deklamacyjność

1. to, co jest charakterystyczne dla deklamacji - wygłaszania utworu literackiego w sposób artystyczny;
2. napuszoność, sztuczność, mówienie pustych słów; gołosłowność, deklamatorstwo, patetyczność


SJP.pl


deklamacyjny

deklamatorski;
1. taki, który dotyczy deklamacji - wygłaszania utworu literackiego w sposób artystyczny; recytatorski;
2. taki, który dotyczy deklamacji - mowy, przemówienia, tekstu o nieszczerej treści, pełnych przesady i sztuczności; pusty, pompatyczny, czczy, górnolotny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. związany z deklamacją; mający charakter, formę deklamacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamatorka ż., deklamator mos., deklamacja ż., deklamowanie n.

 czas. deklamować

Wiktionary


deklamator

1. osoba deklamująca, wygłaszająca utwór literacki; recytator;
2. przenośnie: osoba posługująca się czczymi frazesami; blagier


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba recytująca utwór literacki

 (1.2) osoba używająca frazesów, udawająca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku deklamatorów wybrało utwory polskich poetów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deklamować ndk., wydeklamować dk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski, deklamatoryczny

 przysł. deklamatorsko

 rzecz. deklamacja ż., deklamacyjność ż., deklamatorstwo n., deklamatoryka ż., deklamowanie n.

:: fż. deklamatorka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytator

Wiktionary


deklamatorka

1. kobieta deklamująca, wygłaszająca utwór literacki; recytator;
2. przenośnie: kobieta posługująca się czczymi frazesami; blagierka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta recytująca utwór literacki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy deklamatorki wybrały utwory Norwida.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deklamować ndk., wydeklamować dk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski, deklamatoryczny

 przysł. deklamatorsko

 rzecz. deklamacja ż., deklamacyjność ż., deklamatorstwo n., deklamatoryka ż., deklamowanie n.

:: fm. deklamator m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytatorka

Wiktionary


deklamatorski

deklamacyjny;
1. taki, który dotyczy deklamacji - wygłaszania utworu literackiego w sposób artystyczny; recytatorski;
2. taki, który dotyczy deklamacji - mowy, przemówienia, tekstu o nieszczerej treści, pełnych przesady i sztuczności; pusty, pompatyczny, czczy, górnolotny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z deklamatorem; taki jak u deklamatora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamacja ż., deklamowanie n., deklamator mos., deklamatorka ż.

 czas. deklamować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytatorski

Wiktionary


deklamatorstwo

napuszoność, sztuczność, mówienie pustych słów; gołosłowność, deklamacyjność, patetyczność


SJP.pl


deklamatoryczny

→ deklamatoryka


SJP.pl

Patrz:

deklamatoryka

deklamatoryka

nauka o zmieniających się na przestrzeni epok prawidłach deklamacji; teoria, reguły artystycznego wygłaszania utworu literackiego


SJP.pl


deklamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deklamować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamacja ż., deklamacyjność ż., deklamator m., deklamatorka ż., deklamatorstwo n., deklamatoryka ż., wydeklamowanie n.

 czas. deklamować ndk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski

 przysł. deklamatorsko

Wiktionary


deklamować

1. wygłaszać utwór literacki, recytować;
2. przenośnie: mówić w sposób nienaturalny, napuszony, posługiwać się frazesami; koloryzować, fantazjować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) z ekspresją wygłaszać utwór literacki

 (1.2) wypowiadać się w sposób napuszony, używając rozmaitych frazesów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co czwartek w kawiarence akademickiej deklamowaliśmy wiersze współczesnych artystów, a raz w miesiącu - klasykę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklãˈmɔvat͡ɕ, AS: deklãmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wydeklamowanie n., deklamacja, deklamacyjność, deklamator, deklamatorka, deklamatorstwo, deklamatoryka, deklamowanie

 czas. zadeklamować

 przym. deklamacyjny, deklamatorski

 przysł. deklamatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytować, wygłaszać

 (1.2) przemawiać (z patosem), pogard. klepać

Wiktionary


deklaracja

1. publiczne oświadczenie w danej sprawie, wyrażone ustnie lub pisemnie; manifest, proklamacja;
2. pisemne zobowiązanie, oświadczenie, które mają moc prawną;
3. blankiet, formularz do podpisywania zeznań i zobowiązań;
4. wyraźne wyrażenie zgody na coś;
5. w informatyce: wyrażenie języka źródłowego, które określa najczęściej typy zmiennych, obszary pamięci lub stałe programu;
6. dawniej: prośba o rękę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego

 (1.2) pismo zawierające deklarację (1.1)

 (1.3) praw. zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • – inaczej oświadczenie lub zeznanie
    • deklaracja podatkowa
    • deklaracja lojalności
  • deklaracja – nazwa aktu prawnego
    • Deklaracja Narodów Zjednoczonych
    • Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych
    • Deklaracja niepodległości Izraela
    • Deklaracja praw człowieka i obywatela
    • Powszechna deklaracja praw człowieka
  • deklaracja w informatyce
  • Deklaracja – w krykiecie przedwczesne zakończenie inningsa

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Zbrodnią jest wymuszanie groźbą i szantażem podpisywania deklaracji o współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa – mówił ks. Jerzy Popiełuszko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklaˈrat͡sʲja, AS: deklaracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklaratywność ż., deklaratywizm m., deklarant m., deklarowanie n., zadeklarowanie n., zdeklarowanie n.

 czas. deklarować ndk., zadeklarować dk., zdeklarować dk.

 przym. deklaracyjny, deklaratywny

 przysł. deklaratywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oświadczenie

 (1.2) oświadczenie

Wiktionary


deklaracyjny

mający charakter deklaracji, oświadczenia


SJP.pl


deklaratoryjny

potwierdzający istniejący stan prawny


SJP.pl


deklaratywność

cecha orzeczenia sądu, w którym stwierdzone zostaje uprzednie (niezależne od bytu orzeczenia) zaistnienie określonego stanu faktycznego lub prawnego; deklaratoryjność; przeciwieństwo konstytutywności


SJP.pl


deklaratywny

ograniczający się do deklaracji, stwierdzenia faktu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) ograniczający się do samego stwierdzenia lub zapowiedzi, bez wewnętrznego przekonania, bez rzeczywistego działania; stanowiący jedynie deklarację

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklarowanie n., deklaracja ż., zadeklarowanie n., deklaratywność ż.

 przysł. deklaratywnie

 czas. deklarować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gołosłowny, nieszczery, ostentacyjny

Wiktionary


deklarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deklarować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadeklarowanie n., zdeklarowanie n., deklaracja ż., deklarant m., deklaratywność ż., deklaratywizm m.

 czas. deklarować ndk., zadeklarować dk., zdeklarować dk.

 przym. deklaracyjny, deklaratywny

 przysł. deklaratywnie

Wiktionary


deklarować

1. wyrazić, wyrażać gotowość do czegoś, przyrzec, przyrzekać pomoc, zobowiązać się, zobowiązywać się do czegoś;
2. oficjalnie podać, podawać do wiadomości, ogłosić, ogłaszać coś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zadeklarować)

 (1.1) wypowiadać oficjalnie

 (1.2) wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc

czasownik zwrotny niedokonany deklarować się (dk. zadeklarować się, zdeklarować się)

 (2.1) zobowiązywać się do zrobienia czego

 (2.2) wyrażać swoje poparcie lub sprzeciw

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklaracja ż., deklaratywizm m., deklaratywność ż., zadeklarowanie n., deklarowanie n.

 przym. deklaracyjny, deklaratywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogłaszać, okazywać, oświadczać, pokazywać, ujawniać

 (1.2) obiecywać, oferować, przyrzekać, przysięgać, zobowiązywać się

 (2.1) oferować się, zgłaszać się, zobowiązywać się

Wiktionary


deklasacja

1. obniżanie pozycji klasowej;
2. przewyższanie w znacznym stopniu kogoś w jakiejś dziedzinie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obniżenie się czyjejś pozycji społecznej, zwłaszcza na skutek pogorszenia się sytuacji ekonomicznej

 (1.2) wypadnięcie lub wyrzucenie poza obręb klasy

Wiktionary

Deklasacja – jest to obniżenie, utrata przez jednostkę, grupę jej dotychczasowej pozycji społecznej, mające związek z degradacją ekonomiczną, pauperyzacją, osłabieniem prestiżu społecznego.

Wikipedia


deklasować

1. obniżyć, obniżać pozycję społeczną lub towarzyską jakiejś osoby lub grupy ludzi;
2. osiągnąć, osiągać rezultat znacznie lepszy niż przeciwnicy


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

Wiktionary


dekle

forma rzeczownika.

 (1.1) plural|dekiel.

Wiktionary


dekliczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Zaolzie. zdrobn. od: dekiel

 (1.2) gw-pl|Zaolzie. górna część maśniczki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekiel mrz., deklik mrz.

Wiktionary


deklik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. dekielek, wieczko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaj sie podzioł tyn deklik?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekliczek mrz.

Wiktionary


deklinacja

1. odmiana rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników przez przypadki i liczby;
2. odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od płaszczyzny równika niebieskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gram. odmiana przez przypadki i liczby;

 (1.2) astr. jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deklinacja w gramatyce
    • deklinacja attycka
    • deklinacja łacińska
    • deklinacja w języku polskim
  • deklinacja (astronomia)
  • deklinacja magnetyczna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uczniom trudność sprawiła deklinacja słów rodzaju nijakiego.

 (1.2) Deklinacja biegunów niebieskich wynosi 90 stopni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja, AS: deklʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinowanie n.

:: zdrobn. deklinacyjka ż.

 czas. deklinować ndk.

 przym. deklinacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. przypadkowanie

Wiktionary


deklinacyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. rzad. zdrobn. od deklinacja (odmiana wyrazów przez przypadki i liczby)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Podstawą języka łacińskiego — ciągnie Izdebski — są deklinacje i koniugacje. Bez Korneliusza, Owidiusza, Wergiliusza możesz zostać choćby biskupem — ale jeśli nie znasz deklinacyjki i koniugacyjki, nie będziesz nawet dobrym… / — Organistą! — kończy[ł] któryś z chłopców, na pamięć już znający tę przemowę, przez wszystkie klasy nieustannie powtarzaną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinowanie n., deklinacja ż.

Wiktionary


deklinacyjny

→ deklinacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) gram. związany z deklinacją, odmianą przez przypadki i liczby, przypadkowaniem

Wiktionary

Patrz:

deklinacja

Powiązane:

 rzecz. deklinacja ż., deklinowanie n.

 czas. deklinować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmianowy

Wiktionary


deklinator

igła magnetyczna umieszczona na osi pionowej w taki sposób, że może się obracać w płaszczyźnie poziomej; igła deklinacyjna


SJP.pl


deklinizm

teoria zanikania państwa wskutek przejmowania przez niesuwerenne podmioty zadań przypisywanych uprzednio państwu


SJP.pl


deklinometr

przyrząd do pomiaru deklinacji magnetycznej


SJP.pl


deklinowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gram. dokonywanie odmiany przez przypadki i liczby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinacja ż., deklinacyjka ż.

 czas. deklinować ndk.

 przym. deklinacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. przypadkowanie

Wiktionary


deklinować

odmieniać rzeczowniki, przymiotniki, zaimki lub liczebniki przez przypadki i liczby


SJP.pl

czasownik

 (1.1) jęz. odmieniać przez przypadki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyż nie dziwnym jest, iż choć w tekście powtarzane jest słowo „Holocaust”, to ani razu nie pada słowo „Niemcy”, natomiast słowa „Polacy” i „Armia Krajowa” deklinowane są nieustannie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinacja ż., deklinowanie n.

 przym. deklinacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypadkować

Wiktionary


deknąć

czasownik

 (1.1) reg-pl|Poznań. uderzyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Deknął kwierlejką po gnyku, a z kluki zrobił mu pyndzel. (Juliusz Kubel)

Wiktionary


deko

potocznie: dekagram; deka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. dekagram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potrzebujemy dziesięć deko cukru.

Wiktionary


dekoder

urządzenie lub program komputerowy do odszyfrowywania informacji; deszyfrator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie służące do odkodowywania zaszyfrowanych informacji;

Wiktionary

Nie mylić z: dekoderem telewizyjnym.

Dekoder – układ cyfrowy, posiadający n wejść oraz k=2n wyjść, należący do klasy układów kombinacyjnych. Jego działanie polega na zamianie naturalnego kodu binarnego (o długości n), lub każdego innego kodu, na kod „1 z k” (o długości k). Działa odwrotnie do kodera, tzn. zamienia kod binarny na jego reprezentację w postaci tylko jednego wybranego wyjścia. W zależności od ilości wyjść nazywa się go "dekoderem 1 z N".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. kod mrz., dekodowanie n.

 czas. dekodować, zakodować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deszyfrator

Wiktionary


dekoderowy

→ dekoder


SJP.pl

Patrz:

dekoder

dekodować

przetwarzać informację zakodowaną na informację pierwotną


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdekodować)

 (1.1) przetwarzać zakodowaną/zaszyfrowaną informację tak, by uzyskać ją taką, jaka była przed zakodowaniem/zaszyfrowaniem

 (1.2) przen. odczytywać ukryte znaczenie informacji, jej „drugie dno”

 (1.3) środ. kosmet. usuwać lub zakrywać oryginalne oznaczenia produktu (bez uszkadzania oryginalnej folii lub nakładając potem nową folię), takie jak kod kreskowy lub numer partii, aby zataić informacje o jego pochodzeniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Możliwość dekodowania dźwięku stereo i obecność tunera radiowego to najistotniejsze cechy różnicujące tunery TV.

 (1.2) Komunikat musi więc dotrzeć do odbiorcy, zostać dekodowany przez niego na poziomie pierwszego kontaktu z wiadomością.

 (1.3) Niestety flakon został dekodowany, więc nie da się rozszyfrować roku produkcji po batch codzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kod mrz., koder mos./mrz., dekoder mrz.

 czas. kodować, zakodować

Wiktionary


dekofeinizacja

proces pozbawiania kawy kofeiny


SJP.pl


dekokcja

w browarnictwie: sposób zacierania słodu przez poddawanie go gwałtownym zmianom temperatury


SJP.pl

Dekokcja (łac. "decoquere, decoctum" = zagotowanie, wygotowanie) – metoda zacierania słodu browarnego, w trakcie której gęsta część zacieru (ze słodem) czyli ok. 1/3 całego zacieru zostaje oddzielona i zagotowana w oddzielnym kotle. Następnie gorąca zwracana jest do kadzi zaciernej z zacierem głównym (rzadszym), podnosząc skokowo jego temperaturę. Czynność tę wykonuje się głównie dla lepszego skleikowania skrobi i osiągnięcia piwa o pełniejszym smaku.

