - gatunek torbacza;
2. sum czerwonoogonowy - gatunek ryby;
3. boa czerwonoogonowy - gatunek węża


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma czerwony ogon

Wiktionary


czerwonooki

mający czerwone oczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwone oczy

Wiktionary


czerwonopióry

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwone pióra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kardynał wirgiński to taki czerwonopióry ptaszek, nieco większy od naszego wróbla.

 (1.1) A najpiękniejsza czerwonopióra strzała • Głęboko się w serce wsała, • głęboko się w serce wbiła • I piła… piła… piła… sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈpʲjurɨ, AS: červõnopʹi ̯ury

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwonopiór m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasnopióry, czerwono upierzony

Wiktionary


czerwonoplamy

gnilik czerwonoplamy - gatunek chrząszcza z rodziny gnilikowatych


SJP.pl


czerwonopomarańczowy

pomarańczowy o odcieniu czerwonym


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający kolor pomarańczowy o odcieniu czerwonym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z wolna czerwonopomarańczowy krąg słońca chował się za horyzontem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ, AS: červõnopõmarãĩ ̯ṇčovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pomarańczowoczerwony

Wiktionary


czerwonoprądnicki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Prądnikiem Czerwonym, dotyczący Czerwonego Prądnika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerwony Prądnik m.

Wiktionary


czerwonopurpurowy

purpurowy o odcieniu czerwonym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) purpurowy z czerwonym odcieniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podoba ci się ta czerwonopurpurowa chustka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔpurpuˈrɔvɨ, AS: červõnopurpurovy

Wiktionary


czerwonorudy

rudy o czerwonym odcieniu


SJP.pl


czerwonoróżowy

różowy o odcieniu czerwonym


SJP.pl


czerwonosiny

siny o odcieniu czerwonym


SJP.pl


czerwonoskrzydły

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwone skrzydła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ, AS: červõnoskšydu̯y

Wiktionary


czerwonoskóra

książkowo: Indianka


SJP.pl


czerwonoskórnictwo

sposób garbowania skór preparatami roślinnymi


SJP.pl

Czerwonoskórnictwo – gałąź garbarstwa, zajmująca się garbowaniem skór miękkich: wołowych, krowich, cielęcych, baranich i końskich na różne kolory.

Wykorzystywano garbniki roślinne (kora dębowa lub inne garbniki nadające czerwony odcień skórze), w zależności od koloru, jaki chciano uzyskać. Skóra po wyprawie czerwonoskórniczej przeznaczona była na obuwie z cholewami, wyroby siodlarskie i dodatki.

Wikipedia


czerwonoskórnik

specjalista w garbowaniu skór preparatami roślinnymi


SJP.pl


czerwonoskóry

mający czerwoną skórę


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający czerwonawy kolor skóry

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) książk. Indianin

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Od czasu do czasu zapuszczałem wzrok w głąb kraju, ciekawy, czy nie ujrzę gdzie czerwonoskórych, których liczne pokolenia żyły jeszcze niedawno koło jeziora, a jedne z nich zostawiło w nazwie Huron wieczną po sobie pamiątkę; ale znikły nawet ich ślady.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwonoskórnictwo n.

:: fż. czerwonoskóra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) Indianin; pogard. indianiec

Wiktionary


czerwonosterny

faeton czerwonosterny - gatunek ptaka z rodziny faetonów


SJP.pl


czerwonoszyi

1. pademelon czerwonoszyi - gatunek kangura;
2. dzięcioł czerwonoszyi - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma czerwoną szyję

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈʃɨji, AS: červõnošyi ̯i

Wiktionary


czerwonouchy

1. żółw czerwonouchy - podgatunek żółwia błotnego; żółw czerwonolicy;
2. koczkodan czerwonouchy - gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych


SJP.pl


czerwonowłosy

1. mający rude włosy; rudowłosy, ryżowłosy;
2. mający włosy zafarbowane na czerwono


SJP.pl


czerwonoziem

rodzaj mało urodzajnej gleby występującej w strefie okołorównikowej


SJP.pl


czerwonoziemny

→ czerwonoziem


SJP.pl

Patrz:

czerwonoziem

czerwonozłocisty

złocisty o czerwonym odcieniu; czerwonozłoty


SJP.pl


czerwonozłoty

złoty o czerwonym odcieniu; czerwonozłocisty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) złoty z czerwonym odcieniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czerwonozłotych guzików nie odcinaj! Tylko czerwonopomarańczowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈzwɔtɨ, AS: červõnozu̯oty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miedziany

Wiktionary


czerwonoślep

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. rzad. med. niezdolność rozpoznawania barwy czerwonej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwonoślepy

 rzecz. czerwonoślepiec mos.

Wiktionary


czerwoność

→ czerwony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czerwone

Wiktionary

Patrz:

czerwony

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwień ż., czerwonka ż., zaczerwienienie n., czerwony mos.

 czas. czerwienić, czerwienieć, zaczerwienić

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwono

Wiktionary


czerwonożółtawy

nieco żółty o czerwonym odcieniu


SJP.pl


czerwonożółty

żółty o czerwonym odcieniu


SJP.pl


czerwony

1. mający kolor krwi;
2. komunistyczny, lewicowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

 (1.2) pot. pogard. polit. komunistyczny, lewicowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pot. pogard. polit. komunista, socjalista

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sklepie widziałem paprykę zieloną, czerwoną i żółtą.

 (1.2) Ja jeszcze raz do tego wrócę, bo to czerwona propaganda jest, więc do wątku pasuje. To nieprawda, że kapitaliści doprowadzili do takiej sytuacji, tylko CWANI SOCJALIŚCI, którzy celowo podawali się za kapitalistów.

 (2.1) Uważam, że wszystkich czerwonych trzeba powsadzać do kryminału.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ, AS: červõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwonak mzw., zaczerwienienie n., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwone n., czerwoność ż., czerwieniak m., czerwończyk m., czerwończyki nmos., Czerwienica ż., czerwienica ż., czerwiennik m.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwonawy, czerwoniutki

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bolszewik, lewak

Wiktionary


czerwotocz

choroba drzew będąca rezultatem toczenia drewna przez pasożyty, czerwie


SJP.pl


czerwończyk

rodzaj motyli z rodziny modraszkowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ent. motyl z podrodziny nazwa systematyczna|Lycaeninae|ref=tak., czerwończyków;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwony mos., czerwienica ż., czerwonak mzw., zaczerwienienie n., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwone n., czerwoność ż., czerwieniak m., czerwończyki nmos.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy, czerwoniutki

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerymoja

1. niewielkie drzewo z rodziny flaszowcowatych, o dużych jadalnych owocach; flaszowiec peruwiański;
2. owoc tego drzewa


SJP.pl


czerń

1. czarny kolor; czarność;
2. czarne ubranie, czarna tkanina;
3. ciemność;
4. w chemii: czarny barwnik;
5. pogardliwie; tłuszcza, motłoch, hałastra;
6. czerń rzepakowa - choroba roślin powodująca niedokształcenie ziarna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) czarny kolor

 (1.2) czarny barwnik, pigment lub farba

 (1.3) czarny strój, zwłaszcza żałobny

 (1.4) przen. głęboka ciemność

 (1.5) biol. nazwa kilku chorób grzybowych roślin

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barwy achromatyczne
    • Barwa czarna – czerń
  • chemikalia
    • Czerń 7984
    • Czerń eriochromowa T
    • Czerń platynowa
    • Czerń brylantowa
    • Czerń anilinowa
    • Czerń uranowa
  • Czerń (ruskie chłopstwo) – określenie chłopstwa ruskiego; później także ukraińskiego (pejoratywnie), biorącego m.in. udział w rzezi wołyńskiej
  • Czerń (polskie chłopstwo) – (inaczej „czerniawa”), określenie chłopstwa polskiego w Galicji w XIX wieku, biorącego m.in. udział w rabacji galicyjskiej
  • W Rosji (ros. Чернь):

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Malarze impresjonistyczni stronili od czerni.

 (1.2) Czerń żelazowa występuje w stanie naturalnym, jak również otrzymywana jest na drodze syntetycznej.

 (1.3) Po śmierci męża, Janina przez długi czas chodziła w czerni.

 (1.4) Niestrudzony wędrowiec wyruszył w czerń nocy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲɲ, AS: čerʹń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czarnucha ż., czernidło n., Czarny m., Czarna ż., czarnuch m., czarnulka ż., czarnuszek m., czernina ż., czernienie n., poczernienie n., oczernienie n., oczernianie n., czarniak mzw., czarnuszka ż., czerniak mrz., czarność ż., czarnek m.

 czas. czernieć ndk., poczernieć dk., oczerniać ndk., oczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czarniawy, czarniutki

 przysł. czarno, czarniutko, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) ciemność

Wiktionary


czes.

skrót od: czeski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = czeski

Wiktionary


czesacz

robotnik zatrudniony przy czesaniu lnu, konopi, wełny lub bawełny; robotnik obsługujący czesarkę


SJP.pl


czesadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. narzędzie służące do czesania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czesać ndk.

 czas. czesać

Wiktionary


czesak

wałek opatrzony szczotkami, stanowiący część składową maszyny do czesania (gręplarki, czesarki)


SJP.pl


czesalnia

część zakładu przemysłowego, w której odbywa się czesanie włókien roślinnych


SJP.pl


czesalniczy

związany z czesaniem lnu, konopi itp.


SJP.pl


czesanie

układać włosy, formować fryzurę za pomocą grzebienia lub szczotki do włosów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czesać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈsãɲɛ, AS: česãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czesać, przeczesywać

 rzecz. zaczeska ż., uczesanie n.

Wiktionary


czesanka

taśma czesankowa i taśma będąca produktem końcowym czesalni, stanowiąca materiał wyjściowy w przędzalnictwie czesankowym wełny (i w pokrewnych systemach), uzyskiwana zazwyczaj w procesie czesania.


SJP.pl


czesankowy

→ czesanka


SJP.pl

Patrz:

czesanka

czesarka

maszyna służąca do czesania surowców włókienniczych


SJP.pl


czesać

układać włosy, formować fryzurę za pomocą grzebienia lub szczotki do włosów


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) fryz. układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

 (1.2) fryz. robić komuś fryzurę poprzez ondulowanie, układanie, tapirowanie, lakierowanie itp.

 (1.3) włók. oddzielać włókno lnu lub konopi od paździerzy przy użyciu szczotki

 (1.4) pot. kontrolować, sprawdzać, wprowadzać porządki

 (1.5) pot. przeszukiwać

 (1.6) pot. zdobywać rynek

 (1.7) pot. pić, zwykle alkohol

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (2.1) pot. o alkoholu i narkotykach: działać zgodnie z przeznaczeniem, powodować stan odurzenia

czasownik zwrotny niedokonany czesać się

 (3.1) układać sobie włosy przy pomocy grzebienia lub szczotki

 (3.2) poddawać swoje włosy zabiegom, najczęściej w salonie fryzjerskim

 (3.3) pot. nosić jakąś fryzurę

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kryśka zawsze świetnie wygląda. Nie wiesz, kto ją czesze?

 (1.5) Nurkowie od dwóch godzin czesali rzekę w poszukiwaniu ciała.

 (3.1) Czesz się, Jerzy, jak należy! (J. Brzechwa: Grzebień i szczotka)

 (3.2) Kryśka zawsze świetnie wygląda. Nie wiesz, u kogo ona się czesze?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛsat͡ɕ, AS: česać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czesadło n., czesacz m., czesaczka ż., uczesanie n., czesanie n., podczesywanie n., poczesanie n., przeczesywanie n., przeczesanie n., rozczesywanie n., rozczesanie n., wyczesywanie n., wyczesanie n., sczesywanie n., sczesanie n., czesanka ż.

 czas. uczesać dk., poczesywać ndk., poczesać dk., przeczesywać ndk., przeczesać dk., rozczesywać ndk., rozczesać dk., wyczesywać ndk., wyczesać dk., sczesywać ndk., sczesać dk.

 przym. czesankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) fryzować

 (1.3) sczesywać, wyczesywać

 (1.5) przeczesywać

 (2.1) kopać

 (3.1) fryzować się

Wiktionary


czesia

zdrobnienie od: Czesława (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Czesława

forma rzeczownika.

 (2.1) D. B. lp. od: Czesio

 (2.2) D. B. lp. od: Czesiu

 (2.3) D. B. lp. od: Cześ

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Czesia i będę waszą przewodniczką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cześka ż., Czesiek mos., Czesio mos., Czesław mos., Czesława ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Cześka

Wiktionary


czesiek

zdrobnienie od: Czesław (imię męskie); Czesio


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|m. Czesław

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Cześka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówiłem już panu Cześkowi o cieknącym kaloryferze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesław mos., Czesława ż., Czesia ż., Czesio mos., Czesiu mos., Cześka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Czesio, Czesiu

Wiktionary


czesiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czesi lub z nią związany


SJP.pl


czesio

zdrobnienie od: Czesław (imię męskie); Czesiek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. pieszcz. od Czesław

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Masz rację, Czesiu, nie zadawaj się z dziewczynami, bo one tylko lecą na kasę! – Wszystkie? – spytałem zdziwiony. – Większość! — Ale numer! – roześmiałem się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesiek mos., Czesław m., Czesława ż., Czesia ż.

Wiktionary


czesiu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gwara. zdrobn. od: Czesław

forma rzeczownika.

 (2.1) W. lp. od: Czesio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Michał i pan Czesiu przyjadą dopiero wieczorem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesław m., Czesiek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czesio

Wiktionary


czeski

dotyczący Czechów, związany z Czechami


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

 (1.2) związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język urzędowy Republiki Czeskiej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wypiłem z kolegami oryginalne czeskie piwo.

 (2.1) Uczę się czeskiego od kilku lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛsʲci, AS: česʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., Czech mos., Czeszka ż., czeszczyzna ż., czechizm mrz., czeskość ż., czeszki nmos., czeszka ż.

 przym. antyczeski, proczeski, czecho-słowacki

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czeszczyzna

Wiktionary


czesko

przysłówek

 (1.1) na sposób czeski, po czesku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W spisie znalazły się czesko brzmiące nazwiska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeski mrz., Czech mos., Czechy lm nm., Czeszka ż., czeskość ż., czeszka ż., czeszczyzna ż.

 czas. czechizować ndk., sczechizować dk.

 przym. czeski

Wiktionary


czesko-morawski

w części czeski, w części morawski; dotyczący Czech i Moraw


SJP.pl


czeskobudziejowicki

przymiotnik od: Czeskie Budziejowice


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czeskimi Budziejowicami, dotyczący z Czeskich Budziejowic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeskie Budziejowice nmos.

Wiktionary


czeskocieszyński

→ Czeski Cieszyn


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Czeskiego Cieszyna, związany z Czeskim Cieszynem

Wiktionary

Patrz:

Czeski Cieszyn

Przykłady

 (1.1) Pociąg zatrzymał się na czeskocieszyńskim dworcu.

Wiktionary


czeskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) posługujący się językiem czeskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czeskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku czeskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: českoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czeskomorawski

język czeskomorawski - wariant języka słowiańskiego, w którym zostały napisane urywki głagolickie, kijowskie i praskie


SJP.pl


czeskość

zespół cech charakterystycznych dla Czech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czeskie; czeski charakter czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co, według ciebie, decyduje o czeskości tego piwa?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczechizować, czechizować ndk.

 rzecz. czeski mrz., czechizm mrz., Czech mos., Czechy lm nm., Czeszka ż., czeszka ż., czeszczyzna ż.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary


czesne

1. opłata pobierana za naukę w prywatnych i społecznych szkołach podstawowych, średnich i wyższych;
2. opłata za określony typ studiów (zaoczne, wieczorowe) w uczelniach państwowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) opłata za naukę

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cześć ż.

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary


czester

ser podobny do czedara; chester


SJP.pl


czestnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stpol. dostojnik, urzędnik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. cześnik

Wiktionary


czestny

przymiotnik

 (1.1) daw. dający zaszczyt, honor; pełen cnót

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Ja was nie ciągnę – podjął prędkim głosem. – Ja czestny człowiek i co postawiłem, zapłacę, niech wam idzie na zdrowie. Nie usłuchacie rady, wasza wola! Ale mnie was serdecznie żal.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cześć ż., czczenie n., czciciel m., czcicielka ż., uczczenie n., uczta ż., czestne n., czesne n., uczciwość ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk., poczcić dk.

 przym. uczciwy, poczciwy

 wykrz. cześć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaszczytny, poczesny, honorowy, cnotliwy, prawy

Wiktionary


czesucza

tkanina jedwabna


SJP.pl


czesuczowy

związany z czesuczą


SJP.pl


czeszczyzna

1. język czeski;
2. to, co jest charakterystyczne dla Czech lub stamtąd pochodzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. język czeski

 (1.2) przest. zbiór cech typowych dla kultury i obyczajów czeskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na to odmienne rozwarstwienie polszczyzny i czeszczyzny wpłynęła inna historia obu języków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., Czech m., Czeszka ż., czeszka ż., czechizm mrz., czeski m., czeskość ż.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeski

Wiktionary


czeszczyć

poddawać wpływom czeskim, rozszerzać wpływy czeskie; czechizować


SJP.pl


czeszewo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czeszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Gołańcz
  • Czeszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Miłosław
  • Czeszewo – gromada
  • Czeszewo – dawna gmina

Wikipedia


czeszka

potocznie: rodzaj płóciennego buta sportowego na gumowej podeszwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. obuw. rodzaj wkładanej tenisówki czy baletki z gumowym paskiem, najczęściej w kolorze białym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Połowa klasy chodziła po szkole w czeszkach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛʃka, AS: češka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czech mos., Czeszka ż., Czechy nmos., czeskość ż., czeszczyzna ż., czechizm mrz., czeski mrz.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jarmiłka, flaga

Wiktionary


czeszów

Czeszów (niem. "Deutsch Hammer") – wieś w Polsce w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Zawonia. Leży na Równinie Czeszowskiej, na prawym brzegu rzeki Sąsiecznicy.

Wikipedia


czesław

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czesław od lat był wielką szychą w ministerstwie.

 (1.1) Długo klęczał przed sarkofagiem błogosławionego Czesława u wrocławskich dominikanów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛswaf, AS: česu̯af

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesławowa ż., Czesławówna ż.

:: fż. Czesława ż.

:: zdrobn. Czesławek mos., Czesiek mos., Czesio mos.

Wiktionary


czesława

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Czesław

Wiktionary

Czasława, Czesława – staropolskie imię żeńskie, w czasach staropolskich notowane wyłącznie w formie Czasława. Składa się z członu "Cza-" („spodziewać się, oczekiwać”) i "-sława" („sława”). Mogło oznaczać „tę, która oczekuje sławy”. Inną hipotezą pochodzenia tego imienia jest powstanie członu "Cza-" w wyniku skrócenia członu "Czści-". Byłby to wówczas wariant nienotowanego imienia Czcisława. Jej męskie odpowiedniki to Czasław i Czesław.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czesława to żeńska forma imienia Czesław.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛsˈwava, AS: česu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesław m.

:: zdrobn. Czesia, Cześka

Wiktionary


czesławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czesławy lub z nią związany


SJP.pl


czesławostwo

Czesław z małżonką; Czesławowie


SJP.pl


czesławowie

Czesław z małżonką; Czesławostwo


SJP.pl


czesławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czesława (Czesławy) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


czeta

dawny, serbski oddział wojska złożony ze stu ludzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. wojsk. mniej więcej stuosobowy bałkański oddział;

Wiktionary

Czeta (bułg., serb. i mac. "чета") – w okresie panowania osmańskiego oddział uzbrojonych powstańców na Bałkanach, liczący zwykle około stu ludzi. Czety były podstawową powstańczą jednostką wojskową w czasie powstania kwietniowego 1876. W latach międzywojennych nazywano tak oddziały partyzanckie w Macedonii i Bułgarii. Od słowa "czeta" wywodzi się też określenie "Czetnicy".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛta, AS: četa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czetnik

Wiktionary


czetnicki

→ czetnik


SJP.pl

Patrz:

czetnik

czetnik

w czasie II wojny światowej: uczestnik monarchistycznej partyzantki jugosłowiańskiej, uznającej zwierzchnictwo rządu emigracyjnego w Londynie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojownik serbski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeta ż.

Wiktionary


czetrum

1/100 ngultruma, bhutańskiej jednostki monetarnej


SJP.pl

Czetrum (ang. od 1974 do 1979 "chetrum", od 1979 "chhetrum") – moneta zdawkowa używana w Bhutanie, stanowiąca 1/100 część ngultruma. Po wprowadzeniu sztywnego kursu w 1979 stanowi równowartość 1 pajsy, czyli 1/100 rupii indyjskiej (wcześniej była to ½ rupii). W obiegu są monety 5, 10, 25 i 50 czetrumów oraz 1 ngultrum. Została wprowadzona w 1974, wcześniej walutą była rupia bhutańska, dzieląca się na 100 nyen pajs. W 2006 nieco zmieniono wygląd monet.

Wikipedia


czetwertnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim;

Wiktionary

Czetwertnia (ukr. "Четвертня") – miejscowość na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie łuckim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czetwertyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czetwiertnia

Wiktionary


czetyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. choina

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gałązki drzew iglastych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czetyniok mrz.

Wiktionary


czetyniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. opadłe igliwie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czetyna ż.

Wiktionary


czewa

język urzędowy Malawi; chewa


SJP.pl


czewapcziczi

[czytaj: cieWAPcici] danie kuchni bałkańskiej w postaci podłużnego kotleta z mielonego mięsa; cevapcici, ćevapčići


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. bałkańskie kotleciki z mięsa mielonego;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛvapˈt͡ʃʲit͡ʃʲi, AS: čevapčʹičʹi

Wiktionary


czeznąć

dawniej: ginąć, niknąć, marnieć


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. sczeznąć)

 (1.1) książk. ulegać marnowaniu, odchodzeniu, zamieraniu, znikaniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeznięcie n., czeźnięcie n.

 czas. sczeznąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ginąć, umierać, zanikać, znikać

Wiktionary


cześ

zdrobnienie od: Czesława (imię żeńskie)


SJP.pl


cześka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Czesława

forma rzeczownika.

 (2.1) D. B. lp. od: Czesiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczoraj spotkałam Cześkę na mieście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesiek mos., Czesław mos., Czesława ż., Czesia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Czesia

Wiktionary


cześkowie

Czesiek z małżonką


SJP.pl


cześkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cześka lub z nim związany


SJP.pl


cześnia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czereśnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idymy na chaby do Ynsta na cześnie

Wiktionary


cześniczka

→ cześnik


SJP.pl

Patrz:

cześnik

cześnik

w dawnej Polsce: urzędnik dworski usługujący królowi w czasie uczt przy stole (podający kielich z winem), mający pod opieką piwnicę panującego; później urząd tylko tytularny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą i usługujący przy dworskich ucztach, podający władcy do stołu;

 (1.2) hist. później, od XIV wieku, jedynie ziemski urząd tytularny z imiennie przysługującym tytułem honorowym

Wiktionary

Cześnik – urzędnik nadworny w średniowiecznej Polsce (XIII wiek), dbający o „piwnicę” monarchy, a podczas biesiady podający mu puchary z winem. Od XIV w. urząd ten stał się honorowy (na przykład cześnik koronny), a więc niepociągający za sobą żadnych obowiązków. W Rzeczypospolitej Szlacheckiej był niższym urzędem ziemskim (w hierarchii urzędów (1768) w Koronie przed łowczym i za podstolim, na Litwie przed horodniczym i za podczaszym).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cześnikostwo n., cześnikiewicz mos., cześnikowic / cześnikowicz mos.; Cześnikowicz, Cześnikowski, geogr. Cześniki

:: fż. cześnikowa, cześnikówna

 czas. cześnikować ndk.

Wiktionary


cześnikowa

dawniej: żona cześnika


SJP.pl


cześnikówna

dawniej: córka cześnika


SJP.pl


cześć

1. szacunek, chwała, uznanie, poważanie, kult;
2. dobre imię, godność, honor


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poważanie

 (1.2) stpol. stan cywilny

wykrzyknik

 (2.1) pot. pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

 (2.2) pot. pożegnanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • cześć – forma pozdrowienia, powitania oraz pożegnania
  • Cześć (singel) – singel polskich raperów Sokoła i Sariusa
  • Cześć, cześć, cześć – album Mikołaja Trzaski z 1996 roku
  • Cześć, jak się masz?– singel Sobla i Sanah
  • Cześć kapitanie – polski czarno-biały film sensacyjny z 1967
  • Cześć, Michael! – manga stworzona przez Makoto Kobayashiego
  • Cześć, pajace! – rosyjski film fabularny z 1996 roku
  • Cześć, pajacu – francuski dramat kryminalny z 1983 roku
  • Cześć Tereska – polski czarno-biały film psychologiczny z 2001 roku
  • Cześć, tato – włoska komedia z 2013
  • Cześć, wszechświecie – powieść dla dzieci amerykańsko-filipińskiej pisarki Erin Entrady Kelly
  • Powitanie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prezydent oddał cześć poległym żołnierzom.

 (1.2) Zakonnicy to usłyszawszy, a temu sie – iż ta rzecz, acz dobrego umysłu, wszakże niesłychana i zakonowi Mojżeszowemu przeciwna była – zumiawszy, to sobie umyślili, iżby sie Pana Boga – przyprawiwszy sie na to czujnościami, postami i modlitwami – poradzili i jego sie wolej, ktorą by sobie cześć obrać miała, dowiedzieli.

 (2.1) Cześć, druhu!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛɕt͡ɕ, AS: čeść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czczenie n., czciciel m., czcicielka ż., uczczenie n., uczta ż., czestne n., czesne n., uczciwość ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk., poczcić dk.

 przym. czestny, uczciwy, poczciwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szacunek, honor, hołd

 (2.1) ofic. neutr. dzień dobry; środ. młodz. hej; slang. siema, siemka, siemasz; czołem, witaj

 (2.2) ofic. neutr. do widzenia; pa; slang. nara, narka, siema

Wiktionary


czhongdzin

miasto w Korei Północnej


SJP.pl


czhongdzu

miasto w Korei Południowej


SJP.pl


czi

chińska jednostka długości odpowiadająca 32 cm; cze; chi


SJP.pl


czialingozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny stegozaurów


SJP.pl

Czialingozaur – rodzaj wymarłych dinozaurów ptasiomiednicznych z rodziny stegozaurów zamieszkujących tereny dzisiejszych Chin w epoce jury późnej. Czialingozaur jest pierwszym opisanym stegozaurem z Chin.

Wikipedia


cziczewa

język z rodziny bantu używany w południowo-środkowej Afryce, język urzędowy Malawi; chichewa


SJP.pl


cziczmany

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w północno-zachodniej Słowacji

Wiktionary


czif

główny mechanik na statku; chief


SJP.pl


czikagowski

dotyczący Chicago (miasto w Stanach Zjednoczonych); chicagowski, chicagoski


SJP.pl


czikari

wiewiórka czikari - gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych; sosnowiórka szara


SJP.pl


czikos

czikosz;
1. pasterz koni na stepach węgierskich;
2. lekceważąco: mieszkaniec bałkańskich rejonów pasterskich


SJP.pl


czikosz

czikos;
1. pasterz koni na stepach węgierskich;
2. lekceważąco: mieszkaniec bałkańskich rejonów pasterskich


SJP.pl


czikungunia

tropikalna choroba wirusowa przenoszona przez komary, objawiająca się gorączką i bólem mięśni; chikungunya


SJP.pl


czili

chili, chilli, chile;
1. ogół gatunków papryki, których owoce mają bardzo ostry smak;
2. owoc czili - rośliny;
3. przyprawa ze sproszkowanych owoców czili - rośliny;
4. ostry sos z dodatkiem czili - przyprawy lub strączków rośliny


SJP.pl


czilowanko

potocznie: odpoczywanie, relaksowanie się, odprężanie się; chillowanko


SJP.pl


czilować

młodzieżowo: czilować się - odpoczywać, relaksować się; chillować się


SJP.pl


czimet

rodzaj kwefu noszonego przez kobiety muzułmańskie, zrobionego z siatki włosianej


SJP.pl


czimurenga

wojna wyzwoleńcza w Afryce, zwłaszcza taka, której celem jest ustanowienie władzy Murzynów


SJP.pl


czincz

rodzaj złącza elektronicznego; cinch, chinch


SJP.pl


czinczila

gryzoń z rodziny szynszylowatych o srebrzystoszarej sierści, podobny do wiewiórki, żyjący gromadnie w Ameryce Południowej, ceniony ze względu na futro; szynszyla


SJP.pl


czip

układ scalony wyprodukowany w jednym krysztale krzemu; chip


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. zob. chip.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lutowanie czipów jest bardzo trudne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲip, AS: čʹip

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chips / czips m.

 przym. czipowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kość, kostka

Wiktionary


czipowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) techn. wet. zaopatrywanie w czip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozpoczęto już w Polsce czipowanie psów na koszt gmin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czip mrz., chip mrz.

 czas. czipować ndk., zaczipować dk.

 przym. chipowy, czipowy

Wiktionary


czipować

zakładać lub wszczepiać chipy, oznaczać coś, zwłaszcza zwierzęta, za pomocą specjalnych układów scalonych; chipować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaczipować)

 (1.1) techn. wet. wyposażać w czip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weterynarz pojechał czipować psy do sąsiedniej wsi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czip mrz., czipowanie n., chip mrz.

 przym. czipowy, chipowy

Wiktionary


czipowy

→ czip; chipowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) elektron. związany z czipem, dotyczący czipu, wyposażony w czip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd zmienili karty magnetyczne na czipowe, pani Leokadia nie potrafiła korzystać z aparatu, zresztą z kartami magnetycznymi też nie dawała sobie rady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲiˈpɔvɨ, AS: čʹipovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip m., czip m., chipowanie ndk., czipowanie ndk., zachipowanie dk., zaczipowanie dk.

 czas. chipować ndk., czipować ndk., zachipować dk., zaczipować dk.

 przym. chipowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chipowy

Wiktionary


czips

cienki, smażony plasterek ziemniaczany, jedzony na zimno; chips


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) kulin. cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chłopaki, mamy piwo, czipsy i fajki, możemy zaczynać imprezę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip mrz., czip mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chips

Wiktionary


czipsik

zdrobnienie od: chips; chipsik


SJP.pl


czipsowy

→ czips; chipsowy


SJP.pl


czipsy

cienki, smażony plasterek ziemniaczany, jedzony na zimno; chips


SJP.pl


czirlider

[czytaj: czirlider] mężczyzna wykonujący w przerwach meczów dynamiczne układy taneczne mające zachęcić drużynę do walki; cheerleader


SJP.pl


czirliderka

kobieta wykonująca w przerwach meczów dynamiczne układy taneczne mające zachęcić drużynę do walki; cheerleaderka, pomponiarka


SJP.pl


czirliding

zagrzewanie drużyny sportowej do walki przez cheerleaderki; cheerleading


SJP.pl


czirokeski

dotyczący Czirokezów, charakterystyczny dla Czirokezów; czerokeski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czirokezami, dotyczący Czirokezów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czirokeski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czirokez mos., Czirokezka ż.

Wiktionary


czirokeskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem czirokeskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czirokeskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku czirokeskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃʲirɔˈkɛskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čʹirokeskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czirokez

północnoamerykański Indianin, członek plemienia Czirokezów; Czerokez


SJP.pl


czirokezi

plemię Indian Ameryki Północnej z grupy Irokezów; Czerokezi


SJP.pl

Czirokezi, Czerokezi (nazwa własna "Tsalagi", Cherokee) – plemię Indian Ameryki Północnej, pierwotnie wywodzące się od Irokezów i zamieszkujące podgórskie, zachodnie obszary Karoliny Południowej i Północnej, północną Georgię i wschodnie Tennessee. Później większość jego członków została przymusowo przesiedlona na tereny płaskowyżu Ozark. Byli jednym z plemion wliczanych w skład grupy Pięciu Cywilizowanych Plemion. Posługują się językiem czirokeskim.

Wikipedia


czirokezka

Indianka Ameryki Północnej z grupy Irokezów; Czerokezka


SJP.pl


cziru

rodzaj antylopy z plemienia koziorożców


SJP.pl


czita

dawne miasto obwodowe w południowej Syberii; Czyta


SJP.pl


cziter

osoba oszukująca w grze komputerowej; cheater


SJP.pl


cziterka

kobieta oszukująca w grze komputerowej; cheaterka


SJP.pl


czitować

środowiskowo: oszukiwać w grze komputerowej; cheatować


SJP.pl


czk

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

 (1.1) = centrum zarządzania kryzysowego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • CZK – korona czeska
  • CZK – centrum zarządzania kryzysowego
  • CzK – radziecki organ czuwający nad bezpieczeństwem państwa w latach 1917–1922

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿zɛt‿ˈka, AS: ce‿zet‿ka

Wiktionary


czkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czkać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czkawka ż.

 czas. czkać ndk., czknąć dk.

Wiktionary


czkawka

charakterystyczne odgłosy w następstwie wdechów spowodowanych okresowymi, nagłymi skurczami przepony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

Wiktionary

Czkawka (łac. "singultus") – objaw chorobowy polegający na rytmicznie powtarzających się, mimowolnych skurczach przepony i mięśni oddechowych klatki piersiowej powodujących wdech z równoczesnym zamknięciem głośni, co wywołuje charakterystyczny odgłos.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najczęstszą przyczyną czkawki u szczeniąt jest to, że łapczywie jedzą i połykają przy tym powietrze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃkafka, AS: čkafka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czkać ndk., czknąć dk.

 rzecz. czkanie ndk., czknięcie dk.

Wiktionary


czkać

wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃkat͡ɕ, AS: čkać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czkanie n., czkawka ż.

 czas. czknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. wiukać

Wiktionary


czkałow

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. Orenburg, nazwa oficjalna w latach 1938-1957

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czkałow (Czkałowo) – miasto w Kazachstanie
  • Czkałow (Orenburg) – miasto w Rosji
  • Walerij Czkałow – radziecki lotnik rekordowy i doświadczalny

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czkałowski

Wiktionary


czknięcie

wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony brzusznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czknąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czknąć

 rzecz. czkawka ż.

Wiktionary


czknąć

wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony brzusznej


SJP.pl

czasownik dokonany

 (1.1) wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczu przepony; dokonany od|czkać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: čknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czkać

 rzecz. czknięcie n., czkawka, czkanie

Wiktionary


czmp

skrót od: Centrum Zdrowia Matki Polki


SJP.pl


czmucić

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Augustów, Łomża, Litwa, Wileńszczyzna, Supraśl. wprowadzać w błąd, oszukiwać, zwodzić, mamić, bałamucić

 (1.2) gw-pl|Litwa. pobolewać

 (1.3) gw-pl|Supraśl. czarować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I cóż pan powiesz, panie dobrodzieju, o lekarzach? Ja sądzę, że oni, poprostu, tumanią i czmucą nas: czasami jak jaka baba, to o dwadzieścia razy lepiej zna się na rzeczy, aniżeli wszyscy doktorowie

 (1.1) W stolicy narobiwszy długów, […] popasać dłużej nie mógł i wysunął się na prowincję czmucić poczciwych wieśniaków, którzy święcie wierzą w słowa, a jeszcze bardziej w rzeczy drukowane.

 (1.1) Więc mów jasno i nie czmuć nas. Co znaczą twe skrzydła? Poznaj siebie samego, czyniąc mnie twym spowiednikiem.

 (1.1) Literatura przeszłych okresów długo utrzymywała ogół w błędzie: nasycała go albo strawą zamorską, […] utopiczną, utworzoną wyobraźnią, albo do takiego stopnia przekształconą i uidealizowaną, że pierwowzór stawał się do niepoznania, w obłęd wprowadzał, czmucił i od prawdy odciągał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmuciciel mos., czmucicielka ż., czmut mos./mrz., czmutnik mos., czmuta ż.

 czas. wyczmucić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Drohiczyn cmucić; gw-pl|Supraśl. czmonić; bałamucić, durzyć, mamić, oszukiwać, tumanić, zwodzić

 (1.3) gw-pl|Supraśl. czmonić

Wiktionary


czmych

wykrzyknik oznaczający nagłą ucieczkę


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) onomatopeja imitująca szybkie ucieknięcie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmychanie n., czmychnięcie n.

 czas. czmychać ndk., czmychnąć dk.

Wiktionary


czmychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) uciekanie skądś w pośpiechu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmychnięcie n.

 czas. czmychać ndk., czmychnąć dk.

 wykrz. czmych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uciekanie, umykanie; książk. pierzchanie; pot. podawanie tyłów, dawanie drapaka, zmiatanie, zwiewanie, zmykanie

Wiktionary


czmychać

uciekać po kryjomu; opuszczać jakieś miejsce szybko, nagle, niepostrzeżenie


SJP.pl

czasownik

 (1.1) pot. uciekać

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. czmych

 rzecz. czmychanie n., czmychnięcie n.

Wiktionary


czmychnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czmychnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmychanie n.

 czas. chmychnąć dk., czmychać ndk.

 wykrz. czmych

Wiktionary


czmychnąć

uciec skądś nagle, w pośpiechu


SJP.pl


cznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲɲä̃ɲɛ, AS: čʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czniać

Wiktionary


czniać

potocznie: lekceważyć kogoś lub coś; trzniać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) posp. lekceważyć kogoś lub coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲɲät͡ɕ, AS: čʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cznianie n.

Wiktionary


czochanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czochać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czochać

Wiktionary


czochara

nazwisko


SJP.pl


czochać

trzeć, ocierać, drapać


SJP.pl


czochra

ławka z grzebieniem o stalowych zębach, służąca do odziarniania łodyg lnu; dziergaczka, dzierlica


SJP.pl


czochradło

w zootechnice: urządzenie umożliwiające zwierzętom ocieranie się i usuwanie łuszczącego się nabłonka


SJP.pl


czochralski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Czochralska (1928–2020) – polska biofizyczka
  • Jan Czochralski (1885–1953) – polski chemik
  • Jan Antoni Czochralski (1924–2004) – polski germanista

Wikipedia


czochranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czochrać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔxˈrãɲɛ, AS: čoχrãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czochrać

Wiktionary


czochrać

1. targać, splątywać włosy, sierść; wichrzyć, mierzwić;
2. trzeć o coś twardego;
3. regionalnie: oddzielać czochrami główki lnu i konopi od łodyg;
4. czochrać się -
a) o włosach: splątywać się, targać się; wichrzyć się, mierzwić się, zmierzwiać się;
b) ocierać się o coś twardego


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) targać, wichrzyć włosy lub sierść

 (1.2) ocierać ciało, lub jego część, o coś twardego

 (1.3) reg. roln. oddzielać główki lnu i konopii od łodyg przy pomocy czocher

czasownik zwrotny niedokonany czochrać się

 (2.1) targać, wichrzyć sobie włosy

 (2.2) o zwierzętach: trzeć się, ocierać swoje ciało o coś twardego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chłopak czochrał ręką swoją bujną czuprynę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔxrat͡ɕ, AS: čoχrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czochranie n.

 czas. rozczochrać, rozczochrany

 przym. rozczochrany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) targać, wichrzyć, mierzwić

Wiktionary


czochryń

wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim


SJP.pl

Czochryń – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Borne Sulinowo. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Starowice.

Wikipedia


czochryński

→ Czochryń


SJP.pl

Patrz:

Czochryń

czoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. spoż. soczewica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoczkula ż.

Wiktionary


czoczkula

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. zupa z soczewicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoczka ż.

Wiktionary


czogała

nazwisko


SJP.pl


czogori

K2; najwyższy szczyt Karakorum


SJP.pl


czok

zwężona przednia część lufy w broni myśliwskiej


SJP.pl

Czok ( choke – ‘dławić’), dławik – część śrutowej broni strzeleckiej (przede wszystkim strzelb) montowana u wylotu lufy. Ma on za zadanie zmniejszyć rozrzut śrutu, a co za tym idzie poprawić celność i zasięg broni. Czoki mogą być wymienne lub stałe.

Wielkość czoku (stopień przewężenia lufy) może wynosić:

Wikipedia


czoker

naszyjnik mocno przylegający do szyi; choker, dusik


SJP.pl


czokolada

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. czekolada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekolada ż., czekoladka ż.

 przym. czekoladowy

 przysł. czekoladowo

Wiktionary


czoktawowie

Czoktawowie – grupa etniczna północnoamerykańskich Indian posługujących się językiem czoktawskim, największe wśród południowych plemion z językowej rodziny muskogejskiej. Zamieszkiwali środkowe i południowe połacie stanu Missisipi, gdzie zajmowali się uprawą ziemi. Ich nazwa pochodzi prawdopodobnie od hiszpańskiego słowa "chato" („płaski”), jako że spłaszczali sobie głowy.

Wikipedia


czolowie

południowoindyjska dynastia panująca od ok. III w. p.n.e. do końca XII wieku na terenach Tamilnadu; Ćolowie


SJP.pl


czomolungma

najwyższy szczyt Ziemi w Himalajach Centralnych; Mount Everest


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wanda zdobyła Czomolungmę jesienią.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mount Everest, Qomolangma, Sagarmatha, Szczyt XV

Wiktionary


czona

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;

Wiktionary

Czona (ros. Чона) – rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja. Długość 802 km; powierzchnia dorzecza 40,6 tys. km².

Źródła na Płaskowyżu Nadleńskim; płynie w kierunku północnym po Wyżynie Środkowosyberyjskiej; dolina na przemian zwężająca się i rozszerzająca, liczne progi. Po wybudowaniu zapory Wilujskiej Elektrowni Wodnej na Wiluju ostatnie 250 km biegu rzeki stało się częścią Wilujskiego Zbiornika Wodnego.

Wikipedia


czop

1. zatyczka w kształcie stożka; szpunt;
2. każdy stożkowaty przedmiot;
3. stożek ropny w uchyłkach migdałków (angina);
4. część jednego przedmiotu wkładana do pasującego kształtem wgłębienia w innym, pozwalająca na ich połączenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. w budowie maszyn: część osi lub wału, na której osadzone jest łożysko lub sprzęgło

 (1.2) techn. w ciesielstwie: klin stanowiący rodzaj połączenia

 (1.3) techn. w bednarstwie: klin służący do zamykania beczki;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) icht. nazwa systematyczna|Zingel|ref=tak., rodzaj ryb słodkowodnych z rodziny okoniowatych;

 (2.2) icht. ryba z rodzaju czop (2.1)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (3.1) daw. pot. obraź. niezdara, niedołęga, gapa, głupi człowiek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czop – odcinek osi lub wału stykający się z innymi częściami mechanizmu (na czopach osadzane są łożyska, sprzęgła i inne elementy)
  • czop – rodzaj połączenia ciesielskiego
  • czop – ściętostożkowa zatyczka wciskana w otwór
  • Czop – miasto na Ukrainie
    • Czop – hromada
    • Czop – stacja kolejowa w Czopie, w Obwodzie zakarpackim, na Ukrainie
  • czop – gatunek ryby:
    • czop czarny albo czop wielopromienny
    • czop francuski
    • czop żółty albo czop małopromienny

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) A w końcu zręcznie połączył obie części kilkoma czopami.

 (3.1) Bylibyśmy czopami, gdybyśmy go tak pozostawili na łasce losu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔp, AS: čop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czopowanie n., czopkowanie n., zaczopowanie n., zaczopkowanie n., czopuch m., Czopowice nmos., Czop m.

:: zdrobn. czopek m.

 czas. czopować ndk., zaczopować dk., czopkować ndk., zaczopkować dk.

 przym. czopowy, czopkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) szpunt, zatyczka

Wiktionary


czopek

1. mały czop (stożkowata zatyczka)
2. postać leku w kształcie stożka
3. każdy niewielki przedmiot mający stożkowaty kształt
4. typ komórki światłoczułej tworzącej siatkówkę oka
5. mały ropiejący stożek tworzący się na migdałkach w czasie anginy
6. mały bolec łączący dwa przedmioty lub części urządzeń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: czop

 (1.2) mały czop

 (1.3) med. farm. lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

 (1.4) anat. światłoczuły receptor siatkówki oka;

 (1.5) przen. grub. o kimś, kto bezceremonialnie podlizuje się – „włazi w dupę”

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czopek (słupek) – światłoczuły receptor siatkówki oka
  • czopek – stała postać leku przeznaczona do stosowania doodbytniczego, dopochwowego lub docewkowego
  • Agnieszka Czopek (ur. 1964) – polska pływaczka
  • Alfred Czopek (1906–1972) – polski śpiewak, aktor i tancerz
  • Barbara Czopek (1931–1993) – polska koszykarka i siatkarka
  • Barbara Czopek-Kopciuch (1952–2020) – polska językoznawczyni
  • Sylwester Czopek (ur. 1958) – polski archeolog i muzealnik

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) To lekarstwo przyjmuje się w formie czopka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔpɛk, AS: čopek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czop m., czopowanie n., czopkowanie n., zaczopowanie n., zaczopkowanie n., czopuch m., Czopowice nmos., Czop m.

 czas. czopować ndk., zaczopować dk., czopkować ndk., zaczopkować dk.

 przym. czopowy, czopkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpuncik, zatyczka

Wiktionary


czopiarka

maszyna służąca do robienia czopów


SJP.pl

Czopiarka – urządzenie zegarmistrzowskie służące do polerowania czopów kół zębatych zegarków. W skład wyposażenia czopiarki wchodzą wkładki do czopów o różnej długości i grubości.

Czopiarka może być napędzana silnikiem elektrycznym, korbką ręczną lub smykiem.

Wikipedia


czopik

mały czop (zatyczka); czopek


SJP.pl


czopkowy

→ czopek


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący czopka

Wiktionary

Patrz:

czopek

Powiązane:

 rzecz. czop mzw./mos./mrz.

Wiktionary


czopowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czopować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaczopowanie n., czop m., czopek m., czopownica ż., czopnica ż.

 czas. czopować ndk., zaczopować dk.

Wiktionary


czopować

zatykać czopem


SJP.pl


czopowe

dawniej: podatek płacony przez mieszczan od wyrobu piwa, gorzałki, miodu i wina


SJP.pl

Czopowe – wprowadzony w Polsce w drugiej połowie XV wieku podatek od wyrobu, importu oraz sprzedaży piwa, wódki, miodu i wina. Obecnie jego odpowiednikiem jest podatek akcyzowy na alkohol.

Wikipedia


czopownica

piła do wycinania czopów z drewna; piła czopowa


SJP.pl


czopowy

związany z czopem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czopem, dotyczący czopu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czop mrz., czopek mrz.

Wiktionary


czopuch

w dawnych piecach staropolskich otwór odprowadzający dym do komina; cepuch


SJP.pl

Czopuch – element stanowiący połączenie otworów wylotowych spalin z paleniska pieca lub kotła z kanałami kominowymi. Powinien być prowadzony jak najkrótszą drogą, najlepiej po linii prostej.

Jeśli to konieczne czopuch wyposażony jest w:

Wikipedia


czorci

→ czort; czortowski (czartowski), czarci, czortowy


SJP.pl


czorny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czarny

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. brudny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takigo czornego psa to żech jeszcze nie widzioł

 (1.2) Justa mo zawsze czorne pazury.

Wiktionary


czorsztyn

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim;

Wiktionary

Czorsztyn – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Jan przeprowadził się do Czorsztyna latem zeszłego roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czorsztynianin mos., czorsztynianka ż.

 przym. czorsztyński

Wiktionary


czorsztynianin

mieszkaniec Czorsztyna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Czorsztyna

 (1.2) osoba pochodząca z Czorsztyna, urodzona w Czorsztynie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadnemu z czorsztynian nie przypadł do gustu pomysł wójta.

 (1.2) Wychodząc za rodowitego czorsztynianina, marzyła o zamieszkaniu w Pieninach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔrʃtɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: čorštỹńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czorsztyn mrz.

:: fż. czorsztynianka ż.

 przym. czorsztyński

Wiktionary


czorsztynianka

mieszkanka Czorsztyna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Czorsztyna

 (1.2) kobieta pochodząca z Czorsztyna, urodzona w Czorsztynie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔrʃtɨ̃ˈɲãnka, AS: čorštỹńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czorsztyn mrz.

:: fm. czorsztynianin mos.

 przym. czorsztyński

Wiktionary


czorsztyński

przymiotnik od: Czorsztyn


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Czorsztyna, związany z Czorsztynem

przymiotnik jakościowy

 (2.1) charakterystyczny dla Czorsztyna lub czorsztynian, mający cechy lub właściwości przypisywane Czorsztynowi lub czorsztynianom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szlak biegnie grzbietem Pienin Czorsztyńskich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czorsztyn mrz., czorsztynianin mos., czorsztynianka ż.

Wiktionary


czort

potocznie:
1. szatan, bies, diabeł; czart;
2. osoba dokuczająca innym, nieprzyjemna dla innych;
3. osoba ruchliwa, żywotna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) diabeł, czart

 (1.2) przen. o człowieku złym

 (1.3) żart. o człowieku pełnym energii, sprytnym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czart mzw./mos.

 przym. czarci

Wiktionary


czortkowski

→ Czortków (miasto na Ukrainie)


SJP.pl


czortków

miasto na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem;

Wiktionary

Galeria: cerkwie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czortkowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czartków

Wiktionary


czortopchajka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) reg. środ. slang. stary, zniszczony samochód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego samochód to wielka klekocząca czortopchajka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔrtɔpˈxajka, AS: čortopχai ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dezel, fajans, grat, gruchot, klamot, klekot, obdrapaniec, próchno, przeżytek, relikt, rupieć, rzęch, skansen, starocie, staroć, szmelc, śmieć, wrak, zabytek, złom

Wiktionary


czortowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czortowiecki

Wiktionary


czortowski

→ czort; czartowski, czorci (czarci), czortowy


SJP.pl


czortowy

→ czort; czortowski (czartowski), czorci (czarci)


SJP.pl


czoski

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czoszą, dotyczący Czoszy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czosza ż.

Wiktionary


czosnaczek

dwuletnia roślina z rodziny krzyżowych, o białych, pachnących czosnkiem kwiatach, stosowana w medycynie ludowej


SJP.pl

Czosnaczek ("Alliaria" Heist. ex Fabr.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje dwa gatunki występujące w Europie, północno-zachodniej Afryce i zachodniej Azji. W całym zasięgu rodzaju, także w Polsce, występuje czosnaczek pospolity "A. petiolata". Jako gatunek zawleczony i inwazyjny obecny jest także w USA, Kanadzie i Argentynie. W rejonie Kaukazu rośnie "Alliaria taurica".

Wikipedia


czosnek

dwuletnia, cebulkowa roślina warzywna, używana jako przyprawa kuchenna oraz środek leczniczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Allium|L.|ref=tak., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;

 (1.2) bot. roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)

 (1.3) spoż. jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czosnek zwyczajny i czosnek niedźwiedzi to dwa gatunki z rodzaju Allium. Obydwa gatunki czosnku mają znaczenie w zielarstwie.

 (1.2) Na tej grządce rośnie czosnek.

 (1.2) Czosnki ozdobne polecam do każdego ogrodu, ładnie się prezentują w każdym towarzystwie.

 (1.3) Czosnek jest szeroko stosowany jako przyprawa.

 (1.3) Czosnek był znany już w starożytności jako artykuł spożywczy i środek leczniczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔsnɛk, AS: čosnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czosnkówka ż., czosnkowe nmos., czosnkowanie n., poczosnkowanie n., czosnkowate nmos.

:: zdrobn. czosneczek m.

 czas. czosnkować ndk., poczosnkować dk.

 przym. czosnkowy

 przysł. czosnkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gw. Górny Śląsk knoblech, knobloch

Wiktionary


czosnkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czosnkować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieczosnkowanie n., czosnek mrz.

 czas. czosnkować ndk.

Wiktionary


czosnkowate

rodzina obejmująca około 700 gatunków roślin zielnych z klasy jednoliściennych, występujących w strefie umiarkowanej na całej kuli ziemskiej (z wyjątkiem Australii i Nowej Zelandii); należą do niej między innymi: czosnek, cebula zwyczajna, agapant


SJP.pl


czosnkowaty

podobny do czosnku


SJP.pl


czosnkowce

podrodzina roślin zielnych z rodziny amarylkowatych; czosnkowe


SJP.pl


czosnkowe

podrodzina roślin zielnych z rodziny amarylkowatych; czosnkowce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Allioideae|Herb.|ref=tak., podrodzina roślin zielnych zaliczana do rodziny amarylkowatych;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Liczne gatunki czosnkowych uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czosnkowy

 rzecz. czosnek mrz.

Wiktionary


czosnkowiec

przedstawiciel podrodziny roślin zielnych z rodziny amarylkowatych


SJP.pl


czosnkowy

przymiotnik

 (1.1) przym. od: czosnek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔsn̥ˈkɔvɨ, AS: čosn̦kovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czosnek m., czosnkowe nmos.

Wiktionary


czosnkówka

błotniszka czosnkówka - gatunek owada z rodziny błotniszkowatych


SJP.pl


czosnowski

przymiotnik od: Czosnów


SJP.pl


czosnyka

nazwisko


SJP.pl


czosnów

wieś w Polsce


SJP.pl

Czosnów (do 1 stycznia 1997 nosiła nazwę Czosnów Pierwszy) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim, w gminie Czosnów. Siedziba gminy Czosnów.

Do 1954 roku siedziba gminy Cząstków. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czosnów. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Wikipedia


czosza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w północnej Rosji europejskiej, w obwodzie archangielskim, uchodzi do Zatoki Czoskiej Morza Barentsa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czoski

Wiktionary


czołdar

dawniej: ozdobne przykrycie na konia; czaprak


SJP.pl

Czołdar (osm.-tur. "czułtar") – długie, wykonane z wełny okrycie konia, które zakrywa jego przód, barki i częściowo szyję.

Wikipedia


czołem

pozdrowienie, przywitanie popularne w wojsku oraz pomiędzy osobami o większej zażyłości


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) wojsk. służy do pozdrowienia (przywitania) przełożonych oraz zwierzchników

 (1.2) wojsk. służy do pozdrowienia (pożegnania) przełożonych oraz zwierzchników

forma rzeczownika.

 (2.1) N. lp. zobacz. czoło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czołem Panie Prezydencie!

 (1.2) Czołem Dowódco! Jadę na interwencję.

 (2.1) Nie wal czołem w mur!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoło n., czółko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witam

 (1.2) żegnam, pozdrawiam

 (2.1) głową

Wiktionary


czołg

rodzaj silnie uzbrojonego i opancerzonego wozu bojowego na zawieszeniu gąsienicowym, przystosowanego do poruszania się w trudnym terenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

Wiktionary

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą ognia płaskotorowego. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współczesne działo, szczególnie działo bezodrzutowe, musi trafić w czołg od pierwszego strzału.

 (1.1) Nasi rozbili w Poznańskiem sto czołgów, siedemdziesiąt samolotów strącono.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔwk, AS: čou̯k

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołgista m., czołgistka ż., czołgowisko n., czołganie n., przeczołganie n., wyczołganie n.

:: zgrub. czołgisko n.

 czas. czołgać ndk., przeczołgać dk., wyczołgać dk.

 przym. czołgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. tank

Wiktionary


czołganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czołgać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogromna część polskich firm to poligony czołgania pracowników.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołgista m., przeczołganie n., czołgisko n.

 czas. czołgać się, czołgać ndk., przeczołgać dk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołganka

narożna ozdoba kamienna bazy kolumny romańskiej; żabka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) archit. element zdobniczy w architekturze, najczęściej występujący w większej ilości

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żabka

Wiktionary


czołgać

1. poniżać kogoś;
2. zmuszać kogoś do poruszania się na czworakach


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) pot. pejor. powodować czyjeś upokorzenie lub poniżenie

 (1.2) zmuszać kogoś do czołgania się (2.1)

 (2.2) przen. poniżać się przed kimś

 (2.3) przen. książk. o mgle lub dymie: snuć się nisko, tuż nad ziemią

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po co czołgać ludzi po lesie?

 (2.1) Od rana na poligonie czołgamy się na zmianę z okopywaniem się.

 (2.2) Nie ma mowy, nie będę czołgał się przed dyrektorem skamlając o podwyżkę.

 (2.3) Dziś wśród zgliszczów leżą pomięte winnice, a z nich dym czołga się w niebo nie już kłębami, ale niciami (…) sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔwɡat͡ɕ, AS: čou̯gać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołgisko n., przeczołganie n., czołganie n., czołg m., czołgista m., czołgistka ż.

 czas. przeczołgać dk., przeczołgiwać ndk., wyczołgać dk., wyczołgiwać ndk., odczołgać dk., odczołgiwać ndk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołgisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rzad. pot. zgrub. od: czołg

 (1.2) rzad. pot. duży czołg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak się czepiacie T-34, może to i faktycznie zawodne czołgisko było ale przyzwoite jeśli chodzi o parametry jezdne i uzbrojenie i oczywiście nadające się do MASOWEJ produkcji. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg mrz., czołgista m., czołgistka ż., czołgowisko n., czołganie n., przeczołganie n., wyczołganie n.

 czas. czołgać ndk., przeczołgać dk., wyczołgać dk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołgista

żołnierz z formacji pancernej czołgów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojsk. żołnierz obsługujący czołg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pijani czołgiści w kącie ryczeli na całe gardło bawarskie piosenki.

 (1.1) Kiedyś wszyscy czołgiści używali hełmofonów ze słuchawkami i laryngofonami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔwʲˈɟista, AS: čou̯ʹǵista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołganie n., czołgowisko n., przeczołganie n., czołgisko n.

 przym. czołgowy

 czas. czołgać się, czołgać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. pancerniak

Wiktionary


czołgistka

→ czołgista


SJP.pl

Patrz:

czołgista

czołgot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ornit. dzięcioł

Wiktionary


czołgowisko

ćwiczebny poligon z torem przeszkód dla czołgów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wojsk. miejsce (poligon) przeznaczone na ćwiczenia czołgów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brygada Pancerna odbyła ćwiczenia na moskiewskim czołgowisku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔwɡɔˈvʲiskɔ, AS: čou̯govʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołgista m., czołgisko n.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołgowy

związany z czołgiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czołgiem; składający się z czołgów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaraz po wejściu na teren posesji odkryli arsenał, którego się nie spodziewali… Przy bramie wjazdowej leżała zabytkowa gąsienica czołgowa i koło, których szukano.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołgisko n., czołg mrz., czołgista mos., czołgistka ż., czołgowisko n., czołganie n., przeczołganie n., wyczołganie n.

 czas. czołgać ndk., przeczołgać dk., wyczołgać dk.

Wiktionary


czoło

1. część twarzy człowieka nad brwiami i nosem;
2. część przednia czegoś; przód, front, fasada;


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) anat. część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

 (1.2) początek, przednia część czegoś rozciągniętego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czoło – pojęcie z zakresu anatomii
  • czoło – fortyfikacje
  • Czoło – nieistniejąca wieś na Białorusi
  • Czoło – polana w Gorcach
  • Czoło – szczyt w Beskidzie Makowskim
  • Czoło – szczyt w Beskidzie Małym (w północno-zachodnim grzbiecie Gronia Jana Pawła II)
  • Czoło (Zamczyska) – szczyt w Beskidzie Małym (w paśmie Łysiny)
  • Czoło – szczyt w Beskidzie Żywieckim
  • Czoło – szczyt w Bieszczadach
  • Czoło – szczyt w Karkonoszach
  • Czoło – szczyt na Pogórzu Karkonoskim
  • Czoło – szczyt w Pieninach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój tato ma wysokie czoło.

 (1.2) Lance Armstrong wysuwa się na czoło peletonu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔwɔ, AS: čou̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołówka ż., czelność ż., czołowanie n.

:: zdrobn. czółko n.

 czas. czołować ndk.

 przym. czołowy, czelny

 przysł. czołowo

 wykrz. czołem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) początek, awangarda

Wiktionary


czołobitniej

stopień wyższy od przysłówka: czołobitnie


SJP.pl


czołobitniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czołobitny


SJP.pl


czołobitność

→ czołobitny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czołobitne; cecha tych, którzy są czołobitni

Wiktionary

Patrz:

czołobitny

Powiązane:

 przym. czołobitny

 przysł. czołobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hołdownictwo

Wiktionary


czołobitny

uniżony, pełen pokory, służalczy, hołdowniczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pełen pokory i szacunku wobec kogoś, w sposób aż służalczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na uwagę, że warto byłoby propagandę uczynić mniej czołobitną wobec ZSRR i bardziej strawną dla Polaków, premier odpowiada: "Wszystko, co zrobicie w tej dziedzinie, będzie rozumiane w Moskwie jako propaganda antyradziecka".

 (1.1) Kiedy Aleksander zaczął wprowadzać perski ceremoniał, Kallistenes buntował się przeciwko czołobitnym obyczajom i został stracony za udział w spisku.

 (1.1) Otóż, Wysoka Izbo, ja nie pisałem i nie będę pisał czołobitnych listów do kogokolwiek.

 (1.1) W końcu nie od parady “drogi Aleksander” jest najwierniejszym w tej części Europy przyjacielem prezydenta Busha, a premier Miller jednym z ośmiu czołobitnych “ministrantów”, żeby jeden z drugim kanclerz, czy inny Chirac wypominali nam serwilizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołobitność ż.

 przysł. czołobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służalczy

Wiktionary


czołoczub

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Prionops|ref=tak.;

Wiktionary


czołowy

1. związany z czołem (częścią głowy);
2. jeden z pierwszych, wysuwający się na pierwszy plan; przodujący, wybitny, główny;
3. znajdujący się na przedzie; przedni, frontowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) anat. dotyczący czoła

 (1.2) główny, wiodący

 (1.3) frontowy, przedni

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Generał Eugeniusz Kuszko w imieniu naczelnego dowódcy WP odczytał rozkaz o odznaczeniu pośmiertnym czołowych bohaterów powstania w getcie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔˈwɔvɨ, AS: čou̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czółko n., czołówka ż., czoło

Wiktionary


czołówka

1. pierwsze szeregi, front;
2. wysunięta na czoło grupa zawodników w biegu lub rajdzie;
3. grupa ludzi wybitnych, elita;
4. wstępna część filmu;
5. najważniejsza wiadomość lub artykuł w gazecie, zamieszczone na czołowym miejscu;
6. potocznie: zderzenie czołowe samochodów;
7. latarka noszona na czole


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. początkowa część poruszającej się grupy

 (1.2) latarka noszona na głowie

 (1.3) telew. planszaansze początkowe filmu

 (1.4) streszczenie informacji prasowej na jej początku

 (1.5) grupa jednostek najlepszych w danej klasyfikacji

 (1.6) pot. zderzenie czołowe pojazdów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czołówka – potoczne określenie latarki czołowej
  • w alpinizmie – ściana czołowa filara
  • czołówka – wysunięty pododdział wojskowy
  • czołówka (poligrafia) – materiał dziennikarski (zwłaszcza artykuł) otwierający kolumnę redakcyjną gazety
  • czołówka (film) – początkowa sekwencja filmu, prezentująca logotypy producenckie i napisy wstępne, lub piosenkę otwierającą film (najczęściej animowany)
  • Czołówka techniczna – wydzielona ze składu jednostki lotniczej część personelu i sprzętu przybywająca pierwsza na nowe lotnisko w czasie przebazowania
  • Wytwórnia Filmowa „Czołówka” – polska wytwórnia filmowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Biegacze czołówki mają kadencję na poziomie 90-100 k/min, podczas gdy średnia biegających niezawodowo to coś pomiędzy 80 a 85 k/min. (z [http://www.napieraj.pl/xoops/modules/newbb/viewtopic.php?post_id=17377 Internetu])

 (1.5) W rankingu ta firma jest w samej czołówce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔˈwufka, AS: čou̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoło n., czółko n., czelność ż., naczelny m., naczelna ż.

 przym. czołowy, czołówkowy, naczelny

Wiktionary


czołówkowy

związany z czołówką


SJP.pl


czpak

nazwisko


SJP.pl


czrezwyczajka

potoczna nazwa WCzK, czyli organizacji poprzedzającej NKWD i KGB w Rosji sowieckiej; czerezwyczajka


SJP.pl


czterdziecha

zgrubienie od: czterdziestka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrub. od czterdziestka (wszystkie znaczenia, zwykle czterdzieści lat)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na parkiecie szalały same czterdziechy.

 (1.1) Markowi stuknęła czterdziecha i nagle zaczął się oglądać za małolatami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestka ż.

 licz. czterdzieści, czterdziesty

 przym. czterdziesty

Wiktionary


czterdziestak

coś, co zajmuje czterdzieste miejsce lub jest związane z liczbą 40, np. pokój


SJP.pl


czterdziestka

1. liczba czterdzieści;
2. wiek czterdziestu lat;
3. pokój, autobus, dom itp. oznaczony numerem 40;
4. to, co się składa z czterdziestu jednostek, części, np. grupa czterdziestoosobowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 40

 (1.2) całość składająca się z czterdziestu części, elementów lub jednostek

 (1.3) wiek 40 lat

 (1.4) pot. kobieta w wieku 40 lat

 (1.5) coś określone liczbą lub numerem 40

Wiktionary

Czterdziestka – część wsi Sipiory w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia.

Z dniem 1.12.2009 Czterdziestka została wyodrębniona jako część wsi Sipiory.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi składnicy to po prostu dwie czterdziestki, to bardzo proste, nie sposób nie zapamiętać.

 (1.2) Kapitan z pompą zameldował, że cała czterdziestka marynarzy jest gotowa do rejsu.

 (1.3) Mój profesor jest gdzieś koło czterdziestki.

 (1.3) Singielka, dawniej stara panna, może być młoda, co oznacza w dzisiejszych czasach, że ma około czterdziestki.

 (1.5) Z urny pełnej ponumerowanych kul wylosowałem czterdziestkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstka, AS: čterʹʒ́estka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziecha ż.

 przym. czterdziesty

 licz. czterdzieści, czterdzieścioro

Wiktionary


czterdziestkaczwórka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 44

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 44

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu czterech części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby mające w dacie urodzenia numerologiczną czterdziestkęczwórkę wyróżniają się odwagą i poczuciem humoru.

 (1.2) W serii komiksów o Eryku Krwawym czterdziestkaczwórka była pozycją najtrudniejszą do zdobycia.

 (1.3) Kapitan z pompą zameldował, że cała czterdziestkaczwórka marynarzy jest gotowa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈt͡ʃfurka, AS: čterʹʒ́estkačfurka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty czwarty

 liczgł. czterdzieści cztery

Wiktionary


czterdziestkadwójka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 42

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 42

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu dwóch części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tablicy wyników pojawiła się czterdziestkadwójka.

 (1.2) Na odświeżanym w czasie rzeczywistym podglądzie zaworów wyraźnie widać, że to czterdziestkadwójka szwankuje.

 (1.3) Muzealnik z pietyzmem rozłożył w nowej podświetlanej gablocie całą czterdziestkędwójkę średniowiecznych artefaktów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈdvujka, AS: čterʹʒ́estkadvui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty drugi

 liczgł. czterdzieści dwa

Wiktionary


czterdziestkadziewiątka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 49

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 49

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu dziewięciu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi składnicy to po prostu dwie czterdziestkidziewiątki, to bardzo proste, nie sposób nie zapamiętać.

 (1.2) Do centrum miała nas zabrać czterdziestkadziewiątka, a tymczasem okazało się, że po sezonie zmieniono trasy i rozkłady jazdy.

 (1.3) Muzealnik z pietyzmem rozłożył w nowej podświetlanej gablocie całą czterdziestkędziewiątkę średniowiecznych artefaktów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: čterʹʒ́estkaʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty dziewiąty

 liczgł. czterdzieści dziewięć

Wiktionary


czterdziestkajedynka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 41

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 41

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu jeden części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczęśliwą liczbą jest czterdziestkajedynka.

 (1.2) Z urny pełnej ponumerowanych kul wylosowałem czterdziestkęjedynkę.

 (1.3) Muzealnik z pietyzmem rozłożył w nowej podświetlanej gablocie całą czterdziestkęjedynkę średniowiecznych artefaktów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkajɛˈdɨ̃nka, AS: čterʹʒ́estkai ̯edỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty pierwszy

 liczgł. czterdzieści jeden

Wiktionary


czterdziestkapiątka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 45

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 45

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu pięciu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby mające w dacie urodzenia numerologiczną czterdziestkępiątkę wyróżniają się odwagą i poczuciem humoru.

 (1.2) Na odświeżanym w czasie rzeczywistym podglądzie zaworów wyraźnie widać, że to czterdziestkapiątka szwankuje.

 (1.3) W kolekcji średniowiecznych monet do pełnej czterdziestkipiątki brakuje mi jeszcze ośmiu unikatów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈpʲjɔ̃ntka, AS: čterʹʒ́estkapʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty piąty

 liczgł. czterdzieści pięć

Wiktionary


czterdziestkasiódemka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 47

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 47

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu siedmiu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ruletką z niedowierzaniem patrzył, jak kula zatrzymuje się na czterdziestcesiódemce.

 (1.2) Na odświeżanym w czasie rzeczywistym podglądzie zaworów wyraźnie widać, że to czterdziestkasiódemka szwankuje.

 (1.3) Kapitan z pompą zameldował, że cała czterdziestkasiódemka marynarzy jest gotowa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaɕuˈdɛ̃mka, AS: čterʹʒ́estkaśudẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty siódmy

 liczgł. czterdzieści siedem

Wiktionary


czterdziestkaszóstka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 46

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 46

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu sześciu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczęśliwą liczbą jest czterdziestkaszóstka.

 (1.2) Muszę nauczyć się na pamięć stu sutr, a ciągle mam problemy z czterdziestkąszóstką.

 (1.3) Kapitan z pompą zameldował, że cała czterdziestkaszóstka marynarzy jest gotowa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈʃustka, AS: čterʹʒ́estkašustka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty szósty

 liczgł. czterdzieści sześć

Wiktionary


czterdziestkatrójka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 43

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 43

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu trzech części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczęśliwą liczbą jest czterdziestkatrójka.

 (1.2) W serii komiksów o Eryku Krwawym czterdziestkatrójka była pozycją najtrudniejszą do zdobycia.

 (1.3) Po udanej misji na Ziemię powróciła cała czterdziestkatrójka kosmonautów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈtrujka, AS: čterʹʒ́estkatrui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty trzeci

 liczgł. czterdzieści trzy

Wiktionary


czterdziestkaósemka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 48

 (1.2) coś określone liczbą lub numerem 48

 (1.3) całość składająca się z czterdziestu ośmiu części, elementów lub jednostek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tablicy wyników pojawiła się czterdziestkaósemka.

 (1.2) Do centrum miała nas zabrać czterdziestkaósemka, a tymczasem okazało się, że po sezonie zmieniono trasy i rozkłady jazdy.

 (1.3) Po udanej misji na Ziemię powróciła cała czterdziestkaósemka kosmonautów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkauˈsɛ̃mka, AS: čterʹʒ́estkausẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty ósmy

 liczgł. czterdzieści osiem

Wiktionary


czterdziestkowy

→ czterdziestka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z liczbą czterdzieści, dotyczący liczby czterdzieści

Wiktionary

Patrz:

czterdziestka

czterdziestoczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści cztery lata

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestoczterolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estočterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoczteroletni

 rzecz. czterdziestoczterolatka ż.

Wiktionary


czterdziestoczterolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści cztery lata

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści cztery lata

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestoczterolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estočterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoczteroletni

 rzecz. czterdziestoczterolatek m.

Wiktionary


czterdziestoczteroletni

mający czterdzieści cztery lata, trwający czterdzieści cztery lata itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści cztery lata

 (1.2) trwający czterdzieści cztery lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej porywacz, czterdziestoczteroletni technik, w obawie przed zdemaskowaniem popełnił samobójstwo, rzucając się pod pociąg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estočteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestoczterolatek m., czterdziestoczterolatka ż.

Wiktionary


czterdziestodniowy

mający czterdzieści dni, trwający czterdzieści dni itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający czterdzieści dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Deszcze na lipca pierwszego, drugiego, zapowiedzią deszczu czterdziestodniowego.

 (1.1) Właśnie rozpoczęliśmy czterdziestodniowy post.

Wiktionary


czterdziestodwugodzinny

trwający czterdzieści dwie godziny


SJP.pl


czterdziestodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści dwa lata

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestodwulatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔdvuˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estodvulatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodwuletni

 rzecz. czterdziestodwulatka ż.

Wiktionary


czterdziestodwulatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści dwa lata

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści dwa lata

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestodwulatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔdvuˈlatka, AS: čterʹʒ́estodvulatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodwuletni

 rzecz. czterdziestodwulatek m.

Wiktionary


czterdziestodwuletni

mający czterdzieści dwa lata, trwający czterdzieści dwa lata itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści dwa lata

 (1.2) trwający czterdzieści dwa lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyjaśniona została sprawa przemytu do Włoch zabytkowych przedmiotów, jakiego próbował dokonać w marcu czterdziestodwuletni rencista z Kielc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estodvuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestodwulatek m., czterdziestodwulatka ż.

Wiktionary


czterdziestodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści dziewięć lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestodziewięciolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodziewięcioletni

 rzecz. czterdziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestodziewięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści dziewięć lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści dziewięć lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestodziewięciolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodziewięcioletni

 rzecz. czterdziestodziewięciolatek m.

Wiktionary


czterdziestodziewięcioletni

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści dziewięć lat

 (1.2) trwający czterdzieści dziewięć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czterdziestodziewięcioletni mieszkaniec Poręby Wielkiej wpadł w ręce oświęcimskiej policji, którą próbował przekupić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestodziewięciolatek m., czterdziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestogodzinny

trwający czterdzieści godzin


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który trwa czterdzieści godzin

Wiktionary


czterdziestojednogodzinny

trwający 41 godzin


SJP.pl


czterdziestojednolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści jeden lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści jeden lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestojednolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estoi ̯ednolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestojednoletni

 rzecz. czterdziestojednolatka ż.

Wiktionary


czterdziestojednolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści jeden lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści jeden lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestojednolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estoi ̯ednolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestojednoletni

 rzecz. czterdziestojednolatek m.

Wiktionary


czterdziestojednoletni

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści jeden lat

 (1.2) trwający czterdzieści jeden lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czterdziestojednoletni mieszkaniec Leszna wsiadł do samochodu i pojechał do miasta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestojednolatek m., czterdziestojednolatka ż.

Wiktionary


czterdziestokilkuletni

przymiotnik

 (1.1) mający lub trwający czterdzieści kilka lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na trzy miesiące trafił do aresztu czterdziestokilkuletni mężczyzna, mieszkaniec Dąbrowy Tarnowskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔcilkuˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoḱilkuletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterdziestoparoletni

Wiktionary


czterdziestokrotność

→ czterdziestokrotny


SJP.pl

Patrz:

czterdziestokrotny

czterdziestokrotny

powtarzający się czterdzieści razy


SJP.pl


czterdziestolatek

mężczyzna czterdziestoletni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba w wieku 40-49 lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 40-49 lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestolatka

Wiktionary

Czterdziestolatek (także 40-latek) – polski serial komediowy w reżyserii Jerzego Gruzy, emitowany przez Telewizję Polską od 16 maja 1975 do 19 lutego 1978. Tytułową rolę zagrał Andrzej Kopiczyński.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobrze wyglądasz, jak na czterdziestolatka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estolatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolecie n.

:: fż. czterdziestolatka ż.

 przym. czterdziestoletni

Wiktionary


czterdziestolatka

1. kobieta albo samica zwierząt mająca czterdzieści lat;
2. okres obejmujący czterdzieści lat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestolatek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziadek poznał jakąś energiczną czterdziestolatkę i wyraźnie odżył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolecie n.

:: fm. czterdziestolatek m.

 przym. czterdziestoletni

Wiktionary


czterdziestolatki

osoby różnej płci mające od czterdziestu do pięćdziesięciu lat


SJP.pl


czterdziestolecie

1. okres czterdziestu lat;
2. czterdziesta rocznica czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) okres czterdziestu lat

 (1.2) czterdziesta rocznica

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wczoraj obchodziliśmy czterdziestolecie zawarcia związku małżeńskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: čterʹʒ́estoleće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolatek m., czterdziestolatka ż.

 przym. czterdziestoletni

Wiktionary


czterdziestoletni

mający czterdzieści lat


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści lat

 (1.2) trwający czterdzieści lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracy szukała cały czas ale kto dziś zatrudni kobietę ponad czterdziestoletnią, niezbyt efektowną i w dodatku bez specjalistycznego wykształcenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolatek m., czterdziestolatka ż., czterdziestolecie n., czterdziestoletniość ż.

Wiktionary


czterdziestomilionowy

liczący czterdzieści milionów czegoś


SJP.pl


czterdziestominutowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) trwający czterdzieści minut

Wiktionary


czterdziestoosobowy

1. składający się z czterdziestu osób;
2. przeznaczony dla czterdziestu osób


SJP.pl


czterdziestoośmiogodzinny

trwający czterdzieści osiem godzin


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który trwa czterdzieści osiem godzin, trwający pełne dwie doby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zapis z dwunastego czerwca, kiedy zaprzestano restrykcyjnej czterdziestoośmiogodzinnej obserwacji, wskazuje na powrót do normy.

Wiktionary


czterdziestoośmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści osiem lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestoośmiolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́est•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoośmioletni

 rzecz. czterdziestoośmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestoośmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści osiem lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści osiem lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestoośmiolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: čterʹʒ́est•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoośmioletni

 rzecz. czterdziestoośmiolatek m.

Wiktionary


czterdziestoośmioletni

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści osiem lat

 (1.2) trwający czterdzieści osiem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czterdziestoośmioletni mieszkaniec Nowego Sącza będzie nadzorował służby kryminalne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́est•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestoośmiolatek m., czterdziestoośmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestoośmiościan

jedna z prostych postaci krystalograficznych, o największej możliwej liczbie ścian w kształcie trójkątów różnobocznych


SJP.pl


czterdziestoparoletni

mający czterdzieści parę lat, trwający czterdzieści parę lat itp.; czterdziestokilkoletni, czterdziestokilkuletni


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający lub trwający czterdzieści kilka lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoparoletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterdziestokilkuletni

Wiktionary


czterdziestopięciohektarowy

a) będący wielkości czterdziestu pięciu hektarów;
b) posiadający czterdzieści pięć hektarów ziemi (np. rolnik czterdziestopięciohektarowy)


SJP.pl


czterdziestopięcioipółletni

mający czterdzieści pięć lat i pół roku


SJP.pl


czterdziestopięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści pięć lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestopięciolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestopięcioletni

 rzecz. czterdziestopięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestopięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści pięć lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści pięć lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestopięciolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestopięcioletni

 rzecz. czterdziestopięciolatek m.

Wiktionary


czterdziestopięciolecie

1. okres czterdziestu pięciu lat;
2. czterdziesta piąta rocznica czegoś


SJP.pl


czterdziestopięcioletni

mający czterdzieści pięć lat, trwający czterdzieści pięć lat itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści pięć lat

 (1.2) trwający czterdzieści pięć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czterdziestopięcioletni Józef F., pseudonim Beretta, powtórnie trafi przed sąd pod zarzutem usiłowania rozboju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestopięciolatek m., czterdziestopięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestopięciominutowy

trwający czterdzieści pięć minut


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) trwający czterdzieści pięć minut

Wiktionary


czterdziestorublowy

mający wartość czterdziestu rubli


SJP.pl


czterdziestosiedmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści siedem lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestosiedmiolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estośedmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosiedmioletni

 rzecz. czterdziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestosiedmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści siedem lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści siedem lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestosiedmiolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estośedmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosiedmioletni

 rzecz. czterdziestosiedmiolatek m.

Wiktionary


czterdziestosiedmioletni

mający czterdzieści siedem lat, trwający czterdzieści siedem lat itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści siedem lat

 (1.2) trwający czterdzieści siedem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niestety, ten zaledwie czterdziestosiedmioletni biskup Wiecznego Miasta umarł niecałe czternaście miesięcy później, a Kościół pogrążył się na wiele lat w jeszcze głębszym kryzysie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estośedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestosiedmiolatek m., czterdziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestosiedmiominutowy

trwający czterdzieści siedem minut


SJP.pl


czterdziestostopniowy

1. mający czterdzieści stopni (w jakiejś skali);
2. mający czterdzieści stopni, etapów


SJP.pl


czterdziestosześciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści sześć lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestosześciolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estošeśćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosześcioletni

 rzecz. czterdziestosześciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestosześciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści sześć lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści sześć lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestosześciolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estošeśćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosześcioletni

 rzecz. czterdziestosześciolatek m.

Wiktionary


czterdziestosześcioletni

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści sześć lat

 (1.2) trwający czterdzieści sześć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczestniczący w niej czterdziestosześcioletni mężczyzna zbliżył się do księdza Edwarda Janiaka, biskupa pomocniczego Archidiecezji Wrocławskiej i wyciągnął zapalniczkę gazową w kształcie pistoletu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estošeśćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestosześciolatek m., czterdziestosześciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestotrzyipółletni

mający czterdzieści trzy lata i pół roku, trwający czterdzieści trzy lata i pół roku itp.


SJP.pl


czterdziestotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna mający czterdzieści trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści trzy lata

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterdziestotrzylatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estoṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestotrzyletni

 rzecz. czterdziestotrzylatka ż.

Wiktionary


czterdziestotrzylatka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta mająca czterdzieści trzy lata

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści trzy lata

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterdziestotrzylatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatka, AS: čterʹʒ́estoṭšylatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestotrzyletni

 rzecz. czterdziestotrzylatek m.

Wiktionary


czterdziestotrzyletni

mający czterdzieści trzy lata, trwający czterdzieści trzy lata itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czterdzieści trzy lata

 (1.2) trwający czterdzieści trzy lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czterdziestotrzyletni pacjent trafił do poradni alergologicznej z powodu całorocznego kataru i zapalenia spojówek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoṭšyletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestotrzylatek m., czterdziestotrzylatka ż.

Wiktionary


czterdziestotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od 40 000

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔtɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: čterʹʒ́estotyśẽṇčny

Wiktionary


czterdziesty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 40


SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od 40

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podstawą prawną zatrzymania podejrzanego przez Policję jest art. 244 kpk (= artykuł dwieście czterdziesty czwarty kodeksu postępowania karnego).

 (1.1) Kauczukowe przewody od tych masek nawlekali później w roku czterdziestym, czterdziestym pierwszym, drugim na kierownice wózków rowerowych: miasto zapełniło się tłumem bezrobotnych kulisów i w użycie weszła trójkołowa riksza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ, AS: čterʹʒ́esty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziecha ż., czterdziestka ż.

 licz. czterdzieści, czterdzieścioro

Wiktionary


czterdzieści

liczebnik oznaczający liczbę 40


SJP.pl

liczebnik główny (zbiorowy: czterdzieścioro)

 (1.1) liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przyszłym tygodniu będzie miał czterdzieści lat.

 (1.1) To kosztuje czterdzieści koron i pięć øre.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi, AS: čterʹʒ́ėśći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestka ż., czterdziecha ż.

 przym. czterdziesty

 licz. czterdzieścioro

Wiktionary


czterdzieścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 40, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej


SJP.pl

liczebnik zbiorowy

 (1.1) …odpowiadający liczbie 40

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku stypendia otrzymało czterdzieścioro uczniów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛ̇ɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: čterʹʒ́ėśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestka ż.

 przym. czterdziesty

 licz. czterdzieści

Wiktionary


czterechsetlecie

1. okres czterystu lat;
2. czterechsetna rocznica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) okres czterystu lat

 (1.2) czterechsetna rocznica

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wczoraj obchodziliśmy czterechsetlecie nadania praw miejskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɛxsɛˈtlɛt͡ɕɛ, AS: čtereχsetleće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterechsetletni, czterystoletni, czterystuletni

Wiktionary


czterechsetletni

mający czterysta lat, trwający czterysta lat itp.