Wikipedia


dekokcyjny

→ dekokcja


SJP.pl

Patrz:

dekokcja

dekokt

napój leczniczy składający się z ziół itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. odwar; napój sporządzony z wywaru ziół lub innych substancji; wywar leczniczy

 (1.2) spec. w piwowarstwie: część zacieru pobierana z kadzi zaciernej, doprowadzana do wrzenia w kotle zaciernym, a następnie ponownie wlewana do zacieru głównego;

Wiktionary

Dekokt (z łac. "decoquo", "decocsi", "decoctum" = gotować) - w piwowarstwie określenie części zacieru, zwykle 1/3, która pobierana jest z kadzi zaciernej, doprowadzana do wrzenia w kotle zaciernym, a następnie ponownie wlewana do zacieru głównego.

Dawniej dekokt oznaczał wywar wodny z ziół lekarskich lub innych składników.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeżeli pacjentowi zda się smak przykry tego dekoktu, może kłaść cukru kandysbrotu do szklanki wiele się podoba, bo ten nic nie szkodzi.

 (1.1) Medyk książęcy przygotowywał jakieś bezoary i dekokty odurzające.

 (1.1) Leczył się dekoktem z kłączy malin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekokcja ż., dekoktacja ż.

 przym. dekokcyjny

 przysł. dekokcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwar

Wiktionary


dekoktacja

kilkunastominutowe działanie wrzątkiem lub gorącą parą wodną w celu zniszczenia drobnoustrojów


SJP.pl

Dekoktacja – dawniej stosowane wyjaławianie przez gotowanie w maszynkach elektrycznych lub podgrzewanych płomieniem palnika. Poddawano temu procesowi strzykawki, igły, narzędzia chirurgiczne.

W procesie dekoktacji nie są niszczone wirusy zapalenia wątroby oraz przetrwalniki bakterii. Należy stosować wodę destylowaną, gdyż woda wodociągowa pozostawia osad (kamień kotłowy)

Wikipedia


dekokter

urządzenie do niszczenia drobnoustrojów, używane w przypadku braku sterylizatorów


SJP.pl


dekolcik

zdrobnienie od: dekolt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dekolt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie dekolt, lecz tylko mały dekolcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolt m.

Wiktionary


dekolektywizacja

rozdzielenie uprzednio skolektywizowanych gospodarstw rolnych, gruntów


SJP.pl


dekolektywizować

przywracać własność indywidualną gospodarstw rolnych i środków produkcji rolnej


SJP.pl


dekolonizacja

proces polegający na wyzwalaniu się narodów spod zależności kolonialnej i tworzeniu niepodległych państw


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. polit. proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: dekolõńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizowanie n., kolonializm mrz.

 czas. dekolonizować ndk., zdekolonizować dk.

 przym. dekolonizacyjny, kolonialistyczny

Wiktionary


dekolonizacyjny

przymiotnik od: dekolonizacja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. polit. związany z dekolonizacją, dotyczący dekolonizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizacja ż., dekolonizowanie n., zdekolonizowanie n.

 czas. dekolonizować ndk., zdekolonizować dk.

Wiktionary


dekolonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. dokonywanie procesu dekolonizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizacja ż.

 czas. dekolonizować ndk., zdekolonizować dk.

 przym. dekolonizacyjny

Wiktionary


dekolonizować

czasownik

 (1.1) dokonywać procesu dekolonizacji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: dekolõńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizacja ż., dekolonizowanie n., zdekolonizowanie n.

 czas. zdekolonizować dk.

 przym. dekolonizacyjny

Wiktionary


dekoloryzacja

usuwanie naturalnego koloru


SJP.pl

De

Wikipedia


dekoloryzować

usuwać naturalny kolor, np. włosów


SJP.pl


dekolt

wycięcie w ubraniu odsłaniające szyję, ramiona, piersi, plecy; ciało odsłonięte przez to wycięcie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

 (1.2) część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten dekolt doskonale podkreśla kształt twoich piersi.

 (1.2) W dzisiejszych czasach wszystkie nastolatki chodzą z dekoltem na wierzchu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛkɔlt, AS: dekolt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoltowanie n.

:: zdrobn. dekolcik m.

 czas. dekoltować ndk.

 przym. dekoltowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gors, wycięcie

Wiktionary


dekoltowany

odsłaniający plecy, szyję, ramiona lub piersi


SJP.pl


dekoltowy

→ dekolt


SJP.pl

Patrz:

dekolt

dekomercjalizacja

proces przeciwny do komercjalizacji


SJP.pl


dekomercjalizować

pozbawiać jakąś dziedzinę cech komercyjnych


SJP.pl


dekompensacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. załamanie się wydolności narządu pod wpływem dużych obciążeń

 (1.2) psych. załamanie się mechanizmòw obronnych psychiki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekompensacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) załamanie psychiczne

Wiktionary


dekompensacyjny

→ dekompensacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dekompensacji

Wiktionary

Patrz:

dekompensacja

Powiązane:

 rzecz. dekompensacja ż.

Wiktionary


dekompensować

doprowadzać do przekroczenia granicy zdolności przystosowania się narządu do zwiększonych obciążeń, objawiającego się jego niewydolnością


SJP.pl


dekompilacja

odtworzenie postaci źródłowej programu w oparciu o jego kod wynikowy


SJP.pl


dekompilator

w informatyce: program przekształcający kod wynikowy (np. binarny) na postać zbliżoną do kodu źródłowego


SJP.pl

Dekompilator – program przekształcający język maszynowy lub kod bajtowy do postaci języka wyższego poziomu. Proces tłumaczenia kodu nazywa się dekompilacją. Dekompilacja nie odtwarza kodu źródłowego programu sprzed jego kompilacji, a jedynie postać źródłową w pewnym języku wyższego rzędu (zależnym od dekompilatora) i mającą identyczne działanie jak dekompilowany kod.

Wikipedia


dekompilować

odtwarzać postać źródłową programu w oparciu o jego kod wynikowy


SJP.pl


dekompletacja

rozdzielanie elementów, które powinny tworzyć komplet


SJP.pl


dekompletować

1. pozbawiać jakąś całość jednego lub wielu elementów, powodować niekompletność czegoś;
2. dekompletować się - stawać się niekompletnym


SJP.pl


dekomponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekomponować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekompozycja ż.

 czas. dekomponować ndk.

Wiktionary


dekomponować

rozkładać jakąś całość na części, doprowadzać do rozpadu czegoś


SJP.pl


dekompozycja

→ dekomponować


SJP.pl

Patrz:

dekomponować

dekompozycyjny

→ dekompozycja


SJP.pl

Patrz:

dekompozycja

dekompresator

zawór w silniku spalinowym zmniejszający ciśnienie przy rozruchu; dekompresor


SJP.pl


dekompresja

1. obniżenie ciśnienia;
2. rozpakowanie skompresowanego pliku lub folderu do postaci sprzed kompresji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spadek ciśnienia w zamkniętej przestrzeni, wywołany umyślnie lub spowodowane uszkodzeniem

 (1.2) stopniowe zmniejszanie ciśnienia działającego na osobę wynurzającą się z dużej głębokości w celu zapobiegnięcia chorobie dekompresyjnej

 (1.3) inform. przywrócenie pierwotnego rozmiaru informacji, której rozmiar został uprzednio zmniejszony

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dekompresja – wynik celowego lub przypadkowego obniżenia ciśnienia w zamkniętej przestrzeni takiej jak cylinder silnika spalinowego, kabina ciśnieniowa samolotu, statku kosmicznego, okrętu podwodnego ...
  • dekompresja – w informatyce, proces odwrotny do kompresji, pot. wypakowanie danych
  • dekompresja – w nurkowaniu, proces usuwania gazów nagromadzonych w organizmie nurka
  • Dekompresja – klub muzyczny w Łodzi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy dużych uszkodzeniach kadłuba gwałtowna dekompresja może wyssać z kabiny nie tylko bagaż podręczny, ale i osoby znajdujące się w pobliżu.

 (1.2) W XVII wieku zawód nurka był bardzo niebezpieczny. Nie znano wówczas jeszcze techniki dokonywania dekompresji i po dłuższym nurkowaniu, zwłaszcza na większych głębokościach, czuli się oni źle i często nawet poważnie chorowali.

 (1.3) Problemy mogą wystąpić podczas dekompresji poprzedzającej skanowanie plików RAR np. w załącznikach pocztowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekompresator m., dekompresor m.

 czas. dekompresować dk./ndk.

 przym. dekompresyjny

Wiktionary


dekompresor

zawór w silniku spalinowym zmniejszający ciśnienie przy rozruchu; dekompresator


SJP.pl


dekompresować

1. przeprowadzać proces odwrotny do kompresji, najczęściej w odniesieniu do danych, potocznie: rozpakować (pliki), przywracać formę początkową sprzed zakodowania zmniejszającego wielkość pliku;
2. powodować spadek ciśnienia np. poprzez rozszczelnienie pomieszczenia lub obiektu


SJP.pl


dekompresyjny

→ dekompresja, np. komora dekompresyjna


SJP.pl


dekomunizacja

działania mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w krajach dawnego bloku radzieckiego z komunizmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. polit. likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu

Wiktionary

Dekomunizacja – postulat eliminowania komunizmu z przestrzeni publicznej, jak też penalizacji osób zaangażowanych w jego promocję i legitymizację.

Obecnie proces dekomunizacji dotyczy głównie państw dawnego bloku wschodniego (Niemcy, Polska, Litwa, Estonia[], Czechy, Słowacja, Węgry, Ukraina, Rosja[]).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z wielkimi oporami rozpoczęto wreszcie proces dekomunizacji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zdekomunizować, dekomunizować ndk.

 rzecz. komunizm mrz., dekomunizowanie n.

 przym. dekomunizacyjny

Wiktionary


dekomunizacyjny

przymiotnik od: dekomunizacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z procesem dekomunizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. komunizm mrz., dekomunizacja ż., dekomunizator mos.

 czas. zdekomunizować

Wiktionary


dekomunizator

osoba likwidująca struktury właściwe komunizmowi, usuwająca ze stanowisk ludzi związanych z ustrojem komunistycznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zajmująca się dekomunizacją

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekomunizacyjny

 czas. zdekomunizować

 rzecz. komunizm mrz.

Wiktionary


dekomunizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. usuwanie wpływów doktryny komunistycznej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. komunizm mrz., dekomunizacja ż.

 czas. zdekomunizować, dekomunizować ndk.

Wiktionary


dekomunizować

likwidować struktury właściwe ustrojowi komunistycznemu; odkomunizowywać


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) hist. polit. usuwać wpływy doktryny komunistycznej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowe pokolenie rozpoczęło dekomunizować sferę ekonomiczną i społeczną.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. komunizować, zdekomunizować

 rzecz. dekomunizowanie n., dekomunizacja ż., komunizm mrz.

Wiktionary


dekoncentracja

1. rozproszenie uwagi;
2. rozpraszanie czegoś, co jest skupione w jednym miejscu, skoncentrowane


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozpraszanie tego co było skupione

Wiktionary

Dekoncentracja – formalny lub nieformalny podział kompetencji władczych pomiędzy kilka podmiotów, instytucji, ośrodków decyzyjnych. Metoda dekoncentracji kompetencji jest na dużą skalę stosowana w obrębie poszczególnych szczebli organizacyjnych (np. w każdej gminie, powiecie i województwie).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdekoncentrowanie n.

Wiktionary


dekoncentracyjny

przymiotnik od: dekoncentracja


SJP.pl


dekoncentrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekoncentrować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdekoncentrowanie n.

 czas. dekoncentrować ndk., zdekoncentrować dk.

Wiktionary


dekoncentrować

2. rozpraszać uwagę;
2. rozpraszać coś, co było skoncentrowane w jednym miejscu


SJP.pl


dekondensacja

proces rozluźniania struktury materiału genetycznego w komórce


SJP.pl


dekoniunktura

ogół zjawisk wywierających negatywny wpływ na rozwój ekonomiczny jakiejś branży lub całego kraju; kryzys


SJP.pl

Dekoniunktura – pojęcie ekonomiczne oznaczające ogół czynników decydujących o niekorzystnej sytuacji na rynku; kryzys; zastój; recesja; zahamowanie rozwoju ekonomicznego.

Wikipedia


dekoniunkturalny

→ dekoniunktura


SJP.pl

Patrz:

dekoniunktura

dekonsolidacja

odwrotność konsolidacji


SJP.pl


dekonspiracja

wyjawienie czegoś ukrywanego, zakonspirowanego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ujawnienie prawdziwej tożsamości kogoś

Wiktionary


dekonspirować

1. pozbawiać tajności; ujawniać, demaskować;
2. dekonspirować się - ujawniać się, demaskować się


SJP.pl


dekonstrukcja

analiza tekstu pod kątem jego semiotyczno-językowej budowy


SJP.pl

De

Wikipedia


dekonstrukcjonistka

→ dekonstrukcjonista


SJP.pl

Patrz:

dekonstrukcjonista

dekonstrukcjonistyczny

→ dekonstrukcjonizm


SJP.pl

Patrz:

dekonstrukcjonizm

dekonstrukcjonizm

kontrowersyjna teoria analizy tekstu przypisująca mu brak stałego odniesienia przedmiotowego


SJP.pl


dekonstrukcyjny

→ dekonstrukcja; dekonstruktywny


SJP.pl


dekonstruktor

specjalista zajmujący się dekonstrukcją maszyn, budynków itp.


SJP.pl


dekonstruktywistka

→ dekonstruktywista


SJP.pl

Patrz:

dekonstruktywista

dekonstruktywistyczny

→ dekonstruktywizm


SJP.pl

Patrz:

dekonstruktywizm

dekonstruktywizm

nurt we współczesnej sztuce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dekonstruktywizm – kierunek w filozofii postmodernistycznej i literaturze
  • Dekonstruktywizm – kierunek w architekturze postmodernistycznej

Wikipedia


dekonstruktywny

→ dekonstrukcja; dekonstrukcyjny


SJP.pl


dekonstruowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekonstruować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekonstrukcja ż., konstruktor mos.

 czas. dekonstruować ndk.

 przym. dekonstrukcyjny

Wiktionary


dekonstruować

zmieniać konstrukcję czegoś


SJP.pl


dekonsumpcja

ograniczenie konsumpcji produktów i usług


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) świadome i dobrowolne ograniczanie nabywania oraz zużywania dóbr i usług do poziomu zaspokajającego rzeczywiste potrzeby, zwykle motywowane względami etycznymi, ekologicznymi lub społecznymi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Serwis wskazuje, że dekonsumpcja, czyli postawa polegająca na świadomym ograniczeniu konsumpcji do niezbędnego minimum, wciąż — niestety — jest bardziej modnym hasłem, niż światopoglądem większości polskiego społeczeństwa.

 (1.1) Głównym ośrodkiem rozwoju dekonsumpcji jest — o, ironio — TikTok. Jeden z największych wehikułów marketingowych na świecie zrodził trend […]. Jego propagatorem jest przede wszystkim młode pokolenie, zmęczone reklamami, zakupowymi haulami, sprzedażową presją i — jak można się domyślać — niedoborem funduszy pozwalających na „uprawianie” konsumpcjonizmu.

Wiktionary


dekontaminacja

1. odkażanie biologiczne, radiologiczne lub chemiczne ludzi, sprzętu, terenu itp.;
2. oczyszczenie lub usunięcie zużytej powłoki czegoś, np. lakieru samochodowego


SJP.pl

Dekontaminacja (łac. "de-" 'od-, wy-'; "contaminatio" 'zetknięcie; splamienie') – proces polegający na usunięciu i dezaktywacji substancji szkodliwej (chemikaliów, materiałów radioaktywnych, czynników biologicznych), która zagraża życiu lub zdrowiu organizmu żywego poprzez kontakt bezpośredni lub używane sprzęty. Dekontaminacji poddawani są zarazem ludzie, zwierzęta, jak i środowisko nieożywione (infrastruktura itd.).

Wikipedia


dekontaminacyjny

→ dekontaminacja


SJP.pl

Patrz:

dekontaminacja

dekontenans

dawniej: brak swobody w zachowaniu, niepewność siebie


SJP.pl


dekor

motyw dekoracyjny, zwłaszcza na wyrobach ceramicznych i na dawnej zbroi


SJP.pl


dekoracja

1. ozdabianie, dekorowanie;
2. ozdoba, ornament;
3. dekorowanie odznaką, orderem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

 (1.2) w lm.: plastycznyastyczne tło sceny teatralnej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dekoracja – element ozdabiający, ozdoba
  • Dekoracja teatralna – plastyczne tło sceny teatralnej lub planu filmowego
  • Dekoracja ścienna – zespół elementów służący do ozdoby ściany
  • Dekoracja – odznaczanie, przypinanie odznaki, orderu
  • Dekorator teatralny
  • Dekorator (wzorzec projektowy)
  • Dekorowanie nazw
  • Garnirowanie
  • Rzemiosło artystyczne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Smukła sylwetka i subtelna dekoracja tego neogotyckiego kościoła jest niezwykła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔˈrat͡sʲja, AS: dekoracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udekorowanie n., dekorowanie n., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdoba

Wiktionary


dekoracyjnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dekoracyjny, z dużą ilością dekoracji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔraˈt͡sɨjɲɛ, AS: dekoracyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż., dekor m., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoratorski, dekoracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdobnie, zdobniczo

Wiktionary


dekoracyjniej

stopień wyższy od przysłówka: dekoracyjnie


SJP.pl


dekoracyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dekoracyjny


SJP.pl


dekoracyjność

→ dekoracyjny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dekoracyjne; cecha tych, którzy są dekoracyjni

Wiktionary

Patrz:

dekoracyjny

Powiązane:

 przym. dekoracyjny

 przysł. dekoracyjnie

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować

Wiktionary


dekoracyjny

1. służący do upiększania czegoś; ozdobny;
2. mający piękną formę;
3. dotyczący dekoracji teatralnej, filmowej itp.


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dekoracją, stanowiący dekorację

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W budownictwie labradorytu używa się w celach dekoracyjnych.

 (1.1) To dekoracyjne kwiatostany sprawiają, że lilak należy do najbardziej lubianych i rozpoznawalnych roślin ozdobnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔraˈt͡sɨjnɨ, AS: dekoracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż., dekor m., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdobny, zdobniczy

Wiktionary


dekorator

1. osoba projektująca dekoracje w teatrze; scenograf;
2. osoba specjalizująca się w projektowaniu wystroju wnętrz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dekorator – w informatyce, wzorzec projektowy należący do grupy wzorców strukturalnych
  • dekorator – przyrząd kuchenny (szpryca, strzykawka)
  • dekorator – przyrząd kuchenny (rękaw/worek cukierniczy)
  • Dekorator – powieść detektywistyczna Borisa Akunina

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n.

:: fż. dekoratorka ż.

 czas. dekorować ndk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary


dekoratorka

1. kobieta projektująca dekoracje w teatrze;
2. kobieta specjalizująca się w projektowaniu wystroju wnętrz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) osoba płci żeńskiej zajmująca się dekorowaniem wnętrz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n.

:: fm. dekorator

 czas. dekorować ndk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary


dekoratornia

zakład, firma zajmująca się urządzaniem mieszkań


SJP.pl


dekoratorski

→ dekorator


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z osobą lub zawodem dekoratora

Wiktionary

Patrz:

dekorator

Powiązane:

 rzecz. dekoratorka ż., dekoracja ż., dekorator mos., dekorowanie n., udekorowanie n.

 przysł. dekoracyjnie

 przym. dekoracyjny

 czas. dekorować

Wiktionary


dekoratorstwo

1. zajęcie dekoratora;
2. sztuka dekoratorska


SJP.pl


dekoratywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dekoratywny


SJP.pl


dekoratywność

→ dekoratywny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dekoratywne; cecha tych, którzy są dekoratywni

Wiktionary

Patrz:

dekoratywny

Powiązane:

 przym. dekoratywny, dekoracyjny

 przysł. dekoratywnie, dekoracyjnie

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować

Wiktionary


dekoratywny

służący jako dekoracja, upiększenie; dekoracyjny, zdobniczy, ozdobny


SJP.pl


dekornizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zootechn. zabieg usuwania rogów bydłu;

Wiktionary

De

Wikipedia


dekorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekorować.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Wielkanoc jest tradycja malowania i dekorowania jajek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔrɔˈvãɲɛ, AS: dekorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udekorowanie n., dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary


dekorować

czasownik

 (1.1) upiększać coś, dodawać dekoracje

 (1.2) przypinać odznaczenie, order lub odznakę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jak nakazuje tradycja, w maju dekorowana jest papierowymi kwiatami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔˈrɔvat͡ɕ, AS: dekorovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekor m., dekoratorstwo n., dekoratornia ż., dekorator m., dekoratorka ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekorowanie ż., udekorowanie n.

 czas. udekorować dk.

 przym. dekoratorski, dekoracyjny

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upiększać, adornować, ozdabiać

 (1.2) odznaczać

Wiktionary


dekort

w handlu: obniżka ceny towaru; bonifikacja, bonifikata, rabat, opust, opust


SJP.pl


dekortykacja

wydobywanie do celów przędnych włókien łykowych z łodyg lnu, konopi, juty


SJP.pl

Dekortykacja – zabieg operacyjny, polegający na usunięciu części zewnętrznej warstwy tkanek organów, takich jak płuca, nerki, mózg.

Najczęściej[] wykonywana jest dekortykacja płuca.

Wikipedia


dekortykacyjny

→ dekortykacja


SJP.pl

Patrz:

dekortykacja

dekorum

decorum;
1. zasada literacka układu i wyglądu dzieła;
2. przestarzale: należyty wygląd


SJP.pl


dekotora

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) japoński styl obfitego, monumentalnego dekorowania ciężarówek, często w liczne iluminacje, malowidła, elementy przestrzenne, rzeźby itp.

 (1.2) ciężarówka ozdobiona w stylu dekotora (1.1)

Wiktionary


dekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadekowanie n., dekownictwo n., dekownik m.

 czas. dekować ndk., zadekować dk.

Wiktionary


dekować

1. zwykle w odniesieniu do służby wojskowej: unikać obowiązków, chronić w bezpiecznym miejscu, osłaniać;
2. zabezpieczać rośliny na polu przed wymarzaniem poprzez okrycie słomą, obornikiem lub łętami


SJP.pl

czasownik

 (1.1) pomagać komuś w ukrywaniu się i uchylaniu się od obowiązku

 (1.2) wykonywać czynności ochraniające zasiew przed przemarznięcie zimą

 (1.3) gw-pl|Mazury, Warmia. pokrywać, nakrywać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztubowy Benio go dekował, bo Benio miał bardzo pobożnego ojca, którego zagazowali w stammlagrze, i często mówił, że Weiskranz przypomina mu ojca.

 (1.1) Jürgen Stroop był tchórzem. W czasie pierwszej wojny światowej nie wyróżnił się niczym szczególnym i starał się możliwie najdłużej dekować na tyłach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkɔvat͡ɕ, AS: dekovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekowanie n., zadekowanie n., dekownictwo n., dekownik m.

 czas. zadekować dk.

Wiktionary


dekownik

potocznie: osoba unikająca obowiązków; leń, kunktator, dezerter


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. osoba uchylająca się od czegoś

 (1.2) pot. wojsk. osoba uchylająca się od służby wojskowej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Prezydenckie ułaskawienia w USA wiele razy bywały przedmiotem kontrowersji. Dziwiono się, kiedy prezydent Truman ułaskawił dekowników uchylających się od wojska w czasie II wojny światowej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekowanie n.

 czas. dekować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) uchylant

Wiktionary


dekowy

potocznie: dekagramowy (ważący 1 dekagram)


SJP.pl


dekrement

przestarzałe: zmniejszanie się, ubywanie czegoś; ubytek


SJP.pl


dekrementacja

operacja w programowaniu, która zmniejsza wartość o jeden


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) inform. operacja zmniejszenia wartości o jeden

 (1.2) inform. operacja zmiany wskazania iteratora z pewnego elementu na poprzedni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkrɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: dekrẽmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dekrementować ndk., zdekrementować dk.

Wiktionary


dekrepitacja

w chemii:
1. głośne pękanie niektórych materiałów krystalicznych podczas wyprażania;
2. odgłos towarzyszący temu procesowi


SJP.pl

Dekrepitacja (ang. "decrepitation") - pękanie materiałów z charakterystycznym odgłosem pod wpływem działania wysokiej temperatury, przykładowo podczas prażenia. Przykładem substancji ulegającej dekrepitacji jest azotan ołowiu(II), Pb(NO3)2.

Wikipedia


dekrescent

wiersz, w którym każdy kolejny wers jest krótszy od poprzedniego o jedną sylabę


SJP.pl


dekret

akt prawodawczy mający moc ustawy, wydany z upoważnienia władzy ustawodawczej przez inny organ państwowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) praw. akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

 (1.2) hist. w Polsce w XV-XVI w. – akt prawny wydany samodzielnie przez króla

 (1.4) rel. dokument wydawany przez zwierzchnika diecezji rzymskokatolickiej, decydujący o przydzieleniu duchownego do parafii

 (1.5) adnotacja na dokumencie określająca sposób ujęcia w księgach

Wiktionary

Dekret – akt normatywny mający moc ustawy, wydany nie przez parlament, ale przez organ władzy wykonawczej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nowy dekret daje rządowi szeroką władzę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛkrɛt, AS: dekret

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekretowanie n., zadekretowanie n., dekretacja ż., dekretalia m. lm., dekretały m. lm.

 czas. dekretować

 przym. dekretowy

Wiktionary


dekretacja

w administracji, księgowości: adnotacja na dokumencie ustalająca dalszy tryb załatwiania sprawy


SJP.pl

Dekretacja – zarządzenie odpowiedniej osoby, dotyczące zwłaszcza pism wpływających do komórki organizacyjnej, nadaje właściwy bieg dokumentacji wpływającej zgodnie z przyjętą instrukcją kancelaryjną lub innymi przepisami regulującymi obieg danego rodzaju dokumentów (np. księgowych).

Wikipedia


dekretacyjny

→ dekretacja


SJP.pl

Patrz:

dekretacja

dekretalia

dekretały;
1. orzeczenia papieskie w sprawach związanych z prawem kościelnym;
2. zbiory tych orzeczeń, stanowiące prawo kanoniczne


SJP.pl


dekretalistka

→ dekretalista


SJP.pl

Patrz:

dekretalista

dekretarz

dawniej: księga sądowa, w której zapisywano orzeczenia wraz z ich uzasadnieniami


SJP.pl


dekretał

dekretalia;
1. wypowiedź papieska na piśmie zawierająca normatywne wyjaśnienia z zakresu prawa kościelnego;
2. zbiór takich wypowiedzi, które stanowiły kiedyś prawo kanoniczne w Kościele katolickim


SJP.pl


dekretowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dekretować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadekretowanie n., dekret m., dekretarz m., dekretał m.

 czas. dekretować ndk., zadekretować dk.

Wiktionary


dekretować

1. wydawać (wydać) dekret, ustanawiać (ustanowić) coś dekretem;
2. dokonywać (dokonać) dekretacji, głównie w dokumentach księgowych


SJP.pl


dekretowy

związany z dekretem


SJP.pl


dekretynizacja

potocznie, żartobliwie: usunięcie z życia publicznego niemądrych osób i bezsensownych zjawisk


SJP.pl


dekryminalizacja

1. zespół działań mających na celu zmniejszenie przestępczości;
2. w prawie: uznanie, że czyn nie jest już przestępstwem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa

Wiktionary

Dekryminalizacja – uznanie, iż czyn nie jest już przestępstwem. Termin ten niekoniecznie musi oznaczać to samo co depenalizacja, ponieważ dany czyn może być kwalifikowany jako wykroczenie, które nie jest przestępstwem, a mimo to ponosi się z tego tytułu odpowiedzialność.