SJP.pl


czterechsetna

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 400


SJP.pl


czterechsetny

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 400


SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od czterysta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kioskach ukazał się czterechsetny numer naszego miesięcznika .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɛxˈsɛtnɨ, AS: čtereχsetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterysetka ż.

 licz. czterysta

 przym. czterysetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterysetny

Wiktionary


czternasta

godzina czternasta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) godzina 14, godzina druga po południu

forma przymiotnika.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: czternasty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) mój samolot odlatuje mniej więcej o trzynastej albo o czternastej, albo o piętnastej, albo coś koło tego.

Wiktionary

Powiązane:

 licz. czternaście

 przym. czternasty

 rzecz. czternastak mzw.

Wiktionary


czternastak

byk jelenia o czternastu końcach w wieńcu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) łow. jeleń o potężnym wieńcu z czternastoma odnogami (razem na obu tykach)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastka ż., czternasta ż.

 przym. czternasty

 licz. czternaście, czternaścioro

Wiktionary


czternastka

1. liczba czternaście;
2. wiek czternastu lat;
3. pokój, autobus, szkoła, dom itp. oznaczony numerem 14;
4. to, co się składa z czternastu jednostek, części, np. grupa czternastoosobowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 14

 (1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 14

 (1.3) całość składająca się z czternastu części, elementów lub jednostek

 (1.4) pot. dziewczyna w wieku czternastu lat

 (1.5) pot. dodatkowa, czternasta pensja

 (1.6) pot. wiek czternastu lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na następnych drzwiach zobaczył czternastkę.

 (1.2) W którym bloku mieszka Paweł? W czternastce.

 (1.3) Remiza wyposażyła całą czternastkę w ubrania ognioodporne i toporki.

 (1.4) Na parkiecie szalała jakaś jasnowłosa czternastka, zapewne córka właścicieli.

 (1.5) Jeszcze wam nie wypłacili zaległej czternastki?

 (1.6) Kończąc czternastkę, myślałem tylko o grach komputerowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnastka, AS: čternastka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastak mzw.

 przym. czternasty

 licz. czternaście, czternaścioro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) czternastolatka

 (1.5) czternasta pensja

Wiktionary


czternastkowy

→ czternastka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z liczbą czternaście, dotyczący liczby czternaście

Wiktionary

Patrz:

czternastka

czternastodniowy

mający czternaście dni (dwa tygodnie), trwający czternaście dni (dwa tygodnie) itp.; dwutygodniowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający czternaście dni

 (1.2) będący w wieku czternastu dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przypadku opłat zależnych od spółdzielni zachowany zostanie czternastodniowy okres powiadamiania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: čternastodʹńovy

Wiktionary


czternastogodzinny

trwający czternaście godzin


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający czternaście godzin

 (1.2) będący w wieku czternastu godzin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: čternastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


czternastoipółletni

będący w wieku czternastu lat i pół roku


SJP.pl


czternastokilometrowy

mający długość czternastu kilometrów, wynoszący czternaście kilometrów


SJP.pl


czternastokropka

biedronka czternastokropka - gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych; gielas czternastoplamek


SJP.pl


czternastokrotnie

przysłówek

 (1.1) czternaście razy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Mamy tutaj Ormianina, który przez nas i policję zatrzymywany był już czternastokrotnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: čternastokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastokrotność ż.

 przym. czternastokrotny

Wiktionary


czternastokrotny

powtarzający się czternaście razy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odbywający się/powtarzający się czternaście razy

 (1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś czternaście razy

 (1.3) czternaście razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Silva i Andrew (1987) akcentują możliwość wystąpienia różnic w plonie tej samej odmiany aż do czternastokrotnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈkrɔtnɨ, AS: čternastokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastokrotność ż.

 przysł. czternastokrotnie

Wiktionary


czternastokąt

figura płaska mająca 14 kątów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. wielokąt mający czternaście boków i czternaście kątów wewnętrznych

Wiktionary

Czternastokąt foremny – wielokąt wypukły, który ma 14 równych boków oraz 14 kątów o równej mierze. Każdy z nich ma miarę formula_1 zaś ich suma wynosi 2160°.

Pole powierzchni czternastokąta foremnego o boku długości formula_2 wyraża się wzorem:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bo tak w ogóle to Warszawa na mazowieckiej równinie rozcapierzona jest jak czternastokąt.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czternastobok

Wiktionary


czternastolatek

chłopiec czternastoletni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) chłopak mający czternaście lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czternaście lat

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czternastolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlatɛk, AS: čternastolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czternastoletni

 rzecz.

:: fż. czternastolatka ż.

Wiktionary


czternastolatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca czternaście lat;
2. okres obejmujący czternaście lat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dziewczyna mająca czternaście lat

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czternaście lat

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czternastolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlatka, AS: čternastolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czternastoletni

 rzecz. czternastolatek m.

Wiktionary


czternastolatki

chłopiec czternastoletni


SJP.pl


czternastolecie

1. okres czternastu lat;
2. czternasta rocznica czegoś


SJP.pl


czternastoletni

1. trwający czternaście lat; przypadający za czternaście lat;
2. będący w wieku czternastu lat, mający czternaście lat


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czternaście lat

 (1.2) trwający czternaście lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaledwie czternastoletni osioł wcale nie musi czuć się stary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlɛtʲɲi, AS: čternastoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastolecie n., czternastolatek m., czternastolatka ż.

Wiktionary


czternastoliterowy

przymiotnik

 (1.1) taki, który składa się z czternastu liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowo „fundamentalizm” jest czternastoliterowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: čternastolʹiterovy

Wiktionary


czternastomiesięczny

mający czternaście miesięcy, trwający czternaście miesięcy itp.


SJP.pl


czternastominutowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) trwający czternaście minut

Wiktionary


czternastoosobowy

1. składający się z czternastu osób;
2. przeznaczony dla czternastu osób


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony dla czternastu osób, mogący pomieścić czternaście osób

 (1.2) złożony z czternastu osób, wykonywany przez czternaście osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W szpitalu spotkałam pielęgniarkę, która straciła całą czternastoosobową, najbliższą rodzinę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: čternast•osobovy

Wiktionary


czternastopiętrowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) złożony z parteru i czternastu kondygnacji położonych nad nim

Wiktionary


czternastoplamek

gielas czternastoplamek - gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych; biedronka czternastokropka


SJP.pl


czternastostopniowy

1. mający czternaście stopni (w jakiejś skali);
2. mający czternaście stopni, etapów


SJP.pl


czternastotomowy

przymiotnik

 (1.1) składający się z czternastu tomów, zawarty w czternastu tomach, wydany w czternastu tomach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: čternastotõmovy

Wiktionary


czternastotygodniowy

przymiotnik

 (1.1) trwający czternaście tygodni

 (1.2) będący w wieku czternastu tygodni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: čternastotygodʹńovy

Wiktionary


czternastowieczny

dotyczący czternastego wieku, pochodzący z czternastego wieku, żyjący w czternastym wieku, dziejący się w czternastym wieku itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który wydarzył się lub żył w czternastym wieku; taki, który pochodzi z czternastego wieku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: čternastovʹi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastowiecze n.

Wiktionary


czternastowierszowy

składający się z czternastu wierszy


SJP.pl


czternastozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z czternastu zgłosek


SJP.pl

Czternastozgłoskowiec – rozmiar wiersza sylabicznego, składający się z czternastu sylab i występujący w różnych formatach średniówkowych.

Podstawowe odmiany czternastozgłoskowca to czternastozgłoskowiec symetryczny 14 (7 + 7) i czternastozgłoskowiec asymetryczny 14 (8 + 6).

Wikipedia


czternastozgłoskowy

złożony z czternastu zgłosek (sylab); czternastosylabowy


SJP.pl


czternastościan

wielościan o 14 ścianach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. wielościan o czternastu ścianach

Wiktionary


czternasty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 14


SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od 14

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) dzień miesiąca po trzynastym

rzeczownik, rodzaj żeński

 (3.1) czternasta: godzina czternasta

Wiktionary

Czternasty – śródpuszczańska część wsi Topiło w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Hajnówka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Orzeszkowie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O (godzinie) czternastej mamy ważne spotkanie.

 (2.1) Przyśpieszony kurs bycia Polakiem zaczął się czternastego lutego, gdy do ich mieszkania wpadło czterech czerwonoarmistów z karabinami i długimi spiczastymi bagnetami na lufach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnastɨ, AS: čternasty

Wiktionary

Powiązane:

 przedr. czternasto-

 rzecz. czternastka ż., czternastak mzw., czternasta ż.

 liczgł. czternaście

 licz. czternaścioro

Wiktionary


czternaście

liczebnik oznaczający liczbę 14


SJP.pl

liczebnik główny

 (1.1) 14

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z moich obliczeń wynika, że osiemdziesiąt pięć plus czternaście równa się dziewięćdziesiąt dziewięć.

 (1.1) Zgodnie z regułami gry w golfa, w torbie golfowej można mieć maksymalnie czternaście kijów.

 (1.1) Nie jestem zmęczona, mimo że pracuję już od czternastu godzin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ, AS: čternaśće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czternasty

 licz. czternaścioro

 rzecz. czternasta ż., czternastak mzw., czternastka ż.

Wiktionary


czternaścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 14, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej


SJP.pl

liczebnik zbiorowy

 (1.1) …odpowiadający liczbie 14

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czternaścioro uczniów z naszej klasy (sześciu chłopców i osiem dziewczynek) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnaɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: čternaśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastka ż., czternastak mzw.

 przym. czternasty

 licz. czternaście

Wiktionary


cztero-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających czterokrotne wystąpienie czegoś

 (1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających całość składającą się z czterech części

Wiktionary

Powiązane:

 licz. cztery

Wiktionary


czteroaktowy

o utworze scenicznym: mający cztery akty


SJP.pl


czteroaktówka

sztuka teatralna lub inny utwór sceniczny składający się z czterech aktów


SJP.pl


czteroarkuszowy

składający się z czterech arkuszy


SJP.pl


czteroarowy

mający powierzchnię czterech arów


SJP.pl


czteroatomowy

złożony z czterech atomów, np. cząsteczka czteroatomowa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. chem. złożony z czterech atomów

Wiktionary


czterobarwny

mający cztery barwy (kolory); czterokolorowy


SJP.pl


czterobiegowy

1. o mechanizmie napędowym: mający cztery biegi;
2. o pojeździe: wyposażony w mechanizm napędowy o czterech biegach


SJP.pl


czterobiegunowy

mający cztery bieguny


SJP.pl


czterobitowy

1. zawierający cztery bity;
2. działający w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości czterech bitów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) inform. taki, który zawiera cztery bity

 (1.2) inform. taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości czterech bitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔbʲiˈtɔvɨ, AS: čterobʹitovy

Wiktionary


czteroboczny

mający cztery boki; czworoboczny


SJP.pl


czterobramkowy

charakteryzujący się strzeleniem czterech bramek


SJP.pl


czterobrygadówka

system organizacji pracy stosowany w zakładach pracy funkcjonujących w sposób ciągły (24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu), polegający na podziale załogi na 4 brygady, pracujące na 3 zmiany


SJP.pl


czterocalowy

mający długość czterech cali


SJP.pl


czterochlorek

chemiczny związek dwuskładnikowy, w którego cząsteczce występują cztery atomy chloru


SJP.pl


czterocyfrowy

złożony z czterech cyfr


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakie jest prawdopodobieństwo tego, że losowo wybrana liczba całkowita dodatnia mniejsza od 10000 jest czterocyfrowa?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: čterocyfrovy

Wiktionary


czterocylindrowy

mający cztery cylindry, np. samochód czterocylindrowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) techn. mający cztery cylindry

Wiktionary


czteroczęściowy

składający się z czterech części


SJP.pl


czteroczłonowy

składający się z czterech członów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) liczący cztery człony, składający się z czterech członów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: čteroču̯õnovy

Wiktionary


czterodaniowy

składający się z czterech dań


SJP.pl


czterodniowy

mający cztery dni, trwający cztery dni itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający cztery dni

 (1.2) będący w wieku czterech dni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈdʲɲɔvɨ, AS: čterodʹńovy

Wiktionary


czterodniówka

okres czterodniowy; coś, co trwa cztery dni


SJP.pl


czterodolarowy

mający wartość czterech dolarów


SJP.pl


czterodrzwiowy

mający czworo drzwi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający czworo drzwi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Samochód jest czterodrzwiowy, z dość szerokimi drzwiami przednimi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: čteroḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary


czterodziałaniowy

zwykle o kalkulatorze - wykonujący cztery typy działań: dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie


SJP.pl


czterodziałowy

1. o instytucji: mający cztery działy;
2. czteroczęściowy, czterodzielny


SJP.pl


czterodzielny

złożony z czterech części, dzielący się na cztery części; czwórdzielny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który jest podzielony na cztery części

Wiktionary


czterodźwięk

akord składający się z czterech różnych dźwięków


SJP.pl

Czterodźwięk – akord złożony z czterech dźwięków. Jego bazą jest trójdźwięk, do którego dodany jest interwał liczony od prymy tego akordu – od tego interwału akord bierze swoją nazwę. Najczęściej spotykanymi interwałami które można dodać do akordu są seksta lub septyma.

Wikipedia


czteroelementowy

przymiotnik

 (1.1) składający się z czterech elementów

Wiktionary


czteroetapowo

przysłówek sposobu

 (1.1) w czterech etapach, fazach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɛtaˈpɔvɔ, AS: čteroetapovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroetapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterofazowo, czterostopniowo

Wiktionary


czteroetapowy

składający się z czterech etapów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z czterech etapów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɛtaˈpɔvɨ, AS: čteroetapovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. czteroetapowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostopniowy, czterofazowy

Wiktionary


czteroetyloołów

związek chemiczny używany jako środek przeciwstukowy do benzyn; tetraetyloołów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. trująca, bezbarwna, oleista ciecz, stosowana głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn, metaloorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C8H20Pb;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czteroetyloołów oraz czterometyloołów są używane jako środki przeciwstukowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɛtɨlɔˈːwuf, AS: čteroetyl•ou̯uf

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetraetyloołów, czteroetylek ołowiu (IV), tetraetylek ołowiu (IV)

Wiktionary


czterofazowo

przysłówek sposobu

 (1.1) w czterech fazach, etapach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔfaˈzɔvɔ, AS: čterofazovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterofazowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteroetapowo, czterostopniowo

Wiktionary


czterofazowy

1. składający się z czterech faz, etapów;
2. działający w układzie odpowiednich czterech prądów przemiennych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z czterech faz, etapów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔfaˈzɔvɨ, AS: čterofazovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. czterofazowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostopniowy, czteroetapowy

Wiktionary


czterofluorek

związek chemiczny z cząsteczką zawierającą cztery atomy fluoru; tetrafluorek


SJP.pl


czterofluoroetylen

fluoropochodna etylenu; bezbarwny gaz palny, nierozpuszczalny w wodzie


SJP.pl


czterofrankowy

mający wartość czterech franków


SJP.pl


czterofunkcyjny

mający cztery funkcje


SJP.pl


czterofuntowy

mający wartość czterech funtów


SJP.pl


czterogodzinny

trwający cztery godziny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający cztery godziny

 (1.2) będący w wieku czterech godzin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Druga tura plebiscytu polegać będzie na wybraniu najlepszego utworu, który 1 stycznia 2004 roku po godzinie 18, podczas czterogodzinnej, finałowej audycji, zostanie ogłoszony Przebojem Roku 2003.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: čterogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


czterogramowy

ważący cztery gramy


SJP.pl


czterograniasty

mający cztery granie (krawędzie, kanty); czworokanciasty, czworograniasty, czterokanciasty


SJP.pl


czterogroszowy

mający wartość czterech groszy


SJP.pl


czterogłos

utwór na cztery głosy


SJP.pl


czterogłosowy

złożony z czterech głosów, skomponowany na cztery głosy, wykonywany przez cztery głosy itp.


SJP.pl


czterogłowy

mający cztery głowy; czworogłowy, czwórgłowy


SJP.pl


czterohektarowy

a) będący wielkości czterech hektarów;
b) posiadający cztery hektary ziemi (np. rolnik czterohektarowy)


SJP.pl


czterohydronaftalen

węglowodór aromatyczny powstający przez uwodornienie naftalenu pod ciśnieniem, stosowany jako rozpuszczalnik i dodatek do paliwa w silnikach spalinowych; tetrahydronaftalen, czterowodoronaftalen, tetralina


SJP.pl


czteroipółgodzinny

trwający cztery i pół godziny


SJP.pl


czteroipółkrotny

powtarzający się cztery i pół raza


SJP.pl


czteroipółletni

mający lub trwający cztery lata i pół roku; czteryipółletni (przestarzałe)


SJP.pl


czteroipółmiesięczny

mający cztery i pół miesiąca; trwający cztery i pół miesiąca


SJP.pl


czteroipółmilionowy

liczący cztery i pół miliona czegoś


SJP.pl


czteroizbowy

mający cztery izby


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) złożony z czterech izb, pomieszczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na stoku wybudowano dziesięć czteroizbowych domków letniskowych.

Wiktionary


czterojajeczny

przyrządzony z czterech jajek, np. czterojajeczny makaron


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który zawiera cztery jajka (na pewną porcję)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Starczało na produkty codziennego użytku – na chleb, mleko, twaróg półtłusty, czterojajeczny makaron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔjäˈjɛt͡ʃnɨ, AS: čteroi ̯äi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterojajowy

Wiktionary


czterojęzyczny

1. posługujący się czterema językami;
2. napisany w czterech językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się czterema językami


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posługujący się czterema językami

 (1.2) napisany w czterech językach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čteroi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czterokanałowy

o urządzeniu elektronicznym: mający cztery kanały umożliwiające przekaz sygnałów elektrycznych


SJP.pl


czterokaratowy

ważący cztery karaty


SJP.pl


czterokartkowy

mający cztery kartki


SJP.pl


czterokilogramowy

1. ważący 4 kilogramy;
2. przeznaczony na 4 kilogramy czegoś


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający masę równą czterem kilogramom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Celina zaprezentowała nam swoje czterokilogramowe bobo.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. czterokilowy

Wiktionary


czterokilometrowy

mający długość czterech kilometrów, wynoszący cztery kilometry


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma wielkość (długość) czterech kilometrów

Wiktionary


czterokilowy

potocznie: czterokilogramowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) pot. czterokilogramowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Marysia przywiozła ze sobą swoje czterokilowe bobo.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterokilogramowy

Wiktionary


czteroklamrowy

mający cztery klamry


SJP.pl


czteroklapowy

cyprzyk czteroklapowy - drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywiczlin, sandarak


SJP.pl


czteroklasista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. eduk. absolwent szkoły czteroklasowej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie zabraniał czteroklasistom kontynuowania nauki.

Wiktionary


czteroklasowy

obejmujący cztery klasy, mający cztery klasy


SJP.pl


czteroklasówka

potocznie: szkoła czteroklasowa


SJP.pl


czterokolorowy

mający cztery kolory (barwy); czterobarwny


SJP.pl


czterokolumnowy

mający cztery kolumny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który składa się z czterech kolumn

Wiktionary


czterokomorowy

mający cztery komory


SJP.pl


czterokomorówka

potocznie: kąpiel czterokomorowa


SJP.pl


czterokomórkowy

złożony z czterech komórek


SJP.pl


czterokondygnacyjny

mający cztery kondygnacje


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma cztery kondygnacje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z trzech budynków, które są właśnie w trakcie realizacji, dwa będą czterokondygnacyjne, a jeden ośmiopiętrowy.

Wiktionary


czterokonny

1. o pojeździe: zaprzężony w cztery konie;
2. o silniku: mający moc czterech koni mechanicznych


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) o pojazdach: taki, który jest zaprzęgany do czterech koni

 (1.2) składający się z czterech koni

 (1.3) techn. mot. mający moc czterech koni mechanicznych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czterokonny, czarny powóz ruszył na południe, wzbijając w gorące powietrze tumany kurzu.

Wiktionary


czterokopytny

mający cztery kopyta


SJP.pl


czterokołowiec

pojazd o czterech kołach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mot. pojazd poruszający się na czterech kołach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młodzi zmotoryzowani dosiedli czterokołowców i pojechali rozjeżdżać leśne ścieżyny.

Wiktionary


czterokołowy

mający cztery koła


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który ma cztery koła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔkɔˈwɔvɨ, AS: čterokou̯ovy

Wiktionary


czterokończynowy

środowiskowo: występujący w czterech kończynach, np. porażenie czterokończynowe


SJP.pl


czterokreślny

oktawa czterokreślna - rodzaj oktawy muzycznej


SJP.pl


czterokropka

porostnica czterokropka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych


SJP.pl


czterokropkowy

1. mający cztery kropki;
2. omarlica czterokropkowa - gatunek chrząszcza z rodziny omarlicowatych; nadrzewka czterokropkowa


SJP.pl


czterokrotnie

przysłówek

 (1.1) cztery razy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: čterokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterokrotność ż.

 przym. czterokrotny

 przysł. czterykroć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterykroć

Wiktionary


czterokrotność

→ czterokrotny


SJP.pl

Patrz:

czterokrotny

czterokrotny

powtarzający się cztery razy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odbywający się / powtarzający się cztery razy

 (1.2) taki, który osiągnął / zdobył / robił coś cztery razy

 (1.3) cztery razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtnɨ, AS: čterokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterokrotność ż.

 przysł. czterokrotnie, czterykroć

Wiktionary


czteroksiąg

cykl czterech utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie, np. czteroksiąg konfucjański - zbiór czterech najważniejszych ksiąg filozofii konfucjańskiej; tetralogia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. dzieło literackie składające się z czterech części

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Swoistym czteroksięgiem jest dzieło ewangelistów nowotestamentalnych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetralogia

Wiktionary


czterokwiatowy

mający cztery kwiaty


SJP.pl


czterolampowy

wyposażony w cztery lampy


SJP.pl


czterolatek

dziecko czteroletnie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) chłopiec mający cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca cztery lata

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lm. od czterolatka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: čterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroletni

 rzecz. czterolatka ż.

Wiktionary


czterolatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca cztery lata;
2. okres obejmujący cztery lata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dziewczynka mająca cztery lata

 (1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca cztery lata

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od czterolatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: čterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroletni

 rzecz. czterolatek m.

Wiktionary


czterolatki

dziecko czteroletnie


SJP.pl


czterolecie

okres czterech lat


SJP.pl


czteroletni

1. trwający cztery lata; przypadający za cztery lata;
2. będący w wieku czterech lat, mający cztery lata


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cztery lata

 (1.2) trwający cztery lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za tym potokiem rośnie czteroletnia sosenka.

 (1.2) Parlament w tym kraju wybierany jest na czteroletnią kadencję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: čteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterolecie n., czterolatek m., czterolatka ż.

Wiktionary


czterolinijkowy

składający się z czterech linijek; czterowersowy, czterowierszowy


SJP.pl


czteroliniowy

mający cztery linie


SJP.pl


czterolistkowy

mający cztery listki


SJP.pl


czterolistny

1. mający cztery liście;
2. mający liść składający się z czterech części przypominających małe listki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znalezienie czterolistnej koniczyny przynosi podobno szczęście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlʲistnɨ, AS: čterolʹistny

Wiktionary


czteroliterowy

złożony z czterech liter


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który składa się z czterech liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje imię jest czteroliterowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔlʲitɛˈrɔvɨ, AS: čterolʹiterovy

Wiktionary


czterolitrowy

mający objętość czterech litrów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający pojemność czterech litrów, zawierający cztery litry czegoś

Wiktionary


czterolokalowy

składający się z czterech lokali


SJP.pl


czterolufowy

mający cztery lufy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wojsk. mający cztery lufy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łamana broń czterolufowa, nazywana czwórlufką (…), jest spotykana niezwykle rzadko.

Wiktionary


czteromandatowy

czteromandatowy okręg wyborczy - okręg, w którym do objęcia są cztery mandaty poselskie


SJP.pl


czteromasztowiec

statek czteromasztowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) żegl. statek mający cztery maszty (nie licząc bukszprytu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃maˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: čterõmaštovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteromasztowy

Wiktionary


czteromasztowy

mający cztery maszty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o żaglowcu: mający cztery maszty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Największy klasyczny żaglowiec na świecie, czteromasztowy bark rosyjski „Siedow”, wpłynął do Gdyni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃maˈʃtɔvɨ, AS: čterõmaštovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteromasztowiec

Wiktionary


czteromeczowy

składający się z czterech meczów


SJP.pl


czterometrowy

mający długość czterech metrów, wynoszący cztery metry


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mierzący cztery metry albo cztery metry kwadratowe

Wiktionary


czteromiarowy

o takcie: dzielący się na cztery jednostki rytmiczne


SJP.pl


czteromiejscowy

mający cztery miejsca siedzące, mieszczący cztery osoby


SJP.pl


czteromiesięczny

mający cztery miesiące, trwający cztery miesiące itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający cztery miesiące

 (1.2) będący w wieku czterech miesięcy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nase, pies Pjetera, rasowy wilk, został w Sztokholmie, unikając czteromiesięcznej kwarantanny przy powrocie z wakacji do Szwecji.

 (1.2) Trochę mało na utrzymanie żony i czteromiesięcznego dziecka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: čterõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary


czteromilionowy

liczący cztery miliony czegoś


SJP.pl


czteromilowy

mierzący cztery mile


SJP.pl


czterominutowy

trwający cztery minuty


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) trwający cztery minuty

Wiktionary


czteromocarstwowy

tworzony przez cztery mocarstwa


SJP.pl


czteromodułowy

zbudowany z czterech modułów


SJP.pl


czteromorgowy

mający powierzchnię czterech mórg


SJP.pl


czteromorowy

obejmujący cztery mory, trwający cztery mory


SJP.pl


czteromotorowiec

pojazd napędzany czterema motorami


SJP.pl


czteromotorowy

napędzany czterema motorami; mający cztery motory


SJP.pl


czteronarodowy

odnoszący się do czterech narodów


SJP.pl


czteronasienny

wyka czteronasienna - gatunek wyki


SJP.pl


czteronawowy

o kościele: mający cztery nawy


SJP.pl


czteronitkowy

mający cztery nitki


SJP.pl


czteronitrometan

oleista ciecz używana jako nośnik tlenu w bardzo silnych mieszaninach wybuchowych


SJP.pl


czteronogi

zwykle o przedmiotach: mający cztery nogi; czteronożny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) książk. mający cztery nogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tydzień rozpoczął się od spotkania z lekarzem weterynarii, który udzielał wskazówek jak dbać o swoich czteronogich przyjaciół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃ˈnɔɟi, AS: čterõnoǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg

 przym. czworonożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. czteronożny, czworonożny; książk. czworonogi

Wiktionary


czteronożnie

→ czteronożny


SJP.pl

Patrz:

czteronożny

czteronożny

zwykle o przedmiotach: mający cztery nogi; czteronogi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posiadający cztery nogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Strażnicy miejscy z Nakła znaleźli dwa szczeniaki, koloru czarnego. Czteronożne zguby na razie znajdują się w siedzibie straży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃ˈnɔʒnɨ, AS: čterõnožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg

 przym. czworonożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworonożny, czworonogi, czteronogi

Wiktionary


czteronożowy

wyposażony w cztery noże


SJP.pl


czteroobwodowy

mający cztery obwody


SJP.pl


czterooczak

czterooczak świerkowiec - gatunek kornika


SJP.pl


czteroodcinkowy

składający się z czterech odcinków


SJP.pl


czterooki

mający czworo oczu


SJP.pl


czterooktawowy

mający rozpiętość czterech oktaw


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) muz. odznaczający się czterema oktawami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Posiada czterooktawową skalę głosu oraz osiąga rejestr gwizdkowy.

Wiktionary


czteroosobowy

1. składający się z czterech osób (np. drużyna czteroosobowa);
2. przeznaczony dla czterech osób (np. czteroosobowy pojazd)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony dla czterech osób, mogący pomieścić cztery osoby

 (1.2) złożony z czterech osób, wykonywany przez cztery osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W czasie pierwszej rozmowy, na początku kwietnia, sprawia wrażenie, jakby nie wierzył, że zamienia rezydencję w podwarszawskim Konstancinie na czteroosobową celę mokotowskiego więzienia.

 (1.2) Tymczasem znamy już skład czteroosobowej drużyny, która będzie nas reprezentować w Brnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔːsɔˈbɔvɨ, AS: čter•osobovy

Wiktionary


czteroostrzowy

mający cztery ostrza


SJP.pl


czterootworowy

mający cztery otwory


SJP.pl


czteropak

zgrzewka zawierająca cztery butelki, puszki napoju


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hand. paczka zbiorcza po cztery sztuki towaru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak będziesz w pawilonie, to weź mi dwa czteropaki piwa bezalkoholowego.

Wiktionary


czteropalcowy

mający cztery palce


SJP.pl


czteropalczasty

zwykle o zwierzęciu (jego odnóżach, kończynach) lub przedmiocie: mający cztery palce


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cztery palce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteropalczastość ż.

Wiktionary


czteropalnikowy

mający cztery palniki


SJP.pl


czteropartyjny

składający się z czterech partii


SJP.pl


czteropaskowy

pętlak czteropaskowy - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych; baldurek pręgowany


SJP.pl


czteropasmowy

składający się z czterech pasm (np. o drodze, jezdni), działający w czterech pasmach itp.


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który posiada cztery pasma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteropasmówka ż.

Wiktionary


czteropasmówka

droga z czterema pasami ruchu w tym samym kierunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) droga, która ma cztery pasy ruchu w jednym kierunku

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteropasmowy

Wiktionary


czteropienny

o drzewie: rozgałęziony w cztery pnie


SJP.pl


czteropierścieniowy

składający się z czterech pierścieni, np. lek czteropierścieniowy, układ czteropierścieniowy


SJP.pl


czteropiętrowiec

potocznie: budynek czteropiętrowy


SJP.pl


czteropiętrowy

mający cztery piętra


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) złożony z parteru i czterech wyższych kondygnacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteropiętrowiec mrz.

Wiktionary


czteroplamek

nadrzewnica czteroplamka - gatunek mrówki


SJP.pl


czteroplamka

nadrzewnica czteroplamka - gatunek mrówki


SJP.pl


czteroplamkowy

podkamieniak czteroplamkowy - gatunek pająka z rodziny podkamieniakowatych; wapniuch


SJP.pl


czteroplamy

1. gnilik czteroplamy - gatunek chrząszcza z rodziny gnilikowatych;
2. kwiatomir czteroplamy - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych


SJP.pl


czteropojazdowy

składający się z czterech pojazdów; taki, w którego skład wchodzą cztery pojazdy


SJP.pl


czteropokojowy

złożony z czterech pokojów


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) z czterema pokojami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Gdybym miała duże mieszkanie, na przykład czteropokojowe, jeden pokój mogłabym pożyczyć jakiejś pani - sublokatorce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔpɔkɔˈjɔvɨ, AS: čteropokoi ̯ovy

Wiktionary


czteropokoleniowy

przymiotnik

 (1.1) składający się z czterech pokoleń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy dołączyli do naszej rodziny teściowie, dom zrobił się czteropokoleniowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: čteropokolẽńovy

Wiktionary


czteropokładowy

mający cztery pokłady


SJP.pl


czteropolowy

odnoszący się do czteropolówki


SJP.pl


czteropolówka

typ gospodarki rolnej polegający na stosowaniu czteroletniego cyklu płodozmianu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) roln. sposób uprawy roli stosujący czteroletni cykl uprawy oraz podział gruntu na cztery części na których kolejno uprawia się zboża jare i ozime oraz rośliny okopowe i motylkowe;

Wiktionary

Czteropolówka jest nieco bardziej skomplikowaną formą płodozmianu trójpolowego, ponieważ tereny uprawne dzieli się tu na cztery pola i kolejno uprawia na nich poszczególne gatunki lub grupy roślin w czteroletniej rotacji. Klasyczna czteropolówka powstała w Anglii w XVIII wieku, obejmowała rośliny okopowe, zboża jare, rośliny motylkowe oraz zboża ozime. Stopniowo rozprzestrzeniła się w Europie zastępując dawny system uprawy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czteropolówkowy

Wiktionary


czteropotencjał

potencjał pola elektrycznego φ oraz potencjał pola magnetycznego A łączący się w czterowektor Aμ


SJP.pl

Czteropotencjał – potencjał pola elektrycznego φ oraz potencjał pola magnetycznego A łączy się w czterowektor Aμ zwany czteropotencjałem. Wektory pól E i B są opisywane przez tensor pola elektromagnetycznego, które są opisywane w metryce w szczególnej teorii względności o sygnaturze (+,-,-,-).

Wikipedia


czteropoziomowy

mający cztery poziomy


SJP.pl


czteropołaciowy

mający cztery połacie dachowe


SJP.pl


czteroprocentowy

stanowiący cztery procent czegoś


SJP.pl


czteropromienny

mający cztery promienie


SJP.pl


czteropromilowy

mający cztery promile


SJP.pl


czteroprzejazdowy

np. karnet czteroprzejazdowy: uprawniający do czterech przejazdów


SJP.pl


czteroprzymiotnikowy

(o wyborach, prawie wyborczym) charakteryzujący się czterema zasadami: tajnością, bezpośredniością, równością i powszechnością


SJP.pl


czteroprzęsłowy

mający cztery przęsła


SJP.pl


czteropręcikowy

1. o kwiecie: mający cztery pręciki;
2. o roślinie: mający kwiaty o czterech pręcikach


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. posiadający cztery pręciki

Wiktionary


czteropunktowy

1. składający się z czterech punktów;
2. mający wymiar czterech punktów (np. czcionka)


SJP.pl


czteropęd

wektor czterowymiarowy, którego składową czasową (zerową) jest całkowita energia obiektu fizycznego, składowymi przestrzennymi pęd tego obiektu, a wartością bezwzględną jego masa spoczynkowa


SJP.pl

Czteropęd, czterowektor energii-pędu – wektor czterowymiarowy, którego składową czasową (zerową) jest całkowita energia obiektu fizycznego, składowymi przestrzennymi pęd tego obiektu, a wartością bezwzględną jego masa spoczynkowa. Jest to czterowymiarowe uogólnienie wektora pędu.

Wikipedia


czteropłaszczyznowy

przymiotnik

 (1.1) rozmieszczony na czterech płaszczyznach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: čteropu̯aščyznovy

Wiktionary


czteropłatkowy

mający cztery płatki


SJP.pl


czteropłytowy

składający się z czterech płyt


SJP.pl


czteroramienny

mający cztery ramiona, odnogi itp.


SJP.pl


czterordzeniowiec

potocznie: procesor czterordzeniowy


SJP.pl


czterordzeniowy

mający cztery rdzenie, np. czterordzeniowy procesor


SJP.pl


czterorodzinny

przeznaczony dla czterech rodzin, mieszczący cztery rodziny


SJP.pl


czterorogi

1. owca czteroroga - rasa owcy;
2. kur czterorogi - gatunek skorpeny; kur rogacz;
3. kameleon czterorogi - gatunek jaszczurki;
4. antylopa czteroroga - gatunek bawoła; czykara dekańska


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posiadający cztery rogi

Wiktionary


czterorożny

mający cztery rogi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cztery rogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z częstochowskich kapeluszników robi trójrożne i czterorożne birety księżowskie.

Wiktionary


czterorundowy

trwający cztery rundy


SJP.pl


czterorzędowiec

starożytny okręt z czterema rzędami wioseł po każdej stronie


SJP.pl


czterorzędowy

mający cztery rzędy


SJP.pl


czteroręki

mający cztery ręce


SJP.pl


czterosalowy

mający cztery sale


SJP.pl


czterosekcyjny

mający cztery sekcje


SJP.pl


czterosektorowy

składający się z czterech sektorów


SJP.pl


czterosekundowy

trwający cztery sekundy


SJP.pl


czterosemestralny

składający się z czterech semestrów, podzielony na cztery semestry


SJP.pl


czterosesyjny

składający się z czterech sesji


SJP.pl


czterosetowy

składający się z 4 setów


SJP.pl


czterosezonowy

o serialu: mający cztery sezony


SJP.pl


czterosiekaczowce

rząd roślinożernych ssaków łożyskowych; zajęczaki, zającokształtne


SJP.pl


czterosiekaczowiec

przedstawiciel rzędu roślinożernych ssaków łożyskowych; zajęczak


SJP.pl


czterosilnikowiec

statek z czterema silnikami


SJP.pl


czterosilnikowy

przymiotnik

 (1.1) taki, który jest wyposażony w cztery silniki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterosilnikowiec m.

Wiktionary


czteroskibowiec

typ pługa odkładającego jednocześnie cztery skiby


SJP.pl


czteroskibowy

odkładający jednocześnie cztery skiby; mający cztery skiby


SJP.pl


czteroskrzydły

mający cztery skrzydła


SJP.pl


czteroskładnikowy

złożony z czterech składników


SJP.pl


czterospadkowy

mający cztery spadki, np. dach czterospadkowy


SJP.pl


czterospadowy

dach czterospadowy - dach mający cztery spady (pochyłe płaszczyzny)


SJP.pl


czterostanowiskowy

mający cztery stanowiska


SJP.pl


czterostanowy

złożony z czterech stanów, związany z czterema stanami


SJP.pl


czterostawny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) techn. taki, który może pracować w czterech ustawieniach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostanowy, czteropołożeniowy

Wiktionary


czterostopniowo

przysłówek sposobu

 (1.1) w czterech etapach, fazach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: čterostopʹńovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterostopniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteroetapowo, czterofazowo

Wiktionary


czterostopniowość

→ czterostopniowy


SJP.pl

Patrz:

czterostopniowy

czterostopniowy

1. mający cztery stopnie (w jakiejś skali);
2. mający cztery stopnie, etapy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z czterech stopni, schodków

 (1.2) składający się z czterech stopni, etapów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: čterostopʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) przysł. czterostopniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czteroetapowy, czterofazowy

Wiktionary


czterostopowiec

wiersz czterostopowy; tetrapodia


SJP.pl


czterostopowy

1. wiersz czterostopowy - wiersz składający się z czterech stóp; czterostopowiec;
2. rzadko: mający długość czterech stóp


SJP.pl


czterostrefowy

związany z czterema strefami


SJP.pl


czterostrofowy

składający się z czterech strof; czterozwrotkowy


SJP.pl


czterostronicowy

składający się z czterech stronic


SJP.pl


czterostrunny

mający cztery struny; czterostrunowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) muz. posiadający cztery struny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Używali do tego celu czterostrunnych lutni.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostrunowy

Wiktionary


czterostrunowy

mający cztery struny; czterostrunny


SJP.pl


czterostrzałowy

mogący oddać cztery strzały


SJP.pl


czterosuw

1. silnik czterosuwowy;
2. pojazd z silnikiem czterosuwowym


SJP.pl


czterosuwowy

o silniku spalinowym: pracujący w cyklu czterech kolejnych suwów tłoka; czterotaktowy


SJP.pl


czterosylabowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z czterech sylab; czterozgłoskowiec


SJP.pl


czterosylabowy

złożony z czterech sylab (zgłosek); czterozgłoskowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) liczący cztery sylaby, składający się z czterech sylab

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zastosowali trzy rodzaje ideogramów różniące się długością artykulacji: nazwy jednosylabowe, słowa dwusylabowe i idiomy czterosylabowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: čterosylabovy

Wiktionary


czteroszczękowy

mający cztery szczęki, np. uchwyt czteroszczękowy


SJP.pl


czteroszpaltowy

drukowany w formacie czterech szpalt


SJP.pl


czteroszynowy

składający się z czterech szyn


SJP.pl


czterosłupkowy

mający cztery słupki


SJP.pl


czterotakt

silnik czterotaktowy


SJP.pl


czterotaktowy

1. złożony z czterech taktów;
2. o silniku spalinowym: pracujący w cyklu czterech kolejnych suwów tłoka; czterosuwowy


SJP.pl


czterotomowy

składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach, wydany w czterech tomach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: čterotõmovy

Wiktionary


czterotonowy

1. złożony z czterech tonów muzycznych;
2. ważący cztery tony;
3. mieszczący cztery tony czegoś;
4. mogący unieść cztery tony


SJP.pl


czterotygodniowy

mający cztery tygodnie, trwający cztery tygodnie itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) trwający cztery tygodnie

 (1.2) będący w wieku czterech tygodni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trakcie nauki musi odbyć czterotygodniową, obowiązkową praktykę zagraniczną w agendach Unii Europejskiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: čterotygodʹńovy

Wiktionary


czterotysięcznik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szczyt o wysokości 4000 metrów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile czterotysięczników jest w Dolomitach?

Wiktionary


czterotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od cztery tysiące

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W roku 639 wraz z czterotysięcznym oddziałem samowolnie wyruszył na Egipt, zdobywając twierdzę Rhinocolura.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cztery tysiące mrz.

Wiktionary


czterotłokowy

mający cztery tłoki, np. kompresor czterotłokowy


SJP.pl


czterowapniowy

o cząsteczce: mający cztery atomy wapnia


SJP.pl


czterowarstwowy

składający się z czterech warstw


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) liczący cztery warstwy, składający się z czterech warstw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔvarˈstfɔvɨ, AS: čterovarstfovy

Wiktionary


czterowartościowość

→ czterowartościowy


SJP.pl

Patrz:

czterowartościowy

czterowartościowy

o pierwiastku: zawierający atomy tworzące cztery wiązania chemiczne z innymi atomami


SJP.pl


czterowatowy

mający moc czterech watów


SJP.pl


czterowektor

wektor o czterech współrzędnych należący do czasoprzestrzeni jako przestrzeni czterowymiarowej


SJP.pl

W tym artykule obowiązuje konwencja sumacyjna Einsteina.

Czterowektor – wektor o czterech współrzędnych formula_1 należący do czasoprzestrzeni, która jest przestrzenią 4-wymiarową (dokładniej przestrzenią wektorową pseudoeuklidesową).

Archetypem wszystkich 4-wektorów jest 4-wektor położenia. Na jego podstawie definiuje się wszystkie inne 4-wektory.

Wikipedia


czterowektorowy

→ czterowektor


SJP.pl

Patrz:

czterowektor

czterowersowy

składający się z czterech wersów; czterowierszowy, czterolinijkowy


SJP.pl


czterowiekowy

mający cztery wieki, trwający cztery wieki


SJP.pl


czterowiersz

strofa czterowierszowa lub utwór czterowierszowy; tetrastych; kwartyna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liter. utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetrastych

Wiktionary


czterowierszowy

składający się z czterech wierszy


SJP.pl


czterowiosłówka

łódź o czterech wiosłach; czwórka


SJP.pl


czterowirnikowiec

maszyna latająca z czterema śmigłami; quadrokopter, kwadrokopter


SJP.pl


czterowirnikowy

mający cztery wirniki


SJP.pl


czterowiązkowy

składający się z czterech wiązek


SJP.pl


czterowlotowy

mający cztery wloty (drogi, ulice)


SJP.pl


czterowodny

w chemii: zawierający 4 cząsteczki wody


SJP.pl


czterowodoronaftalen

węglowodór aromatyczny powstający przez uwodornienie naftalenu pod ciśnieniem, stosowany jako rozpuszczalnik i dodatek do paliwa w silnikach spalinowych; tetrahydronaftalen, czterohydronaftalen, tetralina


SJP.pl


czterowymiarowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czterowymiarowe; cecha tych, którzy są czterowymiarowi

Wiktionary

Czterowymiarowość ( four dimensionalism) – pogląd, że przeszłość, teraźniejszość i przyszłość są jednakowo realne. Przykładem obecności czterowymiarowości w literaturze jest książka Kurta Vonneguta "Rzeźnia numer pięć".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czterowymiarowy

 przysł. czterowymiarowo

Wiktionary


czterowymiarowy

mający cztery wymiary


SJP.pl


czterowyrazowy

składający się z czterech wyrazów


SJP.pl


czterowątkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czterowątkowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterowątkowy

Wiktionary


czterowęglowy

mający cztery atomy węgla w cząsteczce


SJP.pl


czterozakresowy

obejmujący cztery zakresy, działający w czterech zakresach


SJP.pl


czterozdaniowy

składający się z czterech zdań, np. czterozdaniowa notatka


SJP.pl


czterozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z czterech zgłosek


SJP.pl

Czterozgłoskowiec – forma wierszowa złożona z czterech sylab.

W wersyfikacji polskiej czterozgłoskowiec daje kilka możliwości kształtowania rozkładów akcentowych, chociaż najczęściej bywa paroksytoniczny. Występuje jako samodzielny wers w wierszach izosylabicznych. Bywa także wykorzystywany w wierszach różnowersowych lub stanowi człon dłuższych wersów sylabicznych.

Wikipedia


czterozgłoskowy

złożony z czterech zgłosek (sylab); czterosylabowy


SJP.pl


czterozmianowy

przebiegający na cztery zmiany, wykonywany na cztery zmiany


SJP.pl


czteroznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czteroznaczne; cecha tych, którzy są czteroznaczni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroznaczny

 przysł. czteroznacznie

Wiktionary


czteroznakowy

składający się z czterech znaków


SJP.pl


czterozwrotkowy

mający cztery zwrotki; czterostrofowy


SJP.pl


czterozębny

mający cztery zęby


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. o osobach mający cztery zęby

 (1.2) książk. o przedmiotach mający cztery zęby (ostrza)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈzɛ̃mbnɨ, AS: čterozẽmbny

Wiktionary


czterozębowy

mający cztery zęby


SJP.pl


czterozłotowy

mający wartość czterech złotych


SJP.pl


czterołóżkowy

wyposażony w cztery łóżka, mieszczący cztery łóżka (np. apartament czterołóżkowy)


SJP.pl


czterościenny

mający cztery ściany


SJP.pl


czterośladowy

pojazd czterośladowy - pojazd kołowy pozostawiający cztery ślady


SJP.pl


czterośrubowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) techn. skręcany za pomocą czterech śrub

 (1.2) mot. wyposażony w cztery śruby napędowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łożyska kasetowe z czterośrubowym kołnierzem stosuje się w maszynach rolniczych.

 (1.2) W okrętach tego typu zastosowano czterośrubowy układ napędowy.

Wiktionary


czteroświecowy

mający cztery świece, np. lichtarz czteroświecowy


SJP.pl


czterożaglowy

mający cztery żagle


SJP.pl


czterożyłowy

o kablu: mający cztery żyły


SJP.pl


cztery

liczebnik główny oznaczający liczbę 4


SJP.pl

liczebnik główny

 (1.1) liczba 4

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) cyfra 4

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy stole stoją cztery krzesła. Na tych krzesłach siedzi czterech panów.

 (1.1) W swojej celi długie godziny spędzał na modlitwach, dał sobie ogolić włosy, przywdział strój kapłański i cztery razy na dobę uczęszczał do chóru najmłodszych kapłanów.

 (2.1) Czterdzieści jest zapisywane jako cztery-zero.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃtɛrɨ, AS: čtery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórka ż., czwartek m., czwartak m., czwarta ż., czworaczek mzw./mrz.

 przym. czwarty, poczwórny

 licz. czworo

 czas. poczworzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapis arabski: 4; zapis rzymski: IV; zapis grecki: δ'; reg. śl. sztyry

Wiktionary


czteryipółletni

przestarzałe: mający lub trwający cztery lata i pół roku; czteroipółletni


SJP.pl


czterykroć

cztery razy


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) przest. dziś książk. cztery razy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterokrotność ż.

 przym. czterokrotny

 przysł. czterokrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterokrotnie

Wiktionary


czterysetka

1. liczba 400;
2. całość składająca się z czterystu części lub jednostek;
3. to, co jest oznaczone liczbą 400


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa liczby 400

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterechsetny, czterysetny

 liczgł. czterysta

Wiktionary


czterysetny

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od czterysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterysetka ż.

 licz. czterysta

 przym. czterechsetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterechsetny

Wiktionary


czterysta

liczebnik oznaczający liczbę 400


SJP.pl

liczebnik główny

 (1.1) liczba 400

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na czele czterystu wojowników ruszył natychmiast w drogę, by zuchwalcowi dać nauczkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃtɛrɨsta, AS: čterysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterysetka ż.

 przym. czterechsetny, czterysetny

 licz. cztery

Wiktionary


czterystoletni

mający czterysta lat, trwający czterysta lat itp.; czterystuletni


SJP.pl


czterystukonny

mający czterysta koni, np. silnik czterystukonny


SJP.pl


czterystuletni

mający czterysta lat, trwający czterysta lat itp.; czterystoletni


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający czterysta lat

 (1.2) trwający czterysta lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɨstuˈlɛtʲɲi, AS: čterystuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterechsetlecie n.

 przym. czterystoletni, czterechsetletni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterystoletni, czterechsetletni

Wiktionary


czterystumetrowiec

biegacz specjalizujący się w biegach na dystansie czterystu metrów


SJP.pl


czterystumetrowy

mający długość czterystu metrów, wynoszący czterysta metrów


SJP.pl


czterystumetrówka

dystans o długości 400 metrów


SJP.pl


cztota

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) srom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃtɔta, AS: čtota

Wiktionary


cztujda

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) łódź. gęsta zupa

Wiktionary


czu

Cz

Wikipedia


czuang

język z rodziny austronezyjskiej, jedyny z wielkich języków chińskich pisany alfabetem łacińskim; zhuang


SJP.pl


czuang-cy

chiński filozof i pisarz (369-298 p.n.e.); Czuang-cy, Zhuangzi


SJP.pl


czuangowie

naród zamieszkujący południowe Chiny; Zhuang


SJP.pl


czub

1. upięte wysoko, sterczące na głowie włosy;
2. kępka sterczących na głowie piór, sierści; czubek; grzebień;
3. najwyższy punkt; wierzchołek; szczyt;
4. szpiczaste zakończenie czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szpiczasty koniec czegoś

 (1.2) fryzura z uniesionymi włosami

 (1.3) zool. kępka piór lub sierści na głowie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pejor. osoba psychicznie chora

forma czasownika.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: czubić

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cezary Czub – polski kierowca rajdowy
  • Hans Joachim Czub (1951–2016) – niemiecki prawnik, sędzia Federalnego Trybunału Sprawiedliwości
  • Jacek Czub – polski chemik, doktor habilitowany nauk chemicznych, wykładowca Politechniki Gdańskiej
  • Janusz Czub (1938–2002) – polski łucznik i trener łucznictwa
  • Janusz Zygmunt Czub (ur. 1947) – polski fizyk i nauczyciel akademicki
  • Jarosław Filip Czub – polski politolog, europeista
  • Krystyna Czubówna (ur. 1954) – polska dziennikarka, prezenterka programów informacyjnych oraz lektorka filmów przyrodniczych i audycji radiowych
  • Michaił Andriejewicz Czub (1912–1985) – rosyjski biskup prawosławny
  • (ur. 1984) – rosyjski kosmonauta
  • Piotr Czub (ur. 1966) – polski chemik, doktor habilitowany nauk technicznych, profesor Politechniki Krakowskiej
  • Katarzyna Huzar-Czub (1977–2022) – polska pisarka, tłumaczka i redaktorka książek dla dzieci
  • Panieński Czub – zalesiony szczyt o wysokości 508 m n.p.m., na Pogórzu Przemyskim

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ten facet to totalny czub, lepiej się z nim nie zadawać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czubacz mzw., czubatka ż., czubek mos./mrz.

 przym. czubaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpic

 (1.3) grzebień

Wiktionary


czuba

1. upięte wysoko, sterczące na głowie włosy;
2. kępka sterczących na głowie piór, sierści; czubek; grzebień;
3. najwyższy punkt; wierzchołek; szczyt;
4. szpiczaste zakończenie czegoś


SJP.pl

Czuba (546 m) – miejsce na północno-zachodnim grzbiecie Gronia Jana Pawła II w Beskidzie Małym, pomiędzy przełęczą Sosina a Gancarzem. Nie jest to szczyt, a tylko miejsce, w którym następuje załamanie grani. Miejsce to ma jednak znaczenie topograficzne, gdyż na Czubie znajduje się skrzyżowanie dróg leśnych i szlaków turystycznych.

Wikipedia


czubacki

nazwisko


SJP.pl


czubacz

ptak z rodziny czubaczy, z rzędu grzebiących, zamieszkujący tropikalne i subtropikalne lasy Ameryki Południowej i Środkowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. ptak z rodziny czubacze, nazwa systematyczna|Cracidae|ref=tak.;

Wiktionary

Zobacz też: Czubacz w innych znaczeniach tego słowa.

Czubacz (nazwa oboczna: Pod Czubaczem) – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Łopuszno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubek m., czubeczek m., czubienie n., czubatość ż., czubacze nmos., czubajka ż., czubatka ż., czubajeczka ż.

 czas. czubić ndk.

 przym. czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary


czubaczowate

o cechach czubaczowatych (rodzina ptaków)


SJP.pl


czubaczowaty

o cechach czubaczowatych (rodzina ptaków)


SJP.pl


czubaj

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anna Idzikowska-Czubaj – dr hab. nauk humanistycznych, historyk
  • Mariusz Czubaj – dr hab. nauk humanistycznych, literaturoznawca, antropolog kulturowy
  • Hryhorij Czubaj () – poeta i tłumacz
  • Taras Czubaj () − muzyk rockowy, wokalista, kompozytor, tekściarz

Wikipedia


czubajeczka

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych


SJP.pl


czubajka

grzyb z rodziny bedłkowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mykol. grzyb kapeluszowy, pospolicie rosnący na pastwiskach i rzadkich lasach sosnowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czubajka – grzyb Macrolepiota
  • Czubajka – dawniej koszarka kolejowa, obecnie część wsi Szerszuliszki w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim
  • Czubajka – dawniej zaścianek, obecnie część wsi Zatoka w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim
  • Czubajka – kolonia na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będąc na łące, nazbierajcie czubajek, podamy na kolację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czuba ż., czubek mos./mrz., czubajeczka ż.

 czas. czubić ndk.

 przym. czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary


czubajnik

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych


SJP.pl


czubak

rodzaj ptaków z rodziny jastrzębiowatych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adrian Czubak – polski polityk
  • Genowefa Czubak – polska zakonnica, „Sprawiedliwa wśród Narodów Świata”
  • Jarosław Czubak – polski lekarz ortopeda i traumatolog, profesor nauk medycznych
  • Józef Czubak – polski urzędnik, działacz komunistyczny, żeglarz
  • Karol Czubak – polski piłkarz
  • Katarzyna Dźwigalska z domu Czubak – polska koszykarka
  • Krystyna Czubak – polska rzemieślnik i działaczka polityczna, posłanka na Sejm
  • Patryk Czubak – polski piłkarz i trener
  • Tomasz Czubak – polski lekkoatleta
  • Wawrzyniec Czubak – polski ekonomista, profesor
  • Włodzimierz Czubak – polski funkcjonariusz służb bezpieczeństwa

Wikipedia


czubarik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. środ. przestęp. zob. stójkowy.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ani kwacz, ani gemza [= giemza] nam nie straszna, ani gwardjan z luśnią — ani skowron — ani czubarik, co cię lewiruje — ani szulawa, ani nawet sam felek! Bo i to się może zmodnić. Żyje się mokro.

Wiktionary


czubas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. osoba psychicznie chora

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten facet to jakiś czubas, lepiej się do niego nie zbliżać.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czub, czubek, debil, imbecyl, kretyn, nienormalny, oszołom, pomyleniec, pomylony, psychiczny, psychol, szajbus, świr, świrus, wariat; wulg. pojeb, pojebaniec, pojebus

Wiktionary


czubaszek

nazwisko


SJP.pl


czubatka

1. kura należąca do rasy charakteryzującej się ozdobnym czubem z piór;
2. potocznie: kura;
3. sikorka czubatka - gatunek sikorki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Lophophanes cristatus|ref=tak., sikora czubata;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czubatka – skała w Ojcowskim Parku Nrodowym
  • Czubatka – skała w miejscowości Ryczów
  • Czubatka – skała w miejscowości Ryczów-Kolonia
  • Czubatka – skała we wsi Podzamcze będąca najwyższym wzniesieniem na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
  • Czubatka – skała we wsi Rusocice w województwie małopolskim
  • Czubatka – wzniesienie w Pieninach
  • Czubatka – wzniesienie na Wysoczyźnie Elbląskiej
  • Czubatka – wzniesienie w dolinie Noteci
  • Czubatka – wzniesienie na wschodnim skraju Pustyni Błędowskiej w Kluczach
  • Czubatka – wzniesienie w obrębie Wzgórz Trzebnickich, w mikroregionie Wzgórz Skrzypińskich, gmina Wołów
  • czubatka (sikora czubatka) – ptak z rodziny sikorowatych
  • czubatka polska – polska rasa kur czubatych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czubatki zamieszkują lasy iglaste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈbatka, AS: čubatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubacz mzw.

 przym. czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czubatka europejska, sikora czubata

Wiktionary


czubato

przysłówek

 (1.1) w formie czuba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stojąc na peronie, widzieliśmy przejeżdżające, wypełnione czubato węglem wagony.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czuba ż., czubek m., czubajka ż., czubatka ż., czubacz mzw.

 czas. czubić ndk.

 przym. czubaty

Wiktionary


czubaty

1. mający na głowie czub;
2. ostro zakończony;
3. napełniony z czubem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający na głowie czub

 (1.2) zakończony czubem, ostro zakończony, sterczący

 (1.3) napełniony z naddatkiem, z czubem

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Czy mam wziąć czubatą czy płaską łyżeczkę proszku do pieczenia?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈbatɨ, AS: čubaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubek mos./mrz.

Wiktionary


czubeczek

zdrobnienie od: czubek


SJP.pl


czubek

1. nastroszona fryzura;
2. kępka sterczących na głowie piór, sierści; grzebień;
3. najwyższy punkt; wierzchołek; szczyt;
4. szpiczaste zakończenie czegoś;
5. potocznie: chory psychicznie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szpiczaste, ostre zakończenie czegoś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) pot. osoba chora psychicznie

 (2.2) środ. młodz. punk

 (2.3) daw. żart. bonifrater; zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana Bożego dla opieki nad chorymi, szczególnie umysłowo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czubek (Lophozia) – roślina z gromady wątrobowców
  • Czubek – film polski z 2001 r.
  • czubek, czubnik (Leucocoprinus) – rodzaj grzybów.
  • Czubek – osada w Polsce, w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Kaliska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (On) dosięga sufitu czubkami palców.

 (2.1) Ten gość to jakiś czubek, lepiej trzymać się od niego z daleka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃubɛk, AS: čubek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubajka ż., czubacz mzw.

 przym. czubkowy, czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czub, czubas, debil, imbecyl, kretyn, nienormalny, oszołom, pomyleniec, pomylony, psychiczny, psychol, szajbus, świr, świrus, wariat

Wiktionary


czubiasty

mający czub; nastroszony


SJP.pl


czubik

rodzaj ptaków z rodziny jerzykowatych


SJP.pl

Czubik (1845 m) – niewybitny szczyt w Tatrach Zachodnich. Znajduje się na bocznym, północnym grzbiecie Kończystego Wierchu. Grzbiet ten oddziela Dolinę Starorobociańską od Doliny Jarząbczej. Czubik znajduje się pomiędzy Kończystym Wierchem (2002 m), oddzielony od niego Dudową Przełęczą (1815 m) i Trzydniowiańskim Wierchem (1768 m), od którego oddzielony jest Przełęczą nad Szyją (1754 m).

Wikipedia


czubić

czubić się - kłócić się, sprzeczać, bić się


SJP.pl


czubiński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • osoby noszące nazwisko Czubiński:
    • Antoni Czubiński – historyk, profesor UAM
    • Jarosław Czubiński – prawnik i dyplomata
    • Lucjan Czubiński – generał dywizji LWP, prawnik, prokurator generalny PRL
    • Zygmunt Czubiński – botanik, profesor UAM

Wikipedia


czubki

potocznie: szpital dla chorych psychicznie


SJP.pl


czubkowski

nazwisko


SJP.pl


czubnik

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych


SJP.pl


czubokaczka

gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; kaczka czubata


SJP.pl

Czubokaczka, kaczka czubata ("Lophonetta specularioides") – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zasiedla zachodnią i południową część Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony.

Wikipedia


czubowski

nazwisko


SJP.pl


czubrica

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej; czubryca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. bułgarska przyprawa z cząbru górskiego (nazwa systematyczna|Satureja montana|ref=tak.);

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czubryca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czubryca

Wiktionary


czubryca

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej; czubrica


SJP.pl

Czubryca (bułg. чубрица czubrica) – przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego ("Satureia montana"), gatunku spokrewnionego z cząbrem ogrodowym. Przyprawa charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej.

Czubrycy używa się głównie do zup, mięs, fasoli i serów, a także do kanapek. Pod nazwą "trapezna czubrica" można kupić w Bułgarii także tradycyjną mieszankę przypraw bułgarskich, składającą się zazwyczaj z soli, sproszkowanej papryki i czubricy. W kuchni ormiańskiej pije się herbatę z czubrycy.

Wikipedia


czuch

w gwarze łowieckiej: powonienie u psa; węch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) łow. zdolność psa myśliwskiego do wyczuwania zapachu zwierzyny; powonienie u psa

Wiktionary


czucha

wełniana kurtka góralska ozdobiona haftem; cucha, czuha, gunia, guńka


SJP.pl


czuchnowski

nazwisko


SJP.pl


czuchoniec

dawniej: Fin z okolic Leningradu, Dietskawo Sieła (dawne Carskie Sioło), Peterhofu i Schlisselburga


SJP.pl


czuchów

w gwarze łowieckiej: powonienie u psa; węch


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czuchów – dzielnica miasta Czerwionka-Leszczyny
  • Czuchów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Platerów
  • Czuchów – część wsi Mnich w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Chybie
  • Czuchów – część wsi Hażlach w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Hażlach
  • Czuchów – część wsi Zabłocie w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Strumień

Wikipedia


czucie

1. zdolność odbierania bodźców dotykowych; wrażenie;
2. dawniej: odczuwanie albo przeczuwanie, przewidywanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odbiór poprzez zmysły, reakcja na odbierane aspekty rzeczywistości

 (1.2) odczasownikowy od|czuć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko.

 (1.1) Po wypadku Jacek stracił czucie w lewej ręce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃut͡ɕɛ, AS: čuće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uczucie n., poczucie n., wyczucie n., przeczucie n., odczucie n., uczulenie n., czuwak mrz., nieczucie n.

 czas. czuły, czuć ndk., odczuwać ndk., poczuć dk., uczuć dk., wyczuwać ndk., wyczuć dk., przeczuwać ndk., przeczuć dk., odczuć dk.

 przym. czuły, czuciowy

 przysł. czuciowo, czule

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zmysł

Wiktionary


czuciowiec

1. osoba najlepiej zapamiętująca bodźce czuciowe;
2. osoba kierująca się uczuciami, ulegający emocjom; uczuciowiec, emocjonalista


SJP.pl


czuciowość

1. cecha tego, co związane z odbiorem bodźców dzięki zmysłowi dotyku;
2. zespół cech, które wskazują na wrażliwość danej osoby; kierowanie się emocjami, uleganie uczuciom; uczuciowość


SJP.pl


czuciowy

dotyczący czucia jako zdolności odbierania bodźców dotykowych, np. nerwy czuciowe


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czuciem, dotyczący czucia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czucie n.

 czas. czuć ndk.

 przym. czuły

Wiktionary


czuczeło

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gw-pl|Kresy. straszydło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To tak bywa często, że jakieś czuczeło w spódniczce opanuje człowieka silnego i amen!

Wiktionary


czudec

wieś w Polsce


SJP.pl

Czudec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec. Ma status sołectwa.

Czudec uzyskał lokację miejską w 1427 roku. Prawa miejskie do 1784, następnie miasteczko 1784–1934. Położony jest na skraju Pogórza Strzyżowskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 988. Miejscowość jest siedzibą parafii Świętej Trójcy, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.

Wikipedia


czudecki

przymiotnik od: Czudec, wieś w województwie podkarpackim


SJP.pl


czuh

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. język z rodziny języków majańskich;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: czuha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Język czuh jest używany przez niektórych mieszkańców Meksyku i Gwatemali.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃux, AS: čuχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chuj

Wiktionary


czuha

wełniana kurtka góralska ozdobiona haftem; cucha, czucha, gunia, guńka


SJP.pl

Czuha, węg. szűr, cuha, gunia (inaczej: "czuhania", "czucha", "czuchunia", "cucha", "guńka") – męska kurta z wełnianego, samodziałowego sukna, ozdobiona haftem i obszyciami, noszona przez węgierskich, rumuńskich, morawskich, polskich górali, Łemków, Bojków i Hucułów.

Wikipedia


czuj

potocznie: umiejętność przewidzenia czegoś; zwykle w związku frazeologicznym: mieć czuja - mieć wyczucie, intuicję


SJP.pl


czuja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

 (1.2) geogr. rzeka w Rosji, na Ałtaju, prawy dopływ Katuni;

Wiktionary

Czuja – rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny. Długość 512 km (od źródeł rzeki Wielka Czuja); powierzchnia dorzecza 18 400 km².

Wielka Czuja ma źródła w górach Synnyr; płynie wąską doliną w kierunku północnym przez Wyżynę Północnobajkalską; liczne progi; ok. 60 km przed ujściem łączy się z Małą Czują, od tego momentu nazywa się Czuja; uchodzi do Leny 25 km powyżej ujścia Witimu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czujski

Wiktionary


czujeszli

dawniej: czasownik "czuć" w formie osobowej połączony z partykułą pytającą "-li" (= czy); czy czujesz


SJP.pl


czujka

1. urządzenie ostrzegające, działające automatycznie, czułe na zmiany określonych parametrów fizycznych;
2. straż ubezpieczająca wojska na postoju; warta, czaty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. żołnierz lub oddział na wysuniętym stanowisku wartowniczym lub podczas zwiadu;

 (1.2) techn. urządzenie wykrywające zmianę jakiejś wielkości fizycznej

 (1.3) zdrobn. od: czuja (okrycie wierzchnie)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czujka – w wojskowości element ubezpieczenia
  • Czujka – element detekcyjny systemu sygnalizacji
  • Czujka – wieś w Rosji, w Republice Ałtaju, w rejonie turoczackim
  • Czajka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃujka, AS: čui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz. czujek m., czujnik m., czujność ż., czucie n., poczucie n.

 czas. czuć, poczuć

 przym. czujny, czujnikowy

 przysł. czujnie

 (1.3)

 rzecz. czuja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) warta, czaty, rzad. czujek

 (1.2) czujnik, sensor, detektor, wykrywacz

Wiktionary


czujnie

przysłówek

 (1.1) w sposób czujny, uważny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje dzieci są czujnie obserwowane podczas zabawy w ogrodzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czujność ż., czuwanie n., czuwak mrz.

 czas. czuć, czuwać ndk.

 przym. czujny

Wiktionary


czujniej

stopień wyższy od przysłówka: czujnie


SJP.pl


czujniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czujny


SJP.pl


czujnik

część urządzenia pomiarowego reagująca na zmiany mierzonej wielkości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

 (1.2) więz. nos

Wiktionary

Czujnik, sensor – fizyczne bądź biologiczne narzędzie będące najczęściej elementem składowym większego układu, którego zadaniem jest wychwytywanie sygnałów z otaczającego środowiska, rozpoznawanie i rejestrowanie ich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nowoczesne dyski twarde mają czujniki temperatury i samoregulują się, aby osiągnąć optymalną wydajność w danej temperaturze.

 (1.1) Czujniki dymu są zainstalowane zarówno w przedniej, jak i tylnej przestrzeni ładunkowej.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czujka, sensor, detektor, wykrywacz, przetwornik pomiarowy

Wiktionary


czujnikowy

związany z czujnikiem


SJP.pl


czujnościowy

związany z czujnością


SJP.pl


czujność

zwracanie bacznej uwagi na wszystko; ostrożność, przezorność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie nieoczekiwane odświeżania załogi statku zdarzały się widocznie zbyt często, aby jeszcze wzmóc czujność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃujnɔɕt͡ɕ, AS: čui ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwanie n., czuwak mrz.

 czas. czuć, czuwać ndk.

 przym. czujny

 przysł. czujnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baczność, uwaga; przest. baczenie, przytomność

Wiktionary


czujny

zwracający baczną uwagę na wszystko; ostrożny, przezorny, uważny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

 (1.2) gwara. śmierdzący, odczuwany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieci bawiły się pod czujnym okiem piastunki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃujnɨ, AS: čui ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwak mrz., czuwanie n., czujność

 czas. czuć, wyczuć, odczuć, przeczuć

 przysł. czujnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uważny, baczny

Wiktionary


czujski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czują (dopływem Leny)

 (1.2) związany z Czują (rzeką na Ałtaju w Rosji)

 (1.3) związany z Czu (rzeką w Kazachstanie i Tadżykistanie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuja ż.

Wiktionary


czukcza

członek ludu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) etn. rdzenny mieszkaniec Czukotki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czukotka ż., czukocki m.

:: fż. Czukczyjka ż.

 przym. czukocki, proczukocki, antyczukocki

Wiktionary


czukcze

grupa etniczna zamieszkująca północną Azję (Czukotkę); Czukczowie


SJP.pl

Czukcze, Czukczowie (nazwa własna ԓыгъоравэтԓьэт lub оравэтԓьэт, чукчи) – paleoazjatycki lud syberyjskich autochtonów zamieszkujący północno-wschodnią Rosję.

Wikipedia


czukczowie

grupa etniczna zamieszkująca północną Azję (Czukotkę); Czukcze


SJP.pl


czukczyjka

członkini ludu


SJP.pl


czukiew

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Czukiew (ukr. Чуква, "Czukwa") – wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego.

W miejscowości znajduje się parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, w której proboszczami byli ks. Franciszek Salezy Matwijkiewicz (1881–1894) i ks. Maurycy Turkowski (1899).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czukiewski

Wiktionary


czukocki

1. przymiotnik od: Czukotka;
2. przymiotnik od: Czukcze, Czukczowie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czukotką, dotyczący Czukotki lub Czukczów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język używany przez Czukczów, Kerków i Czuwańców;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czukcza m., Czukczyjka ż., Czukotka ż.

Wiktionary


czukotka

półwysep w Azji; Półwysep Czukocki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. pot. półwysep w północno wschodniej Azji;

 (1.2) geogr. adm. Czukocki Okręg Autonomiczny (krótka nazwa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈkɔtka, AS: čukotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czukcza mos., Czukczyjka ż., czukocki mrz.

 przym. czukocki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Półwysep Czukocki

 (1.1) adm. urz. Czukocki Okręg Autonomiczny

Wiktionary


czukuczan

czukuczan chiński - gatunek słodkowodnej ryby z rzędu karpiokształtnych


SJP.pl


czulak

nazwisko


SJP.pl


czule

przysłówek

 (1.1) w sposób czuły, przepełniony czułością

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr muskał jej twarz, ciepłe, słoneczne promienie czule pieściły skórę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czułość ż., czucie n., czułości nmos.

 czas. czuły, czuć ndk.

 przym. czuły

Wiktionary


czulej

stopień wyższy od przysłówków: czuło, czule


SJP.pl


czulencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czulent

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czulent m.

Wiktionary


czulent

żydowskie danie szabasowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. etn. potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To było na Starowiślnej, i tam chodziliśmy na czulent. Krakowski czulent to nie jest dokładnie to, co grodzieński. Moja żona ma, że tak powiem, inne pojęcie o czulencie. W każdym miejscu na świecie czulent ma inne składniki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃulɛ̃nt, AS: čulẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czulentowy

 rzecz. czulencik mrz.

Wiktionary


czulić

czulić się - okazywać czułość, tkliwość; przymilać się


SJP.pl


czulszy

stopień wyższy od przymiotnika: czuły


SJP.pl


czum

przenośny namiot u Mongołów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) przenośny namiot, tradycyjne mieszkanie ludów rdzennych Syberii, hodujących renifery

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tradycyjnym mieszkaniem Nieńców jest czum, stożkowy namiot o owalnej podstawie.

Wiktionary


czuma

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Czuma (ur. 1938) – polityk, prawnik i historyk, poseł, minister sprawiedliwości w rządzie Donalda Tuska
  • Benedykt Czuma (ur. 1941) – polityk, wydawca i dziennikarz
  • Elżbieta Czuma (ur. 1954) – działaczka ROPCiO, instruktorka harcerska ZHR
  • Hubert Czuma (1930-2019) – działacz wolnościowy, jezuita
  • Ignacy Czuma (1891–1963) – polityk i prawnik
  • Józef Czuma (1915-1944) – porucznik, cichociemny, oficer Kedywu
  • Łukasz Czuma (ur. 1935) – profesor, wykładowca KUL
  • Mieczysław Czuma (ur. 1936) – dziennikarz, publicysta
  • Walerian Czuma (1890–1962) – generał brygady WP i działacz społeczny

Wikipedia


czumacki

przymiotnik od: czumak


SJP.pl


czumak

ukraiński chłop, trudniący się przeważnie przewozem towarów, głównie soli na wozach zaprzęgniętych w woły


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. ukraiński chłop zajmujący się przewozem towarów, przede wszystkim soli, na wozach zaprzężonych w woły;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃũmak, AS: čũmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czumactwo n.

 przym. czumacki

Wiktionary


czumiza

jednoroczna roślina zbożowa i pastewna z rodziny wiechlinowatych; włośnica; ber


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. włośnica ber

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ber, proso włoskie, włośnica ber

Wiktionary


czumysz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;

Wiktionary

Czumysz (ros. " Чумыш ") – rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu. Długość rzeki wynosi 644 km, powierzchnia zlewni 23900 km².

Wikipedia


czuna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;

Wiktionary

Czuna (w górnym biegu zwana Uda) − rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim. Długość rzeki wynosi 1203 km, powierzchnia dorzecza 56,8 tys. km². W dolnym biegu rzeka przepływa przez Wyżynę Środkowosyberyjską. Głównym miastem nad Czuną jest Niżnieudinsk. Źródła w Sajanie Wschodnim. Łączy się z Biriusą, tworząc Tasiejewę (dopływ Angary).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Uda (w górnym biegu)

Wiktionary


czungcing

miasto w Chinach; Chongqing


SJP.pl


czungkingozaur

rodzaj czworonożnego, roślinożernego dinozaura


SJP.pl

Czungkingozaur – rodzaj wymarłych dinozaurów ptasiomiednicznych z rodziny stegozaurów zamieszkujących tereny obecnych Chin w epoce jury późnej.

Wikipedia


czunia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Podkamiennej Tunguzki

Wiktionary


czupiradełko

zdrobnienie od: czupiradło


SJP.pl


czupiradło

ktoś o zmierzwionych włosach, nieuczesany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. osoba śmiesznie wyglądająca, mająca dziwaczną fryzurę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kolejce do kasy stało za mną jakieś czupiradło i popychało mnie wózkiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czupryna ż.

:: zdrobn. czupiradełko n.

 czas. czupirzyć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) straszydło

Wiktionary


czupkiewicz

nazwisko


SJP.pl


czupryna

bujne, niezbyt długie włosy układające się swobodnie na głowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) krótkie, bujne włosy

 (1.2) rodzaj fryzury charakteryzujący się podgoleniem na równej wysokości;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Profesor z rozwichrzoną czupryną przelewał z retorty do retorty mętną białawą ciecz, mieszał ją z substancjami, zawartymi w szeregach probówek, przygotowując jakąś reakcję.

 (1.1) Nie umiem się do Maćka przyzwyczaić bez jego czupryny.

 (1.2) Jan III nosił czuprynę staropolską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈprɨ̃na, AS: čuprỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czuprynka ż.

 przym. czupryniasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kędziory

 (1.2) podgolony łeb

Wiktionary


czuprynek

zdrobnienie od: czupryna


SJP.pl


czupryniak

nazwisko


SJP.pl


czupryniasty

mający czuprynę


SJP.pl


czuprynka

zdrobnienie od: czupryna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czupryna

Wiktionary

Czuprynka ("Mareca falcata") – gatunek wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący głównie wschodnią część Azji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czupryna ż.

Wiktionary


czuprynowo

Czuprynowo – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Kuźnica.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czuprynowo, po jej zniesieniu w gromadzie Kuźnica. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia


czupryński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dawid Czupryński – polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy
  • Krzysztof Czupryński – polski chemik

Wikipedia


czupurka

gatunek morskiej ryby flądrokształtnej z rodziny skarpiowatych


SJP.pl

Czupurka, arnoglosa czupurka ("Arnoglossus imperialis") – gatunek morskiej ryby flądrokształtnej z rodziny skarpiowatych (Bothidae).

Wikipedia


czupurniej

stopień wyższy od przysłówka: czupurnie


SJP.pl


czupurniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czupurny


SJP.pl


czupurność

buńczuczność, zadziorność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest czupurne; cecha tych, którzy są czupurni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czupurny

 przysł. czupurnie

Wiktionary


czupurny

zawadiacki; wojowniczy


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) skory do śmiałego i buntowniczego okazywania swojego sprzeciwu lub niezadowolenia

 (1.2) fryz. o włosach lub zaroście: sterczący i odstający od skóry w różnych kierunkach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka razy w tygodniu do lokalu Związku wpadał jak burza Juliusz Wirski. Niski, czupurny i zawzięty. Przy każdej okazji demonstrował swe komunistyczne przekonania i żądał z tego tytułu należnych mu, jego zdaniem, przywilejów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czupurność ż.

 przysł. czupurnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawadiacki, buńczuczny, zadziorny, krewki, zaczepny, napastliwy, hardy, rogaty, junacki, przekorny, zadzierzysty, impertynencki, wyzywający, wojowniczy, bojowy, niepokorny, awanturniczy, chwacki

Wiktionary


czupurzyć

przestarzałe: zachowywać się czupurnie; stawiać się, rzucać się


SJP.pl


czura

nazwisko


SJP.pl


czuringa

przedmiot kultowy plemion australijskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. płaski kamień ozdobiony rytem lub rysunkiem, obiekt kultu plemięemion australijskich;

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdemu nowo narodzonemu dziecku przydziela się czuringę odpowiedniego totemu, która wcześniej należała do jakiegoś zmarłego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈrʲĩŋɡa, AS: čurʹĩŋga

Wiktionary


czusowaja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Wiktionary

Czusowaja (ros. Чусовая) – rzeka w Rosji. Uchodzi do Zbiornika Kamskiego.

Długość – 592 km, powierzchnia zlewni – 23 tys. km²

Częste powodzie w okresie od połowy kwietnia do połowy czerwca. Zamarza w okresie między końcem października a przełomem kwietnia i maja.

Wikipedia


czusowoj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

Wiktionary

Czusowoj (ros. "Чусовой") – miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową (dopływ Kamy). Około 44 000 mieszkańców (2024).

Z Czusowoju pochodzi Tatjana Iwanowa, rosyjska saneczkarka.

W mieście rozwinął się przemysł drzewny, materiałów budowlanych, spożywczy oraz hutniczy.

Wikipedia


czusz

spójnik

 (1.1) stpol. mianowicie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuʃ, AS: čuš

Wiktionary


czuszka

1. roślina z rodziny psiankowatych o wydłużonych, czerwonych owocach, jedna z odmian papryki;
2. przyprawa z owoców tej rośliny, bardzo ostra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. odmiana papryki drobnoowocowej o jajowatych liściach i wydłużonych owocach

 (1.2) kulin. owoc czuszki (1.1)

 (1.3) kulin. ostra przyprawa, proszek sporządzany z czuszek (1.2)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czuszka – półwysep (kosa), położony w północnej części Cieśniny Kerczeńskiej
  • Czuszka – miejscowość na półwyspie, w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, w rejonie tiemriukskim
  • czuszka – roślina, odmiana papryki drobnoowocowej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuʃka, AS: čuška

Wiktionary


czuszykać

w łowiectwie o cietrzewiu: wydawać głos podczas toków


SJP.pl


czuszów

Czuszów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Pałecznica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Integralne części miejscowości: Folwark, Kresy, Parcelacja, Stara Wieś.

Wikipedia


czutka

młodzieżowo: przeczucie


SJP.pl


czuwacz

czuwacz słowacki - rasa psa


SJP.pl


czuwaj

okrzyk, zawołanie harcerzy


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) pozdrowienie harcerskie;

forma czasownika.

 (2.1) tryb rozkazujący 2 os. lp. czasownika czuwać

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czuwaj Przemyśl – klub sportowy
  • Pozdrowienie harcerskie
  • „Czuwaj” – czasopismo harcerskie
  • Czuwaj – film w reżyserii Roberta Glińskiego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Druhny i druhowie, czuwaj! — Czuwaj!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuvaj, AS: čuvai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwak mrz.

 czas. czuwać ndk.

Wiktionary


czuwak

urządzenie w postaci przycisku, znajdującego się w główce korby nastawnika pojazdów trakcji elektrycznej, powodujące samoczynne zatrzymywanie się pociągu w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kolej. urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;

Wiktionary

Czuwak (w USA: ang. "Deadman control") – w transporcie szynowym jeden z elementów automatyki bezpieczeństwa pociągu[], którego celem jest minimalizowanie zagrożeń wynikających z kierowania pojazdem przez człowieka. Nazwa została bezpośrednio zaczerpnięta od czasownika "czuwać", ponieważ jego podstawowym zadaniem jest sprawdzenie przytomności prowadzącego pojazd.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuvak, AS: čuvak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwanie n., czujność ż., czuwajka ż., czujka ż., czucie n., poczucie n., czuwanie n., poczucie n., poczuwanie n., wyczucie n., wyczuwanie n., przeczucie n., przeczuwanie n.

 czas. czuwać ndk., czuć ndk., poczuć dk., poczuwać ndk., wyczuwać ndk., wyczuć dk., poczuwać się ndk., poczuć dk., przeczuwać ndk., przeczuć dk.

 przym. czujny, czujkowy, wyczuwalny

 przysł. czujnie

 wykrz. czuwaj, czuj

Wiktionary


czuwakowy

→ czuwak


SJP.pl

Patrz:

czuwak

czuwaliczka

czuwaliczka jadalna - krzew z rodziny dławiszowatych o liściach zawierających alkaloidy; khat, katu, kata jadalna


SJP.pl

Czuwaliczka ("Catha" Forssk. ex Schreb.) – rodzaj roślin należący do rodziny dławiszowatych ("Celastraceae" R. Br.). Obejmuje co najmniej 3 gatunki występujące naturalnie w Afryce i na Bliskim Wschodzie.

Wikipedia


czuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czuwać.

Wiktionary

Czuwanie – stan aktywności układu somatycznego, będący przeciwieństwem snu, który jest spoczynkiem dla tego układu. U ludzi dorosłych czuwanie i sen to dwa podstawowe stany fizjologiczne występujące cyklicznie, gdzie około 2/3 doby przypada na czuwanie.

Stan czuwania, podobnie jak sen, można zbadać obiektywnie, rejestrując czynność bioelektryczną mózgu. Czuwanie charakteryzuje się występowaniem w EEG fal alfa i beta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈvãɲɛ, AS: čuvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czujność ż., czuwak mrz.

 czas. czuć, wyczuwać, czuwać ndk.

 przym. czujny

 przysł. czujnie

Wiktionary


czuwaski

przymiotnik od: Czuwaszja (republika należąca do Federacji Rosyjskiej)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czuwaski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaszja ż., Czuwasz mos., Czuwaszka ż.

Wiktionary


czuwaskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem czuwaskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czuwaskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku czuwaskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈvaskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čuvaskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czuwasz

1. być czujnym, pilnować kogoś, czegoś;
2. nie spać w nocy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. przedstawiciel ludu czuwaskiego; mieszkaniec Czuwaszji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czuwasze wyznają tradycyjne wierzenia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaszja ż., czuwaszczyzna ż.