Wikipedia


dekryminalizować

ustawowo uznawać, że coś nie jest przestępstwem


SJP.pl


dekryptaż

odczytanie zaszyfrowanego tekstu; rozszyfrowanie


SJP.pl


dekspantenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. analog alkoholowy będący witaminą kwasu pantotenowego, regenerujący skórę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez dekspantenolu nie poradziłabym sobie z jego zapaleniem skóry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkspãnˈtɛ̃nɔl, AS: dekspãntẽnol

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: ApiPanten, Bepanthen, Dermopanten, Panthenol

Wiktionary


dekstralny

położony z prawej strony; prawy


SJP.pl


dekstran

polimer glukozy o wysokim ciężarze cząsteczkowym


SJP.pl

De

Wikipedia


dekstrokardia

sytuacja, kiedy serce znajduje się w prawej części klatki piersiowej


SJP.pl

Dekstrokardia ( dextrocardia) – medyczne określenie sytuacji, gdy serce znajduje się po prawej stronie klatki piersiowej.

Jeżeli towarzyszy mu nieprawidłowe (po przeciwnych stronach, jakby odbite w lustrze) położenie innych narządów w obrębie klatki piersiowej i jamie brzusznej mówimy o odwróceniu trzewi (łac. "situs inversus").

Wikipedia


dekstrometorfan

organiczny związek chemiczny (pochodna morfiny), używany jako środek przeciwkaszlowy (bromowodorek)


SJP.pl

Dekstrometorfan, DXM ( dextromethorphanum) – organiczny związek chemiczny, prawoskrętny enancjomer metorfanu używany w medycynie pod postacią bromowodorku jako lek przeciwkaszlowy.

Wikipedia


dekstroza

monosacharyd (cukier prosty) łatwo rozpuszczalny w wodzie, będący źródłem energii dla każdego żywego organizmu, stosowany głównie w przemyśle spożywczym i w lecznictwie; glukoza, glikoza, cukier gronowy, cukier skrobiowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. prawoskrętna postać glukozy;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) D-glukoza

Wiktionary


dekstryna

pośredni produkt rozkładu skrobi lub glikogenu


SJP.pl


dekstryniarnia

zakład lub oddział fabryki chemicznej, gdzie wytwarza się dekstryny


SJP.pl


dekstrynowy

związany z dekstryną


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dekstryną; zawierający dekstrynę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekstryna ż.

Wiktionary


dekulturacja

Dekulturacja – proces społeczny, który zachodzi w trakcie kontaktów międzykulturowych doprowadzających do ubożenia danej kultury poprzez zanikanie jej określonych elementów w danym czasie. Dekulturacja prowadzi do ujednolicania się wszystkich kultur, które pozostają ze sobą we względnie stałym kontakcie. Jest efektem procesów akulturacji.

Wikipedia


dekunek

dekowanie się; ukrywanie się


SJP.pl


dekupaż

decoupage;
1. metoda zdobienia przedmiotów kawałkami wycinanego papieru i lakierów;
2. technologia tłoczenia płaskich kształtów, zwłaszcza w kartonie lub warstwie plastiku


SJP.pl


dekupażowy

→ dekupaż


SJP.pl

Patrz:

dekupaż

dekuplet

zgrupowanie dziesięciu cząstek elementarnych


SJP.pl


dekurażować

dawniej:
1. odbierać odwagę, zniechęcać, zrażać;
2. dekurażować się - tracić odwagę


SJP.pl


dekurion

1. w starożytnym Rzymie dowódca dziesięcioosobowego oddziału jazdy;
2. w starożytnych rzymskich mniejszych miastach i osadach wyższy urzędnik lub senator


SJP.pl

Dekurion ( decurio) – ma trzy różne znaczenia:

Wikipedia


dekwalifikacja

utrata kwalifikacji


SJP.pl


dekówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. dachówka

Wiktionary


del

rzeczownik

 (1.1) inform. jeden z klawiszy na klawiaturze komputerowej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deutsche Eishockey Liga – niemiecka liga hokeja na lodzie
  • Gwiazdozbiór Delfina – gwiazdozbiór nieba północnego położony
  • Port lotniczy Indiry Gandhi w Delhi – port lotniczy w Delhi
  • DEL (2006/2007)
  • DEL (2010/2011)
  • DEL (2011/2012)
  • DEL (2012/2013)
  • DEL (2014/2015)
  • DEL (2019/2020)
  • DEL (2021/2022)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛl, AS: del

Wiktionary


del.

skrót od: deleatur (w poligrafii: znak przekreślenia używany w korekcie drukarskiej)


SJP.pl


dela

nazwisko


SJP.pl


delabializacja

Delabializacja – proces fonetyczny przeciwny do labializacji, zanik zaokrąglenia warg przy wymowie samogłosek tylnych. Np. przejście "ū" w "y" (IPA [ɯ:]) i zapewne krótkiego "u" w "ъ" (prawdopodobnie [ɯ]) w języku prasłowiańskim.

Wikipedia


delabializować

wymawiać samogłoskę tylną z wargami spłaszczonymi


SJP.pl


delacja

denuncjacja, tajne oskarżenie


SJP.pl


delacroix

[czytaj: delaKRŁA] nazwisko, m.in.: Eugene Delacroix, przedstawiciel malarstwa romantycznego


SJP.pl


delacyja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ostateczny termin

Wiktionary


delaminacja

proces biologiczny zachodzący podczas rozwoju zarodka zwierząt; jeden ze sposobów przebiegu gastrulacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uszkodzenie laminatu polegające na utracie spójności poszczególnych warstw składowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • gastrulacja przez delaminację – jeden ze sposobów powstawania gastruli
  • delaminacja – proces degradacji kompozytów

Wikipedia


delanoe

[czytaj: delanoE] nazwisko, m.in. Bertrand Delanoe, francuski polityk


SJP.pl


delaroche

[czytaj: dölaROSZ] nazwisko francuskie, m.in. Paul Delaroche (właściwie: Hippolyte Delaroche) ( 1797-1856) - malarz francuski


SJP.pl


delator

1. tajny oskarżyciel, denuncjator;
2. w dawnej Polsce: oskarżyciel w sprawach karnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. ktoś, kto denuncjuje, donosi; zdrajca

 (1.2) daw. gwara. więz. osoba okradziona na ulicy

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Rozumiem, rozumiem! – zakrzyknął pan Zagłoba. – On to musiał Bohuna na złość puścić. Ale to kryminał taka sprawa i gardłem pachnie. Pierwszy będę delatorem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlatɔr, AS: delator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delatorstwo n.

 przym. delatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuncjator, denuncjant, donosiciel, oskarżyciel

Wiktionary


delatorski

dotyczący delatora lub delatorstwa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z osobą lub funkcją delatora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delator mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oskarżycielski

Wiktionary


delatorstwo

1. poufne donoszenie na innych do władz lub przełożonych; denuncjatorstwo, donosicielstwo;
2. w dawnej Polsce: wniesienie oskarżenia przed sąd; doniesienie


SJP.pl


delatyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. osiedle typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim rejonie nadwórniańskim Ukrainy, niedaleko Nadwórnej u wschodniego przedproża Gorganów;

Wiktionary

Delatyn ( Делятин) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie nadwórniańskim, do 1945 miasto w Polsce, w województwie stanisławowskim, w powiecie nadwórniańskim.

W granicach Delatyna znajduje się dawniej wieś Łuh.

W miejscowości jest stacja kolejowa Delatyn.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delatyński

Wiktionary


delavigne

[czytaj: dölaWIŃ] nazwisko francuskie, m.in. Casimir Delavigne (1793-1843) - poeta francuski


SJP.pl


delawar

Indianin Ameryki Północnej


SJP.pl


delaware

[czytaj: delełer] język Delawarów


SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. stan w Stanów Zjednoczonych;

 (1.2) geogr. rzeka na wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Delawar m., Delawarka ż.

 przym. delawarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. DE

Wiktionary


delawarka

Indianka Ameryki Północnej


SJP.pl


delawarowie

Indianie Ameryki Północnej


SJP.pl

Delawarowie – plemię Indian Ameryki Północnej należące do algonkiańskiej rodziny językowej. Sami siebie nazywali "Lenni Lenape", znani także jako "Wapanachki" (Naród Czystej Krwi). Nazwa "Delaware" nadana została przez Francuzów.

Wikipedia


delawarski

przymiotnik od: Delaware


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany ze stanem Delaware, rzeką Delaware lub zatoką Delaware

 (1.2) związany z plemięemieniem Delawarów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Heyward spostrzegł, że zwiadowca jest zagorzałym przyjacielem Delawarów czy Mohikanów (którzy byli tylko odgałęzieniem licznego plemięemienia delawarskiego), i gotów jest przeciągnąć ten jałowy spór, zmienił więc temat rozmowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delaware

Wiktionary


delbeta

rodzaj szczepionki wzmacniającej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. farm. szczepionka działająca immunostymulująco, składająca się z paciorkowców, gronkowców i pałeczek ropy błękitnej, podawana domięśniowo lub podskórnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konował walnie szeregowemu delbetę i zaraz wstanie jak nowonarodzony.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczepionka Delbeta

Wiktionary


deleatur

w poligrafii: znak przekreślenia używany w korekcie drukarskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) poligr. znak używany w korekcie drukarskiej dla oznaczenia skreśleń w tekście

Wiktionary

Deleatur, kasownik (z łac.: "ma zostać usunięty, usunięta") – znak korektorski, którym oznacza się fragmenty tekstu, które mają zostać usunięte (pojedyncze litery, słowa, zdania czy całe akapity).

Kształt znaku pochodzi od litery "d" w odręcznym piśmie niemieckim (kurrenta).

Wikipedia

Powiązane:

 skr. del.

Wiktionary


delecja

jeden z typów spontanicznej mutacji genowej dotyczącej zmiany składu nukleotydowego DNA, polegający na utracie jednej lub kilku par nukleotydów z DNA genowego


SJP.pl

Delecja – zmiana w materiale genetycznym polegająca na utracie jego fragmentu. Ubytek taki może obejmować od jednego lub kilku nukleotydów (mutacja punktowa), poprzez ubytek większych fragmentów genów, całych genów lub ich grup (strukturalna aberracja chromosomowa), aż po całe chromosomy (liczbowa aberracja chromosomowa). Niektóre delecje są przyczyną chorób genetycznych, inne mają charakter neutralny.

Wikipedia


delecta

[czytaj: delekta] marka spożywcza


SJP.pl

Delecta – marka branży spożywczej, należąca do grupy kapitałowej Bakalland, dawniej nazwa włocławskich zakładów spożywczych.

Pod marką Delecta sprzedawane są dania gotowe, zupy, desery (kisiele mleczne, kisiele owocowe, galaretki), ciasta gotowe, ciasta do samodzielnego przygotowania, dodatki do ciast, przyprawy oraz kawa zbożowa (Anatol i Kujawianka). Czołowym produktem marki Delecta jest ciasto i krem Karpatka oraz ciasto Krówka.

Wikipedia


delecyjny

→ delecja


SJP.pl

Patrz:

delecja

deleg.

skrót od: delegacja, delegat


SJP.pl


delegacja

1. wyjazd w sprawach służbowych;
2. grupa ludzi reprezentująca interesy jakiejś zbiorowości;
3. dokument upoważniający do wyjazdu służbowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyjazd w sprawach służbowych

 (1.2) grupa osób reprezentująca pewną społeczność

 (1.3) praw. urz. częściowe lub całkowite przeniesienie swoich kompetencje na inny organ

 (1.4) dokument potwierdzający delegację (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • delegacja, w prawie – przeniesienie części lub całości kompetenecji
  • delegacja – jednostka administracyjna Meksyku
  • Delegacja – albańsko-grecko-francusko-kosowski film fabularny z roku 2018
  • Delegacja – polsko-niemiecko-izraelski film młodzieżowy z roku 2023
  • delegacja ustawowa
  • delegacja służbowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mama pojechała w delegację do Łodzi.

 (1.1) Jestem w delegacji, utrzymuję kontakt, ale proszę do mnie ciągle nie dzwonić.

 (1.2) Delegacja firmy uczestniczyła w rozmowach z władzami miasta.

 (1.3) Delegacja odbyła się szybko, ale chyba zrozumiałam swoje tymczasowe obowiązki.

 (1.4) Dojechałem, czy może mi Pani podstemplować delegację?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlɛˈɡat͡sʲja, AS: delegacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegat m., delegatka ż., delegatura ż., delegowanie n., wydelegowanie n., oddelegowanie n.

 czas. delegować ndk., wydelegować dk., oddelegować dk.

 przym. delegacyjny

Wiktionary


delegacki

→ delegat (rzadko)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. związany z delegatem, delegatami, dotyczący delegatów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegat mos.

Wiktionary


delegacyjny

dotyczący delegacji


SJP.pl


delegalizacja

uznanie czegoś za nielegalne; zdelegalizowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) urzędowe uznanie czegoś za nielegalne

Wiktionary

Delegalizacja – wyjęcie spod prawa, zakazanie działalności.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uporczywe łamanie prawa przez partię polityczną może spowodować jej delegalizację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlɛɡalʲiˈzat͡sʲja, AS: delegalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegalizowanie n., zdelegalizowanie n.

 czas. delegalizować ndk., zdelegalizować dk.

 przym. delegalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdelegalizowanie

Wiktionary


delegalizacyjny

→ delegalizacja


SJP.pl

Patrz:

delegalizacja

delegalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) uznawanie czegoś za nielegalne od jakiegoś momentu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdelegalizowanie n., delegalizacja ż.

 czas. zdelegalizować dk., delegalizować ndk.

 przym. delegalizacyjny

Wiktionary


delegalizować

1. uznawać jakąś organizację lub instytucję za nielegalną; odbierać prawo do istnienia i działania;
2. delegalizować się - stawać się nielegalnym


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdelegalizować)

 (1.1) praw. uznawać coś za niezgodne z prawem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To właśnie Jelcyn w listopadzie zawiesza i delegalizuje rządzącą partię komunistyczną (liczy ona w tym momencie blisko dwadzieścia milionów członków).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegalizowanie n., zdelegalizowanie n., delegalizacja ż.

 czas. zdelegalizować dk.

 przym. delegalizacyjny

Wiktionary


delegat

osoba reprezentująca interesy jakiejś zbiorowości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wspólnym pokłonie przed pomnikiem delegaci udali się w stronę trybuny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlɛɡat, AS: delegat

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delegować

 rzecz. delegacja, delegatka, delegatura

 przym. delegacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wysłannik, przest. ablegat

Wiktionary


delegatka

→ delegat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od delegat

Wiktionary

Patrz:

delegat

Powiązane:

 rzecz. delegatura ż., delegacja ż., delegat mos.

 czas. delegować

Wiktionary


delegatura

1. przedstawicielstwo jakiejś firmy lub urzędu w terenie;
2. funkcja delegata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) urz. oficjalnie przedstawicielstwo upoważnione do reprezentowania czyichś interesów na danym terenie

 (1.2) pot. siedziba delegatury (1.1)

 (1.3) urz. funkcja delegata, przedstawiciela

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W marcu 1929 r. powołano w Szanghaju delegaturę RP, przemianowaną w sierpniu 1931 r. na poselstwo.

 (1.2) Podobnego zdania jest pani Zdzisława, którą spotkaliśmy w delegaturze na Widzewie.

 (1.3) Stanisław Ciągło i Wiesław Kądziołka, konkurujący o delegaturę na krajowy kongres PSL, zdobyli w pierwszej turze taką samą liczbę głosów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegacja ż., delegat mos., delegatka ż.

 czas. delegować

Wiktionary


delegitymizować

odbierać zaufanie społeczne, dobre imię, władzę


SJP.pl


delegowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|delegować.

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. delegacja ż.

 czas. delegować ndk.

 przym. delegacyjny

Wiktionary


delegować

urzędowo:
1. wysłać, wysyłać kogoś w charakterze swego delegata;
2. wysłać, wysyłać pracownika do pracy poza miejscem, w którym pracuje on na co dzień


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydelegować)

 (1.1) wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegacja ż., delegat mos., delegatka ż., delegatura ż., delegowanie n., delegowany mos.

 czas. oddelegować dk., wydelegować dk.

 przym. delegowany

Wiktionary


deleksykalizacja

w językoznawstwie: używanie wyrazu lub zwrotu w znaczeniu pierwotnym, wynikającym z jego budowy


SJP.pl

Deleksykalizacja – rodzaj chwytu stylistycznego, który ma za istotę odwołanie się do określonej etymologii użytego wyrazu w danej wypowiedzi. Ten chwyt jest stosowany do uzyskiwania efektu humorystycznego.

Wikipedia


deleksykalizacyjny

→ deleksykalizacja


SJP.pl

Patrz:

deleksykalizacja

delekta

nazwisko


SJP.pl


delektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|delektować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlɛktɔˈvãɲɛ, AS: delektovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delektować

Wiktionary


delektować

delektować się - smakować w czymś, zajmować się czymś z przyjemnością, upajać się


SJP.pl


delerue

nazwisko


SJP.pl


deleseria

glon z typu krasnorostów, mający plechę rozgałęzioną, która u niektórych gatunków przybiera kształt liści; rośnie w morzach; żebrowiec


SJP.pl


delesyt

minerał z grupy leptochlorytów, występujący w promienisto-pręcikowych lub ziemistych skupieniach wypełniających próżnie migdałowe w melafirze


SJP.pl


delete

[czytaj: dilit] klawisz na klawiaturze komputera usuwający znak znajdujący się za kursorem; Delete


SJP.pl


delewarowanie

obniżanie poziomu dźwigni finansowej


SJP.pl


delfcki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Delftem, dotyczący Delftu, pochodzący z Delftu (miasta w Holandii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delft mrz.

Wiktionary


delficki

przymiotnik od: Delfy (starożytne miasto greckie); m.in. wyrocznia delficka - słynna wyrocznia, znajdująca się w światyni Apollina w Delfach, gdzie Pytia odpowiadała na stawiane jej pytania


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny

 (1.2) geogr. związany z Delfami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na architrawie świątyni delfickiej starożytni napisali: "Poznaj samego siebie", i za Platonem sądzili, że prawda jest przypomnieniem, anamnezą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛlˈfʲit͡sʲci, AS: delfʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delfy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pytyjski, nieokreślony, dwuznaczny

Wiktionary


delfin

1. dawniej: następca tronu francuskiego;
2. żartobliwie: syn pierworodny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. ssak morski z rzędu waleni;

 (1.2) sport. jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;

 (2.2) przen. żart. syn pierworodny

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (3.1) D. lm. od delfina

Wiktionary

Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni, z rodzin Delphinidae (delfiny oceaniczne) i Platanistidae (delfiny słodkowodne), obejmujące średniej wielkości walenie charakteryzujące się wydłużonym pyskiem i obecnością melonu. W ściślejszym ujęciu odnosi się ono też do rodzaju należącego do rodziny delfinowatych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Delfin należy do rodziny zębowców.

 (1.2) Pływanie delfinem jest bardzo męczące.

 (2.1) Pierworodni synowie królów we Francji to delfini.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛlfʲĩn, AS: delfʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delfinat m., delfiniec m., delfinowiec m., delfinowate nmos.

:: zdrobn. delfinek m.

:: ż. delfina ż.

 przym. delfini, delfinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orka, morświn

 (1.2) motylek, styl motylkowy

Wiktionary


delfina

1. dawniej: następca tronu francuskiego;
2. żartobliwie: syn pierworodny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. żona delfina (następcy tronu francuskiego);

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: delfin

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Delfina – imię
  • Delfina – wieś w woj. łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Siemkowice
  • delfina Francji – tytuł żony następcy tronu francuskiego
  • Delfina – księżniczka Belgi
  • Delfina – członkini monakijskiej rodziny książęcej

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. delfin m.

 przym. delfinowski

Wiktionary


delfinacki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Delfinatem, dotyczący Delfinatu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delfinat mrz.

Wiktionary


delfinarium

duży zbiornik wody przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) obiekt przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów lub innych waleni

Wiktionary

Delfinarium – zbiornik wodny przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów, a czasem innych waleni. W pierwotnym znaczeniu "delfinarium" to akwarium dla delfinów. W szerszym znaczeniu delfinarium nazywany jest cały obiekt, w którym znajduje się zasadniczy zbiornik, jego zaplecze techniczne oraz miejsca przeznaczone dla zwiedzających. Delfinarium jest szczególnym rodzajem oceanarium.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chorzowskim ogrodem zoologicznym zainteresowani są z kolei Francuzi, którzy chcieliby otworzyć tutaj całoroczne delfinarium oraz egzotarium.

Wiktionary


delfinat

kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. kraina w południowo-wschodniej Francji;

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. delfin mos.

 przym. delfinacki, delfinowski

Wiktionary


delfinek

zdrobnienie od: delfin


SJP.pl

Delfinek ("Stenella") – rodzaj wodnych ssaków z podrodziny Delphininae w obrębie rodziny delfinowatych (Delphinidae).

Wikipedia


delfini

→ delfin (ssak); delfinowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rzad. dotyczący delfina

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spytałem Antoniego, czy widział jakieś delfinie harce w Morzu Południowochińskim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delfin m.

Wiktionary


delfiniak

drewniana rozpórka umocowana do bukszprytu do napięcia watersztagu


SJP.pl

Delfiniak (łabędziak, strzała Marcina) – rozpórka watersztagu.

Delfiniak to krótkie drzewce stosowane na niektórych żaglowcach, biegnące w płaszczyźnie symetrii jednostki, oparte prostopadle (lub prawie prostopadle) o bukszpryt, zwiększające kąt działania watersztagu na bukszpryt, a przez to zwiększające jego działanie usztywniające. Stosowane jest przy dłuższych bukszprytach.

Wikipedia


delfiniarz

potocznie: sportowiec pływający delfinem; delfinista


SJP.pl


delfinidyna

barwnik roślinny


SJP.pl

Delfinidyna – organiczny związek chemiczny z grupy antocyjanidynów; występuje naturalnie jako barwnik roślinny, między innymi w owocach (np. winogrona, czarne jagody, czarny bez, żurawina) i płatkach kwiatów (np. bratek, kosaciec i malwa), nadając im niebieski kolor. Stosowana jako niebieski barwnik do żywności o numerze E163b.

Wikipedia


delfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Delfiny lub z nią związany


SJP.pl


delfinista

1. sportowiec pływający delfinem; delfiniarz;
2. w dawnej Francji: zwolennik delfina - następcy francuskiego tronu


SJP.pl


delfinistka

→ delfinista


SJP.pl

Patrz:

delfinista

delfinium

roślina z rodziny jaskrowatych; ostróżka


SJP.pl


delfinolog

zoolog badający życie delfinów


SJP.pl


delfinoterapeuta

terapeuta leczący poprzez kontakt z delfinami


SJP.pl


delfinoterapia

terapia poprzez kontakt z delfinami


SJP.pl

Delfinoterapia – odmiana zooterapii oraz hydroterapii, w której pacjent znajduje się w bliskim kontakcie z delfinami. Nie istnieją przekonujące dowody naukowe potwierdzające skuteczność tej terapii. Kontrowersyjne są również kwestie etycznego traktowania delfinów w bardzo sztucznym dla nich środowisku.

Wikipedia


delfinowate

rodzina waleni uzębionych, dużych, posługujących się echolokacją, żywiących się rybami, mięczakami i skorupiakami, żyjących w grupach we wszystkich oceanach i przyległych do nich morzach


SJP.pl

Delfinowate, delfiny oceaniczne (Delphinidae) – rodzina ssaków wodnych z parworząd zębowców w obrębie infrarzędu waleni (Cetacea). Należą do niej delfiny oceaniczne i przybrzeżne, których naturalnym środowiskiem życia jest woda słona.

Wikipedia


delfinowaty

o cechach delfinowatych (rodzina waleni uzębionych)


SJP.pl


delfinowiec

rodzaj wodnych ssaków z rodziny delfinowatych


SJP.pl

Delfinowiec ("Lagenorhynchus") – rodzaj wodnych ssaków z rodziny delfinowatych (Delphinidae).

Wikipedia


delfinowski

→ delfin (następca tronu francuskiego); delfinowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z osobą lub tytułem delfina

 (1.2) należący do delfina

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delfin mos., Delfinat mrz., delfinowa ż., delfina ż.

 przym. delfinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) delfinowy

Wiktionary


delfinowy

1. → delfin (ssak); delfini;
2. → delfin (następca tronu francuskiego); delfinowski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) hist. należący do delfina (następcy tronu francuskiego)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. delfinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) delfinowski

Wiktionary


delfiny

grupa ssaków wodnych z rzędu waleni, posiadających wydłużony pysk i narząd echolokacyjny


SJP.pl


delft

holenderski fajans użytkowy lub dekoracyjny, wytwarzany w Delfcie w XVII i XVIII wieku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

 (1.2) geogr. adm. gmina z siedzibą w Delfcie (1.1)

Wiktionary

Delft – miasto i gmina w zachodniej Holandii w prowincji Holandia Południowa, nad rzeką Schie, na południe od Hagi. Od końca XVI wieku jeden z głównych europejskich ośrodków produkcji fajansu, a później porcelany. Ośrodek przemysłu metalowego (produkcja kabli), chemicznego (farmaceutyki), optycznego i elektronicznego, niegdyś również skórzanego i tytoniowego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delfcki

Wiktionary


delftycki

→ Delft (miasto w Holandii)


SJP.pl


delfy

starożytne miasto w środkowej Grecji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. hist. starożytne miasto i sanktuarium w Grecji, położone na zboczu góry Parnas, w Fokidzie; jeden z najważniejszych ośrodków religijnych świata greckiego

Wiktionary

Delfy (gr. Δελφοί "Delfoi", łac. "Delphi)" – stanowisko archeologiczne w Grecji Środkowej obejmujące ruiny antycznego sanktuarium poświęconego Apollinowi, gdzie funkcjonowała wyrocznia delficka oraz sanktuarium Ateny Pronaja („Ateny Strażniczki Świątyni”); ze stanowiskiem sąsiaduje współczesna miejscowość Delfy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delficki

Wiktionary


delgado

Delgado – miasto w środkowym Salwadorze, w departamencie San Salvador, w zespole miejskim San Salvador, położone na północny wschód od stolicy kraju. Ludność (2007): 112,2 tys. (miasto), 120,2 tys. (gmina).

W mieście rozwinął się przemysł ceramiczny oraz rolno-spożywczy.

Wikipedia


delhi

[czytaj: deli]
1. stolica Indii;
2. terytorium związkowe w Indiach


SJP.pl

De

Wikipedia


delhijczyk

[czytaj: delijczyk] mieszkaniec Delhi (stolicy Indii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Nowego Delhi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲijt͡ʃɨk, AS: delʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. delhijka ż.

 przym. delhijski

Wiktionary


delhijka

[czytaj: delijka] mieszkanka Delhi (stolicy Indii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Nowego Delhi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲijka, AS: delʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. delhijczyk mos.

 przym. delhijski

Wiktionary


delhijski

→ Delhi [czytaj: delijski]


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Nowe Delhi

 (1.2) odnoszący się do miasta Delhi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Indie — jak podała wczorajsza prasa delhijska — dały Pakistanowi dwa miesiące czasu na „likwidację transgranicznego terroryzmu”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲijsʲci, AS: delʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delhi n., delhijczyk mos., delhijka ż.

Wiktionary


deli

przysłówek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłużej

Wiktionary

Deliler ( deliler, dosł. „szaleni”, lp. "deli") – w Imperium Osmańskim formacja oddziałów lekkiej jazdy utrzymywanej przy granicy z krajami chrześcijańskimi, podczas wojny pełniąca funkcję straży przedniej.

Deliler pochodzili głównie z Rumelii, od żyjących tam Turków, Bośniaków, Chorwatów lub innych ludów słowiańskich. Formacja składała się z ochotników w wieku 20–25 lat, wyróżniających się odwagą. Ich patronem był drugi kalif Umar.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) delij

Wiktionary


delia

długi, lekko dopasowany wierzchni ubiór męski, podbity futrem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. długie, lekko dopasowane męskie okrycie wierzchnie, podbite futrem, z futrzanym kołnierzem i szerokimi niezszytymi rękawami, noszone w Polsce przez szlachtę głównie w XVI–XVIII w.

 (1.2) rzad. koc, dera podbita futrem i okrywająca nogi w czasie jazdy powozem, saniami itp.

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛlʲja, AS: delʹi ̯a

Wiktionary


deliberacja

przestarzale: zastanawianie się nad czymś, rozważanie, naradzanie się; namysł, rozwaga


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. wnikliwe rozważanie pewnej kwestii, namysł nad czymś

Wiktionary

Deliberacja (łac. "deliberare" 'rozważać; zastanawiać się' od "libra" 'waga') to proces rozważania i konfrontowania ze sobą lub z innymi własnych uczuć, emocji czy poglądów.

W psychologii jest to, według Pierre'a Janet, jeden z głównych procesów odpowiadających za kształtowanie i ewolucję osobowości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Radzimy panu, żeby pan porzucił te zbędne deliberacje, tylko się skupił, bo będą wobec pana stawiane wysokie wymagania.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deliberować

 rzecz. deliberowanie n.