:: fż. Czuwaszka ż.

 przym. czuwaski

Wiktionary


czuwaszja

autonomiczna republika w Rosji; Republika Czuwaska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Wiktionary

Czuwaszja ( Чӑваш Ен, Чувашия), Republika Czuwaska (czuw. Чӑваш Республики, ros. Чувашская Республика) – republika w europejskiej części Federacji Rosyjskiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czuwaski mrz., Czuwasz mos., Czuwaszka ż.

 przym. czuwaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Czuwaska

Wiktionary


czuwaszka

członkini narodu zamieszkującego głównie Czuwaszję


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. kobieta z ludu Czuwaszów, rdzennych mieszkańców Czuwaszji, regionu środkowej Wołgi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaszja ż., czuwaski mrz., czuwaszczyzna ż.

:: fm. Czuwasz mos.

 przym. czuwaski

Wiktionary


czuwać

1. być czujnym, pilnować kogoś, czegoś;
2. nie spać w nocy


SJP.pl

czasownik

 (1.1) być czujnym, mieć się na baczności

 (1.2) strzec, pilnować kogoś lub czegoś

 (1.3) nie spać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kierownik czuwał, aby wszystko odbyło się zgodnie z harmonogramem.

 (1.2) Matka czuwa nad swym dzieckiem przez całe życie.

 (1.3) Dziecko czuwało do rana, aby zobaczyć się ze świętym mikołajem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuvat͡ɕ, AS: čuvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwanie n., czujność ż., czuwajka ż., czujka ż., czuwak mrz.

 czas. czuć

 wykrz. czuwaj

 przysł. czujnie

Wiktionary


czuwański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czuwańcami, dotyczący Czuwańców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język czuwański

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaniec mos., Czuwanka ż.

Wiktionary


czuć

1. doznawać wrażeń zmysłowych;
2. doznawać uczuć, przeżywać coś wewnętrznie;
3. przewidywać, domyślać się, przeczuwać;
4. czuć się - być w pewnym stanie fizycznym lub psychicznym (np. czuć się dobrze); mieć świadomość tego stanu (np. czuć się silnym)


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. poczuć)

 (1.1) odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

 (1.2) odbierać wrażenia za pomocą zmysłu węchu

 (1.3) odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów

 (1.4) lwów. słyszeć

 (1.5) stpol. czuwać, pilnować

 (1.6) gw-pl|Bukowina. śmierdzieć

czasownik zwrotny niedokonany czuć się

 (2.1) mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy się zbudziłem, to poczułem mrowienie na karku.

 (1.2) Gotujesz coś? Bo czuję spaleniznę…

 (1.3) Wyczuliśmy wroga znajdującego się w pobliżu – to te dudnienia bębnów go zdradziły.

 (2.1) Kiedy wstałem z łóżka, czułem się jak nowo narodzony.

 (2.1) Przy nim czuję się jak idiota.

 (2.1) Źle się czuję, boli mnie głowa. Chyba będę chory.

 (2.1) Nie czuję się dobrze z tym, że mu to powiedziałem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃut͡ɕ, AS: čuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyczuwanie n., odczucie n., poczucie n., czucie n., uczucie n., przeczuwanie n., przeczucie n., wyczucie n., czułość ż., czuwak m., czułek m., czujność ż., czuwanie n., poczuwanie n., czujka ż., czujnik m.

 czas. poczuć dk., uczuć dk., czuwać ndk., poczuwać dk., odczuwać ndk., odczuć dk., wyczuwać ndk., wyczuć dk., przeczuwać ndk., przeczuć dk.

 przym. czuły, czujny, czuciowy, czułkowy, uczuciowy, przeczuwalny, czujkowy, czujnikowy

 przysł. czule, czujnie, czuciowo, uczuciowo

Wiktionary


czułczyce

Czułczyce – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Sawin. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 812.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czułczyce, po jej zniesieniu w gromadzie Staw. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wikipedia


czułek

1. ozdobny półkrzew o drobnych kwiatach; liście niektórych gatunków składają się przy dotknięciu; mimoza;
2. (zwykle w l.mn.) wyrostek ciała u niektórych zwierząt bezkręgowych znajdujący się w okolicy otworu gębowego, służący jako narząd chwytny;
3. (zwykle w l.mn.) wyrostek na głowie stawonogów i owadów odbierający wrażenia węchowe i dotykowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zool. wyrostek czuciowy owada lub mięczaka;

 (1.2) bot. mimoza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czułki – elementy budowy owadów
  • czułek – rodzaj roślin z rodziny mimozowatych, inaczej mimoza

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czuły

 czas. czuły, czuć

 rzecz. poczucie n.

Wiktionary


czułkowate

rodzina roślin kwiatowych dwuliściennych z krajów zwrotnikowych i podzwrotnikowych


SJP.pl


czułkowaty

o cechach czułkowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


czułkowy

związany z czułkiem


SJP.pl


czułostka

drobny przejaw czułości, czułe słówko lub gest


SJP.pl


czułostkowość

→ czułostkowy


SJP.pl

Patrz:

czułostkowy

czułostkowy

skłonny do przesadnego rozczulania się, sentymentalizmu


SJP.pl


czułości

pieszczoty, miłe słowa, okazywanie tkliwości, serdeczności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) zachowanie, w którym objawia się miłość

forma rzeczownika.

 (2.1) M., D., B. i W. lm. od: czułość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈwɔɕt͡ɕi, AS: čuu̯ośći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czułość ż.

 przym. czuły

 przysł. czule

 czas. czuły

Wiktionary


czułościowy

→ czułość


SJP.pl

Patrz:

czułość

czułość

1. bycie czułym, tkliwość;
2. zdolność precyzyjnego (właściwego) reagowania na bodźce zewnętrzne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha kogoś, kto jest czuły

 (1.2) uczuciowość, wrażliwość

 (1.3) cecha mechanizmów polegająca na ich precyzyjnym działaniu

 (1.4) fot. wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czułość (cecha)
  • czułość filmu
  • czułość analityczna
  • czułość testu diagnostycznego
  • czułość użytkowa odbiornika (w radiotechnice)
  • czułość progowa
  • czułość skrośna
  • czułość wagi
  • czułość libelli

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potem sięgała po pomarszczoną rączkę i z czułością oglądała każdy z osobna mikroskopijny paznokietek.

 (1.2) Pogłaskała włosy swego syna z czułością.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuwɔɕt͡ɕ, AS: čuu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lm. czułości nmos., czułostkowość ż.

 przym. czuły

 przysł. czule

 czas. czuły, czuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pieszczotliwość, tkliwość

 (1.3) precyzja, precyzyjność

Wiktionary


czuły

1. odnoszący się do kogoś z miłością, delikatnością; tkliwy, kochający (np. czułe spojrzenie);
2. wrażliwy, odczuwający (np. czuły na piękno);
3. precyzyjnie (właściwie) reagujący na bodźce zewnętrzne (np. czułe ucho)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością

 (1.2) o urządzeniach: łatwo reagujący, potrzebujący niewielkiego impulsu do zareagowania

 (1.3) o częściach ciała: wrażliwy na bodźce zewnętrzne

 (1.4) o osobie: wrażliwy na punkcie czegoś, silnie na coś wyczulony

czasownik

 (2.1) przesz. 3 os. lm. nmos. zob. czuć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Uczeń dowie się, że komputer to czułe urządzenie elektroniczne i należy się z nim obchodzić ostrożnie.

 (1.4) Jest bardzo czuły na punkcie swojej męskości, łatwo go urazić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuwɨ, AS: čuu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czułość ż., czułostkowość ż., czułostka ż., czułek m., uczucie n., wyczucie n., uczulenie n., czucie n., czułości nmos.

 czas. czuć, uczulić, odczuwać, przeczuwać

 przym. czułostkowy, czuciowy

 przysł. czule, czułostkowo

Wiktionary


czułym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Wiktionary

Czułym (ros. Чулым) – rzeka w azjatyckiej części Rosji. Przepływa przez Kraj Krasnojarski i obwód tomski. Powstaje z połączenia dwóch rzek: Biełyj Ijus i Cziornyj Ijus. Jest prawym dopływem rzeki Ob.

Długość: 1799 km, powierzchnia dorzecza: 134,1 tys. km². Spławna. Żeglowna na odcinku 1173 km.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czułymski

Wiktionary


czułymski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czułymem, dotyczący Czułymu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czułym mrz.

Wiktionary


czułyszman

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji w Republice Ałtaju, uchodzi do Jeziora Teleckiego;

Wiktionary

Czułyszman (ros. Чулышман) – rzeka w Rosji w Republice Ałtaju.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czułyszmański

Wiktionary


czułyszmański

przymiotnik

 (1.1) związany z Czułyszmanem (rzeką na Ałtaju w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czułyszman mrz.

Wiktionary


czułów

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czułów – część miasta Tychy
  • Czułów – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Liszki
  • Czułówek

Wikipedia


czułówek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Czernichów;

Wiktionary

Czułówek – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Czernichów.

Wieś położona jest w mezoregionie zwanym Obniżeniem Cholerzyńskim w obrębie makroregionu Brama Krakowska.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czułówek, po jej zniesieniu w gromadzie Rybna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia


czw.

skrót od: czwartek


SJP.pl

skrót

 (1.1) = czwartek

Wiktionary


czwarta

godzina czwarta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) godzina 4 w nocy lub po południu

forma przymiotnika.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: czwarty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zjadł obiad mięsny, wypił później w cukierni filiżankę kawy czarnej z likierem, około godziny czwartej znowu się posilił i już o szóstej był na dworcu.

Wiktionary

Powiązane:

 licz. cztery, czworo

 przym. czwarty

 rzecz. cztery n.

Wiktionary


czwartaczka

zimnica, malaria czterodniowa, postać malarii charakteryzująca się występowaniem napadów gorączki, dreszczy i potów co 72 godziny


SJP.pl


czwartak

1. potocznie: uczeń czwartej klasy;
2. potocznie: żołnierz czwartego pułku piechoty Królestwa Polskiego, znanego z udziału w powstaniu listopadowym;
3. w czasie powstania warszawskiego: żołnierz batalionu im. Czwartaków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. żołnierz czwartego pułku piechoty Królestwa Polskiego biorącego udział w walce o Arsenał w czasie powstania listopadowego;

 (1.2) pot. hist. żołnierz oddziału szturmowego Gwardii Ludowej, a następnie Armiii Ludowej, noszącego imię Czwartaków (1.1);

 (1.3) środ. uczn. uczeń czwartej klasy, zwłaszcza szkoły podstawowej, rzadziej szkoły średniej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) pot. czwarte piętro

 (2.2) daw. kwartnik (moneta)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfartak, AS: čfartak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cztery n., czwartek mrz., czwórka ż.

 przym. czwarty, czwórkowy

 licz. cztery, czworo

 czas. poczworzyć

Wiktionary


czwartakowy

→ czwartak


SJP.pl

Patrz:

czwartak

czwartek

czwarty dzień tygodnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) czwarty dzień tygodnia

Wiktionary

Czwartek (skrót czw.) – dzień tygodnia między środą a piątkiem.

Według normy ISO-8601 jest czwartym dniem tygodnia. Niegdyś był to dzień wolny od zajęć dla żaków. W kulturze ludowej ziem Polski czwartek obwarowany jest zakazami dotyczącymi sprzątania oraz przędzenia, których egzekutorką miała być bogini Marzanna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czwartek biuro jest czynne do godziny 18.

 (1.1) Pamiętaj, by zamknąć konto przed czwartkiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfartɛk, AS: čfartek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cztery n., czwórka ż., czwartak mos./mrz., czwóreczka ż.

:: zdrobn. czwarteczek m.

 czas. czworzyć ndk., poczworzyć dk.

 przym. czwartkowy, poczwórny

 licz. cztery, czworo, czwarty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk czwortek; żart. wicepiątek

Wiktionary


czwartka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Nidzica,Olsztyn,Giżycko,Olecko,Szczytno. ćwiartka

 (1.2) gw-pl|Nidzica,Dąbrówno,Ostródzkie. ćwiartka zabitej zwierzyny

 (1.3) gw-pl|Olsztyn,Giżycko,Szczytno,Giżycko,Ełk. wąski sierp Księżyca

Wiktionary


czwartkowy

związany z czwartkiem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każde czwartkowe popołudnia spędzamy razem z wnukami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfartˈkɔvɨ, AS: čfartkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartek m.

 przym. czwarty

 czas. poczworzyć

Wiktionary


czwartnik

drobny materiał justunkowy, charakteryzujący się szerokością równą stopniowi pisma, stosowany w typografii do oddzielania czcionek; firet


SJP.pl


czwartoklasista

uczeń czwartej klasy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) eduk. uczeń czwartej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartoklasistka ż.

Wiktionary


czwartoklasistka

uczennica czwartej klasy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) eduk. uczennica czwartej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. czwartoklasista m.

Wiktionary


czwartoligowiec

zawodnik grający w czwartej lidze


SJP.pl


czwartoligowy

należący do czwartej ligi, rozgrywany przez tę ligę


SJP.pl


czwartorzęd

okres ery kenozoicznej trwający od ok. 1,9 miliona lat lub 2,59 miliona lat (w zależności od poglądu; ponadto samo wyodrębnianie czwartorzędu zostało zakwestionowane)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

Wiktionary

Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,58 mln lat temu z końcem neogenu i wciąż trwa. Dzieli się na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za początek czwartorzędu uważa się pierwsze spośród kilku silnych ochłodzeń klimatu, które bardzo wyraźnie zaznaczyły się na naszym kontynencie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt, AS: čfartožẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórrząd m., czterorzęd m.

 przym. czwartorzędowy, czterorzędowy, czwartorzędny, przedczwartorzędowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Q

Wiktionary


czwartorzędność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co czwartorzędne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czwartorzędny

Wiktionary


czwartorzędny

1. bardzo podrzędny, mało ważny na tle innych;
2. mający bardzo małą jakość lub wartość na tle innych; pięciorzędny


SJP.pl


czwartorzędowy

→ czwartorzęd


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geol. dotyczący czwartorzędu, występujący, powstały w czwartorzędzie

Wiktionary

Patrz:

czwartorzęd

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃfartɔʒɛ̃nˈdɔvɨ, AS: čfartožẽndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartorzęd mrz.

 przym. przedczwartorzędowy

Wiktionary


czwarty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 4


SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

 (1.1) od 4

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) dzień miesiąca po trzecim

rzeczownik, rodzaj żeński

 (3.1) czwarta: godzina czwarta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwiecień to czwarty miesiąc roku w kalendarzu gregoriańskim.

 (1.1) Jak wykazuje badanie, w ciągu ostatniego pół roku co czwarty pasażer czuł się niepewnie na stacji kolejowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfartɨ, AS: čfarty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwarta ż., czwartek m., czwartak m., czworak m., czworaczek mzw./mrz.

 licz. cztery

 przedr. czwarto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 4.

Wiktionary


czworacki

→ czworak (budynek); czworakowy


SJP.pl


czworaczek

1. jedno z czworga dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. zdrobnienie od: czworak;
3. potocznie: pozycja, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu; czworaczki, czworak;
4. bakteria chorobotwórcza złożona z czterech komórek połączonych wspólną otoczką


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) zdrobn. od czworak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Michał jest czworaczkiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworak m., czwórka ż., cztery n.

 licz. cztery, czwarty, czworo

 przym. czwarty

Wiktionary


czworaczka

1. jedno z czworga dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. zdrobnienie od: czworak;
3. potocznie: pozycja, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu; czworaczki, czworak;
4. bakteria chorobotwórcza złożona z czterech komórek połączonych wspólną otoczką


SJP.pl


czworaczki

1. czworo dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. potocznie: pozycja, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu; czworaczek, czworak


SJP.pl


czworaczkowy

1. → czworaczki;
2. dotyczący pozycji ciała człowieka, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu


SJP.pl


czworaczny

mieszkający w czworakach


SJP.pl


czworaczy

dotyczący czworaczków


SJP.pl


czworak

1. dawniej: folwarczny budynek z czterema mieszkaniami dla służby dworskiej;
2. stawonóg z sekcji krabów;
3. nietypowa broń myśliwska, mająca cztery lufy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. budynek folwarczny mieszczący cztery mieszkania dla służby;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czworak (budynek)
  • Czworak (moneta)
  • Czworaki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czworaczek m.

 licz. czworaki

 przym. czwarty

Wiktionary


czworaki

będący czterech różnych rodzajów, gatunków, odmian


SJP.pl

liczebnik wieloraki

 (1.1) dotyczący czterech typów, rodzajów

forma rzeczownika.

 (2.1) M. lm. czworak

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czworaki – budynek folwarczny lub dworski
  • Czworaki – część miasta Bełżyce
  • Czworaki – część miasta Hajnówka
  • Czworaki – część miasta Sieniawa
  • Czworaki – część wsi Rakutowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Kowal
  • Czworaki – osada w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Piszczac
  • Czworaki – część wsi Hniszów w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Ruda-Huta
  • Czworaki – część wsi Rudno w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
  • Czworaki – część wsi Gołe Łazy w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Krzywda
  • Czworaki – część wsi Bełżec w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Bełżec
  • Czworaki – część wsi Horostyta-Kolonia w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
  • Czworaki – część wsi Ruskie Piaski w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Nielisz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈraci, AS: čforaḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworak

 przysł. czworako

Wiktionary


czworako

przysłówek sposobu

 (1.1) przysł. od przymiotnika → czworaki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrakɔ, AS: čforako

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworaki

 licz. czworaki

Wiktionary


czworakować

dawniej: robić coś czworako


SJP.pl


czworakowy

przymiotnik od: czworak


SJP.pl


czworo

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 4, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej


SJP.pl

liczebnik zbiorowy

 (1.1) 4

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieci w Bronowie było czworo: Tadzio, Staś, Janek i Helenka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfɔrɔ, AS: čforo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwarta ż., czwartek mrz., czwartak mos./mzw./mrz., czworaczek mzw./mrz.

 przym. czwarty

 licz. cztery

Wiktionary


czworoboczny

dotyczący czworoboku, mający cztery boki, ograniczony czterema płaszczyznami itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cztery boki

 (1.2) hist. wojsk. ustawiony w formacji czworoboku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworobok mrz.

Wiktionary


czworobok

1. wielobok płaski o czterech bokach; czworokąt;
2. coś przypominającego kształtem czworobok; czworokąt;
3. cztery elementy składające się na coś; czworokąt;
4. cztery osoby zaangażowane seksualnie lub emocjonalnie w związek; czworokąt;
5. zamknięty teren, na którym przeprowadza się konkursy w ujeżdżaniu; maneż, ujeżdżalnia, kierat;
6. zwarty szyk bojowy dawnych oddziałów piechoty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. wielobok płaski o czterech bokach

 (1.2) wojsk. hist. czworokątny szyk bojowy piechoty

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czworokąt (też czworobok) – figura geometryczna
  • czworobok (jeździectwo) – arena jeździecka
  • czworobok Michaelisa
  • czworobok przegubowy
  • czworobok zupełny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrɔbɔk, AS: čforobok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworoboczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworokąt

Wiktionary


czworobój

dyscyplina sportowa złożona z czterech konkurencji; czwórbój


SJP.pl


czworogran

dawniej: czworobok


SJP.pl


czworograniasty

mający cztery granie (krawędzie, kanty); czworokanciasty, czterograniasty, czterokanciasty


SJP.pl


czworogłowy

1. mający cztery głowy; czterogłowy, czwórgłowy;
2. mięsień czworogłowy uda - duży, gruby mięsień w przedniej części uda, najsilniejszy prostownik stawu kolanowego


SJP.pl


czworokanciasty

mający cztery kanty (krawędzie, granie); czworokanciasty


SJP.pl


czworokącik

zdrobnienie od: czworokąt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czworokąt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie czworokąt, lecz tylko mały czworokącik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworokąt m.

Wiktionary


czworokąt

czworobok;
1. wielokąt płaski o czterech kątach;
2. coś przypominającego kształtem czworokąt;
3. cztery elementy składające się na coś;
4. cztery osoby zaangażowane seksualnie lub emocjonalnie w związek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

Wiktionary

Czworokąt, czworobok – wielokąt płaski o czterech bokach. Każdy czworokąt ma dwie przekątne – odcinki łączące dwa niesąsiednie wierzchołki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dowolnym czworokącie wpisanym w okrąg iloczyn długości przekątnych równy jest sumie iloczynów długości przeciwległych boków. (twierdzenie Ptolemeusza)

 (1.1) Czworokąt z tak wpisanymi trójkątami jest obrazem kręgu ziemskiego we wszechświecie, dwunastu domów zodiaku, bóstw, które w nich mieszkają i całego bytu, treści wszystkich rzeczy, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt, AS: čforokõnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworokątny

 rzecz. czworokącik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworobok

Wiktionary


czworokątność

→ czworokątny


SJP.pl

Patrz:

czworokątny

czworokątny

mający cztery kąty; tetragonalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cztery kąty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworokąt mrz.

Wiktionary


czworolist

bylina z rodziny liliowatych o trującym owocu i czterech liściach


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czworomian

w matematyce: wielomian złożony z czterech wyrazów


SJP.pl


czworonogi

zwykle o zwierzętach: mający cztery nogi; czworonożny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) książk. mający cztery nogi

forma rzeczownika.

 (2.1) M. B. W. lm. od: czworonóg

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃfɔrɔ̃ˈnɔɟi, AS: čforõnoǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg mrz.

 przym. czworonożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteronożny, czworonożny; książk. czteronogi

Wiktionary


czworonożnie

→ czworonożny


SJP.pl

Patrz:

czworonożny

czworonożny

zwykle o zwierzętach: mający cztery nogi; czworonogi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cztery nogi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃfɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ, AS: čforõnožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg m.

 przym. czworonogi, czteronożny, czteronogi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworonogi, czteronożny, czteronogi

Wiktionary


czworonóg

zwierzę czworonożne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zwierzę czworonożne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krowa, słoń i kot są czworonogami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrɔ̃nuk, AS: čforõnuk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteronożny, czworonożny, czteronogi, czworonogi

Wiktionary


czworook

gatunek ryby z rzędu karpieńcokształtnych


SJP.pl

Czworook, argusek ("Anableps anableps") – gatunek ryby karpieńcokształtnej z rodziny czworookowatych (Anablepidae). Jest hodowana w akwariach.

Wikipedia


czwororęki

mający cztery ręce


SJP.pl


czworościan

wielościan o czterech trójkątnych ścianach; ostrosłup trójkątny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

Wiktionary

Czworościan – wielościan o czterech trójkątnych ścianach, równoważnie definiowany jako ostrosłup trójkątny. Każda czworościan ma 6 krawędzi i 4 wierzchołki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głównym motywem strukturalnym krzemianów są czworościany zbudowane z krzemu znajdującego się w środku i otoczonego czterema atomami tlenu umieszczonymi na wierzchołkach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworościenny, czworościanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetraedr

Wiktionary


czworościanowy

mający kształt czworościanu; czworościenny


SJP.pl


czworościenny

mający kształt czworościanu; czworościanowy


SJP.pl


czwortek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czwartek

Wiktionary


czworzyć

czworzyć się:
1. powiększać się czterokrotnie;
2. rzadko: ukazywać się, być widzianym w poczwórnej postaci;
3. potocznie: starać się być wszędzie, w wielu miejscach; uwijać się, dwoić się i troić


SJP.pl


czwóra

zgrubienie od: czwórka (ocena szkolna)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uczn. zgrub. od: czwórka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja nauczycielka z angielskiego to straszna piła. Nawet dziewczyna, która jest zawsze przygotowana, ma u niej czwórę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórka ż.

Wiktionary


czwórboista

sportowiec biorący udział w zawodach sportowych składających się z czterech konkurencji


SJP.pl


czwórboistka

→ czwórboista


SJP.pl

Patrz:

czwórboista

czwórbojowy

→ czwórbój


SJP.pl

Patrz:

czwórbój

czwórbój

dyscyplina sportowa złożona z czterech konkurencji; czworobój


SJP.pl


czwórdzielny

podzielony lub dający się podzielić na cztery części; czterodzielny


SJP.pl


czwóreczka

zdrobniale o czwórce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: czwórka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfurˈɛt͡ʃka, AS: čfurečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartek mrz., czwórka ż.

Wiktionary


czwórgłowy

mający cztery głowy; czterogłowy, czworogłowy


SJP.pl


czwórka

1. cyfra oznaczająca liczbę cztery;
2. ocena szkolna;
3. autobus, budynek itp. oznaczone numerem cztery;
4. grupa czterech osób, zwierząt itp.;
5. osada czteroosobowej łodzi lub bobsleja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nazwa cyfry 4

 (1.2) ocena w szkole oznaczona cyfrą 4

 (1.3) czwarta rzecz lub osoba spośród wielu ponumerowanych (np. tramwaj, bila, zawodnik na boisku, pokój w hotelu)

 (1.4) grupa czterech osób, zbiór czterech rzeczy lub pojęć abstrakcyjnych

 (1.5) rzecz, która może pomieścić cztery osoby (np. pokój, kabina, pojazd, łódź)

 (1.6) sport. wiośl. czteroosobowa osada wioślarska

 (1.7) zaprzęg składający się z czterech koni

 (1.8) środ. żegl. siła wiatru cztery w skali Beauforta

 (1.9) pot. muz. epka zawierająca cztery utwory (po 2 na stronie A i B)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • 4 – liczba naturalna
  • czwórka uporządkowana – ciąg 4-elementowy; również: zestaw współrzędnych punktu w przestrzeni 4-wymiarowej oraz kwaternion konstruowany za pomocą liczb rzeczywistych
  • Czwórka – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim
  • „Czwórka” – jedna ze stacji Polskiego Radia
  • „Czwórka” – TV4, polska stacja telewizyjna
  • „czwórka” – płyta gramofonowa o średnicy 7 cali
  • Czwórka – karta do gry
  • Czwórka – obraz Józefa Chełmońskiego
  • Czwórka – obraz Józefa Chełmońskiego 1880
  • 4

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pewno trafisz – nad wejściem do mojego domu wymalowana jest duża, biała czwórka.

 (1.2) Dostałem jedynkę ze sprawdzianu, ale dzisiaj poprawiłem ją na czwórkę.

 (1.3) Jednym uderzeniem kija bilardowego posłałem do łozy czwórkę i siódemkę.

 (1.4) Kiedy się wypełniły dni / i przyszło zginąć latem, / prosto do nieba czwórkami szli / żołnierze z Westerplatte.

 (1.5) Za późno dokonaliśmy rezerwację w hostelu, bo nie było już dwójek, a zostały same czwórki.

 (1.6) Na olimpiadzie w Pekinie złoto przypadło polskiej czwórce podwójnej bez sternika.

 (1.7) Wszelako najciekawsze i najbardziej znamienne dla Panatenajów były zawody w biegu czwórek z tzw. apobatami.

 (1.8) Wyszliśmy z portu przy czwórce z południowego zachodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfurka, AS: čfurka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czwóreczka ż.

:: zgrub. czwóra ż.

 czas. poczworzyć

 przym. poczwórny, czwórkowy

 licz. cztery

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dobry, ocena dobra

 (1.2) kwartet

 (1.7) kwadryga

Wiktionary


czwórkowicz

potocznie: uczeń o dobrych ocenach, mający przeważnie czwórki jako oceny z przedmiotów szkolnych


SJP.pl


czwórkowiczka

→ czwórkowicz


SJP.pl

Patrz:

czwórkowicz

czwórkowy

przymiotnik od: czwórka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z liczbą cztery, dotyczący liczby cztery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórka ż., czwartak mos./mrz.

Wiktionary


czwórlufka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) łow. łamana myśliwska broń czterolufowa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) vierling, firling

Wiktionary


czwórmecz

1. zawody składające się z czterech meczów;
2. zawody, w których bierze udział czterech zawodników (cztery drużyny)


SJP.pl


czwórnia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) byt poczwórny, o poczwórnej naturze

Wiktionary


czwórniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czwórniak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórniak m.

Wiktionary


czwórniak

gatunek miodu pitnego, w którym na jedną część miodu dodano trzy części wody lub moszczu owocowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miód pitny powstały z fermentacji brzeczki, w której stosunek objętości miodu do wody wynosi 1:3

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfurʲɲak, AS: čfurʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czwórniaczek m.

Wiktionary


czwórnik

1. przyrząd elektryczny (np. transformator, wzmacniacz) o dwóch parach końcówek;
2. łącznik rurowy w formie prostego odcinka rury z dwiema odnogami bocznymi; krzyżak


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czwórnik (rurowy)
    • jednopłaszczyznowe i dwupłaszczyznowe
    • równoprzelotowy
    • kątowy
  • Czwórnik (elektryka)
    • liniowy, nieliniowy
    • aktywny (czynny, źródłowy), pasywny
    • odwracalny
    • równoważny
    • symetryczny, niesymetryczny
    • stacjonarny, parametryczny
    • przezroczysty, nieprzezroczysty

Wikipedia


czwórnóg

wieża wiertnicza zbudowana z czterech dłużyc


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Czwórnóg-Jadczak (1947–2015) – polska literaturoznawczyni
  • Sławomir Czwórnóg (ur. 1966) – polski reżyser dźwięku
  • Wiesław Czwórnóg (1932–2018) – polski trener lekkoatletyczny

Wikipedia


czwórpasy

wyślepek czwórpasy - gatunek muchówki z rodziny wyślepkowatych


SJP.pl


czwórprzymierze

przymierze czterech państw


SJP.pl


czwórszereg

cztery szeregi ustawione jeden za drugim


SJP.pl


czy

partykuła lub spójnik


SJP.pl

partykuła

 (1.1) słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

spójnik

 (2.1) łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

 (2.2) łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy chcesz oglądać telewizję?

 (2.1) Naprawdę nie wiem, czy to wypada…

 (2.2) Czwartek czy piątek, (ty) musisz wstać i iść do pracy!

 (2.2) Chcesz iść do pracy w czwartek czy w piątek? (pytający chce widzieć pytanego raz w pracy)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ, AS: čy

Wiktionary

Powiązane:

 partyk. czyżby

 wykrz. czyżby

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) reg. śl. jesi

 (2.2) albo

Wiktionary


czyby

"czy" połączone z "by", partykułą trybu przypuszczającego


SJP.pl


czyhak

rodzaj pająka z rodziny czyhakowatych, występujący w około 20 gatunkach


SJP.pl

Czyhak ("Segestria") – rodzaj pająków z rodziny czyhakowatych. Kosmopolityczny. Obejmuje 41 opisanych gatunków.

Wikipedia


czyhakowate

o cechach czyhakowatych (rodzina pająków)


SJP.pl


czyhakowaty

o cechach czyhakowatych (rodzina pająków)


SJP.pl


czyhanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czyhać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czyhać

Wiktionary


czyhać

1. czekać na kogoś z celem napaści
2. zagrażać
3. wyczekiwać czegoś z chęcią nieprzeoczenia tego


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) wyczekiwać z zamiarem napaści

 (1.2) zagrażać

 (1.3) przen. czekać na coś niecierpliwie, by tego nie przegapić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kolejnej części powieści na niziołków będzie czyhać wielka pajęczyca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨxat͡ɕ, AS: čyχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyhanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czaić się

 (1.2) dybać, grozić, zagrażać

Wiktionary


czyhitać

o głuszcu: wydawać głos w czasie toków


SJP.pl


czyhunka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) białystok. kolej

 (1.2) białystok. tor kolejowy

Wiktionary


czyj

zaimek pytajny albo względny zawierający treść dzierżawczą, używany w pytaniach (np. "Czyj to kompas?") oraz w pytaniach zależnych rozwijających dany człon zdania nadrzędnego (np. "Pytał, czyj to piórnik.")


SJP.pl

zaimek przymiotny o znaczeniu dzierżawczym

 (1.1) używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

 (1.2) używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyj jest ten długopis? Tego długopisu ostatnio używał Kazimierz, ale to chyba nie jego.

 (1.2) Ja również nie wiem, czyj jest ten długopis.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨj, AS: čyi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. czyjś

Wiktionary


czyjkolwiek

zaimek nieokreślony


SJP.pl

zaimek przymiotny dzierżawczy

 (1.1) obojętnie czyj

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyjkolwiek to pomysł, był naprawdę znakomity.

Wiktionary


czyjś

należący do kogoś


SJP.pl

zaimek dzierżawczy, nieokreślony

 (1.1) należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usiadłem na czyimś miejscu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨjɕ, AS: čyi ̯ś

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. czyj

Wiktionary


czyjże

wzmocniony zaimek "czyj"


SJP.pl


czyjżeż

wzmocnione "czyjże"


SJP.pl


czykara

antylopa z rodziny krętorogich, występująca na Półwyspie Iberyjskim


SJP.pl


czyli

1. partykuła przyłączająca człon wyjaśniający;
2. dawniej: partykuła wyrażająca wzmocnione pytanie, na ogół o zabarwieniu retorycznym; czyliż


SJP.pl

spójnik

 (1.1) …służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pociąg się nie spóźnił, czyli przyjechał o czasie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨlʲi, AS: čylʹi

Wiktionary

Powiązane:

 partykuła czyliż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) to znaczy, to jest, innymi słowy

Wiktionary


czyliby

spójnik "czyli" wraz z cząstką trybu przypuszczającego


SJP.pl


czyliż

dawniej: partykuła wyrażająca wzmocnione pytanie, na ogół o charakterze retorycznym; partykuła "czyli" z partykułą wzmacniającą "-ż"


SJP.pl


czyliżby

partykuła "czyliż" z dołączoną końcówką "by"; wzmocnione "czyliby"


SJP.pl


czympnąć

czasownik

 (1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpnąć.

Wiktionary


czyn

postępek, uczynek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) działanie, postępek, akt;

Wiktionary

Czyn – zachowanie się podmiotu prawa, które rodzi skutki prawne, nawet wówczas, gdy do wywołania tych skutków podmiot swym zachowaniem nie zmierzał.

Czyn można popełnić przez świadome działanie (sterowane wolą zachowanie przejawiające się w formie kompleksu ruchów) lub zaniechanie ("„bezczynność kierunkowa”" - powstrzymanie się od działania). Nie należą do czynów w rozumieniu prawniczym zachowania człowieka w stanie wyłączającym świadomość, np. podczas snu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każda osoba, która dopuści się czynu okrucieństwa na zwierzęciu jest winna przestępstwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ̃n, AS: čỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynnik m.

 czas. począć, czynić ndk.

 przym. czynny

 przysł. czynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczynek

Wiktionary


czynel

jedna z dwóch płyt czyneli (żeli), na której można grać; talerz, żel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziewczyna delikatnie uderzała czynelem o czynel.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) talerz, żel

Wiktionary


czynele

instrument perkusyjny zbudowany z dwóch okrągłych, metalowych płyt; talerze, żele


SJP.pl


czyngis-chan

(ok. 1155-1227) władca mongolski; Dżyngis-chan


SJP.pl

Czyngis-chan, Dżyngis-chan, do 1206 Temudżyn (Чингис хаан, Czingis chaan, IPA: [], Тэмүжин, Temudżin, IPA: []) (ur. według źródeł muzułmańskich w 1155, według źródeł chińskich i mongolskich w 1162 w Deliün Bołdak, w rejonie obecnej Czyty w Rosji, zm. 18 sierpnia 1227) – chan Mongołów i założyciel imperium mongolskiego.

Wikipedia


czynienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czynić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: čỹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czynić ndk., uczynić dk.

 rzecz. czynność ż.

 przym. czynny, nieczynny

 przysł. czynnie

Wiktionary


czynić

wykonywać określoną czynność


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uczynić)

 (1.1) robić coś, wykonywać

 (1.2) postępować, zachowywać się

 (1.3) wywoływać coś, być przyczyną

 (1.4) być częścią czegoś, składać się na coś

czasownik zwrotny niedokonany czynić się (dk. uczynić się)

 (2.1) przest. czynić (1.1) samego siebie czymś lub jakimś

 (2.2) przest. dokonywać się, stawać się

 (2.3) przest. być czynionym (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek czyni duże postępy w nauce.

 (1.2) Siostra zakonna przez całe życie czyniła dobro.

 (1.3) Kolejne sukcesy czyniły ją coraz bardziej butną.

 (1.4) Wydatki na żywność czynią dużą pozycję w budżecie domowym.

 (2.1) (…) zdecydowaliśmy w końcu oskarżyć staruchę, że czarami swymi przywodziła mnichów do grzechu, czyniąc się w ich oczach młodą, powabną, i uprawiała z nimi jawny nierząd.

 (2.2) Zgasiła świece. Czyniło się coraz ciemniej.

 (2.3) Pod niskim sklepieniem piwnicy czyni się gwar piekielny wśród poszczekiwania psów rozbieganych, gdakania kur, budzonych raz po raz na kominie, i głuchego pomruku niedźwiedzia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃ɲit͡ɕ, AS: čỹńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyn m., czynnik m., czynienie n., uczynek mrz.

 przym. czynny

 czas. począć

 przysł. czynnie

Wiktionary


czynnie

przysłówek sposobu

 (1.1) na sposób czynny

 (1.2) angażując się fizycznie

 (1.3) jęz. władając dobrze językiem

 (1.4) będąc stale aktywnym w jakimś zajęciu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Borys nie działał czynnie w podziemiu.

 (1.2) Michał nadal uprawia czynnie piłkę nożną.

 (1.3) Misjonarka władała czynnie sango.

 (1.4) Ilu więźniów czynnie wykonuje swój wyuczony zawód?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʂɨn.ɲɛ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyn mrz., czynienie n., czynnik mrz., czynność ż., uczynienie n.

 czas. czynić ndk., uczynić dk., poczynać ndk., począć dk.

 przym. czynnościowy, czynny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktywnie

Wiktionary


czynniej

stopień wyższy od przysłówka: czynnie


SJP.pl


czynniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czynny


SJP.pl


czynnik

1. przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek;
2. każda z liczb, które mnożymy przez siebie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek

 (1.2) mat. każda z liczb, które mnożymy przez siebie

 (1.3) mat. stat. każda ze zmiennych powstała po redukcji zbioru danych za pomocą analizy czynnikowej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czynnik – element biorący udział w mnożeniu
  • czynnik termodynamiczny (cz. grzewczy/chłodzący, także: chłodziwo) – rodzaj czynnika roboczego
  • czynnik rakotwórczy
  • czynniki glebotwórcze
  • czynnik indukowany hipoksją 1
  • czynnik indukowany hipoksją 2
  • czynnik IX
  • czynnik V Leiden
  • czynnik von Willebranda
  • czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego
  • czynnik etiologiczny
  • czynniki produkcji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czynniki zwiększające ryzyko powikłań po tracheotomii to: otyłość, palenie tytoniu, niedożywienie, zażywanie niektórych leków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃ɲːik, AS: čỹ•ńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyn m., czynność ż.

 czas. począć, czynić ndk.

 przym. czynnikowy, czynny

 przysł. czynnie

Wiktionary


czynniki

1. przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek;
2. każda z liczb, które mnożymy przez siebie


SJP.pl


czynnikowy

→ czynnik


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z jakimś czynnikiem; odnoszący się do czynników

Wiktionary

Patrz:

czynnik

Powiązane:

 rzecz. czynnik mrz.

Wiktionary


czynności

funkcjonowanie, działalność


SJP.pl


czynnościowy

1. dotyczący czynności, ruchu, działania;
2. dotyczący funkcjonowania kogoś lub czegoś; funkcjonalny


SJP.pl


czynność

1. wykonywanie czegoś; praca;
2. działanie, funkcjonowanie czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wykonywanie, robienie czegoś

 (1.2) działanie, funkcjonowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prokurator rozpoczął czynności wyjaśniające.

 (1.2) Lekarz zauważył ustanie czynności serca i rozpoczął reanimację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: čỹ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynienie n., czynnik m.

 przym. czynny

 przysł. czynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) akcja

Wiktionary


czynny

działający, aktywny, sprawny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonujący jakąś czynność

 (1.2) funkcjonujący, uruchomiony

 (1.3) skłonny do działania, aktywny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ten sklep jest czynny 24 godziny na dobę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃nːɨ, AS: čỹ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynienie n., czyn m., czynnik m., czynność ż.

 przym. czynnościowy

 przysł. czynnie

 czas. czynić, począć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) otwarty (o sklepie, barze itp.)

 (1.3) aktywny

Wiktionary


czynowniczka

→ czynownik


SJP.pl

Patrz:

czynownik

czynownik

dawniej: urzędnik państwowy w Rosji carskiej


SJP.pl

Czynownik (z чиновник – urzędnik) – urzędnik w Rosji.

W czasach cara Piotra I byli to urzędnicy państwowi w Rosji, wywodzący się ze szlachty. Wszyscy obywatele tego stanu byli zobowiązani do dożywotniej służby w administracji, która obejmowała 14 stopni (ros. czynów, stąd nazwa „czynownicy”) awansu cywilnego i wojskowego.

Wikipedia


czynsto

przysłówek sposobu

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. często

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na cybuchu fajczyska czynsto był wymalowany cysorz austryjacki.

Wiktionary


czynstochowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Częstochowa

Wiktionary


czynsz

stała opłata za lokal mieszkaniowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) terminowa opłata za wynajem

 (1.2) daw. świadczenie chłopów za użytkowanie ziemi

Wiktionary

Czynsz ( Zins – ‘podatek’, ‘dzierżawa’, od census – ‘wycena’) – prawna nazwa świadczenia należnego z tytułu najmu lub dzierżawy. Wartość czynszu może być ustalona w pieniądzu lub naturze (np. owoce z sadu). Czynsz z założenia jest świadczeniem okresowym. Dawniej, i obecnie w niektórych znaczeniach, nazywany tenutą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] zalegałem […] w opłaceniu czynszu mieszkalnego, więc nasza gospodyni słuchać nie raczyła o reperacji dachu […]

 (1.2) Z tej liczby włók wyłączyliśmy 14 włók wolnych od czynszu na wspólny wypas bydła obywateli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ̃w̃ʃ, AS: čỹũ̯š

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynszownik mos., czynszówka ż.

 przym. czynszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komorne

 (1.2) gw. Śląsk Cieszyński nojem, nojym

Wiktionary


czynszojad

lekceważąco: osoba wynajmująca nieruchomości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) żart. lub pogard. osoba wynajmująca komuś mieszkanie lub jego część, zwłaszcza pobierając za nie zbyt wysoką opłatę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 600 złotych dopłaty do najmu? To kasa, która trafi do czynszojada jako ekstra zysk.

Wiktionary


czynszować

dawniej: płacić czynsz na użytkowanie ziemi


SJP.pl


czynszownictwo

dawniej: system opłat czynszowych zamiast odrabiania pańszczyzny


SJP.pl


czynszownik

1. przestarzale: osoba płacąca czynsz;
2. dawniej:
a) chłop zwolniony od odrabiania pańszczyzny za roczną opłatą;
b) dzierżawca gruntu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. chłop dzierżawca gruntu

 (1.2) daw. opłacający czynsz

 (1.3) daw. właściciel budynku czynszowego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynsz mrz., czynszówka ż.

 przym. czynszowy

Wiktionary


czynszowy

związany z czynszem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący czynszu, związany z czynszem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynsz m., czynszówka ż., czynszownictwo n., czynszownik m., czynszowanie n.

 czas. czynszować

 przym. czynszowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. czynszowny

Wiktionary


czynszówka

dom, kamienica z samodzielnymi mieszkaniami, wynajmowanymi w zamian za opłatę czynszu; dom czynszowy, kamienica czynszowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. kamienica czynszowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile wyciągacie ze Zbyszkiem z tych czynszówek w Cieszynie na rok?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynsz mrz., czynszownik mos.

 przym. czynszowy

Wiktionary


czyr

gatunek ryby z rodziny łososiowatych; sieja ostronosa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) icht. nazwa systematyczna|Coregonus nasus|ref=tak., gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych;

 (1.2) icht. ryba z gatunku czyrów (1.1)

 (1.3) daw. hubka

Wiktionary

Czyr, sieja ostronosa, szczokur ("Coregonus nasus") – gatunek ryby z rodziny łososiowatych (Salmonidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czyr jest srebrny, a grzbiet ma jasnozielony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨr, AS: čyr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czyżyny nmos., czyra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sieja ostronosa, szczokur

 (1.3) czyra

Wiktionary


czyraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od czyrak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyrak m.

Wiktionary


czyraczność

rozsianie się czyraka na większej powierzchni ciała, będące wynikiem osłabionej odporności organizmu lub braku higieny; furunkuloza


SJP.pl


czyraczny

przymiotnik od: czyrak


SJP.pl


czyrak

ropne zapalenie mieszka włosowego i przylegającego do niego gruczołu łojowego, spowodowane przez zakażenie gronkowcami lub paciorkowcami; furunkuł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) med. ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

Wiktionary

Czyrak, dawniej furunkuł ( furunculus) – ropne zapalenie okołomieszkowe z wytworzeniem czopa martwiczego, mające postać z początku guzka, potem guzka z krostą, spowodowane zakażeniem gronkowcowym. W przypadku licznych czyraków stosuje się termin czyraczność lub czyrak mnogi (łac. "furunculosis"), a jeśli znajdują się one blisko siebie i łączą w jedną zmianę, nazywa się je karbunkułem lub czyrakiem gromadnym (łac. "carbunculus"). Karbunkuł występuje najczęściej na karku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Traktują Boga jak przekupnego urzędnika, a modlitwę jak koniak dla lekarza, żeby uważnie przeciął czyrak na tyłku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyraczność ż.

:: zdrobn. czyraczek m.

 przym. cyraczny, czyrakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) furunkuł

Wiktionary


czyrakowaty

wyglądający jak czyrak; pokryty czyrakami


SJP.pl


czyrakowy

związany z czyrakiem


SJP.pl


czyrenica

rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych


SJP.pl


czyreń

nadrzewny grzyb z rodziny szczecinkowcowatych


SJP.pl


czyrogmatwica

rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych


SJP.pl


czyrwiec

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) stpol. czerwiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨrvʲjɛt͡s, AS: čyrvʹi ̯ec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyrwień, zok

Wiktionary


czyrwieniec

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) stpol. materiał szkarłatny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨrˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s, AS: čyrvʹi ̯ė̃ńec

Wiktionary


czyrwień

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. czerwiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨrvʲjɛ̇̃ɲ, AS: čyrvʹi ̯ė̃ń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyrwiec, zok

Wiktionary


czyrwiónka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Czerwionka

Wiktionary


czyrykać

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) rzad. o ptakach: ćwierkać, świergotać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] ptaki tutejsze inaczej śpiewają od naszych. […] Inne śpiewają i czyrykają dość wdzięcznie, najpiękniej jednak ze wszystkich tak zwany przedrzeźniacz, albo jeszcze inaczej drozd żartowniś.

 (1.1) Ruch się zrobił wśród ptactwa. […] Przekrzykiwały się […] krakwy, donośnym piskiem wtórowały zwinne czajki […]. Cyranki czyrykały zawzięcie […].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ćwierkać, świergotać

Wiktionary


czysta

potocznie: wódka czysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. wódka bez aromatów smakowych

forma przymiotnika.

 (2.1) ż. lp. od: czysty

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czysta – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Smołdzino
  • Czysta – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Końskie
  • Czysta – niewielka rzeka w dorzeczu Pilicy, dopływ Drzewiczki
  • Czysta – rzeka dorzecza Pilicy, lewy dopływ Młynkowskiej
  • Czysta – zlikwidowany przystanek kolejowy w Gardnie Małej w województwie pomorskim, w pobliżu wsi Czysta
  • Czysta – film dramatyczny w reżyserii Oliviera Assayasa, koprodukcja francusko-kanadyjsko-brytyjska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chryzantemy złociste / W półlitrówce po czystej / Stoją na fortepianie / I nie podlewa ich (…) nikt.

 (1.1) Boczarska woli pić czystą.

Wiktionary


czystek

usuwanie osób z jakichś środowisk, zwykle metodami nacisków, szantażu itp.; odsiew, eliminacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Cistus|ref=tak., krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: czystka

Wiktionary

Czystek ("Cistus" L.) – rodzaj krzewów należący do rodziny czystkowatych (posłonkowatych). Obejmuje 29–36 gatunków i liczne mieszańce międzygatunkowe. Większość z nich rośnie w basenie Morza Śródziemnego, zwłaszcza w jego części zachodniej, przy czym cały zasięg rodzaju obejmuje obszar od Wysp Kanaryjskich po Iran. Czystki stanowią ważny składnik formacji zaroślowych i widnych lasów. W Polsce rosną tylko w uprawie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstɛk, AS: čystek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystkowate lm.

Wiktionary


czystka

usuwanie osób z jakichś środowisk, zwykle metodami nacisków, szantażu itp.; odsiew, eliminacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

 (1.2) polit. usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od: czystek

Wiktionary

Czystka – w polityce – potoczne określenie oznaczające usunięcie niepożądanych osób z zajmowanych przez nie stanowisk.

Czystki to usuwanie części elit rządzących lub kierujących różnymi strukturami państwa (wojsko, policja, rząd) przez monarchów lub dyktatorów. Charakteryzuje je masowość oraz bezwzględność. Najczęstszą motywacją do ich przeprowadzania jest obsesyjna podejrzliwość władcy czy przywódcy i chęć wyeliminowania domniemanych wrogów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstka, AS: čystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos., czyścioch mos., czyściocha ż. , czyścik m., czyszczacz mos./mrz., czystość ż., czyszczenie n., wyczystka ż.

 czas. czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przysł. czysto, czyściuchno, czyściusieńko, czyściuteńko, czyściutko

 przym. czystościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludobójstwo

Wiktionary


czystkowate

o cechach czystkowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czystkowaty

o cechach czystkowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


czystkowy

→ czystek


SJP.pl

Patrz:

czystek

czysto

przysłówek

 (1.1) w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń

 (1.2) bez domieszek

 (1.3) zupełnie, w całości, wyłącznie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy polityk obiecuje wyborcom, że będzie ciszej, czyściej, że trawa będzie zielona, a niebo niebieskie.

 (1.3) Racjonaliści przyjmują tylko te spośród elementów wiedzy i wierzeń, które dają się uzasadnić na podstawie czysto logicznego myślenia oraz empirycznego poznania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyszczenie n., czyścioch m., oczyszczenie n., oczyszczanie n., czyściciel m., czystka ż., wyczystka ż., czyszczacz mos./mrz.

 czas. czyścić ndk., wyczyścić dk., oczyszczać ndk., oczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chędogo

Wiktionary


czystodruk

pierwszy arkusz wydrukowany na maszynie drukarskiej do sprawdzenia przez wydawnictwo


SJP.pl

Czystodruk – pierwszy arkusz papieru po zejściu z maszyny drukarskiej, przesłany do wydawcy do akceptacji i rozpoczęcia druku nakładu.

Wikipedia


czystopis

poprawiony tekst, przepisany na czysto


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) tekst po poprawkach, przepisany na czysto

 (1.2) miejsce (najczęściej zeszyt), gdzie się wpisuje czystopis (1.1)

Wiktionary

Czystopis – gotowy tekst przygotowany do łamania lub druku, który jest po wszystkich korektach i jednocześnie nie zawiera śladów poprawek.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈstɔpʲis, AS: čystopʹis

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czystopisowy

Wiktionary


czystopisowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czystopisem, dotyczący czystopisu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystopis m.

Wiktionary


czystorys

finalna forma opracowania kartograficznego mapy; czystorys mapy


SJP.pl


czystota

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. czystość fizyczna

 (1.2) stpol. i śrpol. czystość od strony moralnej

 (1.3) stpol. szczerość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈstɔta, AS: čystota

Wiktionary


czystościowy

związany z czystością


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z czystością, dotyczący czystości

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyścioch m., czyścioszek m., czyścioszka ż., czyszczacz m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyścik m., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary


czystość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne

 (1.2) przen. cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

 (1.3) wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

Wiktionary

Czystość – w licznych systemach religijnych i obyczajowych cnota, dzięki której człowiek jest zdolny kontrolować swoje pragnienia seksualne i mądrze nimi zarządzać. Wymaga ona panowania nad sobą, formacji charakteru i ducha poświęcenia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Staram się utrzymywać kuchnię i łazienkę w czystości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ, AS: čystość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyszczacz mos./mrz., czyszczenie n., oczyszczanie n., oczyszczenie n.

 czas. czyścić ndk., wyczyścić dk., oczyścić dk., sczyścić dk., oczyszczać ndk.

 przym. czysty, czystościowy

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. czystota

 (1.3) niewinność, cnota

Wiktionary


czystszy

stopień wyższy od przymiotnika: czysty; czyściejszy


SJP.pl


czysty

niezabrudzony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pozbawiony brudu

 (1.2) przejrzysty, klarowny

 (1.3) zupełny

 (1.4) bez dodatków, domieszek

 (1.5) legalnie przeprowadzony

 (1.6) moralnie bez skazy

 (1.7) prawnie bez winy

 (1.8) niezapisany

 (1.9) bez przeszkód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Włóż czystą marynarkę na dzisiejszy egzamin.

 (1.1) Ten pokój nie jest zbyt czysty.

 (1.2) Nad nami tylko piękne słońce i czyste niebo.

 (1.3) To czyste szaleństwo.

 (1.4) Najdroższe na licytacji są araby czystej krwi.

 (1.5) Dla nas to czysty zysk.

 (1.6) Moje intencje są czyste.

 (1.8) Możesz mi pożyczyć czystą kartkę? Zapomniałem dziś zeszytu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstɨ, AS: čysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., oczyszczenie n.

 czas. oczyszczać, czyścić ndk., wyczyścić dk., oczyścić dk., przeczyścić dk.

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.6) moralny, porządny, cnotliwy

 (1.7) niewinny

Wiktionary


czyszczacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. element wentylacji lub klimatyzacji, który oczyszcza powietrze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) rzad. ktoś, kto wykonuje czyszczenie, usuwanie nieczystości

 (2.2) rzad. ktoś, kto wykonuje czyszczenie, kastrowanie zwierząt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyścioch m., czyścioszek m., czyścioszka ż., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czyściciel

 (2.2) kastrator

Wiktionary


czyszczak

element przewodu kanalizacyjnego umożliwiający sprawdzanie stanu rur i ich czyszczenie


SJP.pl


czyszczalnia

1. zakład, w którym się oczyszcza nasiona; czyszczarnia;
2. maszyna do czyszczenia nasion; czyszczarnia;
3. zakład, w którym czyści się chemicznie ubrania; czyszczarnia;
4. zakład lub urządzenie, w którym oczyszcza się ścieki; oczyszczalnia


SJP.pl


czyszczarka

przyrząd służący do oczyszczania czegoś; oczyszczarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. roln. wialnia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oczyszczać

 rzecz. czyściciel mos.

Wiktionary


czyszczarnia

czyszczalnia;
1. zakład, w którym się oczyszcza nasiona;
2. maszyna do czyszczenia nasion;
3. zakład, w którym czyści się chemicznie ubrania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. basen z wodą wokół fontanny lub dyszy z tryskającą wodą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos.

 czas. oczyszczać

Wiktionary


czyszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|czyścić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do czyszczenia tej powierzchni należy używać suchej szmatki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: čyščẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czyścić ndk.

 rzecz. czystość ż., czyściciel mos., czyszczacz mos./mrz.

 przym. czystościowy

Wiktionary


czyszczoń

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anna Cyzon, właśc. Anna Czyszczoń (ur. 1983) – polsko-kanadyjska piosenkarka, aktorka, dziennikarka i prezenterka telewizyjna
  • Magdalena Czyszczoń (ur. 1995) – polska łyżwiarka szybka

Wikipedia


czyszczący

pozbywać się zanieczyszczeń lub brudu


SJP.pl

Patrz:

czyścić

czysło

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. liczba

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨswɔ, AS: čysu̯o

Wiktionary


czyt.

skrót od: czytaj


SJP.pl

skrót

 (1.1) = czytaj (pouczenie)

 (1.2) = czytaj (ironicznie)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nivernais (czyt. niwerné) – kraina historyczna w środkowej Francji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨtaj, AS: čytai ̯

Wiktionary

Synonimy:

 wym.

Wiktionary


czyta

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

 (1.2) geogr. hydron. rzeka w Rosji na Syberii, w Kraju Zabajkalskim, dopływ Ingody

Wiktionary

Czyta ( Чита, "Czita") – miasto, dawniej obwodowe, w obwodzie czytyjskim w azjatyckiej części Rosji, położone w południowej Syberii, obecnie miasto w Kraju Zabajkalskim.

Miasto położone nad rzekami Czytą i Ingodą na trasie kolei transsyberyjskiej – 52°03′N 113°28′E.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czytyjczyk mos., czytyjka ż.

 przym. czytyjski

Wiktionary


czytacz

żartobliwie lub potocznie: czytelnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. (czasem żart.) czytelnik

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czytać, obczytać

 rzecz. czytadło n.

Wiktionary


czytaczka

żartobliwie lub potocznie: czytelniczka


SJP.pl


czytadło

potocznie, żartobliwie: książka, którą się łatwo, przyjemnie czyta, ale zwykle o niewielkiej wartości literackiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. żart. lektura poczytna, ale niskiego lotu

Wiktionary

Czytadło – powieść Tadeusza Konwickiego, opublikowana w 1992 roku, operująca konwencjami powieści kryminalnej i romansu. Utwór spotkał się z dość nieprzychylnymi reakcjami krytyki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie trać czasu na czytadła, poczytaj trochę ambitnej literatury.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczytanie n., czytnik mrz., czytelnik mos., czytelniczka ż., czytelnia ż., czytacz mos., czytanie n., czytanka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk.

 przym. czytelny, poczytny

Wiktionary


czytający

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu


SJP.pl


czytal

ssak z rodziny jeleniowatych; aksis


SJP.pl


czytaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czytanka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytanka ż.

Wiktionary


czytanie

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

 (1.2) polit. w parlamencie: przedstawianie projektu ustawy w celu dyskusji nad nią

 (1.3) rel. odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin

 (1.4) fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin

Wiktionary

Czytanie, lektura (łac. "lectura") – proces poznawczy, jedna z umiejętności nabywanych przez człowieka w procesie edukacji, która umożliwia odbiór informacji przekazywanych za pomocą języka pisanego. Współcześnie wciąż jedną z podstawowych form komunikowania się jest mowa pisana, dlatego czytanie jest jedną z najważniejszych umiejętności każdego człowieka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Częste czytanie przy świeczce może niszczyć wzrok.

 (1.2) Projekt ustawy przepadł w drugim czytaniu.

 (1.3) Po drugim czytaniu ministranci podchodzą do celebransa z kadzielnicą.

 (1.4) Lekcjonarz w tym dniu przewiduje dziewięć czytań biblijnych: siedem starotestamentalnych, epistołę oraz ewangelię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtãɲɛ, AS: čytãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytywanie n., czytelnia ż., czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytadło n., czytnik m., czytanka ż., przeczytanie n., czytelność ż., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., czytywać ndk.

 przym. czytelny, oczytany, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lektura

 (1.3) lekcja

Wiktionary


czytanka

1. krótki tekst z podręcznika szkolnego;
2. książka zawierająca krótkie teksty do wykorzystania w szkole


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) tekst do nauki czytania, umieszczony w podręczniku do nauki danego języka

 (1.2) podręcznik zawierający czytanki (1.1)

 (1.3) stpol. książka do czytania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej książce do angielskiego są naprawdę ciekawe czytanki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtãnka, AS: čytãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytelnia ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n.

:: zdrobn. czytaneczka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk., odczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytanko

zdrobnienie od: czytanie


SJP.pl


czytankowy

→ czytanka


SJP.pl

Patrz:

czytanka

czytać

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczytać)

 (1.1) przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

 (1.2) mieć umiejętność rozumienia treści zawartych w rysunkach technicznych, schematach, mapach, nutach

 (1.3) czynność urządzenia technicznego polegająca na odkodowywaniu informacji

 (1.4) wypowiadać na głos zapisane słowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Codziennie rano czytam gazetę.

 (1.2) Nie zabłądzimy, Damian umie czytać mapy i ma kompas.

 (1.3) Przeczytać taką dyskietkę może tylko bardzo archaiczny komputer.

 (1.4) W dzieciństwie babcia czytała mi bajki na dobranoc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨtat͡ɕ, AS: čytać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnia ż., czytelnik m., czytelniczka ż., czytacz mos., czytanka ż., czytadło n., czytelność ż., czytnik m., czytanina ż., czytanie n., odczyt m., odczytanie n., odczytywanie n., rozczytanie n., wyczytanie n., wczytywanie n., zaczytanie n., zaczytywanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. czytywać ndk., odczytać dk., odczytywać ndk., przeczytać dk., rozczytać dk., rozczytywać ndk., wyczytywać ndk., wyczytać dk., zaczytać dk., zaczytywać ndk.

 przym. czytelny, czytelniczy, czytankowy, czytnikowy, oczytany

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelnia

miejsce wydzielone w bibliotece, przeznaczone do czytania książek, czasopism itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

 (1.2) przest. biblioteka, wypożyczalnia książek

Wiktionary

Czytelnia, lektorium – sala, stanowiąca zwykle część biblioteki, przeznaczona do czytania książek i innych zbiorów na miejscu oraz do nauki.

Czytelnia stanowi ważne miejsce w szkołach i na uczelniach: uczniom pozwala wykorzystać czas na naukę i odrabianie lekcji, a studentom zapoznać się z treścią podręczników i książek stanowiących literaturę do ich zajęć. Czytelnie są szczególnie popularne na zachodnich uczelniach, gdzie kładzie się wysoki nacisk na samodzielną pracę studenta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To co, idziemy do czytelni?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtɛlʲɲa, AS: čytelʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnik m., czytelniczka ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelny, czytelniany, czytelniczy, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelniany

przymiotnik

 (1.1) przym. od czytelnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wystawa „Bez tytułu” — to kolejna propozycja działającej od kilku lat czytelnianej galerii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨtɛlʲˈɲãnɨ, AS: čytelʹńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytnik mrz., czytanka ż., przeczytanie n., czytelnik mos., czytelniczka ż., czytelnia

Wiktionary


czytelnictwo

czytanie drukowanych publikacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) socjol. odczytywanie publikacji drukowanych (wymiar społeczny)

Wiktionary

Czytelnictwo – działalność człowieka związana z czytaniem publikacji. Obejmuje kręgi czytelników mających różne upodobania i kierujących się różnymi motywami skłaniającymi do sięgnięcia po wybrany tekst. Bibliolodzy rozróżniają ponadto różne szczegółowe definicje czytelnictwa:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co zrobić, by poprawić czytelnictwo w naszej gminie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytanie n., czytelnia ż., czytelność ż., czytanka ż., czytnik mrz., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk.

 przym. czytelniczy, czytelny, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelniczka

kobieta czytająca książki, pisma itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp.

 (1.2) kobieta lub dziewczyna, która korzysta z biblioteki lub czytelni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dziale porad na listy czytelniczek odpowiada wróżka Hortensja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨtɛlʲˈɲit͡ʃka, AS: čytelʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n.

:: fm. czytelnik m.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, oczytany, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelniczy

dotyczący czytelnictwa, czytelnika


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bibliot. związany z czytelnikiem, czytelnictwem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczytanie n., poczytność ż., czytnik mrz., czytelność ż., czytelnik mos., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż.

 czas. czytać, obczytać

 przym. oczytany, poczytny

Wiktionary


czytelnie

przysłówek

 (1.1) w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

forma rzeczownika.

 (2.1) plural|czytelnia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelność ż., przeczytanie n., czytanie n., czytanka ż., czytelnia ż., czytelniczka ż., czytelnik mos., czytnik mrz., czytelnictwo n., poczytność ż.

 przym. czytelny, oczytany, poczytny

 czas. obczytać, czytać ndk.

Wiktionary


czytelniej

stopień wyższy od przysłówka: czytelnie


SJP.pl


czytelniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czytelny


SJP.pl


czytelnik

ten, kto czyta pisma, książki itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która czyta książki, gazety itp.

 (1.2) osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czytelnik – osoba korzystająca z tekstów pisanych (książek, pism, artykułów, stron www)
  • czytelnik – osoba wypożyczająca książki z biblioteki
  • Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”
  • czytnik
  • czytanie, czytelnia, czytelnictwo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedni, fałszywej modestii pełni, zwierzają się czytelnikowi (choć ich o to nie prosił), jako pełni wielkiej dystynkcji i niemniejszej doskonałości przyjaciele przymusili ich do wydania na świat tego, co dla własnej satysfakcji napisawszy, chcieli mieć w ukryciu.

 (1.2) Czytelnicy mogą u nas wypożyczać książki na jeden miesiąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtɛlʲɲik, AS: čytelʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n.

:: fż. czytelniczka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, oczytany, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. czytmorz

 (1.2) reg. śl. czytmorz

Wiktionary


czytelnikowski

związany z wydawnictwem Czytelnik


SJP.pl


czytelność

→ czytelny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest czytelne, łatwe do przeczytania

 (1.2) przen. cecha tego, co jest jasne, zrozumiałe i łatwe do odczytania

Wiktionary

Czytelność – to termin oznaczający jednocześnie łatwość w odczytaniu oraz zrozumiałość tekstu. Stanowi jeden z podstawowych elementów opracowania tekstu drukowanego.

W języku polskim istnieje jedno słowo na oddanie dwóch ważnych w typografii terminów angielskich:

Wikipedia

Patrz:

czytelny

Przykłady

 (1.1) W celu zachowania czytelności mapy przyjęto jeden schemat nanoszenia wartości elementów pogody…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnia ż., czytelnictwo n., czytnik m., poczytność ż., czytanie n., przeczytanie n., wyczytywanie n., wyczytanie n., odczytywanie n., odczytanie n., czytanka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk., wyczytywać ndk., wyczytać dk., odczytywać ndk., odczytać dk.

 przym. czytelny, czytelniczy, poczytny, oczytany

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jasność, zrozumiałość, klarowność

Wiktionary


czytelny

dający się odczytać, jasno widoczny, zrozumiały


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który daje się odczytać, przeczytać

 (1.2) przen. zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czcionka była ledwo czytelna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtɛlnɨ, AS: čytelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelność ż., czytelnia ż., czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytadło n., czytnik m., czytanka ż., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., czytywać ndk.

 przysł. czytelnie

 przym. oczytany, poczytny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyraźny

 (1.2) zrozumiały, jasny, oczywisty

Wiktionary


czytmorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Zaolzie. czytelnik

Wiktionary


czytnik

1. urządzenie odczytujące;
2. nadajnik sygnałów dalekopisowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)

 (1.2) inform. urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem kreskowym, np. cenę towaru w sklepie

 (1.3) inform. urządzenie elektroniczne potrafiące rozpoznawać znaki

 (1.4) inform. urządzenie, z którego można czytać teksty jak z książki

 (1.5) inform. program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czytnik ekranowy – program komputerowy, który rozpoznaje i interpretuje informacje wyświetlane na monitorze komputera
  • czytnik kanałów – program komputerowy do czytania kanałów internetowych
  • czytnik niusów (newsreader) – program używany do czytania artykułów z usenetowych grup dyskusyjnych
  • czytnik książek elektronicznych – urządzenie umożliwiające wyświetlanie i czytanie książek elektronicznych oraz innych dokumentów w formie elektronicznej
  • czytnik kart pamięci – urządzenie umożliwiające odczyt kart pamięci typu Flash
  • czytnik (skaner) kodów kreskowych – urządzenie służące do odczytywania kodów kreskowych
  • czytnik kart dziurkowanych – urządzenie służące do odczytu kart dziurkowanych np. CK-325
  • czytelnik, czytanie, czytelnia, czytelnictwo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coraz popularniejsze elektroniczne karty pamięci stosowane powszechnie w aparatach i kamerach cyfrowych czy telefonach komórkowych można odczytywać m.in. za pomocą zewnętrznych i wewnętrznych czytników kart podłączanych do komputera przez port USB.

 (1.2) W jednej z kas zepsuł się czytnik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, czytnikowy, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) skaner

 (1.3) skaner

 (1.4) książk. opton

Wiktionary


czytnikowy

→ czytnik


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z czytnikiem, dotyczący czytnika

Wiktionary

Patrz:

czytnik

Powiązane:

 rzecz. czytnik m.

 czas. czytać, obczytać

 przym. poczytny

Wiktionary


czytoholiczka

kobieta nałogowo czytająca książki


SJP.pl


czytoholik

osoba nałogowo czytająca książki


SJP.pl


czytułka

indywidualizm: pulpit do czytania


SJP.pl


czytyjski

przymiotnik od: Czyta (miasto w Rosji)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Czytą (miastem na Zabajkalu w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czyta ż.

Wiktionary


czytywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) czytanie czegoś od czasu do czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytanie n., czytanka ż., czytelniczka ż., czytelnik mos., przeczytanie n., czytelnia ż., czytnik mrz.

 czas. czytywać, czytać, obczytać

 przym. czytelny, poczytny

Wiktionary


czytywać

czytać od czasu do czasu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) czytać od czasu do czasu pewien tekst lub publikację

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czytując relacje na temat jego działalności, trudno w istocie uwierzyć, iż był to człowiek, który trząsł przez kilka lat Ameryką.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. obczytać, czytać ndk.

 rzecz. czytanie n., czytywanie n.

 przym. czytelny

Wiktionary


czyński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czyński (forma żeńska: Czyńska) – polskie nazwisko.
  • Czesław Czyński (1858–1932) – polski okultysta, parapsycholog, pisarz, hipnotyzer i chiromanta;
  • Jan Czyński (1801–1867) – polski publicysta, radykalny demokrata i socjalista utopijny.

Wikipedia


czyś

potocznie:
1. partykuła "czy" połączona z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Czyś wreszcie zrozumiał ZDS?", "Czyś ty oszalał?");
2. spójnik "czy" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Mam wątpliwości, czyś faktycznie zrozumiał ZDS.")


SJP.pl


czyściarka

kobieta pracująca w fabryce włókienniczej przy czyszczeniu bawełny


SJP.pl


czyściarz

robotnik fabryki włókienniczej zatrudniony przy czyszczeniu bawełny


SJP.pl


czyścibut

potocznie: osoba trudniącej się odpłatnym czyszczeniem butów przypadkowym ludziom na ulicy; pucybut


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. ten, kto czyści ludziom buty na ulicy w celach zarobkowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracowałem jako czyścibut na jednym z głównych placów stolicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨɕˈt͡ɕibut, AS: čyśćibut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pucybut

Wiktionary


czyścica

roczna lub trwała roślina zielna z rodziny wargowych


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czyściciel

1. osoba zajmująca się czyszczeniem czegoś;
2. osoba zajmująca się kastrowaniem zwierząt; kastrator;
3. dawniej:
a) hycel, rakarz;
b) osoba uprzątająca padlinę;
4. wargatek czyściciel - gatunek ryby z rodziny wargaczowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto coś czyści

 (1.2) ktoś, kto łapie bezdomne psy

 (1.3) ktoś, kto uprząta padlinę

 (1.4) ktoś, kto kastruje zwierzęta

Wiktionary

Czyściciel ( Code Name: The Cleaner) – amerykańska komedia sensacyjna z 2007 r. w reżyserii Lesa Mayfielda.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyściciel okien w Nowym Jorku przeżył upadek z 47 piętra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨɕˈt͡ɕit͡ɕɛl, AS: čyśćićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyszczacz mos./mrz., czyszczenie n., czyszczak, czyszczalnia, czyszczarka ż., czyszczarnia ż., czyściarz, czyściec mrz., czyścina, czyścioch mos., czyściocha ż., czystka ż., czyścik mrz., czyścioszek mos., czyścioszka ż., czyściwo n., oczyszczacz mos./mrz., oczyszczak, oczyszczalnia ż., oczyszczalnik, oczyszczanie n., oczyszczarka, oczyszczenie n., przeczystość ż., przeczyszczanie, przeczyszczenie

 czas. czyścić, czyścieć, oczyszczać, oczyścić, przeczyszczać, przeczyścić

 przym. czysty, czyściuchny, czyściusieńki, czyściuteńki, czyściutki, czyśćcowy, czyscowy, czyścowy, oczyszczalny, przeczysty, czystościowy

 przysł. czysto, czyściuchno, czyściusieńko, czyściuteńko, czyściutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczyszczacz

 (1.2) hycel

 (1.4) kastrator

Wiktionary


czyścicielka

kobieta, która czyści coś, usuwa brud


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lub dziewczyna, która coś czyści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż., czyścioszka ż., czyścioch m., czyścioszek m.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyścidło

środek czyszczący, substancja umożliwiająca oczyszczanie czegoś z brudu, osadu, rdzy itp.


SJP.pl


czyście

przysłówek sposobu

 (1.1) stpol. pięknie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛ, AS: čyśće

Wiktionary


czyściec

1. w religii katolickiej: miejsce, w którym dusze zmarłych odbywają pokutę przed pójściem do nieba;
2. przenośnie: stan dotkliwych przykrości, męczarni;
3. roślina zielna rosnąca głównie w strefie umiarkowanej, stosowana jako lek przeciw biegunce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

 (1.2) książk. przen. stan dotkliwych przykrości, cierpień, męczarni

 (1.3) gw-pl|Bukowina. bot. piołun

Wiktionary

Czyściec (łac. "purgatorium") – dochodzenie duszy do absolutnie doskonałej miłości, koniecznej do osiągnięcia szczęścia nieba, występuje wyłącznie w teologii katolickiej. Termin "purgatorium" zdefiniowany został w XII wieku, a potwierdzony przez Kościół katolicki w 1438 podczas soboru we Florencji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza babcia modli się za wszystkie dusze cierpiące w czyśćcu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s, AS: čyśćec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel m., czyszczacz mos./mrz.

 czas. czyścić ndk.

 przym. czyśćcowy, czystościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) purgatorium

 (1.2) koszmar

Wiktionary


czyściej

stopień wyższy od przysłówka: czysto


SJP.pl


czyściejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czysty; czystszy


SJP.pl


czyścik

preparat albo przyrząd przeznaczony do czyszczenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) specyfik lub przedmiot służący do czyszczenia

Wiktionary

Czyścik – dawna leśniczówka. Tereny, na których była położona, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Dalekie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyścioch m., czyścioszek m., czyścioszka ż., czyszczacz m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary


czyścioch

osoba bardzo dbająca o czystość; czyścioszek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto lubi wyjątkową czystość i porządek wokół siebie

 (1.2) ktoś, kto skrupulatnie dba o własną higienę

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) D. lm. od: czyściocha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n.

:: zdrobn. czyścioszek m.

:: fż. czyściocha ż., czyścioszka ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) higienista

Wiktionary


czyściocha

potocznie:
1. kobieta bardzo dbająca o czystość; czyścioszka;
2. wódka czysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta lub dziewczyna, która lubi wyjątkową czystość i porządek wokół siebie

 (1.2) kobieta lub dziewczyna, która skrupulatnie dba o własną higienę

 (1.3) wódka czysta, bez dodatków smakowych

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

 (2.1) D. i B. lp. od: czyścioch

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A Krystyna, czyściocha jakich mało, w mig skorupy w misce wodą popłukała i na parapet odstawiła.

 (1.2) Ta Zocha to czyściocha – kąpie się rano i wieczorem.

 (1.3) W tej dużej butelce jest wino dla ciebie, w mniejszej czyściocha dla mnie na rozgrzewkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n.

:: zdrobn. czyścioszka ż.

:: fm. czyścioch m., czyścioszek m.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyścioszek

zdrobnienie od: czyścioch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: czyścioch

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż., czyścioch m.

:: fż. czyścioszka ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyścioszka

zdrobnienie od: czyściocha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: czyściocha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż., czyścioch m.

:: fm. czyścioszek m.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyściuchny

zdrobnienie od: czysty


SJP.pl


czyściusieńki

zdrobnienie od: czyściuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czysty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sorbet wkłada się prawie do pełna do czyściusieńkich słoików z białą zakręcaną pokrywką z napisem "Twist – Off" i po prostu tę pokrywkę mocno zakręca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨɕt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: čyśćüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos., czyścicielka ż., czyścioch mos., czyściocha ż., czyścioszek mos., czyścioszka ż., wyczystka ż.

Wiktionary


czyściuteńki

zdrobnienie od: czysty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czysty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨɕt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: čyśćutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos.

 przym. czyściutki

Wiktionary


czyściutki

zdrobnienie od: czysty


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: czysty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał porządny garnitur z jasnoszarej flaneli, czyściutką koszulę z białej popeliny i jedwabny krawat w ciapki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨɕˈt͡ɕutʲci, AS: čyśćutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel mos., czyścicielka ż., czyścioch mos., czyściocha ż., czyścioszek mos., czyścioszka ż., wyczystka ż.

 przym. czysty, czyściuteńki

Wiktionary


czyściwo

środki używane do czyszczenia narzędzi, obrabianych przedmiotów i stołów warsztatowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wszelkiego rodzaju materiał używany do czyszczenia maszyn, narzędzi, broni

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos.

 czas. czyścić

Wiktionary


czyścić

pozbywać się zanieczyszczeń lub brudu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) usuwać brud, zanieczyszczenia

 (1.2) eufem. pot. wymiotować

 (1.3) daw. zootechn. kastrować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tekla przy pomocy Jewdokii szorowała sprzęt kuchenny, garnki, rondle; czyściła samowary, "prymusy" i układała wszystko starannie w workach z grubego płótna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ, AS: čyśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściec m., czyściwo n., czyszczenie n., czyściciel m., czyścicielka ż., czystka ż., czyszczacz m., wyczystka ż., czyścik mrz., czyścioch mos., czyściocha ż., czyścioszek mos., czyścioszka ż., oczyszczenie n., wyczyszczenie n.

 czas. oczyszczać, oczyścić, wyczyścić, przeczyścić, sczyścić

 przym. czysty, wyczystny, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczyszczać, myć, uporządkowywać, pucować, odświeżać

 (1.2) grub. rzygać

 (1.3) trzebić, kastrować

Wiktionary


czyśćcowy

związany z czyśćcem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z czyśćcem, dotyczący czyśćca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dajemy również w parafii ofiary na tzw. wypominki, by zapewnić nieustanną modlitwę w intencji dusz czyśćcowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel mos., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz mos./mzw., oczyszczenie n., czyścioch mos., czyścioszek mos., czyścioszka ż., czyszczacz mos./mrz., czystka ż., czyściec mrz., czyścidło n., czyścik mrz., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy

 przysł. czysto

Wiktionary


czyż

słówko pytające "czy" wzmocnione partykułą


SJP.pl

partykuła

 (1.1) książk. partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne z sugestią zaprzeczenia

 (1.2) książk. czyż nie: używana na końcu zdania partykuła wzmacniająca wypowiedź

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) ornit. czyżyk

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • czyż (czyżyk, czyż zwyczajny) – gatunek ptaka z rodziny łuszczaków
  • Czyż – herb szlachecki
  • Adam Czyż (ur. 1990) – polski judoka
  • Aleksander Czyż (ur. 1986) – polski aktor głosowy, raper i realizator dźwięku
  • Anna Sylwia Czyż (ur. 1974) – polska historyczka sztuki
  • Antoni Czyż (ur. 1955) – polski literaturoznawca i historyk idei
  • Anzelm Czyż (1910–1958) – polski duchowny rzymskokatolicki, franciszkanin
  • Barbara Czyż (ur. 1947) – polska polityk, rolniczka i przedsiębiorczyni
  • Barbara Czyż (ur. 1947) – polska polityk, działaczka opozycji w PRL
  • Bartosz Czyż (ur. 1999) – polski skoczek narciarski
  • Dariusz Czyż (ur. 1965) – polski szopkarz
  • Ewa Antonina Czyż – polska agronom

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyż jestem stróżem brata mego?

 (1.2) I tak byś nie przyszedł, nawet gdyby cię zaprosiła, czyż nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨʃ, AS: čyš

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) partyk. czy, czyżby

 (3.1) rzecz. czyżyk mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bo, czy aby, przest. albo, przest. alboż, przest. azali, przest. azaliż, przest. zali, stpol. izażem

 (1.2) nieprawdaż

 (2.1) czyżyk

Wiktionary


czyżak

nazwisko


SJP.pl


czyżby

wykrzyknik i partykuła - używany w pytaniach wprowadzających wątpliwość w prawdziwość


SJP.pl

partykuła

 (1.1) …wprowadzająca pytanie, sugerująca niepewność lub przypuszczenie

wykrzyknik

 (2.1) …używany samodzielnie do wyrażenia powątpiewania w prawdziwość tego, co było powiedziane

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyżbyś zamierzał teraz zrezygnować?

 (2.1) – Dzisiaj zjem tę pizzę, ale od jutra się odchudzam. – Czyżby?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨʒbɨ, AS: čyžby

Wiktionary

Powiązane:

 partyk. czy, czyż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czy, przest. azali, przest. azaliż

 (2.1) doprawdy, naprawdę

Wiktionary


czyże

mały ptak leśny z rodziny łuszczakowatych; czyżyk


SJP.pl

Cz

Wikipedia


czyżew

miasto w Polsce


SJP.pl

Zobacz też: Czyżew w innych znaczeniach tej nazwy.

Czyżew (nazwa historyczna: Czyżew-Osada) – miasto w Polsce położone w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, nad rzeką Brok, oddalone o 2,5 km od granicy z województwem mazowieckim. Leży na Mazowszu, w dawnej ziemi nurskiej, siedziba gminy Czyżew.

Wikipedia


czyżewianin

mieszkaniec Czyżewa (miasta w Polsce)


SJP.pl


czyżewianka

mieszkanka Czyżewa (miasta w Polsce)


SJP.pl


czyżewski

przymiotnik od: Czyże, Czyżew-Osada


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bogdan Czyżewski – piosenkarz,
  • Julian Czyżewski – geograf,
  • Józef Czyżewski (ujednoznacznienie),
  • Kazimierz Czyżewski (ujednoznacznienie)
  • Krzysztof Czyżewski – animator kultury,
  • Ludwik Czyżewski (1892–1985) – generał brygady,
  • Oleg Czyżewski (1930–1971) – polski fizyk, radioastronom, speleolog,
  • Piotr Czyżewski – urzędnik, dyplomata, były minister,
  • Tomasz Czyżewski – gitarzysta, kompozytor,
  • Tytus Czyżewski – malarz, poeta, krytyk sztuki, teoretyk formizmu,
  • Wacław Czyżewski (ur. 1931) – polski polityk
  • Wacław Czyżewski (1917-2002) – generał Sił Zbrojnych PRL, działacz komunistyczny

Wikipedia


czyżeś

partykuła "czyż" połączona z końcówką czasownikową drugiej osoby "-eś" (np. "Czyżeś nie miłował ludzi?")


SJP.pl


czyżeśmy

partykuła "czyż" połączona z końcówką czasownikową drugiej osoby "-eś" (np. "Czyżeś nie miłował ludzi?")


SJP.pl


czyżkowski

nazwisko


SJP.pl


czyżkówko

Czyżkówko (dawniej "Szuszkówka") – jednostka urbanistyczna (osiedle) położona w zachodniej części Bydgoszczy. Zachodnia granica Czyżkówka stanowi granicę miasta Bydgoszczy.

Wikipedia


czyżnie

wielogatunkowe zarośla składające się z niskich krzewów


SJP.pl

Czyżnie ("Rubo fruticosi-Prunetum spinosae") – syntakson w randze zespołu (fitocenoza), wielogatunkowe zarośla składające się z niskich krzewów. Głównymi gatunkami są tu głogi i śliwa tarnina, towarzyszą im zwykle leszczyna pospolita, odroślowe postacie grabu, dzikie czereśnie, różne gatunki jeżyn, róż, trzmielin,

Wikipedia


czyżowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) geogr. adm. wieś w Polsce w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik;

 (1.2) geogr. adm. wieś w Polsce w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim, w gminie Gorzyce;

 (1.3) geogr. adm. wieś w Polsce w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Bejsce;

 (1.4) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie mościskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czyżowice – wieś w woj. opolskim, w pow. prudnickim, w gminie Prudnik
  • Czyżowice – wieś w woj. śląskim, w pow. wodzisławskim, w gminie Gorzyce
  • Czyżowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Bejsce
  • Czyżowice – gromada w powiecie kazimierskim
  • Czyżowice – gromada w powiecie wodzisławskim
  • Czyżowice – przystanek kolejowy w miejscowości Czyżowice, w województwie śląskim
  • Czyżowice – wieś w rejonie mościskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-4) kolokacje miejscowość|D=Czyżowic|Ms=Czyżowicach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czyżowicki

Wiktionary


czyżowicz

nazwisko


SJP.pl


czyżowski

nazwisko


SJP.pl


czyżycki

nazwisko


SJP.pl


czyżyk

mały ptak leśny z rodziny łuszczakowatych; czyż (zwyczajny)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carduelis spinus|L.|ref=tak., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) białystok. mały chłopiec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaki kolor ma dziób czyżyka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨʒɨk, AS: čyžyk

Wiktionary


czyżykiewicz

nazwisko


SJP.pl


czyżykowski

nazwisko


SJP.pl


czyżyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Zobacz też: Czyżyków (Ukraina).

Czyżyków – kolonia w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czyżykowski

Wiktionary


czyżyniec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ryb. sak

Wiktionary


czyżyny

dzielnica Krakowa, dawniej wieś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. dawna wieś, współcześnie dzielnica Krakowa;

Wiktionary

Czyżyny – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XIV Czyżyny, dawna wieś.

Na terenie Czyżyn znajdują się bloki mieszkalne wielorodzinne 5-15-kondygnacyjne wraz z infrastrukturą społeczną (przedszkole, szkoła, plac zabaw, przychodnie lekarska, park), jak i Muzeum Lotnictwa Polskiego z czynnym od 2003 r. lądowiskiem Kraków-Czyżyny z betonową drogą startową o wymiarach 720 × 60 m, które powstało na byłym lotnisku Kraków-Rakowice-Czyżyny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czyr m., czyra ż.

 przym. czyżyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Czyrzyny, Czyszyny

Wiktionary


czyżyński

przymiotnik od: Czyżyny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Czyżynami, dotyczący Czyżyn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czyżyny nmos.

Wiktionary


czyżówka

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Czyżówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Trzebinia
  • Czyżówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Stara Błotnica
  • Czyżówka – osada leśna w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
  • Czyżówka – nieofic. przysiółek wsi Sitnica w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Biecz
  • Czyżówka – rzeka, lewy dopływ Wisły
  • Czyżówka – rzeka, lewy dopływ Bugu
  • Czyżówka – obecnie część wsi Sałacie na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim
  • Czyżówka wieś na Ukrainie, w rejonie zasławski obwodu chmielnickiego
  • Czyżówka wieś na Ukrainie, w rejonie nowogrodzkim (obwód żytomierski)
  • wieś na Ukrainie, w dawnym powiecie zwinogródzkim

Wikipedia


czómpnąć

czasownik

 (1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpnąć.

Wiktionary


czółeczko

zdrobnienie od: czółko


SJP.pl


czółenka

rodzaj niskiego obuwia damskiego, głęboko wycięte pantofle


SJP.pl


czółenko

1. małe czółno;
2. pantofel damski;
3. element krosna tkackiego;
4. przyrząd do robienia ręcznych koronek;
5. część czółenkowej maszyny do szycia, na której mieści się szpulka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. czółno

 (1.2) włók. techn. element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;

 (1.3) włók. techn. element maszyny do szycia mieszczący szpulkę z nićmi

 (1.4) pot. obuw. but damski w kształcie wyciętego, niesznurowanego pantofla

Wiktionary

Cz

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Kupiłam prześliczne czółenka do tej mojej nowej sukienki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈwɛ̃nkɔ, AS: čuu̯ẽnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czółno m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łódeczka

Wiktionary


czółenkowaty

podobny kształtem do czółenka


SJP.pl


czółko

zdrobnienie od: czoło


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. od czoło

 (1.2) małe czoło

 (1.3) daw. odzież. dawna dziewczęca opaska noszona na głowie;

 (1.4) lud. odzież. ozdobna opaska noszona na głowie przez dziewczęta, element stroju ludowego lub regionalnego

 (1.5) wojsk. przednia część naboju kulowego

Wiktionary

Czółko (albo czółenko, stroik, podwstążnik) – dziewczęca opaska ozdobna noszona na głowie do chwili zamążpójścia w Europie od czasów średniowiecza.

Czółka zdobione były motywami roślinnymi. W krajach słowiańskich czółko zachowało się jako element odświętnego stroju ludowego albo regionalnego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Póki tej ozdoby swojej / Nie uroni dumna Polka, / Póty małe czółko stroi / Wszechpotęgi aureolka (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoło n., czołówka ż., czelność ż., czołowanie n.

 czas. czołować ndk.

 przym. czołowy, czelny

 przysł. czołowo

 wykrz. czołem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) podwstążnik, stroik

Wiktionary


czółno

1. rodzaj łódki wydrążonej z jednego pnia;
2. część maszyny do szycia zawierająca szpulkę z nićmi; czółenko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;

 (1.2) hist. część hełmu okrywająca szyję z tyłu

 (1.3) czółenko tkackie

Wiktionary

Czółno – bezsterowa łódź wykonana z jednego pnia drzewa; wypalona lub wydłubana, płaskodenna, poruszana wiosłami lub drągiem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czółenko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dłubanka, piroga, kanoe

Wiktionary


czółnowy

przymiotnik od: czółno


SJP.pl


cząber

1. roślina zielna z rodziny jasnotowatych;
2. cząber ogrodowy - gatunek cząbru o aromatycznych liściach;
3. przyprawa z tej rośliny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Satureja|ref=tak., rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;

 (1.2) kulin. przyprawa z cząbru ogrodowego

 (1.3) stpol. zob. comber. (mięso z części grzbietowej)

 (1.4) reg. zob. babski comber.

Wiktionary

Cząber ("Satureja" L.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych ("Lamiaceae"). Obejmuje ok. 38–50 gatunków. Występują one w basenie Morza Śródziemnego (w tym 12 gatunków w Europie) oraz w południowo-zachodniej Azji, sięgając na wschodzie po Iran. Rośliny te zasiedlają miejsca suche i słoneczne, w tym także klify nadmorskie. Aromatyczne liście używane są jako przyprawy, w szczególności wykorzystuje się w tym zakresie cząber ogrodowy, w mniejszym stopniu cząber górski o słabszym aromacie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cząber bez wątpienia jest jedną z bardziej przydatnych w kuchni przypraw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔ̃mbɛr, AS: čõmber

Wiktionary

Powiązane:

 (1.4) przym. cząbrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ośli pieprz (oksytański/prowansalski: pèbre d'aï; francuski: poivre d'âne)

Wiktionary


cząberek

wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, stosowana w przemyśle kosmetycznym, ziołolecznictwie i jako przyprawa; macierzanka piaskowa, tymianek wąskolistny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od cząber

Wiktionary


cząbr

dawniej: cząber (roślina zielna)


SJP.pl


cząbrowy

→ cząber


SJP.pl

Patrz:

cząber

cząpanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cząpać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cząpać ndk.

Wiktionary


cząpać

czasownik niedokonany (dk. cząpnąć)

 (1.1) gw-pl|Poznań. kucać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt dokonany cząpnąć

 rzecz. cząpanie n.

Wiktionary


cząpnąć

czasownik dokonany (ndk. cząpać)

 (1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cząpać

Wiktionary


cząsteczka

1. zdrobnienie od: cząstka;
2. molekuła, drobina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. fiz. indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu;

Wiktionary

Nie mylić z: cząstka.

Cząsteczka, molekuła – neutralna elektrycznie grupa dwóch lub więcej atomów utrzymywanych razem kowalencyjnym wiązaniem chemicznym.

Cząsteczki różnią się od innych indywiduów chemicznych (np. jonów) brakiem ładunku elektrycznego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na cząsteczkę wody składa się jeden atom tlenu i dwa wodoru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔ̃w̃ˈstɛt͡ʃka, AS: čõũ̯stečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cząstka ż.

 przym. cząstkowy, cząsteczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) molekuła

Wiktionary


cząsteczkowy

związany z cząsteczką


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. odnoszący się do cząsteczki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na lekcji chemii omawialiśmy cząsteczkowe modele gazów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cząstka ż., cząsteczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) molekularny

Wiktionary


cząstka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od część

 (1.2) fiz. fragment materii niewidoczny dla oka;

 (1.3) kawałek obranego cytrusa

Wiktionary

Ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy z nas uniósł za góry, za rzeki cząstkę ojczyzny w sercu w świat daleki.

 (1.2) Jak płomień gazowy, który dla oczu naszych trwa, mimo że składają się nań coraz inne cząstki węgla z tlenem się łączące!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔ̃w̃stka, AS: čõũ̯stka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. część ż., cząsteczka ż.

 przym. cząstkowy, cząsteczkowy, częściowy

 przysł. cząstkowo, cząsteczkowo, częściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fragment, element, część

Wiktionary


cząstkowość

wynik podzielenia czegoś na części, odłączenia czegoś od całości; parcjalność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co cząstkowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cząstkowy

Wiktionary


cząstkowy

przymiotnik jakościowy

 (1.1) fragmentaryczny, niecałkowity

 (1.2) daw. szczegółowy

 (1.3) daw. niehurtowy

 (1.4) daw. dzielnicowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za odmówienie „Aniele Boży” można uzyskać odpust cząstkowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cząstka ż., cząsteczka ż., cząstkowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częściowy, fragmentaryczny, niekompletny

Wiktionary


cząstków

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cząstków – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Nowa Słupia
  • Cząstków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Kłodawa
  • Cząstków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kazimierz Biskupi
  • Cząstków – gromada
  • Cząstków – dawna gmina
  • Cząstków Mazowiecki, Cząstków Polski

Wikipedia


czędo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. dziecko (córka lub syn)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃ndɔ, AS: čẽndo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziecię

Wiktionary


czępnąć

czasownik

 (1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpnąć.

Wiktionary


często

przysłówek sposobu

 (1.1) zob. częsty.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jurek często spóźnia się do pracy.

 (1.1) Często sugeruję się reklamami mailowymi przy zakupach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ, AS: čẽũ̯sto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstość ż.

 przym. częsty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do stopnia najwyższego zwykle, zawsze, zazwyczaj, przeważnie

Wiktionary


często-gęsto

fraza przysłówkowa sposobu

 (1.1) pot. żart. bardzo często

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Często-gęsto u niej nocował.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔ‿ˈɡɛ̃w̃stɔ, AS: čẽũ̯sto‿gẽũ̯sto

Wiktionary


częstobor

dawne imię męskie


SJP.pl

Częstobor, Częsbor – staropolskie imię męskie. Składa się z członu "Częs(to)-" („często”) i "-bor" („walka”). Mogło oznaczać „tego, który często walczy”.

Wikipedia


częstoch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) stpol. imię|polski|m.

Wiktionary

Częstoch (łac. "Chestoch") – postać występująca w podaniach jako rycerz i założyciel Częstochowy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔx, AS: čẽũ̯stoχ

Wiktionary


częstochowa

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w południowej części Polski;

 (1.2) rel. sanktuarium zlokalizowane w Częstochowie (1.1)

Wiktionary

Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu częstochowskiego. Położona nad Wartą, na styku Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Pomimo administracyjnej przynależności do województwa śląskiego, pod względem historycznym i kulturowym stanowi część Małopolski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostatnio będąc w podróży, zwiedziłem Częstochowę.

 (1.2) Każdego roku w sierpniu pielgrzymuję do Częstochowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔva, AS: čẽũ̯stoχova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowskie n., częstochowianin mos., częstochowianka ż.

 przym. częstochowski, podczęstochowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Czynstochowa

 (1.2) Jasna Góra

Wiktionary


częstochowiak

potocznie: częstochowianin (mieszkaniec Częstochowy)


SJP.pl


częstochowianin

mieszkaniec Częstochowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Częstochowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mateusz Pospieszalski jest częstochowianinem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔxɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: čẽũ̯stoχovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż.

:: fż. częstochowianka ż.

 przym. częstochowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. medalikarz

Wiktionary


częstochowianka

mieszkanka Częstochowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Częstochowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔxɔˈvʲjãnka, AS: čẽũ̯stoχovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż., Częstochowskie n.

:: fm. częstochowianin mos.

 przym. częstochowski

Wiktionary


częstochowski

→ Częstochowa (miasto); → Częstochowskie (region)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Częstochową, dotyczący Częstochowy

przymiotnik jakościowy

 (2.1) charakterystyczny dla Częstochowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) ciężkie działa z Krakowa, a między nimi taką kolubrynę, której nie tylko częstochowskie, ale żadne w świecie mury oprzeć się nie mogły (…)

 (2.1) A cała wieś odprowadzała ich z płaczem i lamentem aż pod figurę Częstochowskiej, która stojała przy drodze na rozstajach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci, AS: čẽũ̯stoχofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż., Częstochowskie n., częstochowianin m., częstochowianka ż.

 przym. podczęstochowski

Wiktionary


częstochowskie

→ Częstochowa (miasto); → Częstochowskie (region)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. region w południowej Polsce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Częstochowskie jutro przyłączy się do protestu.

 (1.1) W Częstochowskiem rozpoczęto elektroniczny nabór do gimnazjów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż., częstochowianin mos., częstochowianka ż.

 przym. częstochowski, podczęstochowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powiat częstochowski

Wiktionary


częstocice

Częstocice (do 1945 r. niem. "Günthersdorf") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Wiązów.

Wikipedia


częstogniew

staropolskie imię męskie


SJP.pl


częstokrotny

przestarzałe: powtarzający się często, częsty


SJP.pl


częstokroć

często, wiele razy


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) często, niejednokrotnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) chcąc utrzymać się na pograniczu legalności musiał częstokroć stawiać ograniczenia charakterystycznej niepokorności swych wyznawców.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. częstokrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częstokrotnie, niejednokrotnie, nieraz, nie raz, nie dwa

Wiktionary


częstokół

ogrodzenie z drewnianych, ostro zakończonych pali, wbitych jeden przy drugim


SJP.pl


częstomir

dawne imię męskie


SJP.pl

Częstomir – staropolskie imię męskie. Składa się z członu "Często-" („często”) i "-mir" („pokój, spokój, dobro”). Mogło oznaczać „tego, który zapewnia pokój”.

Wikipedia


częstomocz

częste oddawanie moczu, poprzedzane parciem; objaw chorób pęcherza moczowego, niekiedy występujący też na tle nerwowym; urorrhoea


SJP.pl

Częstomocz (pollakisuria) – objaw chorobowy, polegający na częstym oddawaniu moczu, zwykle małymi porcjami.

Wikipedia


częstoskurcz

w medycynie: znaczne przyśpieszenie pracy serca; tachykardia, tachikardia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po joggingu wystąpił u mnie taki częstoskurcz, że myślałem, że zemdleję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ˈstɔskurt͡ʃ, AS: čẽũ̯stoskurč

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tachykardia, pot. kołatanie serca, palpitacja

Wiktionary


częstotliwiej

stopień wyższy od przysłówka: częstotliwie


SJP.pl


częstotliwościomierz

miernik częstotliwości drgań; częstościomierz


SJP.pl


częstotliwościowy

związany z częstotliwością


SJP.pl


częstotliwość

1. częste występowanie jakiejś czynności, jakiegoś zjawiska; częstość;
2. w fizyce: liczba czynności lub zjawisk powtarzających się okresowo w jednostce czasu; częstość
3. długość fal elektromagnetycznych wyzyskiwanych w telekomunikacji oraz radiokomunikacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

Wiktionary

Częstotliwość, częstość – wielkość fizyczna określająca liczbę cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu. W układzie SI jednostką częstotliwości jest herc [Hz]. Częstotliwość 1 herca odpowiada występowaniu jednego zdarzenia (cyklu) w ciągu 1 sekundy. Najczęściej rozważa się częstotliwość w ruchu obrotowym, częstotliwość drgań, napięcia, fali.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Częstotliwość jest ściśle związana z okresem.

 (1.1) Te procesory mają porównywalne częstotliwości zegarów, ale całkiem inną prędkość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ, AS: čẽũ̯stotlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. częstotliwościowy, częsty, częstotliwy

Wiktionary


częstotliwszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: częstotliwy; bardziej częstotliwy


SJP.pl


częstotliwy

następujący często; wielokrotny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wielokrotny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔtˈlʲivɨ, AS: čẽũ̯stotlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstotliwość ż.

 przysł. częstotliwie

Wiktionary


częstowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dzielenie się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność

 (1.2) iron. czynienie komuś czegoś złego

 (1.3) pot. opowiadanie historyjek, plotkaotek, przekazywanie mniej istotnych wiadomości

Wiktionary

Powiązane:

 czas. częstować ndk.

Wiktionary


częstować

czasownik przechodni niedokonany (dk. poczęstować)

 (1.1) dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem

 (1.2) iron. robić komuś coś złego

 (1.3) pot. opowiadać historyjki, plotkaotki, mniej istotne wieści

czasownik zwrotny niedokonany częstować się (dk. poczęstować się)

 (2.1) korzystać z poczęstunku

 (2.2) częstować (1.1) siebie wzajemnie

 (2.3) iron. robić sobie nawzajem przykrości

 (2.4) pot. wzajemnie przekazywać sobie mało istotne treści, np. plotkaotki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstowanie n.

 czas. rozczęstować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawać, raczyć, ugaszczać

 (1.3) sprzedawać

Wiktionary


częstowoj

imię męskie


SJP.pl

Częstowoj – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Często-" („często”) i "-woj" („wojownik”). Oznacza ono „tego, który będzie często wojował”.

Częstowoj imieniny obchodzi 2 maja i 30 sierpnia.

Wikipedia


częstowojowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Częstowoja lub z nim związany


SJP.pl


częstościomierz

miernik częstotliwości drgań; częstotliwościomierz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyrząd wykorzystywany do mierzenia częstości;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do pomiarów częstotliwości akustycznych stosuje się obecnie różne odmiany elektronicznych częstościomierzy analogowych oraz cyfrowych.

Wiktionary


częstościowy

→ częstość, np. wnioskowanie częstościowe


SJP.pl


częstość

częstotliwość;
1. częste występowanie jakiejś czynności, jakiegoś zjawiska;
2. w fizyce: liczba czynności lub zjawisk powtarzających się okresowo w jednostce czasu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest częste

 (1.2) stat. stosunek liczby obserwacji mających określoną właściwość do liczebności całej próby;

 (1.3) fiz. częstotliwość pomnożona przez 2π

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • częstość – w rachunku prawdopodobieństwa
  • częstość – w przetwarzaniu sygnałów
  • częstość kołowa – w fizyce ruchu drgającego bądź falowego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Polsce jej rozprzestrzenienie i częstość występowania nie są znane.

 (1.1) Liczba osób zaangażowanych w sadomasochistyczne praktyki nie może być mała, lecz rzeczywista częstość występowania jest trudna do określenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ, AS: čẽũ̯stość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. częsty

 przysł. często

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częstotliwość

 (1.3) pulsacja, częstość kątowa, częstość kołowa

Wiktionary


częstszy

stopień wyższy od przymiotnika: częsty


SJP.pl


częsty

bywający; zdarzający się; powtarzający się wiele razy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąsiad jest u nas częstym gościem.

 (1.1) Mama zrobiła dzieciom awanturę i zapowiedziała częste inspekcje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ, AS: čẽũ̯sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstość ż., częstotliwość ż.

 przysł. często

Wiktionary


częściej

stopień wyższy od przysłówka: często


SJP.pl


częścik

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bolesław Częścik – polski żołnierz podziemia
  • Józef Częścik – polski wydawca, redaktor i pisarz
  • Marian Częścik – polski dziennikarz, polityk, poseł na Sejm, oficer rezerwy

Wikipedia


częściowo

przysłówek sposobu

 (1.1) w jakiejś części, nie w całości

 (1.2) daw. w częściach, kawałkach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za rebeliantami opowiedzieli się wodzowie Onejdów, Tuskarorów i częściowo Seneków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ, AS: čẽũ̯śćovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częściowość ż., cząstka ż., część

 przym. częściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) po części, w części

Wiktionary


częściowość

→ częściowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest częściowe; cecha tych, którzy są częściowi

Wiktionary

Patrz:

częściowy

Powiązane:

 przym. częściowy

 przysł. częściowo

Wiktionary


częściowy

dotyczący części czegoś, obejmujący część czegoś; niezupełny, niecałkowity


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To, że w Norwegii jest bardzo zimno, to tylko częściowa prawda.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: čẽũ̯śćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. część ż., cząstka ż., częściowość ż.

 przysł. częściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cząstkowy, niecałkowity, niepełny, niezupełny

Wiktionary


część

element całości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fragment jakiejś całości

 (1.2) mech. urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Panie dyrektorze, część dzieci nie przyszła dziś do szkoły!

 (1.2) Niestety, nie mamy części do pana samochodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ, AS: čẽũ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cząstka ż.

 przym. częściowy

 przysł. częściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fragment, element, cząstka

 (1.2) składnik, komponent

Wiktionary


człap

zwykle w wyrażeniu "człap, człap" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człap-człap; człapu, człapu; człapu-człapu


SJP.pl


człap-człap

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człap, człap; człapu-człapu; człapu, człapu


SJP.pl


człapak

1. koń poruszający się w wolnym tempie; stępak;
2. potocznie:
a) obszerny but nieprzylegający do stopy;
b) osoba poruszająca się bardzo powoli


SJP.pl


człapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) klapanie obuwiem podczas chodzenia

 (1.2) chodzenie w bardzo wolnym tempie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człapak m.

 czas. człapać

 wykrz. człap, człap

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klapanie

 (1.2) ciapanie

Wiktionary


człapać

iść z trudem, wlec się


SJP.pl

czasownik

 (1.1) iść w sposób powodujący hałas obuwiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człapanie n.

Wiktionary


człapiński

nazwisko


SJP.pl


człapu

zwykle w wyrażeniach "człapu, człapu" i "człapu, człap" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człapu-człapu; człap, człap; człap-człap


SJP.pl


człapu-człapu

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człapu, człapu; człap-człap; człap, człap


SJP.pl


człapy

potocznie: stare, zniszczone obuwie


SJP.pl


człecze

człowieczy, ludzki


SJP.pl

forma rzeczownika.

 (1.1) książk. W. od: człek, używany w stosunku do mężczyzny, nacechowany tonem parenetycznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myślałeś, człecze, że Cię los nie doświadczy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człeku

Wiktionary


człeczek

z politowaniem o człowieku mizernym, małym, niepozornym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek mizerny, godny politowania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zza firanki siwy człeczek przyglądał się jej z wielkim zainteresowaniem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczę n., człeczyna mos., człeczysko n., człek mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człeczy

człowieczy, ludzki


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) książk. należący do człeka

przymiotnik relacyjny

 (2.1) książk. dotyczący człeka, określający człeka, używany przy człeku

przymiotnik jakościowy

 (3.1) książk. charakterystyczny dla człeka, mający cechy człeka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żywot człeczy jest krótki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczę n., człeczyna mos., człeczysko n., człek mos., człowieczek mos., człowieki mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człowieczy

 (2.1) ludzki

Wiktionary


człeczyna

człowiek przeciętny, mały, wątły, mizerny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek mizerny, godny politowania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sam pan, nie najgorszy nawet człeczyna, tylko taki sobie totumfacki, który często na dworze królowej siostry przebywając i od szwagra pożyczek pieniężnych potrzebując, rad był choć facecjami wywdzięczać się dobrodziejom (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczę n., człeczysko n., człek mos., człowieczek mos., człowiek mos., człowieki mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człeczysko

ze współczuciem lub poufale o człowieku; człowieczysko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskoosobowy

 (1.1) człowiek mizerny, godny politowania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczę n., człeczyna mos., człek mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człeczę

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. rzad. człowiek mizerny, godny politowania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod sklepem siedziało przemoczone człeczę, a obok niego lizał się pies.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczyna mos., człeczysko n., człek mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człek

potocznie o człowieku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. lub żart. człowiek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieczek mos., człowiek mos., człeczek mos., człeczę n., człeczyna mos., człeczysko n./mos.

 wykrz. człecze

 przym. człeczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. człowiek, osoba; przest. persona, człeczyna; podn. gość

Wiktionary


człekokształtne

nadrodzina małp naczelnych, w skład której wchodzi rodzina gibonów, goryle, orangutany, szympansy i ludzie


SJP.pl

Człekokształtne (Hominoidea) – nadrodzina ssaków naczelnych z podrzędu wyższych naczelnych (Haplorrhini), w której skład wchodzą człowiekowate (hominidy) oraz gibbonowate. Według obecnych przypuszczeń ostatni wspólny przodek tej grupy żył 15–20 mln lat temu, a linia ewolucyjna prowadząca do gibonowatych oddzieliła się od linii człowiekowatych około 5–7 mln lat temu.

Wikipedia


człekokształtny

podobny do człowieka, kształtem, rysami, sylwetką przypominający ludzi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) podobny do człowieka, kształtem, rysami, sylwetką; przypominający ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bonobo to małpa człekokształtna najbliższa człowiekowi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃwɛkɔˈkʃtawtnɨ, AS: ču̯ekokštau̯tny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człekopodobny, antropoidalny, antropomorficzny

Wiktionary


człekopodobny

podobny do człowieka; człowiekopodobny, humanoidalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) podobny do człowieka, przypominający człowieka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człekokształtny, antropomorficzny, antropoidalny

Wiktionary


człeku

potocznie o człowieku


SJP.pl

forma rzeczownika.

 (1.1) książk. W. od: człek, używany w stosunku do mężczyzny, nacechowany tonem parenetycznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myślałeś, człeku, że Cię choroba ominie?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człecze

Wiktionary


człon

jedna z jednostek składających się na całość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) część jakiejś całości połączona z nią przy pomocy widocznych elementów spajających

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Matematyka: człon całkujący, człon różniczkujący
  • Automatyka: człon proporcjonalny, człon opóźniający, człon oscylacyjny, człon inercyjny, człon automatyki
  • Budownictwo: człon mostowy
  • Człon (biologia) – (łc. articulus, membrum) w biologii, fragment ciała owada (np. odnóża)
  • Człon (logika) – obiekt między którym zachodzi relacja (ang. term)
  • Człon (kosmonautyka) – stopień rakiety nośnej
  • Człon stolarski kombajn (formatyzerko czopiarka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby w prosty sposób rozsadzić zygokaktusa należy uciąć minimum dwa człony łodygi, następnie otrzymaną tym sposobem szczepkę zanurzyć w ukorzeniaczu, a potem wsadzić do ziemi.

 (1.1) Odnóża stawonogów składają się z członów połączonych ze sobą przy pomocy stawów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔ̃n, AS: ču̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. członkostwo n., członek m., członkini ż., członowanie n., rozczłonowanie n.

 czas. rozczłonować dk.

 przym. członkowkski, członkowski, członkowaty

Wiktionary


członek

człowiek (rzadziej jednostka prawna, np. instytucja, kraj) należący do jakiejś organizacji politycznej, naukowej, społecznej itp.; osoba wchodząca w skład jakiejś większej grupy społecznej, politycznej itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (3.1) anat. penis;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • członek, kończyna – w biologii część ciała wyodrębniona od tułowia
  • członek męski – określenie penisa
  • sztuczny członek – akcesorium imitujące część ciała, najczęściej prącie
  • członek – podmiot prawa należący do organizacji
  • członek – osoba należąca do stowarzyszenia, organizacji
  • członek rodziny – osoba należąca do rodziny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dyrektor zwrócił się do członków spółdzielni.

 (2.1) Rycerz odrąbał przeciwnikowi wszystkie członki.

 (3.1) Na wykładzie z anatomii studentka zawstydzona patrzyła na rysunek członka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwɔ̃nɛk, AS: ču̯õnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon m., członkostwo n., członowanie n., rozczłonowanie n.

:: fż. członkini

 czas. rozczłonować dk.

 przym. członkowski, członkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) towarzysz

 (2.1) kończyna

 (3.1) zob. penis.

Wiktionary


członiasty

składający się z członów


SJP.pl


członka

człowiek (rzadziej jednostka prawna, np. instytucja, kraj) należący do jakiejś organizacji politycznej, naukowej, społecznej itp.; osoba wchodząca w skład jakiejś większej grupy społecznej, politycznej itp.


SJP.pl


członkini

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta przynależąca do jakiejś grupy, organizacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Członkini Kongresu pojechała do Korei Południowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔ̃ŋʲˈcĩɲi, AS: ču̯õŋʹḱĩńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon mos./mrz., członkostwo n.

:: fm. członek mos.

 przym. członkowski

 przysł. członkowsko

Wiktionary


członkonogi

najliczniejszy typ zwierząt z ciałem pokrytym chitynowym oskórkiem, podzielonym na segmenty, o członowanych odnóżach, połączonych stawowo; stawonogi


SJP.pl


członkonóg

bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów i odnóża członowane połączone stawowo; stawonóg


SJP.pl


członkopromienne

o cechach członkopromiennych (rząd ryb)


SJP.pl


członkopromienny

o cechach członkopromiennych (rząd ryb)


SJP.pl


członkostwo

przynależność do danej grupy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Parlament czeski ratyfikował umowę w sprawie członkostwa tego kraju w NATO.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon m., członek m., członkini ż., członowanie n., członkowanie n.

 czas. członować ndk., członkować ndk.

 przym. członkowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przynależność, uczestnictwo

Wiktionary


członkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|członkować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. członkować

 rzecz. członkostwo n.

Wiktionary


członkowaty

złożony z członów; członowany, członkowany


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) posiadający wiele członków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon, członek

Wiktionary


członkować

książkowo: dzielić na części; członować


SJP.pl


członkowski

przymiotnik

 (1.1) dotyczący członków organizacji

 (1.2) dotyczący członkostwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łotwa stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej 1 maja 2004 r.

 (1.2) Nie zostałem członkiem klubu akwarystycznego tylko z powodu zaporowo wysokiej składki członkowskiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon m., członek m., członkini ż., członkostwo n.

Wiktionary


członowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|członować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. członować

 rzecz. człon m., członek mrz./mos./mzw.

Wiktionary


członować

książkowo: dzielić na części; członkować


SJP.pl


członowce

podgrupa drobnych skorupiaków; skorupiaki niższe, podraczki


SJP.pl


członowiec

1. skorupiak niższy; podraczek;
2. zestaw barek połączonych przegubowo z pchaczem na końcu zestawu, zdolny do żeglugi morskiej;
3. potocznie: pojazd, np. tramwaj lub autobus, składający się z kilku części połączonych elastycznymi przegubami; przegubowiec


SJP.pl


członowość

→ członowy


SJP.pl

Patrz:

członowy

człopa

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Człopa ( Schloppe) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Człopa. Położone na Pojezierzu Południowopomorskim, nad rzeką Cieszynką, na terenie Puszczy Drawskiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwɔpa, AS: ču̯opa

Wiktionary


człopianin

mieszkaniec Człopy


SJP.pl


człopianka

mieszkanka Człopy


SJP.pl


człopski

przymiotnik od: Człopa


SJP.pl


człowiectwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) śrpol. człowieczeństwo, ludzkość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔˈvʲjɛt͡stfɔ, AS: ču̯ovʹi ̯ectfo

Wiktionary


człowiecze

istota żywa, która wyróżnia się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego


SJP.pl


człowieczek

zdrobnienie od: człowiek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od: człowiek

 (1.2) mały człowiek, np. dziecko lub karzeł

 (1.3) daw. reg-pl|Kresy. źrenica oka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ten delikatny człowieczek ze słabym głosikiem musiał wygłosić mszę żałobną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek m., człek m., człeczyna m., odczłowieczanie n., odczłowieczenie n., uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., człowieczeństwo n., człowiekowate nmos., człowiekowaty mzw.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk., odczłowieczać ndk., odczłowieczyć dk.

 przym. człowieczy, człeczy, człowiekowaty

 przysł. człowieczo, człeczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ludzik

Wiktionary


człowieczeństwo

natura ludzka, godność ludzka; bycie człowiekiem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) bycie człowiekiem

 (1.2) przest. rodzaj ludzki

Wiktionary

Człowieczeństwo – zbiór cech uważanych za charakterystyczne dla gatunku ludzkiego, do których zaliczamy między innymi: sposób formułowania myśli, język, uczucia i zachowanie. Wszystkie te cechy są wspólne dla większości ludzi i kształtowały się w wyniku ewolucji człowieka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W umiłowaniu maluczkich przejawiało się jego człowieczeństwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieki mos., człowieczątko n., człowiek mos., człowieczek mos., człowiekowate lm nm.

 przym. człowieczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) humanitaryzm, humanitarność; przest. człowieczość

 (1.2) ludzkość

Wiktionary


człowieczo

przysłówek

 (1.1) na sposób ludzki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieczysko n./mos., człowiek mos., nadczłowiek mos., człowieczek mos., człowieczość ż.

 przym. człowieczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludzko, po ludzku

Wiktionary


człowieczość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. człowieczeństwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos.

 przym. człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człowieczeństwo

Wiktionary


człowieczy

1. związany z człowiekiem, o ludzkich cechach;
2. w teologii chrześcijańskiej: Syn Człowieczy - określenie Jezusa Chrystusa, podkreślające jego ludzką naturę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przest. dotyczący człowieka, należący do człowieka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki to człowieczy los, taka jego dola.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔˈvʲjɛt͡ʃɨ, AS: ču̯ovʹi ̯ečy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieczysko n./mos., człowiek mos., człowiekowate mos., człowieczek mos., człowieczeństwo n., nadczłowiek mos., człowieczątko n., człowieczość ż.

 przysł. człowieczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludzki

Wiktionary


człowieczyna

z politowaniem lub żartobliwie o człowieku małym, wątłym


SJP.pl


człowieczysko

ze współczuciem lub poufale o człowieku; człeczysko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub nijaki

 (1.1) rub. o człowieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile takie człowieczysko się musi w życiu natrudzić, nachodzić, nazałatwiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos.

 przym. człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary


człowieczątko

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) człowiek mizerny, godny politowania

 (1.2) z litością lub sympatią o dziecku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos., człowieczeństwo n.

 przym. człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człeczek, człeczę, człeczyna, człeczysko

 (1.2) człowieczek

Wiktionary


człowiek

istota żywa, która wyróżnia się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) antrop. nazwa systematyczna|Homo sapiens|Linnaeus|ref=tak., istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

 (1.2) ktoś, jakaś osoba

 (1.3) pracownik, podwładny, członek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • człowiek (łac. Homo) – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae),
  • człowiek rozumny (łac. Homo sapiens) – jedyny współcześnie żyjący gatunek z rodzaju Homo,
  • człowiek jako osoba,
  • Człowiek – album zespołu Akurat.
  • Człowiek – album zespołu Totentanz
  • Antropologia filozoficzna – zajmuje się naturą człowieka
  • Człowiekowate

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W niczym więc człowiek nie przewyższa zwierząt, bo wszystko jest marnością.

 (1.2) Ten człowiek ucieka! Łapcie tego człowieka!

 (1.3) Major cieszył się szacunkiem wśród swoich ludzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwɔvʲjɛk, AS: ču̯ovʹi ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człek mos., człowieczeństwo n., człowieczość ż., człowieki nmos., uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., odczłowieczanie n., odczłowieczenie n.

:: zdrobn. człowieczek mos.

:: zgrub. człowieczysko n., człeczyna mos.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk., odczłowieczać ndk., odczłowieczyć dk.

 przym. człowieczy, uczłowieczony, człowiekowaty, odczłowieczony, ludzki

 przysł. człowieczo, po ludzku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) osoba, persona; przen. śmiertelnik, śmiertelny; pot. gość; przest. lub żart. człek, człeczyna

 (1.3) pracownik, robotnik, podwładny, swój

Wiktionary


człowieki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) przest. żart. ludzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek m., człeczyna m., człek m., człowieczeństwo n., człowiekowate nmos., uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., odczłowieczanie n., odczłowieczenie n., człowiekowaty mzw.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk., odczłowieczać ndk., odczłowieczyć dk.

 przym. człowieczy, człeczy, człowiekowaty, człowieczeński

Wiktionary


człowiekopodobny

podobny do człowieka; człekopodobny, humanoidalny


SJP.pl


człowiekowate

rodzina rzędu naczelnych, obejmująca formy kopalne: australopiteka, pitekantropa i człowieka neandertalskiego oraz gatunek żyjący: człowieka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) biol. rodzina ssaków naczelnych obejmująca największe wśród naczelnych gatunki, które wykazują dużą inteligencję, przyjmowanie wyprostowanej, dwunożnej postawy oraz zdolność do wytwarzania i używania narzędzi

Wiktionary

Człowiekowate (Hominidae) – rodzina ssaków naczelnych z nadrodziny człekokształtnych (Hominoidea) obejmująca największe wśród naczelnych gatunki wykazujące dużą inteligencję, skłonność do przyjmowania dwunożnej i spionizowanej postawy oraz zdolność do wytwarzania i używania narzędzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃwɔvʲjɛkɔˈvatɛ, AS: ču̯ovʹi ̯ekovate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek m., człowieczeństwo n., człowieczek mos., człowieki mos.

 przym. człowieczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hominidy

Wiktionary


człowiekowatość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest człowiekowate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos., człowiekowaty mzw.

 przym. człowiekowaty

Wiktionary


człowiekowaty

o cechach człowiekowatych


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) podobny do człowieka; taki jak człowiek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zool. zwykle w lm. człowiekowate: przedstawiciel rodziny ssaków naczelnych z nadrodziny człekokształtnych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieki mos., człowieczek mos., człowiek mos., człowiekowatość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) hominid

Wiktionary


człowieku

istota żywa, która wyróżnia się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego


SJP.pl


człuchowianin

mieszkaniec Człuchowa


SJP.pl


człuchowianka

mieszkanka Człuchowa


SJP.pl


człuchowski

przymiotnik od: Człuchów


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Człuchowa, związany z Człuchowem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Człuchów m., Człuchowianin m., Człuchowianka ż.

Wiktionary


człuchów

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Człuchów (dawniej Słuchów, 1945 "Człochów", Człuchòwò lub też Człochòwò, Schlochau) – miasto w województwie pomorskim, siedziba gminy miejskiej Człuchów, powiatu człuchowskiego oraz gminy wiejskiej Człuchów.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 30 czerwca 2021 r., Człuchów liczył 13 386 mieszkańców i był pod względem liczby ludności dziewiętnastym miastem w województwie pomorskim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwuxuf, AS: ču̯uχuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Człuchowianin mos., Człuchowianka ż.

 przym. człuchowski

Wiktionary


céline

[czytaj: seLIN] francuskie imię żeńskie


SJP.pl


césar

[czytaj: seZAR] nagroda francuskiej Akademii Sztuki i Techniki Filmowej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • César – francuska nagroda filmowa
  • César – departament Kolumbii
  • César – francuski rzeźbiarz
  • César – hiszpański piłkarz
  • César (César Aparecido Rodrigues, ur. 1974) – brazylijski piłkarz
  • César (César Martins de Oliveira (ur. 1956, zm. 2024) – brazylijski piłkarz
  • César (Júlio César Coelho de Moraes, ur. 1954) – brazylijski piłkarz
  • Cesar – rzeka w Kolumbii
  • Cezar

Wikipedia


córa

książkowo: córka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców), córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spojrzał z dumą na córę – w tej młodej kobiecie było tyle godności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sura, AS: cura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż., córka, córeczka, córunia, córuś, córusia, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia, córczątko

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córka, córeczka; stpol. pot. dziewka

Wiktionary


córcia

pieszczotliwie o córce; córczątko, córeńka, córuchna, córunia, córuńcia, córusia, córuś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od córka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córka ż., córuś ż., córunia ż., córeczka ż., córa ż., przest. cora ż.

 przym. córczany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córuś, córunia, córeczka

Wiktionary


córczyny

należący do córki


SJP.pl


córczysko

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ze współczuciem lub sympatią córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje ukochane córczysko!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡surˈt͡ʃɨskɔ, AS: curčysko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córunia

Wiktionary


córczątko

pieszczotliwie o córce; córcia, córeńka, córuchna, córunia, córuńcia, córusia, córuś


SJP.pl


córdoba

[czytaj: kordoba]
1. miasto w Hiszpanii; Kordoba, Kordowa;
2. prowincja w Argentynie;
3. miasto w Argentynie;
4. miasto w Meksyku


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Córdoba – miasto w Argentynie
  • Córdoba – prowincja Argentyny
  • Kordoba – miasto w Hiszpanii
  • Kordowa – prowincja w Hiszpanii
  • Córdoba – stacja kolejowa w Kordobie, w regionie Andaluzja, w Hiszpanii
  • Córdoba – departament w Kolumbii
  • Córdoba – miejscowość w Kolumbii, w departamencie Bolívar
  • Córdoba – miejscowość w Kolumbii, w departamencie Nariño
  • Córdoba – miejscowość w Kolumbii, w departamencie Quindío
  • Córdoba – miasto w Meksyku
  • córdoba – waluta Nikaragui
  • Córdoba – samochód marki SEAT

Wikipedia


córeczka

1. zdrobnienie od: córka;
2. poufale lub protekcjonalnie o młodej kobiecie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: córka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Córeczka – brytyjski film z 1957 roku
  • Córeczka – polski film z 1965 roku
  • Córeczka – amerykański film z 1996 roku
  • Córeczka – amerykański film z 2010 roku
  • Córeczka – powieść Tamary Dudy z 2019 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Córeczka Marty i Mariana wygląda naprawdę słodko.

 (1.1) Moja córeczka Hania właśnie ujawniła talent muzyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈrɛt͡ʃka, AS: curečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córa ż., córka ż., córuś ż., córunia ż., cora ż., córcia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córuś

Wiktionary


córeńka

pieszczotliwie o córce; córczątko, córcia, córuchna, córunia, córuńcia, córusia, córuś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Ubieraj się, córeńko - woła słodkim głosem, odchylając kotarę, za którą mieści się wnęka z łóżkiem, stoi w niej mały stolik, jedno krzesło, szafka i regał z książkami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córuś ż., córunia ż., córa ż., cora ż., córka ż.

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córusia, córuś, córcia, córunia, córuchna, córuńcia

Wiktionary


córka

dziecko płci żeńskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

 (1.2) pot. poufale lub protekcjonalnie do dziewczyny lub kobiety

Wiktionary

Córka – dziecko płci żeńskiej; krewna pierwszego stopnia w linii prostej (zstępny) w stosunku do swoich rodziców.

W opinii publicznej funkcjonują stereotypy dotyczące relacji rodzinnych. Według jednego z nich córka ma nawiązywać lepsze porozumienie i utrzymywać lepsze kontakty z ojcem niż z matką[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wpadł w szał, gdy córka nie wróciła na noc do domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡surka, AS: curka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż.

:: zgrub. córa ż.

:: zdrobn. córeczka ż., córunia ż., córuś ż., córusia ż., córcia ż., córeńka ż., córuchna ż., córuńcia ż., córczątko ż.

 przym. córczyny, córczyn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córa, przest. dziewka, reg. śl. cera, reg. śl. dziywcze, reg. śl. dziywczyn

Wiktionary


córko

dziecko płci żeńskiej


SJP.pl


córkobójstwo

zabicie swojej córki


SJP.pl


córkowa

środowiskowo: żona lub partnerka życiowa córki


SJP.pl


córuchna

pieszczotliwie o córce; córczątko, córeńka, córcia, córunia, córuńcia, córusia, córuś


SJP.pl


córula

pieszczotliwie o córce; córcia, córeńka, córuchna, córunia, córuńcia, córusia, córuś


SJP.pl


córunia

pieszczotliwie o córce; córczątko, córeńka, córuchna, córcia, córuńcia, córusia, córuś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od córka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈrũɲa, AS: curũńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż., córa, córka, córeczka, córusia, córuś, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia, córczątko

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córusia, córuś, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia

Wiktionary


córusia

pieszczotliwie o córce; córczątko, córeńka, córuchna, córunia, córuńcia, córcia, córuś


SJP.pl


córuńcia

pieszczotliwie o córce; córczątko, córeńka, córuchna, córunia, córcia, córusia, córuś


SJP.pl


córuś

pieszczotliwie o córce; córczątko, córeńka, córuchna, córunia, córuńcia, córusia, córcia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pieszcz. córka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suruɕ, AS: curuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż., córa, córka, córeczka, córunia, córusia, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia, córczątko

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córunia, córusia, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia

Wiktionary


cóż

wzmocniony zaimek pytajny "co", wprowadzający pytanie uzupełnienia lub pytanie retoryczne


SJP.pl

zaimek rzeczowny pytajny

 (1.1) Wprowadza pytania o orzeczniki. W porównaniu z zaimkiem co dodatkowo wyraża silne emocje, zwykle zniecierpliwienie lub zdziwienie.

 (1.2) Tworzy pytania retoryczne. Znamionuje silne emocje, zwykle zniecierpliwienie lub zdziwienie.

 (3.2) Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

wykrzyknik

 (4.1) rzad. książk. Wyrażający zdziwienie, zaskoczenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cóż nam dzisiaj przyniosłeś?

 (1.1) Cóżeś ty uczynił?

 (1.1) Czegóż wam więcej trzeba?

 (1.2) Cóż było robić…

 (1.2) Czegoż tam nie było!

 (2.1) Na cóż nam to było?

 (2.1) Czemuż tego nie powiedziałeś?

 (3.1) Cóż tak biegasz dookoła?

 (3.1) Cóżeście tacy zdziwieni?

 (3.2) Cóż… Nie mam wyjścia.

 (3.2) Cóż. Nie wyszło, ale świat się nie skończył.

 (3.2) Cóż… To nie była jego żona.

 (3.2) Franek dostał celujący z matmy. Cóż, to do niego podobne.

 (4.1) Posłuchaj, ojcze. – Cóż? (Henryk Ibsen, Wróg ludu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suʃ, AS: cuš

Wiktionary


cóżeż

wzmocnione "cóż"; cóżże


SJP.pl


cóżże

wzmocnione "cóż"; cóżeż


SJP.pl


cąbrzyć

dawniej: targać, szarpać; combrzyć


SJP.pl


cąkała

nazwisko


SJP.pl


cążki

1. małe cęgi; obcążki;
2. mały przyrząd do obcinania skórek przy paznokciach; kleszczyki


SJP.pl

rzeczownik, liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy

 (1.1) techn. małe narzędzie ręczne służące do obcinania drobnych rzeczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potrzebuję cążków, żeby przyciąć końcówki drutu.

Wiktionary


cążkowy

→ cążki; obcążkowy


SJP.pl


cęgi

1. ręczne narzędzie metalowe do chwytania przedmiotów, wyciągania gwoździ, cięcia drutu itp.; obcęgi;
2. środkowa para zębów siecznych u niektórych zwierząt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) zob. obcęgi.

 (1.2) zool. środkowa para siekaczy u niektórych ssaków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛ̃ŋʲɟi, AS: cẽŋʹǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obcęgi nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcęgi, kleszcze

Wiktionary


cęgosz

przedstawiciel rzędu niewielkich owadów z podgromady uskrzydlonych; skorek


SJP.pl


cęgosze

przedstawiciel rzędu niewielkich owadów z podgromady uskrzydlonych; skorek


SJP.pl


cęgowy

związany z ręcznym narzędziem metalowym do chwytania przedmiotów, wyciągania gwoździ, cięcia drutu itp.; obcęgowy


SJP.pl


cętka

drobna podłużna plamka znajdująca się na jednolitym tle


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mała plamka na tle o jednolitej barwie

 (1.2) stpol. blaszka ozdobna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Futro w cętki jest cechą recesywną, kiedy cętki i paski kota krzyżują się, młode mają futro w paski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛ̃ntka, AS: cẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cętkowanie n., cętkowaność ż., cętkowatość ż.

 czas. cętkować ndk.

 przym. cętkowany, cętkowaty

Wiktionary


cętki

drobna podłużna plamka znajdująca się na jednolitym tle


SJP.pl


cętkowanie

pokrywać cętkami; nakrapiać


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|cętkować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cętkować

 przym. cętkowany

 rzecz. cętka ż.

Wiktionary


cętkowany

pokryty cętkami, mający cętki; nakrapiany, cętkowaty


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który ma cętki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cętka ż., cętkowanie n.

 czas. cętkować ndk.

Wiktionary


cętkowatość

podłużne plamki widoczne na określonym tle; cętkowość, cętkowanie


SJP.pl


cętkowaty

pokryty cętkami, nakrapiany; cętkowany


SJP.pl


cętkować

pokrywać cętkami; nakrapiać


SJP.pl


cętkowy

→ cętka


SJP.pl

Patrz:

cętka

cłapiec

pułapka na drobną zwierzynę w kształcie wydłużonego prostokąta z urządzeniem chwytnym


SJP.pl


cło

opłata pobierana od towarów przy przekroczeniu granicy celnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

 (1.2) daw. myto

Wiktionary

Cł

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy wjeździe do Szwecji musiałam zapłacić cło za papierosy, a alkohol celnicy mi skonfiskowali.

 (1.1) Cła owszem, ale tylko w jedną stronę, Bank Światowy i MFW, tak, to pożyteczne instytucje, gdy rozdają pieniądze, ale przecież nie mogą nam dyktować swoich warunków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡swɔ, AS: cu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. celnik m., celniczka ż., clenie n., oclenie n., Cło n.

 czas. clić ndk., oclić dk.

 przym. celny, celniczy, bezcłowy, cłowy

Wiktionary


cłowi

forma przymiotnika.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: cłowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡swɔvʲi, AS: cu̯ovʹi

Wiktionary


cłowy

dawniej: celny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) przest. związany z cłem, dotyczący cła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cło n.

 przym. celny

 czas. clić, oclić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celny

Wiktionary


d

1. szósta litera alfabetu polskiego;
2. spółgłoska twarda, dźwięczna, zwarta;
3. drugi dźwięk gamy C-dur


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. szósta litera polskiego alfabetu;

skrót

 (2.1) d… zob. dupa.

Wiktionary

D (wymowa: "de", minuskuła: d) – czwarta litera alfabetu łacińskiego, szósta litera alfabetu polskiego, w którym służy do oznaczania spółgłoski zwartej dziąsłowej dźwięcznej.

Wikipedia

Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 (1.1) dź, dż

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) litera łacińska D, wymowa etym|niem|D.

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

 (1.1) występuje w dwuznakach dź i dż

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|D.}}

źródła.

== d (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|d.

znaczenia.

litera

 (1.1) da, minuskuła dziesiątej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ, AS: de

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) dź, dż

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 (1.1) dź, dż

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) litera łacińska D, wymowa etym|niem|D.

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

 (1.1) występuje w dwuznakach dź i dż

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|D.}}

źródła.

== d (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|d.

znaczenia.

litera

 (1.1) da, minuskuła dziesiątej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: D

Wiktionary


d'arc

[czytaj: dark] nazwisko, m.in.: Joanna d'Arc, bohaterka narodowa Francji, święta Kościoła katolickiego


SJP.pl


d'estaing

[czytaj: desTĘ] nazwisko francuskie, np. Valéry Giscard d'Estaing, prezydent Francji w latach 1974-1981


SJP.pl


d-ca

skrót od: dowódca (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); dca, dow.


SJP.pl

skrót w funkcji rzeczownika rodzaju męskoosobowego

 (1.1) = dowódca

Wiktionary


d-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku "d"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji D-dur (1.1)

Wiktionary

D-dur – majorowa skala muzyczna, której toniką jest dźwięk d. Jej dźwięki to: d, e, fis, g, a, h, cis. Tonacja D-dur zawiera dwa krzyżyki.

Równoległą tonacją molową/minorową jest h-moll, jednoimienną molową – d-moll.

D-dur to również akord, zbudowany z pierwszego (d), trzeciego (fis) i piątego (a) stopnia gamy D-dur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Koncert D-dur na gitarę i smyczki

 (2.1) Aby zagrać tę piosenkę, wystarczy znać trzy akordy – A-dur, D-dur i E-dur.

Wiktionary


d-dztwo

skrót od: dowództwo; dtwo, dow.


SJP.pl


d-kształtny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który ma kształt litery D

Wiktionary


d-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku "d"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji d-moll (1.1)

Wiktionary

d-moll – molowa gama muzyczna, której toniką jest d. Jej dźwięki w odmianie naturalnej to: d, e, f, g, a, b, c.

Wikipedia


d.

skrót od:
1. dopełniacz; dpn.;
2. don (tytuł grzecznościowy); Dn.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dawny, dawniej

Wiktionary

Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) daw.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|daw..

źródła.

== d. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = died → zmarły

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɨ|ˈdavʲɲɛ̇j, AS: davny|davʹńėi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw.

Wiktionary


d.-niem.

skrót od: dolnoniemiecki


SJP.pl


d.-łuż.

skrót od: dolnołużycki


SJP.pl


d.c.

[czytaj: di-S-I] Dystrykt Kolumbii


SJP.pl


d.n.

skrót od: dokończenie nastąpi; dok. nast.


SJP.pl


d.o.m.

z łaciny: umieszczany na nagrobkach akronim słów Deo Optimo Maximo, Bogu Największemu Najlepszemu


SJP.pl

D.O.M. (łac. "Deo Optimo Maximo", „Bogu Najlepszemu, Największemu”) – akronim umieszczany na nagrobkach i kościołach chrześcijańskich. Na nagrobkach napis D.O.M znaczy "Domus Omnium Mortuorum": „dom wszystkich zmarłych” względnie „dom wszystkich śmiertelników”.

Wikipedia


da

1. przekazać coś komuś, ofiarować, wręczyć, powierzyć itp.;
2. dać się:
a) pozwolić się oszukać, pokonać itp.;
b) być możliwym; można


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) 3. os. lp. przysz. od: dać

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deka (da) − przedrostek oznaczający mnożnik 101
  • Dalton (Da) – umowna względna jednostka masy atomowej
  • Đà − Rzeka Czarna w Wietnamie
  • Wolne Miasto Gdańsk – międzynarodowy kod samochodowy
  • dopaminę
  • karabin maszynowy DA
  • przewód tętniczy
  • Apostolicam actuositatem – dekret o Apostolstwie świeckich (DA)
  • DeviantArt – społeczność internetowa dla artystów
  • Wikipedia:Dobre Artykuły (skrót DA)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: da, AS: da

Wiktionary


dab

rodzaj ruchu tanecznego z użyciem głowy i obu rąk; dabbing


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DAB – kod IATA amerykańskiego portu lotniczego Daytona Beach
  • Dansk Automobil Byggeri A/S – duńska firma, która przez wiele lat produkowała pojazdy samochodowe, głównie autobusy
  • Digital Audio Broadcasting – technologia pozwalająca nadawać programy radiowe w formie cyfrowej
  • Dortmunder Actien-Brauerei GmbH – dortmundzki koncern piwowarski
  • Dab – figura taneczna, rozpropagowana w internecie w ostatnim kwartale 2015 roku przez artystów hip-hopowych oraz w sporcie przez graczy NFL.

Wikipedia


dabbing

[czytaj: dabing]
1. rodzaj ruchu tanecznego z użyciem głowy i obu rąk; dab;
2. wdychanie dymu powstałego wskutek podgrzewania koncentratu marihuany do bardzo wysokiej temperatury


SJP.pl


dabecja

krzew z rodziny wrzosowatych


SJP.pl

Da

Wikipedia


dabigatran

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. lek przeciwkrzepliwy stosowany doustnie; odwracalny, bezpośredni inhibitor trombiny

Wiktionary

Dabigatran ( dabigatranum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy, bezpośredni i odwracalny inhibitor trombiny, stosowany w zapobieganiu zakrzepom u pacjentów z grup wysokiego ryzyka.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Pradaxa

Wiktionary


daboja

rodzaj jadowitego węża z rodziny żmijowatych, zamieszkującego tereny południowo-wschodniej Europy, południowej Azji aż po północno-wschodnią Afrykę, o długości do 2 metrów


SJP.pl


dabować

1. wykonywać specyficzny ruch taneczny z użyciem głowy i obu rąk;
2. wdychać dym powstały wskutek podgrzewania koncentratu marihuany do bardzo wysokiej temperatury


SJP.pl


dac

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • prasa diamentowa
  • przetwornik cyfrowo-analogowy
  • Discretionary Access Control
  • Digital Automatic Coupler – planowany rodzaj szyny danych łączącej pojazdy szynowe
  • DAC – rumuńska marka autobusów i pojazdów ciężarowych produkowana przez przedsiębiorstwo Roman
  • port lotniczy Dhaka – kod IATA międzynarodowego lotniska w Dhace

Wikipedia


dacan

buddyjska świątynia i klasztor w Rosji


SJP.pl

Dacan – termin oznaczający buddyjskie uczelnie-klasztory w tybetańskiej tradycji Gelukpy położone w Rosji, szczególnie w Syberii Wschodniej. Z zasady, dacan posiada wydział filozoficzny oraz medyczny. Przed XX w. dacany istniały tylko w Buriacji i na Zabajkalu.

Wikipedia


dacentrur

rodzaj dinozaura z infrarzędu stegozaurów; omozaur


SJP.pl

Da

Wikipedia


dacewicz

nazwisko


SJP.pl


dach

1. konstrukcja chroniąca budynek przed opadami atmosferycznymi;
2. górna część pojazdu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

 (1.2) przen. dom, mieszkanie

Wiktionary

Da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świt był dość chłodny, pnie jabłoni jeszcze otulone mgłą, ale słońce stało już na wschodniej stronie nieba i dzień zapowiadał się upalny. Brzęczały pierwsze owady, a ponad dachami szybowały jaskółki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dax, AS: daχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachowiec m., dachówka ż., zadaszenie n., dachowanie n., zadaszanie n., poddasze n., dachówczarnia ż.

:: zdrobn. daszek m.

 czas. zadaszać ndk., zadaszyć dk., dachować ndk., wydaszyć dk.

 przym. dachowy, dachówkowy, dachowaty, daszkowaty, zadaszony

Wiktionary


dacharz

potocznie: dekarz


SJP.pl


dachau

miasto w Niemczech


SJP.pl

Dachau – miasto powiatowe w południowych Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Bawaria, w regionie Monachium, siedziba powiatu Dachau. Leży ok. 20 km w kierunku północno-zachodnim od Monachium. Zamieszkane przez 43 255 mieszkańców (31 grudnia 2011). Przez miasto przepływa rzeka Amper.

Wikipedia


dachcęgi

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) narzędzie dekarskie służące do zaginania blachy, mające spłaszczone końcówki, które umożliwiają zaginanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podaj mi dachcęgi — krzyknął majster.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daxˈt͡sɛ̃ŋʲɟi, AS: daχcẽŋʹǵi

Wiktionary


dachdeker

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dekarz

Wiktionary


dacholeum

materiał do pokrywania dachów


SJP.pl


dachowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) o pojeździe przewrócenie się na dach w trakcie wypadku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach m., dachowiec m., dachówka ż.

 czas. dachować ndk.

 przym. dachowy, dachówkowy

Wiktionary


dachowaty

przymiotnik

 (1.1) podobny do dachu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach mrz., dachówczarnia ż.

Wiktionary


dachować

o samochodzie: przewrócić się, przewracać się na dach podczas jazdy; kapotować, kapotażować


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) przewracać się na dach

 (1.2) mieć wypadek samochodowy z wywrotką na dach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach mrz., dachowanie n., dachowiec mzw., dachówczarnia ż.

 przym. dachowy

Wiktionary


dachowiec

1. potocznie: kot bezpański;
2. nierasowy kot domowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pot. nierasowy kot

 (1.2) pot. zdziczały, bezpański kot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Maminy dachowiec spał całymi dniami.

 (1.2) Rzymskim dachowcom nie jest źle, dobrzy ludzie je dokarmiają.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach mrz., daszek mrz., dachówka ż., zadaszanie n., zadaszenie n., dachowanie n.

 czas. zadaszać ndk., zadaszyć dk., dachować ndk.

 przym. dachowy, dachówkowy, dachówkowaty

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachowski

nazwisko


SJP.pl


dachowy

przymiotnik od: dach


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący dachu, związany z dachem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W połaci dachowej znajdowały się lukarnowe okna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈxɔvɨ, AS: daχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach mrz., dachówka ż., dachowiec mzw., daszek mrz., dachowanie n., zadaszenie n.

 czas. zadaszyć dk., dachować ndk.

 przysł. dachówkowato

 przym. zadaszony

Wiktionary


dachołaz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) pejor. kot

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sierściuch, futrzak

Wiktionary


dachstein

[czytaj: dachsztajn]
1. masyw górski w Alpach;
2. grupa górska w Alpach Salzburskich;
3. lodowiec w Austrii;
4. miejscowość i gmina we Francji


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dachstein (masyw górski) – masyw górski w Alpach
  • Dachstein (grupa górska) – grupa górska i masyw w Alpach Salzburskich
  • Dachstein – lodowiec w Austrii
  • Dachstein – miejscowość we Francji

Wikipedia


dachówczarka

maszyna do wyrobu dachówek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. maszyna do formowania dachówek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdaxufˈt͡ʃarka, AS: daχufčarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówka ż.

Wiktionary


dachówczarnia

fabryka dachówek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zakład wytwarzający dachówki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aktualnie firma ma zakłady w Stanach Zjednoczonych oraz dziewięć w Europie, z czego trzy znajdują się w Polsce – klinkiernia oraz dwie dachówczarnie.

 (1.1) Terenowy przemysł materiałów budowlanych skupia obecnie 25 cegielń i 2 dachówczarnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach m., dachowiec m., dachówka ż., dachowanie n., daszek m.

 czas. dachować ndk.

 przym. dachowy, dachówkowy, dachowaty, daszkowaty

Wiktionary


dachóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: dachówka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówka ż.

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachówka

wyrób budowlany używany do wykonywania pokryć dachowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bud. ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

Wiktionary

Dachówka – wyrób budowlany o różnych kształtach i wymiarach, używany do wykonywania pokryć dachowych. Do krycia kalenic i szczytów dachów stosuje się dachówki o odpowiednim kształcie, zwane "gąsiorami".

Ze względu na rodzaj materiału użytego do produkcji dachówki dzielą się na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za oknem dał się słyszeć świst wichury i grzechot spadających dachówek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈxufka, AS: daχufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach m., daszek m., dachówczarka ż.

:: zdrobn. dachóweczka ż.

 przym. dachówkowy, dachowy, dachówkowaty

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachówkowato

przysłówek sposobu

 (1.1) nachodząc na siebie jak dachówki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Listki perygonialne torfowca nastroszonego zachodzą dachówkowato na siebie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachowiec mzw., dachóweczka ż., dachówka ż.

 przym. dachowy, dachówkowaty

Wiktionary


dachówkowaty

przypominający dachówkę lub ułożenie dachówki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rozmieszczeniem, ułożeniem przypominający dachówkę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachowiec mzw., dachówka ż.

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachówkowy

przymiotnik od: dachówka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dachówkami; wykonany z dachówek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach mrz., dachowanie n., dachowiec mzw., dachówka ż.

Wiktionary


daci

forma czasownika.

 (1.1) stpol. bezok. od: dać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdat͡ɕi, AS: daći

Wiktionary


dacia

[czytaj: daczja] marka samochodów


SJP.pl

S.C. Automobile Dacia S.A. – rumuński producent samochodów osobowych i dostawczych powstały w 1966 roku pod nazwą Uzina de Autoturisme Pitești w mieście Mioveni.

Przedsiębiorstwo od początku współpracowało z koncernem Renault. Nazwa pochodzi od Dacji – historycznej rzymskiej krainy na terenie obecnej Rumunii. Dacia jest filią francuskiego koncernu Renault oraz największym rumuńskim eksporterem.

Wikipedia


dacja

prowincja rzymska podbita przez Rzymian za panowania Trajana; obecnie Rumunia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej;

Wiktionary

Dacja (rumuński "Dacia") – kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej (w przybliżeniu na obszarze dzisiejszej Rumunii). Od północy była ograniczona Karpatami, od wschodu Prutem, od południa dolnym Dunajem, od zachodu początkowo środkowym biegiem Dunaju, a od I wieku naszej ery – Cisą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Historycy wiedzą, że Rzymianie nadali miano Dacji krajowi, leżącemu między Cisą, Dunajem, Dniestrem i Karpatami, a lud jej nazwali Trako-Gotami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dak mos., dacki mrz.

 przym. dacki

Wiktionary


dacjausz

imię męskie


SJP.pl


dacjusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Dacjusz – imię pochodzenia łacińskiego.

Imię Dacjusz, podobnie jak Dacjan, oznacza pochodzącego z Dacji.

Wśród patronów tego imienia – św. Dacjusz, biskup Mediolanu (zm. w 552 roku).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uciekając przed Gotami Dacjusz schronił się w Konstantynopolu.

Wiktionary


dacjuszostwo

Dacjusz z małżonką; Dacjuszowie


SJP.pl


dacjuszowie

Dacjusz z małżonką; Dacjuszostwo


SJP.pl


dacjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dacjusza lub z nim związany


SJP.pl


dacki

1. → Dacja;
2. fiołek dacki - gatunek rośliny z rodziny fiołkowatych;
3. język dacki - wymarły język indoeuropejski starożytnej Dacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z Dacją, dotyczący Dacji

 (1.2) hist. związany z Dakami, dotyczący Daków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dacki;

Wiktionary

Dacki ( Дацьки, "Daćky") – wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Dacja ż., Dak mos.

Wiktionary


dacron

[czytaj: dakron] włókno syntetyczne poliestrowe, służące do wyrobu tkanin; dakron


SJP.pl


dacronowy

→ dacron [czytaj: dakronowy]; dakronowy


SJP.pl


dacyt

magmowa skała wylewna


SJP.pl

Dacyt – skała magmowa, obojętna, wylewna lub subwulkaniczna. Jego plutonicznym odpowiednikiem jest tonalit.

Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF dacyt zajmuje pola 4 i 5.

W klasyfikacji TAS dacyt zajmuje pole O3 (dacyty).

Wikipedia


dacza

podmiejska willa lub domek letniskowy mieszkańców miasta, wybudowany na działce rekreacyjnej; domek letni (podmiejski, letniskowy), willa podmiejska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) domek letniskowy

Wiktionary

Dacza (z да́ча), domek letniskowy, dom wakacyjny – dom, zwykle nieduży i otoczony działką, znajdujący się poza miastem, ale najczęściej w jego pobliżu, służący celom wypoczynkowym.

Dacze są bardzo popularne na terenie dawnych republik radzieckich, gdzie były swoistym symbolem pozycji społecznej. W przeszłości wydzielano specjalne tereny dla dacz prominentów: polityków, artystów, naukowców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moskwianie weekendy najchętniej spędzają na daczy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) letniak

Wiktionary


daczkowski

nazwisko


SJP.pl


dacznik

potocznie: właściciel daczy - willi podmiejskiej lub domku letniskowego


SJP.pl


daczowicz

właściciel daczy


SJP.pl


daczowisko

potocznie: teren zabudowany daczami (domkami letniskowymi)


SJP.pl


daczowy

rzadko: związany z daczą - willą podmiejską lub domkiem letniskowym, np. daczowi turyści


SJP.pl


dada

1. awangardowy ruch artystyczny i literacki rozwijający się w latach 1916-23 w Europie i Ameryce, będący anarchiczną negacją dziedzictwa kulturalnego Europy; dadaizm;
2. związany z dadaizmem; dadaistyczny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DaDa (album Alice’a Coopera)
  • DaDa (album Blue Café)

Wikipedia


dadaista

przedstawiciel dadaizmu (kierunku artystycznego XX wieku)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) szt. liter. artysta działający w nurcie dadaizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dadaiści odrzucali tradycyjne normy estetyczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdadaˈjista, AS: dadai ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dadaizm mrz.

 przym. dadaistyczny

Wiktionary


dadaistka

zwolenniczka dadaizmu


SJP.pl


dadaistyczny

związany z dadaizmem, charakterystyczny dla dadaizmu (awangardowego ruchu artystycznego z początków XX wieku)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) szt. związany z dadaizmem lub dadaistami

przymiotnik jakościowy

 (2.1) szt. charakterystyczny dla dadaizmu

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Nie lubił również twórczości artystycznej opartej na teoriach nieświadomości czy podświadomości lub na dadaistycznej anarchii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dadaizm m., dadaista m., dadaistka ż.

Wiktionary


dadaizm

awangardowy ruch artystyczny i literacki rozwijający się w latach 1916-23 w Europie i Ameryce, będący anarchiczną negacją dziedzictwa kulturalnego Europy; dada


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

Wiktionary

Dadaizm (dada) – międzynarodowy ruch artystyczno-literacki w sztuce XX wieku, którego głównymi hasłami były dowolność wyrazu artystycznego, zerwanie z wszelką tradycją i swoboda twórcza odrzucająca istniejące kanony. Jego członkowie, będący świadkami I wojny światowej, w poczuciu rozpadu cywilizacji negowali powszechnie przyjęte ideały estetyczne i wartości. Nie wytworzyli jednolitego stylu czy programu, które spójnie łączyłyby ich dzieła – jednoczyła ich raczej wspólna postawa niż styl.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daˈdajism̥, AS: dadai ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dadaista m.

 przym. dadaistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dada

Wiktionary


dadaj

jezioro w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dadaj (jezioro)
  • Dadaj (rzeka)
  • Dadaj – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Barczewo

Wikipedia


dadej

nazwisko


SJP.pl


dados

nazwisko


SJP.pl


dadźbog

bóg słowiański; Dadźbóg


SJP.pl


dadźbóg

bóg słowiański; Dadźbog


SJP.pl

Da

Wikipedia


daewoo

[czytaj: dełU] marka samochodów i firma wielobranżowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mot. samochód marki Daewoo

 (1.2) produkt marki Daewoo

Wiktionary

Daewoo Group (hangul: 대우, hancha: 大宇, transkrypcja poprawiona: "Daeu" czyt. "Deu") – południowokoreański wielobranżowy koncern działający w wielu gałęziach przemysłu, m.in. w okrętownictwie, produkcji sprzętu elektronicznego, nieruchomościach, budownictwie, produkcji sprzętu budowlanego, a także w motoryzacji. Został założony w 1967 roku w Seulu. W 1999 roku koncern ogłosił bankructwo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziadkowie pojechali na wczasy swoim daewoo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daewoo mzw.

Wiktionary


daf

marka samochodu ciężarowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. duży bęben obręczowy używany w tradycyjnej muzyce Bliskiego Wschodu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DAF Trucks
  • Deutsch Amerikanische Freundschaft – niemiecka nowofalowa grupa muzyczna
  • Czynnik przyspieszający rozkład
  • Deutsche Arbeitsfront

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daf, AS: daf

Wiktionary


dafne

niski krzew z rodziny wawrzynkowatych, o trwałych lub opadających liściach, wonnych kwiatach i trujących owocach, rosnący w Europie i Azji; wawrzynek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mit. postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

 (1.2) imię|polski|ż.

 (1.3) geogr. hist. starożytne miasto w północno-wschodnim Egipcie;

 (1.4) geogr. hist. starożytne miasto w pobliżu Antiochii Syryjskiej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dafne – w mitologii greckiej nimfa, ukochana Apollina
  • Dafne – starożytne miasto koło Antiochii Syryjskiej
  • Dafne – starożytne miasto w Egipcie
  • Dafne – jeden z pałaców cesarzy bizantyjskich
  • Dafne – opera Jacopo Periego (1598)
  • Dafne – opera Marco da Gagliano (1608)
  • Dafne – XVII-wieczna opera niemiecka Heinricha Schütza
  • Dafne – opera Richarda Straussa (1937)
  • Dafne Schippers – holenderska lekkoatletka
  • Apollo i Dafne – obraz autorstwa Nicolasa Poussina
  • Apollo i Dafne – rzeźba autorstwa Giovanniego Lorenza Berniniego
  • dostojka dafne – gatunek motyla z rodziny rusałkowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdafnɛ, AS: dafne

Wiktionary


dafnia

planktonowy skorupiak słodkowodny; rozwielitka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. rozwielitka.

Wiktionary

Dafnia, rozwielitka ("Daphnia") – rodzaj słodkowodnych stawonogów zaliczanych do grupy wioślarek. Mają 2 pary czułków: pierwsza pełni rolę narządu czuciowego, druga stanowi główny narząd ruchu (rozwielitki poruszają się skokami) oraz 5 par odnóży tułowiowych, pełniących funkcje filtracyjne. Rozmiary ich ciała wahają się od 1 do 6 mm, samce są znacznie mniejsze od samic. Żywią się glonami, bakteriami i zawiesiną organiczną, którą odfiltrowują z wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naturalnie suszona dafnia odpowiednia jest dla wszystkich ryb akwariowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdafʲɲa, AS: dafʹńa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwielitka

Wiktionary


dag

średniowieczna broń sieczna, rodzaj sztyletu; deka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dekagram (dag) – jednostka masy, równa 0,01 kilograma
  • skierowany graf acykliczny (directed acyclic graph) – struktura danych w informatyce
  • Dag – postać z mitologii nordyckiej
  • diacyloglicerole

Wikipedia


daga

średniowieczna broń sieczna, rodzaj sztyletu; deka


SJP.pl

Daga, deka – sztylet o długiej (40–60 cm), szerokiej u nasady i zwężającej się ku sztychowi głowni. Służyła do rozdzierania kolczugi przeciwnika lub do pchnięcia w miejsca nie osłonięte zbroją. Używany w Europie Zachodniej od wczesnego średniowiecza do XVII wieku. W Polsce mało popularny.

Wikipedia


dagda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitcelt. główne bóstwo celtyckie występujące w mitologii iryjskiej;

 (1.2) geogr. miasto na Łotwie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dagda – bóstwo irlandzkie
  • Dagda – miasto na Łotwie
  • Dagda – łotewski novads, funkcjonujący w latach 2009–2021
  • Dagda – jezioro

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdaɡda, AS: dagda

Wiktionary


dagerotyp

obraz otrzymany metodą dagerotypii, najdawniejszą techniką fotograficzną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fot. fotografia wykonana za pomocą dagerotypii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pierwsze dagerotypy dalekie były od wyrazistości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dagerotypia ż., dagerotypowanie n.

 czas. dagerotypować ndk.

 przym. dagerotypowy

Wiktionary


dagerotypia

najstarsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fot. hist. pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;

Wiktionary

Da

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dagerotyp m.

 czas. dagerotypować ndk.

 przym. dagerotypowy

Wiktionary


dagerotypiczny

wykonany techniką dagerotypii


SJP.pl


dagerotypistka

→ dagerotypista


SJP.pl

Patrz:

dagerotypista

dagerotypowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dagerotypować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dagerotypować

 rzecz. dagerotyp mrz.

Wiktionary


dagerotypować

sporządzać obraz metodą dagerotypii, najdawniejszą techniką fotograficzną


SJP.pl


dagerotypowy

przymiotnik od: dagerotyp


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dagerotypią, dotyczący dagerotypii

 (1.2) wykonany w technice dagerotypii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dagerotyp mrz., dagerotypia ż.

Wiktionary


dagestan

republika w Rosji; Republika Dagestanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Wiktionary

Dagestan ( Дагестан, "Dagestan"), Republika Dagestanu (ros. Респу́блика Дагеста́н, "Riespublika Dagiestan") – autonomiczna, wieloetniczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wania pochodzi z Dagestanu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈɡɛstãn, AS: dagestãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestańczyk mos., Dagestanka ż.

 przym. dagestański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Dagestanu

Wiktionary


dagestanka

mieszkanka Dagestanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. obywatelka Dagestanu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka Dagestanek stało na poboczu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestan mrz.

:: fm. Dagestańczyk mos.

 przym. dagestański

Wiktionary


dagestańczyk

mieszkaniec Dagestanu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. mieszkaniec Dagestanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestan mrz.

:: fż. Dagestanka ż.

 przym. dagestański

Wiktionary


dagestański

przymiotnik od: Dagestan (republika rosyjska)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Dagestanu lub Dagestańczyków; związany lub wywodzący się z Dagestanu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Występował później na deskach scen w Norylsku (daleko na północy Rosji), dagestańskiej Machaczkale, nadwołżańskim Stalingradzie, Leningradzie i Moskwie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestan mrz., Dagestańczyk mos., Dagestanka ż.

Wiktionary


daglezja

drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, występuje głównie w Ameryce Północnej; jedlica


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dendr. nazwa systematyczna|Pseudotsuga|ref=tak., rodzaj drzew iglastych z rodziny sosnowatych;

 (1.2) dendr. drzewo z rodzaju daglezji (1.1)

Wiktionary

Na

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W tym roku na Boże Narodzenie zamiast świerka kupiliśmy daglezję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daɡˈlɛzʲja, AS: daglezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daglezjowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jedlica

Wiktionary


daglezjowy

przymiotnik od: daglezja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) składający się z daglezji

 (1.2) wykonany z drewna lub innej części daglezji

 (1.3) będący częścią daglezji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poznali też drzewostan daglezjowy i przyjrzeli się pracy niemieckiego tartaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdaɡlɛˈzʲjɔvɨ, AS: daglezʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daglezja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) jedlicowy

Wiktionary


dagmara

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Dagmara – imię żeńskie pochodzenia skandynawskiego. Wywodzi się być może z połączenia słów "dag" „dzień” i "mar" „dziewica”, „panna”, albo też "mari" „sławny”. Możliwe, że jest to duńska wersja słowiańskiego imienia Drogomira, które nosiła czeska księżniczka, żona Waldemara II Zwycięskiego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daɡˈmara, AS: dagmara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dagmarka

Wiktionary


dagmarka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. od Dagmara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagmara ż.

Wiktionary


dagmarzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dagmary lub z nią związany


SJP.pl


dagna

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Dagna – imię żeńskie pochodzenia skandynawskiego. Spolszczona forma imienia "Dagny" wywodzącego się z połączenia słów "dag" – „dzień” i "ny" – „nowy”.

Dagna imieniny obchodzi 11 września i 16 października.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdaɡna, AS: dagna

Wiktionary


dagniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dagny lub z nią związany


SJP.pl


dagoba

typ sakralnej budowli buddyjskiej pełniącej funkcję relikwiarza, budowanej z cegły i ubitej ziemi


SJP.pl


dagobert

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Dagobert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się z połączenia słów "degr" - "dzień" i "beracht" "jasny". Istnieje teoria, jakoby Dagobert był imieniem chrzestnym Mieszka I.

Dagobert imieniny obchodzi 23 grudnia, jako wspomnienie św. Dagoberta, króla Austrazji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śmierć Dagoberta I stanowiła początek rządów majordomów władających w imieniu królów, którzy rzadko dożywali pełnoletniości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈɡɔbɛrt, AS: dagobert

Wiktionary


dagon

bóg czczony przez północno-zachodnie ludy semickie; Dagan


SJP.pl

Dagan, hebrajski Dagon ( ‏דגון‎) – główny bóg czczony przez północno-zachodnie ludy semickie. Prawdopodobnie opiekował się on rolnictwem i zbożem. Był czczony na całym Bliskim Wschodzie z Mezopotamią włącznie (czcili go m.in. Fenicjanie, Amoryci). Pierwotne znaczenie imienia nie jest znane. Słowo "dagán" w języku hebrajskim i ugaryckim określa „ziarno” a słowo "dag" oznacza „rybę”. Według jednego z przekazów bóg Dagan był wynalazcą pługa.

Wikipedia


dagurowie

grupa etniczna w północno-wschodnich Chinach; Dahurowie


SJP.pl

Da

Wikipedia


dagurski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dagurów, dotyczący Dagurami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dagurski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagurowie lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) daurski

Wiktionary


dagusia

zdrobnienie od: Dagmara (imię żeńskie)


SJP.pl


dagusiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dagusi lub z nią związany


SJP.pl


dahab

Da

Wikipedia


dahabija

długi, wąski statek żaglowy, używany w żegludze na Nilu


SJP.pl

Da

Wikipedia


dahl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dahl – wieś w gminie Goesdorf, w kantonie Wiltz
  • Dahl – dzielnica Olpe
  • Dahl – dzielnica Paderbornu
  • Dahl – dzielnica Wipperfürthu
  • Dahl – dzielnica Wuppertalu
  • Dahl – miejscowość
  • Anders Dahl (1751-1789) – szwedzki botanik
  • Andreas Dahl – szwedzki piłkarz
  • Arne Dahl – pseudonim literacki Jana Arnalda
  • Aslaug Dahl (ur. 1949) – norweska biegaczka narciarska
  • Eilert Dahl (1919-2004) – norweski biegacz narciarski
  • Emmanuel Dahl – francuski piosenkarz

Wikipedia


dahlbergh

[czytaj: dolberi] nazwisko


SJP.pl


dahomej

dawne państwo afrykańskie


SJP.pl

Da

Wikipedia


dahomejczyk

obywatel Dahomeju (dawnego państwa afrykańskiego)


SJP.pl


dahomejka

obywatelka Dahomeju (dawnego państwa afrykańskiego)


SJP.pl


dahomejski

przymiotnik od: Dahomej (dawne państwo w Afryce)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) hist. związany z Dahomejem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dahomej m., Dahomejczyk mos., Dahomejka ż.

Wiktionary


dahurowie

grupa etniczna w północno-wschodnich Chinach; Dagurowie


SJP.pl


dahurski

1. → Dahurowie;
2. brzoza dahurska - gatunek drzewa z rodziny brzozowatych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z plemięemieniem Dahurów

Wiktionary


daihatsu

[czytaj: dajhatsu albo dajhacu] marka samochodów i firma


SJP.pl

Daihatsu (jap. ダイハツ工業株式会社 Daihatsu Kōgyō Kabushiki-gaisha) – japoński producent samochodów.

Wikipedia


daikon

odmiana rzodkwi popularna w krajach Dalekiego Wschodu; rzodkiew japońska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Raphanus sativus acanthiformis., rzodkiew japońska;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzodkiew japońska, sopel

Wiktionary


daimler

[czytaj: dajmler] marka samochodów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daimler – marka samochodów, pierwotnie należąca do niemieckiego Daimler-Motoren-Gesellschaft, w późniejszych latach wykorzystywana przez brytyjskie Daimler Company
  • Daimler-Motoren-Gesellschaft – przedsiębiorstwo niemieckie, 1890–1926
  • Daimler-Benz – koncern niemiecki, 1926–1998
  • DaimlerChrysler – koncern niemiecko-amerykański, 1998–2007
  • Daimler – koncern niemiecki, 2007–2022 (obecnie Mercedes-Benz Group)
  • Daimler Truck – koncern niemiecki, 2021–nadal, producent samochodów ciężarowych i autobusów
  • Daimler Company – przedsiębiorstwo brytyjskie, 1896–nadal
  • Gottlieb Daimler – niemiecki konstruktor i przemysłowiec, założyciel Daimler-Motoren-Gesellschaft
  • – niemiecki konstruktor, syn Gottlieba
  • Austro-Daimler
  • Steyr-Daimler-Puch

Wikipedia


daimler-benz

[czytaj: dajmler benc] firma produkująca samochody


SJP.pl

Daimler-Benz AG – byłe niemieckie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją samochodów oraz silników, istniejące w latach 1926–1998.

Pierwsza umowa o wspólnym działaniu pomiędzy Benz & Cie. Carla Benza a Daimler-Motoren-Gesellschaft założoną przez Gottlieba Daimlera i Wilhelma Maybacha podpisana została 1 maja 1924 roku.

Wikipedia


daimlerchrysler

[czytaj: dajmler-krajzler] firma samochodowa


SJP.pl


daimonion

w filozofii starożytnej: ostrzegawczy głos wewnętrzny powstrzymujący przed czynieniem zła, sumienie; dajmonion


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) mitgr. półboska istota duchowa, która pośredniczy między światami bogów a ludzi

 (1.2) filoz. staroż. głos ducha opiekuńczego, ostrzegawczy głos wewnętrzny człowieka, który odradzał czynienia złych czynów i popełniania błędów;

Wiktionary

Daimonion (gr. δαιμονιον zdrobnienie od "δαίμων, daimōn" "Bóg; bóstwo; demon") – w filozofii starożytnej – głos bóstwa, sumienie, ostrzegawczy głos wewnętrzny. Jego działanie sprowadzało się wyłącznie do odradzania czynienia złych rzeczy i podejmowania błędnych decyzji, nigdy natomiast nie doradzał ani nie sugerował niczego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. demon m.