Wiktionary


deliberacyjny

→ deliberacja


SJP.pl

Patrz:

deliberacja

deliberatoria

w Polsce przedrozbiorowej: pisma kancelarii królewskiej, rozsyłane do senatorów przed sejmem


SJP.pl


deliberatywny

mający charakter rozważania; rozważający, zastanawiający się


SJP.pl


deliberowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deliberować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲibɛrɔˈvãɲɛ, AS: delʹiberovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deliberacja ż.

 czas. deliberować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważanie

Wiktionary


deliberować

przestarzale: zastanawiać się nad czymś, rozważać, naradzać się; rozmyślać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) książk. żart. rozważać, rozmyślać, debatować, roztrząsać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲibɛˈrɔvat͡ɕ, AS: delʹiberovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deliberacja ż., deliberowanie n.

Wiktionary


delibes

[czytaj: deLIB] nazwisko


SJP.pl


delicja

coś bardzo smacznego; smakołyk, rarytas, specjał, delikates


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. coś pysznego; smakołyk

 (1.2) pot. ciastko biszkoptowe z galaretką polane czekoladą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Serniczek cioci Jadzi to prawdziwe delicje.

 (1.2) Kupiłam delicje na wagę, ale nie tak dobre jak wadowickie kremówki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲit͡sʲja, AS: delʹicʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specjał, smakołyk, przysmak, rarytas, frykas, marcepan, cymes; gw. Śląsk maszket

Wiktionary


delicje

coś bardzo smacznego; smakołyk, rarytas, specjał, delikates


SJP.pl


delicyje

rzeczownik

 (1.1) stpol. rozkosze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈt͡sɨjɛ, AS: delʹicyi ̯e

Wiktionary


delij

przysłówek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłużej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deli

Wiktionary


delijski

1. → Delos (wyspa);
2. problem delijski - jeden z trzech, obok trysekcji kąta i kwadratury koła, wielkich problemów starożytnej matematyki greckiej; podwojenie sześcianu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Delos, dotyczący Delos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delos

Wiktionary


delikacieć

rzadko: stawać się delikatniejszym; delikatnieć


SJP.pl


delikacik

delikatniaczek; lekceważąco:
1. osoba mało odporna psychicznie, przesadnie wrażliwa;
2. osoba słaba fizycznie


SJP.pl


delikat

nazwisko


SJP.pl


delikates

książkowo: smaczny, drogi, wykwintny artykuł spożywczy; specjał, rarytas, przysmak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spoż. kulin. wykwintny, wyszukany artykuł spożywczy;

Wiktionary

Ja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś zabawiać mnie będą tabuny dziewcząt, a stoły będą uginać się od delikatesów. O! Taka będzie impreza!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatɛs, AS: delʹikates

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikatesy nmos., delikatność ż.

 przym. delikatesowy, delikatny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frykas, przysmak, specjał

Wiktionary


delikatesik

1. zdrobnienie od: delikates;
2. żartobliwie: osoba rozpieszczona, rozkapryszona


SJP.pl


delikatesowość

→ delikatesowy


SJP.pl

Patrz:

delikatesowy

delikatesowy

→ delikatesy, → delikates


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) hand. związany z delikatesami

Wiktionary

Patrz:

delikatesy, → delikates

Przykłady

 (1.1) Czy w tym dyskoncie znajdę stoisko delikatesowe?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates mrz., delikatesy nmos.

Wiktionary


delikatesy

duży sklep spożywczy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) hand. dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od delikates

Wiktionary

Delikatesy (z fr. "délicatesse" lub niem. "Delikatesse") – wykwintne, niecodzienne, wyszukane artykuły spożywcze, dawniej często sprowadzane z kolonii. Niektóre występują tylko lokalnie, na przykład fugu w Japonii lub escamoles w Meksyku. Słowo to ma kilka synonimów, o takim samym lub zbliżonym znaczeniu: specjały, frykasy, delicje, rarytasy, przysmaki, smakołyki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potrzebuję kilku przypraw, zejdę do delikatesów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ, AS: delʹikatesy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates m.

 przym. delikatesowy

Wiktionary


delikatniaczek

delikacik; lekceważąco:
1. osoba mało odporna psychicznie, przesadnie wrażliwa;
2. osoba słaba fizycznie


SJP.pl


delikatnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Staś ma zamknięte oczka i delikatnie wydęte usta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ, AS: delʹikatʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikatność ż.

 przym. delikatny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taktownie, lekko

Wiktionary


delikatniej

stopień wyższy od przysłówka: delikatnie


SJP.pl


delikatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: delikatny; bardziej delikatny


SJP.pl


delikatnieć

stawać się delikatniejszym; delikacieć


SJP.pl


delikatnisia

kobieta bardzo rozpieszczona, wydelikacona


SJP.pl


delikatniuchny

zdrobnienie od: delikatny; delikatniutki


SJP.pl


delikatniutki

zdrobnienie od: delikatny; delikatniuchny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobn. od: delikatny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲikatʲˈɲutʲci, AS: delʹikatʹńutʹḱi

Wiktionary


delikatniś

człowiek bardzo rozpieszczony, wydelikacony; pieszczoch


SJP.pl


delikatność

→ delikatny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest delikatne

Wiktionary

Delikatność (fr. "La Délicatesse") – francuska komedia romantyczna w reżyserii Stéphane'a Foenkinosa i Davida Foenkinosa. Film jest ekranizacją książki Davida Foenkinosa pod tym samym tytułem, która osiągnęła sprzedaż ponad 700 tys. egzemplarzy we Francji jeszcze przed premierą filmu. Zdjęcia kręcono w Paryżu, Clichy i Montgeroult.

Wikipedia

Patrz:

delikatny

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatnɔɕt͡ɕ, AS: delʹikatność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates mrz.

 przym. delikatny

 przysł. delikatnie

Wiktionary


delikatny

1. kruchy, łamliwy, słaby;
2. drobny, niemasywny;
3. wrażliwy, subtelny;
4. słaby, lekki, nieznaczny;
5. lekkostrawny, lekki;
6. w przenośni: trudny, drażliwy problem


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

 (1.2) skomplikowany

 (1.3) wymagający taktu, taktowny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śliczna, delikatna, o cudnych, koloru morskiej wody oczach, deklamowała dość sztucznie, ale z sobie tylko właściwą manierką, cedząc słowa cukrzonym głosikiem.

 (1.1) Opinię zdrowego mięsa miała wołowina i delikatniejsza cielęcina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatnɨ, AS: delʹikatny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates mrz., delikatność ż.

 przysł. delikatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) subtelny, słaby, łagodny, smukły, kruchy, lekki

Wiktionary


delikt

czyn niedozwolony, naruszenie prawa; przestępstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) praw. wykroczenie przeciw prawu

Wiktionary

Delikt ( delictum – czyn niedozwolony, błąd, przewinienie) – pojęcie prawnicze, mające swe korzenie w czasach starożytnego Rzymu, współcześnie funkcjonuje w wielu dziedzinach prawa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛlʲikt, AS: delʹikt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deliktowy

Wiktionary


deliktowy

→ delikt


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z deliktem, dotyczący deliktu

Wiktionary

Patrz:

delikt

Powiązane:

 rzecz. delikt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestępczy

Wiktionary


delikwent

1. w prawodawstwie: osoba sądzona za przestępstwo; skazaniec; przestępca;
2. potocznie: ktoś, kto jest zależny od kogoś, np. klient, pacjent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna sądzony za przestępstwo

 (1.2) pot. klient, petent

Wiktionary


delikwentka

kobieta sądzona za przestępstwo, winowajczyni


SJP.pl


delille

[czytaj: deLIL] nazwisko francuskie, np. Jacques Delille, francuski poeta, tłumacz


SJP.pl


delimitacja

1. rozdzielenie czegoś, rozgraniczenie;
2. wytyczenie granic między państwami na podstawie umowy międzynarodowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyznaczenie granic czegoś (np. miasta, państwa)

Wiktionary

Delimitacja (z łac. "limes" dpn. "limitis" „granica”) – pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego oznaczające ustalenie przebiegu granicy państwowej. Zazwyczaj podstawą jej przeprowadzenia jest odpowiednia umowa międzynarodowa. Postanowienia o delimitacji najczęściej spotkać można w traktatach pokoju oraz umowach o cesji terytorium.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delimitacyjny

Wiktionary


delimitacyjny

dotyczący delimitacji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z delimitacją, rozgraniczaniem, odgraniczaniem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delimitacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgraniczeniowy

Wiktionary


delimitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|delimitować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delimitować

Wiktionary


delimitować

usuwać (usunąć) granicę, limit czegoś


SJP.pl


delina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. deska w podłodze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delinka ż., deliny lm nm.

Wiktionary


delineavit

wyrażenie

 (1.1) formułka stawiana czasami przez twórców rycin i rysunków, w podpisie dzieła, obok swojego nazwiska;

Wiktionary

Delineavit, del. (łac. "narysował") – formułka (wyrażenie lub skrót) stawiana czasami przez twórców rycin i rysunków, w podpisie dzieła, obok własnego nazwiska.

Podobnie stosowane formułki to: "pinxit" (u malarza i grafika) oraz "sculpsit" (u rytownika).

Wikipedia


delinka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. belka podłogowa w chlewie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delina ż., deliny lm nm.

Wiktionary


deliny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. podłoga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama umyli deliny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delować ndk.

 rzecz. delinka ż., delina ż.

Wiktionary


delirante

określenie wykonawcze: gorączkowo, z wściekłością


SJP.pl


delirium

1. zaburzenie świadomości, któremu towarzyszą omamy, lęki oraz pobudzenie psychoruchowe; obłęd;
2. delirium tremens - obłęd drżący, ostry stan zaburzeniowy u nałogowych alkoholików objawiający się drżeniem mięśni, zakłóceniem krążenia krwi, urojeniami; biała gorączka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) med. psych. ostra psychoza pod postacią przemijających zaburzeń świadomości, charakteryzująca się dezorientacją w czasie i miejscu, zmienną uwagą, zaburzeniami myślenia, percepcji i emocji; często towarzyszą temu omamy, pobudzenie i lęk

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • delirium – inaczej majaczenie
  • Delirium – album zespołu Sedes
  • Delirium – album Ellie Goulding
  • Delirium – album Lacuna Coil
  • Delirium – film w reżyserii Igora Podolczaka z 2013 roku
  • Delirium – film w reżyserii Dennisa Iliadisa z 2018 roku

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deliryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) majaczenie

Wiktionary


delirka

potocznie: stan po wypiciu alkoholu, charakteryzuje się trzęsieniem rąk; delirium tremens


SJP.pl


deliryczny

deliryjny;
1. związany z delirium, dotyczący delirium;
2. wywołujący halucynacje, zaburzenia świadomości


SJP.pl


deliryjny

deliryczny;
1. związany z delirium, dotyczący delirium;
2. wywołujący halucynacje, zaburzenia świadomości


SJP.pl


deliryk

potocznie: osoba przeżywająca delirium tremens (psychozę występującą u nałogowych alkoholików)


SJP.pl


dell

firma i marka komputerów


SJP.pl

Dell Technologies Inc. (wcześniej Dell Inc. i Dell Computer Corporation) – amerykańskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Round Rock w stanie Teksas, które opracowuje, sprzedaje, naprawia i obsługuje komputery oraz powiązane produkty i usługi. Nazwa pochodzi od nazwiska założyciela firmy Michaela Della i jest jednym z największych przedsiębiorstw technologicznych na świecie, zatrudniającą ponad 97 000 osób w różnych krajach.

Wikipedia


dellenit

odmiana petrograficzna porfiru


SJP.pl


delmoplastyczny

→ delmoplastyka; taksydermiczny, taksidermiczny


SJP.pl


delmoplastyk

rzadko: człowiek zajmujący się wypychaniem nieżywych zwierząt; dermoplasta, taksidermik (rzadko), taksidermista, taksydermista


SJP.pl


delmoplastyka

rzadko: sztuka preparowania zwierząt; taksydermia, taksidermia


SJP.pl


deloitte

[czytaj: dilojt] międzynarodowa firma świadcząca usługi konsultingowe i audytorskie


SJP.pl

Deloitte – międzynarodowe przedsiębiorstwo świadczące usługi doradcze i audytorskie. Należy do tzw. wielkiej czwórki podmiotów zajmujących się audytem finansowym (pozostałe trzy to EY, KPMG i PwC).

Deloitte nie stanowi jednej globalnej spółki, lecz jest siecią niezależnych podmiotów działających w różnych państwach, podlegających lokalnym regulacjom. Globalna jednostka koordynująca – Deloitte Touche Tohmatsu Limited – nie świadczy usług klientom.

Wikipedia


delokalizacja

1. przesunięcie z miejsca właściwego, typowego w inne; przemieszczenie;
2. w chemii: delokalizacja elektronów - stan, w którym elektron bierze udział w tworzeniu więcej niż jednego wiązania


SJP.pl


delon

nazwisko francuskie, m.in. Alain Delon [czytaj: aLĘ deLĄ albo aLEN deLON] - aktor francuski


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alain Delon (1935–2024) – francuski aktor
  • Anthony Delon (ur. 1964) – francuski aktor
  • Nathalie Delon, właściwie: Francine Canovas (1941–2021) – francuska aktorka
  • Marcus Delon Wesson (ur. 1946, Kansas) – amerykański masowy morderca

Wikipedia


delors

[czytaj: deLOR] nazwisko, m.in. Jacques Delors, francuski polityk


SJP.pl


delos

skalista grecka wyspa w archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim


SJP.pl

Delos (gr. Δήλος, "Dḗlos", "Dilos") – w starożytności zwana początkowo "Ortygią", mała, skalista grecka wysepka w archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim, na południowy wschód od Grecji kontynentalnej.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Mykonos, w gminie Mykonos.

Wikipedia


delosperma

ciepłolubna roślina z rodziny goździków


SJP.pl

Delosperma ("Delosperma" N. E. Brown) – rodzaj roślin należący do rodziny pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych). Obejmuje 170 gatunków występujących w południowej i wschodniej Afryce, na Madagaskarze i na Półwyspie Arabskim. Jako rośliny zawleczone i zdziczałe rosną na obszarach o ciepłym klimacie.

Wikipedia


delować

czasownik niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. układać podłogę z desek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delówka ż., deliny lm nm.