Wiktionary


daimyo

tytuł japońskich książąt feudalnych; dajmio


SJP.pl


daina

litewska pieśń ludowa opisująca życie codzienne ludu; dajna


SJP.pl

Da

Wikipedia


dairy

odmiana bydła mlecznego, wyhodowana w Anglii


SJP.pl


daisy

[czytaj: dejzi] imię angielskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daisy – miejscowość w USA, w stanie Arkansas, w hrabstwie Pike
  • Daisy – miasto w USA, w stanie Georgia, w hrabstwie Evans
  • Księżna Daisy – Maria Teresa Oliwia Hochberg von Pless, arystokratka angielska związana z zamkiem w Pszczynie i zamkiem Książ
  • Daisy – postać komiksowa z komiksów Walta Disneya
  • DAISY – standard książek dla niewidomych
  • Daisy – potoczna nazwa Jeziora Zielonego w woj. dolnośląskim, w powiecie świdnickim na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego
  • Jeziorko Daisy – rezerwat przyrody nieożywionej, wchodzący w skład Książańskiego Parku Krajobrazowego
  • Daisy Chain – rodzaj pętli używany we wspinaczce
  • Daisy – piosenka Zedda i Julii Michaels.

Wikipedia


daj

forma czasownika.

 (1.1) rozk. 2. os. lp., zob. dać.

partykuła

 (2.1) stpol. śrpol. bodaj, oby, niech

Wiktionary

Daj – trzeci longplay polskiego piosenkarza Jerzego Połomskiego, wydany w 1969 roku nakładem wydawnictwa muzycznego Polskie Nagrania „Muza”. Album zawiera 11 utworów wokalisty, w tym festiwalowe przeboje „Daj” oraz „Cała sala śpiewa”.

W 2001 roku wydano na płycie kompaktowej reedycję albumu, poszerzoną o utwory „Jeśli chcesz, podaruję Ci księżyc”, „To ten walczyk nasz”, „Warszawskie dziewczyny” oraz „Przyszłaś do mnie jak piosenka”. Album ukazał się nakładem tej samej wytwórni płytowej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daj, AS: dai ̯

Wiktionary


dajacki

→ Dajakowie


SJP.pl

Patrz:

Dajakowie

dajaczka

mieszkanka Borneo (wyspy w Archipelagu Malajskim)


SJP.pl


dajak

mieszkaniec Borneo (wyspy w Archipelagu Malajskim)


SJP.pl


dajakowie

nazwa ludów mieszkających w środkowej części wyspy Borneo


SJP.pl

Da

Wikipedia


dajan

nazwisko


SJP.pl


dajać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) stpol., także. gw-pl|Podhale,Brzeziny,Pysznica,Stala,Żupawa,Jeziórko,Mikołowice,Warmia,Lubelskie,księstwo łowickie,Kieleckie,Pińczów,Sandomierz,Kalisz. dawać

 (1.2) gw-pl|Rzeszów,Jastarnia,Słupsk. doić od czasu do czasu

czasownik zwrotny niedokonany dajać się

 (2.1) gw-pl|Stawiguda. dawać się

Wiktionary


dajczak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Edward Dajczak (ur. 1949) – biskup rzymskokatolicki
  • Wawrzyniec Dayczak (ur. 1882) – architekt i inżynier
  • Władysław Dajczak (ur. 1959) – polityk, inżynier, samorządowiec, senator VII kadencji
  • Wojciech Dajczak (ur. 1962) – prawnik, profesor nauk prawnych

Wikipedia


dajesz

1. przekazywać coś, obdarzać czymś;
2. użyczyć, zapewnić;
3. powierzać coś (funkcję, stanowisko);
4. kierować, wysyłać;
5. przekazywać do wykonania;
6. występować z czymś, wystawiać na scenie


SJP.pl


dajka

żyła skał magmowych przecinająca skały starsze niezgodnie z ich warstwowaniem


SJP.pl

Dajka (żyła niezgodna) – ciało skalne powstałe przez intruzję magmy niezgodnie z układem starszych warstw skalnych i przecinające te warstwy. Może mieć grubość od kilku milimetrów do kilkuset metrów, a długość do kilkuset kilometrów. Na pewnej przestrzeni dajka może przebiegać zgodnie z otaczającymi skałami osadowymi i wtedy przypomina sill, z którym może być mylona.

Wikipedia


dajmio

tytuł japońskich książąt feudalnych; daimyo


SJP.pl


dajmon

manifestacja duszy świadomych istot


SJP.pl


dajmonion

w filozofii starożytnej: ostrzegawczy głos wewnętrzny powstrzymujący przed czynieniem zła, sumienie; daimonion


SJP.pl


dajna

litewska pieśń ludowa opisująca życie codzienne ludu; daina


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dajna – rzeka na Pojezierzu Mrągowskim i Nizinie Sępopolskiej;
  • Dajna – pieśń łotewska
  • Dajny

Wikipedia


dajnowicz

nazwisko


SJP.pl


dajny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. szczodry

Wiktionary

Dajny (niem. "Deunen") – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Zalewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Nazwa wsi prawdopodobnie pochodzenia staropruskiego, na co wskazuje słowo "dajny" w języku litewskim, oznaczające pieśni ludowe.

Wikipedia


dak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. etn. członek ludu pochodzenia trackiego zajmującego tereny starożytnej Dacji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deutsches Afrika Korps
  • Dywizjon artylerii konnej
  • Dyferencjał Automatyczny Krasikova (ros. Дифференциал Автоматический Красикова)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fortece (cytadele), nazywane przez Rzymian podczas wojen z Dakami „ufortyfikowanymi górami”, były szczytowym osiągnięciem dackiej architektury, łączącym budowle drewniane i murowane.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dacja ż., dacki mrz.

 przym. dacki

Wiktionary


dakar

1. stolica Senegalu;
2. długodystansowy rajd terenowy rozgrywany na wymagających trasach pustynnych i bezdrożach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Senegalu;

Wiktionary

Dakar (wolof: "Ndakaaru") – stolica i największe miasto Senegalu. Położone w zachodniej części kraju, nad wybrzeżem Oceanu Atlantyckiego, na Półwyspie Zielonego Przylądka, naprzeciw wysepki Gorée. Ludność: 2,4 mln (2006).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W miarę jak zbliżaliśmy się do Dakaru, napływały obłoki; zakryły nam cały widok i ostatecznie spadliśmy na lotnisko dakarskie razem z gęstym, tropikalnym, bardzo gorącym deszczem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdakar, AS: dakar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dakarczyk mos., dakarka ż.

 przym. dakarski

Wiktionary


dakarczyk

mieszkaniec Dakaru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dakaru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkart͡ʃɨk, AS: dakarčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakar mrz.

:: fż. dakarka ż.

 przym. dakarski

Wiktionary


dakarka

mieszkanka Dakaru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dakaru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkarka, AS: dakarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakar mrz.

:: fm. dakarczyk mos.

 przym. dakarski

Wiktionary


dakarowy

→ Dakar


SJP.pl

Patrz:

Dakar

dakarski

przymiotnik od: Dakar (stolica Senegalu)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Dakaru, miasta w Senegalu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W miarę jak zbliżaliśmy się do Dakaru, napływały obłoki; zakryły nam cały widok i ostatecznie spadliśmy na lotnisko dakarskie razem z gęstym, tropikalnym, bardzo gorącym deszczem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkarsʲci, AS: dakarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dakarka ż., dakarczyk mos., Dakar mrz.

Wiktionary


dakijczyk

mieszkaniec Dakki, stolicy Bangladeszu; Dakkijczyk


SJP.pl


dakijka

mieszkanka Dakki, stolicy Bangladeszu; Dakkijka


SJP.pl


dakijski

→ Dhaka (stolica Bangladeszu); dakkijski, dhakijski


SJP.pl


dakini

w buddyzmie tybetańskim: żeńska istota oświecona, personifikacja mądrości i energii duchowej


SJP.pl

Dakini (sanskryt डाकिनी, trl. "ḍākinī"; tyb. མཁའ་འགྲོ་མ་, Wylie: "mKha'-'gro-ma", ZWPY: "kanzhoima", wymowa: khandroma, dosł. "posłanka niebios") – w buddyzmie tybetańskim istota personifikująca żeńskie aspekty oświecenia. W tantrze personifikuje żeńską energię seksualną stanowiącą archetyp stworzenia.

Wikipedia


dakka

podium w meczecie dla czytającego głośno Koran; dikka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dakka (architektura) – podium w meczecie
  • Dhaka – stolica Bangladeszu

Wikipedia


dakkijczyk

mieszkaniec Dakki, stolicy Bangladeszu; Dakijczyk


SJP.pl


dakkijka

mieszkanka Dakki, stolicy Bangladeszu; Dakijka


SJP.pl


dakkijski

→ Dakka (stolica Bangladeszu); dakijski; dhakijski


SJP.pl


dakocki

→ Dakota


SJP.pl

Patrz:

Dakota

dakota

1. model samochodu marki Dodge;
2. model amerykańskiego samolotu transportowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) etn. północnoamerykańskie plemię indiańskie

 (1.2) geogr. rzeka w Ameryce Północnej

 (1.3) geogr. adm. nazwa miast, gmin i hrabstw w Stanach Zjednoczonych

 (1.4) geogr. zob. Dakota Południowa., zob. Dakota Północna.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) etn. członek plemięemienia Dakota (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dakota – miejscowość (plaats) w strefie Dacota/Potrero, w regionie Oranjestad-Oost, w kraju autonomicznym Aruba
  • Dakota/Potrero – strefa (zone) w regionie Oranjestad-Oost, w kraju autonomicznym Aruba
  • Dakota – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Stephenson
  • Dakota – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Winona
  • Dakota – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Waushara
  • Dakota (ang. Dakota Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Stephenson
  • Dakota (ang. Dakota Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Meade
  • Dakota (ang. Dakota Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Waushara
  • Dakota (ang. Dakota County) – hrabstwo w stanie Minnesota
  • Dakota (ang. Dakota County) – hrabstwo w stanie Nebraska
  • Dakota Południowa – amerykański stan
  • Dakota Północna – amerykański stan

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud Dakota zamieszkiwał tereny ewangelizowane przez francuskich misjonarzy.

 (1.2) Mamy łąkę nad Dakotą.

 (1.3) W Dakocie sprzedali samochód dziadków i dalej podróżowali autobusem.

 (2.1) Ziemie za rzeką należą do Dakotów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkɔta, AS: dakota

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dakotyjski

 rzecz. Dakotyjczyk mos., Dakotyjka ż.

Wiktionary


dakotowie

Indianin Ameryki Północnej; Siuks


SJP.pl

Siuksowie (wymowa: ["sjuksowie"]; dakota i lakota: "Očhéthi Šakówiŋ"; ang. "Sioux", "Oceti Sakowin") – siedem plemion Indian Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin. Dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton. Wyróżnia się także podział na dwie grupy lingwistyczne: Dakotowie (także "Dakoci"; dakota: "Dakȟóta", "Dakhóta"; ang. "Dakota") i Lakoci (lakota: "Lakȟóta", "Lakhóta"; ang. "Lakota"), które posługują się odpowiednio językami dakota i lakota.

Wikipedia


dakotyjczyk

mieszkaniec Dakoty Południowej lub Dakoty Północnej (stanów w USA)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dakoty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakota ż.

:: fż. Dakotyjka ż.

 przym. dakotyjski

Wiktionary


dakotyjka

mieszkanka Dakoty Południowej lub Dakoty Północnej (stanów w USA)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dakoty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakota ż.

:: fm. Dakotyjczyk mos.

 przym. dakotyjski

Wiktionary


dakotyjski

dotyczący Dakotów (plemiona indiańskiego), charakterystyczny dla Dakotów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Dakoty, związany z Dakotą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakotyjka ż., Dakotyjczyk mos., Dakota ż.

Wiktionary


dakowicz

nazwisko


SJP.pl


dakowie

Da

Wikipedia


dakowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Mirosław Dakowski – polski fizyk
  • Paweł Dakowski – polski zootechnik, nauczyciel akademicki i urzędnik państwowy

Wikipedia


dakron

włókno syntetyczne poliestrowe, służące do wyrobu tkanin; dacron


SJP.pl


dakronowy

→ dakron; dacronowy


SJP.pl


daktyl

1. owoc palmy daktylowej;
2. stopa wierszowana złożona z trzech sylab: długiej i dwóch krótkich w metryce antycznej, bądź z akcentowanej i dwóch nieakcentowanych w wierszu sylabotonicznym;
3. grecka miara długości wynosząca dawniej 1,78 cm (7/10 cala), obecnie 1 cm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) bot. spoż. owoc daktylowca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) liter. w poezji antycznej: stopa wierszowa składająca się z sylaby długiej i dwóch krótkich;

 (2.2) metrol. miar. współczesna grecka miara długości, równa 1 cm

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • daktyl (metryka)
  • Daktyl (księżyc) – księżyc planetoidy (243) Ida
  • daktyl – owoc daktylowca właściwego (Phoenix dactylifera)
  • Daktyl – jedno z bóstw w mitologii greckiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do keksu można dodać trochę suszonych daktyli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaktɨl, AS: daktyl

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. daktylowy

 (2.1) przym. daktyliczny

Wiktionary


daktyliczny

przymiotnik od: daktyl (w znaczeniu: stopa wierszowana), np. wiersz daktyliczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) liter. związany z daktylem (metrycznym)

Wiktionary


daktylioteka

1. specjalnie przystosowana szkatułka do przechowywania klejnotów, używana w antycznej Grecji;
2. kolekcja kamei, gemm i pierścieni, od XVIII w. również kolekcja ich gipsowych odlewów i woskowych odcisków


SJP.pl

Da

Wikipedia


daktylografia

sposób porozumiewania się na migi, stosowany wśród głuchoniemych; chirologia


SJP.pl


daktylogram

odcisk linii papilarnych palca utrwalony na papierze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) odcisk/odbitka linii papilarnych palca

Wiktionary

Daktylogram – odbitka linii papilarnych palca na papierze.

Wikipedia


daktylogyroza

choroba pasożytnicza niektórych ryb


SJP.pl


daktylologia

system porozumiewania się za pomocą alfabetu palcowego, stosowany przez głuchych; mowa palcowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przekazywanie słów za pomocą ruchów palców

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mowa palcowa, palcówka

Wiktionary


daktyloskopia

metoda ustalania tożsamości osoby na podstawie badania odcisków linii papilarnych palców dłoni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych

Wiktionary

Daktyloskopia (gr. dáktylos ‘palec’, skopeín ‘oglądać’) – technika śledcza zajmująca się badaniami porównawczymi linii papilarnych dłoni w celu ustalenia sprawcy czynu zabronionego. Opiera się ona na trzech podstawowych zasadach dotyczących linii papilarnych:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. daktyloskopijny

Wiktionary


daktyloskopijny

przymiotnik od: daktyloskopia; daktyloskopowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z daktyloskopią, dotyczący daktyloskopii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktyloskopia ż., daktyloskop m.

 czas. daktyloskopować ndk.

 przym. daktyloskopowy

Wiktionary


daktyloskopowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|daktyloskopować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. daktyloskopować

Wiktionary


daktyloskopować

dokonywać daktyloskopii


SJP.pl


daktyloskopowy

przymiotnik od: daktyloskopia; daktyloskopijny


SJP.pl


daktylowaty

przypominający kształtem daktyl


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) podobny do daktyla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktyl mrz.

Wiktionary


daktylowiec

palma tropikalna rosnąca w Afryce i Azji; palma daktylowa, feniks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) bot. dendr. nazwa systematyczna|Phoenix|L.|ref=tak., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

Wiktionary

Da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Liście daktylowców są sztywne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktyl mrz.

 przym. daktylowy

Wiktionary


daktylowy

przymiotnik od: daktyl (w znaczeniu: owoc palmy daktylowej), np. olejek daktylowy; palma daktylowa - daktylowiec, palma o długich liściach, jadalnych owocach, hodowana w tropikach


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z daktylami

 (1.2) zawierający daktyle; mający smak daktyli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktylowiec mzw./mrz.

Wiktionary


daktynomycyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. antybiotyk z grupy cytostatyków;

Wiktionary

Daktynomycyna ( dactinomycinum), aktynomycyna D – organiczny związek chemiczny, antybiotyk z grupy cytostatyków; hamuje syntezę DNA, RNA i białek; stosowany w leczeniu nowotworów wieku dziecięcego (guz Wilmsa, mięsak Ewinga), mięsaków tkanek miękkich, nowotworów zarodkowych jajników i jądra oraz ciążowej choroby trofoblastycznej.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) aktynomycyna

Wiktionary


dal

duża odległość, oddalenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. przestrzeń znajdująca się daleko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) kulin. hinduska zupa z soczewicy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dal – jezioro w stanie Dżammu i Kaszmir, w Indiach
  • dal – potrawa lub składnik kuchni indyjskiej
  • Władimir Dal – rosyjski leksykograf
  • Dal – stacja kolejowa w Norwegii
  • Dal - jacht Andrzeja Bohomolca, który w latach 1933/34 przepłyną z 3 osobową załogą z Gdyni do USA.
  • Roald Dahl – brytyjski pisarz norweskiego pochodzenia
  • Dalälven – rzeka w Szwecji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dali widzimy góry…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dal, AS: dal

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. oddalenie n., oddalanie n.

 czas. oddalać ndk., oddalić dk.

 przym. daleki

 przysł. daleko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dahl

Wiktionary


dalachów

wieś w Polsce


SJP.pl

Dalachów – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Rudniki.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dalachów, po jej zniesieniu w gromadzie Rudniki. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Wikipedia


dalajlama

zwierzchnik Kościoła lamaickiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. tytuł duchownego zwierzchnika kościoła lamaickiego (buddyzmu tybetańskiego) i do 1959 roku najwyższego świeckiego zwierzchnika politycznego w Tybecie;

Wiktionary

Dalajlama (tyb. ཏཱ་ལའི་བླ་མ་, Wylie: "taa-la’i bla-ma", ZWPY: "Dalai Lama") – przedstawiciel szkoły gelug – jednej z czterech największych szkół buddyzmu tybetańskiego. Buddyści tybetańscy uważają Dalajlamę za manifestację bodhisattwy współczucia Awalokiteśwary, który odradza się, aby udostępniać wyzwalające z cierpienia nauki innym czującym istotom.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdalajˈlãma, AS: dalai ̯lãma

Wiktionary


dalambercjan

operator różniczkowy


SJP.pl


dalap-uliga-darrit

stolica Wysp Marshalla


SJP.pl


dalas

rzeczownik

 (1.1) gw-pl|Poznań. nędza

 (1.2) gw-pl|Poznań. rzad. biedak, nędzarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalaśnica, dalaśnik

 przym. zdalasiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. bieda, ubóstwo

 (1.2) gw. Poznań dalaśnik; neutr. biedak, nędzarz

Wiktionary


dalasi

[czytaj: dalas-i] waluta Gambii (1 dalasi = 100 bututów), wprowadzona w 1971 r. na miejsce gambijskiego funta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) monet. waluta Gambii;

Wiktionary

Dalasi (kod ISO 4217: GMD) – jednostka monetarna Gambii. Dzieli się na 100 bututów.

W 1971 dalasi zastąpiło funta gambijskiego jako oficjalną walutę Gambii. Kursie wymiany ustalony został na poziomie: 1 GMD = 0,4 funta = 4 szylingi. Obecnie w obiegu znajdują się monety o nominale 25 i 50 bututów oraz 1 dalasi. Banknoty: 5, 10, 20, 25, 50, 100, 200 GMD.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daˈlaɕi, AS: dalaśi

Wiktionary


dalaśnica

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Poznań. nędzarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalas, dalaśnik

 przym. zdalasiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biedaczka, łachmaniarka

Wiktionary


dalaśnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Poznań. biedak, nędzarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalas m.

:: fż. dalaśnica ż.

 przym. zdalasiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. dalas

Wiktionary


dalba

pale drewniane wbite w dno przy brzegu służące do cumowania barek lub ochrony nadbrzeża


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żegl. pale wbite w dno morza, służące do cumowania lub celów nawigacyjnych

Wiktionary

Dalba – gruby pal (wiązka pali lub rura) wbity w dno akwenu i wystający ponad powierzchnię wody, wykorzystywany w różnych celach:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdalba, AS: dalba

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dalbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stawa

Wiktionary


dalbergia

rodzaj tropikalnych drzew, ceniony przez producentów mebli i instrumentów muzycznych; drzewo palisandrowe


SJP.pl

Da

Wikipedia


dalebor

dawne imię męskie


SJP.pl

Dalebor, Dalibor, Dalibór, Dalbor, Daleborz – starosłowiańskie imię męskie, złożone z członów "Dale-" ("daleko", może też "oddalać") i "-bor" ("walka"). Oznaczałoby więc "tego, który pozostaje daleko od walki" bądź "tego, który walczy daleko".

Obecnie używane głównie na terenie Bałkanów.

Wikipedia


dalece

książkowo: bardzo


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) bardzo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Światło tak dalece się już rozszerzyło, że wybuch, nastąpi przy pierwszem lepszem wydarzeniu, a wówczas będzie to harmider i skweres nielada.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal ż., daleczyzna ż.

 przym. daleki

 przysł. daleko

Wiktionary


dalecki

nazwisko


SJP.pl


daleczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. odległa i rozległa przestrzeń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal ż.

 przym. daleki

 przysł. daleko, dalece

Wiktionary


dalegor

dawne imię męskie


SJP.pl

Dalegor – staropolskie imię męskie. Składa się z członu "Dale-" ("daleki, odległy"; może też "oddalać, odsuwać") i "-gor" ("goreć, palić się"). Mogło oznaczać "tego, który oddala pożogę".

Wikipedia


dalej

stopień wyższy od przysłówka: daleko


SJP.pl

przysłówek sposobu

 (1.1) stopień wyższy od daleko

 (1.2) nie przerywając, ciągle, wciąż

przysłówek czasu

 (2.1) później

wykrzyknik

 (3.1) wezwanie do rozpoczęcia czynności

w funkcji czasownika

 (4.1) o nagłym rozpoczęciu czynności

Wiktionary

Dalej – piosenka będąca balladą popową i drugi singel Marcina Sójki promujący jego debiutancki album "Kilka prawd". Universal Music Polska wydała singel 5 kwietnia 2019.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Prosiłam go, żeby przestał, ale on nie posłuchał i dalej głośno rozmawiał.

 (1.2) Eksperci twierdzą, że ceny benzyny będą dalej rosły i mogą wkrótce pobić kolejny rekord.

 (1.2) Przeczytałem ten tekst trzy razy, ale dalej go nie rozumiem.

 (2.1) Wykonałem pierwszy punkt instrukcji, co dalej?

 (3.1) Dalej, chłopaki, kto pierwszy poprosi do tańca?

 (4.1) Kapela zagrała, a my dalej w tany!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdalɛj, AS: dalei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. daleko

 przym. dalszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) nadal, ciągle, wciąż, w dalszym ciągu

Wiktionary


dalejże

forma wzmocniona od dalej


SJP.pl


daleki

znajdujący się w dużej odległości


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który jest w dużej odległości

 (1.2) taki, który dopiero się wydarzy

 (1.3) spokrewniony, ale nie z najbliższej rodziny

 (1.4) niedorównujący, niepodobny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu umilkł i podniósłszy twarz zdawał się wpatrywać w coś dalekiego i strasznego.

 (1.3) Anna była daleką kuzynką Andrzeja.

 (1.4) Jego twarz była daleka od ideału.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlɛci, AS: daleḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal ż., daleczyzna ż.

 przysł. daleko, dalece

 czas. oddalać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odległy, oddalony

Wiktionary


daleko

przysłówek sposobu

 (1.1) w znacznej odległości

 (1.2) na znaczną odległość

 (1.3) o dużej odległości

 (1.4) w długim odstępie czasowym od jakiegoś momentu

 (1.5) o wiele, znacząco

 (1.6) nadal, później

 (1.7) najpóźniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mieszkam daleko od Poznania.

 (1.2) Jedziemy dosyć daleko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlɛkɔ, AS: daleko

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daleki, dalszy

 przysł. dalej, dalece

 rzecz. dal ż., daleczyzna ż.

 wykrz. dalej

 temsłow. daleko-

Wiktionary


daleko-

temat słowotwórczy

 (1.1) w złożeniach wskazuje na daleki zasięg czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) dalekobieżny, dalekowzroczny, dalekowidz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlɛkɔ, AS: daleko

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. daleko

Wiktionary


dalekobieżny

taki, który kursuje na długiej trasie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) kursujący na długiej trasie, przebywający duże odległości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dziedzinie komunikacji modele prywatnego gospodarowania wedle ustawy o prywatnym finansowaniu budowy dróg dalekobieżnych z roku 1994 są w Niemczech jak dotychczas rzadkie.

Wiktionary


dalekodystansowiec

osoba pokonująca dalekie dystanse pieszo albo za pomocą środków lokomocji


SJP.pl


dalekodystansowy

odbywający się na długich dystansach, pokonujący duże odległości


SJP.pl


dalekomierz

przyrząd mierzący odległość przedmiotu od miejsca obserwacji; dalmierz, dalomierz, odległościomierz


SJP.pl


dalekomorski

przymiotnik

 (1.1) odbywający się na pełnym morzu, z dala od lądu

 (1.2) zdolny do pracy, przebywania na pełnym morzu

Wiktionary


dalekonośność

zdolność do przenoszenie pocisków na znaczną odległość


SJP.pl


dalekonośny

przenoszący pociski na znaczną odległość


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wojsk. przest. służący do niszczenia obiektów znajdujących się w znacznej odległości

 (1.2) przen. rzad. przest. sięgający daleko w przyszłość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalekosiężny

 (1.2) dalekowzroczny, dalekosiężny

Wiktionary


dalekopis

telex; teleks;
1. wyposażony w nadajnik, odbiornik i maszynę do pisania aparat telegraficzny, drukujący nadawane i odbierane teksty;
2. tekst przesyłany urządzeniem o tej samej nazwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) telekom. aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

 (1.2) pot. telekom. wiadomość przekazywana dalekopisem (1.1)

 (1.3) daw. telekom. telegraf

Wiktionary

Da

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dalekopisowy

Wiktionary


dalekopisowy

przymiotnik od: dalekopis


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dalekopisu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekopis m.

Wiktionary


dalekoplanowy

1. znajdujący się na dalszym planie; drugoplanowy;
2. mający mniejsze znaczenie; drugoplanowy, drugorzędny, epizodyczny, dalszoplanowy;
3. zaplanowany na później; dalszoplanowy


SJP.pl


dalekosiężność

→ dalekosiężny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dalekosiężne; cecha tych, którzy są dalekosiężni

Wiktionary

Patrz:

dalekosiężny

Powiązane:

 przym. dalekosiężny

 przysł. dalekosiężnie

Wiktionary


dalekosiężny

mający daleki zasięg, daleko sięgający


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) sięgający dalekiej przyszłości; wybiegający daleko w przód

 (1.2) mający daleki zasięg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poczyniłem dalekosiężne działania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalɛkɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ, AS: dalekośẽũ̯žny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekosiężność ż.

 przysł. dalekosiężnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perspektywiczny, przyszłościowy, rozwojowy; rzad. dalekonośny

 (1.2) przest. dalekonośny

Wiktionary


dalekowidz

osoba źle widząca z bliska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba źle widząca obiekty znajdujące się blisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowidzenie n.

Wiktionary


dalekowidzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. zob. dalekowzroczność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowidz m.

Wiktionary


dalekowidzka

→ dalekowidz


SJP.pl

Patrz:

dalekowidz

dalekowidztwo

rzadko: wada wzroku powodująca słabe widzenie z bliska; nadwzroczność, dalekowzroczność, hipermetropia


SJP.pl


dalekowschodni

przymiotnik od: Daleki Wschód


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Dalekiego Wschodu, wywodzący się z Dalekiego Wschodu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niestety ma ona sporo konkurencji, gdyż pojawiły się znacznie tańsze firmy dalekowschodnie, które oferują towar o porównywalnej jakości wykonania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalɛkɔˈfsxɔdʲɲi, AS: dalekofsχodʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowschodniość ż.

Wiktionary


dalekowzroczna

kobieta dalekowzroczna


SJP.pl


dalekowzroczniej

stopień wyższy od przysłówka: dalekowzrocznie


SJP.pl


dalekowzroczność

1. wada wzroku powodująca słabe widzenie z bliska; dalekowidztwo, nadwzroczność, hipermetropia;
2. przenośnie: umiejętność przewidywania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. nadwzroczność.

 (1.2) przen. przewidywanie tego, co może się zdarzyć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dalekowzroczny

 przysł. dalekowzrocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadwzroczność

Wiktionary


dalekowzroczny

1. taki, który źle widzi z bliska
2. przewidujący, patrzący perspektywicznie na sprawy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dobrze widzący na dużą odległość

 (1.2) przen. przewidujący

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowzroczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzad. dalekonośny; dalekosiężny

Wiktionary


dalekość

1. znaczna odległość, duże oddalenie; dal;
2. przenośnie: obcość, obojętność;
3. brak powiązania lub luźny związek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozległa przestrzeń

Wiktionary


dalemir

imię męskie


SJP.pl

Dalemir, Dalimir, Dalemiar, Dalimiar – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Dale-" („daleko”, może też „oddalać”) i "-mir" („pokój, spokój, dobro”). Mogło oznaczać „tego, który rozciąga pokój daleko”. Wystąpiło od XIII wieku.

Dalemir imieniny obchodzi 15 stycznia[], 29 października, 5 listopada.

Wikipedia


daleszewo

wieś w Polsce


SJP.pl

Daleszewo (do 1945 niem. "Ferdinandstein") – wieś położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Gryfino.

Wikipedia


daleszyce

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Daleszyce – miasto w południowej Polsce, położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, siedziba gminy wiejsko-miejskiej Daleszyce. Ośrodek miejski aglomeracji kieleckiej.

Według danych z 1 stycznia 2018 Daleszyce liczyły 2 914 mieszkańców.

Były miastem biskupstwa krakowskiego w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego położone było w 1827 roku w powiecie kieleckim, obwodzie kieleckim województwa krakowskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najwięcej szkół chcą zlikwidować podkieleckie Daleszyce i Chęciny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalɛˈʃɨt͡sɛ, AS: dalešyce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daleszycki

Wiktionary


daleszycki

przymiotnik od miasta: Daleszyce


SJP.pl


daleszyczanin

mieszkaniec Daleszyc (miasta w Polsce)


SJP.pl


daleszyczanka

mieszkanka Daleszyc (miasta w Polsce)


SJP.pl


daleszyn

wieś w Polsce


SJP.pl

Daleszyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Gostyń.

Wikipedia


dalewo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dalewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Śrem
  • Dalewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie
  • Dalewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Marianowo
  • Dalewo – gromada

Wikipedia


dali

duża odległość, oddalenie


SJP.pl

forma rzeczownika.

 (1.1) D., C., Ms., W. lp. oraz D. lm. od: dal

forma czasownika.

 (2.1) 3. os. lm. przesz. od: dać

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Salvador Dalí (1904-1989) – hiszpański malarz surrealista
  • Dali – w mitologii gruzińskiej bogini przyrody, zwierząt i łowów
  • Dali – miasto w Chinach, w prowincji Junnan
  • Dali – miasto w Chinach, w prowincji Guangdong
  • Dali – miasto na Cyprze
  • Dali – prefektura autonomiczna w Chinach, w prowincji Junnan
  • Dali – powiat w Chinach, w prowincji Shaanxi, w prefekturze miejskiej Weinan
  • Dali – dzielnica w mieście wydzielonym Taizhong na Tajwanie
  • Dali – państwo historyczne na terytorium dzis. Junnanu, istniejące od X do XIII wieku
  • Dali – białoruska grupa muzyczna
  • DALI () – system sterowania oświetleniem
  • DALI () – duńska firma działająca w branży audio

Wikipedia


dalia

roślina ozdobna z rodziny astrowatych; georginia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Dahlia|ref=Dahlia (Asteraceae)., rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

 (1.2) icht. nazwa systematyczna|Dallia pectoralis|ref=tak., słodkowodna ryba z rodziny muławkowatych występująca w niewielkich rzekach, jeziorach i bagnach tundry na Alasce i Syberii;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dalia – imię żeńskie
  • dalia – rodzaj roślin z rodziny astrowatych
  • dalia – gatunek ryby z rodziny muławkowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdalʲja, AS: dalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daliowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) georginia

 (1.2) czarna ryba

Wiktionary


dalian

[czytaj: TALjen] miasto w Chinach


SJP.pl

Dalian (chiń. upr. 大连; chiń. trad. 大連; pinyin "Dàlián"; だいれん "Dairen"; ) – miasto w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, położone nad Morzem Żółtym, na półwyspie Liaotung. W 2020 roku liczyło 4 913 879 mieszkańców, a jego aglomeracja – 7 450 785. Należy do największych portów morskich świata.

Wikipedia


daliański

→ Dalian [czytaj: taljeński]


SJP.pl


dalibor

dawne imię męskie


SJP.pl


dalibóg

wykrzyknik podkreślający pewność tego, co się mówi


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) doprawdy

 (1.2) dial. jeżeli Bóg da

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jak Boga kocham, słowo daję, rzad. dalipan

Wiktionary


dalikowski

przymiotnik od: Dalików


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Dalikowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem Sąd Okręgowy w Łodzi wezwał do udziału w sprawie dalikowską parafię.

 (1.1) Za sprawą poddębickich i dalikowskich wolontariuszy odwiedzą ich bajkowe postacie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Dalików m.

Wiktionary


dalików

wieś w Polsce


SJP.pl

Dalików – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Dalików. Położona 10 km na wschód od Poddębic i 28 km na północny zachód od Łodzi.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie sieradzkim.

Miejscowość jest siedzibą gminy Dalików.

Wikipedia


dalila

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Zobacz też: Dalila (imię).

Dalila – postać biblijna występująca w Księdze Sędziów. Była kochanką Samsona, pogromcy Filistynów, przyczyniła się do jego zguby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest to pałac, w którym mieszka piękna i wabna filistynka (=Filistynka), Dalila sic..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlʲila, AS: dalʹila

Wiktionary


daliowy

→ dalia


SJP.pl

Patrz:

dalia

dalipan

dawniej: wykrzyknik używany w celu potwierdzenia tego, co się mówi; doprawdy, słowo daję


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) dalibóg

Wiktionary


dalisława

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary


dalisławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dalisławy lub z nią związany


SJP.pl


dalit

w Indiach: człowiek z najniższej grupy społecznej; parias


SJP.pl

Da

Wikipedia


dalka

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. odległość

Wiktionary

Dalka (lit. "Dalka") – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim, w gminie Maguny.

Wikipedia


dalkowski

przymiotnik od: Dalkowo, Dalków


SJP.pl


dallas

miasto w Stanach Zjednoczonych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w stanie Teksas w USA;

Wiktionary

Dallas – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, siedziba hrabstwa Dallas, nad rzeką Trinity. Z populacją 1,3 mln mieszkańców, jest dziewiątym co do wielkości miastem w kraju. Stanowi rdzeń konurbacji Dallas–Fort Worth obejmującej 8,1 mln mieszkańców – czwartej pod względem ludności i najszybciej rozwijającej się aglomeracji w Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dallaski

Wiktionary


dallaski

→ Dallas (nazwa wielu miejscowości w USA)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dallas, dotyczący Dallas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dallas n.

Wiktionary


dallasyjczyk

mieszkaniec Dallas


SJP.pl


dallasyjka

mieszkanka Dallas


SJP.pl


dalm

dekalumen


SJP.pl


dalmacja

kraina historyczna w Chorwacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Wiktionary

Dalmacja ( Dalmacija, Dalmazia, Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku. Wchodzi w skład Bałkanów.

Rozciąga się wzdłuż wybrzeża Adriatyku, od wyspy Pag na północy, aż po Zatokę Kotorską na południu, tworząc pas o szerokości do 50 km i długości około 400 km. Obejmuje również około 1000 przybrzeżnych wysp (o łącznej powierzchni ok. 13 tys. km²).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głównym miastem rzymskiej Dalmacji była przez długi czas Salona.

 (1.1) Dubrownik jest głównym ośrodkiem turystycznym Dalmacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dalˈmat͡sʲja, AS: dalmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., Dalmacjusz mos., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż., dalmatyńczyk m., dalmatyka ż.

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary


dalmacjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Delmacjusz (lub Dalmacjusz), "Flavius Iulius Delmatius" (ur. ok. 315, zm. 337) – bratanek Konstantyna Wielkiego, wielkorządca z tytułem cezara od 18 września 335 do 9 września 337 roku n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wspomnienie liturgiczne świętego Dalmacjusza z Konstantynopola obchodzone jest 3 sierpnia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dalmacja ż.

Wiktionary


dalmacki

przymiotnik od: Dalmacja; dalmatyński


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., Dalmatyńczyk mos., Dalmatynka ż., dalmatyka ż., dalmatyńczyk mzw., Dalmacja ż.

 przym. dalmatyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalmatyński

Wiktionary


dalmata

dawniej: mieszkaniec Dalmacji (krainy historycznej); Dalmatyńczyk


SJP.pl


dalmatka

dawniej: mieszkanka Dalmacji (krainy historycznej); Dalmatynka


SJP.pl


dalmatyka

szata liturgiczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. wierzchnia szata liturgiczna diakonów;

Wiktionary

Dalmatyka – szata liturgiczna diakona w Kościele rzymskokatolickim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diakoni nie noszą ornatów, ich strojem jest dalmatyka.

 (1.1) Szafa była wypełniona barokowymi dalmatykami, ornatami i kapami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., Dalmacja ż., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż., dalmatyńczyk m.

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary


dalmatynka

samica dalmatyńczyka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dalmacji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃nka, AS: dalmatỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., dalmatyka ż., Dalmacja, Dalmata, Dalmatka, dalmatyńczyk

:: fm. Dalmatyńczyk

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dalmatka

Wiktionary


dalmatyńczyk

pies średniej wielkości, o muskularnej i proporcjonalnej sylwetce, krótkiej sierści koloru białego w czekoladowe lub czarne cętki; wyżeł dalmatyński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) kynol. rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

Wiktionary

Dalmatyńczyk (wyżeł dalmatyński, "dalmatinac") – jedna z ras psów należąca do grupy psów gończych, posokowców i ras pokrewnych, zaklasyfikowana wraz z rodezjanem do sekcji ras pokrewnych. Zgodnie z klasyfikacją amerykańską należy do grupy psów użytkowych. Typ wyżłowaty. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dalmatyńczyki rodzą się prawie zupełnie białe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: dalmatỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., dalmatyka ż., Dalmacja ż., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż.

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary


dalmatyński

przymiotnik od: Dalmacja; dalmacki


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dalmatyński;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najważniejsze miasto na wyspie również nazywające się Korčula, jest typowym dalmatyńskim miastem otoczonym przez wieże obronne, z morzem czerwonych dachów, znajdujących się pomiędzy nimi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci, AS: dalmatỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dalmacja ż., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż., dalmatyńczyk m., dalmatyka ż.

 przym. dalmacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. dalmacki

Wiktionary


dalmatyńskojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem dalmatyńskim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem dalmatyńskim

 (1.3) spisany, stworzony w języku dalmatyńskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: dalmatỹĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


dalmierz

1. przyrząd do pomiaru odległości; dalomierz, dalekomierz, odległościomierz;
2. dalmierz laserowy - laserowy przyrząd do lokalizacji obiektów w kosmosie; kolidar, colidar


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyrząd do zdalnego pomiaru odległości;

Wiktionary

Dalmierz (odległościomierz) – przyrząd służący do pomiaru odległości bez potrzeby jej przebywania.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Działanie dalmierza optycznego polega na obserwacji przedmiotu za pomocą dwu prawie równoległych obiektywów, umieszczonych na tzw. bazie i pomiarze kąta paralaksy osi optycznych obu obiektywów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalekomierz, odległościomierz

Wiktionary


dalno

wieś w Polsce


SJP.pl

Dalno (niem. "Lindenfelde") – osada sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Łobez. Osada jest siedzibą sołectwa Dalno, do którego należą także Trzeszczyna i Przyborze.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia


dalocelownik

w wojskowości: przyrząd optyczny służący do namierzania celu, ustalania parametrów jego pozycji i ruchu a następnie przekazywania ich do układu sterowania ogniem


SJP.pl

Dalcelownik – przyrząd optyczny umożliwiający obserwację otoczenia, poszukiwanie i wykrywanie celów, wyznaczenie kąta kursowego, kąta przechyłu i przybliżonego kąta biegu, a następnie przekazanie wypracowanych danych o celu do układu kontroli ognia.

Wikipedia


dalomierz

przyrząd do pomiaru odległości; dalmierz, dalekomierz, odległościomierz


SJP.pl


daloporuszanie

dawniej: przesuwanie przedmiotów za pomocą mocy psychicznych; telekineza


SJP.pl


dalszoplanowy

książkowo:
1. zaplanowany na później;
2. mniej ważny; epizodyczny


SJP.pl


dalszy

stopień wyższy od przymiotnika: daleki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który nastąpi jako kolejny; późniejszy

 (1.2) odległy, niebędący najbliższym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sądzie ważą się dalsze losy mężczyzny, który zabił we własnej obronie.

 (1.2) Na wyspie widać bitewne przygotowania. Nad brzegiem pojawiają się łucznicy i procarze. W dalszych szeregach miotacze oszczepów i ciężkozbrojni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdalʃɨ, AS: dalšy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal m., oddalenie n.

 czas. oddalać ndk., oddalić dk.

 przysł. dalej, daleko

 wykrz. dalej

Wiktionary


dalton

jednostka masy atomowej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dalton (Da) – nazwa jednostki masy atomowej (mu)
  • Dalton – program do obliczeń kwantowochemicznych
  • Dalton – moszaw w Izraelu
  • Dalton – krater na Księżycu
  • Dalton – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Whitfield
  • Dalton – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Otter Tail
  • Dalton – miejscowość w stanie Massachusetts, w hrabstwie Berkshire
  • Dalton – wieś w stanie Missouri, w hrabstwie Chariton
  • Dalton – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Cheyenne
  • Dalton – miejscowość w stanie New Hampshire, w hrabstwie Coös
  • Dalton – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Livingston
  • Dalton – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Wayne

Wikipedia


daltonid

związek chemiczny spełniający prawo stałości składu; związek stechiometryczny


SJP.pl


daltonidowy

związany z daltonidem


SJP.pl


daltonista

osoba nierozróżniająca niektórych kolorów, zwłaszcza czerwonego i zielonego; dyschromatop, achromatop


SJP.pl


daltonistka

→ daltonista


SJP.pl

Patrz:

daltonista

daltonistyczny

dotyczący daltonisty lub jego choroby - daltonizmu; czyli nierozróżniania niektórych barw


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z daltonizmem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daltonizm m., daltonista m., daltonistka ż.

Wiktionary


daltonizm

wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu kolorów, przede wszystkim zielonego i czerwonego; ślepota barwna, dyschromatopsja, achromatopsja, barwoślepota


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. nierozróżnianie kolorów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U psów daltonizm występuje znacznie częściej niż u ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daltonista m., daltonistka ż.

 przym. daltonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepota barw, deuteranopia

Wiktionary


dam

1. wytworna, elegancka kobieta;
2. w dawnych wiekach: kobieta z wyższych sfer;
3. z szacunkiem o kobiecie;
4. żartobliwie: żona lub kochanka;
5. figura w kartach;
6. figura w szachach; królowa, hetman, królówka;
7. pionek w warcabach; damka;
8. przedstawiciel podrodziny papug wschodnich


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) 1. os. lp. przysz. od: dać

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: dama

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Port lotniczy Damaszek
  • DAM (zespół muzyczny)
  • dam – dekametr - jednostka długości = 10 metrów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dãm, AS: dãm

Wiktionary


dama

1. wytworna, elegancka kobieta;
2. w dawnych wiekach: kobieta z wyższych sfer;
3. z szacunkiem o kobiecie;
4. żartobliwie: żona lub kochanka;
5. figura w kartach;
6. figura w szachach; królowa, hetman, królówka;
7. pionek w warcabach; damka;
8. przedstawiciel podrodziny papug wschodnich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dystyngowana kobieta

 (1.2) karc. figura w kartach oznaczona literą Q lub D;

 (1.3) szach. zob. hetman.

 (1.4) kobieta, która otrzymała dany order

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dama – figura w szachach
  • dama (karta) – figura karciana
  • dama – łacińska nazwa rodzaju ssaka z rodziny jeleniowatych
  • dama – dystyngowana kobieta
  • Dama – wieś w Syrii, w muhafazie Aleppo, w dystrykcie Afrin
  • Dama – miejscowość w Syrii, w muhafazie As-Suwajda
  • Dama – amerykański film fantasy z 2024 roku
  • DAMA – detektor cząstek elementarnych przeznaczony do wykrywania ciemnej materii, pracujący we Włoszech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym stroju wyglądasz jak prawdziwa dama.

 (1.2) Dołożyłem damę kier.

 (1.3) Zbiję twoją damę i wygram tę partię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãma, AS: dãma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. damka ż.

:: zdrobn. damula ż., damulka ż., damusia ż., damuleńka ż.

 przym. damski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) królowa

 (1.3) hetman

Wiktionary


damara

naturalna żywica kopalna lub uzyskiwana z drzew, używana do wyrobu lakierów artystycznych i farb graficznych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Damara – miasto w Republice Środkowoafrykańskiej.
  • Damara – żywica naturalna.
  • Damara – lud afrykański
  • Damara - wyżyna w Namibii
  • damara – jedno z określeń rodzaju drzew agatis z rodziny araukariowatych

Wikipedia


damarowy

związany z damarą


SJP.pl


damarski

1. zebra damarska - podgatunek zebry stepowej;
2. afrowiórka damarska - gatunek ssaka z rodziny wiewiórkowatych


SJP.pl


damarzyk

roślina występująca na południowych stokach Himalajów


SJP.pl

Da

Wikipedia


damascena

ostra szabla lub myśliwska broń śrutowa wytwarzana ze stali damasceńskiej; damascenka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Poznań. śliwka węgierka

Wiktionary


damascenka

ostra szabla lub myśliwska broń śrutowa wytwarzana ze stali damasceńskiej; damascena


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Damaszku

 (1.2) hand. spoż. rodzaj dużej jasnej rodzynki

 (1.3) hist. wojsk. szabla ze stali damasceńskiej

 (1.4) hist. ceniona strzelba wschodnia z wytrzymałej stali dziwerowanej

 (1.5) ogrod. reg-pl|Poznań. odmiana śliwy węgierki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za przewodnika miał młodą, ładną i wykształconą damascenkę.

 (1.2) Zważy mi pani tak z pół kilo damascenek?

 (1.3) Wskazał na szablę, którą miał z sobą: turecką, mocno zakrzywioną na końcu damascenkę.

 (1.5) Marmelada ze śliwek: najładniejsza jest z renklodów i damascenek, gdyż ma śliczny, złocisty kolor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdãmaˈst͡sɛ̃nka, AS: dãmascẽnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damaszek mrz., adamaszek mrz., demeszka ż., damaszek mrz.

:: fm. damasceńczyk mos.

 przym. damasceński, adamaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) stpol. demeszka

Wiktionary


damasceńczyk

mieszkaniec Damaszku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Damaszku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: dãmascẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damaszek mrz., adamaszek mrz.

:: fż. damascenka ż.

 przym. damasceński, adamaszkowy

Wiktionary


damasceński

związany z Damaszkiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najpopularniejsze u nas węgierki w innych krajach nazywane są damasceńskimi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci, AS: dãmascẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. damascenka ż., damasceńczyk m., Damaszek m., demeszka ż.

Wiktionary


damasiewicz

nazwisko


SJP.pl


damaskina

inkrustowanie w metalu drucikami innego metalu; damaskinaż


SJP.pl


damaskinaż

Damaskinaż (fr. "damasquinage" z łac. "Damascus" ‘Damaszek’) – technika zdobienia wyrobów metalowych, gł. żelaznych, brązowych i miedzianych oraz wykonanych z oksydowanej stali, przez inkrustowanie ich złotem lub srebrem, miedzią lub mosiądzem, w efekcie czego uzyskuje się surowy i szlachetny kontrast.

Wikipedia


damaskowy

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adamaszkowy

Wiktionary


damast

potocznie: stal damasceńska


SJP.pl


damastes

w mitologii greckiej: rozbójnik, który napadał na podróżnych i torturował ich, dopasowując do wymiarów specjalnego łoża: obcinając im nogi albo rozciągając ich; Prokrustes


SJP.pl


damaszek

odmiana śliwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica Syrii;

 (1.2) geogr. adm. muhafaza w Syrii wokół stolicy;

Wiktionary

Da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan urodził się w bogatej rodzinie mającej ogromne wpływy w Damaszku.

 (1.2) Muhafaza Damaszek graniczy od wschodu z Jordanią a od zachodu z Libanem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãˈmaʃɛk, AS: dãmašek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. damasceńczyk mos., damascenka ż.

 przym. damasceński

Wiktionary


damaszka

odmiana śliwy


SJP.pl

Damaszka – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew. Wieś wchodzi w skład sołectwa Boroszewo.

Wikipedia


damasławecki

przymiotnik od: Damasławek


SJP.pl


damasławek

wieś w Polsce


SJP.pl

Damasławek (niem. "Elsenau") – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, siedziba gminy Damasławek, w regionie Pałuki, na Pojezierzu Chodzieskim.

Wikipedia


damat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. mężczyzna, który wszedł do dynastii osmańskiej poprzez małżeństwo, zięć lub szwagier sułtana;

Wiktionary

Damat (tur. "damat" – „pan młody”, z pers. داماد "dāmād" – „zięć”) – oficjalny tytuł osmański, oznaczający mężczyznę, który wszedł do dynastii osmańskiej poprzez małżeństwo, stając się zięciem lub szwagrem sułtana.

Wikipedia


damazostwo

Damazy z małżonką; Damazowie


SJP.pl


damazowie

Damazy z małżonką; Damazostwo


SJP.pl


damazowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Damazego lub z nim związany


SJP.pl


damazy

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Damazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „zdobywać”. Damazy – gr. "łagodny, oswojony, ujarzmiony".

Damazy imieniny obchodzi: 26 września, 27 września, 26 października, 14 listopada, 27 listopada i 11 grudnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod celą ojca Damazego stoi blaszany parasolnik.

 (1.1) Chodziliśmy z Damazym po rynku do godziny dwudziestej.

Wiktionary


dame

[czytaj: dejm] angielski tytuł przyznawany kobietom


SJP.pl

Dame – żeński ekwiwalent angielskiego tytułu honorowego Sir, który otrzymuje kobieta uhonorowana Orderem Łaźni, Orderem św. Michała i św. Jerzego, Orderem Wiktoriańskim lub Orderem Imperium Brytyjskiego w klasie „Dama Krzyża Wielkiego” lub „Dama Komandor”.

Wikipedia


damek

1. w warcabach: pionek, który doszedł do ostatniego rzędu pól i może poruszać się we wszystkich kierunkach bez ograniczenia odległości; dama;
2. rower damski


SJP.pl

Damek (nep. दमेक) – gaun wikas samiti w zachodniej części Nepalu w strefie Dhawalagiri w dystrykcie Baglung. Według nepalskiego spisu powszechnego z 2011 roku liczył on 1206 gospodarstw domowych i 5746 mieszkańców (3297 kobiet i 2449 mężczyzn).

Wikipedia


damenizacja

w muzyce: opracowany w XVIII wieku system alternatywnego nazewnictwa nut i stopni gamy, gdzie zamiast tradycyjnych do, re, mi, fa, sol, la, si wprowadzono da, me, ni, po, tu, la, be; odpowiednik solmizacji


SJP.pl


damesa

ironicznie o kobiecie starającej się uchodzić za damę


SJP.pl


damfować

czasownik niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. o parze buchać

Wiktionary


damfula

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. gw-pl|Śląsk Cieszyński. maszyna parowa

Wiktionary


damian

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Damian – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od imienia bogini Damii czczonej w Epidaurze, od słowa "dámios", "démios", oznaczającego: „lekarz ludowy” oraz od δαμάω, oznaczającego: „poskromiciel, pogromca” lub „uzdrowiciel”.

W chrześcijaństwie jego patronem jest męczennik, brat Kosmy (zob. Kosma i Damian). Są też inni święci o tym imieniu – Damian Nam Myŏng-hyŏg (†1839), koreański męczennik, a także Damian De Veuster, belgijski misjonarz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie zabłądzimy, Damian umie czytać mapy i ma kompas.

 (1.1) Anka chyba czuje miętę do Damiana.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãmʲjãn, AS: dãmʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damianowa ż., Damianówna ż., Damianostwo lm m.

:: zdrobn. Damianek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Damianek

Wiktionary


damianek

zdrobnienie od: Damian (imię męskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Damian

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dlaczego nie pozwoliłaś Damiankowi oglądać transmisji z olimpiady?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damian mos., Damianowa ż., Damianówna ż., Damianostwo lm m.

Wiktionary


damiankowie

Damianek z małżonką


SJP.pl


damiankowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Damianka lub z nim związany


SJP.pl


damianostwo

Damian z małżonką; Damianowie


SJP.pl


damianowie

Damian z małżonką; Damianostwo


SJP.pl


damianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Damiana lub z nim związany


SJP.pl


damice

wieś w Polsce


SJP.pl

Da

Wikipedia


damienice

wieś w Polsce


SJP.pl

Damienice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Bochnia. Damienice leżą na Podgórzu Bocheńskim, na lewym brzegu Raby, a od północy graniczą z Puszczą Niepołomicką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wikipedia


damietta

miasto w Egipcie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Egipcie, ośrodek administracyjny muhafazy Damietta, port nad Damiettą (1.2);

 (1.2) geogr. wschodnie ramię Nilu

Wiktionary

Damietta (arab. دمياط = "Dimyāţ") – miasto w Egipcie, ośrodek administracyjny muhafazy Damietta, port nad Damiettą (wschodnie ramię Nilu), w pobliżu jej ujścia do Morza Śródziemnego. Miasto liczy ponad 200 tysięcy mieszkańców, jest ośrodkiem przemysłowym i ważnym portem rybackim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wojska zostały rozgromione pod Damiettą.

Wiktionary


damięcki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobiesław Damięcki
  • Damian Damięcki
  • Maciej Damięcki
  • Mateusz Damięcki
  • Grzegorz Damięcki

Wikipedia


damka

1. w warcabach: pionek, który doszedł do ostatniego rzędu pól i może poruszać się we wszystkich kierunkach bez ograniczenia odległości; dama;
2. rower damski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rower z obniżonym górnym pałąkiem ramy, pozwalający m.in. wygodnie jeździć kobietom w spódnicy oraz szybciej zsiadać

 (1.2) uprzywilejowany pionek w warcabach

 (1.3) rzad. zdrobn. od: dama

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • damka – figura w warcabach
  • damka – rower damski

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dama ż.

 przym. damski

Wiktionary


damnica

wieś w Polsce


SJP.pl

Damnica (kaszb. "Damnica" lub też "Dãbnica", Hebrondamnitz) – wieś o charakterze małomiasteczkowym w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Damnica. Miejscowość jest siedzibą gminy Damnica i sołectwa "Damnica".

Wikipedia


damnicki

przymiotnik od: Damnica


SJP.pl


damno

strata na kursie w przypadku sprzedaży poniżej ceny nominalnej


SJP.pl

Damno (kaszb. "Damno" lub "Dãbno", Dammen) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Damnica. Leży na Pobrzeżu Słowińskim. Od 2026 roku w okolicach wsi przebiega droga ekspresowa S6 z węzłem drogowym "Bobrowniki."

Wieś jest siedzibą sołectwa "Damno" w którego skład wchodzi również miejscowość Głodowo..

Wikipedia


damo

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: dama

Wiktionary

Damo (gr. Δαμώ) Żyła w VI wieku p.n.e. Pitagorejka, córka Pitagorasa i Teano.

Według tradycji to jej właśnie Pitagoras powierzył swoje najcenniejsze prace. Po śmierci Pitagorasa rozruchy polityczne w południowej Italii doprowadziły do zniszczenia szkoły pitagorejskiej i zmusiły jego uczniów do ucieczki. Damo, po utracie majątku mogła sprzedać niezwykle cenne wtedy pisma sławnego ojca. Nie zrobiła jednak tego. Po jej śmierci przekazane one zostały jej córce Bitale.

Wikipedia


damokles

dworzanin Dionizjusza I Starszego (IV w. p.n.e.)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Miecz Damoklesa
  • Kompleks Damoklesa
  • (5335) Damocles – planetoida
  • Damocles (zasobnik celowniczy)

Wikipedia


damoklesowy

taki jak u Damoklesa, charakterystyczny dla Damoklesa


SJP.pl


damon

nazwisko


SJP.pl

Damon – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Brazoria.

Wikipedia


dampc

nazwisko


SJP.pl


damroka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Damroka (Damroca, Dąbroca) – imię żeńskie pochodzenia słowiańskiego. Czasami uznawane za wariant imienia: Dąbrówka. Występuje na Pomorzu Wschodnim u Kaszubów.

Według "Bedekera kaszubskiego" autorstwa Tadeusza Bolduana Damroka obchodzi imieniny 30 sierpnia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dãmˈrɔka, AS: dãmroka

Wiktionary


damski

kobiecy, żeński


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony dla kobiet

 (1.2) złożony z kobiet

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • John Damski – polski „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”
  • Mel Damski – amerykański reżyser i producent filmowy i telewizyjny
  • Wieczornik damski – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Majtki kupiłam w dziale odzieży damskiej.

 (1.2) Co miesiąc spotykam się w damskim towarzystwie na plotkaotki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãmsʲci, AS: dãmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dama ż., damka ż., damula ż.

 przysł. po damsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żeński, kobiecy; pot. babski

 (1.2) żeński, kobiecy; pot. babski

Wiktionary


damsko-męski

dotyczący kobiet i mężczyzn


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) zachodzący między kobietą a mężczyzną, zwykle dotyczący sfery seksualnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poezja dworska (…) pozostawiła dziedzictwo w postaci wzorców zachowań miłosnych. Chociaż tworzona była w czasach, gdy małżeństwo oznaczało koniec miłości, to z czasem damsko-męski kodeks z niej zaczerpnięty zaczął obowiązywać w małżeństwie chrześcijańskim.

 (1.1) Damsko-męska pirotechnika. Mężczyzna wybucha, kiedy kobieta z pojedynczego przypadku robi regułę. A robi. Raz lub dwa zamyślisz się, kiedy ona opowiada ci o dniu w pracy, usłyszysz „ty nigdy mnie nie słuchasz”.

Wiktionary


damskość

→ damski


SJP.pl

Patrz:

damski

damula

lekceważąco: kobieta elegancka lub pozująca na taką; damusia, damulka


SJP.pl


damuleńka

zdrobnienie od: damula


SJP.pl


damulka

zdrobnienie od: damula


SJP.pl


damulkowaty

potocznie: przypominający zachowaniem damulkę


SJP.pl


damusia

lekceważąco: kobieta elegancka lub pozująca na taką; damula, damulka


SJP.pl


damuzela

dawniej:
1. kobieta lekkich obyczajów lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami; lafirynda;
2. z niechęcią o eleganckiej kobiecie lub pozującej na taką; damula


SJP.pl


damy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Loriinae|Selby|ref=tak., podrodzina ptaków z rodziny papug wschodnich;

forma rzeczownika.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: dama

forma czasownika.

 (3.1) 1. os. lm. przysz. od: dać

Wiktionary

Damy, lory (Loriinae) – podrodzina ptaków z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podrodzina dam obejmuje gatunki występujące w Australazji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dama ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lory

Wiktionary


dan

stopień mistrzowskiego wyszkolenia w sztukach walki (judo, karate, aikido)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) sport. jeden z dziesięciu stopni mistrzowskich we wschodnich systemach walki (dżudo, karate) oznaczających poziom wtajemniczenia i opanowania technik walki i dający prawo do noszenia czarnego pasa

 (1.2) stopień mistrzowski w grach: go i shogi

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dan − kibuc w Izraelu
  • Dan − rzeka w północnym Izraelu, dopływ Jordanu
  • Tel Dan − stanowisko archeologiczne w Izraelu utożsamiane z biblijnym miastem Dan
  • Dan – rzeka w Stanach Zjednoczonych, w Wirginii i Karolinie Północnej
  • Dan − postać biblijna z Księgi Rodzaju
  • Dan I – legendarny władca Danii
  • Dan I (zm. 1386) – hospodar wołoski
  • Dan II (zm. 1432) – hospodar wołoski
  • Dan − lud zachodnioafrykański
  • Język dan − język z afrykańskiej grupy języków mande
  • Dan − najstarszy wiek paleogenu (i całego kenozoiku)
  • Dan − termin zaczerpnięty z języka japońskiego, oznaczający stopień, poziom

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Maciek zadziwił wszystkich, gdy już po roku gry zdobył pierwszy dan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãn, AS: dãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. danowiec

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 rzecz. danowiec

frazeologia.

etymologia.

 etym|japońskie|段. (dan)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dan

* esperanto: (1.2) danno

źródła.

== dan (język angielski.) ==

wymowa.

 audioUS|En-us-dan.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dan.wav.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) sport. dan

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


dana

wyraz występujący w przyśpiewach ludowych (oj, dana, dana!)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pojedyncza wiadomość, porcja informacji

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: dan

forma przymiotnika.

 (3.1) M. i W. ż. lp. od: dany

wykrzyknik

 (4.1) etn. ludowy zaśpiew zachęcający do tańca

forma czasownika.

 (5.1) ims. przym. bierny ż. od: dać

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dana – przysiółek w powiecie puckim, w gminie Puck
  • Dana – jednostka osadnicza w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Henderson
  • Dana – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie La Salle
  • Dana – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Vermillion
  • Dana – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Greene
  • Lady Dana – holenderska DJka grająca muzykę Hardstyle
  • Dana – irlandzka piosenkarka, zwyciężczyni Konkursu Piosenki Eurowizji w 1970
  • Dana International – izraelska piosenkarka, zwyciężczyni Konkursu Piosenki Eurowizji w 1998
  • forma imienia Danuta
  • Chór Dana – grupa wokalna założona w 1928 roku przez Władysława Daniłowskiego
  • DANA – zjawisko podogowe
  • Armatohaubica wz. 1977 Dana – czechosłowackie samobieżne działo polowe

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spośród przekazanych informacji tylko jedna dana mijała się z prawdą.

 (2.1) Po zawodach mój syn stał się szczęśliwym posiadaczem trzeciego dana.

 (3.1) Żadna rzecz nie jest nam dana raz na zawsze.

 (4.1) Oj dana, dana, gorzałko kochana!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãna, AS: dãna

Wiktionary


danae

w mitologii greckiej: córka Akrisiosa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. królewna z Argos, córka Akrizjosa i Eurydyki oraz matka Perseusza;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Danae – rodzaj roślin z rodziny myszopłochowatych, powoli rosnący krzew częściowo zimotrwały, zimozielony. Tworzy zwarte kępy łukowatych, zielonych łodyg pokrytych lancetowatymi gałęziakami. Blisko sp...
  • Danae – rodzaj chrząszczy z rodziny wygłodkowatych
  • Danae – w mitologii greckiej królewna z Argos, córka Akrizjosa, matka Perseusza
  • Danae – obraz Gustava Klimta
  • Danae – obraz Rembrandta
  • Danae – obraz Tycjana
  • Danae – obraz Tintoretta
  • Jupiter i Danae – obraz Tiepolo
  • Danae – obraz Correggia
  • Danaë – planetoida o numerze katalogowym 61
  • Callinectes danae – gatunek skorupiaka z rodziny portunikowatych
  • Chauliodus danae – gatunek ryby z rodziny wężorowatych

Wikipedia


danaida

przyrząd do pomiaru natężenia przepływu cieczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. każda z pięćdziesięciu królewien z Argos, córek Danaosa; za zamordowanie (z wyjątkiem jednej) swych mężów zostały skazane w Tartarze na napełnianie dziurawej beczki wodą noszoną w sitach albo dziurawych dzbanach;

 (1.2) mitgr. jedna z nimf

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • danaida – przyrząd do pomiaru natężenia przepływu cieczy
  • Danaida (Danaidy) – w mitologii greckiej każda z pięćdziesięciu córek Danaosa
  • Danaida (Danais) – w mitologii greckiej jedna z nimf
  • Danae – strona ujednoznaczniająca
  • danaid wędrowny (Danaus plexippus) – motyl z rodziny rusałkowatych i podrodziny danaidowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdãnaˈjida, AS: dãnai ̯ida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. danaida ż.

 przym. danaidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Danais

Wiktionary


danaidowate

podrodzina motyli


SJP.pl

Danaidowate (Danainae) – podrodzina owadów z rzędu motyli. Występują one w lasach Azji, Ameryki Północnej oraz Afryki, czyli terenach tropikalnych i subtropikalnych.

Wikipedia


danaidowy

daremny, bezowocny


SJP.pl


danajski

1. związany z Danajami, Grekami, którzy podstępnym darem w postaci konia trojańskiego zdobyli Troję;
2. danajski dar - nieszczery dar, ofiarowany w złej intencji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Danajami, dotyczący Danajów (jedna z nazw Achajów u Homera)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danajowie lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) achajski

Wiktionary


danaos

Danaos (gr. Δαναός "Danaós", łac. "Danaus") – w mitologii greckiej syn Belosa i Anchinoe, brat króla Egiptu Ajgyptosa, ojciec pięćdziesięciu córek Danaid. Uciekł z Egiptu w obawie przed bratem Ajgyptosem wraz z córkami i osiedlił się w Argos, gdzie wkrótce został obwołany królem. Z jego rozkazu córki zamordowały swych mężów podczas nocy poślubnej.

Wikipedia


danburyt

rzadki minerał o dużej twardości i słabej łupliwości


SJP.pl

Danburyt – rzadki minerał z gromady krzemianów, będący borokrzemianem wapnia. Nazwa jest związana z miejscem występowania – Danbury w Connecticut, USA; gdzie został odkryty w 1839 r. w zmetamorfizowanych dolomitach.

Wikipedia


dance

[czytaj: dens lub dans] muzyka popularna przeznaczona do tańca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. wspólna nazwa kilku spokrewnionych gatunków elektronicznej muzyki tanecznej

Wiktionary

Dance (ang. "taniec") – termin wieloznaczny, w najszerszym sensie oznaczający każdy rodzaj muzyki tanecznej, niezależnie od jej charakteru.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dãw̃s, AS: dãũ̯s

Wiktionary


dance'owy

→ dance [czytaj: densowy lub dansowy]; dansowy, dance


SJP.pl


dancefloor

[czytaj: densflor] miejsce do tańczenia w dyskotece lub klubie


SJP.pl


dancehall

[czytaj: denshol] taniec i gatunek muzyczny pochodzący z Jamajki


SJP.pl

Dancehall – gatunek muzyczny wywodzący się z Jamajki, powstały pod koniec lat siedemdziesiątych z klasycznego reggae. Jest jednak od niego o wiele szybszy i żywszy, a artyści śpiewają do podkładów zwanych riddimami, granych przez selektorów. Najbardziej erotycznym rodzajem tańca do tej muzyki jest daggering.

Wikipedia


dancehallowy

→ dancehall [czytaj: densholowy]


SJP.pl


dancewicz

nazwisko


SJP.pl

Dancewicz – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 516 osób.

Wikipedia


dancing

[czytaj: dans-ing] dansing;
1. kawiarnia lub restauracja ze specjalnym miejscem i muzyką do tańca
2. tańce w lokalu publicznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zabawa z tańcami organizowana w lokalu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dancing (dansing) – zabawa taneczna w kawiarni lub restauracji, potańcówka
  • Dancing – singel japońskiej piosenkarki Mai Kuraki
  • Dancing – singel australijskiej piosenkarki Kylie Minogue
  • Dancing – album z piosenkami do spektaklu Dancing według Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, zrealizowanego w Teatrze Polonia, śpiewa Krystyna Janda, muz. Jerzy Satanowski
  • Dancing – Złota kolekcja – album Krystyny Jandy z serii Złota kolekcja: Portrety muzyczne, zawiera głównie piosenki do słów Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Agnieszki Osieckiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poznałam Waldemara na dancingu w Cieszynie latem 57. roku.

 (1.1) Złapali go, gdy rozprowadzał dragi po dancingach w śródmieściu Wrocławia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dancingowy

Wiktionary


dancingowy

związany z dancingiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dancingiem, dotyczący dancingu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyłapał ją z obcym facetem w jednym z klubów dancingowych w śródmieściu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dancing mrz.

Wiktionary


danczowski

nazwisko


SJP.pl


dandasana

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jedna z asan; pozycja siedząca, w której nogi są wyprostowane, leżą na podłożu, plecy wyprostowane prostopadle do podłoża, ręce wzdłuż tułowia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja kija, kij

Wiktionary


dandong

miasto w Chinach; Tantung


SJP.pl

Dandong (chiń. upr. 丹东; pinyin "Dāndōng") – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, port morski i śródlądowy nad rzeką Jalu, w pobliżu jej ujścia do Morza Żółtego, na granicy z Koreą Północną.

W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 673 737. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 2 405 302 mieszkańców. Ośrodek przemysłu drzewnego, jedwabniczego, chemicznego, papierniczego i metalurgicznego.

Wikipedia


dandoński

→ Dandong


SJP.pl

Patrz:

Dandong

dandy

[czytaj: dandi] mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd i dobre maniery; dandys, elegancik, modniś, goguś, laluś, strojniś, piękniś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karol, nasz klasowy dandy, wciąż robi wrażenie na chemicy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dandys mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowaty, dandysowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dandys, elegant, goguś, modniś, laluś

Wiktionary


dandys

mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd; dandy, goguś, laluś, strojniś, piękniś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãndɨs, AS: dãndys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowaty, dandysowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elegant, modniś, strojniś, goguś; środ. dandy metroseksualny

Wiktionary


dandyska

→ dandyska


SJP.pl

Patrz:

dandyska

dandysowaty

mający cechy dandysa, właściwy dandysowi


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający cechy dandysa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego dandysowate zachowania denerwują kolegów z pracy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandys mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gogusiowaty, lalusiowaty

Wiktionary


dandysowski

→ dandys


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dandysem, dotyczący dandysa

Wiktionary

Patrz:

dandys

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandys mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowaty

Wiktionary


dandyzm

wyszukana elegancja w stroju i sposobie bycia, często przesadna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) skrupulatne dbanie o ubiór i o zachowywanie form towarzyskich przez mężczyzn

Wiktionary

Dandyzm – wyszukana, niekiedy przesadna, elegancja w sposobie bycia. Charakteryzuje się szczegółową dbałością o strój w najmodniejszym fasonie i nienaganne maniery. Często przesadną kurtuazją. Dandysów wyrożniała oryginalność zarówno w wyglądzie, jak i zachowaniu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandys mos.

 przym. dandysowaty, dandysowski

Wiktionary


dane

1. fakty, na których można się oprzeć w wywodach; informacje;
2. szanse powodzenia;
3. dowolne informacje przetwarzane przez komputer


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

 (1.2) informacje na temat jakiejś osoby

 (1.3) zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach

forma czasownika.

 (2.1) ims. przym. bierny n. i nmos. od: dać

forma rzeczownika.

 (3.1) M., B. i W. lm. od: dana

forma przymiotnika.

 (4.1) M., B. i W. n. lp. oraz nmos. lm. od: dany

Wiktionary

Uj

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pisząc list na kopercie musisz podać dane odbiorcy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnɛ, AS: dãne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źródła

 (1.3) informacje

Wiktionary


danecki

nazwisko


SJP.pl


danek

zdrobniale o daniu (w znaczeniu potrawy)


SJP.pl

Danek (niem. "Dangelshübel", 755 m n.p.m.) – wzniesienie w Karkonoszach, w obrębie Pogórza Karkonoskiego.

Położony jest w zachodniej części Pogórza Karkonoskiego, nad Szklarską Porębą Górną i Marysinem.

Zbudowany z granitu karkonoskiego. Pod szczytem i na zboczach pojedyncze skałki.

Wikipedia


danetyka

dziedzina wiedzy zajmująca się analizą danych; data science, danologia


SJP.pl


dango

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. tradycyjne japońskie kluski z mąki ryżowej;

Wiktionary

Dango (jap. 団子) – tradycyjne japońskie kluski robione z mochiko, czyli mąki ryżowej, zbliżone do mochi. Często podaje się je do zielonej herbaty.

Dango są jadane przez cały rok, na różne sposoby, zależnie od pory roku. Zazwyczaj podaje się po trzy-cztery sztuki nabite na szpadkę.

Wikipedia


dania

1. potrawa podawana do spożycia;
2. danie firmowe - potrawa będąca specjalnością restauracji;
3. danie barowe - prosta, tania potrawa serwowana w barach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Wiktionary

Dania ( Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. Wraz z Grenlandią oraz Wyspami Owczymi tworzy Wspólnotowe Królestwo Danii. Kontynentalna Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją. Posiada też granicę z Kanadą na wyspie Hansa. Dania jest członkiem Unii Europejskiej, NATO oraz ONZ.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dania jest krajem europejskim położonym w Skandynawii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãɲja, AS: dãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. duński mrz., Duńczyk mos., Dunka ż.

 przym. duński

Wiktionary


danie

1. potrawa podawana do spożycia;
2. danie firmowe - potrawa będąca specjalnością restauracji;
3. danie barowe - prosta, tania potrawa serwowana w barach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

 (1.2) odczasownikowy od|dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta restauracja podaje tylko dania wegetariańskie.

 (1.2) Danie komuś łapówki jest tak samo złe jak jej przyjęcie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãɲɛ, AS: dãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawanie n., dawca m., dawczyni ż., dawstwo n., danina ż., podawanie n., rozdanie n.

 czas. dać dk., dawać ndk., podawać ndk.

 temsłow. -daniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potrawa

 (1.2) wręczenie

Wiktionary


daniec

nazwisko


SJP.pl

Daniec (dodatkowa nazwa w j. niem. Danietz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Chrząstowice.

Wikipedia


daniel

ssak z rodziny jeleniowatych o charakterystycznym, łopatowatym porożu u samców, spotykany niemal w całej Europie, także w Azji Mniejszej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Dama dama|ref=tak., gatunek roślinożernego ssaka z rodziny jeleniowatych;

 (1.2) zool. ssak należący do gatunku danieli (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daniel – imię męskie
  • Daniel – rodzaj ssaków z podrodziny jeleni
  • Daniel – prorok z biblijnej Księgi Daniela
  • Daniel – postać wspomniana w Księdze Ezechiela
  • Daniel z Egiptu – zm. 309, święty, męczennik
  • Daniel – średniowieczny biskup Winchesteru
  • Daniel – piłkarz plażowy
  • Daniel Halicki – król Rusi w latach 1253–1264, założyciel Lwowa
  • Daniel Kłosek – polski wokalista
  • Alicja Daniel – polska judoczka
  • Daniel (Dmitrij Borysowicz Aleksandrow, ur. 1930, zm. 2010) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji
  • Daniel Bennett (Dimitrios Biazis, ur. 1977) – duchowny Patriarchatu aleksandryjskiego

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdãɲɛl, AS: dãńel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. danieli

 rzecz. Daniel mos.

Wiktionary


daniela

ssak z rodziny jeleniowatych o charakterystycznym, łopatowatym porożu u samców, spotykany niemal w całej Europie, także w Azji Mniejszej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Daniel

Wiktionary

Daniela – żeński odpowiednik imienia Daniel.

Wikipedia

Patrz:

daniel

Przykłady

 (1.1) Nie ma Danieli, wyszła z psem na spacer.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãˈɲɛla, AS: dãńela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daniel m., Dana ż.

Wiktionary


danielak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Danielak – lotnik
  • Franciszek Danielak – komunista
  • Jolanta Danielak – polityk, senator IV i V kadencji
  • Leszek Danielak – gangster
  • Ludwik Danielak – skautmistrz, aktor, szachista, pocztowiec, poległ w 1939 r. w Modlnej
  • Mirosław Danielak – gangster
  • Fajga Mindla Danielak (Helena Wolińska) – wojskowa prokurator, zbrodniarka stalinowska
  • Lutek Danielak – postać fikcyjna, bohater filmów Wodzirej z 1977 i Bohater roku z 1986
  • Walenty Danielak – emisariusz, działacz społeczny, radca prawny, restaurator

Wikipedia


danielczyk

nazwisko


SJP.pl


danielek

zdrobnienie od: Daniel (imię męskie); Danuś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Daniel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Danielku, pomóż mamusi wnieść sprawunki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daniel mos.

 przym. Danielowy

Wiktionary


danielewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Danielewicz (1843–1935) – polski demograf i statystyk
  • Dorota Danielewicz-Kerski (ur. 1964) – polska slawistka, dziennikarka i pisarka
  • Gabriela Danielewicz (ur. 1939) − dziennikarka, pisarka, dokumentalistka dziejów gdańskich Polaków
  • Herszełe Danielewicz (1882–1942) – polski poeta ludowy, publicysta i folklorysta narodowości żydowskiej, tworzący w języku jidysz,
  • Irena Danielewicz-Ferchmin − polski fizyk, dr hab.
  • Jerzy Danielewicz (1921–1997)– polski historyk, prof. dr hab. nauk humanistycznych
  • Jerzy Danielewicz (ur. 1947) – polski filolog klasyczny, literaturoznawca-hellenista, tłumacz poezji i prozy greckiej oraz poezji łacińskiej i niemieckiej, prof. dr hab.
  • Józef Danielewicz (1880–1941) – polski włókniarz, działacz PPS, członek Rady Miejskiej w Łodzi, senator II kadencji II RP
  • Krzysztof Danielewicz (ur. 1991) – polski piłkarz
  • Leon Danielewicz (1878–1970) – polski ogrodnik i planista
  • Magdalena Danielewicz (ur. 1961) – profesor doktor habilitowana, polska językoznawczyni
  • Marcin Danielewicz (ur. 1976) – polski piłkarz

Wikipedia


danielewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ignacy Danielewski (1829-1907) – polski pisarz ludowy, wydawca i drukarz
  • Cyryl Danielewski (1864-1923) – polski dramaturg, komediopisarz, librecista operetkowy, aktor, literat
  • Tad Danielewski (1921-1993) – amerykański reżyser filmowy, producent i pedagog
  • Ryszard Danielewski (1933-1990) – polski dziennikarz i publicysta
  • Marcin Danielewski (ur. 1984) – polski archeolog

Wikipedia


danieli

ssak z rodziny jeleniowatych o charakterystycznym, łopatowatym porożu u samców, spotykany niemal w całej Europie, także w Azji Mniejszej


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zool. związany z danielem

Wiktionary

Patrz:

daniel

Powiązane:

 rzecz. daniel mzw.

Wiktionary


danielica

samica daniela


SJP.pl


danieliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Danieli lub z nią związany


SJP.pl


danielkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Danielka lub z nim związany


SJP.pl


daniell

[czytaj: deniyl] nazwisko


SJP.pl


danielostwo

Daniel z małżonką; Danielowie


SJP.pl


danielowie

Daniel z małżonką; Danielostwo


SJP.pl


danielowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Daniela (Danieli) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Daniela

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znalazła swój klaser w Danielowym tornistrze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daniel mos., Danielek mos.

Wiktionary


daniels

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • William H. Daniels (1901-1970) – amerykański operator filmowy
  • William Daniels (ur. 1927) – amerykański aktor
  • Anthony Daniels (ur. 1946) – angielski aktor
  • Jeff Daniels (ur. 1955) – amerykański aktor
  • Dyson Daniels (ur. 2003) – australijski koszykarz
  • Daniels – jednostka osadnicza w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Raleigh
  • Daniels – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
  • Daniels (ang. Daniels Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
  • hrabstwo Daniels (ang. Daniels County) – w stanie Montana

Wikipedia


danielski

nazwisko


SJP.pl


danielsson

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Erik Danielsson – szwedzki muzyk, kompozytor, wokalista, autor tekstów i grafik
  • Kikki Danielsson – szwedzka piosenkarka
  • Lars Danielsson – szwedzki kontrabasista jazzowy
  • Stig Danielsson – szwedzki lekkoatleta
  • Sören Danielsson – szwedzki pięściarz
  • Thomas Danielsson – szwedzki kierowca wyścigowy

Wikipedia


danieluk

nazwisko


SJP.pl


danik

zdrobnienie od: Daniel (imię męskie); Danielek


SJP.pl


danilczuk

nazwisko


SJP.pl


danilewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adrian Danilewicz – polski lekkoatleta
  • Blanka Danilewicz – polska dziennikarka, reporter telewizyjny, filmowiec

Wikipedia


daniluk

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Daniluk – podlaski mistyk
  • Dariusz Daniluk – polski prawnik
  • Iwona Daniluk – polska biathlonistka, olimpijka
  • Jacek Daniluk – polski jeździec, olimpijczyk
  • Jan Daniluk – polski historyk
  • Józef Daniluk – polski działacz socjalistyczny, zecer
  • Marian Daniluk – polski wojskowy i ekonomista
  • Piotr Daniluk – polski strzelec sportowy

Wikipedia


danina

1. obowiązkowe świadczenie w naturze lub w pieniądzach na rzecz panującego, państwa lub gminy;
2. dawniej: opłata nakładana przez władcę na kraj przez niego podbity; kontrybucja, trybut, podatek, haracz;
3. przenośnie: coś, co zostało poświęcone, ofiarowane; trybut


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu

 (1.2) coś składanego w ofierze

Wiktionary

Danina (trybut z łac. "tributum") – świadczenie o charakterze przymusowym, funkcjonujące w starożytności oraz średniowieczu, uiszczane monarsze przez poddanych lub władcy silniejszemu przez władcę słabszego jako wyraz uznania jego zwierzchności. W przypadku chłopów zastąpiona przez pańszczyznę lub czynsz.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. danie n., dannik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dań, haracz, podatek

 (1.2) trybut

Wiktionary


daninowy

→ danina


SJP.pl

Patrz:

danina

danio

rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny karpiowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) syst. icht. nazwa systematyczna|Danio|Hamilton|ref=tak., rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny karpiowatych;

 (1.2) icht. ryba z rodzaju danio (1.1)

Wiktionary

Zobacz też: Danio (marka).

Danio – rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Popularne w akwarystyce z uwagi na jaskrawe ubarwienie i łatwe rozmnażanie. Danio pręgowany jest wykorzystywany jako organizm modelowy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W hodowli gatunki z rodzaju danio są podatne na oodinozę.

Wiktionary


danisz

1. imię męskie;
2. nazwisko


SJP.pl


daniszewski

nazwisko


SJP.pl


danisława

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Danisław

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãɲiˈswava, AS: dãńisu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danisław m.