Wiktionary


delożować

gwarowo: usuwać (usunąć) kogoś z jakiegoś miejsca, eksmitować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) gw-pl|Kresy. usuwać z mieszkania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dulska chciała ją początkowo delożować z powodu niemoralnego prowadzenia się, jednak namyśliła się, iż kokotka może dowieść, że Dulska wiedziała doskonale, komu odnajmuje i przez dwa lata tolerowała ją najspokojniej w swej kamienicy.

Wiktionary


delphi

nazwa środowiska programistycznego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Delphi – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Indiana, w hrabstwie Carroll
  • Delphi – środowisko programistyczne
  • Delphi – korporacja zajmująca się produkcją części dla przemysłu samochodowego

Wikipedia


delszy

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłuższy

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dalszy

Wiktionary


delta

1. czwarta litera alfabetu greckiego;
2. równinny obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki, mający kształt trójkąta;
3. trójkątny układ skrzydeł samolotu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

 (1.2) geogr. ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);

 (1.3) mat. pot. wyróżnik funkcji kwadratowej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Delta – stacja kolejowa w Brukseli
  • Delta – miasto
  • Delta – gmina w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Środkowa, w jednostce regionalnej Saloniki
  • Delta – miasto w prowincji Kolumbia Brytyjska
  • Delta – stan
  • Delta – jednostka osadnicza w stanie Alabama, w hrabstwie Clay
  • Delta – miasto w stanie Kolorado, w hrabstwie Delta
  • Delta – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Keokuk
  • Delta – wieś w stanie Luizjana, w parafii Madison
  • Delta – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Cape Girardeau
  • Delta – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Fulton
  • Delta – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie York

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Życie w starożytnym Egipcie koncentrowało się wzdłuż Nilu, a szczególnie w jego delcie.

 (1.3) Kiedy delta jest mniejsza od zera, to równanie nie ma pierwiastków rzeczywistych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛlta, AS: delta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deltowaty, deltowy

Wiktionary


deltiolog

kolekcjoner pocztówek


SJP.pl


deltiologia

hobby polegające na zbieraniu pocztówek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kolekcjonowanie pocztówek;

Wiktionary

Deltiologia (filokartystyka) – hobby polegające na zbieraniu pocztówek.

Oficjalnie największą kolekcję pocztówek posiada Mario Morby z Wielkiej Brytanii i zawiera ona 1 000 265 sztuk. Jest to oficjalny rekord zatwierdzony przez Księgę Rekordów Guinnessa, albowiem od 1991 w tej kategorii nie są już przyjmowane zgłoszenia.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) filokartystyka

Wiktionary


deltoid

czworokąt mający dwie pary boków sąsiednich równych; romboid


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geom. czworokąt symetryczny względem jednej z przekątnych

Wiktionary

Nie mylić z: deltoida – inna linia zamknięta.

Deltoid – rodzaj czworokąta, definiowany różnie i nierównoważnie:

W deltoidzie oś symetrii jest symetralną drugiej przekątnej, a pary sąsiednich boków są równej długości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W deltoidzie kąty między bokami różnej długości są równe.

Wiktionary


deltoida

rzadko: czworokąt mający dwie pary boków sąsiednich równych; deltoid, romboid


SJP.pl

Nie mylić z: deltoid – rodzaj czworokąta.

Deltoida – krzywa płaska konstruowana toczeniem okręgu wewnątrz innego okręgu, trzykrotnie szerszego. Jeśli formula_1 to promień toczonego okręgu, a formula_2 – okręgu zewnętrznego, to formula_3

Deltoida jest przykładem – czyli szczególnym przypadkiem – hipocykloidy i przez to krzywej cyklicznej. Pierwszy opis deltoidy pochodzi z XVIII wieku, kiedy Leonhard Euler rozważał ją w kontekście optyki.

Wikipedia


deltoidalny

→ deltoid


SJP.pl

Patrz:

deltoid

deltowaty

ujście deltowate - rozgałęzione ujście rzeki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki jak delta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delta ż.

 przym. deltowy

Wiktionary


deltowy

związany z deltą


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący delty, stworzony w delcie lub przez deltę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delta ż.

 przym. deltowaty

Wiktionary


delulu

oderwanie od rzeczywistości, naiwne lub nierealistyczne myślenie i fantazjowanie


SJP.pl


deluwialny

w geologii: osadowy, np. gleby deluwialne - gleby powstające na skutek osadzania się cząstek mineralnych u podnóży wzniesień podczas erozji


SJP.pl


deluwium

w geologii: osad materiału zmytego ze stoku i osadzonego u jego stóp


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) geol. osad powstały u podnóża wzgórz w wyniku zmywania zboczy przez wody opadowe

Wiktionary

Deluwium (łac. "deluvium", wymycie), osad deluwialny – luźny lub słabo spojony osad powstający w wyniku akumulacji (osadzania) drobnych cząstek mineralnych z gleb, glin, lessów, pokryw zwietrzelinowych itp., wypłukanych i zmytych ze stoków przez wody opadowe. Deluwia powstają przez przenoszenie produktów wietrzenia z wyższych do niższych części stoku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deluwialny

Wiktionary


delówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. deski na podłogę

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delować ndk.

Wiktionary


deląg

nazwisko


SJP.pl


dem

jednostka administracyjna starożytnego państwa ateńskiego; demos


SJP.pl

De

Wikipedia


dema

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Wiktionary

DE

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Dioma

Wiktionary


demagnetyzacja

w fizyce: przywracanie namagnesowanemu ciału ferromagnetycznego stanu obojętnego; odmagnesowanie


SJP.pl


demagnetyzacyjny

służący do demagnetyzacji - przywracania namagnesowanemu ciału ferromagnetycznemu stanu obojętnego; odmagnesowujący


SJP.pl


demagnetyzer

urządzenie do demagnetyzacji


SJP.pl


demagnetyzować

przywracać namagnesowanemu ciału stan obojętny; odmagnesowywać


SJP.pl


demagog

1. osoba starająca się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; populista, politykier;
2. przywódca ludu podczas buntu w starożytnych Atenach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

 (1.2) hist. przywódca ludowy w starożytnej Grecji

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Osoba stosująca demagogię,
  • Skrótowa nazwa Stowarzyszenia Demagog

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli ten demagog zostanie przewodniczącym, wystąpię z partii!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmaɡɔk, AS: dẽmagok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagogia ż., demagogizm m., demagogizowanie n.

 czas. demagogizować ndk.

 przym. demagogiczny

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogia

1. głoszenie chwytliwych, nierealnych, zgodnych z oczekiwaniami większości haseł politycznych w celu zdobycia poparcia społecznego; populizm, politykierstwo;
2. wszelka akcja obliczona na łatwy poklask i schlebianie najniższym gustom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prasa zgodnie oceniła wystąpienie premiera jako nieudolną demagogię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maˈɡɔɟja, AS: dẽmagoǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagog m., demagogizm m., demagogizowanie n.

 czas. demagogizować ndk., demagogować ndk.

 przym. demagogiczny

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogiczność

cecha czegoś polegającego na głoszeniu nierealistycznych haseł i posługiwaniu się czczymi obietnicami


SJP.pl


demagogiczny

właściwy demagogowi - osobie starającej się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; populistyczny, politykierski, pokazowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagogizowanie n., demagog mos., demagogia ż.

 czas. demagogizować ndk.

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogizm

przestarzałe: postępowanie właściwe demagogowi - osobie starającej się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem


SJP.pl


demagogizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|demagogizować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagogia m., demagog m., demagogizm m., , demagogiczność ż.

 czas. demagogizować ndk., demagogować ndk.

 przym. demagogiczny

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogizować

postępować jak demagog - osoba starająca się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; mamić, bałamucić, zwodzić


SJP.pl


demagożka

→ demagog


SJP.pl

Patrz:

demagog

demakijaż

usuwanie makijażu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) usuwanie makijażu przy pomocy wacika nasączonego odpowiednimi kosmetykami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • demakijaż – usuwanie makijażu
  • Demakijaż – album Marii Sadowskiej
  • Demakijaż – film z 2009 w reż. Marii Sadowskiej, Doroty Lamparskiej i Anny Maliszewskiej
  • Demakijaż – polski program telewizyjny prowadzony przez Krzysztofa Ibisza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idąc spać, nie zapomnij o demakijażu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maˈcijaʃ, AS: dẽmaḱii ̯aš

Wiktionary


demantoid

minerał z grupy granatów, zielona odmiana andradytu; szmaragd uralski


SJP.pl

Demantoid – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy granatów (gemmologiczna odmiana andradytu). Minerał bardzo rzadki.

Nazwa pochodzi od niderlandzkiego "demant" – diament, co ma wskazywać na znaczne podobieństwo ogni kamienia oszlifowanego do diamentu.

Wikipedia


demarch

demarcha;
1. w starożytnym państwie ateńskim i jego koloniach: urzędnik kierujący administracją demu, wybierany na rok
2. w cesarstwie bizantyjskim: urzędnik administracji lokalnej


SJP.pl


demarcha

demarch;
1. w starożytnym państwie ateńskim i jego koloniach: urzędnik kierujący administracją demu, wybierany na rok
2. w cesarstwie bizantyjskim: urzędnik administracji lokalnej


SJP.pl


demarczyk

nazwisko


SJP.pl


demarkacja

1. wyznaczenie granic w terenie na podstawie zawartych umów;
2. oddzielanie się tkanek żywych od martwych w postaci nacieku na granicy ogniska martwiczego w organizmie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • demarkacja (medycyna)
  • demarkacja (prawo)
  • Problem demarkacji – filozoficzny problem rozróżnienia nauki od innych dziedzin
  • linia demarkacyjna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podsumowaniem prac nad delimitacją i demarkacją granicy zachodniej było podpisanie 27 stycznia 1951 r. we Frankfurcie nad Odrą aktu (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgraniczenie

Wiktionary


demarkacyjny

dotyczący demarkacji


SJP.pl


demaskacja

rzadko: demaskowanie, ujawnianie; demaskatorstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ujawnienie prawdy o kimś lub o czymś nieuczciwym lub negatywnym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Demaskacja mitów narodowych w dramacie Stanisława Wyspiańskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maˈskat͡sʲja, AS: dẽmaskacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskowanie n., demaskator m., demaskatorka ż.

 czas. demaskować

 przym. demaskacyjny, demaskatorski

Wiktionary


demaskacyjny

przymiotnik od: demaskacja


SJP.pl


demaskator

osoba ujawniająca tajne spiski, nielegalne powiązania, działania osób, które swoją działalność chcą pozostawić w ukryciu; sygnalista, demistyfikator, whistleblower


SJP.pl

Demaskator (ang. "Blacklight") – australijsko-amerykańsko-chiński dreszczowiec z 2022 roku w reżyserii Marka Williamsa. W głównych rolach wystąpili Liam Neeson, Aidan Quinn i Taylor John Smith. Film miał premierę 10 lutego 2022 roku.

Wikipedia


demaskatorka

kobieta ujawniająca tajne spiski, nielegalne powiązania, działania osób, które swoją działalność chcą pozostawić w ukryciu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) osoba płci żeńskiej, która kogoś lub coś demaskuje, ujawnia ukryte fakty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskacja ż.

:: fm. demaskator

 czas. demaskować

 przym. demaskatorski

Wiktionary


demaskatorski

wydobywający prawdę spod maskujących ją pozorów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który demaskuje; który ujawnia to, co skrywane (np. czyjeś tajemnice, tajne informacje)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dokumentach ujawnionych przez demaskatorski portal internetowy Wikileaks Rosja i Białoruś zostały określone przez hiszpańskiego prokuratora, specjalistę ds. przestępczości zorganizowanej (…) jako „dosłownie państwa mafijne”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maskaˈtɔrsʲci, AS: dẽmaskatorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskacja ż., demaskator m., demaskatorka ż., demaskowanie n., zdemaskowanie n., maska ż., demaskatorstwo n.

 czas. demaskować ndk., zdemaskować dk., maskować ndk.

 przysł. demaskatorsko

Wiktionary


demaskatorstwo

działanie demaskatora, demaskowanie kogoś lub czegoś


SJP.pl


demaskowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|demaskować.

Wiktionary

Demaskowanie – ujawnianie przez przeciwnika danych o wojskach na podstawie cech, według których można wykryć lub ustalić określone obiekty, rozpoznać zamierzenia i działania wojsk. Na podstawie cech demaskujących można np. według pracy radiostacji ustalić typ i miejsce, kolein czołgu określić jego rodzaj, czas przejazdu, kierunek i szybkość jazdy, na podstawie błysków i wybuchów wystrzałów w nocy zdemaskować artylerię.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdemaskowanie n., demaskatorstwo n., demaskator m., demaskatorka ż., demaskacja ż.

 czas. demaskować ndk., zdemaskować dk.

 przym. demaskacyjny, demaskatorski

 przysł. demaskacyjnie, demaskatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demistyfikowanie, obnażanie, negliżowanie

Wiktionary


demaskować

ujawniać prawdę o kimś lub o czymś nieuczciwym, negatywnym


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdemaskować)

 (1.1) ujawniać prawdziwą tożsamość lub charakter kogoś albo czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskowanie n., demaskatorka ż., demaskacja ż.

 przym. demaskatorski

Wiktionary


dematerializacja

znikanie przedmiotów, zjawisko postrzegane w spirytyzmie i okultyzmie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żart. nagłe zniknięcie z pola widzenia

 (1.2) książk. całkowite, tajemnicze zniknięcie

 (1.3) fiz. anihilacja cząstek i antycząstek

 (1.4) ekon. wniesienie papierów wartościowych na rachunek inwestycyjny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ja i mój asystent Pietro pokażemy państwu dematerializację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃matɛrʲjalʲiˈzat͡sʲja, AS: dẽmaterʹi ̯alʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dematerializowanie n.

 czas. dematerializować się, zdematerializować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) wyparowanie, znikanie, zniknięcie

Wiktionary


dematerializacyjny

→ dematerializacja


SJP.pl

Patrz:

dematerializacja

dematerializować

1. sprawiać, żeby jakaś postać lub rzecz przestała istnieć;
2. w ekonomii: oddawać papiery wartościowe do banku lub biura maklerskiego w celu zastąpienia ich materialnej postaci zapisem na rachunku inwestycyjnym


SJP.pl


demawend

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

Wiktionary

Demawend (5610 m n.p.m.) – wulkan drzemiący w górach Elburs, najwyższy szczyt Iranu, położony około 70 km na północny wschód od Teheranu i ok. 60 km na południe od miasta Amol. Wulkan zbudowany głównie z kwasowych law andezytowych. Duży kąt nachylenia stoków (stratowulkan) – ok. 30-40°. U podnóża występują licznie wody siarczanowe. Wysokość wulkanu wynosi 5610 m. [], jest to jednak wartość zawyżona[].