:: zdrobn. Dana, Danka, Danusia, Danuśka

Wiktionary


daniłowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Daniłowicz – polski urzędnik, wojewoda ruski, starosta bełski, buski, korsuński i czehryński
  • Jan Mikołaj Daniłowicz– polski urzędnik, podskarbi wielki koronny
  • Jan Aleksander Daniłowicz – polski urzędnik, starosta olsztyński i czerwonogrodzki
  • Jan Karol Daniłowicz – polski urzędnik, podskarbi wielki koronny
  • Jan Daniłowicz – polski oficer ofiara zbrodni katyńskiej
  • Mikołaj Daniłowicz – polski urzędnik, marszałek Sejmu, podskarbi wielki koronny, podskarbi nadworny koronny, oboźny koronny (dworski), starosta krasnostawski, czerwonogrodzki, starosta parczewski, bie...
  • Mikołaj z Żurowa Daniłowicz – polski urzędnik, podczaszy koronny, podstoli koronny, podkomorzy chełmski, starosta czerwonogrodzki i hrubieszowski, dworzanin królewski
  • Jan Mikołaj Daniłowicz – polski urzędnik, podskarbi wielki i nadworny koronny, starosta przemyski, samborski, czerwonogrodzki i chełmski
  • Mikołaj Franciszek Daniłowicz – polski urzędnik, wojewoda podolski, starosta czerwonogrodzki, borecki, lubelski i parczewski
  • Stanisław Daniłowicz – polski urzędnik
  • Stanisław Daniłowicz – polski urzędnik
  • Stanisław Daniłowicz – polski aktor teatralny i filmowy

Wikipedia


daniłowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Gustaw Daniłowski − polski pisarz, publicysta, działacz socjalistyczny i niepodległościowy
  • Stanisław Daniluk-Daniłowski − polski generał
  • Władysław Daniłowski − polski pianista, kompozytor i wokalista
  • Władysław Daniłowski − polski powstaniec styczniowy, zesłaniec syberyjski, pamiętnikarz
  • Monaster Daniłowski − najstarszy prawosławny klasztor w Moskwie

Wikipedia


dank

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. nagroda

 (1.2) daw. podziękowanie, hołd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oto tam nasz najwyższy wódz i ja pierwszy dank i władzę swą mu oddawam!

 (1.2) Wciąż się kłaniając i cofając tyłem, dank czynił mu wielki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãŋk, AS: dãŋk

Wiktionary


danka

zdrobniale o daniu (w znaczeniu potrawy)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. od: Danuta

 (1.2) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Danek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Danko, co dzisiaj mamy na obiad?

 (2.1) Wczoraj znów nie było Danka w szkole.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnka, AS: dãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuta ż.

:: zdrobn. Dana ż., Danusia ż., Danuśka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Danuta, Dana, Danusia, Danuśka

Wiktionary


dankiewicz

nazwisko


SJP.pl


danko

zdrobniale o daniu (w znaczeniu potrawy)


SJP.pl


dankowice

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dankowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Żukowice
  • Dankowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Strzelin
  • Dankowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Jordanów Śląski
  • Dankowice – wieś w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Wilamowice
  • Dankowice – gromada w powiecie kłobuckim
  • Dankowice – gromada w powiecie oświęcimskim
  • Dankowice – gromada w powiecie strzelińskim
  • Dankowice – dawna gmina
  • Dankowice – stacja kolejowa w Dankowicach, w województwie śląskim
  • Dankowice Pierwsze
  • Dankowice Drugie
  • Dankowice Trzecie

Wikipedia


dankowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bronisław Dankowski (1944–2020) – polski polityk, poseł na Sejm
  • Henryk Dankowski (ur. 1929) – polski oficer, generał ludowego Wojska Polskiego
  • Józef Dankowski (ur. 1960) – polski piłkarz
  • Józef Dankowski (1927–2008) – polski pilot szybowcowy, trener Szybowcowej Kadry Narodowej
  • Kamil Dankowski – polski piłkarz
  • Stanisław Dankowski (1885–1939) – polski Architekt, budowniczy Sosnowca
  • Wojciech Dankowski (1760–1836) – polski kompozytor
  • Rejon dankowski – jednostka administracyjna w Rosji

Wikipedia


dankwart

nazwisko, m.in. Karol Dankwart, szwedzki malarz


SJP.pl


dannik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. hist. ten, kto płacił dań, daninę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dań ż., danina ż.

Wiktionary


danny

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Danny (piłkarz) – piłkarz portugalski
  • Danny – szwedzki piosenkarz
  • Danny Aiello – amerykański aktor
  • Danny Boyle – angielski reżyser i producent filmowy
  • Danny Comden – amerykański aktor i komik
  • Danny Denzongpa – bollywoodzki aktor
  • Danny DeVito – amerykański aktor, producent i reżyser
  • Danny Dyer – brytyjski aktor
  • Danny Glover – amerykański aktor, producent filmowy i reżyser
  • Danny Hassel – amerykański aktor
  • Danny John-Jules – brytyjski aktor, tancerz i piosenkarz
  • Danny Kaye – amerykański aktor filmowy i piosenkarz

Wikipedia


danologia

dziedzina wiedzy zajmująca się analizą danych; data science, danetyka


SJP.pl


danone

[czytaj: danon] marka nabiału i firma


SJP.pl

Danone S.A. – międzynarodowe przedsiębiorstwo spożywcze z siedzibą w Paryżu, zajmujące się produkcją produktów spożywczych mlecznych i pochodzenia roślinnego, wody i napojów oraz żywienia specjalistycznego.

Wikipedia


danowiec

osoba, która zdobyła jeden ze stopni dan w jakiejś dziedzinie


SJP.pl

Danowiec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Mycielin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia


danowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Danowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Rajgród
  • Danowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
  • Danowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno
  • Danowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Miłki
  • Danowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Biała Piska
  • Danowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów
  • Danowo – były przystanek osobowy w Danowie w pow. goleniowskim

Wikipedia


danowski

nazwisko


SJP.pl


dansa

pieśń taneczna o korzeniach ludowych, składająca się z trzech strof oddzielonych od siebie refrenem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. prowansalski utwór poetycki, tworzony przez trubadurów, zwykle w formie trzech równych zwrotek i jednej krótszej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãw̃sa, AS: dãũ̯sa

Wiktionary


danser

dawniej: partner w tańcu, tancerz


SJP.pl


danserka

partnerka w tańcu; tancerka


SJP.pl


dansing

[czytaj: dans-ing] dancing;
1. lokal (np. restauracja) z wydzielonym miejscem do tańca i odpowiednią muzyką;
2. zabawa, impreza, tańce w takim lokalu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zabawa z tańcami organizowana w lokalu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poznałam Józka na dansingu w Kudowie latem 68. roku.

 (1.1) Złapali go, gdy rozprowadzał dragi po dansingach w śródmieściu Moskwy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dansingowy

Wiktionary


dansingowy

→ dansing


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dansingiem, dotyczący dansingu

Wiktionary

Patrz:

dansing

Przykłady

 (1.1) Przyłapała go z obcą kobietą w jednym z klubów dansingowych w śródmieściu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dansing mrz.

Wiktionary


dansker

wieża stojąca poza murami obronnymi, pełniąca oprócz funkcji obronnych również funkcje sanitarne; gdanisko


SJP.pl


dansowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dansować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dansować

Wiktionary


dansować

tańczyć na zabawie


SJP.pl


dansowy

→ dance; dance'owy, dance


SJP.pl


dante

nazwisko włoskie, np. Dante Alighieri (1265 - 1321), włoski poeta, autor "Boskiej komedii"


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.

 (1.2) liter. Dante Alighieri, pisarz włoski doby średniowiecza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dante Alighieri (1265–1321) – włoski poeta
  • Dante Bonfim Costa Santos (ur. 1983) – brazylijski piłkarz
  • Dante – krater księżycowy
  • Dante – brytyjski koń wyścigowy
  • Dante – włoskie imię oraz nazwisko
  • Dante – amerykański serial telewizyjny
  • Dante – miasto w Dakocie Południowej, w Stanach Zjednoczonych
  • Dante – jednostka osadnicza w Wirginie, w Stanach Zjednoczonych
  • Dante – stacja metra w Neapolu
  • Dante – główny bohater serii gier Devil May Cry
  • Dante 01 – francuski film science fiction
  • Dante – kocur maści rudo-białej zamieszkujący Antykwariat Naukowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wielki poeta Dante wspaniale je wyraził w duchu św. Bernarda: „Pani, tej jesteś mocy i szczodroty, że kto chcąc łaski do Cię nie ucieka, taki bez skrzydeł waży się na loty”.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dantejski

Wiktionary


dantejski

1. straszny, budzący grozę, piekielny;
2. dantejskie sceny - sceny makabryczne, przerażające


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z twórczością pisarza Dantego Alighieri, taki jak w jego twórczości

 (1.2) taki, który budzi grozę, przeraża piekielnym widokiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãnˈtɛjsʲci, AS: dãntei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dante mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) koszmarny, makabryczny

Wiktionary


dantolog

badacz, naukowiec zajmujący się dziełem Dantego; przedstawiciel dantologii


SJP.pl


dantologia

badania nad twórczością Dantego


SJP.pl


danton

nazwisko francuskie, m.in. Georges Danton [czytaj: żorż daTĄ albo danTON] - jeden z przywódców rewolucji francuskiej, żyjący w latach 1759-1794


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Georges Danton (1759–1794) – jeden z organizatorów i przywódców rewolucji francuskiej 1789
  • Danton – film fabularny w reż. Andrzeja Wajdy

Wikipedia


dantyszek

nazwisko


SJP.pl

Zobacz też: Jan Dantyszek (1485–1548) – polski podróżnik i duchowny oraz Poema Piasta Dantyszka herbu Leliwa o piekle.

Dantyszek – polski herb szlachecki z nobilitacji.

Wikipedia


danuchna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Danuta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyślemy Danuchnie kartkę z Pyzdr.

 (1.1) Pies Danuchny zerwał się z łańcucha.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuta ż., Danusia ż., Danuśka ż., Danka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Danusia, Danuśka

Wiktionary


danuciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Danuty lub z nią związany


SJP.pl


danusia

zdrobnienie od: Danuta (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Danuta

Wiktionary

Da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dopisałam Danusię na naszą listę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuśka ż., Danuchna ż., Danuta ż., Dana ż., Danisława ż., Danka ż.

 przym. Danusiny

Wiktionary


danusiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Danusi lub z nią związany; Danusin


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Danusi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znalazła klucz do komórki w Danusinym fartuchu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danusia ż.

Wiktionary


danuta

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Danuta – imię żeńskie prawdopodobnie pochodzenia litewskiego, od słowa „danutie” (będące połączeniem znaczeń niebo i córka) lub łacińskiego, od słowa „donata” (darowana przez Boga). Może również wywodzić się z południowosłowiańskich imion Dana, Danka, Danica. Oznacza dziecko darowane przez Boga. W Polsce to imię notuje się od XIV w.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pisząca te słowa Danuta Filipiak wtrąciła, że to jeszcze nie dowodzi, iż A. Kowalik powinna bezustannie pretendować do tak odpowiedzialnego stanowiska, lecz wypowiedź ta została zlekceważona i odparta przez osoby z kręgu znajdującego się w sferze wpływów A. Kowalik.

 (1.1) Wawrzyniec podarował Danucie bursztynową broszkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãˈnuta, AS: dãnuta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Danusia ż., Danuśka ż., Dana ż., Danka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Danuchna, Danusia, Danuśka, Dana, Danka

Wiktionary


danuś

zdrobnienie od: Danuta (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m. zdrobn. Daniel

forma rzeczownika.

 (2.1) imię|polski|ż., char. D. lm. Danusia (zdrobn. Danuta; neutr. rzad. Danusi)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Są Danusie i nie ma Danuś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnuɕ, AS: dãnuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuśka ż.

Wiktionary


danuśka

zdrobnienie od: Danuta (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż. zdrobn. od: Danuta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rybak popatrzył na rybkę, pogłaskał sumiastego wąsa, palnął się dłonią w czoło, siatkę z rybą zarzucił na plecy i poszedł do domu. Bo tam czekała na niego kochana Danuśka i sześcioro potomstwa.

 (1.1) Dla aktorów przygotowano również inscenizację pojedynku Zbyszka z bratem Rotgierem. Jednak w tej wersji pojedynku zginął Polak, zaś Rotgier pojął za żonę Danuśkę i żył z nią długo i szczęśliwie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuta ż., Danusia ż., Dana ż., Danka ż., Danula ż., Danuchna ż., Danuś mos.

 przym. Danutowy, przest. gwara. Danucin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Danuchna, Danusia, Dana, Danka

Wiktionary


dany

ten, o którym wiadomo, ten, o którym mowa; przytoczony, aktualny, odnośny, odpowiedni


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: dać

przymiotnik

 (2.1) ten, o którym się mówi; omawiany; ten, którego dotyczy sprawa

forma rzeczownika.

 (3.1) M. lm. od: dan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadna rzecz nie jest nam dana raz na zawsze.

 (2.1) Piotr często pisze recenzje różnych sztuk teatralnych, ale nigdy nie przychodzi na dane przedstawienie.

 (3.1) A w karate to ja mam już cztery dany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnɨ, AS: dãny

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1) rzecz. dane

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) omawiany, znany, wiadomy

Wiktionary


danysz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Danysz – polskie i ukraińskie nazwisko.
  • Antoni Danysz (1853–1925) – polski historyk kultury, teoretyk wychowania, profesor.
  • Jan Danysz (1860–1928) – polski lekarz, mikrobiolog, serolog, chemik, działacz społeczny, filozof, profesor.
  • Jan Kazimierz Danysz (1884–1914) – polski fizyk.
  • Magda Danysz (ur. 1974) – kuratorka sztuki i handlarz dziełami sztuki, prowadzi Magda Danysz Gallery.
  • Marian Danysz (1909–1983) – polski fizyk-eksperymentator, współodkrywca wraz z Jerzym Pniewskim pierwszego hiperjądra i stanów izomerycznych hiperjąder, profesor, członek rzeczywisty Polskiej Akademii...
  • Nykyfor Danysz (1877-1954) – ukraiński nauczyciel gimnazjalny.

Wikipedia


danzel

Danzel, właśc. Johan Waem (ur. 9 listopada 1976 w Beveren) – belgijski piosenkarz, wykonujący muzykę taneczną.

Wikipedia


dao

wieloznaczne, różnie tłumaczone główne pojęcie taoizmu; tao


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) filoz. podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, któremu przypisywane są bardzo różne znaczenia;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dao (taoizm) – pojęcie filozofii chińskiej
  • Dao (miecz) – chiński miecz o szerokiej zakrzywionej głowni
  • Yao (Dao) – mniejszość etniczna w Azji Południowo-Wschodniej
  • Diaminooksydaza (DAO) – enzym
  • Disc At Once (DAO) – technika zapisu informacji na płytach CD-ROM
  • Data Access Object (DAO) – obiekt dostępu do bazy danych
  • Distributed Autonomous Oranization (DAO)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdaɔ, AS: dao

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tao

Wiktionary


daoista

zwolennik daoizmu (taoizmu); taoista


SJP.pl


daoistka

wyznawczyni daoizmu (taoizmu); taoistka


SJP.pl


daoistyczny

→ daoizm; taoistyczny


SJP.pl


daoizm

chiński kierunek filozoficzno-religijny; przekształcony później w zbiór praktyk magicznych mających zapewnić nieśmiertelność lub długowieczność; taoizm (częściej)


SJP.pl


dap

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DAP – Dom Artysty Plastyka - galeria sztuki związana z Okręgiem Warszawskim ZPAP
  • DAP – Directory Access Protocol
  • DAP (niem. Deutsche Arbeiterpartei) – bawarska partia nazistowska, poprzedniczka NSDAP
  • DAP (ang. Diammonium Phosphate) – wodorofosforan amonu
  • DAP – reguły dotyczące transportu towarów według Incoterms 2010

Wikipedia


dar

1. to, co się komuś ofiaruje;
2. talent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) to, co się komuś ofiaruje

 (1.2) wrodzona zdolność do czegoś

 (1.3) rel. kośc. łaska

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dar – określenie wartościowego prezentu, ofiary
  • Dar – debiutancki album Krisa
  • Dar – powieść Vladimira Nabokova
  • Dar – powieść Patricka O’Leary’ego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Delegacja ofiarowała prezydentowi cenny obraz w darze.

 (1.2) Mój kolega twierdzi, że ma dar uzdrawiania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dar, AS: dar

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darować, podarować, darzyć, darowywać

 przym. darowany

 rzecz. podarek mrz., darowizna ż., obdarzanie n., darowywanie n., darowanie n., podarunek, darczyńca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezent, podarunek, podarek

 (1.2) umiejętność, dryg, smykałka, talent, zdolność, żyłka

Wiktionary


darabukka

bęben uderzany oburącz palcami, używany w północnej Afryce; darbuka


SJP.pl


darachów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

Darachów (ukr. Дарахів, "Darachiw") – wieś w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego, założona w 1564 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Darachów w powiecie trembowelskim województwa tarnopolskiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. darachowski

Wiktionary


darbuka

bęben uderzany oburącz palcami, używany w północnej Afryce; darbuka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;

Wiktionary

Da

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) rzad. darbukka

Wiktionary


darbysta

członek protestanckiej grupy wyznaniowej założonej na początku XIX wieku w Wielkiej Brytanii, głoszącej rychłe przyjście Jezusa oraz surowy ascetyzm, odrzucającej obrzędy i organizację kościelną


SJP.pl


darchan

miasto w północnej Mongolii


SJP.pl

Darchan ( Дархан) – miasto w Mongolii, stolica administracyjna ajmaku darchańskiego, położone 230 km na północ od stolicy kraju Ułan Bator.

W 2010 roku liczyło 74,7 tys. mieszkańców. Trzecie co do wielkości miasto kraju. W 1963 liczba ludności wynosiła – 8180, w 1968 – 16 tys., w 1981 – 56,4 tys. osób.

Wikipedia


darchański

→ Darchan


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Darchanem, dotyczący Darchanu

Wiktionary

Patrz:

Darchan

Powiązane:

 rzecz. Darchan mrz.

Wiktionary


darcie

potocznie: ból, bóle reumatyczne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rwanie na części, strzępy

 (1.2) nieostrożne ciągnięcie, targanie

 (1.3) zdzieranie czegoś skądś

 (1.4) pot. ból reumatyczny

forma rzeczownika.

 (2.1) Ms. i W. lp. od: dart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodarcie n., dodzieranie n., naddarcie n., naddzieranie n., nadarcie n., obdarcie n., obdzieranie n., oddarcie n., oddzieranie n., odarcie n., odzieranie n., poddarcie n., poddzieranie n., podarcie n., przedarcie n., przedzieranie n., rozdarcie n., rozdzieranie n., udarcie n., udzieranie n., wdarcie n., wdzieranie n., wydarcie n., wydzieranie n., zadarcie n., zadzieranie n., zdarcie n., zdzieranie n.

 czas. drzeć ndk., dodrzeć dk., dodzierać ndk., nadedrzeć dk., naddzierać ndk., nadrzeć dk., obedrzeć dk., obdzierać ndk., odedrzeć dk., oddzierać ndk., odrzeć dk., odzierać ndk., podedrzeć dk., poddzierać ndk., podrzeć dk., przedrzeć dk., przedzierać ndk., rozedrzeć dk., rozdzierać ndk., udrzeć dk., udzierać ndk., wedrzeć dk., wdzierać ndk., wydrzeć dk., wydzierać ndk., zadrzeć dk., zadzierać ndk., zedrzeć dk., zdzierać ndk.

 przym. obdarty, podarty, rozdarty, zadarty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddzieranie, przedzieranie, przepoławianie, rozdzieranie, rozrywanie, rozszarpywanie, szarpanie, urywanie

 (1.2) dygowanie, dźwiganie, taszczenie

Wiktionary


darczyńca

osoba, która składa dar na jakiś cel; ofiarodawca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. osoba obdarowująca, ofiarodawca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: darˈt͡ʃɨ̃j̃nt͡sa, AS: darčỹĩ ̯nca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dar m., darowywanie n., darowanie n.

 czas. darować dk., darowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiarodawca, donator

Wiktionary


darczyńczyni

→ darczyńca; ofiarodawczyni, jałmużniczka


SJP.pl


darda

rodzaj broni białej w formie piki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • darda – dawna europejska broń drzewcowa
  • Darda – miasto w Chorwacji
  • Kamila Darda – polska piłkarka
  • Stefan Darda – polski pisarz

Wikipedia


dardanariat

w ekonomii: niszczenie produktów żywnościowych w celu utrzymania wysokich cen


SJP.pl


dardanele

cieśnina pomiędzy Półwyspem Bałkańskim a półwyspem Azja Mniejsza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) geogr. cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Wiktionary

Dardanele ( Çanakkale Boğazı) – cieśnina między Półwyspem Bałkańskim w Europie a Azją Mniejszą, łącząca Morze Egejskie z Morzem Marmara. Długość 61 km, szerokość 1,3–18,5 km. Głównymi portami są Gallipoli i Çanakkale. W starożytności znana jako Hellespont.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdardãˈnɛlɛ, AS: dardãnele

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dardanelski

Wiktionary


dardanelski

1. → Dardanele;
2. osioł dardanelski - wielki głupiec; osioł dardański


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Dardaneli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdardãˈnɛlsʲci, AS: dardãnelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dardanele

Wiktionary


dardania

prowincja starożytnego Rzymu


SJP.pl


dardański

1. → Dardania;
2. osioł dardański - wielki głupiec; osioł dardanelski


SJP.pl


dardyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) etn. przedstawicielka grupy etnicznej zamieszkującej głównie północny Pakistan, Kaszmir i Afganistan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Darda mos.

 przym. dardyjski

Wiktionary


dardyjski

języki dardyjskie - grupa około 20 języków indoeuropejskich obejmująca języki indoaryjskie i irańskie; języki aryjskie


SJP.pl


dardziński

nazwisko


SJP.pl


dardżyling

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach;

 (1.2) geogr. dystrykt w północno-wschodnich Indiach, którego stolicą jest Dardżyling (1.1)

Wiktionary

Dardżyling (ang. "Darjiling", dawniej stosowano zapis "Darjeeling"; beng. দার্জিলিং; hindi दार्जिलिंग, trl. "Dārjiliṁg", trb. "Dardźiling"; nep. दार्जलिङ) – miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach, położone na wysokości 2140 m n.p.m., stolica dystryktu o tej samej nazwie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jej filmowy brat postanowił ją odszukać. W tym celu przetrząsnął niemal każdy zakątek Indii i dopiero gdzieś w pobliżu Dardżyling, po wielu perypetiach i zwrotach akcji, udało mu się namierzyć siostrę.

 (1.1) Takim chłodnym oddechem dla kolonizatorskiej administracji stołecznej był właśnie Dardżyling.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darjeeling

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Dardźiling (transkrypcja z hindi)

Wiktionary


darecki

nazwisko


SJP.pl


darejek

złota moneta perska równa 20 drachmom attyckim, wybita po raz pierwszy za Dariusza I; darejka


SJP.pl

Darejek (darejka, gr. δαρεικός dareikos, prawdopodobnie od pers. "dara" – król) – złota perska moneta Achemenidów o wadze ok. 8,4 g, wprowadzona przez króla Dariusza I i będąca w obiegu do czasów Aleksandra Wielkiego (tj. do schyłku IV wieku p.n.e.).

Wikipedia


darejka

złota moneta perska równa 20 drachmom attyckim, wybita po raz pierwszy za Dariusza I; darejek


SJP.pl


darek

zdrobnienie od: Dariusz (imię męskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. podarek, podarunek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To był rychtyk piekny darek na świynta.

Wiktionary


darem

przysłówek sposobu

 (1.1) stpol. darmo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarɛ̃m, AS: darẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daremny, darmowy

 przysł. daremnie

Wiktionary


daremnie

przysłówek

 (1.1) w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań

Wiktionary

Powiązane:

 czas. udaremniać ndk. / udaremnić dk.

 przym. daremny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezskutecznie

Wiktionary


daremniej

stopień wyższy od przysłówków: daremnie, daremno


SJP.pl


daremność

brak wyniku, brak rezultatu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co daremne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daremnik m., darmówka ż.

 przym. daremny

 przysł. daremnie, daremno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezskuteczność, nieskuteczność, bezpłodność, bezowocność, bezcelowość

Wiktionary


daremny

niedający wyników, nieprzynoszący rezultatów; nadaremny, bezskuteczny, próżny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) niedający żadnych wyników

 (1.2) daw. bezpłatny, nieodpłatny

 (1.3) daw. bez przyczyny, nieuzasadniony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daremne żale – próżny trud, / Bezsilne złorzeczenia! / Przeżytych kształtów żaden cud / Nie wróci do istnienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈrɛ̃mnɨ, AS: darẽmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmówka ż., daremność ż., daremnik mos., daremniak mos.

 czas. udaremnić dk., udaremniać ndk.

 przym. nadaremny, darmy

 przysł. daremnie, nadaremno, darem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezcelowy, bezowocny, bezpłodny, bezproduktywny, bezskuteczny, czczy, nadaremny, nieskuteczny, płonny, próżny, syzyfowy; stpol. darmy

Wiktionary


darfur

region Sudanu


SJP.pl

Darfur ( ‏دار فور‎ trb. "Dār Fūr", ‛kraj Furów’) – region leżący w zachodniej części Sudanu, mający około 6 milionów mieszkańców.

Wikipedia


darfurski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Darfurem, dotyczący Darfuru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darfur mrz.

Wiktionary


dargacz

nazwisko


SJP.pl

Dargacz (kaszb. "Dargaczewò", Dargatzhof) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska. Leży na obszarze Parku Krajobrazowego Dolina Słupi. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Dębnica Kaszubska.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia


dargiewicz

nazwisko


SJP.pl


dargijski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dargijczykami, dotyczący Dargijczyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dargijski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dargijczyk mos., Dargijka ż.

Wiktionary


dargorad

imię męskie


SJP.pl

Dargorad – staropolskie imię męskie złożone z członów "Dargo-" ("drogi") i "-rad" ("być zadowolonym, chętnym, cieszyć się").

Dargorad imieniny obchodzi 24 listopada.

Wikipedia


dari

jeden z dwóch języków urzędowych Afganistanu, wariant języka perskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;

 (1.2) jęz. hist. środkowoperski język dworski Sasanidów

Wiktionary


daria

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Daria – imię pochodzące najprawdopodobniej z języka perskiego, gdzie podobnie jak jego męski odpowiednik Dariusz, oznacza „tę, która zachowuje” lub „ta, która dzierży dobro” (na zasadzie porównania z perskim "daraya", czyli „posiadać”).

Popularne głównie w Rosji i Ukrainie. W Polsce, według danych rejestru PESEL ze stycznia 2026 roku, imię Daria nosi 89 850 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Występ Darii spodobał się kolonistom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarʲja, AS: darʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darek mos., Dariusz mos.

Wiktionary


dario

imię żeńskie


SJP.pl


dariusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Dariusz – imię męskie pochodzące z języka perskiego, gdzie miało formę "Dārayavahuš", a zostało utworzone z elementów "daraya" – „posiadać” i "vahu" – „dobro” (w związku z tym pierwotne znaczenie imienia można objaśnić jako „ten, który jest dobry”) poprzez Δαρείος i następnie Darius. Było to imię królów perskich. Według innych źródeł imię oznacza „posiadający bogactwa”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dariusz miał kłopot z wygenerowaniem raportu dla centrali.

 (1.1) Firma pana Dariusza zmieniła ostatnio nazwę na brzmiącą lepiej.

 (1.1) Powiedziała Dariuszowi o wypadkach w Zamościu i Zielonej Górze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarʲjuʃ, AS: darʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dariuszowa ż., Dariuszówna ż., Dariuszostwo lm m., Darkowa ż., Darkówna ż., Dareczkowa ż., Dareczkówna ż., Darusia ż., Dareczka ż.

:: zdrobn. Darek m., Daruś m., Dareczek m., Darunio m.

:: fż. Daria ż.

 przym. Dariuszowy, Dariowy, Darusiowy, Dareczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Darek, Daruś, Dareczek

Wiktionary


dariuszostwo

Dariusz z małżonką; Dariuszowie


SJP.pl


dariuszowie

Dariusz z małżonką; Dariuszostwo


SJP.pl


dariuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dariusza lub z nim związany


SJP.pl


darjeeling

rzeczownik

 (1.1) spoż. rodzaj czarnej herbaty pochodzącącej z Indii, z regionu Dardżyling;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dardżyling (Darjeeling) – miasto i prowincja w Indiach
  • Darjeeling – gatunek herbaty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do czarnych herbat zaliczamy między innymi yunnan, assam, cejlon czy darjeeling.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dardżyling mrz.

Wiktionary


darkiejmski

→ Darkiejmy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Darkiejmami, dotyczący Darkiejm

Wiktionary

Patrz:

Darkiejmy

Powiązane:

 rzecz. Darkiejmy nmos.

Wiktionary


darkiejmy

miasto w Rosji; Oziorsk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darkiejmski

Wiktionary


darknet

ukryta sieć internetowa, dostępna przez specjalne oprogramowanie, używana często do nielegalnych zastosowań i anonimowej komunikacji w państwach z cenzurą; darkweb


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. sieć komputerowa, z którą można połączyć się wyłącznie za pomocą specjalnego oprogramowania, zwykle oferująca anonimizację danych przesyłanych przez użytkowników

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z reguły darknety to sieci małe i zarezerwowane dla ściśle określonej grupy osób (np. hackerów wymieniających się informacjami o lukach w oprogramowaniu).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darknetowy

Wiktionary


darknetowy

→ darknet


SJP.pl

Patrz:

darknet

darkowie

Darek z małżonką


SJP.pl


darkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Darka lub z nim związany


SJP.pl


darkroom

[czytaj: darkrum] zaciemnione pomieszczenie do uprawiania seksu, zazwyczaj w klubach erotycznych i dyskotekach; dark room


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;

Wiktionary

Darkroom (backroom) (z ang. "ciemny pokój") – częściowo lub całkowicie zaciemnione pomieszczenie, znajdujące się najczęściej w lokalach erotycznych oraz podczas fetyszystowskich wydarzeń tematycznych, przeznaczone do uprawiania seksu z nieznanymi osobami, w tym do praktyk BDSM, a także pettingu, seksu oralnego i penetracji seksualnej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdarkrũm, AS: darkrũm

Wiktionary


darkweb

[czytaj: darkłeb] ukryta sieć internetowa, dostępna przez specjalne oprogramowanie, używana często do nielegalnych zastosowań i anonimowej komunikacji w państwach z cenzurą; darknet


SJP.pl


darkwebowy

→ darkweb [czytaj: darkłebowy]


SJP.pl


darling

1. rzeka w Australii;
2. pasmo górskie w Australii


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ralph Darling – gubernator Nowej Południowej Walii
  • Joe Darling – australijski krykiecista, kapitan reprezentacji kraju
  • Alistair Darling – angielski polityk
  • David Darling – muzyk i kompozytor
  • Jay Norwood Darling, animator i conservationist
  • Darling – jednostka osadnicza w USA
  • Darling – rzeka w Australii
  • Przylądek Darling – przylądek w Afryce Południowej
  • Darling – gaun wikas samiti w Nepalu
  • Darling – singel zespołu Eyes Set to Kill
  • Darling (film 1965) − brytyjski melodramat z 1965 roku w reżyserii Johna Schlesingera
  • Darling (film indyjski 2007) − film z 2007 roku w reżyserii Rama Gopala Varma

Wikipedia


darlington

Darlington – miasto w północno-wschodniej Anglii, w hrabstwie Durham, w dystrykcie (unitary authority) Darlington, położone tuż nad Morzem Północnym. W 2021 roku miasto liczyło 93 015 mieszkańców. W Darlington istnieje klub piłkarski o nazwie Darlington Football Club. W 1825 roku z Darlington poprowadzono pierwszą na świecie trasę kolejową (znajduje się tam muzeum kolei m.in. z najstarszymi z parowozów na świecie).

Wikipedia


darlingtonia

owadożerna bylina z rodziny kapturnicowatych; przyszczetka


SJP.pl


darlingtoński

dotyczący Darlingtonu, miasta w Wielkiej Brytanii


SJP.pl


darmo

bez opłaty


SJP.pl

przysłówek sposobu

 (1.1) bezpłatnie

 (1.2) na próżno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piwo było (za) darmo, ale za wejście trzeba było zapłacić.

 (1.2) (Na) darmo wzywała pomocy, nikt nie zareagował.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarmɔ, AS: darmo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmozjad mos., darmocha ż., darmowość ż., darmówka ż.

 przym. darmowy, darmy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłatnie, darmowo, gratis, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; pot. na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko

 (1.2) próżno, daremnie

Wiktionary


darmobus

potocznie: darmowy autobus


SJP.pl


darmocha

darmoszka; potocznie:
1. coś darmowego lub bardzo taniego;
2. korzystanie z czegoś za darmo


SJP.pl

Darmocha, daremszczyzna – przymusowa i darmowa praca wykonywana przez chłopów na rzecz właściciela ziemskiego, niewliczana do zasadniczego wymiaru pańszczyzny.

Wikipedia


darmodajka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) grub. prostytutka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarmɔˈdajka, AS: darmodai ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


darmohardy

przymiotnik

 (1.1) stpol. zarozumiały

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarmɔˈxardɨ, AS: darmoχardy

Wiktionary


darmoszka

darmocha; potocznie:
1. coś darmowego lub bardzo taniego;
2. korzystanie z czegoś za darmo


SJP.pl


darmowo

przysłówek

 (1.1) bezpłatnie, za darmo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Możecie zabrać darmowo jeszcze po jednej butelce promocyjnego szamponu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmowość ż.

 przym. darmowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłatnie, darmo, gratis, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; pot. za darmochę, za friko, za frajer, na ładne oczy; reg. śl. za facke

Wiktionary


darmowość

bezpłatność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest darmowe; cecha tych, którzy są darmowi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darmowy, darmy

 przysł. darmowo, darmo

 rzecz. darmówka ż.

Wiktionary


darmowy

bezpłatny;
1. taki, za który nie trzeba płacić;
2. taki, któremu nie płaci się za pracę, np. darmowy pracownik;
3. taki, za który nie dostaje się wynagrodzenia, np. darmowy staż


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dany za darmo, bezpłatny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstęp na wszystkie koncerty trzydniowej imprezy jest darmowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: darˈmɔvɨ, AS: darmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmozjad mos., darmówka ż., darmowość ż., darmocha ż., daremszczyzna ż.

 przysł. darmowo, darmo, darem

 przym. darmy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłatny, gratisowy, nieodpłatny, niepłatny

Wiktionary


darmozjad

ten, kto żyje na cudzy koszt, z cudzej pracy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. ktoś, kto żyje na cudzy koszt

 (1.2) pot. leniwa osoba

Wiktionary

Zobacz też: Darmozjad – album jazzowej formacji Graal.

Darmozjad – pejoratywne określenie człowieka, który nie pracuje i żyje na koszt innej osoby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Przestań się obijać, darmozjadzie, i bierz się wreszcie do roboty!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmostój m., darmocha ż.

 przym. darmowy

 przysł. darmo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebieski ptak, pasożyt, pieczeniarz, truteń, przest. darmojad, daw. łuszczybochenek

 (1.2) obibok, nierób, próżniak, wałkoń

Wiktionary


darmozjadka

→ darmozjad; pasożytka, pieczeniarka


SJP.pl


darmozjadztwo

życie na cudzy koszt, z cudzej pracy; pasożytnictwo, pieczeniarstwo


SJP.pl


darmożróń

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. darmozjad

Wiktionary


darmstadt

[czytaj: darmsztad] miasto w Niemczech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Niemczech, w Hesji;

 (1.2) geogr. miasto w USA, w stanie Indiana

 (1.3) geogr. jednostka osadnicza w USA, w stanie Illinois

 (1.4) geogr. adm. rejencja w Niemczech, w kraju związkowym Hesja

 (1.5) astr. asteroida o numerze 241418 z głównego pasa planetoid

Wiktionary

Darmstadt – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, siedziba rejencji Darmstadt oraz powiatu Darmstadt-Dieburg, Liczy 153,166 mieszkańców (stan na 30 września 2015).

W mieście ma swoją siedzibę Niemiecki Instytut Spraw Polskich "(Deutsches Polen-Institut)".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. darmsztadzki, darmstadzki, poddarmsztadzki

Wiktionary


darmstadzki

→ Darmstadt; darmsztadzki


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Darmstadtem, dotyczący Darmstadtu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darmstadt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darmsztadzki

Wiktionary


darmsztadt

pierwiastek chemiczny o symbolu Ds


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

Wiktionary

Darmsztadt (Ds, łac. "darmstadtium") – pierwiastek chemiczny, przypuszczalnie z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Po raz pierwszy darmsztadt uzyskano w Instytucie Badań Ciężkich Jonów w Darmstadt 9 listopada 1994 roku w ilości zaledwie kilku atomów w wyniku fuzji izotopów ołowiu i niklu w akceleratorze ciężkich jonów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie właściwości chemiczne ma darmsztadt?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarm̥ʃtat, AS: darm̦štat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darmsztadtowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ds; stara nazwa ununnilium (Uun)

Wiktionary


darmsztadtowy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący darmsztadtu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmsztadt mrz.

Wiktionary


darmsztadzki

→ Darmstadt; darmstadzki


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Darmstadtem, dotyczący Darmstadtu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darmstadt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darmstadzki

Wiktionary


darmy

przymiotnik jakościowy

 (1.1) stpol. daremny; taki, który nie daje oczekiwanego efektu; bezskuteczny

 (1.2) stpol. bez nagrody; taki, który nie wynagradza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmowość ż.

 przym. darmowy, daremny

 przysł. darmo

Wiktionary


darmówka

potocznie: rzecz za darmo, gratis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. coś bezpłatnego w ofercie handlowej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek ma darmówki w swojej sieci telefonicznej, a ja nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmowość ż., daremność ż.

 przym. darmowy, daremny

 przysł. darmo, darmowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gratis, bonus

Wiktionary


darniak

kozioł sarny


SJP.pl


darnikowski

nazwisko


SJP.pl


darnina

gęsty, zwarty splot traw wraz z ziemią; darń


SJP.pl

Darnina – częściej darń; płat wierzchniej warstwy gleby, przerośniętej i związanej korzeniami roślinności trawiastej, roślin motylkowych, ziół i innych drobnych roślin.

Wikipedia


darninka

zdrobnienie od: darnina


SJP.pl


darniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|darniować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darniować

Wiktionary


darniować

pokrywać darnią - płatami gleby przerośniętej trawą


SJP.pl


darniowiec

murawka darniowiec - gatunek mrówki


SJP.pl


darniowy

1. taki, który dotyczy darni - zwartego kobierca traw wraz z warstwą gleby gęsto przerośniętej ich korzeniami;
2. rzadko: dotycząc darniny - odkrojonych płatów splotu traw z ziemią;
3. w botanice: rośliny darniowe - trwałe rośliny zielne (np. trawy, mchy, widłaki), tworzące niskie, zwarte kobierce;
4. w geologii: ruda darniowa - osadowa skała żelazista pochodzenia biochemicznego, składająca się głównie z limonitu, powstając na bagnach, jeziorach i torfowiskach; ruda łąkowa;
5. śmiałek darniowy - gatunek byliny z rodziny wiechlinowatych (traw), uprawiany jako roślina ozdobna ze względu na swój atrakcyjny gęstokępkowy pokrój


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z darnią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wieża, zwana gichtą, służyła do wyciągania za pomocą ręcznego dźwigu wsadu – czyli darniowej rudy żelaza, węgla drzewnego i topników – na sporą wysokość, aby zasypać nim zbudowany w pobliżu cylindryczny wielki piec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darń ż., darniówka ż.

Wiktionary


darniówka

1. gryzoń z rodziny nornikowatych, podgryzający korzenie warzyw;
2. motyka do wyrywania darni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zool. niewielki eurazjatycki gryzoń z podrodziny karczowników

 (1.2) leśn. motyka do wyrywania darni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niewielkie darniówki nie zapadają w sen zimowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darń ż.

 przym. darniowy

Wiktionary


darnków

wieś w Polsce


SJP.pl

Darnków (dawniej czes. "Drnkow", "Drukow", "Divinka", "Dernka", niem. "Trnckau", "Dörnickau", "Dörnikau", po 1945 również "Tarnówka") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lewin Kłodzki, w dolinie Dańczówka. W obręb Darnkowa wliczony jest przysiółek Kociołek, obecnie wyludniony, dawniej stanowiący samodzielną wieś.

Wikipedia


darnowski

nazwisko


SJP.pl


daromat

automat do wpłacania datków przy użyciu płatności elektronicznych; datkomat; donacjomat


SJP.pl


daromiła

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Daromiła i uczyła nas matematyki w szkole średniej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Miła

Wiktionary


darowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|darować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darowywanie n., dar m., darczyńca m.

 czas. darować dk./ndk., darowywać ndk.

Wiktionary


darować

1. dawać (dać) na własność; ofiarować (ofiarowywać), podarować;
2. rezygnować (zrezygnować) z odebrania, wzięcia czegoś;
3. przebaczać (przebaczyć), odpuszczać (odpuścić)


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. darowywać)

 (1.1) dać komuś coś na własność

 (1.2) zrezygnować z wzięcia, odebrania, wyegzekwowania czegoś

 (1.3) przebaczyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Drobnomieszczaństwo rzymskie z okolic placu Hiszpańskiego nie mogło darować cudzoziemskiemu księciu porwania żony szewca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈrɔvat͡ɕ, AS: darovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. podarować dk., darzyć ndk., darowywać ndk.

 przym. darowany

 rzecz. podarek mrz., dar m., podarunek m., darczyńca m., darowanie n., darowywanie n., darowizna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podarować, przeznaczyć

 (1.2) odpuścić

 (1.3) przebaczyć, wybaczyć

Wiktionary


darowizna

1. to, co zostało podarowane; dar;
2. umowa, na mocy której właściciel oddaje coś drugiej stronie dobrowolnie i bezpłatnie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) coś podarowanego bez zobowiązań

 (1.2) praw. prawne przekazanie czegoś dobrowolnie i bezpłatnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Darowizna od sponsora zza oceanu trafiła do nas w maju.

 (1.2) Odprawiający mszę ojciec Dobromił miał obarczyć winą rodziców, a jako pokutę dla nich nakazał, by wpłacili darowiznę na rzecz osób poszkodowanych w wypadkach samochodowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dar mrz.

 czas. darować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dar, donacja, podarunek

Wiktionary


darownik

darownik przedziwny - gatunek pająka z rodziny darownikowatych


SJP.pl


darownikowate

o cechach darownikowatych (rodzina pająków)


SJP.pl

Darownikowate (Pisauridae) – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i parworzędu płytkowców. Kosmopolityczna. Obejmuje około 240 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 47 rodzajach. W zapisie kopalnym znane są od eocenu.

Wikipedia


darownikowaty

o cechach darownikowatych (rodzina pająków)


SJP.pl


darowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ludwik Darowski – polityk
  • Roman Darowski SJ – filozof
  • Wincenty Darowski, polski działacz polityczny i gospodarczy

Wikipedia


darowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|darowywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darowanie n., dar m., darczyńca m.

 czas. darowywać ndk., darować dk.

 rzecz. darowanie n., dar mrz., darczyńca mos.

Wiktionary


darowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. darować)

 (1.1) niedokonany od|darować.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jezu, który litujesz się nad nami i darowujesz nam cały dług…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarɔˈvɨvat͡ɕ, AS: darovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. podarować dk., darzyć ndk., darować dk.

 przym. darowany

 rzecz. dar m., podarunek m., darczyńca m., darowanie n., darowywanie n.

Wiktionary


darren

nazwisko, m.in. Hayes Darren, australijski piosenkarz


SJP.pl


darski

nazwisko


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) stpol. śrpol. śmiały, odważny, mężny, dzielny

 (1.2) śrpol. żwawy, rześki, pełen życia, szybki, prędki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarsʲci, AS: darsʹḱi

Wiktionary


darsonwalizacja

jedna z metod leczenia prądami wielkiej częstotliwości; arsonwalizacja


SJP.pl

Darsonwalizacja, arsonwalizacja (fr. darsonvalisation)- w medycynie – jedna z metod przy leczeniu chorób za pomocą prądów o wielkiej częstotliwości. Nazwana tak została na cześć francuskiego lekarza Jacques'a Arsène'a d'Arsonvala, wynalazcy tej metody.

Metoda ta jest wykorzystywana w przypadku masażu ciała. Obecnie jest ona wypierana przez inną dziedzinę – diatermię.

Wikipedia


darszyce

wieś w Polsce


SJP.pl

Darszyce ( Buchwald; dawn. pol. Darzin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Płoty.

W 1874 roku Buchwald był kolonią na ziemie "Pinnow A i C". Z kolonią Curtshagen Buchwald liczył 23 budynków mieszkalnych.

Wikipedia


dart

1. gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy; lotki, rzutki, strzałki;
2. potocznie: lotka używana do gry w darta; rzutka, strzałka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy;

 (1.2) lotka do darta (1.1)

Wiktionary

Dart ( Darts) – sport, w którym celem jest trafianie niewielkimi lotkami w tarczę zawieszoną na ścianie. Przez lata korzystano z różnych tarcz i różnych zasad. Dziś określenie „dart” kojarzone jest głównie ze standaryzowaną grą, mającą specyficzną tarczę i ustalone zasady.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dart, AS: dart

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dartowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lotki, rzutki

 (1.2) lotka, strzałka, rzutka

Wiktionary


darter

sztuczna przynęta używana przez wędkarzy


SJP.pl


darterka

kobieta grająca w darta, rzucająca lotkami do tarczy


SJP.pl


darterski

→ darter


SJP.pl

Patrz:

darter

dartmoor

[czytaj: datmo] rasa kuców pochodząca z Anglii


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – wrzosowisko w Anglii, w hrabstwie Devon
  • Dartmoor – park narodowy w Anglii, w granicach którego znajduje się ww. wrzosowisko
  • HMP Dartmoor – więzienie na terenie powyższego parku narodowego
  • Dartmoor – miejscowość w Australii, w stanie Wiktoria
  • kuc Dartmoor – rasa konia

Wikipedia


dartowy

→ dart


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dartem, dotyczący darta

Wiktionary

Patrz:

dart

Powiązane:

 rzecz. dart m.

Wiktionary


daruj

1. dawać (dać) na własność; ofiarować (ofiarowywać), podarować;
2. rezygnować (zrezygnować) z odebrania, wzięcia czegoś;
3. przebaczać (przebaczyć), odpuszczać (odpuścić)


SJP.pl


daruma

1. japoński odpowiednik terminu występującego w buddyzmie i hinduizmie: dharma;
2. japońska lalka traktowana jako talizman przynoszący szczęście, o ciężkiej podstawie, ustawiająca się zawsze w pozycji pionowej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daruma – skrócona forma imienia indyjskiego mnicha Bodhidharmy,
  • daruma – japoński odpowiednik słowa dharma,
  • daruma (lalka) – nazwa japońskiej lalki-talizmanu,
  • Daruma sagamia – rodzaj niewielkich ryb z rodziny głowaczowatych, żyjących wokół Japonii (Jordan & Starks, 1904)

Wikipedia


darunek

dawniej: prezent, upominek


SJP.pl


darwin

[czytaj: darłin albo darwin] miasto w Australii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Australii, stolica Terytorium Północnego

rzeczownik, rodzaj męski lub żeński, nazwa własna

 (2.1) angielskie nazwisko

Wiktionary

Darwin (wym.) – miasto w Australii, leżące w środkowej części północnego wybrzeża Australii, stolica Terytorium Północnego. Położone jest nad cieśniną Clarence (Morze Timor, Ocean Indyjski). Miasto zamieszkane jest przez 147 231 osób. W mieście działa polski konsulat honorowy. Jego współrzędne geograficzne to 12° 25′ S 130° 48′ E. Miasto leży w strefie tropikalnego klimatu sawann (klasyfikacja Köppena – "Aw").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. darwinizm m., darwinista m., darwinistka ż.

Wiktionary


darwinista

zwolennik poglądów Darwina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zwolennik darwinizmu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarvʲĩˈɲista, AS: darvʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinizm m., neodarwinizm m., darwinius m.

:: fż. darwinistka ż.

 przym. darwinowski, Darwinowski, darwinistyczny

Wiktionary


darwinistka

→ darwinista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: darwinista

Wiktionary

Patrz:

darwinista

Wymowa:

IPA: ˌdarvʲĩˈɲistka, AS: darvʹĩńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinizm m., Darwin m.

:: fm. darwinista m.

 przym. Darwinowski, darwinowski, darwinistyczny

Wiktionary


darwinistyczny

→ darwinizm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z darwinizmem, teoriami Karola Darwina

Wiktionary

Patrz:

darwinizm

Przykłady

 (1.1) Konwencjonalne i atypowe toczą ze sobą prawdziwą darwinistyczną walkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinizm mrz., darwinista mos., darwinistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darwinowski

Wiktionary


darwinizm

1. teoria ewolucji stworzona przez Darwina, tłumacząca powstawanie gatunków doborem naturalnym, walką o byt oraz dostosowywaniem się do środowiska;
2. nauka o ogólnych prawach historycznego rozwoju organizmów, wywodząca się z tej teorii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nauk. biol. stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;

Wiktionary

Da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ideą przewodnią darwinizmu jest koncepcja doboru naturalnego, nazywana walką o byt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinista mos., darwinistka ż., Darwin n./m./ż.

 przym. darwinistyczny, darwinowski

Wiktionary


darwinka

rodzaj ptaków z rodziny tanagrowatych


SJP.pl


darwinowski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Darwina lub z nim związany


SJP.pl


darybaczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. próżnować

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darybok mos.

 czas. darybokować ndk.

Wiktionary


darybok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. leń

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darybaczyć ndk., darybokować ndk.

Wiktionary


darybokować

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. próżnować

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darybok mos.

 czas. darybaczyć ndk.

Wiktionary


darymnie

przysłówek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. na próżno, daremnie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darymnina ż.

 przym. darymny

 przysł. po darymnicy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) po darmu, po darymnicy

Wiktionary


darymnina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rzecz niepotrzebna

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niepotrzebna praca

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darymny

 przysł. darymnie, po darymnicy

Wiktionary


darymny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bezsensowny

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. osłabiony, chory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darymnina ż.

 przysł. darymnie, po darymnicy

Wiktionary


darzbór

okrzyk, zawołanie myśliwych i leśników przy powitaniu lub przy winszowaniu sobie powodzenia


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) łow. pozdrowienie myśliwskie

Wiktionary

Da

Wikipedia


darzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|darzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈʒɛ̃ɲɛ, AS: dažẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darzyć

Wiktionary


darzymlecznia

drzewo o mlecznym soku, rosnące w Ameryce


SJP.pl


darzyć

przestarzałe: obdarowywać; obecnie w różnych zwrotach, np.:
a) darzyć kogoś zaufaniem - mieć do kogoś zaufanie;
b) darzyć kogoś uczuciem - kochać, lubić kogoś;
c) darzyć kogoś szacunkiem - mieć do kogoś szacunek


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) czuć do kogoś coś, mieć w stosunku do kogoś jakieś uczucie lub przekonanie

 (1.2) przest. obdarowywać kogoś czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Darzę ją wielkim szacunkiem.

 (1.1) Darzy go umiarkowanym zaufaniem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaʒɨt͡ɕ, AS: dažyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadarzyć, przydarzyć, darować, darowywać

 rzecz. darzenie n., dar

Wiktionary


darłak

nazwisko


SJP.pl


darłowianin

mieszkaniec Darłowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Darłowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darłowo n., Darłówko n.

:: fż. darłowianka ż.

 przym. darłowski

Wiktionary


darłowianka

mieszkanka Darłowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Darłowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darłowo n., Darłówko n.

:: fm. darłowianin mos.

 przym. darłowski

Wiktionary


darłowo

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Darłowo ( Rügenwalde) – miasto nadmorskie w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, siedziba gminy wiejskiej Darłowo, największe miasto powiatu sławieńskiego. Położone nad Morzem Bałtyckim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej, na Pobrzeżu Koszalińskim, na Pomorzu Zachodnim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: darˈwɔvɔ, AS: daru̯ovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darłowianin mos., darłowianka ż., Darłówko n.

 przym. darłowski

Wiktionary


darłowski

przymiotnik od: Darłowo


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) geogr. związany z Darłowem, dotyczący Darłowa, pochodzący z Darłowa, znajdujący się w Darłowie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darłowianin mos., darłowianka ż., Darłowo n., Darłówko n.

Wiktionary


darłówecki

przymiotnik od: Darłówko


SJP.pl


darłówko

dzielnica miasta Darłowo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geogr. turystyczna dzielnica miasta Darłowa;

Wiktionary

Darłówko (nazwa oboczna: Darłówek, Rügenwaldermünde) – nadmorska część miasta Darłowa i osiedle (jednostka pomocnicza gminy) u ujścia rzeki Wieprzy do Bałtyku, na Wybrzeżu Słowińskim. Darłówko pełni w sezonie letnim funkcję turystyczno-wypoczynkową.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. darłowianin mos., darłowianka ż., Darłowo n.

 przym. darłowski

Wiktionary


darń

gęsty, zwarty splot traw wraz z ziemią; darnina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;

 (1.2) splot korzeni oraz pędów roślin (nie traw) tworzących ścisłą powierzchnię na ziemi lub wodzie

Wiktionary

Darń – rzadziej darnina; zwarta okrywa m.in. łąk i pastwisk, składająca się głównie z trawy i roślin motylkowatych lub też z samej trawy i tworząca trawnik. Poprzez gęsty system korzeni roślin silnie wiąże się z wierzchnią warstwą gleby. Darń pocięta na płaty służy do zabezpieczania przed erozją skarp, grobli, nasypów i stromych zboczy (tzw. "darniowanie").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oprócz tego szczątka budowli sczerniałego na horodyszczu nie było nic: ani drzewa, ani kamienia, pokrywała je darń, skąpe zioła i stare kretowiny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: darʲɲ, AS: darʹń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darniówka ż.

 czas. drzeć ndk.

 przym. darniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darnina

Wiktionary


darśana

doktryna filozoficzna, która uznaje autorytet świętych ksiąg hinduizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. nazwa hinduskich systemów filozoficznych

 (1.2) rel. w hinduizmie: obcowanie lub kontakt z bóstwem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) przy omawianiu fenomenu religijnego jakim jest hinduizm, nie możemy pominąć choćby bardzo zewnętrznej charakterystyki poszczególnych darśan.

Wiktionary


dasein

termin z filozofii niemieckiej oznaczający egzystencję człowieka albo człowieka jako istotę próbującą zrozumieć swoją egzystencję


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) filoz. osoba pragnąca zrozumieć sens egzystencji

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) filoz. egzystencja ludzka

Wiktionary

Dasein (niem. "dasein" – dosł. "tu-bycie") – w filozofii niemieckiej rzeczywiste, realne istnienie dowolnego bytu.

Wikipedia


dashi

[czytaj: DAszi] japoński bulion z ryby i wodorostów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. koncentrat bulionu rybnego wykorzystywany w kuchni japońskiej;

Wiktionary

Dashi (jap. だし, 出し) — bulion rybny wykorzystywany w kuchni japońskiej do przygotowywania zup.

Sporządza się go z wiórków suszonej i wędzonej ryby bonito, zwanych "katsuobushi" oraz wodorostów kombu. Dashi wykorzystuje się m.in. do przygotowywania zupy miso-shiru.

Wikipedia


daspletozaur

rodzaj dużego dinozaura z rodziny tyranozaurów


SJP.pl

Da

Wikipedia


dassin

[czytaj: daSĘ] nazwisko, m.in. Joe Dassin, amerykański piosenkarz i kompozytor


SJP.pl


dastan

epika wierszem i prozą nawiązująca do dawnych legend, podań, baśni oraz klasycznej, heroicznej poezji irańskiej; destan


SJP.pl

Zo

Wikipedia


daszawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. osiedle typu miejskiego w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego Ukrainy;

Wiktionary

Daszawa (ukr. Дашава) – osiedle typu miejskiego w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego Ukrainy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. daszawski

Wiktionary


daszczyński

nazwisko


SJP.pl


daszek

1. niewielki dach
2. usztywniona, przednia część czapki, chroniąca czoło i oczy
3. znak graficzny: ^ (używany w ortografii niektórych języków); cyrkumfleks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: dach

 (1.2) mały dach

 (1.3) wystająca nad twarz część nakrycia głowy, np. czapki, hełmu, kasku

 (1.4) typogr. akcent przeciągły, cyrkumfleks;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • daszek – część niektórych hełmów
  • daszek (cyrkumfleks, akcent przeciągły) – jeden ze znaków diakrytycznych (ˆ)
  • odwrócony daszek (haczek, karon) – jeden ze znaków diakrytycznych (ˇ)
  • daszek (kareta) – znak ^ na klawiaturze
  • daszek (architektura) – element architektoniczny
  • daszek okapowy – element architektury drewnianej

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Generał był Polakiem i ostentacyjnie zawsze mówił po polsku, nawet w urzędach. Znać było w jego wymowie pewne zacięcie i akcent rosyjski, ale ów akcent pasował jakoś do jego wyniosłej figury, do grubej kurty szczególnego kroju, okrągłej czapki z czerwonym lampasem i niebywałej wielkości daszkiem, do sukiennych kamaszów i siwych podkręconych wąsów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaʃɛk, AS: dašek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., zadaszenie n., dach m., dachówka ż., dachowiec mzw.

 przym. dachowy, daszkowaty

 czas. zadaszyć

Wiktionary


daszewice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daszewice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Belsk Duży.
  • Daszewice – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik
  • Daszewice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Mosina

Wikipedia


daszewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jan Daszewski – polski wojskowy
  • Wiktor Andrzej Daszewski – polski archeolog, historyk sztuki
  • Władysław Daszewski – polski scenograf i karykaturzysta

Wikipedia


daszkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Daszkiewicz (herb szlachecki)
  • Dariusz Daszkiewicz (ur. 1967) – polski siatkarz oraz trener piłki siatkowej
  • Edward Daszkiewicz (ur. 1944) – polski polityk i przedsiębiorca, poseł na Sejm III kadencji
  • Eustachy Daszkiewicz (1455–1535) – hetman kozaków zaporoskich, starosta kaniowski, krzyczewski i czerkaski
  • Henryk Daszkiewicz (1947–2006) – polski dziennikarz, eseista i tłumacz
  • Ignacy Daszkiewicz – kasztelan mścisławski
  • Kazimierz Daszkiewicz (1893–1972) – wojskowy polski, bibliotekarz i bibliograf, współtwórca Centralnej Biblioteki Wojskowej
  • Krystyna Daszkiewicz (ur. 1924) – polska profesor prawa, karnistka, psycholog
  • Mirosław Daszkiewicz (1960–2020) – polski kulturysta
  • Źmicier Daszkiewicz (ur. 1981) – białoruski polityk, od 2004 roku przewodniczący Młodego Frontu.

Wikipedia


daszkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|daszkować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. daszkować

Wiktionary


daszkowato

→ daszkowaty


SJP.pl

Patrz:

daszkowaty

daszkowaty

przypominający wyglądem mały dach


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przypominający daszek (dach)

 (1.2) daw. gram. o literze opatrzony daszkiem, reprezentujący długą samogłoskę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach mrz., daszek mrz., dachówczarnia ż.

Wiktionary


daszkować

w budownictwie: budować dwuspadowy daszek na górnej części słupa telekomunikacyjnych linii napowietrznych


SJP.pl


daszkowski

nazwisko


SJP.pl


daszkowy

związany z daszkiem


SJP.pl


daszoguski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Daszoguzem, dotyczący Daszoguzu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daszoguz mrz.

Wiktionary


daszoguz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;

Wiktionary

Daszoguz ( Daşoguz, dawniej Taszauz) – miasto w północnym Turkmenistanie, przy granicy z Uzbekistanem, siedziba wilajetu daszoguskiego. Położone jest na Nizinie Turańskiej, na obszarze tzw. Oazy Chorezmijskiej na wysokości 88 m n.p.m. Znajduje się w odległości około 460 km na północ od stolicy kraju – Aszchabadu. W 2022 roku liczyło ok. 201,1 tys. mieszkańców. Daszoguz jest trzecim pod względem liczby ludności miastem kraju. Położone przy kanale Şabat.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. daszoguski

Wiktionary


daszyna

wieś w Polsce


SJP.pl

Daszyna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Daszyna.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Daszyna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia


daszyć

potocznie: przykrywać dachem; zadaszać


SJP.pl


daszyński

przymiotnik od: Daszyna


SJP.pl


dat

oznaczenie czegoś w czasie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DAT – Digital Audio Tape - rodzaj taśmy magnetycznej
  • DAT – reguły dotyczące transportu towarów według Incoterms 2010
  • DAT (do 2020r. pod nazwą Danish Air Transport) – duńska linia lotnicza
  • Port lotniczy Datong (IATA: DAT, ICAO: ZBDT)

Wikipedia


dat.

skrót od:
1. datowany;
2. datiwus, dativus


SJP.pl


data

oznaczenie czegoś w czasie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

 (1.2) przest. czas, epoka, era, okres

Wiktionary

Da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W formularzu brakuje daty urodzenia.

 (1.2) Był to typowy człowiek daty renesansu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdata, AS: data

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. datowanie n., datacja ż., datownik m.

 czas. datować ndk.

 przym. datowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) doba (doby / w dobie)

Wiktionary


databank

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. bank danych, baza danych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie będzie tolerować Impe­rium lito­ści, a nasze databanki nie zdra­dzą sła­bo­ści.

Wiktionary


datacja

określenie czasu jakiegoś wydarzenia; datowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ustalenie daty, przypisanie daty zdarzeniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. data ż., datowanie n.

 czas. datować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) datowanie

Wiktionary


datagram

komunikat sieciowy przesyłany stosownie do protokołu bezpołączeniowego; komunikat bezpołączeniowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) telekom. inform. samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami

Wiktionary

Datagram – podstawowa jednostka przekazu powiązana z siecią komutacyjną pakietów. Datagramy zwykle są zbudowane z sekcji nagłówka i ładunku.

Datagramy dostarczają możliwość bezpołączeniowej komunikacji w sieci komutacyjnej pakietów. Dostarczenie, czas dostarczenia i kolejność datagramów nie musi być gwarantowana przez sieć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W warstwie internetowej wszystkie jednostki danych protokołu IP są niezależne, są więc datagramami. Mogą one jednak w warstwie transportowej łączyć się w strumień TCP, wówczas w tej warstwie OSI nazywane są już pakietami, albo (np. w protokole UDP) nadal stanowić niezależne od siebie datagramy.

Wiktionary


datagramowy

→ datagram


SJP.pl

Patrz:

datagram

dataholizm

uzależnienie od zdobywania nowych danych i informacji, głównie z internetu; infoholizm, cyberholizm, internetoholizm, netoholizm, siecioholizm


SJP.pl


dataizm

ideologia, według której przepływ informacji jest najwyższą wartością


SJP.pl


datalny

→ data; datowy


SJP.pl


datapad

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sf. elektroniczne urządzenie przenośne do wprowadzania, przetwarzania i prezentacji danych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstał z datapadem w ręku i skierował się ku drzwiom, ale przed wyjściem na korytarz się odwrócił.

Wiktionary


datariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przewodniczący datarii

Wiktionary


datczuk

nazwisko


SJP.pl


datek

1. ofiara na cele społeczne, filantropijne
2. jałmużna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne

 (1.2) drobna kwota za wyświadczoną przysługę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Według ukazującego się w Waszyngtonie periodyku prawniczego „Legal Times” prezydentostwo nie podjęli jeszcze ostatecznej decyzji o górnym limicie wysokości datków.

 (1.1) Na krakowskim rynku stoi skarbonka na datki na rewaloryzację zabytków miasta.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałmużna, ofiara, składka

Wiktionary


dativus

datyw, datiwus, celownik; w językoznawstwie:
1. trzeci przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: komu? czemu?, którego podstawową funkcją składniową jest funkcja dopełnienia dalszego;
2. forma wyrazowa tego przypadka


SJP.pl


datiwus

datyw, dativus, celownik; w językoznawstwie:
1. trzeci przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: komu? czemu?, którego podstawową funkcją składniową jest funkcja dopełnienia dalszego;
2. forma wyrazowa tego przypadka


SJP.pl


datkomat

automat do wpłacania datków przy użyciu płatności elektronicznych; daromat; donacjomat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) urządzenie elektroniczne do przyjmowania datków na cele sakralne lub charytatywne

Wiktionary


datkować

dawać datek


SJP.pl


datolit

minerał, hydroksykrzemian wapnia i boru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z grupy krzemianów, zasadowy borokrzemian wapnia;

Wiktionary

Datolit – minerał należący do gromady krzemianów boru. Jest zasadowym krzemianem wapnia i boru. Nazwa pochodzi od greckich słów "dateomai" oznaczającego dzielenie się oraz "lithos," czyli kamień.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z powodu wysokiej przejrzystości i ładnych kryształów datolit bywa kamieniem kolekcjonerskim.

Wiktionary


datowalny

przymiotnik

 (1.1) dający się wydatować

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. datować ndk., datowalność ż., data ż.

 czas. datować

Wiktionary


datowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|datować.

Wiktionary

Datowanie – proces przypisywania zdarzeniom czasu (daty) z przeszłości, w którym mogło się ono wydarzyć. Znane jest wiele metod datowania, opierają się na różnych zmianach zachodzących z upływem czasu, bądź charakterystycznych dla danego czasu.

Metody datowania dzieli się na datowanie bezwzględne, określające czas wystąpienia zdarzenia, oraz datowanie względne spośród dwóch zdarzeń określa, które było wcześniej, a które później.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. data ż., datacja ż., datownik m.

 czas. datować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) datacja

Wiktionary


datować

1. opatrywać datą;
2. określać datę jakiegoś faktu


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) określać wiek obiektu

 (1.2) opatrywać datą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te cenne znaleziska datuje się na wczesny brąz.

 (1.2) Pismo datowane jest na 1974 r.

 (1.2) Zachował się protokół z 8 i 9 stycznia 1941 r. (błędnie datowany w maszynopisie na rok 1940).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. data ż., datacja ż., datownik m., datowanie n.

 przym. datowalny

Wiktionary


datownik

przyrząd do oznaczania daty na różnego rodzaju dokumentach lub biletach


SJP.pl

Datownik – rodzaj stempla skonstruowanego w ten sposób, aby możliwe było w nim takie ustawienie czcionek, aby odcisk tego stempla pokazywał datę. Datownik to także, oprócz samego stempla, jego odcisk na papierze.

Wikipedia


datowy

→ data, np. oznaczenia datowe; datalny


SJP.pl


datsun

marka samochodów


SJP.pl

Datsun – japoński producent samochodów należący do koncernu Nissan Motor Co. Ltd.

Oryginalna produkcja rozpoczęła się w roku 1931. W latach 1958–1986 pojazdy eksportowane przez Nissana nosiły nazwę Datsun. W marcu 1986 roku Nissan wycofał nazwę Datsun z obiegu, aby ponownie ją wprowadzić w 2013 r. jako nazwę dla samochodów niskobudżetowych, przeznaczonych dla rynków rozwijających się.

Wikipedia


dattatreja

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitind. trójgłowy bóg z mitologii indyjskiej;

Wiktionary

Dattatreja (sanskryt दत्तात्रेय, trl. "dattātreja", ang. "Dattatreya") – postać męska z mitologii indyjskiej czczona w tradycjach wisznuickich i siwaickich. Uważany jest za bóstwo, w tym też za awatarę (bogów Wisznu lub Kryszny), za starożytnego mędrca (rysziiego) i muniego, za szalonego ascetę awadhutę i historyczną postać jogina, a także za autora pism filozoficznych (w tym "Adwahutagita") i hedonistycznego idola hinduizmu ludowego.

Wikipedia


datura

silnie trująca roślina jednoroczna z rodziny psiankowatych, stosowana w lecznictwie; bieluń dziędzierzawa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. pot. bieluń (rodzaj)

 (1.2) bot. pot. roślina z rodzaju datura (1.1)

 (1.3) pot. brugmansja (niewłaściwie)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈtura, AS: datura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bieluń

 (1.2) bieluń

 (1.3) brugmansja

Wiktionary


datyw

datiwus, dativus, celownik; w językoznawstwie:
1. trzeci przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: komu? czemu?, którego podstawową funkcją składniową jest funkcja dopełnienia dalszego;
2. forma wyrazowa tego przypadka


SJP.pl

Datyw – imię męskie pochodzenia łacińskiego, które oznacza „prezent, upominek, dar”. W Polsce imię nie jest używane. Pospolity rzeczownik "datyw" oznacza przypadek gramatyczny, celownik.

W styczniu 2025 i w styczniu 2024 w rejestrze PESEL,wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, nie było osób o imieniu Datyw ani Dativus.

Wikipedia


dau

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) żegl. tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim

Wiktionary

Dau ("dāwa") – tradycyjny arabski statek żaglowy, z jednym lub kilkoma żaglami. Pierwotnie używany był u wybrzeży Półwyspu Arabskiego, Indii i wschodniej Afryki. Duże dau mogą mieć około trzydziestu osób załogi, na mniejszych liczy ona zazwyczaj 12 osób.

Często nazwa jest zapisywana w sposób zaczerpnięty z angielskiego jako "dhow".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kolejnymi dau można podróżować od Morza Czerwonego po Kanał Mozambicki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daw, AS: dau̯

Wiktionary


daudet

[czytaj: doDE] nazwisko, m.in. Alphonse Daudet (1840-1897), francuski pisarz


SJP.pl


daugański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Daugów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daugi lm.

Wiktionary


daugi

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Litwie, w okręgu olickim;

Wiktionary

Daugi ( Daugai) – miasto na Litwie, w okręgu olickim, w rejonie olickim, siedziba administracyjna gminy Daugi. W 2011 roku liczyło 1170 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) kolokacje miejscowość|D=Skaudwili|Ms=Daugach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daugański

Wiktionary


dauha

[czytaj: dałha] stolica Kataru; Ad-Dauha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica Kataru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Longin pracuje teraz w Dauże.

 (1.1) Po powrocie z Dauhy mówił wspaniale po arabsku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dauhańczyk m., dauhanka ż.

 przym. dauhański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ad-Dauha, Doha; hist. Al-Bida

Wiktionary


dauhanka

[czytaj: dałhanka] mieszkanka Dauhy (stolicy Kataru)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Ad-Dauhy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dawˈxãnka, AS: dau̯χãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dauha ż., Ad-Dauha, dauhańczyk

 przym. dauhański

Wiktionary


dauhańczyk

[czytaj: dałhańczyk] mieszkaniec Dauhy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Ad-Dauhy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dawˈxãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: dau̯χãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dauha ż., Ad-Dauha, dauhanka

 przym. dauhański

Wiktionary


dauhański

→ Dauha (stolica Kataru)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do Ad-Dauhy, stolicy Kataru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prezydent nie ratyfikował poprawki dauhańskiej do Protokołu z Kioto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dawˈxãj̃sʲci, AS: dau̯χãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dauhańczyk m., dauhanka ż., Ad-Dauha ż., Dauha ż.

Wiktionary


daukszewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Grzegorz Daukszewicz – polski aktor
  • Krzysztof Daukszewicz – polski satyryk, felietonista, tekściarz, poeta, piosenkarz, gitarzysta i kompozytor

Wikipedia


daumier

[czytaj: doMIE] nazwisko, m.in. Honoré Daumier (1808-1879), francuski malarz


SJP.pl


daumont

[czytaj: doMĄ] francuski reprezentacyjny pojazd czterokołowy


SJP.pl


dauria

kraina historyczna na Syberii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna Rosji na wschodniej Syberii, południowa część Zabajkala;

Wiktionary

Da

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dauryjski

Wiktionary


daurski

przymiotnik

 (1.1) związany z Daurią (krainą na Zabajkalu w Azji)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język daurski;

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dagurski

Wiktionary


dauryjski

1. → Dauria (kraina historyczna na Syberii);
2. suseł dauryjski - gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Daurią, dotyczący Daurii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dauria ż.

Wiktionary


dave

[czytaj: dejf] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dave – dzielnica Namur
  • Dave – właśc. David Orobosa Omoregie, brytyjski raper, laureat m.in. Mercury Prize i Brit Awards
  • Dave – amerykańska komedia romantyczna
  • Dave – brytyjski kanał telewizyjny
  • Dave Matthews Band – amerykański zespół muzyczny

Wikipedia


davenport

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Davenport – miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Polk
  • Davenport – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Scott
  • Davenport – jednostka osadnicza w stanie Kalifornia, w hrabstwie Santa Cruz
  • Davenport – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Thayer
  • Davenport – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Delaware
  • Davenport – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass
  • Davenport – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Lincoln
  • Davenport – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie Lincoln
  • Davenport (ang. Davenport Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Delaware
  • Davenport (ang. Davenport Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass
  • Davenport – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Cheshire, w dystrykcie Cheshire East
  • Davenport – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Greater Manchester, w dystrykcie Stockport

Wikipedia


david

[czytaj: dejwit]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Edgeworth David (1858–1934) – walijsko-australijski geolog, polarnik
  • Jacques-Louis David (1748–1825) – francuski malarz
  • David (David Benedito Magalhaes, ur. 1944) − piłkarz brazylijski
  • David – miasto w zachodniej Panamie
  • David – wieś w Rumunii, w okręgu Neamț, w gminie Văleni
  • Dawid – imię

Wikipedia


davies

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Norman Davies, brytyjski historyk

Wikipedia


davis

1. nazwisko amerykańskie, m.in. Miles Davis [czytaj: majls dejwis] - amer. trębacz jazzowy (1926-1991);
2. Puchar Davisa - turniej tenisowy, w którym systemem pucharowym rywalizują ze sobą reprezentacje państw (mecz m-państw. to 4 single i 1 debel)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Davis – australijska stacja antarktyczna
  • Allan Davis – australijski kolarz
  • Angela Davis – amerykańska feministka
  • Baron Davis – amerykański koszykarz
  • Bette Davis – amerykańska aktorka
  • Bill Davis – kanadyjski polityk
  • Brad Davis – amerykański aktor
  • Don S. Davis – amerykańska aktorka
  • Dwight Davis – amerykański aktor i tenisista
  • Edwin Davis – amerykański kat
  • Fred Davis – angielski snookerzysta
  • Geena Davis – amerykańska aktorka

Wikipedia


daviscupowy

[czytaj: dejwiskapowy] związany z Pucharem Davisa - największymi na świecie rozgrywkami tenisowymi drużyn męskich


SJP.pl


davos

miasto w Szwajcarii


SJP.pl

Da

Wikipedia


daw.

skrót od: dawny, dawniej (czytany jako cały, odmienny wyraz); d.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dawny, dawniej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɨ|ˈdavʲɲɛ̇j, AS: davny|davʹńėi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) d.

Wiktionary


dawaj

1. przekazywać coś, obdarzać czymś;
2. użyczyć, zapewnić;
3. powierzać coś (funkcję, stanowisko);
4. kierować, wysyłać;
5. przekazywać do wykonania;
6. występować z czymś, wystawiać na scenie


SJP.pl


dawalia

paproć o delikatnych, pierzastych liściach


SJP.pl

Da

Wikipedia


dawaliowate

o cechach dawaliowatych (rodzina paproci)


SJP.pl


dawaliowaty

o cechach dawaliowatych (rodzina paproci)


SJP.pl


dawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dawać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dawanie łapówek jest tak samo złe jak ich branie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈvãɲɛ, AS: davãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. danie n., dawca m., dawczyni ż., dawstwo n., rozdanie n.

 czas. dawać ndk., dać dk.

Wiktionary


dawać

1. przekazywać coś, obdarzać czymś;
2. użyczyć, zapewnić;
3. powierzać coś (funkcję, stanowisko);
4. kierować, wysyłać;
5. przekazywać do wykonania;
6. występować z czymś, wystawiać na scenie


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dać)

 (1.1) niedokonany od|dać.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dać)

 (2.1) niedokonany od|dać.

czasownik zwrotny niedokonany dawać się (dk. dać się)

 (3.1) niedokonany od|dać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mieliśmy krowę, która dawała dużo mleka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavat͡ɕ, AS: davać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawca m., dawczyni ż., dawka ż., danie n., dawanie n., podanie n., wydawka ż., podawanie n., rozdanie n.

 czas. dać, podać, podawać, dawkować

 przysł. zdawkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wręczać, darowywać, użyczać, przekazywać, obdarowywać; gw. Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński dować

 (1.1) pozwalać, zezwalać, umożliwiać

 (2.1) puszczać się

Wiktionary


dawca

osoba, która daje


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ten, który daje

 (1.2) med. osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dawca narządów
  • dawca nasienia
  • dawca krwi
  • Dawca – powieść autorstwa Lois Lowry
  • donor
  • Dawca pamięci

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ksiądz podziękował wszystkim dawcom datków na sierociniec.

 (1.2) Po wielu perypetiach udało się znaleźć dawcę szpiku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaft͡sa, AS: dafca

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dawać ndk., dać dk.

:: fż. dawczyni ż.

 rzecz. danie n., dawanie n., rozdanie n., dawka ż.

 przysł. zdawkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ims. dający

Wiktionary


dawczyk

nazwisko


SJP.pl


dawczyni

kobieta dająca coś, użyczająca czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: dawca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dafˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: dafčỹńi

Wiktionary

Powiązane:

 zob. dawca.

Wiktionary


dawicki

nazwisko


SJP.pl


dawid

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Dawida

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dawid – imię męskie
  • Dawid (ur. 1957) – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Dawid (ur. 1967) – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Dawid (Konstandinos Dziumakas (ur. 1958) – duchowny Greckiego Kościoła Prawosławnego
  • Dawid –‬‭ król Makurii w Nubii
  • Dawid (Irakli Macharadze, ur. 1960) – gruziński duchowny prawosławny
  • Dawid (David Sterry Mahaffey Jr, ur. 1952, zm. 2020) – amerykański biskup prawosławny
  • Dawid (Janko Ninow (ur. 1972) – macedoński biskup prawosławny
  • Dawid – ormiański patriarcha Jerozolimy w latach 1316–1321
  • Dawid (Perović, ur. 1953) – serbski biskup prawosławny
  • Dawid (Giorgi Tikaradze (ur. 1963) – gruziński duchowny prawosławny
  • Dawid – król biblijny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dawid kupił sobie nowy samochód.

 (1.1) Ja jestem Dawid, jam jest pasterz – / Błagalną wiodę pieśń, / byś się zmiłować chciał nad Piastem, / byś żniwo zwolił zwieść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲit, AS: davʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawidowa ż., Dawidówna ż., Dawidostwo lm m.

:: fż. Dawida ż.

:: zdrobn. Dawidek mos.

 przym. Dawidowy, Dawidkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dawidek

Wiktionary


dawida

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Dawid

Wiktionary

Dawida – żeński odpowiednik imienia Dawid.

Dawida imieniny obchodzi: 15 lipca i 29 grudnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazywam się Dawida i przyjechałam z Grodna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Dawid mos.

:: zdrobn. Dawidka ż.

Wiktionary


dawidczyk

nazwisko


SJP.pl


dawidek

zdrobnienie od: Dawid (imię męskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Dawid

forma rzeczownika.

 (2.1) D., lm. od: Dawidka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaszczepiliśmy Dawidka na odrę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈvʲidɛk, AS: davʹidek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawid mos., Dawida ż., Dawidka ż.

 przym. Dawidowy, Dawidkowy

Wiktionary


dawidia

dawidia chińska - drzewo ozdobne pochodzące z Chin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) syst. dendr. nazwa systematyczna|Davidia|Baill.|ref=tak., monotypowy rodzaj drzewa z rodziny błotniowatych, z rzędu dereniowców;

 (1.2) dendr. drzewo z rodzaju dawidia (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wzdłuż parkanu posadzono dawidie i robinie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dawidia chińska; pot. drzewo chusteczkowe

Wiktionary


dawidka

zdrobnienie od: Dawid (imię męskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Dawida

forma rzeczownika.

 (2.1) D., B. lp. od: Dawidek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podwieźliśmy Dawidkę do szkoły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawidek mos., Dawid mos., Dawida ż.

 przym. Dawidowy, Dawidkowy

Wiktionary


dawidkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dawidka lub z nim związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) taki, który należy do Dawidka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przynieś, proszę, Dawidkowe rękawiczki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawid mos., Dawidek mos., Dawidka ż.

Wiktionary


dawidostwo

Dawid z małżonką; Dawidowie


SJP.pl


dawidowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Abraham Cwi Dawidowicz
  • Aleksandra Dawidowicz
  • Antoni Leon Dawidowicz
  • Dominika Dawidowicz
  • Gerszon Dawidowicz
  • Lucy Dawidowicz
  • Paweł Dawidowicz
  • Szulamit Dawidowicz
  • w Rosji otczestwo – syn Dawida, np. Lew Dawidowicz Landau

Wikipedia


dawidowie

Dawid z małżonką; Dawidostwo


SJP.pl


dawidowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Karol Dawidowski (ur. 1882, zm. 1928) – polski pedagog
  • Maciej Aleksy Dawidowski (ur. 1920, zm. 1943) – harcerz, oficer Armii Krajowej
  • Tomasz Dawidowski (ur. 1978) – polski piłkarz
  • Wiesław Dawidowski (ur. 1964) – polski zakonnik rzymskokatolicki, augustianin, doktor teologii

Wikipedia


dawidowy

taki jak u Dawida, charakterystyczny dla Dawida


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Dawida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawid m., Dawidek m., Dawidka ż.

Wiktionary


dawidson

nazwisko


SJP.pl


dawidziak

nazwisko


SJP.pl


dawidziuk

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Dawidziuk – polski trener piłkarski
  • Jan Dawidziuk – biskup Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie
  • Jadwiga Dawidziuk – polska tekściarka, poetka, kompozytorka muzyki i działaczka kulturalna
  • Sławomir Dawidziuk – polski geodeta
  • Stanisław Dawidziuk – polski pedagog

Wikipedia


dawidów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dawidów – kolonia w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Przedbórz
  • Dawidów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Jedlnia-Letnisko
  • Dawidów – wieś w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego
  • Dawidów – dawna gmina
  • Dawidów – hromada terytorialna w rejonie lwowskim obwodu lwowskiego
  • Dawidów – stacja kolejowa w miejscowości Dawidów, w rejonie lwowskim, w obwodzie lwowskim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dawidowski

Wiktionary


dawiec

nazwisko


SJP.pl


dawis

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) żegl. żuraw spuszczający szalupy na wodę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲis, AS: davʹis

Wiktionary


dawić

czasownik

 (1.1) stpol. gnieść

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲit͡ɕ, AS: davʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udawca

Wiktionary


dawka

pewna porcja czegoś; doza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. chem. pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

Wiktionary

Dawka – ilość substancji chemicznej lub promieniowania podana, pobrana lub wchłonięta do organizmu określoną drogą, warunkująca wystąpienie określonych efektów biologicznych, wyrażonych odsetkiem organizmów odpowiadających na tę dawkę.

Dawka wyrażana jest w jednostkach wagowych na masę lub powierzchnię ciała, niekiedy dodatkowo na dobę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lekarstwo należy podawać dwa razy dziennie w małych dawkach.

 (1.1) Taka dawka promieniowania okaże się śmiertelna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdafka, AS: dafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawkowanie n., przedawkowanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż.

 czas. dawkować ndk., dawać ndk., przedawkować dk.

 przym. zdawkowy, dawkowy

 przysł. zdawkowo

 temsłow. -dawkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doza

Wiktionary


dawki

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Degucie,Litwa. trudny do przełknięcia, dławiący

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. od: dawka

 (2.2) M., B. i W. lm. od: dawka

Wiktionary


dawkins

[czytaj: dołkins] nazwisko


SJP.pl


dawkomierz

urządzenie służące do pomiaru i obliczania dawek promieniowania jonizującego oraz pomiaru aktywności promieniotwórczej preparatów; dozymetr


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. zob. dozymetr.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozymetr, rentgenometr

Wiktionary


dawkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odmierzanie i podawanie dawek czegoś, zwłaszcza leku

 (1.2) książk. przen. zwiększanie stopniowo nasilenia czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawka ż., dawkownik m.

 czas. dawkować

 przysł. zdawkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozowanie

Wiktionary


dawkować

dozować;
1. odmierzać i podawać coś w określonych ilościach;
2. stopniować nasilenie czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) odmierzać i podawać w dawkach

 (1.2) stopniowo zwiększać nasilenie czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Specjalnie przeszkolony personel będzie uczył chorych, jak prawidłowo dokonywać pomiarów ciśnienia oraz dawkować leki w miarę potrzeb organizmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dafˈkɔvat͡ɕ, AS: dafkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawka ż., dawkowanie n., przedawkowanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż.

 czas. dawać ndk., przedawkować dk.

 przym. zdawkowy, dawkowy

 przysł. zdawkowo

 temsłow. -dawkowy

Wiktionary


dawkownik

urządzenie odmierzające dawkę czegoś


SJP.pl


dawkowy

→ dawka; porcjowy


SJP.pl


dawn.

skrót od: dawniej


SJP.pl


dawniej

stopień wyższy od przysłówka: dawno


SJP.pl

przysłówek czasu

 (1.1) poprzednio, przedtem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak dawniej w całym tym pokoju unosiła się trwoga śmierci i nieszczęścia, tak teraz często radość rozświecała go jak słońce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲɲɛ̇j, AS: davʹńėi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawność ż.

 przym. dawny

 przysł. dawno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w przeszłości, przedtem, niegdyś; przest. drzewiej; książk. onegdaj, ongi, ongiś; gw. Śląsk Cieszyński downij

Wiktionary


dawniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dawny


SJP.pl


dawno

przysłówek czasu

 (1.1) w odległych czasach

 (1.2) od dłuższego czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tak dawniej jak i dzisiaj u ludu, który tej nazwy w wielu stronach używa, świekier, świokier, świekra, świokra, świekrucha oznacza tylko rodziców męża, a teść i teścia – rodziców żony.

 (1.1) Dinozaury żyły dawno temu.

 (1.1) Dawno, dawno temu, za siedmioma górami, za siedmioma rzekami…

 (1.2) On już dawno u nas pracuje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɔ, AS: davno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawność ż.

 przym. dawny

 przysł. dawniej

Wiktionary


dawnochrześcijański

związany z dawnym chrześcijaństwem, dotyczący dawnego chrześcijaństwa


SJP.pl


dawnośmy

potocznie: przysłówek "dawno" połączony z końcówką czasownikową "-śmy" (np. "Dawnośmy się nie widzieli.")


SJP.pl


dawność

1. pochodzenie z dawnych czasów; starość;
2. książkowo: odległa przeszłość, staroświeckość, starożytność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co było w odległym czasie

Wiktionary

Dawność – zbiorcza nazwa dla instytucji prawa cywilnego polegających na utracie, osłabieniu bądź nabyciu prawa wskutek

Na dawność w aktualnym polskim prawie składają się:

Przedawnienie i prekluzja wiążą się odpowiednio z osłabieniem i wygaśnięciem prawa. Przemilczenie i zasiedzenie powodują nabycie własności i niektórych innych praw rzeczowych w następstwie upływu czasu.

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. dawniej, dawno

 przym. dawny

Wiktionary


dawny

1. odległy w czasie, sięgający dalekiej przeszłości
2. trwający długo, od dawna; stary, zastarzały
3. taki, jak poprzednio, dotychczasowy, poprzedni


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości

 (1.2) taki jak poprzednio; poprzedni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za dawnych dni było inaczej. Teraz już nie obcinacie nam głów, a my nie robimy bębnów z waszej skóry. Wszystko jest poukładane.

 (1.2) Dzisiejsza ulica Piłsudskiego to dawna ulica Lenina; nazwę zmieniono wkrótce po upadku komunizmu.

 (1.2) Po odebraniu dyplomu uznania od prezesa, wróciłem na swoje dawne miejsce w kącie sali.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɨ, AS: davny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawność ż.

 przysł. dawno, dawniej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót daw., d.

 (1.2) poprzedni

Wiktionary


dawson

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dawson – rzeka w Queensland
  • Dawson – rzeka w Nowej Południowej Walii
  • Dawson – wyspa w Chile
  • Dawson w Ontario
  • Dawson City w Jukon
  • Dawson – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Terrell
  • Dawson – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Sangamon
  • Dawson – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Dallas
  • Dawson – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Lac qui Parle
  • Dawson – jednostka osadnicza w stanie Maryland, w hrabstwie Allegany
  • Dawson – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Richardson
  • Dawson – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Kidder

Wikipedia


dawstwo

dawstwo krwi - oddawanie krwi w celach leczniczych; krwiodawstwo


SJP.pl


dayton

[czytaj: dejtn] miasto w USA


SJP.pl

Dayton – miasto w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Ohio. Siedziba hrabstwa Montgomery i szóste co do wielkości miasto stanu. Według danych z 2022 roku liczy 135,9 tys. mieszkańców, oraz 812,6 tys. w obszarze metropolitalnym, który współtworzy razem z miastem Kettering.

Wikipedia


daytoński

→ Dayton [czytaj: dejtoński]


SJP.pl


dazymetr

przyrząd do mierzenia gęstości gazów


SJP.pl


dazymetryczny

służący do pomiaru gęstości gazu


SJP.pl


dać

1. przekazać coś komuś, ofiarować, wręczyć, powierzyć itp.;
2. dać się:
a) pozwolić się oszukać, pokonać itp.;
b) być możliwym; można


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dawać)

 (1.1) wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś

 (1.2) pozwolić, umożliwić coś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dawać)

 (2.1) pot. o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, por|dać dupy.

czasownik zwrotny dokonany dać się (ndk. dawać się)

 (3.1) umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie

 (3.2) być możliwym do wykonania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tata dał mi na urodziny kolejkę elektryczną.

 (1.2) Poszedłem do urzędu, ale nie dali mi nic powiedzieć, tylko od razu wysłali do innego biura.

 (2.1) Wszyscy we wsi wiedzą, że Czesia chętnie da każdemu.

 (3.1) Było ciężko, ale nie daliśmy się.

 (3.2) Zobaczę, co się da z tym zrobić.

 (3.2) Na próżno kapela wygrywała skoczne dryganty, sztajery i menuety, liberia, w białych kosmatych surdutach, niestrudzenie roznosiła słodkie muszkatele i alikanty, a czarujące gospodynie usiłowały ożywić gnuśną zabawę - nuda nie dała się rozproszyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dat͡ɕ, AS: dać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podanie n., danie n., dawanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż., podawanie n., rozdanie n.

 czas. dawać, zdawać, dodać dk., dodawać ndk., oddać dk., oddawać ndk., podać dk., podawać ndk.

 przym. podawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wręczyć, darować, użyczyć, przekazać, obdarować

 (1.2) pozwolić, zezwolić, umożliwić

 (2.1) puścić się

Wiktionary


dał

forma czasownika.

 (1.1) zob. dać.

Wiktionary


dała

forma czasownika.

 (1.1) 3. os. lp. ż. przesz. od: dać

Wiktionary


dałek

nazwisko


SJP.pl


dałerwela

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trwała ondulacja

Wiktionary


dałkowski

nazwisko


SJP.pl


dań

należność uiszczana w pieniądzach lub w naturze; danina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. czynsz, danina, podatek

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: danie

Wiktionary

Dań ( Дань) – rosyjski bezzałogowy statek powietrzny pełniący rolę ćwiczebnego celu powietrznego.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Zaplanowałem na to przyjęcie sześć dań.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dannik mos.

Wiktionary


dańczów

wieś w Polsce


SJP.pl

Dańczów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lewin Kłodzki, we Wzgórzach Lewińskich, w dolinie Dańczówki.

Wikipedia


dańko

nazwisko


SJP.pl


db

[skrót czytany jako całe, odmienne wyrażenie lub potocznie: de-be] dobry, dobrze (ocena szkolna); db. (skrót może być zakończony kropką - zgodnie z regułą, lub nie - zgodnie ze zwyczajem)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = eduk. dobry (ocena)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dB – decybel
  • Db – pierwiastek dubn
  • Deuxieme Bureau – biuro (sekcja) francuskiego wywiadu wojskowego
  • Dragon Ball – Dragon Ball, Manga/Anime
  • The dB’s – amerykańska grupa rockowa
  • D.B. Cooper – imię przypisywane mężczyźnie który 24 listopada 1971 porwał Boeinga 727
  • Skrytka DB-320 – grobowiec znajdujący się na południe od świątyni Hatszepsut w dolinie Deir el-Bahari, w Tebach Zachodnich
  • Deutsche Bahn – kolej niemiecka
  • Deutsche Bank – niemiecki bank
  • Deutsche Bundesbahn – Niemiecka Kolej Federalna
  • Daimler-Benz – niemieckie przedsiębiorstwo
  • DB Hub – następca Open DC Huba

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɨ, AS: dobry

Wiktionary


db.

[skrót czytany jako całe, odmienne wyrażenie lub potocznie: de-be] dobry, dobrze (ocena szkolna); db (skrót może być zakończony kropką - zgodnie z regułą, lub nie - zgodnie ze zwyczajem)


SJP.pl


dbalszy

stopień wyższy od przymiotnika: dbały; bardziej dbały


SJP.pl


dbanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dbać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dentyści rekomendują stosowanie nici dentystycznej do dbania o higienę jamy ustnej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdbãɲɛ, AS: dbãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dbać

 przym. dbały

 rzecz. niedbalstwo n.

Wiktionary


dbase

[czytaj: dibejs] w informatyce: pierwszy powszechny system baz danych; dBase


SJP.pl

dBASE – pierwszy powszechnie stosowany system baz danych dla mikrokomputerów, opracowany przez firmę Ashton-Tate dla systemu operacyjnego CP/M, a później dla maszyn Apple II, Apple Macintosh i IBM PC z DOS, gdzie stał się jednym z najlepiej sprzedających się przez lata narzędzi.

Wikipedia


dbać

troszczyć się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadbać)

 (1.1) troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem

 (1.2) interesować się czymś, przywiązywać wagę do czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marysia bardzo dba o swoje kwiaty.

 (1.2) Nie dbam o to, co myślisz o moim postępowaniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dbat͡ɕ, AS: dbać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedbalstwo n., dbanie n., dbałość ż.

 czas. zadbać dk.

 przym. dbały, zadbany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troszczyć się, szanować, opiekować się

Wiktionary


dbałość

1. troska o kogoś lub o coś; troskliwość, pieczołowitość, staranność;
2. traktowanie czegoś w sposób bardzo poważny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dbałe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na szczególne uznanie zasługuje dbałość autorek o to, by teksty podręcznikowe odpowiadały zainteresowaniom studentów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dbać

 przym. dbały

 przysł. dbale

Wiktionary


dbały

taki, który dba, troszczy się; troskliwy, pieczołowity


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który dba o coś lub kogoś

 (1.2) wynikający z czyjejś dbałości o kogoś lub o coś

forma czasownika.

 (2.1) 3 os. lm., nmos., przesz. od: dbać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On jest bardzo dbałym ojcem.

 (1.2) W tej firmie jest mało dbała opieka nad nowicjuszami.

 (2.1) Matka i córka dbały o swój wygląd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdbawɨ, AS: dbau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dbałość ż., dbanie n.

 czas. dbać ndk.

 przysł. dbale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pieczołowity, staranny, troskliwy

Wiktionary


dbg

skrót od: Dolnośląski Bank Gospodarczy


SJP.pl


dbop.

skrótowiec

 (1.1) muz. dzieło bez opusu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzieło nieopusowane, utwór nieopusowany

Wiktionary


dbp

[czytaj: de be TE] skrót od: Deutsche Bank Polska


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deutsche Bauernpartei
  • DBP (gen)
  • rozkurczowe ciśnienie tętnicze
  • dihydrobenzperidol
  • ftalan dibutylu

Wikipedia


dc

[czytaj: di s-i] skrót od angielskiego: direct current, prąd stały


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • D.C. (District of Columbia), Waszyngton stolica Stanów Zjednoczonych.
  • DC – skrót od Direct Current, oznaczenie prądu stałego
  • DC – liczba 600 w rzymskim systemie liczbowym
  • DC – skrót od Direct Connect, metody wymiany plików w sieciach komputerowych
  • dc – program matematyczny w systemie operacyjnym Unix
  • DC – Distance Coder (kodowanie odległości)
  • skrót nazwy programu Dos Commander
  • DC. – skrót nazwiska botanika Augustina Pyramusa de Candolle
  • DC – skrót od konsoli Dreamcast
  • DC Shoes – amerykańska firma odzieżowa
  • DC Comics – amerykańskie wydawnictwo komiksowe

Wikipedia


dca

skrót od: dowódca (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); d-ca, dow.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jimię żony Abramowy było Saraj, a Nachorowy żony jimię było Melcha, dca Aaronowa oćca Malche.

Wiktionary


dcc

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Digital Compact Cassette – format kasety audio
  • DCC (informatyka)
  • DCC (modelarstwo kolejowe)
  • DCC (przetwarzanie sygnałów)
  • DCC (N,N-dicykloheksylokarbodiimid) – związek chemiczny
  • DCC (motoryzacja) – adaptacyjne zawieszenie w samochodach
  • DCC (finanse) – Dynamic Currency Conversion: rozliczanie operacji kartą płatniczą bezpośrednio w walucie karty lub kraju jej wystawcy

Wikipedia


dcg

dg; decygram


SJP.pl


dcl

dl; decylitr


SJP.pl


dcm

dm; decymetr


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dichlorometan – związek chemiczny
  • kardiomiopatia rozstrzeniowa () – choroba serca
  • Denton Corker Marshall – międzynarodowa firma architektoniczna

Wikipedia


dcn.

skrót od: dalszy ciąg nastąpi


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dalszy ciąg nastąpi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słuchano go z najwyższem uszanowaniem, jak gdyby on tu był prawdziwym panem. DCN.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cdn.

Wiktionary


dda

[czytaj: de-DE-a]
1. zaburzenia psychiczne dotykające osoby dorosłe, których co najmniej jeden rodzic był alkoholikiem; syndrom DDA;
2. osoba z takimi zaburzeniami


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = psych. dorosłe dziecko alkoholika

 (1.2) = psych. Dorosłe Dzieci Alkoholików;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dorosłe Dzieci Alkoholików
  • DDA (album)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jestem DDA i uczęszczam na terapię.

 (1.2) W naszym mieście działa grupa wsparcia DDA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ‿dɛ‿ˈa, AS: de‿de‿a

Wiktionary


ddd

[czytaj: de-DE-de]
1. zaburzenia psychiczne dotykające osoby dorosłe, których rodzice byli poważnie uzależnieni lub chorzy psychicznie; syndrom DDD;
2. osoba z takimi zaburzeniami


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik

 (1.1) = psych. dorosłe dziecko z rodziny dysfunkcyjnej

 (1.2) = dezynfekcja, dezynsekcja, deratyzacja

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DDD (CD) – płyta kompaktowa: nagranie, miksowanie i mastering cyfrowe
  • Data Display Debugger – popularna graficzna nakładka na debugery obsługiwane z wiersza poleceń
  • DDD – stymulacja przedsionkowo-komorowa hamowana odpowiednim rytmem przedsionków lub komór (rodzaj stałej elektrostymulacji serca, określa tryb pracy sztucznego rozrusznika serca)
  • dichlorodibenzodioksyna
  • degeneracyjna choroba krążka międzykręgowego
  • dichlorodifenylodichloroetan
  • standardowe dawki dzienne (Daily Defined Doses)
  • Domain-Driven Design – podejście do tworzenia oprogramowania
  • Dorosłe Dziecko z Rodziny Dysfunkcyjnej.

Wikipedia


ddos

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) inform. rozproszona odmowa usługi, forma ataku na system komputerowy lub usługę sieciową w celu uniemożliwienia działania poprzez zajęcie wszystkich wolnych zasobów i przeciążenie serwerów;

Wiktionary

DDoS ( distributed denial of service, rozproszona odmowa usługi) – atak na system komputerowy lub usługę sieciową w celu uniemożliwienia działania poprzez zajęcie wszystkich wolnych zasobów, przeprowadzany równocześnie z wielu komputerów (np. zombie).

Wikipedia


ddr

1. skrót od: Deutsche Demokratische Republik (Niemiecka Republika Demokratyczna), byłe państwo w Europie Środkowej;
2. skrót od: Dance Dance Revolution, muzyczna gra komputerowa firmy Konami;
3. skrót od: Double Data Rate, typ pamięci komputerowej


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) = hist. geogr. polit. niem. Deutsche Demokratische Republik → NRD, Niemiecka Republika Demokratyczna

 (1.2) = inform. rodzaj układów pamięci operacyjnej o podwójnej prędkości przesyłu

 (1.3) = transp. droga dla rowerów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – akronim od , oficjalnej niemieckojęzycznej nazwy Niemieckiej Republiki Demokratycznej
  • DDR SDRAM – typ pamięci komputerowej
    • DDR2
    • DDR3
    • DDR4
  • Dance Dance Revolution – muzyczna gra komputerowa wyprodukowana przez firmę Konami
  • Droga dla rowerów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój tata w latach osiemdziesiątych pracował w DDR-ze.

 (1.2) W pececie spaliły mi się oba DDR-y i zasilacz.

 (1.3) Jezdnia nie jest dla rowerzysty gdy ma DDR.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dedeerowski, DDR-owski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) NRD

Wiktionary


ddr-owski

→ DDR; dedeerowski, dederowski, enerdowski, NRD-owski


SJP.pl


ddrr

[czytaj: de-DE-er-er]
1. zaburzenia psychiczne dotykające osoby dorosłe, które w dzieciństwie doświadczyły rozwodu rodziców; syndrom DDRR;
2. osoba z takimi zaburzeniami


SJP.pl


ddt

[czytaj: de-de-TE] owadobójczy środek ochrony roślin, obecnie w wielu krajach wycofany z użycia ze względu na wysoką toksyczność; azotoks, azotox


SJP.pl

skrótowiec, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dichlorodifenylotrichloroetan

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DDT – dichlorodifenylotrichloroetan, środek owadobójczy znany pod nazwami handlowymi Azotox, Ditox, Tritox i in.
  • DDT (z ang. deflagration-to-detonation transition) – przejście deflagracji w detonację
  • DDT – polecenie systemu CP/M
  • DDT – polska grupa punkrockowa pochodząca z Trójmiasta
  • DDT – rosyjska grupa rockowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Według norm światowych WHO woda w ogóle nie może zawierać DDT, natomiast polskie normy dopuszczają 0,03 mg/dm³.

Wiktionary


ddu

Delivered Duty Unpaid - dostarczone, cło nie opłacone


SJP.pl

DD

Wikipedia


de

1. nazwa litery D;
2. eufemistycznie: dupa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) nazwa litery d / D

 (1.2) eufem. dupa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • De Haan – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Zachodnia, w okręgu Ostenda
  • De Pinte – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Wschodnia, w okręgu Gandawa
  • De Klundert – osada w Willemstadzie
  • De Savaan – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao
  • De Savaan (Volkswoningen) – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao
  • Mateusz Feng De − męczennik, święty Kościoła katolickiego
  • Zhu De – chiński wojskowy i polityk
  • De – pojęcie w tradycyjnej filozofii chińskiej, oznaczające cnotę lub moc
  • .de – krajowa domena najwyższego poziomu przypisana do niemieckich stron internetowych
  • de. – język niemiecki
  • De Eendracht
  • De Fontein

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ, AS: de

Wiktionary


de-

przedrostek

 (1.1) …tworzący / modyfikujący czasowniki; dodaje znaczenie odwracania czynności wcześniej wykonanej

 (1.2) …przymiotników, przysłówków i rzeczowników; odwraca znaczenie wyrazu pierwotnego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ, AS: de

Wiktionary


deadline

[czytaj: dedlajn] ostateczny termin na realizację czegoś; dead line


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) nieprzekraczalny, ostateczny termin zrobienia czegoś

Wiktionary

Deadline – angielski termin oznaczający cezurę bądź granicę czasową, przed jaką dana czynność ma zostać wykonana. W teorii zarządzania projektami określenie to pojawia się najczęściej w kontekście kamieni milowych projektu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedni planowaćanują rzucić nałóg, inni zacząć się odchudzać, ktoś chce mniej czasu w pracy spędzać na plotkach, a inny odsyłać teksty do redaktora wydania najpóźniej w dzień deadline’u.

Wiktionary


deadname

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

 (1.1) imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie piszemy o Caitlyn Jenner w formie męskiej i używając jej deadname'u, czyli imienia, którego używała przed tranzycją, nie piszemy o siostrach Wachowskich per „bracia” i nie piszemy o Annie Grodzkiej, używając jej dawnych danych. O Margot piszmy zgodnie z jej identyfikacją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deadnaming m., deadname'owanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nekronim

Wiktionary


deadname'owanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) psych. społ. pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deadname m. lub n., deadnaming m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deadnaming

Wiktionary


deadnaming

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) psych. społ. pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy

Wiktionary

Deadnaming – użycie imienia nadanego przy urodzeniu lub innego poprzedniego imienia (które jest „martwe” – dead) osoby transpłciowej lub niebinarnej bez jej zgody. Deadnaming może być przypadkowy; jednak może być transfobicznie użyty do celowego odrzucenia lub zaprzeczenia tożsamości płciowej danej osoby. Deadnaming jest uznawany za krzywdzący i obraźliwy, a także za formę przemocy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deadname m. lub n., deadname'owanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deadname'owanie

Wiktionary


deafizm

[czytaj: defizm] dyskryminowanie słyszących przez osoby z niepełnosprawnością słuchu


SJP.pl


deagenturyzacja

usuwanie tajnych agentów z urzędów, wojska itp.; dezagenturyzacja


SJP.pl


deaktualizować

pozbawiać aktualności, czynić nieaktualnym; dezaktualizować


SJP.pl


deaktywacja

dezaktywizacja, dezaktywacja;
1. oczyszczanie z elementów radioaktywnych;
2. pozbawienie czegoś aktywności


SJP.pl


deaktywacyjny

→ deaktywacja; dezaktywacyjny


SJP.pl


deaktywować

dezaktywować;
1. czynić nieaktywnym, wyłączać;
2. usuwać skażenie promieniotwórcze


SJP.pl


deal

[czytaj: dil] potocznie: ubity interes, zawarta umowa; dil


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deal – miasto w Anglii, w hrabstwie Kent
    • Deal (stacja kolejowa)
  • Deal – wieś w Rumunii, w okręgu Alba, w gminie Câlnic
  • Deal – miasto w New Jersey (USA)

Wikipedia


dealer

[czytaj: diler] diler;
1. osoba lub firma pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich;
2. osoba zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków


SJP.pl


dealerka

[czytaj: dilerka] dealerka;
1. kobieta pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich;
2. kobieta zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków;
3. potocznie: zajęcie, praca dilera, dilerki; dilerstwo, dealerstwo


SJP.pl


dealerski

→ dealer [czytaj: dilerski]; dilerski


SJP.pl


dealerstwo

[czytaj: dilerstwo] dilerstwo;
1. pośredniczenie w sprzedaży produktów określonej firmy, zwłaszcza drogich, np. samochodów;
2. rozprowadzanie narkotyków


SJP.pl


dealkilacja

proces eliminacji grupy alkilowej z cząsteczki związku organicznego


SJP.pl


dealować

[czytaj: dilować] potocznie: rozprowadzać narkotyki; dilować


SJP.pl


deaminacja

reakcja chemiczna polegająca na wyeliminowaniu z cząsteczki grupy aminowej; dezaminacja


SJP.pl

Deaminacja (dezaminacja) - reakcja chemiczna polegająca na eliminacji z cząsteczki związku chemicznego grupy aminowej (-NH2), najczęściej z wydzieleniem amoniaku.

W wielu przypadkach deaminacji towarzyszą reakcje następcze, prowadzące do zastąpienia grupy aminowej inną grupą organiczną. Bardzo częstą formą deaminacji jest przekształcenie grupy aminowej do ketonowej w cyklicznych związkach organicznych. Przykładem może być deaminacja cytozyny, w wyniku której powstaje uracyl.

Wikipedia


dean

[czytaj: di:n]
1. nazwisko angielskie, m.in. James Dean (1931-1955) - amerykański aktor filmowy i teatralny;
2. obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dean Guitars – amerykański producent gitar
  • Dean – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Clay
  • Dean (ang. Dean Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie LaMoure
  • Dean (ang. Dean Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Cambria
  • Dean – miejscowość w Kumbrii (Anglia)
  • Dean – stacja kolejowa we wsi West Dean w hrabstwie Wiltshire

Wikipedia


deanimacja

pozbawienie czucia oraz odruchów z mózgu


SJP.pl


deanonimizacja

przypisanie danych osobowych do anonimowych informacji


SJP.pl


deasemblacja

w informatyce: odtworzenie kodu źródłowego z programu zapisanego w kodzie maszynowym; dezasemblacja


SJP.pl


deasembler

w informatyce: program komputerowy tłumaczący język maszynowy na język asemblera; dezasembler


SJP.pl

De

Wikipedia


deathcore

[czytaj: defkor] gatunek muzyki ekstremalnej łączący death metal z hardcore'em


SJP.pl

De

Wikipedia


deathcore'owy

→ deathcore [czytaj: defkorowy]


SJP.pl


deathmetalowy

→ death metal [czytaj: defmetalowy]


SJP.pl


debaj

w fizyce: jednostka momentu dipolowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. chem. jednostka miary momentu dipolowego

Wiktionary

Debaj (D) – jednostka miary elektrycznego momentu dipolowego nienależąca do układu SI stosowana w fizyce atomowej i chemii do opisu momentów dipolowych cząsteczek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zdający poprawnie oblicza moment dipolowy w C∙m, ale błędnie przelicza go na debaje.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. D

Wiktionary


debalcewski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Debalcewem, dotyczący Debalcewa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Debalcewski kocioł zamknięty – ogłosił zastępca dowódcy „armii Donieckiej Republiki Ludowej” Eduard Basurin. Według niego okrążonych jest 5-6 tys. ukraińskich żołnierzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debalcewo n., Debalcewe

Wiktionary


debarkacja

opuszczanie przez pasażerów statku lub wyładowywanie towarów ze statku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mors. uwalnianie statku z ładunku – towaru, pasażerów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debarkowanie n., debarkader m.

 czas. debarkować ndk.

Wiktionary


debarkader

dawniej: budynek pływający na barce lub pontonie zamocowanym do brzegu, przeznaczony na wyładunek towarów ze statku


SJP.pl


debarkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|debarkować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debarkacja ż., debarkader m.

 czas. debarkować ndk.

Wiktionary


debarkować

wysiadać lub wyładowywać towary ze środków komunikacji wodnej


SJP.pl


debata

dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Sejmie wciąż trwa debata na temat prezydenckiego weta w sprawie ustawy oświatowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbata, AS: debata

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debatant mos., debatowanie n., debatantka ż.

 przym. debatancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskusja, dyskurs, dysputa, wymiana zdań

Wiktionary


debatancki

→ debatant


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z debatą

Wiktionary

Patrz:

debatant

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatant mos., debatantka ż., debatowanie n.

Wiktionary


debatant

uczestnik debaty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) czynny uczestnik debaty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatowanie n., debatantka ż.

 przym. debatancki

Wiktionary


debatantka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) czynna uczestniczka debaty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatowanie n., debatant mos.

 przym. debatancki

Wiktionary


debatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|debatować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatant mos., debatantka ż.

 przym. debatancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskutowanie; przest. dysputowanie

Wiktionary


debatować

dyskutować, rozprawiać, radzić nad czymś, dysputować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) prowadzić debatę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rajcy debatować będą między innymi nad podwyżkami cen wody i biletów MZK.

 (1.1) Podczas zmiany opatrunku cała trójka debatowała, co by tu zjeść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛbaˈtɔvat͡ɕ, AS: debatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debata ż., debatant mos., debatantka ż., debatowanie n.

 przym. debatancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskutować; przest. dysputować

Wiktionary


debecylina

nazwa handlowa antybiotyku zawierającego penicylinę benzatynową


SJP.pl


debel

1. w tenisie ziemnym, stołowym i badmintonie:
a) gra dwóch zawodników jednej płci przeciwko dwóm rywalom tej samej płci; gra podwójna;
b) każdy z zespołów grających w meczu deblowym;
2. łódź dwuosobowa na cztery wiosła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sport. gra parami;

 (1.2) karc. kontra w brydżu

 (1.3) sport. żegl. typ dwuosobowej łodzi z czterema wiosłami

Wiktionary

Debel (z ang. "doubles") – inna nazwa: gra podwójna. W grze deblowej zawodnicy tej samej płci rywalizują w dwuosobowych zespołach.

Sporty, w których zawodnicy rywalizują również w deblu: Tenis ziemny, tenis stołowy, teqball, badminton, speed-ball.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W styczniu w Australii odpadł w pierwszej rundzie singla i w ćwierćfinale debla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛbɛl, AS: debel

Wiktionary


debellacja

podbój terytorium nieprzyjaciela w wyniku zwycięskiej wojny


SJP.pl


debet

1. księgowy zapis po lewej stronie rachunków obejmujący aktywa, "winien";
2. potocznie: ujemny stan konta bankowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bank. ujemne saldo na koncie;

 (1.2) księg. lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami);

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Debet – termin związany z bankowością.
  • Debet – termin związany z rachunkowością.
  • Debet – wieś w Armenii, w prowincji Lorri

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛbɛt, AS: debet

Wiktionary

Powiązane:

 przym. debetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) winien

Wiktionary


debetowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|debetować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debetować

Wiktionary


debetować

obciążać czyjś rachunek, zapisywać w debet


SJP.pl


debetowość

cecha czegoś mającego możliwość doprowadzenia do ujemnego stanu konta w banku


SJP.pl


debetowy

związany z debetem


SJP.pl


debetówka

potocznie: karta debetowa


SJP.pl


debeściacki

potocznie: najlepszy pod jakimś względem, doskonały; debeściarski


SJP.pl


debeściak

potocznie, żartobliwie: ktoś, kto jest najlepszy w czymś; mistrz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) slang. młodz. ktoś dobry w jakiejś dziedzinie, godny podziwu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje najserdeczniejsze gratulacje dla największego debeściaka od grafiki komputerowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbɛɕt͡ɕak, AS: debeśćak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściarstwo n.

:: fż. debeściara ż.

 przym. debeściarski

 przysł. debeściarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mistrz, mistrzu, gość, gościu, mistrzunio, fachura

Wiktionary


debeściara

→ debeściak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) slang. młodz. kobieta, dziewczyna doskonała w jakiejś dziedzinie, godna podziwu

Wiktionary

Patrz:

debeściak

Przykłady

 (1.1) Sandra to debeściara: wytrzymała dwadzieścia minut w tym stojącym solarium!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛbɛɕˈt͡ɕara, AS: debeśćara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściarstwo n.

:: fm. debeściak m.

 przym. debeściarski

 przym. debeściarsko

 przysł. debeściarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mistrzyni

Wiktionary


debeściarski

potocznie: najlepszy pod jakimś względem, doskonały; debeściacki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) pot. taki, który jest „the best”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściak m., debeściara ż., debeściarstwo n.

 przysł. debeściarsko

Wiktionary


debeściarsko

przysłówek

 (1.1) na sposób debeściarski, po debeściarsku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No załatwiłeś to debeściarsko, wszyscy są happy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściak mos., debeściara ż., debeściarstwo n.

 przym. debeściarski

Wiktionary


debeściarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. to co jest debeściarskie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściak mos., debeściara ż.

 przym. debeściarski

 przysł. debeściarsko

Wiktionary


debian

Debian (wym.) – projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, inne odmiany BSD, a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Windows.

Wikipedia


debil

osoba o niskim ilorazie inteligencji; człowiek umysłowo upośledzony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. med. osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim;

 (1.2) pot. obraź. osoba mało inteligentna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • debilizm – stan upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim
  • Debil – album niemieckiego zespołu punkrockowego Die Ärzte

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We współczesnej terminologii naukowej nie używa się określenia „debil” w stosunku do osoby niepełnosprawnej intelektualnie.

 (1.2) Co za debil to pisał?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʲil, AS: debʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debilizm mrz., debilność ż.

:: fż. debilka ż.

 przym. debilny, debilowaty, debilski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kretyn, idiota, imbecyl

Wiktionary


debile

określenie wykonawcze: słabo


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) M. W. lm. zob. debil.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbʲilɛ, AS: debʹile

Wiktionary


debilitować

dawniej: czynić słabym; osłabiać


SJP.pl


debilizm

ociężałość umysłowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) obraź. coś absurdalnego, bez rozsądku

 (1.2) przest. psych. najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debilność ż., debil mrz., debilka ż.

 przym. debilny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głupota, idiotyzm

 (1.2) niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim

Wiktionary


debilka

1. kobieta cierpiąca na debilizm;
2. obraźliwe określenie kobiety, dziewczyny o niskim ilorazie inteligencji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: debil

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbʲilka, AS: debʹilka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. debil.

Wiktionary


debilniej

stopień wyższy od przysłówka: debilnie


SJP.pl


debilność

→ debilny; durność, idiotyczność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest debilne; cecha tych, którzy są debilni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil m., debilka ż., debilizm m.

 przym. debilny

 przysł. debilnie

Wiktionary


debilny

idiotowaty, debilowaty, idiotyczny;
1. w medycynie: taki, który ma cechy debila, czyli osoby niedorozwiniętej umysłowo; chory psychicznie, chory umysłowo;
2. potocznie: głupi, bezmyślny, bezsensowny; kretyński, imbecylny, durny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) niemądry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil mos., debilizm mrz., debilność ż.

Wiktionary


debilowaty

idiotowaty, idiotyczny, debilny;
1. w medycynie: taki, który ma cechy debila, czyli osoby niedorozwiniętej umysłowo; chory psychicznie, chory umysłowo;
2. potocznie: głupi, bezmyślny, bezsensowny; kretyński, imbecylny, durny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający cechy debila

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil mos.

Wiktionary


debilski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z debilem, dotyczący debila

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil m.

Wiktionary


debit

1. pozwolenie na rozpowszechnianie zagranicznych czasopism na terenie innego państwa;
2. w geologii: natężenie wypływu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) urz. zezwolenie na sprowadzanie lub rozpowszechnianie wydawnictw

Wiktionary

Debit – zezwolenie urzędu cenzury na rozpowszechnianie wydawnictwa. Także zezwolenie na sprowadzanie wydawnictw zagranicznych (tzw. debit pocztowy albo komunikacyjny).

Słowo pochodzi od francuskiego wyrazu "débit", oznaczającego „sprzedaż”, „zbyt”, „miejsce sprzedaży”. To określenie wywodzi się z kolei z łacińskiego źródłosłowu "debēre" („być [komuś] winnym”), podobnie jak wyraz debet.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʲit, AS: debʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. debitowy

Wiktionary


debitowy

związany z debitem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) sprowadzany lub rozprowadzany na podstawie debitu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛbʲiˈtɔvɨ, AS: debʹitovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debit m.

Wiktionary


debiucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od debiut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut m., debiutant m., debiutantka ż., debiutowanie n.

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary


debiut

1. pierwsze publiczne wystąpienie, rozpoczynające działalność artystyczną, literacką, karierę sportową itp.
2. w szachach: ruchy rozpoczynające partię


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

 (1.2) szach. początkowa faza partii szachów;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten piłkarz strzelił w swoim reprezentacyjnym debiucie dwie bramki.

 (1.2) On gra w szachy jak amator, bo nie zna żadnych debiutów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʲjut, AS: debʹi ̯ut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiutant m., debiutantka ż., debiutowanie n., debiucik mrz.

 przym. debiutancki, debiutowy

 czas. debiutować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) otwarcie

Wiktionary


debiutancki

odnoszący się do debiutanta lub debiutu, właściwy debiutantowi


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z osobą debiutanta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiucik mrz., debiut mrz., debiutant mos., debiutantka ż., debiutowanie n.

 czas. debiutować

 przym. debiutowy

Wiktionary


debiutanckość

→ debiutancki


SJP.pl

Patrz:

debiutancki

debiutant

osoba występująca gdzieś pierwszy raz, zwłaszcza artysta lub sportowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • debiutant – osoba, która debiutuje
  • Debiutant (Tadpole) – amerykański film z 2002 w reżyserii Gary’ego Winicka
  • Debiutant (The Rookie) – amerykański film z 2002 w reżyserii Johna Lee Hancocka
  • Debiutant (Rookie) – amerykański film z 2021 w reżyserii Lievena Van Baelena

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. debiut mrz., debiutowanie n., zadebiutowanie n., debiutanckość ż.

:: fż. debiutantka ż.

 przym. debiutancki, debiutowy

 czas. debiutować ndk., zadebiutować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) początkujący, nowicjusz, pot. zielony, żółtodziób; daw. nowak, fryc

Wiktionary


debiutantka

→ debiutant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ta która debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

Wiktionary

Debiutantka – polski film obyczajowy z 1981 roku.

Wikipedia

Patrz:

debiutant

Przykłady

 (1.1) Czy mówić o tremie, jakiej doznaje młoda i piękna debiutantka przy pierwszym występie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut m.

:: fm. debiutant m.

 czas. debiutować ndk.

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary


debiutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) występowanie gdzieś po raz pierwszy, robienie czegoś po raz pierwszy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiucik mrz., debiut m., debiutant m., debiutantka ż., debiutanckość ż.

 czas. debiutować ndk., zadebiutować dk.

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary


debiutować

występować (wystąpić) gdzieś po raz pierwszy, rozpoczynając działalność artystyczną, literacką, karierę sportową itp.


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadebiutować)

 (1.1) zaczynać coś oficjalnie; występować pierwszy raz; rozpoczynać karierę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Klaudia przemyślała dokładnie, jak będzie debiutować jako muzyk na rynku włoskim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut mrz., debiutanckość ż., debiutant mos., debiutantka ż., debiutowanie n., zadebiutowanie n.

 czas. zadebiutować

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) startować, zaczynać

Wiktionary


debiutowy

związany z debiutem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) szach. związany z debiutem, otwarciem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przygotowanie repertuaru debiutowego jest bardzo czasochłonnym zadaniem, trzeba znaleźć debiuty, które pasują do naszego stylu, przekopać się przez tony materiałów i partii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut m., debiucik m., debiutant m., debiutantka ż., debiutowanie n.

 czas. debiutować ndk.

 przym. debiutancki

Wiktionary


debl

debel (częściej); w tenisie ziemnym, stołowym i badmintonie:
1. gra dwóch zawodników jednej płci przeciwko dwóm rywalom tej samej płci; gra podwójna;
2. każdy z zespołów grających w meczu deblowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sport. gra parami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W styczniu w Australii odpadł w pierwszej rundzie singla i w ćwierćfinale debla.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deblista mos., deblistka ż.

 przym. deblowy

Wiktionary


deblista

zawodnik grający w grze podwójnej (w deblu)


SJP.pl


deblistka

→ deblista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. zawodniczka występująca w parze z drugą osobą w deblu

Wiktionary

Patrz:

deblista

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. deblista

Wiktionary


deblokaż

odblokowanie (zwłaszcza w brydżu, w celu uniknięcia wpustki)


SJP.pl


deblokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deblokować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deblokować

Wiktionary


deblokować

w drukarstwie: wstawiać właściwy znak graficzny (literę, cyfrę) w miejsce uprzednio zablokowane czcionką przypadkową, dowolną


SJP.pl


deblowy

związany z deblem, dotyczący debla


SJP.pl


debora

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) bibl. starotestamentowa prorokini z plemięemienia Naftalego;

 (1.2) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Debora ( ‏דְּבוֹרָה‎; żyła []) – postać ze Starego Testamentu, żona Lappidota, pochodząca z plemienia Naftalego.

Prorokini Izraelitów, a zarazem jedyna kobieta-sędzia Izraela. Zachęcała Baraka do walki przeciw Siserze, dowódcy armii kananejskiego króla Jabina. Zwycięstwo Izraelitów nad Kananejczykami opisane jest w Księdze Sędziów jako "Pieśń Debory i Baraka" (Sdz 5,1-31), której autorstwo tradycja przypisuje samej prorokini.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Debora, niewiasta prorokini, żona Lapidotowa, sądziła Izraela na on czas. I mieszkała pod palmą Debora między Rama i między Betel na górze Efraim, i chodzili do niej synowie Izraelscy na sąd.

 (1.2) Nazywam się Debora.

Wiktionary


deborah

[czytaj: debora] angielskie imię żeńskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deborah – polski film wojenny w reżyserii Ryszarda Brylskiego z 1995
  • Deborah – meksykańska telenowela z 1967
  • Deborah – album muzyczny Debbie Gibson
  • Mount Deborah – góra na Alasce
  • Debora
  • Debora (imię)
  • Dewora

Wikipedia


deborzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Debory lub z nią związany


SJP.pl


deboszować

dawniej: prowadzić życie lekkie, awanturnicze, hulaszcze; hulać, lumpować, knajpować, bumblować, bumlować, bomblować


SJP.pl


deboł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. diabeł

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debłować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dioboł

Wiktionary


debra

sucha dolina o stromych zboczach i wąskim dnie; debrza, debrze


SJP.pl


debrak

pasyn debrak - gatunek motyla z rodziny rusałkowatych


SJP.pl


debrandować

usuwać dodatki zainstalowane na telefonie przez operatorów komórkowych i pozostawiać czyste oprogramowanie producenta


SJP.pl


debreczyn

miasto na Węgrzech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto we wschodnich Węgrzech;

Wiktionary

Debreczyn ( Debrecen, Debreczin, Debrezin, Debrecín) – drugie co do wielkości miasto Węgier, największe miasto we wschodniej części kraju. W 2011 liczba mieszkańców Debreczyna wynosiła 208,02 tys. Stolica komitatu Hajdú-Bihar. Miasto to jest jednym z siedmiu centrów regionalnych kraju oraz największym miastem krainy historycznej Kriszana (większa jej część położona jest obecnie w Rumunii).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obecnie Debreczyn jest największym miastem wschodnich Węgier i jednym z największych centrów kultury w kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbrɛt͡ʃɨ̃n, AS: debrečỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debreczynianin mos., debreczynianka ż.

 przym. debreczyński

Wiktionary


debreczynianin

mieszkaniec Debreczyna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Debreczyna; osoba z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debreczyn mrz.

:: fż. debreczynianka ż.

 przym. debreczyński

Wiktionary


debreczynianka

mieszkanka Debreczyna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Debreczyna; kobieta z tego miasta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debreczyn mrz.

:: fm. debreczynianin mos.

 przym. debreczyński

Wiktionary


debreczyński

przymiotnik od: Debreczyn


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Debreczyna, dotyczący Debreczynu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debreczyn mrz., debreczynianin mos., debreczynianka ż.

Wiktionary


debrza

sucha dolina o stromych zboczach i wąskim dnie; debra, debrze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geogr. głęboka, wąska dolina lub jar o stromych zboczach, z mocno zarośniętym terenem, powstałe na skutek erozyjnego działania wód

Wiktionary

Debrza lub debra – forma ukształtowania powierzchni ziemi: wąska, płytka, V-kształtna dolina sucha o znacznym i niewyrównanym spadku.

Samuel Linde w "Słowniku języka polskiego" podaje, że debrza to "dolina wązka między górami, obrosła drzewami, wodą oblana"

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. debra, debrze

Wiktionary


debrze

sucha dolina o stromych zboczach i wąskim dnie; debrza, debra


SJP.pl


debrzeński

przymiotnik od: Debrzno


SJP.pl


debrznianin

mieszkaniec Debrzna


SJP.pl


debrznianka

mieszkanka Debrzna


SJP.pl


debrzno

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

}|-

Debrzno (tuż po wojnie "Frydląd Pomorski", kaszub. "Frédląd", niem. "Preußisch Friedland") – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Debrzno.

Według danych z 1 stycznia 2018 Debrzno liczyło 5152 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʒnɔ, AS: debžno

Wiktionary


debuger

w informatyce: narzędzie do wykrywania i analizowania błędów programie; debugger


SJP.pl


debugger

[czytaj: dibager] w informatyce: narzędzie do wykrywania i analizowania błędów programie; debuger


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. narzędzie do analizy pracy programów i identyfikacji w nich błędów;

Wiktionary

Debugger albo debuger – program komputerowy służący do dynamicznej analizy innych programów, w celu odnalezienia i identyfikacji zawartych w nich błędów, zwanych z angielskiego bugami (robakami). Proces nadzorowania wykonania programu za pomocą debuggera określa się mianem debugowania.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. debugować ndk.

 rzecz. debugowanie n., bug mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpluskwiacz

Wiktionary


debugging

[czytaj: dibaging] wykrywanie i poprawianie błędów w kodzie źródłowym programu komputerowego; debugowanie


SJP.pl


debugowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|debugować.

Wiktionary

Debugowanie (z debugging) – proces systematycznego redukowania liczby błędów w oprogramowaniu bądź systemie mikroprocesorowym, który zazwyczaj polega na kontrolowanym wykonaniu programu pod nadzorem debuggera.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. debugować

 rzecz. bug mzw., debugger mrz.

Wiktionary


debugować

[czytaj: debagować] wykrywać i usuwać błędy z kodu źródłowego programu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) inform. identyfikować i usuwać przyczyny błędów (bugów) z oprogramowania komputerowego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przeciwieństwie do wersji udostępnianej klientom, debugowany program nie jest zaciemniony, sprawdza asercje oraz loguje najważniejsze zdarzenia i działania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debugger mrz., bug mzw./mrz.

Wiktionary


debussy

[czytaj: debiS-I] nazwisko francuskie, m.in. Klaudiusz (Claude) Debussy (1862-1918) - kompozytor francuski


SJP.pl


debuszować

dawniej: przechodzić w rozwiniętym szyku do walki po przebyciu gór, lasów itp.


SJP.pl


debłować

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dokazywać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deboł mzw.

Wiktionary


dec

nazwisko, m.in. Władysław Dec (1898-1965) - polski wojskowy, uczestnik I powstania śląskiego, walk we wrześniu 1939 roku, dowódca batalionu w bitwie pod Narvik, dowódca brygady w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dec – dziesiętny system liczbowy, decymalny
  • Andrzej Dec (ur. 1950) – polski samorządowiec i menedżer.
  • Edward Dec (ur. 1942) – polski polityk, poseł na Sejm PRL IX kadencji
  • Ewa Dec (ur. 1943) – polska aktorka teatralna i filmowa
  • Ignacy Dec (ur. 1944) – polski biskup rzymskokatolicki, profesor nauk teologicznych
  • Irena Laudańska-Dec (1924–2007) – polska konserwator zabytków
  • Mirosław Dec (ur. 1977) – polski lekkoatleta, kulomiot
  • Wacław Dec (1931–1997) – polski ginekolog i położnik
  • Walenty Dec (1851–1938) – polski kompozytor, organista, profesor Konserwatorium Krakowskiego
  • Władysław Dec (1898–1965) – polski żołnierz
  • Władysław Dec (1907–1999) – polski zakonnik, salezjanin, kapelan AK, honorowy obywatel Przemyśla
  • DEC

Wikipedia


deca

nazwisko, m.in. Władysław Dec (1898-1965) - polski wojskowy, uczestnik I powstania śląskiego, walk we wrześniu 1939 roku, dowódca batalionu w bitwie pod Narvik, dowódca brygady w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka


SJP.pl


decathlon

[czytaj: dekatlon] wielobojowa dyscyplina lekkoatletyczna złożona z dziesięciu konkurencji, rzadziej o innej podobnej dyscyplinie; dziesięciobój (częściej)


SJP.pl

De

Wikipedia


decembrysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. hist. zwolennik Napoleona III i jego zamachu stanu z 1851 roku

 (1.2) daw. rzad. hist. dekabrysta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Decembryści nie wahają się roznosić podobnych petycji nawet po najnędzniejszych i podejrzanych szynkach, gdzie za pomocą licznych kieliszków werbują hurtem na nie podpisy, których legalizacja nie z łatwością zapewne przyjdzie.

 (1.2) Wiadomo, że Decembrystami zowią się ci, co w r. 1825 do grudniowego spisku należeli (…)

Wiktionary


decemwir

urzędnik rzymski powoływany do kodyfikacji (spisania) prawa zwyczajowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. członek decemwiratu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decemwirat mrz.

Wiktionary


decemwirat

1. grupa dziesięciu urzędników, decemwirów, sprawująca rządy;
2. okres rządów takiej grupy;
3. urząd, stanowisko decemwira


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. kolegium rządzące Rzymem zamiast konsulów 451-449 p.n.e.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decemwir mos.

Wiktionary


decemwirowie

urzędnik rzymski powoływany do kodyfikacji (spisania) prawa zwyczajowego


SJP.pl


decennium

dziesięciolecie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. rzad. dziesięciolecie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostatnich dziesiątkach lat wieku ubiegłego i w pierwszych decenniach wieku bieżącego wzrosła pokaźnie literatura, dotycząca kwestii, która nas zajmuje, zabierali głos wybitni filologowie.

 (1.1) Sen mój przeniósł mię tedy o całe decennium w przyszłość, i mogłem, skonstatować, że plac Gołuchowskich przezwano placem Demokratycznym (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɛ̃ɲːũm, AS: decẽ•ńũm

Wiktionary


decentracja

1. w psychologii: umiejętność wyobrażenia sobie sposobu widzenia rzeczy przez inną osobę, przyjęcia czyjegoś punktu widzenia rzeczy, spraw;
2. w optyce: rozbieżność osi soczewek tworzących układ optyczny


SJP.pl

W psychologii decentracja to umiejętność wyobrażenia sobie formy przedmiotów z punktu widzenia osoby siedzącej naprzeciwko (eksperyment z górami u Piageta). Przeciwieństwo centracji myślenia – tj. koncentracja na swoim stanowisku, ujmowanie wszystkiego z własnego punktu widzenia.

Wikipedia


decentralistka

→ decentralista


SJP.pl

Patrz:

decentralista

decentralistyczny

→ decentralizm


SJP.pl

Patrz:

decentralizm

decentralizacja

proces lub zjawisko przekazywania kompetencji organom niższej instancji; decentralizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

Wiktionary

Decentralizacja – ustawowe, trwałe, chronione prawem przekazywanie organom decentralizowanej władzy publicznej (gminom, powiatom, województwom) zadań, kompetencji, środków i odpowiedzialności, w które do tej pory były wyposażone organy władzy centralnej.

Decentralizacja władzy publicznej to przeniesienie części uprawnień i odpowiedzialności władzy publicznej z organów władzy państwowej na organy władzy samorządowej możliwie najniższego szczebla.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. decentralizowanie n.

 czas. decentralizować ndk.

 przym. decentralizacyjny, decentralistyczny

Wiktionary


decentralizacyjny

przymiotnik od: decentralizacja


SJP.pl


decentralizm

proces lub zjawisko przekazywania kompetencji organom niższej instancji; decentralizacja


SJP.pl


decentralizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. adm. delegowanie uprawnień i władzy na rzecz niższych szczebli administracji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdecentralizowanie n., decentralizacja ż.

 czas. decentralizować ndk., zdecentralizować dk.

 przym. decentralizacyjny

Wiktionary


decentralizować

ograniczać lub likwidować centralizację czegoś; przekazywać "na dół" większe uprawnienia


SJP.pl


decentralny

bez centralnego ośrodka, rozproszony


SJP.pl


decepcja

wprowadzanie w błąd, podstęp


SJP.pl


decerebracja

cięcie wzdłuż pnia mózgu w części powyżej rdzenia przedłużonego, które czasowo obniża aktywność spoczynkową nerwowego układu współczulnego


SJP.pl


decernat

dawniej: dział instytucji zajmujący się określonym rodzajem spraw


SJP.pl


decernent

urzędnik wydający decyzje administracyjne; decydent


SJP.pl

Decernent (z łac. "decernens" – "decydujący", "rozstrzygający", od "decernere") – określenie urzędników administracji publicznej, do których zadań należy wydawanie decyzji administracyjnych.

Wikipedia


decewicz

nazwisko


SJP.pl


dech

tchnienie; oddech; oddychanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. oddech

 (1.2) przen. powiew, podmuch

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od decha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oficer skoczył, ile tchu w koniu; hetman zaś posunął się dalej, gdzie pod wierzbiną na łące stała chorągiew laudańska, i zatrzymał się tuż przed nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛx, AS: deχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bezdech m., oddech mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tchnienie

Wiktionary


decha

mocna, gruba lub długa deska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrub. od: deska

 (1.2) gwara. muz. gitara elektryczna bez pudła rezonansowego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛxa, AS: deχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., deska ż., dechy nmos.

 przym. deskowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) deska

Wiktionary


dechenit

rzadki minerał


SJP.pl


decher

w rzemieślnictwie: wiązka dziesięciu wyprawionych skórek zwierzęcych


SJP.pl


dechomierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. med. przyrząd służący do mierzenia ilość powietrza wdychanego i wydychanego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spirometr, oddechomierz

Wiktionary


dechroming

zastępowanie chromowanych elementów matowymi


SJP.pl


dechrystianizacja

działanie mające na celu zmniejszenie wpływów religii chrześcijańskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie

 (1.2) proces odchodzenia od chrześcijaństwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: deχrystʹi ̯ä̃ńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dechrystianizowanie n., zdechrystianizowanie n.

 czas. dechrystianizować ndk.

Wiktionary


dechrystianizacyjny

→ dechrystianizacja


SJP.pl

Patrz:

dechrystianizacja

dechrystianizator

osoba podejmująca działania prowadzące do zmniejszenia wpływów religii chrześcijańskiej


SJP.pl


dechrystianizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ograniczanie lub zniesienie wpływów chrześcijaństwa na danym terenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zakrojone na szeroką skalę dechrystianizowanie społeczeństwa cieszyło aparatczyków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdechrystianizowanie n., dechrystianizacja ż.

 przym. dechrystianizacyjny

 czas. dechrystianizować ndk., zdechrystianizować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dechrystianizacja

Wiktionary


dechrystianizować

działać tak, aby pozbawić coś cech chrześcijańskich


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) teol. zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy hollywoodzkie kino dechrystianizuje Amerykę?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdechrystianizowanie n., dechrystianizacja ż., dechrystianizowanie n.

 przym. dechrystianizacyjny

Wiktionary


dechy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) gwara. więzienna: kara polegająca na spaniu na twardym łożu

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: decha

Wiktionary

Dechy: miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Nord.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 5464 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 589 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Dechy plasuje się na 159. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 368). Liczne skupisko Polaków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deska ż., decha ż.

Wiktionary


decise

[czytaj: dec-ize] określenie wykonawcze: stanowczo, zdecydowanie


SJP.pl


decjusz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Trajan Decjusz – cesarz rzymski w latach 249-251
  • Herenniusz Decjusz (? - 251) – starszy syn cesarza Decjusza
  • Decjusze – ród rzymski, do którego należeli:
    • Publiusz Decjusz Mus (ojciec) – polityk rzymski z IV w. p.n.e.
    • Publiusz Decjusz Mus (syn) – polityk rzymski z IV w. p.n.e.
    • Publiusz Decjusz Mus III – polityk rzymski z III w. p.n.e.
    • Publiusz Decjusz – polityk rzymski z II w. p.n.e.
  • Decjusz Jubellius – oficer rzymski z III w. p.n.e.
  • Decjusz Magius – mieszkaniec Kapui z III w. p.n.e.
  • Decjusz (egzarcha) – pierwszy egzarcha Rawenny (584–585)
  • Filippo Decio (Decius) (1454–1535) – włoski prawnik
  • Decjusz (brązownik) – prawdopodobnie brązownik rzymski z I w. p.n.e.

Wikipedia


deck

[czytaj: dek]
1. magnetofon lub gramofon bez wzmacniacza
2. część magnetofonów, wież, odtwarzaczy płyt kompaktowych; kieszeń


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deck – magnetofon lub gramofon bez wzmacniacza
  • Gabriel Deck
  • Théodore Deck
  • Inspectah Deck

Wikipedia


decorum

[czytaj: dekorum] dekorum;
1. zasada literacka układu i wyglądu dzieła;
2. przestarzale: należyty wygląd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) liter. antyczna zasada właściwego zharmonizowania poszczególnych elementów dzieła literackiego, doboru formy do treści;

 (1.2) przen. właściwość zachowania się lub wyglądu w określonych okolicznościach

Wiktionary

Decorum – zasada zgodności treści z formą, inaczej jednorodność stylistyczna. Sformułowana przez Arystotelesa, rozwijana przez Cycerona i Horacego. Była stosowana do każdego gatunku literackiego. Polegała na odpowiednim dobraniu stylu pisania, słownictwa i składni do gatunku oraz tematyki dzieła. Ściśle związana z Arystotelesem i jego sposobem ukształtowania starożytnej tragedii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈkɔrũm, AS: dekorũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekorum, jednorodność stylistyczna

 (1.2) dekorum, stosowność

Wiktionary


decoupage

dekupaż; [czytaj: dekuPAŻ] z francuskiego:
1. metoda zdobienia przedmiotów kawałkami wycinanego papieru i lakierów;
2. technologia tłoczenia płaskich kształtów, zwłaszcza w kartonie lub warstwie plastiku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) technika zdobienia przedmiotów wzorami wyciętymi z papieru lub papierowych serwetek;

Wiktionary

Dekupaż, Decoupage (fr., []) — technika zdobnicza polegająca na przyklejaniu na odpowiednio spreparowaną powierzchnię (np. drewno, metal, szkło, tkanina, plastik, ceramika) wzoru wyciętego z papieru lub serwetki papierowej (technika serwetkowa).

Decoupage klasyczny polega na naklejaniu wzoru z papieru i pokryciu go wieloma warstwami lakieru tak, aby wtopił się całkowicie i nie był wyczuwalny przy dotknięciu. W zamyśle ma on wyglądać jak namalowany.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeby mówić o historii decoupage'u, musimy się cofnąć na początek XII w., kiedy to chińscy wieśniacy tworzyli papierowe wycinanki w żywych kolorach, aby zdobić nimi okna, latarnie, pudełka z prezentami i inne przedmioty.

Wiktionary


decrescendo

[czytaj: dekreszendo] określenie wykonawcze: coraz ciszej; diminuendo


SJP.pl


decumanus

Decumanus (właśc. "decumanus maximus") – jedna z dwóch głównych ulic przecinająca rzymskie miasto lub umocniony obóz wojskowy na osi wschód-zachód. Druga, prostopadła do niej "cardo maximus", przebiegała na linii północ-południe. W punkcie ich przecięcia sytuowane było forum, ponadto w rzymskiej urbanistyce ich przebieg wyznaczał ukierunkowanie (siatkę) innych równoległych ulic w centurialnym podziale obszaru miasta: "decumani minores" i "cardines minores".

Wikipedia


decybel

jednostka równa 1/10 bela


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze, jednostka równa 1/10 bela;

 (1.2) decybele: pot. coś głośnego

Wiktionary

Zasugerowano, aby "bel (jednostka)"

Decybel – logarytmiczna jednostka miary równa formula_1 bela, oznaczana symbolem dB. Używana jest ona w sytuacji, gdy należy porównywać wielkości zmieniające się liniowo w bardzo szerokim zakresie, a najbardziej interesujące są zmiany względne (np. procentowe). Przykładem takiej sytuacji jest pomiar wielkości, których zmiany ludzkie zmysły rejestrują zgodnie z prawem Webera-Fechnera (np. głośność dźwięku, wrażenia węchowe).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na plac zabawacu zabaw poziom ten osiągnął 115 decybeli, podobnie jak hałas w hałaśliwym metrze lub muzyka rockowa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨbɛl, AS: decybel

Wiktionary


decybele

jednostka równa 1/10 bela


SJP.pl


decybelomierz

miernik natężenia dźwięku


SJP.pl


decybelowy

związany z decybelem


SJP.pl


decydencki

urzędowo: odnoszący się do decydenta - osoby mającej prawo lub obowiązek postanawiania w jakiejś sprawie z racji piastowanego urzędu, pełnionej funkcji


SJP.pl


decydent

urzędowo: osoba mająca prawo lub obowiązek decydować o czymś z racji piastowanego urzędu, pełnionej funkcji; decernent, referent, dysponent, prominent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. osoba mająca prawo i obowiązek do podejmowania decyzji z racji pełnionych funkcji

Wiktionary

Decydent – pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające podmiot procesu decyzyjnego, czyli podmiot dokonujący wyboru ostatecznego wariantu decyzji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Decydenci z Warszawy planowaćanują budowę nowych stadionów piłkarskich. (z Wikipedii)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨdɛ̃nt, AS: decydẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. decydencki

 czas. decydować

 rzecz. decydowanie n., zadecydowanie n., zdecydowanie n.

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mocodawca

Wiktionary


decydentka

→ decydent


SJP.pl

Patrz:

decydent

decydowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) podejmowanie decyzji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podczas pełnienia obowiązków dyrektora spodobało mu się decydowanie o zarobkach innych, dawał i odbierał premie według własnego widzimisię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛt͡sɨdɔˈvãɲɛ, AS: decydovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. decydować ndk., zdecydować dk.

 rzecz. decyzja ż., decydent m., zdecydowanie n., zadecydowanie n.

 przym. decyzyjny, decydujący

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary


decydować

1. podejmować decyzję; postanawiać, rozstrzygać, wyrokować;
2. przesądzać o czymś, odgrywać zasadniczą rolę;
3. decydować się:
a) postanawiać coś po rozważeniu innych możliwości;
b) o losie kogoś lub czegoś: rozstrzygać się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdecydować/zadecydować)

 (1.1) podejmować decyzję, postanawiać o czymś

 (1.2) mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę

czasownik zwrotny niedokonany decydować się (dk. zdecydować się)

 (2.1) postanawiać coś zrobić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dyrektor decydował o wszystkich zakupach.

 (1.2) O wyborze oferty w przetargu najczęściej decyduje cena.

 (2.1) Długo decydował się, czy do niej zatelefonować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ, AS: decydovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzja ż., decydowanie n., decydent m., decyzyjność ż., zdecydowanie n., zadecydowanie n.

 czas. zdecydować dk., zadecydować dk.

 przym. decyzyjny, zdecydowany, decydujący

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozstrzygać, przesądzać

Wiktionary


decydujący

przesądzający o czymś; rozstrzygający


SJP.pl

przymiotnik odczasownikowy

 (1.1) przesądzający o czymś, przełomowy

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od decydować

Wiktionary

Powiązane:

 czas. decydować, zdecydować

 rzecz. decyzja ż., decydowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozstrzygający

Wiktionary


decygram

jednostka masy równa 1/10 grama (skrót: dm)


SJP.pl


decygramowy

→ decygram


SJP.pl

Patrz:

decygram

decyhenr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. metrol. dziesiąta część henra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dH

Wiktionary


decyl

parametr charakteryzujący rozkład zmiennej losowej w rachunku prawdopodobieństwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stat. kwantyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10

Wiktionary

Decyl – kwantyl rzędu k/10, gdzie k=1...,9.

Niekiedy używa się średniej decylowej – średniej po usunięciu obserwacji mniejszych od pierwszego oraz większych od dziewiątego decylu:

Wikipedia


decyliard

liczba wynosząca 10^63


SJP.pl

liczebnik główny rzeczowny

 (1.1) mat. termin w systemie długiej skali oznaczający liczbę równą 10⁶³; tysiąc decylionów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w skali krótkiej: wigintylion

Wiktionary


decylion

liczba odpowiadająca jedynce z sześćdziesięcioma zerami (10^60)


SJP.pl

liczebnik, opcjonalnie rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) liczba 10⁶⁰

Wiktionary

Decylion – liczba 1060, czyli jeden i sześćdziesiąt zer w zapisie dziesiętnym. W krajach byłego ZSRR i Stanach Zjednoczonych, decylion oznacza 1033.

Wikipedia


decylitr

jednostka objętości równa 1/10 litra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. jednostka objętości równa jednej dziesiątej litra, czyli stu mililitrom albo 100 centymetrom sześciennym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potrzebujesz dwa decylitry mleka do tego przepisu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dl

Wiktionary


decylitrowy

związany z decylitrem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający objętość jednego decylitra

Wiktionary


decylowy

związany z decylem


SJP.pl


decyma

interwał muzyczny złożony z oktawy i tercji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. interwał

 (1.2) liter. zwrotka złożona z dziesięciu wersów

Wiktionary

Decyma – interwał złożony zawarty między dziesięcioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje decyma mała i decyma wielka. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨ̃ma, AS: decỹma

Wiktionary


decymacja

kara polegająca na zabiciu co dziesiątej osoby


SJP.pl

Decymacja ( decimatio – dziesiątkowanie) – kara stosowana w armiach starożytnych oraz w niektórych wojskach nowożytnych państw autorytarnych, polegająca na zabiciu (ścięciu lub rozstrzelaniu) co dziesiątego żołnierza ukaranego oddziału.

Wikipedia


decymalizacja

wprowadzanie systemu dziesiętnego


SJP.pl

Decymalizacja (fr. "décimalisation" ze ś.łc. "decimalis" „dziesiętny”) – reforma walutowa, polegająca na zastąpieniu dotychczasowej waluty kraju (opartej na systemie innym niż dziesiętny) nową, opartą na systemie dziesiętnym, bez ingerencji w kurs walutowy.

Wikipedia


decymalny

w odniesieniu do sposobu zapisu liczb: dziesiętny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. dziesiętny.

Wiktionary


decymetr

jednostka długości równa m.in. 0,1 metra, 10 centymetrów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. jednostka długości równa dziesiątej części metra;

Wiktionary

Decymetr (symbol: dm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden decymetr równa się 10 centymetrom (0,1 metra). W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-1 m oznaczający 0,1 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Decymetrów używa się w geodezji do skalowania łat niwelacyjnych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. decymetrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. dm

Wiktionary


decymetrowy

związany z decymetrem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. mający długość bliską jednej dziesiątej metra

 (1.2) fiz. związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decymetr mrz.

Wiktionary


decymować

1. karać przez zabijanie co dziesiątej osoby; dziesiątkować;
2. dawniej: składać dziesięcinę - dawny podatek na rzecz Kościoła


SJP.pl


decyteks

jednostka miary równa 1/10 teksa


SJP.pl


decytona

jednostka masy używana w rolnictwie, równa 100 kilogramom; kwintal


SJP.pl


decyzja

postanowienie, orzeczenie w danej sprawie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

Wiktionary

Decyzja (z decisio – ugoda, postanowienie, rozstrzygnięcie) – wynik wyboru mający prowadzić do celu.

Stanowi pojęcie z języka naturalnego, kluczowe we wszystkich naukach i jest wynikiem „podjęcia decyzji”.

Subtelna różnica między podjęciem decyzji a procesem decyzyjnym jest tylko ta, że proces decyzyjny nie zawsze doprowadza do decyzji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam nadzieję, że podjęliśmy słuszną decyzję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨzʲja, AS: decyzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzyjność ż., zdecydowanie n., zadecydowanie n., decydowanie n.

 czas. decydować, zdecydować

 ims. decydujący

 przym. decyzyjny, decydujący, zdecydowany

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) postanowienie

Wiktionary


decyzyjność

prawo albo możliwość decydowania o czymś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prawo lub możliwość decydowania o czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛt͡sɨˈzɨjnɔɕt͡ɕ, AS: decyzyi ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzja ż., zadecydowanie n., zdecydowanie n.

 przym. decyzyjny

 czas. decydować

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary


decyzyjny

→ decyzja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący decyzji, związany z decyzją

Wiktionary

Patrz:

decyzja

Przykłady

 (1.1) Jakie czynniki wpływają na proces decyzyjny?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzja ż., decyzyjność ż., zadecydowanie n., decydowanie n.

 czas. decydować

Wiktionary


deczewski

nazwisko


SJP.pl


deczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. makatka

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński,Poznań. serwetka

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przykrycie na becik chrzcielny

 (1.4) gw-pl|Poznań. kocyk, kołderka, narzutka

Wiktionary


deczko

potocznie: troszkę, odrobinkę; z deka, z deczka, kapkę


SJP.pl

liczebnik nieokreślony

 (1.1) pot. trochę, niewiele

Wiktionary


ded.

skrót od: dedykacja, dedykować, dedykowany; dedyk.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dedykacja, dedykować, dedykowany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkat͡sʲja|ˌdɛdɨˈkɔvat͡ɕ|ˌdɛdɨkɔˈvãnɨ, AS: dedykacʹi ̯a|dedykovać|dedykovãny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dedyk.

Wiktionary


dedal

mit. gr. ateński architekt i wynalazca, ojciec Ikara


SJP.pl

Dedal (gr. Δαίδαλος "Daídalos", łac. "Daedalus") – w mitologii greckiej architekt i wynalazca. Ojciec Ikara żonaty z Naukrate (niewolnicą Minosa).

Syn Metiona (lub Palamona), wnuk Eupalamosa, prawnuk ateńskiego króla Erechteusza.

Według innych źródeł był synem Eupalamosa i Alkippe, Merope albo Ifinoe.

Wikipedia


dedalowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dedala lub z nim związany


SJP.pl


dedecius

[czytaj: dedecjus] nazwisko


SJP.pl


dededo

miejscowość i okręg administracyjny Guamu


SJP.pl

Dededo (czamorro: "Dededou") – okręg administracyjny Guamu i jednocześnie jedna z miejscowości. Okręg ma powierzchnię 78 km², a zamieszkany jest przez 44 943 osób (dane spisowe z 2010), co czyni go największym okręgiem Guamu pod względem liczby ludności.

Wikipedia


dedeerowski

przymiotnik od: DDR (niem. (Die) Deutsche Demokratische Republik - Niemiecka Republika Demokratyczna); dederowski, DDR-owski, enerdowski, NRD-owski


SJP.pl


dedek

nazwisko


SJP.pl


dederko

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • średniowieczne polskie zdrobnienie imienia Deder (Dieter)
  • Jakub Ignacy Dederko (1751-1829) – biskup
  • Marian Dederko (1880-1965) – fotografik, ojciec Witolda
  • Witold Dederko (1906-1988) – fotografik, syn Mariana
  • Henryk Dederko (1944) – reżyser filmowy
  • Ewa Dederko (1974) – triathlonistka

Wikipedia


dederon

tworzywo sztuczne produkowane w NRD, używane m.in. do szycia ubrań


SJP.pl


dederonowy

związany z dederonem


SJP.pl


dederowski

przymiotnik od: DDR (niem. (Die) Deutsche Demokratische Republik - Niemiecka Republika Demokratyczna); dedeerowski, DDR-owski, enerdowski, NRD-owski


SJP.pl


dederónka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Zaolzie. rodzaj koszuli męskiej

Wiktionary


dedolaryzacja

ograniczanie użycia dolara w handlu i finansach międzynarodowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. polit. hand. proces mający na celu zmniejszenie istotności dolara amerykańskiego w transakcjach międzynarodowych;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chiny, które do niedawna niespecjalnie przejmowały się kwestią środowiska i transformacji energetycznej, chcą ją teraz wykorzystać do wzmocnienia juana i dedolaryzacji głównych rynków.

Wiktionary


dedra

model samochodu marki Lancia


SJP.pl


dedukcja

forma wnioskowania opartego na zbiorze przesłanek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) log. filoz. wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków;

 (1.2) wnioskowanie, rozumowanie, wywód

 (1.3) daw. odejmowanie, potrącenie z sumy

 (1.4) hist. praw. w Polsce przedrozbiorowej: publiczne przedstawienie rodowodu osoby, której szlachectwo jest kwestionowane

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedukowanie n.

 czas. dedukować ndk., wydedukować dk.

 przym. dedukcyjny

 przysł. dedukcyjnie

Wiktionary


dedukcjonizm

pogląd w metodologii nauk empirycznych zakładający m.in., że rozwój wiedzy polega na stawianiu hipotez; hipotetyzm


SJP.pl

Dedukcjonizm – w nauce prąd myślowy odrzucający znaczenie indukcji logicznej, a podkreślający wagę dedukcji, czyli logicznego rozważania teorii naukowych oraz wypływających z nich wniosków dających się obserwować eksperymentalnie. Przeciwieństwem dedukcjonizmu jest indukcjonizm.

Wikipedia


dedukcyjność

→ dedukcyjny


SJP.pl

Patrz:

dedukcyjny

dedukcyjny

przymiotnik od: dedukcja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dedukcją; oparty na dedukcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z prawa podstawowego (systemu aksjomatów) wyprowadza on jak najpełniejsze konsekwencje na drodze czysto logiczno-dedukcyjnej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedukcja ż.

 czas. dedukować

Wiktionary


dedukować

wyciągać wnioski z przesłanek za pomocą logicznego ciągu powiązań przyczynowo-skutkowych


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydedukować)

 (1.1) log. wyprowadzać logiczne wnioski (sądy szczegółowe) z założeń uznanych za prawdziwe, teorii lub sądów ogólnych; dowodzić metodą dedukcji

 (1.2) książk. wnioskować; rozumować i wyciągać wnioski na podstawie znanych danych, faktów, twierdzeń lub przesłanek

 (1.3) daw. wyprowadzać, wywodzić (np. pochodzenie rodu)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Popper zaproponował hipotetyczno-dedukcyjny model uprawiania nauki, w którym w punkcie wyjścia tworzy się hipotezy, następnie dedukuje się z nich konsekwencje logiczne [...].

 (1.3) Nobilitację swoją i z miecza, i z kądzieli, i przez dziady, i przez baby [...] publicznie dedukował i dowiódł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedukcja ż., dedukowanie n., wydedukowanie n., dedukcjonizm mrz.

 czas. wydedukować dk.

 przym. dedukcyjny

 przysł. dedukcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wnioskować

 (1.2) wnioskować, konkludować, domyślać się, rozumować

 (1.3) wywodzić

Wiktionary


deduplikacja

eliminowanie powtarzających się części w zbiorze danych


SJP.pl

Deduplikacja – eliminowanie powtarzających się części w zbiorze danych. Jest to proces stosowany przy okazji tworzenia kopii zapasowych danych (tzw. backup). Celem procesu deduplikacji jest ograniczanie ilości miejsca potrzebnego do przechowywania kopii zapasowych.

Wikipedia


deduplikować

eliminować powtarzające się części w zbiorze danych


SJP.pl


dedycja

u dawnych Rzymian: poddanie się wroga, oddanie się w niewolę


SJP.pl


dedyk.

skrót od: dedykacja, dedykować, dedykowany; ded.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dedykacja, dedykować, dedykowany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkat͡sʲja|ˌdɛdɨˈkɔvat͡ɕ|ˌdɛdɨkɔˈvãnɨ, AS: dedykacʹi ̯a|dedykovać|dedykovãny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ded.

Wiktionary


dedykacja

1. krótki tekst o charakterze osobistym, pisany ręcznie na fotografii, egzemplarzu książki lub innym przedmiocie, skierowany do obdarowanego przez ofiarodawcę;
2. w literaturoznawstwie: krótki tekst poprzedzający dzieło, w którym autor informuje, że poświęca je jakiejś osobie;
3. u dawnych Rzymian: poświęcenie przez konsula lub dwóch wybranych przez lud przedstawicieli jakiegoś przedmiotu bogom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby;

 (1.2) daw. poświęcenie, konsekracja

 (1.3) daw. święto obchodzone w rocznicę dedykacji kościoła (1.2)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dedykacja – pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby,
  • dedykacja – uroczyste nadanie wezwania świątyni katolickiej,
  • Dedykacja – album z muzyką Stanisława Syrewicza do wierszy znanych poetów polskich z udziałem: Magdy Umer, Daniela Olbrychskiego, Piotra Fronczewskiego, Marka Kondrata i Krzysztofa Wakulińskiego (1977...
  • Dedykacja – album Sylwii Wiśniewskiej (2004)
  • Dedykacja – film z 2007 roku w reż. Justina Theroux

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkat͡sʲja, AS: dedykacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedykata ż., dedykowanie n., zadedykowanie n.

 czas. dedykować ndk., zadedykować dk.

 przym. dedykacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autograf; przest. dedykata

Wiktionary


dedykacyjny

1. taki, który ma charakter dedykacji - krótkiego tekstu o charakterze osobistym, pisanego ręcznie na fotografii, egzemplarzu książki lub innym przedmiocie, skierowanego do obdarowanego przez ofiarodawcę;
2. w literaturoznawstwie: taki, który dotyczy dedykacji - krótkiego tekstu poprzedzającego dzieło, w którym autor informuje, że poświęca je jakiejś osobie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dedykacją; będący dedykacją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedykacja ż., dedykowanie n., zadedykowanie n.

 czas. dedykować, zadedykować

Wiktionary


dedykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dedykować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨkɔˈvãɲɛ, AS: dedykovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadedykowanie n., dedykacja ż., dedykata ż.

 czas. dedykować ndk., zadedykować dk.

 przym. dedykacyjny

Wiktionary


dedykowany

poświęcić, poświęcać coś komuś (np. piosenkę, film, powieść); ofiarować (ofiarowywać)


SJP.pl


dedykować

poświęcić, poświęcać coś komuś (np. piosenkę, film, powieść); ofiarować (ofiarowywać)


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zadedykować)

 (1.1) dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)

 (1.2) inform. przeznaczać (np. serwer, łącze) do użycia wyłącznie w jednym celu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan Kochanowski napisał treny dedykowane zmarłej córce Urszuli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkɔvat͡ɕ, AS: dedykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedykacja ż., dedykata ż., dedykowanie n., zadedykowanie n.

 czas. zadedykować dk.

 przym. dedykacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wydzielić

Wiktionary


dedłać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Januszkowice (powiat krapkowicki). mówić dużo i niepotrzebnie

 (1.2) gw-pl|Spisz. mówić niewyraźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paplać, pleść, nawijać, trajkotać

 (1.2) mamrotać, bąkać, bełkotać, stękać, dukać

Wiktionary


deemulgacja

proces odwrotny do emulgacji polegający na rozdzieleniu emulsji poprzez łączenie się drobnych cząsteczek jednego ze składników; demulgacja


SJP.pl


deemulgator

substancja, która dodana do emulsji powoduje rozdzielenie wchodzących w jej skład faz ciekłych; demulgator


SJP.pl


deemulgować

powodować rozdzielenie faz ciekłych emulsji; demulgować


SJP.pl


deepfake

[czytaj: dip fejk]
1. fałszywy, ale realistycznie wyglądający obraz, film wideo lub nagranie dźwiękowe, wygenerowane z użyciem sztucznej inteligencji
2. technika generowania takich materiałów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. metoda cyfrowej manipulacji obrazem i filmem przy użyciu zaawansowanych technologii oraz sztucznej inteligencji;

 (1.2) obraz lub film wykonany metodą deepfake (1.1)

Wiktionary

Deepfake (zbitka wyrazowa od ang. deep learning „głębokie uczenie” oraz fake „fałszywy”) – wygenerowane lub zmanipulowane przez sztuczną inteligencję obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe.

Wikipedia


deesis

typ ikonograficzny przedstawiający Chrystusa na tronie jako Zbawiciela i Sędziego; deisis


SJP.pl

De

Wikipedia


deeskalacja

zmniejszanie, ograniczanie czegoś, zwłaszcza dotyczy to działań wojennych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. wojsk. ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych

Wiktionary


deeskalacyjny

→ deeskalacja


SJP.pl

Patrz:

deeskalacja

deeskalować

stopniowo zmniejszać intensywność czegoś, wygaszać (np. konflikt)


SJP.pl


deet

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. dietylotoluamid, N,N-dietylo-m-toluamid;

Wiktionary


deetatyzacja

ograniczenie wpływu władz państwowych na gospodarkę, usamodzielnienie i prywatyzacja przedsiębiorstw; dezetatyzacja


SJP.pl


deetatyzować

o gospodarce: uniezależniać od decyzji władz państwowych, zwykle przez usamodzielnienie i prywatyzację przedsiębiorstw; odpaństwawiać


SJP.pl


deewangelizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) teol. działalność prowadząca do zmniejszenia wpływu doktryny chrześcijańskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zmasowana deewangelizacja doprowadziła do odejścia od Kościoła armii ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deewangelizowanie n.

 czas. deewangelizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deewangelizowanie, dechrystianizacja, dechrystianizowanie

Wiktionary


deewangelizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) teol. zmniejszanie się gdzieś wpływów chrześcijaństwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tamtym czasie trwało w najlepsze deewangelizowanie Czech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deewangelizacja ż.

 czas. deewangelizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deewangelizacja

Wiktionary


deewangelizować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) teol. zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gazecie coraz trudniej deewangelizować i odmóżdżać społeczeństwo, a jednak nie ustaje w wysiłkach.

 (1.1) Czy ta zbrodnicza ideologia przypadkiem nie deewangelizowała całych narodów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deewangelizacja ż., deewangelizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dechrystianizować

Wiktionary


def

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. med. defibrylator

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Być może doczekamy czasów, kiedy defy będą dostarczać wyładowania wielofazowe.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) defibrylator, AED

Wiktionary


def.

skrót

 (1.1) = definicja

Wiktionary


defa

potocznie:
1. definicja;
2. defensywa


SJP.pl

Deutsche Film AG, DEFA – państwowa wytwórnia filmowa w NRD, w Poczdamie – Babelsbergu.

Wytwórnia DEFA wyprodukowała około 700 filmów fabularnych, 750 filmów animowanych oraz 2250 filmów dokumentalnych i krótkometrażowych. Udźwiękowiono około 8000 filmów, głównie dla potrzeb telewizji NRD Deutscher Fernsehfunk.

Wikipedia


defasonować

pozbawiać właściwego fasonu, kształtu; deformować


SJP.pl


defaszyzacja

działania podjęte po II wojnie światowej w celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Niemczech i Włoszech z faszyzmu


SJP.pl


default

[czytaj: diFOLT] w informatyce: odgórnie ustalona wartość lub rodzaj przyjętego ustawienia w programie komputerowym


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ustawienia domyślne
  • default (finanse)
  • Default (zespół muzyczny)
  • Exposure at default
  • Credit default swap

Wikipedia


defaultowy

[czytaj: difoltowy] w informatyce o wartościach lub ustawieniach: odgórnie ustalony lub przyjęty; standardowy, domyślny


SJP.pl


defectivum

[czytaj: defektiwum] rzeczownik, zaimek lub czasownik defektywny, niemający pewnych form fleksyjnych


SJP.pl


defekacja

1. wydalanie kału; wypróżnianie (się)
2. oczyszczanie soku buraczanego za pomocą wapna niegaszonego lub mleka wapiennego; nawapnianie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. wydalanie kału;

 (1.2) oczyszczanie soku z buraków cukrowych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • defekacja (cukrownictwo) – oczyszczanie soku z buraków cukrowych
  • defekacja (medycyna) – wydalanie kału

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W procesie defekacji następuje wydalenie niestrawionych resztek pokarmu z organizmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛˈkat͡sʲja, AS: defekacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. defekować ndk.

 przym. defekacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypróżnianie; pot. wulg. sranie

Wiktionary


defekacyjny

przymiotnik od: defekacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z defekacją, wydalaniem; służący do defekacji, wydalania

 (1.2) związany z defekacją (procesem w cukrownictwie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekacja ż.

Wiktionary


defekator

urządzenie do oczyszczania


SJP.pl


defekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od defekt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie defekt, lecz tylko mały defekcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekt m.

Wiktionary


defekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. fizj. wydalanie kału

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zabrania się defekowania na trotuarze!

 (1.1) Przy hemoroidach pożądane jest defekowanie miękkim kałem.

 (1.1) Ludzie myślą, że życie to jedzenie, defekowanie, pracowanie, czynienie zadość popędom, organizowanie przyjemności, dbanie o zdrowie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. defekować ndk., zdefekować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) defekacja

Wiktionary


defekować

oddawać kał; wypróżniać się, załatwiać się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdefekować)

 (1.1) książk. fizj. wydalać kał

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wolno defekować gdzie popadnie!

 (1.1) Ojciec wziął gazetę do kibla – prawdopodobnie będzie defekował, bo czytać nie umie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekowanie n., defekacja ż.

 czas. zdefekować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawać stolec, wydalać, wypróżniać się; pot. kasztanić, kupkać, robić kupę, robić kupkę; gw. Górny Śląsk yać; wulg. pejor. srać

Wiktionary


defekt

wada lub uszkodzenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

 (1.2) fiz. biol. niedobór, brak;

 (1.3) ułomność moralna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Defekt sieci krystalicznej – w krystalografii
    • Defekt Frenkla
    • Defekt Schottky'ego
  • Defekt kwantowy − w fizyce atomowej
  • Defekt masy – w fizyce jądrowej
  • Defekt trójkąta – w matematyce
  • Defekt – serial telewizyjny z 2003 r. w reżyserii Macieja Dutkiewicza z Magdaleną Cielecką i Piotrem Fronczewskim w rolach głównych
  • Defekt – album zespołu Oomph!
  • Defekt Muzgó – polski zespół punkrockowy
    • Defekt Muzgó – album ww. zespołu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten samochód ma chyba jakiś defekt.

 (1.2) Defekt masy to zjawisko fizyczne.

 (1.1) Grudy ni żadnego defektu na zdrowiu konie nie mają: podkute są dziś wszystkie.

 (1.3) Pokuta za popełnione przez pięć lat defekty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛfɛkt, AS: defekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defektariusz m., defektywność ż., defekcik mrz.

 przym. defektowy, defektowny, defektywny, zdefektowany

 czas. defektować się ndk., zdefektować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mankament

Wiktionary


defektariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. farmaceuta uzupełniający braki leków w aptece

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poszukuję defektariusza do mojej apteki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛkˈtarʲjuʃ, AS: defektarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekt m.

Wiktionary


defektogram

zapis badania wad w strukturze ciała stałego za pomocą defektogramu


SJP.pl


defektolog

specjalista w dziedzinie defektologii


SJP.pl


defektologia

umiejętność lub nauka o przywracaniu ludzi przewlekle chorych do zdrowia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

Wiktionary

Defektologia, pedagogika defektologiczna – dział pedagogiki specjalnej zajmujący się nauczaniem i wychowaniem dzieci z niepełnosprawnościami, w tym niepełnosprawnościami intelektualnymi. Defektologia może być również rozumiana jako synonim pedagogiki specjalnej lub szersza nauka interdyscyplinarna o defektach fizycznych, psychicznych i umysłowych człowieka, nauka o człowieku defektywnym (posiadającym wadę fizyczną, psychiczną lub umysłową). Określenie to traktowane jest niekiedy jako przestarzale.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja, AS: defektoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defektolog m.

 przym. defektologiczny

Wiktionary


defektologiczny

→ defektologia


SJP.pl

Patrz:

defektologia

defektoskop

urządzenie do ultradźwiękowego badania wad materiałów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. aparat służący do wykrywania wad w strukturze metalu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Otwarcie lub uszkodzenie metalowej osłony oraz uruchomienie defektoskopu przez osoby do tego niepowołane grozi silnym napromieniowaniem promieniami gamma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛkˈtɔskɔp, AS: defektoskop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defektoskopia ż.

 przym. defektoskopowy

Wiktionary


defektoskopia

badania wykrywające wewnętrzne wady materiału


SJP.pl

Defektoskopia – dział badań nieniszczących (NDT) zmierzających do wykrycia nieciągłości materiału. Wykrywane są wady materiału takie jak: wtrącenia, ubytki korozyjne, pustki, pęknięcia, odwarstwienia, łuski, szczeliny, braki przetopu itp.

Wikipedia


defektoskopowy

związany z defektoskopem


SJP.pl


defektować

powodować defekt (wadę, uszkodzenie)


SJP.pl


defektowny

dawniej: taki, który ma defekt, usterkę; defektowy, defektywny, uszkodzony


SJP.pl


defektowy

rzadko: taki, który ma defekt, usterkę; defektowny, defektywny, uszkodzony


SJP.pl


defektywność

→ defektywny


SJP.pl

Patrz:

defektywny

defektywny

ułomny;
1. mający defekt, usterkę; uszkodzony, defektowy, defektowny;
2. w językoznawstwie: niemający pewnych form fleksyjnych typowych dla danej części mowy (np. czasownik "słychać" występujący tylko w bezokoliczniku i w formach nieosobowych)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający defekty, wady, braki

 (1.2) jęz. nieposiadający niektórych form fleksyjnych

 (1.3) biol. mający wadę fizyczną lub genetyczną uniemożliwiającą prawidłowy rozwój

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekt mrz., defektywność ż.

 czas. defektować

 przym. defektowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ułomny

 (1.2) ułomny

Wiktionary


defeminizacja

1. zmniejszenie się stosunku liczby kobiet do liczby mężczyzn zajmujących się jakąś dziedziną życia;
2. zaburzenia w organizmie kobiety, powodujące zanik typowo kobiecych cech a także pojawienie się cech męskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) socjol. proces zmniejszania się liczby kobiet względem mężczyzn w określonym obszarze

 (1.2) med. zanik cech samiczych w organizmie

Wiktionary


defender

model samochodu marki Land Rover


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Defender (singel Manowar)
  • Defender (singel Gabrielli Cilmi)
  • Defender (album) – album Rory'ego Gallaghera
  • Windows Defender – program chroniący przed programami szpiegującymi
  • Mac Defender – koń trojański
  • Defender (gra komputerowa) – gra komputerowa z 1981 roku
  • Land Rover Defender – samochód terenowy produkowany przez Land Rovera
  • Defender M – tkanina trudnopalna
  • Defenders – amerykański serial science fiction
  • Defender – nagroda przyznawana na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach

Wikipedia


defenestracja

śmierć spowodowana wyrzuceniem lub wypadnięciem przez okno


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

 (1.2) książk. przen. śmierć poprzez wyrzucenie przez okno bądź wypadnięcie przez nie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • defenestracja (czynność)
  • defenestracja praska
  • defenestracja wrocławska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Defenestracja w Pradze w 1618 roku była bezpośrednim powodem wojny trzydziestoletniej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja, AS: defẽnestracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. autodefenestracja ż.

Wiktionary


defenestrować

wyrzucić kogoś przez okno, zwykle powodując jego śmierć


SJP.pl


defensa

dawniej: obrona


SJP.pl


defensor

gracz broniący bramki


SJP.pl


defensorka

→ defensor


SJP.pl

Patrz:

defensor

defensyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. białko kationowe będące elementem układu immunologicznego posiadające właściwości antybakteryjne, antywirusowe i antygrzybiczne

Wiktionary


defensywa

obrona


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) działania mające na celu obronę przed atakiem

 (1.2) wojsk. obronne działania wojskowe

 (1.3) sport. część drużyny piłkarskiej przeznaczona do zadań obronnych

 (1.4) hist. w Polsce międzywojennej kontrwywiad

Wiktionary

Defensywa (łac. "defensivus", obronny) – niewłaściwy termin z zakresu wojskowości, używany potocznie zamiast określenia obrona. Termin ten używany był w Polsce w okresie międzywojennym na określenie Oddziału II Sztabu Generalnego/Głównego Wojska Polskiego, zajmującego się wywiadem i kontrwywiadem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rebelianci z Misraty przeszli do defensywy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛ̃w̃ˈsɨva, AS: defẽũ̯syva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensor m., defensywność ż.

 przym. defensywny

 przysł. defensywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) obrona

 (1.4) kontrwywiad

Wiktionary


defensywnie

przysłówek

 (1.1) w sposób defensywny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensywność ż., defensywa ż.

Wiktionary


defensywniej

stopień wyższy od przysłówka: defensywnie


SJP.pl


defensywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: defensywny


SJP.pl


defensywność

przyjmowanie postawy obronnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest defensywne; cecha tych, którzy są defensywni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensywa ż.

 przym. defensywny

 przysł. defensywnie

Wiktionary


defensywny

obronny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający na celu obronę przed atakiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensywność ż., defensywa ż.

Wiktionary


defenzor

preparat antykorozyjny, ciekły roztwór żywic, poliolefin i stearynianów w benzynie lakowej


SJP.pl


deferencja

dawniej: szacunek, poważanie, względy


SJP.pl


deferens

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się epicykl (mniejszy okrąg), po którym z kolei porusza się ciało niebieskie; deferent


SJP.pl


deferent

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się epicykl (mniejszy okrąg), po którym z kolei porusza się ciało niebieskie; deferens


SJP.pl

De

Wikipedia


defetysta

ktoś niewierzący w powodzenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba akceptująca porażkę bez walki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. defetystyczny

 rzecz. defetyzm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pesymista

Wiktionary


defetystka

→ defetysta


SJP.pl

Patrz:

defetysta

defetystyczny

pozbawiony wiary w powodzenie, z góry zakładający klęskę


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) nacechowany defetyzmem, wyrażający opinię o nieuchronnej klęsce, niepowodzeniu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defetyzm mrz., defetysta mos., defetystka ż.

Wiktionary


defetyzm

brak wiary w zwycięstwo, w powodzenie jakiejś sprawy; pesymizm, czarnowidztwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co wy mi tu, żołnierzu, defetyzm szerzycie? Posiłki nadejdą na czas, stulcie pysk i wracajcie kopać okopy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈfɛtɨsm̥, AS: defetysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defetysta mos., defetystka ż.

 przym. defetystyczny

Wiktionary


defibracja

proces rozdrabniania drewna lub masy celulozowej podczas produkcji papieru


SJP.pl


defibracyjny

dotyczący defibracji


SJP.pl


defibrator

urządzenie do rozdrabniania materiałów włóknistych, np. drewna; rozwłókniarka


SJP.pl


defibrować

dokonywać defibracji drewna; rozwłókniać


SJP.pl


defibrylacja

pobudzenie serca do pracy za pomocą impulsów elektrycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym

Wiktionary

Defibrylacja, defibrylacja elektryczna – zabieg medyczny stosowany podczas reanimacji. Polega na zastosowaniu terapeutycznej dawki elektrycznej prądu stałego o określonej energii poprzez powierzchnię klatki piersiowej lub bezpośrednio na mięsień serca, w celu wygaszenia najpoważniejszych zaburzeń rytmu serca – migotania komór (łac. "fibrillatio ventriculorum") oraz częstoskurczu komorowego (łac. "tachycardia ventricularis") bez tętna. Energia defibrylatora wyrażana jest w dżulach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲibrɨˈlat͡sʲja, AS: defʹibrylacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defibrylator m.

 przym. defibrylacyjny

Wiktionary


defibrylacyjny

→ defibrylacja


SJP.pl

Patrz:

defibrylacja

defibrylator

urządzenie do pobudzania akcji serca, wykorzystujące działanie energii prądu elektrycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. techn. urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;

Wiktionary

Defibrylator – urządzenie medyczne służące do przeprowadzania zabiegu defibrylacji serca. Może zakończyć zaburzenia rytmu serca takie jak migotanie komór lub częstoskurcz komorowy bez wyczuwalnego tętna. Defibrylatory są utrzymywane w gotowości do natychmiastowego użycia na oddziałach intensywnej terapii, na salach operacyjnych, w izbach przyjęć oraz w pojazdach służb ratowniczych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A w karetce musieli użyć defibrylatora, bo chłopina z wrażenia stracił akcję serca na chwilę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr, AS: defʹibrylator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defibrylacja ż.

 czas. defibrylować ndk.

Wiktionary


defibrylować

pobudzać serce do pracy za pomocą impulsów elektrycznych


SJP.pl


defibrynować

wytrącać z krwi fibrynę; przeprowadzać defibrynację


SJP.pl


deficjencja

wybrakowanie


SJP.pl

Deficjencja – aberracja chromosomowa polegająca na delecji końcowego (dystalnego) odcinka chromosomu.

Zapis ISCN dla przykładowej delecji terminalnej chromosomu 5 od końca ramienia p do q10: codice_1

Wikipedia


deficycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od deficyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie deficyt, lecz tylko mały deficycik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deficyt m.

Wiktionary


deficyt

niedobór;
1. w ekonomii: nadwyżka rozchodów nad przychodami, z czego wypływa brak w pokryciu wydatków; deficytowość;
2. niedostateczna ilość czegoś, niepokrywająca zapotrzebowania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) niedobór, brak;

 (1.2) ekon. przewaga wydatków nad dochodami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deficyt budżetowy
  • deficyt cykliczny
  • deficyt handlowy
  • deficyt masy
  • deficyt tlenowy
  • deficyt tętna
  • deficyt uwagi
  • deficyt pierwotny
  • deficyt wody
  • deficyty psychiczne
  • nadwyżka

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W Polsce każdego roku występuje deficyt budżetowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈfʲit͡sɨt, AS: defʹicyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deficytowość ż.

:: zdrobn. deficycik mrz.

 przym. deficytowy

Wiktionary


deficytowość

1. w ekonomii: stan charakteryzujący się nadwyżką rozchodów nad przychodami, z czego wypływa brak w pokryciu wydatków; deficyt, niedobór;
2. stan charakteryzujący się zbyt małą podażą wobec popytu, brakiem czegoś


SJP.pl


deficytowy

1. w ekonomii: taki, którego wydatki przewyższają dochody, przynoszący więcej strat niż zysków; niedochodowy, nieopłacalny, nierentowny, niezyskowny;
2. taki, którego jest za mało w stosunku do zapotrzebowania


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przynoszący większe straty niż zyski

 (1.2) istniejący, występujący w zbyt małej ilości, by zaspokoić zapotrzebowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten towar zawsze był deficytowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲit͡sɨˈtɔvɨ, AS: defʹicytovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deficyt m., deficytowość ż.

Wiktionary


defiguracja

deformacja przedmiotu lub postaci


SJP.pl


defilada

uroczysty przemarsz w szyku paradnym grupy wojsk, przejazd kolumny pojazdów lub przelot eskadry samolotów wojskowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;

 (1.2) pot. przen. ostentacyjne przechadzanie się

Wiktionary

Defilada (z fr. "défilé") – rodzaj parady wojskowej, przemarsz oddziałów wojska, a także przejazd pojazdów i broni zmechanizowanych, w szyku paradnym przed dowódcą lub ważnymi osobistościami. Defiladą nazywany bywa też przemarsz członków organizacji lub grup ludności przed przedstawicielami władz. Zwykle okazją do organizacji defilady jest święto lub uroczystość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wybuch spowodował panikę wśród publiczności obecnej na defiladzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲiˈlada, AS: defʹilada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defilowanie n., przedefilowanie n.

 czas. defilować ndk., przedefilować dk.

 przym. defiladowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) parada

 (1.2) paradowanie

Wiktionary


defiladowy

przymiotnik od: defilada, np. szyk defiladowy


SJP.pl


defilator

zwierzę poruszające się równolegle do linii myśliwych


SJP.pl


defilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) maszerowanie, przejeżdżanie, przelatywanie w czasie defilady

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲilɔˈvãɲɛ, AS: defʹilovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defilada ż.

 czas. defilować ndk.

 przym. defiladowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paradowanie

Wiktionary


defilować

przechodzić, paradować przed kimś, w celu zwrócenia na siebie uwagi


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) maszerować grupowo w defiladzie

 (1.2) przen. przechadzać się ostentacyjnie, chcąc być zauważonym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Właśnie przed trybuną honorową defiluje korpus lotnictwa.

 (1.2) Wiesiek już po raz piąty defiluje pod oknem Jadźki – chyba się zakochał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲiˈlɔvat͡ɕ, AS: defʹilovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defilada ż., defilowanie n., przedefilowanie n.

 czas. przedefilować dk.

 przym. defiladowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) paradować

Wiktionary


defiltracja

oddzielenie płynu przez sączenie; odsączenie


SJP.pl


definicja

wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

Wiktionary

Definicja ( definitio) – rodzaj wypowiedzi informującej o znaczeniu pewnego wyrażenia. Definicja osiąga to, wskazując inne wyrażenie oddające ten sam sens, np. odpowiedni zakres nazwy. Wyróżnia się kilkanaście rodzajów definicji:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najprostsza definicja tej figury: prostokąt o równych bokach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja, AS: defʹĩńicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definiowanie n., zdefiniowanie n.

 czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

 przym. definicyjny, definiowalny

 przysł. definitywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjaśnienie, objaśnienie, określenie

Wiktionary


definicyjnie

→ definicyjny


SJP.pl

Patrz:

definicyjny

definicyjny

przymiotnik od: definicja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z definicją; stanowiący definicję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definicja ż., definiowanie n., zdefiniowanie n.

 przym. definiowalny

Wiktionary


definiendum

człon definiowany, to, czego znaczenie się określa (np. definiendum w tej definicji jest samo słowo "definiendum")


SJP.pl


definiens

człon definiujący, ta część definicji, w której określa się znaczenie członu definiowanego (np. w tej definicji definiensem jest: "człon definiujący, ta część definicji, w której określa się znaczenie członu definiowanego")


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) log. człon definiujący

Wiktionary


definiowalny

dający się zdefiniować, możliwy do zdefiniowania


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) możliwy do zdefiniowania, dający się zdefiniować

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definicja ż., definiowanie n., zdefiniowanie n.

 czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

 przym. definicyjny

Wiktionary


definiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) formułowanie definicji

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩɲɔˈvãɲɛ, AS: defʹĩńovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdefiniowanie n., definicja ż.

 czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

 przym. definicyjny, definiowalny

Wiktionary


definiować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chorobę definiuje się jako jakiekolwiek odstępstwo od normalnego stanu fizjologicznego organizmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ, AS: defʹĩńovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definiowanie n., definicja ż., zdefiniowanie n.

 czas. zdefiniować dk.

 przysł. definitywnie

 przym. definiowalny

Wiktionary


definitor

doradca prowincjała


SJP.pl


definitorium

Definitorium – doradcze kolegium ministra prowincjalnego (prowincjała) w niektórych zakonach męskich, np. u franciszkanów. Składa się zazwyczaj z kilku członów tej samej prowincji zakonnej, którzy złożyli profesję wieczystą. Członkowie definitorium zwykle nazywani są definitorami lub dyskretami. Tą samą nazwą bywa określane cykliczne zebranie członków rady.

Wikipedia


definitorka

→ definitor


SJP.pl

Patrz:

definitor

definitywnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany

Wiktionary

Definitywnie – trzeci album solowy polskiego rapera Te-Trisa. Wydawnictwo ukazało się 23 października 2015 roku nakładem wytwórni muzycznej Step Records. Album został wyprodukowany przez samego rapera przy współpracy z Sir Michem, Kacprem Winiarkiem oraz Nerwusem. Wśród gości pojawili się raperzy: Kuba Knap, Astek z zespołu Dwa Sławy i Ras z grupy Rasmentalism.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ich związek, zawsze odległy od formy ustabilizowanej, został w końcu definitywnie zerwany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ, AS: defʹĩńityvʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definicja ż.

 czas. definiować

 przym. definitywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stanowczo, ostatecznie

Wiktionary


definitywność

→ definitywny


SJP.pl

Patrz:

definitywny

definitywny

kończący sprawę, roztrzygający, ostateczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) kończący sprawę, rozstrzygający, ostateczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wicepremier i minister rolnictwa zarazem, Jarosław Kalinowski, uspokoił jednak społeczeństwo, zapowiadając rychły i definitywny koniec bałaganu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvnɨ, AS: defʹĩńityvny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. definitywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieodwołalny, ostateczny

Wiktionary


deflacja

1. spadek ogólnego poziomu cen, przeciwieństwo inflacji;
2. w geologii: wywiewanie przez wiatr luźnego materiału skalnego z płaskich suchych powierzchni, np. obszarów pustynnych, wyschniętych jezior itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

 (1.2) geol. wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deflacja (ekonomia) – wzrost wartości pieniądza w czasie.
  • deflacja (geomorfologia) – przenoszenie przez wiatr piasku bądź pyłu.
  • Deflate

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Grecji zaobserwowano pierwszą deflację od 45 lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈflat͡sʲja, AS: deflacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deflacyjny

Wiktionary


deflacyjność

→ deflacyjny


SJP.pl

Patrz:

deflacyjny

deflacyjny

→ deflacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) ekon. dotyczący deflacji

 (1.2) w geomorfologii: dotyczący deflacji

Wiktionary

Patrz:

deflacja

Przykłady

 (1.2) Nieliczne zbiorniki naturalne (jeziora) mają najczęściej charakter starorzeczy oraz jeziorek w zagłębieniach deflacyjnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deflacja ż.

Wiktionary


deflagracja

nieeksplozyjne, stosunkowo wolne spalanie się materiału wybuchowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

Wiktionary

Deflagracja (łac. "deflagratio" "de-" 'z, od, wy-' i "flagrare" 'płonąć') – rodzaj stosunkowo powolnego rozkładu materiałów wybuchowych, który rozprzestrzenia się z prędkością znacznie mniejszą niż prędkość dźwięku w tym materiale. Jest jednym z dwóch – obok detonacji – możliwych typów eksplozji materiałów wybuchowych i gazów palnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszystkie założone środki bezpieczeństwa uwzględniają możliwość przejścia procesu deflagracji w detonację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. konflagracja ż.

 przym. deflagracyjny, konflagracyjny

 przysł. deflagracyjnie, konflagracyjnie

Wiktionary


deflagracyjny

→ deflagracja


SJP.pl

Patrz:

deflagracja

deflator

wskaźnik ekonomiczny, procentowy stosunek dochodu narodowego w ujęciu nominalnym do dochodu narodowego w ujęciu realnym


SJP.pl


deflegmacja

w procesie destylacji: skraplanie się mniej lotnych składników mieszaniny, kiedy bardziej lotne pozostają jeszcze w postaci pary


SJP.pl


deflegmator

urządzenie zwiększające efektywność procesu destylacji


SJP.pl

Plik audio został utworzony na podstawie wersji z i nie obejmuje późniejszych edycji.

Deflegmator (skraplacz częściowy) – urządzenie działające podobnie do kolumny rektyfikacyjnej, zwiększające efektywność procesu destylacji (służącego rozdzielaniu mieszanin ciekłych).

Wikipedia


deflektometr

urządzenie redukujące odchylenia igły magnetycznej w kompasie pokładowym statku


SJP.pl

Deflektometr (deflektor) to przyrząd pomiarowy używany w żeglarstwie przy kompensacji dewiacji kompasu magnetycznego. Wyznacza on natężenie pola magnetycznego odchylającego igłę kompasu od kierunku południka.

Wikipedia


deflektor

element zmieniający kierunek przepływu gazu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) element do zmiany kierunku strumienia gazów, cząstek, zanieczyszczeń, itp.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku przepływu gazów i cieczy, np. w celu wytrącania cząstek pyłu lub poprawy aerodynamiki na dachach samochodów ciężarowych
    • deflektor wiatrowy – siatka mocowana za oparciami foteli w autach z nadwoziem otwartym
    • deflektor tłokowy – wypukła część tłoka kierująca mieszankę paliwową w górną część komory spalania
    • deflektor kominowy – urządzenie zwiększające ciąg komina
    • deflektor dymu (odchylacz dymu) – wiatrownica w parowozach
    • deflektor – w samochodach inaczej owiewka przyokienna
  • deflektor laserowy – urządzenie do zmieniania kierunku wiązki laserowej
  • deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku biegu cząstek w akceleratorach
  • deflektor – urządzenie do określania dewiacji kompasu
  • deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku strumienia okruchów nawierzchni wyrzucanych spod koła
  • Deflektor – gra komputerowa

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. reflektor m.

Wiktionary


defloracja

rozrywanie błony dziewiczej przy pierwszym stosunku płciowym; rozdziewiczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. przerwanie błony dziewiczej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zasadniczo rzecz biorąc, mamy dwa sposoby defloracji: jednorazowy i stopniowy. Zwolennicy pierwszego sposobu twierdzą, że kobietę silną, zdrową i energiczną można deflorować za jednym razem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deflorować

Wiktionary


defloracyjny

→ defloracja, np. krwawienie defloracyjne


SJP.pl


deflorować

pozbawiać dziewictwa; rozdziewiczać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdeflorować)

 (1.1) daw. rzad. pozbawiać dziewictwa, rozdziewiczać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja bym chciał ich dziwki deflorować, dewergondować, nimi się delektować, jus primae noctis nad nimi sprawować (…).

 (1.1) Zasadniczo rzecz biorąc, mamy dwa sposoby defloracji: jednorazowy i stopniowy. Zwolennicy pierwszego sposobu twierdzą, że kobietę silną, zdrową i energiczną można deflorować za jednym razem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defloracja ż.

Wiktionary


defoe

[czytaj: diFOŁ albo diFO] nazwisko angielskie, m.in. Daniel Defoe (1660-1731) - pisarz angielski


SJP.pl


defoliacja

usuwanie liści z roślin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) roln. usuwanie liści rośliny za pomocą środków chemicznych

Wiktionary

Defoliacja – pozbawienie rośliny liści wskutek oddziaływania czynników zewnętrznych lub substancji chemicznych, będących zazwyczaj składnikiem pestycydów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. defoliacyjny, foliowy, foliarski

 rzecz. defoliant mrz.

Wiktionary


defoliacyjny

przymiotnik od: defoliacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) roln. związany z defoliacją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defoliacja ż., defoliant mrz.

Wiktionary


defoliant

środek stosowany do usuwania liści z roślin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. biol. substancja powodująca zrzucanie liści przez rośliny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W rolnictwie defolianty mają zastosowanie przy przyspieszeniu dojrzewania roślin i ułatwianiu zbioru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈfɔlʲjãnt, AS: defolʹi ̯ãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defoliacja ż.

 czas. defoliować

 przym. defoliacyjny, foliarski

Wiktionary


defonologizacja

zanikanie różnicy w wymowie między dwiema głoskami


SJP.pl


deforestacja

niszczenie lasów; ogołacanie z lasów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɔrɛˈstat͡sʲja, AS: deforestacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wylesianie, wyręb

Wiktionary


deforma

lekceważąco: zła reforma


SJP.pl


deformacja

niszczenie, zmiana kształtu czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • odkształcenie (deformacja) – w mechanice zmiana wzajemnego położenia części ciała
  • deformacja (w plastyce) – zmiana kształtu postaci lub form przedmiotów w stosunku do ich pierwowzorów istniejących w rzeczywistości, dokonana zgodnie z założeniami danego kierunku artystycznego (np. e...
  • deformacja (w medycynie) – rodzaj wady wrodzonej płodu
  • Deformacja ciągła
  • Deformacja nieciągła
  • Deformacja Madelunga
  • Deformacja sumienia
  • Deformacja kartograficzna
  • Deformacja tektoniczna
  • Deformacja Sprengla
  • Deformacja typu Jaccouda

Wikipedia

Powiązane:

 czas. deformować

Wiktionary


deformacyjny

→ deformacja


SJP.pl

Patrz:

deformacja

deformowalność

cecha czegoś, co łatwo ulega zniekształceniu


SJP.pl


deformowalny

1. łatwo ulegający zniekształceniu;
2. algorytm deformowalny - w kryptografii: taki, że adwersarz ma możliwość zmiany szyfrogramu bez znajomości tekstu jawnego


SJP.pl


deformować

wypaczać;
1. powodować zniekształcenia; zniekształcać, szpecić;
2. zmieniać pierwotny sens czegoś;
3. powodować zwyrodnienie, upadek moralny; degenerować, wynaturzać, demoralizować


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) pejor. pozbawiać pierwotnego kształtu lub sensu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deformacja ż., deformowanie n.

 czas. zdeformować dk.

 przym. zdeformowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypaczać

Wiktionary


deformująco

→ deformujący


SJP.pl

Patrz:

deformujący

defragmentacja

procedura zapisu pliku znajdującego się na dysku twardym tak, aby wszystkie części danego pliku były zapisane w kolejnych sektorach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) inform. proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczoraj podczas defragmentacji mój komputer wyłączył się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: defragmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentator m., defragmentowanie n., zdefragmentowanie n.

 czas. defragmentować ndk., zdefragmentować dk.

 przym. defragmentacyjny

Wiktionary


defragmentacyjny

przymiotnik

 (1.1) dotyczący defragmentacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentowanie n., zdefragmentowanie n., defragmentacja ż.

 czas. zdefragmentować, defragmentować

Wiktionary


defragmentator

narzędzie do defragmentacji dysków twardych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. program komputerowy do defragmentowania plików

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uruchom defragmentator dysków, aby zdefragmentować system plików celem przyspieszenia otwierania plików.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentacja ż., defragmentowanie n., zdefragmentowanie n.

 czas. defragmentować, zdefragmentować

Wiktionary


defragmentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) inform. wykonywanie defragmentacji, zachodzenie defragmentacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentacja ż., defragmentator m., zdefragmentowanie n.

 czas. defragmentować ndk., zdefragmentować dk.

 przym. defragmentacyjny

Wiktionary


defragmentować

czasownik

 (1.1) inform. wykonywać defragmentację

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczoraj defragmentowałem dysk twardy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: defragmẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentacja ż., defragmentator m., defragmentowanie n., zdefragmentowanie n.

 czas. zdefragmentować dk.

 przym. defragmentacyjny

Wiktionary


defraudacja

przeznaczenie powierzonych publicznych pieniędzy lub majątku na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfrawˈdat͡sʲja, AS: defrau̯dacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudant mos., defraudantka ż.

 przym. defraudancki, defraudacyjny

 czas. defraudować ndk., zdefraudować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) malwersacja, przywłaszczenie, sprzeniewierzenie, zabór

Wiktionary


defraudacyjny

związany z przeznaczeniem powierzonych publicznych pieniędzy lub majątku na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rzad. związany z defraudacją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudacja ż.

Wiktionary


defraudancki

→ defraudacja; defraudacyjny, malwersacyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z defraudantami, tymi, którzy dopuszczają się defraudacji, taki jak oni

 (1.2) służący do defraudacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudacja ż.

Wiktionary


defraudant

człowiek, który dopuścił się defraudacji; złodziej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) praw. człowiek, który dopuścił się defraudacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudacja ż.

:: fż. defraudantka ż.

 czas. defraudować ndk.

Wiktionary


defraudantka

→ defraudant


SJP.pl

Patrz:

defraudant

defraudować

przeznaczać powierzone publiczne pieniądze lub majątek na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem


SJP.pl


dega

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Warmia,Mrągowo. szabla

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dega (również Degar) – rdzenni mieszkańcy Płaskowyżu Centralnego w Środkowym Wietnamie
  • Wiktor Dega – lekarz, profesor Uniwersytetu Poznańskiego

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Mrągowo deja

Wiktionary


degas

[czyta: deGA] nazwisko francuskie, m.in. Edgar Dega (1834-1917) - malarz francuski


SJP.pl

DEGAS i DEGAS Elite (Design & Entertainment Graphic Arts System) – edytory grafiki rastrowej stworzone przez Toma Hudsona dla kanadyjskiej firmy Batteries Included, zajmującej się sprzętem i oprogramowaniem. Edytor wykorzystywany był przez użytkowników komputerów Atari ST.

Wikipedia


degazacja

1. niszczenie gazów bojowych;
2. usuwanie pozostałości gazów używanych w procesach obróbki materiałów, np. przy sterylizacji gazowej


SJP.pl


degazator

środek do niszczenia bojowych substancji trujących


SJP.pl


degażować

podcinać, cieniować włosy specjalnymi nożyczkami (degażówkami)


SJP.pl


degażówki

fryzjerskie nożyczki do degażowania (cieniowania włosów)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) fryzj. nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;

Wiktionary

Degażówki – rodzaj nożyczek z ostrzami w kształcie zębów – na jednym lub na obu ostrzach. Używane we fryzjerstwie do przerzedzania (degażowania) włosów oraz występujące w odmianie do pielęgnacji sierści zwierząt (psów, kotów).

Ten typ nożyczek stosuje się do zmniejszania objętości włosów (przerzedzania), cieniowania, strzyżenia punktowego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Proszę wycieniować mi grzywkę degażówkami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡaˈʒufʲci, AS: degažufʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degażowanie n.

 czas. degażować ndk., wydegażować dk.

Wiktionary


degeneracja

1. zatracenie norm moralnych i poczucia godności; wyradzanie się, zwyrodnienie, wynaturzenie;
2. poważne zniekształcenie struktury, organizacji czegoś;
3. w medycynie:
a) nieodwracalne zmiany organiczne, utrudniające lub hamujące funkcje życiowe osobnika, prowadzące do jego wyginięcia;
b) patologiczne zmiany w komórkach, tkankach lub narządach, prowadzące do upośledzenia ich funkcji lub do zaniku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami

 (1.2) biol. nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • w matematyce, fizyce i chemii:
    • figura geometryczna jest zdegenerowana, gdy ma zerowe pole powierzchni; bryła geometryczna jest zdegenerowana, gdy ma zerową objętość
    • degeneracja (zwyrodnienie) poziomów energetycznych – stan, w którym jednej wartości energii układu odpowiada wiele stanów kwantowych
    • degeneracja (zwyrodnienie) widma – właściwość widma operatora w przestrzeni Banacha
  • w biologii i medycynie – zwyrodnienie, zniekształcenie organów, tkanek, choroby zwyrodnieniowe

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. degenerat m., degeneratka ż., degenerowanie n.

 czas. degenerować się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-1.2) zwyrodnienie, wynaturzenie

Wiktionary


degeneracki

przymiotnik od: degenerat


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z degeneratem; taki jak degenerat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degenerat mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwyrodniały

Wiktionary


degeneracyjność

cecha czegoś mającego tendencję do stopniowego pogarszania swojego stanu


SJP.pl


degeneracyjny

związany ze stopniowym pogarszaniem stanu czegoś


SJP.pl


degenerat

1. człowiek, który trwale zatracił normy moralne i poczucie godności; zwyrodnialec;
2. potocznie: zboczeniec;
3. człowiek całkowicie zniszczony przez długotrwałe uzależnienie od środków chemicznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. pejor. osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyscy uważają nas tylko za łobuzów i degeneratów, a nikt nie może pojąć, że narkomania to po prostu straszliwa choroba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degeneracja ż.

:: fż. degeneratka ż.

 czas. degenerować ndk., zdegenerować dk.

 przym. degeneracki, degeneratywny, regeneratywny

Wiktionary


degeneratka

→ degenerat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. pejor. kobieta, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych

Wiktionary

Patrz:

degenerat

Powiązane:

 przym. regeneratywny

 rzecz. degenerat mos., degeneracja ż.

Wiktionary


degeneria

niewielkie drzewo z rodziny degeneriowatych, pochodzące z wyspy Fidżi


SJP.pl


degeneriowate

o cechach degeneriowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

De

Wikipedia


degeneriowaty

o cechach degeneriowatych (rodzina roślin)


SJP.pl


degenerować

wynaturzać, wyrodnieć, karłowacieć, cofać w rozwoju


SJP.pl


deglacjacja

zespół procesów prowadzących do zaniku pokrywy lodowej


SJP.pl

Deglacjacja, cofanie się lodowca – proces polegający na stopniowym zaniku lub zmniejszaniu się powierzchni lodowca i odsłanianiu się zlodowaconego terenu, głównie wskutek zmian klimatu.

Wikipedia


deglacjacyjny

→ deglacjacja


SJP.pl

Patrz:

deglacjacja

deglobalizacja

proces polegający m.in. na zmniejszeniu obrotów handlu międzynarodowego oraz osłabieniu przepływu kapitału, ludzi i technologii


SJP.pl


deglobalizacyjny

→ deglobalizacja


SJP.pl

Patrz:

deglobalizacja

deglomeracja

proces hamujący wzrost zagęszczenia ludności, przez rozszerzanie się terenów przeznaczonych na budownictwo (zwłaszcza jednorodzinne) daleko poza centra miast


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) planowy lub samoczynny proces rozpraszania się skupisk ludności i jej działalności (firm, instytucji itp.);

Wiktionary

Deglomeracja (z łac. "de" – od, "glomerare" – skupiać) – proces mający na celu zahamowanie wzrostu zagęszczenia ludności. Wyróżnia się dwa typy deglomeracji: czynną (przenoszenie zakładów pracy poza granice aglomeracji) i bierną (niedopuszczanie do powstawania nowych miejsc zatrudnienia na terenie aglomeracji).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛˈrat͡sʲja, AS: deglõmeracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deglomerować

 przym. deglomeracyjny

 rzecz. deglomerowanie

Wiktionary


deglomeracyjny

przymiotnik od: deglomeracja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od deglomeracja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczególną rolę w procesie deglomeracyjnym miała odgrywać sieć miast nowych o satelitarnym charakterze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛraˈt͡sɨjnɨ, AS: deglõmeracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deglomerować

 rzecz. deglomeracja, deglomerowanie

Wiktionary


deglomerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deglomerować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛrɔˈvãɲɛ, AS: deglõmerovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deglomeracyjny

 rzecz. deglomeracja

 czas. deglomerować

Wiktionary


deglomerować

1. przeciwdziałać nadmiernemu rozrastaniu się wielkich miast;
2. rozpraszać wielkie skupiska ludności


SJP.pl

czasownik

 (1.1) o skupiskach ludzi i ich działalności, zwłaszcza przemyśle: planowo lub samoczynnie rozpraszać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miasto postanowiło deglomerować wielki przemysł, który powodował przetłoczenie i zbytnio zanieczyszczał powietrze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛˈrɔvat͡ɕ, AS: deglõmerovać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deglomeracyjny

 rzecz. deglomeracja, deglomerowanie

Wiktionary


degolówka

czapka kroju wojskowego kepi francuskiego, popularna wśród młodzieży w Polsce po wizycie de Gaulle'a (we wrześniu 1967 roku)


SJP.pl


degorżować

usuwać osad drożdżowy z butelek szampana lub innego wina musującego, w których zakończyła się wtórna fermentacja


SJP.pl


degradacja

1. obniżenie wartości, rangi, stanowiska;
2. niszczenie środowiska naturalnego;
3. utrata pozycji, przynależności do wyższej grupy klasowej; deklasacja;
4. rozpad lub rozkład związku chemicznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe

 (1.2) obniżenie pozycji / rangi / wartości

 (1.3) niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje

 (1.4) rozkład związku chemicznego na prostsze związki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • degradacja w pracy – przeniesienie pracownika z wyższego stanowiska na niższe lub obniżenie jego stopnia służbowego (to drugie zwykle jako kara dyscyplinarna)
  • degradacja zawodowa – przejście na niższe stanowisko lub podjęcie zawodu niżej cenionego niż wcześniej wykonywany albo utrata pracy
  • degradacja w wojsku – odebranie dotychczasowego stopnia wojskowego i nadanie stopnia szeregowego
  • degradacja geologiczna – obniżenie produktywności i żyzności gleby
  • degradacja siedliska rolniczego – obniżenie potencjału wytwórczego ekosystemów rolniczych
  • degradacja środowiska przyrodniczego – pogorszenie się stanu środowiska przyrodniczego i ekosystemów
  • degradacja chemiczna – rozpad związku chemicznego
    • degradacja Edmana – metoda sekwencjonowania peptydów
    • degradacja Hofmanna (inaczej przegrupowanie Hofmanna) – reakcja chemiczna amidów pierwszorzędowych
    • degradacja polimerów – nazwa procesów rozpadu cząsteczek polimerów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡraˈdat͡sʲja, AS: degradacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degradowanie n., zdegradowanie n.

 czas. degradować ndk., zdegradować dk.

 przym. degradacyjny

Wiktionary


degradacyjny

przymiotnik od: degradacja


SJP.pl


degradowalny

łatwo ulegający rozkładowi, degradacji


SJP.pl


degradowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) obniżanie komuś stopnia wojskowego, zwykle karnie

 (1.2) tracenie korzystnych cech

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡradɔˈvãɲɛ, AS: degradovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degradacja ż., zdegradowanie n.

 czas. degradować ndk., zdegradować dk.

 przym. degradacyjny

Wiktionary


degradować

1. przenosić kogoś ze stanowiska wyższego na niższe;
2. w wojsku: karnie przenosić do stopnia szeregowca;
3. obniżać rolę, rangę, wartość czegoś;
4. powodować niszczenie środowiska naturalnego;
5. degradować się:
a) stawać się mniej wartościowym;
b) o środowisku, jego elementach: ulegać degradacji


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (2.1) tracić korzystne cechy

czasownik zwrotny niedokonany degradować się (dk. brak)

 (3.1) stawać się mniej wartościowym

 (3.2) ulegać procesowi niszczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten kapral był już dwukrotnie degradowany.

 (2.1) Poziom życia w naszym mieście degraduje z roku na rok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡraˈdɔvat͡ɕ, AS: degradovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degradacja ż., degradowanie n., zdegradowanie n.

 czas. zdegradować dk.

 przym. degradacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) podupadać, degenerować się, nikczemnieć

Wiktionary


degradujący

1. przenosić kogoś ze stanowiska wyższego na niższe;
2. w wojsku: karnie przenosić do stopnia szeregowca;
3. obniżać rolę, rangę, wartość czegoś;
4. powodować niszczenie środowiska naturalnego;
5. degradować się:
a) stawać się mniej wartościowym;
b) o środowisku, jego elementach: ulegać degradacji


SJP.pl

Patrz:

degradować

degras

moellon; uboczny produkt utleniania tranu, do natłuszczania skór


SJP.pl


degrengolada

upadek moralny lub materialny; staczanie się


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. zanik wartości moralnych lub estetycznych

Wiktionary

Degrengolada – ósmy album studyjny polskiej piosenkarki Nosowskiej. Został wydany 19 maja 2023 nakładem wydawnictwa Kayax.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mógł już patrzeć na postępującą degrengoladę swojej żony.

 (1.1) Czuję w sobie okropną degrengoladę ducha… Prawdziwie i głęboko nieszczęśliwym jestem… Marnieję, ginę, wszystko, co jest we mnie wyższego, idealnego, przemienia się w żółć i tłuszcz!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡrɛ̃ŋɡɔˈlada, AS: degrẽŋgolada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upodlenie, staczanie się

Wiktionary


degresja

stopniowe zmniejszanie się; obniżanie się poziomu czegoś


SJP.pl


degresywność

w ekonomii: cecha czegoś, czemu stopniowo jest zmniejszana wartość


SJP.pl


degresywny

w ekonomii: związany ze stopniowym zmniejszeniem wartości czegoś


SJP.pl


degustacja

1. ocena smaku produktów żywnościowych;
2. potocznie: poczęstunek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ocena smaku produktów spożywczych

 (1.2) pot. poczęstunek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) O godzinie siódmej rozpoczniemy degustację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustator mos., degustowanie n.

 przym. degustacyjny

 czas. degustować

Wiktionary


degustacyjny

przymiotnik od: degustacja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z degustacją, dotyczący degustacji, służący do degustacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustator mos., degustacja ż.

 czas. degustować

Wiktionary


degustator

specjalista określający jakość produktów żywnościowych (np. wina, herbaty) na podstawie ich smaku; kiper


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) uczestnik degustacji

 (1.2) profesjonalista oceniający jakość żywności na podstawie smaku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡuˈstatɔr, AS: degustator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustacja ż.

:: fż. degustatorka ż.

 czas. degustować

 przym. degustacyjny, degustatorski

Wiktionary


degustatorka

kobieta oceniająca jakość artykułów żywnościowych na podstawie smaku tych artykułów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) profesjonalistka oceniająca jakość żywności na podstawie smaku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. degustator m.

 przym. degustatorski

 czas. degustować

Wiktionary


degustatorski

→ degustator


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z pracą lub osobą degustatora, dotyczący degustatora

Wiktionary

Patrz:

degustator

Powiązane:

 rzecz. degustator mos., degustatorka ż.

Wiktionary


degustować

1. smakować potrawy i napoje;
2. oceniać jakość produktów spożywczych na podstawie ich smaku


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdegustować)

 (1.1) podn. próbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory

 (1.2) pot. przyprawiać o niesmak

czasownik zwrotny niedokonany degustować się (dk. zdegustować się)

 (2.1) pot. czerpać przyjemność z długotrwałego czy bardzo szczegółowego zajmowania się czymś

 (2.2) podn. być degustowanym

 (2.3) pot. ulegać odrazie, zniesmaczeniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sommelier degustował wino, analizując jego bukiet i posmak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustacja ż., degustator mos., degustatorka ż., degustowanie n.

 czas. zdegustować dk.

 przym. degustacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosztować

 (1.2) obrzydzać, zniechęcać, zniesmaczać

 (2.1) rozkoszować się

 (2.3) obrzydzać się, zniechęcać się, zniesmaczać się

Wiktionary


degórski

nazwisko


SJP.pl


dehellenizacja

wyzwalanie się spod wpływów kultury starożytnej Grecji


SJP.pl


dehelmintyzacja

uwalnianie organizmu od pasożytów przy użyciu odpowiednich środków; odrobaczanie


SJP.pl


dehermetyzacja

rozszczelnienie


SJP.pl


dehermetyzacyjny

przymiotnik od: dehermetyzacja


SJP.pl


dehermetyzować

powodować utratę szczelności


SJP.pl


deheroizacja

pozbawianie kogoś lub czegoś cech heroicznych


SJP.pl


deheroizacyjny

przymiotnik od: deheroizacja


SJP.pl


deheroizować

pozbawiać kogoś lub coś cech bohaterskich


SJP.pl


dehnel

nazwisko


SJP.pl


dehumanizacja

1. pozbawianie cech ludzkich; odczłowieczenie;
2. proces zmian powodujących zanik wartości humanitarnych; dehumanizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pozbawienie czegoś cech właściwych człowiekowi

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛxũmãɲiˈzat͡sʲja, AS: deχũmãńizacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczłowieczenie

Wiktionary


dehumanizacyjny

przymiotnik od: dehumanizacja


SJP.pl


dehumanizm

proces zmian powodujących zanik wartości humanitarnych; dehumanizacja


SJP.pl


dehumanizować

1. pozbawiać cech ludzkich, właściwych człowiekowi; odczłowieczać;
2. dehumanizować się - tracić cechy ludzkie; odczłowieczać się


SJP.pl

czasownik

 (1.1) pozbawiać cech ludzkich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. humanitarysta mos.

Wiktionary


dehydratacja

1. utrata wody przez komórki i tkanki organizmu; odwodnienie;
2. odszczepianie cząsteczek wody od uwodnionych związków chemicznych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • (odwodnienie) – usunięcie ze związku chemicznego atomów wodoru i tlenu w stosunku atomowym 2:1, czyli w takim jak w wodzie, lub też usunięcie cząsteczek wody z uwodnionego związku chemicznego
  • dehydratacja (odwodnienie) – usunięcie warstwy cząsteczek wody związanych bezpośrednio z powierzchnią zolu, w wyniku czego zol ten zmienia się z zolu liofilowego na zol liofobowy
  • odwodnienie w fizjologii człowieka – stan, w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej wartości niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania
  • hydratacja (uwodnienie) – ogół procesów chemicznych lub fizycznych, w których związkiem chemicznym przyłączanym do innej substancji jest woda

Wikipedia


dehydratacyjny

→ dehydratacja


SJP.pl

Patrz:

dehydratacja

dehydrator

odwilżacz, aparat do usuwania wody z czynnika chłodniczego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) urządzenie do suszenia żywności

 (1.2) techn. aparat do usuwania wody z ciekłego czynnika chłodniczego w układzie chłodniczym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dehydratory swoją konstrukcją przypominają niewielki piekarnik (…).

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) suszarka

 (1.2) odwilżacz

Wiktionary


dehydratyzacja

próżniowe suszenie surowców w naturalnej temperaturze 4˚C


SJP.pl


dehydrocholesterol

prowitamina witaminy D3


SJP.pl


dehydrogenacja

usuwanie atomów wodoru z cząsteczki związku chemicznego; odwodornianie; dehydrogenizacja


SJP.pl


dehydrogenaza

enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru lub elektronów od niektórych substancji i przenoszenie ich na inne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przypadku toluenu wydaje się, że główną reakcją, w której powstają RFT, jest reakcja utleniania aldehydu benzylowego, powstającego w wyniku metabolizmu tego związku, przez dehydrogenazę aldehydową.

Wiktionary


dehydrogenizacja

usuwanie atomów wodoru z cząsteczki związku chemicznego; odwodornianie; dehydrogenacja


SJP.pl


dei

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) socjol. ekon. różnorodność, równość, inkluzywność

Wiktionary

DE

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Firmy, które inwestują w DEI, wygrywają walkę o pracownika.

 (1.1) Gale powołała się na ostatnie decyzje Sądu Najwyższego „sygnalizujące zmianę” w podejściu sądów amerykańskich do programów DEI w przyszłości.

 (1.1) Po latach intensywnych wysiłków na rzecz różnorodności, wiele firm zmienia swoje podejście, ograniczając oficjalne cele DEI i przeglądając swoje programy.

Wiktionary


deichmann

nazwa sieci sklepów obuwniczych


SJP.pl

Deichmann SE – międzynarodowa sieć sklepów obuwniczych, której placówki znajdują się w kilkudziesięciu krajach Europy, a także w Turcji oraz USA. W ofercie sklepów Deichmann poza obuwiem znajdują się akcesoria takie jak: torebki, paski, portfele, czapki itp.

Wikipedia


deidentyfikacja

usuwanie lub przekształcanie danych pozwalających zidentyfikować konkretną osobę; dezidentyfikacja


SJP.pl


deifikacja

uznanie człowieka, innej istoty żywej lub przedmiotu za bóstwo; ubóstwienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

Wiktionary

Deifikacja (łac. "deificatio"; "deus" „bóg”, "facere" „czynić”) – ubóstwienie, przypisanie cech boskich temu, co bogiem nie jest, a następnie uprawienie kultu ubóstwionej istoty lub rzeczy.

W mistycyzmie pojęcie to związane jest m.in. z przebóstwieniem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛjifʲiˈkat͡sʲja, AS: dei ̯ifʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deifikowanie n.

 czas. deifikować ndk.

 przym. deifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ubóstwienie

Wiktionary


deifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przypisywanie rangi lub cech boskich; uważanie za boga/bóstwo, oddawanie boskiej czczci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deifikacja ż.

 czas. deifikować ndk.

Wiktionary


deifikować

przypisywać komuś lub czemuś cechy boskie


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) przypisywać rangę lub cechy boskie; uważać za boga/bóstwo, oddawać boską cześć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jednym z narzędzi pozostających w instrumentarium prawodawcy jest religia obywatelska (religion civile), mająca rodzić bezrefleksyjną miłość ojczyzny. Opierając się na swoistym „katechizmie obywatela”, ma ona deifikować instytucje państwa i jego praw, wymuszać internalizację nakazów woli powszechnej, przez to zaś ma stanowić gwarant trwałości i stabilności wspólnoty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deifikacja ż., deifikowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apoteozować

Wiktionary


deiksa

w językoznawstwie: gramatyczny morfem czasu, wskazujący element sytuacji, o której mowa


SJP.pl


deiktyczność

→ deiktyczny


SJP.pl

Patrz:

deiktyczny

deiktyczny

partykuła deiktyczna - partykuła wskazująca


SJP.pl


deimos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. zob. Dejmos.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (2.1) astr. mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Deimos uchodził za syna Aresa i Afrodyty oraz brata Fobosa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈjĩmɔs, AS: dei ̯ĩmos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dejmos mos./mzw.

 przym. Deimosowy, Dejmosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Dejmos; rzad. Trwoga

 (2.1) war. Dejmos

Wiktionary


deinonych

drapieżny gad z rodziny dromeozaurów, występujący na terenie Ameryki Północnej w okresie kredy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) paleont. gatunek dinozaura z grupy teropodów;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Deinonych żył 120 milionów lat temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛjĩˈnɔ̃nɨx, AS: dei ̯ĩnõnyχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasznyszpon

Wiktionary


deinonychozaur

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów gadziomiednicznych z okresu kredy


SJP.pl


deinonychozaury

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów gadziomiednicznych z okresu kredy


SJP.pl

Deinonychozaury ("Deinonychosauria") – grupa dinozaurów gadziomiednicznych; żyły w okresie kredy; długość ciała do 7 m, masa do 700 kg; stosunkowo duży mózg; przednie kończyny krótkie; ogon długi, smukły; szybkie i ruchliwe drapieżniki, atakowały za pomocą długich, ostrych pazurów.

Wikipedia


deinstalacja

usunięcie zainstalowanego programu komputerowego; dezinstalacja, odinstalowanie


SJP.pl


deinstalacyjny

→ deinstalacja; dezinstalacyjny


SJP.pl


deinstalator

program do odinstalowywania innych programów; dezinstalator


SJP.pl


deinstalować

usuwać zainstalowany program komputerowy; odinstalowywać, dezinstalować


SJP.pl


deinstytucjonalizacja

Deinstytucjonalizacja – proces rozwoju działań i usług świadczonych na poziomie i przez społeczności lokalne, którego celem jest jak najszersza eliminacja konieczności świadczenia działań i usług instytucjonalnych (zakładowych) – świadczonych przez państwo lub samorząd.

Wikipedia


deisis

typ ikonograficzny przedstawiający Chrystusa na tronie jako Zbawiciela i Sędziego; deesis


SJP.pl


deista

zwolennik poglądu filozoficznego z okresu Oświecenia, według którego Bóg stworzył świat materialny i rządzące nim prawa, ale nie ma wpływu na jego działanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wyznawca deizmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niektórzy z nich to ateiści, inni uważają się za agnostyków, a część pozostałych to deiści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈjista, AS: dei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deizm m., deistka ż.

 przym. deistyczny

Wiktionary


deistka

zwolenniczka deizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwolenniczka deizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deizm m.

:: fm. deista

 przym. deistyczny

Wiktionary


deistyczny

przymiotnik od: deizm


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) filoz. związany z deizmem, dotyczący deizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deizm mrz., deista mos., deistka ż.

 przysł. deistycznie

Wiktionary


deizm

pogląd filozoficzny z okresu Oświecenia, według którego Bóg stworzył świat materialny i rządzące nim prawa, ale nie ma wpływu na jego działanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rel. filoz. pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

Wiktionary

Deizm – nurt religijno-filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego, będącego konstruktorem świata rozumianego jako mechanizm oraz źródłem praw, według których ten mechanizm świata działa. Tak rozumiany Bóg nie ingeruje w stworzony świat. Deizm nie jest zwartym systemem ani szkołą filozoficzną. Rozpowszechnił się w epoce Oświecenia głównie w Europie, a także w Ameryce Północnej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Indyferentyzm o charakterze doktrynalnym występuje przynajmniej w dwóch formach: a) jako bezreligijny („naturalny"), b) jako religijny („nadprzyrodzony"). Indyferentyzm bezreligijny można odnaleźć w ateizmie i częściowo w deizmie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛjism̥, AS: dei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deista mos., deistka ż.

 przym. deistyczny

 przysł. deistycznie

Wiktionary


dej

1. tytuł oficerski w wojskach janczarskich;
2. tytuł namiestników tureckich w Algierii i Tunisie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dej (miasto)
  • Dej (stopień wojskowy)
  • pseudonim Gheorghe Gheorghiu-Dej

Wikipedia


dejanira

1. mitologiczna żona Heraklesa;
2. szata (koszula) Dejaniry - przedmiot przynoszący nieszczęście, źródło cierpień


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. królewna kalidońska, córka Ojneusa, trzecia żona Heraklesa;

Wiktionary

Dejanira (gr. Δηιάνειρα, "Dēíaneira", łac. "Deianira") – w mitologii greckiej królewna kalidońska, córka Ojneusa, żona Heraklesa, który pokonał innych zalotników, ubiegających się o jej rękę; z zazdrości obdarzyła go zatrutą szatą, doprowadzając do jego śmierci.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛjä̃ˈɲira, AS: dei ̯ä̃ńira

Wiktionary


dejdwud

podwodna część statku; dejwud


SJP.pl


dejewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Stanisław Dejewski – polski brakarz
  • Tomasz Dejewski – polski piłkarz

Wikipedia


dejguny

jezioro w Polsce


SJP.pl

Dejguny – jezioro w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w dorzeczu Węgorapy w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Giżycko.

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 762,5 ha do 765,3 ha.

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 116,8 m n.p.m. lub 116,6 m n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 12,0 m, natomiast głębokość maksymalna 45,0 m.

Wikipedia


dejguński

przymiotnik od: Dejguny (jezioro)


SJP.pl


dejma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji (obwód królewiecki) uchodząca do Zalewu Kurońskiego, ramię Pregoły;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dejma – rzeka w obwodzie królewieckim w Rosji
  • Dejma – cywilna formacja obronna na Malcie (XV–XVIII w.)
  • Dejma – afrochrześcijańska wspólnota religijna z Wybrzeża Kości Słoniowej

Wikipedia


dejman

marynarz dorywczo zatrudniony na statku w czasie postoju w porcie, zastępujący członka załogi


SJP.pl

Dejman (od ang. "day man") – członek załogi (pokładowej oraz maszynowej) statku zatrudniony w systemie dniówkowym (tzw. "dejmanka"), czyli niezatrudnionych w systemie wachtowym; kierownicy działów oraz kapitan nie są dejmanami z uwagi na nienormowany czas pracy.

Wikipedia


dejmek

nazwisko


SJP.pl


dejmos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (2.1) astr. zob. Deimos.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dejmos (Deimos) – księżyc Marsa
  • Dejmos (gr. Deimos, łac. Deimus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie trwogi, brat Fobosa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dejmos uchodził za syna Aresa i Afrodyty oraz brata Fobosa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Deimos mos./mzw.

 przym. Dejmosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Deimos; rzad. Trwoga

 (2.1) war. Deimos

Wiktionary


dejnarowicz

nazwisko


SJP.pl


dejneka

nazwisko


SJP.pl


dejon

nazwisko


SJP.pl


dejonizacja

proces redukcji jonów znajdujących się w cieczach lub gazach


SJP.pl


dejonizacyjny

→ dejonizacja


SJP.pl

Patrz:

dejonizacja

dejonizator

przyrząd zmniejszający stopień jonizacji cieczy lub gazów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dejonizator wody – urządzenie do produkcji wody ultraczystej
  • Dejonizator (neutralizator ładunków) – urządzenie przeznaczone do neutralizacji nadmiarowych ładunków elektrostatycznych

Wikipedia


dejonizować

usuwać jony z wody, gazu itp.


SJP.pl


dejwud

podwodna część statku; dejdwud


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) żegl. podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i tylnicy lub pawęży;

 (1.2) żegl. podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i dziobnicy

 (1.3) mar. konstrukcja pochwy wału śrubowego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węzłówka rufowa, kolano rufowe

 (1.2) węzłówka dziobowa, dejwud dziobowy

Wiktionary


dek

pokład statku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) żegl. pokład;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛk, AS: dek

Wiktionary


deka

1. ściana pudła rezonansowego instrumentu muzycznego;
2. przykrycie, pokrowiec;
3. średniowieczna broń sieczna, rodzaj sztyletu; daga


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński,Poznań. koc, narzuta

 (1.2) bud. gw-pl|Śląsk Cieszyński. międzykondygnacyjna płyta betonowa

Wiktionary

Deka (da) (z gr. "δέκα" [deka] oznaczającego "dziesięć") – przedrostek jednostki miary oznaczający mnożnik 10 = 101. Przed wprowadzeniem w Polsce układu SI w 1966 roku funkcjonował skrót "dk". Przedrostek ten (podobnie jak decy) jest stosowany dość rzadko w porównaniu z niektórymi innymi przedrostkami jednostek miary. Przykładowo, używany jest wraz z niutonem jako daN do oznaczania ciężaru z przyczyn praktycznych, bowiem 1 daN odpowiada w przybliżeniu 1 kG (kilogram-siła).

Wikipedia


deka-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć

 (1.2) fiz. pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛka, AS: deka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) symbol. da

Wiktionary


dekabrysta

rosyjski rewolucjonista szlachecki występujący zbrojnie w grudniu 1825 r. przeciwko samowładztwu carskiemu i stosunkom pańszczyźnianym w Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dekabryści podzielili się na dwa obozy: jeden – dążący do obalenia caratu i utworzenia republiki, drugi, mniej radykalny, skłaniający się ku monarchii konstytucyjnej, opartej na trójpodziale władzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkaˈbrɨsta, AS: dekabrysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekabryzm m.

:: fż. dekabrystka ż.

 przym. dekabrystowski

Wiktionary


dekabrystka

→ dekabrysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. forma żeńska od: dekabrysta

Wiktionary

Patrz:

dekabrysta

Wymowa:

IPA: ˌdɛkaˈbrɨstka, AS: dekabrystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekabryzm m.

:: fm. dekabrysta m.

 przym. dekabrystowski

Wiktionary


dekabrystowski

przymiotnik

 (1.1) hist. dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Rosji wrzenie wśród inteligencji po roku 1812, którego wyrazem był ruch dekabrystowski, wytworzyło atmosferę sprzyjającą kształtowaniu się opinii niezależnej od rządu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci, AS: dekabrystofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekabrysta m., dekabrystka ż., dekabryzm m.

Wiktionary


dekada

okres dziesięciu dni, miesięcy lub lat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dziesięć dni

 (1.2) dziesięć tygodni

 (1.3) dziesięć miesięcy

 (1.4) dziesięć lat

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dekada – jednostka czasu
  • dekada – w elektronice, rząd wielkości częstotliwości
  • „Dekada” – pismo konspiracyjne
  • Dekada – album grupy Strachy na Lachy
  • Dekada 1997–2007 – album kompilacyjny Jacka „Meza” Mejera
  • Dekada – album grupy Jeden Osiem L
  • „Dekada” – sieć galerii i centrów handlowych
  • Dekada – polska spółka akcyjna, właściciel sieci centrów handlowych Dekada

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kontrolę zaplanowano na drugą dekadę miesiąca.

 (1.4) Zniechęcił się, gdy usłyszał, że inwestycja zwróci się najwcześniej po trzech dekadach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkada, AS: dekada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadówka ż.

 przym. dekadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) dziesięciolecie

Wiktionary


dekadencja

1. upadek dotychczasowych wartości moralnych, społecznych lub kulturowych;
2. ogół ruchów artystycznych i prądów myślowych reprezentujących schyłkową fazę danej epoki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chylenie się ku upadkowi

 (1.2) rozkład wartości moralnych i kulturowych

 (1.3) tendencja w sztuce europejskiej przełomu wieku XIX i XX

Wiktionary

Dekadencja ("decadence" – fr. z łac. "decadentia" – odpadnięcie, odstąpienie, zmarnienie) – rozkład wartości kulturowych, społecznych; chylenie się ku upadkowi; kryzys lub schyłek (literatury, sztuki itp.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coraz mniejsze zainteresowanie publiki dziełami tego autora wynikało z dekadencji jego warsztatu artystycznego.

 (1.2) W dzisiejszych czasach sztuka jest przesiąknięta dekadencją.

 (1.3) Dekadencja była odpowiedzią na rosnące niezadowolenie społeczeństw w krajach Europy i lęk przed postępem technicznym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadent m., dekadentyzm mrz.

 przym. dekadencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schyłkowość, schyłek, rozkład

 (1.2) zepsucie, zniszczenie

 (1.3) dekadentyzm

Wiktionary


dekadencki

1. schyłkowy, zawierający elementy rozkładu dotychczasowych wartości moralnych, kulturalnych lub społecznych;
2. odnoszący się do dekadentyzmu, z epoki dekadentyzmu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki który posiada cechy dekadencji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadentyzm mrz., dekadent mos., dekadencja ż.

Wiktionary


dekadenckość

→ dekadencki


SJP.pl

Patrz:

dekadencki

dekadent

1. przedstawiciel dekadentyzmu; schyłkowiec;
2. człowiek mający pesymistyczne nastawienie do życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) szt. przedstawiciel dekadentyzmu

 (1.2) osoba pesymistycznie nastawiona do życia, spodziewająca się rychłego końca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkadɛ̃nt, AS: dekadẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadentyzm m.

:: fż. dekadentka ż.

 przym. dekadencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schyłkowiec

 (1.2) schyłkowiec

Wiktionary


dekadentka

1. przedstawicielka dekadentyzmu;
2. kobieta o pesymistycznym nastawieniu do życia mająca świadomość upadku dotychczasowych wartości


SJP.pl

Dekadentka – minialbum polskiej raperki Fagaty, wydany 20 marca 2026 nakładem własnym za pośrednictwem Sony Music Entertainment Poland. Na płycie gościnnie ukazał się Szamz, slowez oraz Natalisa.

EP-ka była promowana dwoma singlami, pt. „Wyglądam dobrze” i „5 zegarków”, oraz zadebiutowała na 14. miejscu polskiej listy sprzedaży – OLiS.

Wikipedia


dekadentyzm

1. określenie wszelkich ruchów artystycznych i okresów, reprezentujących schyłkową fazę danej epoki;
2. prąd duchowy końca XIX w., wyrażający się w postawie pesymistycznej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szt. kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;

Wiktionary

Dekadentyzm (z fran. "décadence" – „chylenie się ku upadkowi”, „schyłek”) – nurt światopoglądowy i artystyczny funkcjonujący na przełomie drugiej połowy XIX i początku XX wieku, cechujący się przeświadczeniem o kryzysie i rychłym upadku tradycyjnych form kultury zachodniej. Jego podłożem były zjawiska związane z postępującym procesem urbanizacji i industrializacji objawiające się erozją dotychczasowych układów i więzi społecznych oraz kwestionowaniem tradycyjnych norm moralnych i obyczajowych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dekadencja ż., dekadenckość ż., dekadent mos., dekadentka ż.

 przym. dekadencki

Wiktionary


dekadowy

1. związany z dekadą - okresem dziesięciu dni, lat (rzadziej: tygodni, miesięcy);
2. w fizyce: związany z dekadą - zakresem wartości danej wielkości fizycznej od a do 10a (np. od 10 do 100 MHz);
3. związany z dekadą - dziesięciodniową częścią miesiąca w starożytnym kalendarzu egipskim i rewolucyjnym, wprowadzonym w czasach Wielkiej Rewolucji Francuskiej, kalendarzu francuskim


SJP.pl


dekadówka

potocznie: bilet dziesięciodniowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. to co trwa, jest ważne lub jest związane z jakimiś dzięsięcioma jednostkami czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obowiązuje tzw. dekadówka, która gwarantuje, że w ciągu 10 dni w jadłospisie nie powtórzy się żadne danie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekada ż.

 przym. dekadowy

Wiktionary


dekaedr

bryła ograniczona dziesięcioma wielokątami regularnymi; dziesięciościan


SJP.pl


dekagon

wielokąt mający 10 kątów; dziesięciokąt; dziesięciobok


SJP.pl


dekagonalny

mający dziesięć kątów; dziesięciokątny


SJP.pl


dekagram

jednostka masy równa 10 gramom (skrót: dag)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miar. fiz. jednostka masy równa dziesięciu gramom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziesięć dekagramów drożdży rozpuszczam w połowie szklanki mleka i dodaję do niej odrobinę cukru, soli i mąki tortowej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekagramowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dag, dkg; pot. deka

Wiktionary


dekagramowy

związany z dekagramem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który waży dekagram; wyrażany w dekagramach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekagram m.

Wiktionary


dekaherc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. fiz. rzad. jednostka częstotliwości równa dziesięciu hercom

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oznaczenie daHz; rzad. dekacykl

Wiktionary


dekal

kalka ceramiczna


SJP.pl


dekalcyfikacja

utrata wapnia z kości i zębów; odwapnianie


SJP.pl


dekalina

węglowodór wielopierścieniowy


SJP.pl

Dekalina – organiczny związek chemiczny, dwupierścieniowy węglowodór nasycony, produkt całkowitego uwodornienia naftalenu. Bezbarwna ciecz o słabym zapachu, stosowana jako rozpuszczalnik (np. żywic). Używana również jako składnik paliw do silników spalinowych, a także zamiast terpentyny w produkcji lakierów i pokostów.

Wikipedia


dekalitr

jednostka objętości równa 10 litrom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. dziesięć litrów

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekalitrowy

Wiktionary


dekalitrowy

związany z dekalitrem


SJP.pl


dekalkomania

1. metoda zdobienia ceramiki;
2. zdobienie wykonane tym sposobem


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dekalkomania (technika malarska)
  • Dekalkomania (zdobnictwo w ceramice)

Wikipedia


dekalog

1. zbiór dziesięciu przykazań objawionych wg Biblii Mojżeszowi na górze Synaj przez Boga, stanowiących podstawę moralności żydowskiej i chrześcijańskiej; Dekalog, dziesięcioro, dziesięć przykazań (Bożych);
2. przenośnie: zbiór podstawowych zasad postępowania w jakimś środowisku lub jakiejś dziedzinie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przen. zbiór podstawowych zasad, instrukcji czegoś

 (1.2) rel. praw. Dekalog (w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju);

Wiktionary

Dekalog ( δεκάλογος "dekalogos" – "dziesięć słów"), Dziesięcioro Przykazań, w tradycji żydowskiej Dziesięć Oświadczeń (עשרת הדיברות, "Aseret ha-Dibrot") – zbiór podstawowych nakazów moralnych obowiązujących wyznawców judaizmu, a następnie przyjęty w zmienionej formie przez Chrześcijan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta książeczka zawiera cały dekalog inwestora giełdowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkalɔk, AS: dekalok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekalogowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dziesięć przykazań, dziesięć przykazań Bożych; książk. dziesięcioro przykazań

Wiktionary


dekalogowy

związany z dekalogiem - zbiorem dziesięciu przykazań Bożych; dekalogiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dekalogiem, dotyczący dekalogu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekalog mrz., Dekalog mrz.

Wiktionary


dekalumen

jednostka miary strumienia świetlnego, dekalumen = 10 lumenów


SJP.pl


dekameron

Dekameron ("Il Decamerone"; „dziesięć dni” – z δέκα ημέρες [deka imeres]) – dzieło literackie Giovanniego Boccaccia, napisane w języku włoskim prawdopodobnie w latach 1350–1353, a po raz pierwszy wydane drukiem ok. 1470 roku. W 1559 roku Dekameron umieszczono w indeksie ksiąg zakazanych.

Wikipedia


dekametr

jednostka długości równa 10 metrów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. jednostka długości równa dziesięciu metrom;

Wiktionary

Dekametr (symbol: dam) – wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden dekametr równa się 10 metrom. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E+1 m oznaczający 10 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Dekametrów używa się czasami w meteorologii do określenia wysokości geopotencjału.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dekametrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. dam

Wiktionary


dekametrowy

związany z dekametrem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. mający długość 10 metrów

 (1.2) fiz. techn. związany z długością rzędu 10 metrów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekametr mrz.

Wiktionary


dekan

węglowodór nasycony (alkan) z dziesięcioma atomami węgla w cząsteczce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. alkan zawierający dziesięć atomów węgla w łańcuchu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dekan – wyżyna w Indiach
  • dekan – alkan z 10 atomami węgla w cząsteczce
  • Dekan – starożytni astronomowie greccy dzielili niekiedy ekliptykę na 36 dekanów
  • Air Deccan
  • Trapy Dekanu

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wzór chemiczny: wzór chemiczny|C10H22.

Wiktionary


dekanacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dekanat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekanat m.

Wiktionary


dekanalny

→ dekanat


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do dekanatu, związany z dekanatem

Wiktionary

Patrz:

dekanat

Przykłady

 (1.1) Księdza Franciszka brakowało na spotkaniu dekanalnym w Goleszowie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekanat m.

Wiktionary


dekanat

dziekanat;
1. w Kościele katolickim: jednostka administracyjna składająca się z kilku parafii, zarządzana przez dziekana;
2. urząd, funkcja dziekana katolickiego; dziekania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kośc. jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

 (1.2) kośc. stanowisko, urząd dziekana, zarządcy dekanatu (1.1)

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza parafia należy do dekanatu panewnickiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkãnat, AS: dekãnat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekanalny

 rzecz. dekanacik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) dziekanat

Wiktionary


dekaniulacja

zabieg usunięcia rurki tracheostomijnej


SJP.pl


dekanowy

→ dekan


SJP.pl

Patrz:

dekan

dekant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. kosmet. zob. odlewka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przysięgam, dekanty lipnych zapachów zużywają się dwa razy wolniej niż dekanty ładnych zapachów.

Wiktionary


dekantacja

sposób oddzielania cieczy od osadu polegający na ostrożnym usunięciu jej znad osadu, np. poprzez zlanie


SJP.pl

Dekantacja – zlewanie cieczy znad osadu, który zalega pod cieczą w naczyniu. Jest to czynność laboratoryjna, gospodarcza lub przemysłowa wykonywana podczas procesu złączenia cieczy i ciał stałych dla skrócenia czasu trwania procesu filtracji fazy stałej w celu jej dalszego wykorzystania lub dla wstępnego oczyszczenia fazy ciekłej.

Wikipedia


dekantacyjny

→ dekantacja


SJP.pl

Patrz:

dekantacja

dekanter

urządzenie służące do dekantacji; odstojnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) naczynie szklane w kształcie szerokiej karafki, służące do dekantacji wina;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈkãntɛr, AS: dekãnter

Wiktionary


dekantować

przelewać płyn po odstaniu z jednego naczynia do drugiego, w celu oddzielenia powstałego osadu


SJP.pl


dekapilator

aparat lub preparat służący do usuwania zbędnego owłosienia; depilator


SJP.pl


dekapitacja

wykonanie wyroku śmierci przez ścięcie głowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ucięcie głowy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dawnych czasach dekapitacja była często stosowaną karą śmierci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkapʲiˈtat͡sʲja, AS: dekapʹitacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekapitowanie n., zdekapitowanie n.

 czas. dekapitować ndk., zdekapitować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kęsim

Wiktionary


dekapitacyjny

→ dekapitacja


SJP.pl

Patrz:

dekapitacja

dekapitalizacja

spadek wartości majątku trwałego, np. budynków, urządzeń technicznych, wskutek ich starzenia się i eksploatacji bez odpowiednich nakładów na ich odnawianie


SJP.pl

Dekapitalizacja – proces zmniejszania się wartości środków trwałych w sytuacji, gdy fizycznemu ich zużyciu nie towarzyszą dostatecznie duże inwestycje, uzupełniające na bieżąco ubytki.

Wikipedia


dekapitalizacyjny

→ dekapitalizacja


SJP.pl

Patrz:

dekapitalizacja

dekapitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekapitować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdekapitowanie n., dekapitacja ż.

 czas. dekapitować ndk., zdekapitować dk.

Wiktionary


dekapitować

ścinać głowę; dokonywać dekapitacji


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdekapitować)

 (1.1) niedokonany od|zdekapitować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekapitacja mrz., dekapitowanie n., zdekapitowanie n.

Wiktionary


dekapol

liga 10 miast zawiązywana w różnych okresach historycznych; dekapolis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. liga dziesięciu miast

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najbardziej znany z dekapoli istniał w Transjordanii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dekapol mrz.

Wiktionary


dekapolis

liga 10 miast zawiązywana w różnych okresach historycznych; dekapol


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

 (1.1) hist. liga dziesięciu miast

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najbardziej znane dekapolis w historii istniało w Transjordanii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dekapol mrz.

Wiktionary


dekarboksylacja

proces odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli, odbywający się przy udziale dekarboksylazy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. usunięcie grupy karboksylowej z cząsteczki;

Wiktionary

Dekarboksylacja, dekarboksylowanie – reakcja chemiczna, w której dochodzi do usunięcia grupy karboksylowej z kwasów karboksylowych lub ich soli i estrów. W wyniku tej reakcji następuje zazwyczaj wydzielenie dwutlenku węgla. W organizmie jest wywoływana najczęściej poprzez działanie enzymów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wyniku dekarboksylacji argininy powstaje agmatyna, a ta z kolei hydrolizowana jest do putrescyny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekarboksylator m., dekarboksylaza ż.

 czas. dekarboksylować ndk.

 przym. dekarboksylacyjny

Wiktionary


dekarboksylaza

enzym katalizujący reakcję dekarboksylacji - odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli


SJP.pl


dekarboksylazy

enzym katalizujący reakcję dekarboksylacji - odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli


SJP.pl


dekarboksylowanie

usuwać grupę karboksylową z cząsteczki, uwalniając dwutlenek węgla


SJP.pl


dekarboksylować

usuwać grupę karboksylową z cząsteczki, uwalniając dwutlenek węgla


SJP.pl


dekarbonizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ograniczenie lub całkowite wykluczenie produkcji wzór chemiczny|CO2.

Wiktionary

Dekarbonizacja – proces polegający na usuwaniu z wody uzdatnianej węglanów, czyli pozbycia się zasadowości.

Dekarbonizacja wody wapnem – jest to metoda zmiękczania wody polegająca na usuwaniu z niej twardości węglanowej w wyniku wytrącania trudno rozpuszczalnych związków wapnia oraz częściowo magnezu. Uzyskuje się to dawkując do wody wapno w postaci mleka lub wody wapiennej.

Wikipedia


dekarbonizacyjny

→ dekarbonizacja


SJP.pl

Patrz:

dekarbonizacja

dekarbonizować

1. usuwać z jakiegoś napoju dwutlenek węgla;
2. usuwać węglany wapnia i magnezu z wody w celu jej zmiękczenia;
3. uniezależniać od źródeł energii wydzielających dwutlenek węgla


SJP.pl


dekarcha

możny w starożytnej Grecji, sprawujący władzę najwyższą w państwie wspólnie z 9 innymi dekarchami


SJP.pl


dekarchia

w starożytnej Grecji:
1. grupa dekarchów - dziesięciu mężów stanu, którzy sprawowali najwyższą władzę;
2. okres rządów takiej grupy


SJP.pl


dekarka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzem. kobieta wykonująca pokrycia dachowe i naprawiająca dachy

Wiktionary


dekarski

dotyczący dekarza, dekarstwa; związany z budową dachu


SJP.pl


dekarstwo

rzemiosło polegające na kryciu lub remontowaniu dachów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rzemiosło, praca przy kryciu lub naprawie dachów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkarstfɔ, AS: dekarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekarz m.

 przym. dekarski

Wiktionary


dekartelizacja

proces polegający na rozbiciu wielkich organizacji przemysłowych zwanych kartelami; pozbawienie czegoś cech kartelu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć większość jego aktywów po wojnie znalazła się w granicach NRD i uległa nacjonalizacji, koncern Flicka uniknął dekartelizacji dzięki parcelacji go między synów przemysłowego magnata.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kartel m., kartelik m.

 czas. dekartelizować ndk., zdekartelizować dk.

Wiktionary


dekarz

rzemieślnik kryjący lub remontujący dachy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzem. wykonawca pokrycia dachowego;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛkaʃ, AS: dekaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekarstwo n., dekarskość ż.

 przym. dekarski

Wiktionary


dekastyl

w klasycznym stylu greckim: fronton mający dziesięć kolumn


SJP.pl


dekatron

wieloelektronowa gazowana lampa elektronowa, używana w latach 50. i 60. XX wieku do pomiarów impulsów elektrycznych


SJP.pl


dekatyzacja

poddawanie tkaniny działaniu gorącej wody, pary i zimnej wody w celu uodpornienia tkaniny przed kurczeniem się


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) włók. jeden z ostatnich etapów produkcji tkaniny: naprzemienne poddawanie jej działaniu gorącej i zimnej wody;

Wiktionary

Dekatyzacja – poddawanie zawierającej włókna naturalne tkaniny lub dzianiny kolejno działaniu gorącej (ok. 60 °C) wody, pary wodnej i zimnej wody, mające doprowadzić do wykurczenia się włókien w kontrolowanych warunkach i stabilizacji ich wymiarów. Ma to na celu uniknięcie zbiegania się tkaniny w okresie użytkowania (przeciwdziała nadmiernej kurczliwości). Tkaniny i dzianiny niepoddane dekatyzacji mają tendencję do kurczenia się pod wpływem działania wilgoci oraz wysokiej temperatury.

Wikipedia


dekatyzarka

maszyna do dekatyzowania tkanin


SJP.pl


dekatyzer

osoba zajmująca się zawodowo dekatyzacją tkanin


SJP.pl


dekatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekatyzować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dekatyzować ndk.

Wiktionary


dekatyzować

poddawanie tkaniny działaniu nasyconej pary co zapobiega jej odkształcaniu


SJP.pl


dekatyzy

dekatyzowane spodnie dżinsowe, charakteryzujące się marmurkowym wzorem; marmurki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) pot. dekatyzowane spodnie dżinsowe, w biało-granatowe wzorki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pamiętam czasy, jak cała Polska chodziła w dekatyzach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkaˈtɨzɨ, AS: dekatyzy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dekatyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekaty, marmurki

Wiktionary


dekawka

potocznie: samochód marki DKW


SJP.pl


dekański

→ Dekan (wyżyna w Indiach)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dekanem, dotyczący Dekanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dekan mrz.

Wiktionary


deken

alken o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce


SJP.pl

Deken – organiczny związek chemiczny z grupy alkenów o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce.

Wikipedia


dekert

nazwisko, m.in. Jan Dekert (1786-1861), biskup katolicki


SJP.pl


dekiel

1. szczelnie dopasowana pokrywa, np. dekiel kotła, menażki, pojemnika;
2. pokrywa osłaniająca śruby, którymi przykręcone jest koło auta;
3. czapka korporancka z kolorowego sukna o okrągłym, haftowanym denku i małym daszku, noszona przez studentów w Niemczech i w Polsce w latach 1919-1939;
4. potocznie: głowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szczelna pokrywa, dopasowana pokrywka

 (1.2) daw. okrągła barwna czapka korporancka

 (1.3) przen. slang. głowa

 (1.4) mot. kołpak koła samochodowego

 (1.5) obraź. ktoś głupi, irytujący

 (1.6) gw-pl|Górny Śląsk. pokrywka na garnek

Wiktionary

Dekiel (z niem. "Deckel", m.in. „czapka”) – rodzaj czapki z daszkiem noszony przez członków korporacji akademickich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podaj mi dekiel od słoika.

 (1.3) Chyba masz coś z deklem.

 (1.5) Nie rozmawiaj z tym deklem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛcɛl, AS: deḱel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dekielek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokrywka

 (1.2) rondel

 (1.3) czerep

 (1.5) świr, palant

Wiktionary


dekielek

zdrobnienie od: dekiel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: dekiel

 (1.2) fot. element zakładany na obiektyw, służący do zabezpieczenia szkła obiektywu przed brudem czy zarysowaniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najczęściej gubionymi przez fotografów elementami są dekielki i szybkozłączki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈcɛlɛk, AS: deḱelek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekiel m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. deklik

Wiktionary


dekin

alkin o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce


SJP.pl

Dekin – organiczny związek chemiczny z grupy alkinów, ciekły węglowodór nienasycony zawierający 10 atomów węgla i jedno wiązanie potrójne. Wzór sumaryczny: C10H18, masa molowa 138,25 g/mol. Izomer dekinu o szkielecie nierozgałęzionym występuje w postaci 5 izomerów funkcyjnych:

Wikipedia


dekl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) slang. osoba robiąca głupie rzeczy po pijaku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — O boże! Ty deklu! Nie rzygaj na dzieci w przedszkolu!

Wiktionary


dekl.

skrót od: deklinacja


SJP.pl

skrót

 (1.1) = gram. deklinacja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje pytanie dotyczy postaci narzędnika l. mnogiej rzeczowników rodz. męskiego I dekl. typu koń, słoń.

 (1.1) Z rozpędu stworzyłem sobie błędną formę mianownika lp. nominum (z wygłosowym -um) per analogiam do proprium (lm. nomina propria), zapominając o tym, że brzmieniem właściwym jest łacińskie neutrum III dekl. nomen, -inis (‘imię’).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja, AS: deklʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary


deklamacja

1. wygłaszanie utworu literackiego w sposób artystyczny; recytacja;
2. przenośnie: mowa, przemówienie, tekst o nieszczerej treści, pełne przesady i sztuczności; frazes, banał, ogólnik, pustosłowie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego

 (1.2) patetyczna i przesadzona wypowiedź, puste słowa

Wiktionary

Deklamacja ( dēclāmātiō) – publiczne wygłoszenie utworu literackiego z pamięci, najczęściej wierszowanego, jako sztuka interpretacji tekstu na głos. "Deklamatoryka" (lub "recytacja") to nauka o prawidłach deklamacji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po deklamacji Anity chór zaśpiewa pieśń legionową: „Wojenko, wojenko”.

 (1.2) Jego deklamacjami się nie przejmuj, jest przecież mistrzem frazesu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamacyjność ż., deklamator m., deklamatorka ż., deklamatoryka ż., deklamowanie n.

 czas. deklamować ndk., wydeklamować dk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski

 przysł. deklamatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytacja

 (1.2) pustosłowie, puste słowa

Wiktionary