Wikipedia


dembek

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Dembek (1926–1990) – polska Sprawiedliwa wśród Narodów Świata
  • Bernard Dembek (1878–1937) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup

Wikipedia


dembicki

nazwisko


SJP.pl


dembiński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dembiński – polskie nazwisko, forma żeńska – Dembińska
  • Dembińscy – polski ród szlachecki
  • Andrzej Samuel Dembiński herbu Rawicz (zm. 15 lutego 1649) − kasztelan biecki w latach 1618–1649, podstoli krakowski w latach 1604–1618, starosta będziński w latach 1591–1604, kilkukrotny poseł na sej...
  • Bogdan Dembiński (ur. 1954) – polski filozof i historyk filozofii, miłośnik astronomii, taternik i żeglarz morski, profesor nauk humanistycznych
  • Bolesław Dembiński (1833–1914) – polski kompozytor i dyrygent
  • Bronisław Dembiński (1858–1939) – polski historyk
  • Czesław Dembiński (ur. 1937) – polski polityk, poseł na Sejm PRL VIII kadencji
  • Erazm Dembiński herbu Rawicz – dziekan krakowski i kantor sandomierski w 1571 roku, sekretarz królewski w 1576 roku
  • Felicjan Cieszkowski-Dembiński (1901–1981) – polski profesor w dziedzinie rolnictwa, agrotechnik, botanik, hodowca roślin, ekonomista
  • Henryk Dembiński (1791–1864) – polski generał
  • Henryk Dembiński (1908–1941) – działacz społeczny
  • Jacek Dembiński (ur. 1969) – polski piłkarz

Wikipedia


dembowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dembowski – krater na Księżycu nazwany na cześć Herkulesa Dembowskiego
  • (349) Dembowska – planetoida w pasie głównym nazwana na cześć Herkulesa Dembowskiego
  • Aleksy Dembowski – oficer powstania kościuszkowskiego
  • Andrzej Dembowski (zm. 1571) – wojewoda bełski, kasztelan bełski i lubaczowski
  • Aniela Dembowska (1824-1901) – publicystka, autorka tekstów o tematyce niepodległościowej
  • Anna Komorowska, z domu Dembowska (ur. 1953) – żona prezydenta Bronisława Komorowskiego
  • Antoni Michał Dembowski – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
  • Antoni Sebastian Dembowski (1682-1763) – biskup płocki od 1737, włocławski od 1752
  • Bronisław Dembowski (1849-1893) – folklorysta podhalański
  • Bronisław Dembowski (1927-2019) – biskup włocławski w latach 1992-2003
  • Cecylia Grabowska, z domu Dembowska (1787-1821) – malarka
  • Edward Dembowski (1822-1846) – filozof, publicysta, polski działacz niepodległościowy

Wikipedia


dembski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Paweł Dembski (1540-1614) – katolicki ksiądz
  • Janusz Dembski (1929-1997) – polski bibliotekarz, historyk i animator kultury
  • Wojciech Dembski (1934-1995) – polski orientalista
  • Wiesław Dembski (1933-2017) – polski grafik, malarz
  • William A. Dembski (ur. 1960) – amerykański matematyk, filozof, teolog ewangelikalny

Wikipedia


demczuk

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Mychajło Demczuk (1881-1941) – ukraiński działacz społeczny, pedagog
  • Ryszard Demczuk (ur. 1959) – polski marynarz
  • Tomasz Demczuk (ur. 1983) – rosyjski biskup prawosławny

Wikipedia


demencja

otępienie; zespół symptomów związanych z pogarszającą się pamięcią


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. utrata zdolności umysłowych organizmu spowodowana chorobą lub starzeniem się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąd Najwyższy uznał, że generał cierpi na demencję starczą i w związku z tym nie może być sądzony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otępienie

Wiktionary


demencyjny

→ demencja


SJP.pl

Patrz:

demencja

dementi

oficjalne sprostowanie nieprawdziwej lub nieścisłej informacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) polit. dypl. zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dementi – album zespołu 2Tm2,3
  • Dementi – zespół muzyczny stworzony w 1998 roku
  • Niezależna Agencja Fotograficzna Dementi – społeczna agencja fotograficzna w PRL

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W związku z pogłoską o śmierci premiera, rząd wydał natychmiastowe dementi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛ̃ntʲi, AS: dẽmẽntʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dementowanie n., zdementowanie n.

 czas. dementować ndk., zdementować dk.

Wiktionary


dementowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dementować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dementi n., zdementowanie n.

 czas. dementować ndk., zdementować dk.

Wiktionary


dementować

stwierdzać fałszywość jakiejś informacji; prostować, zaprzeczać, przeczyć


SJP.pl

czasownik

 (1.1) prostować nieprawdziwe informacje, zaprzeczać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sondażach wymieniani są także Donald Tusk (PO), prezenter telewizyjny Tomasz Lis i były prezydent Lech Wałęsa, który już jednak dementował te pogłoski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: dẽmẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dementi n., dementowanie n., zdementowanie n.

 czas. zdementować dk.

Wiktionary


demeryt

dawniej: ksiądz skazany za wykroczenie przeciw prawu kościelnemu na karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych; demeryta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. ksiądz, który po wejściu w konflikt z prawem kanonicznym odbywa karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co to takiego dom demerytów, zapewne nie wiesz również lub z równą zręcznością udasz, że nie wiesz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛrɨt, AS: dẽmeryt

Wiktionary


demeryta

dawniej: ksiądz skazany za wykroczenie przeciw prawu kościelnemu na karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych; demeryt


SJP.pl


demeszka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. szabla z damasceńskiej stali

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaśniéj widzieć będą oczy
I demeszka śmieléj błyśnie,
Gdy krwi polskiej nie wytoczy,
Gdy łzy polskiéj nie wyciśnie
.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. damasceński

 rzecz. damascenka ż.

Wiktionary


demeter

w mitologii greckiej: bogini zbóż, jedno z najstarszych bóstw ziemi uprawnej; Demetra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

 (1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 1108;

Wiktionary

Demeter (także Demetra; Δημήτηρ, Δήμητρα Dēmḗtēr, Dḗmētra, Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa; matka Kory-Persefony. Siostra Zeusa, Posejdona, Hadesa, Hestii i Hery. Miała z Zeusem córkę Korę-Persefonę. Córka Rei i Kronosa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Demeter opiekowała się wzrostem zbóż od siewu aż po żniwa.

 (1.1) Atrybutami Demeter były: kłosy zbóż, kwiaty maku, makówki, złotogłów (asfodel), narcyz, cyprys, pszczoła, świnia, żuraw, kogut, sierp i pochodnia.

 (1.1) Makówki ofiarowywano Demeter na misteriach eleuzyńskich jako symbol ziemi, snu i zapomnienia (po śmierci i przed odrodzeniem).

 (1.2) Demeter porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛtɛr, AS: dẽmeter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Demetria ż., Demetriusz mos.

 zob. Demetra.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Demetra; Ceres / Cerera

Wiktionary


demetra

mit. gr. bogini zbóż, jedno z najstarszych bóstw ziemi uprawnej; Demeter


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. zob. Demeter.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Demetra opiekowała się wzrostem zbóż od siewu aż po żniwa.

 (1.1) Atrybutami Demetry były kłos zboża, mak, narcyz, pszczoła, świnia, żuraw i sierp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛtra, AS: dẽmetra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Demetria ż., Demetriusz mos.

 przym. Demetrzyn

 zob. Demeter.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Demeter; Ceres / Cerera

Wiktionary


demetria

imię żeńskie


SJP.pl

Demetria – żeński odpowiednik imienia Demetriusz. Znaczy "należący do Demeter".

Demetria imieniny obchodzi: 9 kwietnia i 21 czerwca.

Wikipedia


demetriusz

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Demetriusz – imię
  • Demetriusz – postać biblijna
  • Demetriusz Cynik – filozof grecki żyjący w I wieku n.e.
  • Demetriusz z Aleksandrii – retor grecki żyjący w II wieku n.e.
  • Demetriusz z Alopeke (V/IV w. p.n.e.) – rzeźbiarz grecki
  • Demetriusz z Faleronu (ok. 345–283 p.n.e.) – filozof grecki
  • Demetriusz z Gadary – stronnik Pompejusza, płacił za wznoszone przez niego budowle
  • Demetriusz I Poliorketes (337–283 p.n.e.) – wódz macedoński, król Macedonii w latach 294–288 p.n.e.
  • Demetriusz II Antygonida (ok. 276–229 p.n.e.) – król Macedonii z dynastii Antygonidów od 239 p.n.e.
  • Demetriusz Chronograf (koniec III w. p.n.e.) – żydowski historyk tworzący w języku greckim
  • Demetriusz I Baktryjski – król Baktrii od ok. 190 p.n.e. do ok. 167 p.n.e.
  • Demetriusz I Soter (ok. 187–150 p.n.e.) – władca monarchii Seleukidów od 162 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A jeżeli Demetriusz i jego rzemieślnicy mają sprawy przeciw komuś, to na rynku odbywają się sądy, są też prokonsulowie, niechże jedni drugich oskarżają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ, AS: dẽmetrʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Demeter ż., Demetra ż., Dymitr m.

Wiktionary


demi

potocznie: osoba odczuwająca popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązała silną więź emocjonalną; demiseksualista


SJP.pl

Demi (stylizowany na "D E M I") – czwarty solowy studyjny album amerykańskiej piosenkarki Demi Lovato wydany w Stanach Zjednoczonych 14 maja 2013 roku nakładem Hollywood Records. W pierwszym tygodniu sprzedaży, album trafił na 3. miejsce amerykańskiej listy przebojów "Billboard 200" sprzedając się tam w 110 tysięcy egzemplarzy. Do tej pory[] płyta rozeszła się w nakładzie 500 tysięcy kopii w Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia


demi-monde

[czytaj: dmi-mąd] z francuskiego, przestarzałe: półświatek; środowisko prostytutek i sutenerów usiłujących dorównać światu wyższego towarzystwa


SJP.pl


demi-saison

[czytaj: dmiseZĄ] z francuskiego: przejściowy, międzysezonowy; zwykle o odzieży noszonej wiosną lub jeszienią, np. płaszcz demi-saison


SJP.pl


demi-sec

[czytaj: demi sek] o trunku, zwykle winie: półwytrawny


SJP.pl

De

Wikipedia


demi-vierge

[czytaj: dmi wierż] z francuskiego: półdziewica; kobieta zachowująca fizyczne dziewictwo, ale nieunikająca erotycznych kontaktów


SJP.pl


demian

De

Wikipedia


demianiuk

nazwisko


SJP.pl


demianów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim;

Wiktionary

Demianów ( Дем'янів) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie iwanofrankiwskim.

Przez wieś przebiega droga krajowa N09. Znajduje tu się stacja kolejowa Bursztyn, położona na linii Lwów – Czerniowce.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. demianowski

Wiktionary


demiańczuk

nazwisko


SJP.pl


demidowicz

nazwisko


SJP.pl


demidówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim;

Wiktionary

Demidówka (ukr. Демидівка) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie i stolica rejonu obwodu rówieńskiego, położone na Wołyniu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. demidówecki

Wiktionary


demielinizacja

zanik lub rozpad osłonek mielinowych włókien nerwowych (dendrytów i aksonów) spowodowany przez zakażenia, zatrucia, niedotlenienie i procesy autoimmunologiczne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) proces patologicznego rozpadu osłonek mielinowych w układzie nerwowym

Wiktionary

Demielinizacja – proces patologiczny układu nerwowego polegający na rozpadzie osłonek mielinowych w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym.

Większość włókien nerwowych (aksonów) otoczonych jest osłonką mielinową, w skład której wchodzi mielina. Za wytwarzanie mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiadają oligodendrocyty, zaś w obwodowym układzie nerwowym komórki Schwanna.

Wikipedia


demijohn

[czytaj: DEmidżon] pękaty pojemnik opleciony łoziną, o pojemności najczęściej od 8 do 54 litrów


SJP.pl


demilitaryzacja

1. ograniczenie lub likwidacja sił wojskowych na określonym terytorium; rozbrojenie;
2. przywrócenie cywilnego charakteru czemuś wcześniej zmilitaryzowanemu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. proces, w którym określony obszar, państwo lub organizacja pozbawiane są zdolności wojskowych

Wiktionary

Demilitaryzacja (łac. "de-" 'z (czego), od, wy-' i "militaria" 'ćwiczenia wojskowe' od "militaris" 'wojskowy' od "miles" dpn. "militis" 'żołnierz') – proces, w którym pozbawia się dany teren wojsk oraz budynków i maszyn o charakterze wojennym. Pojęcie to odnosi się także do rozbrajania formacji militarnych i paramilitarnych (także oddziałów partyzanckich), stanowiąc najczęściej element demobilizacji. Obszar poddany takiemu procesowi nazywany jest strefą zdemilitaryzowaną.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. demilitaryzować ndk., zdemilitaryzować dk.

 przym. demilitaryzacyjny

 rzecz. remilitaryzacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbrojenie

Wiktionary


demilitaryzacyjny

dotyczący demilitaryzacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) polit. związany z demilitaryzacją, dotyczący demilitaryzacji, rozbrojenia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demilitaryzacja ż.

 czas. demilitaryzować ndk., zdemilitaryzować dk.

Wiktionary


demimondka

dawniej: dama z półświatka; demimondówka


SJP.pl


demimondówka

dawniej: dama z półświatka; demimondka


SJP.pl


demineralizacja

1. usuwanie soli mineralnych z jakiejś substancji, zwłaszcza z wody;
2. utrata soli mineralnych, np. demineralizacja płynów ustrojowych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • demineralizacja wody
  • demineralizacja (fizjologia)

Wikipedia


demineralizacyjny

dotyczący demineralizacji


SJP.pl


deminutivum

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutiwum; deminutyw; deminutywum


SJP.pl


deminutiwum

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutyw; deminutywum


SJP.pl


deminutyw

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutiwum; deminutywum


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. zdrobnienie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tworzenie deminutywów w języku niemieckim jest proste i sprowadza się do dodania do rdzenia odpowiedniego sufiksu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mʲĩˈnutɨf, AS: dẽmʹĩnutyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deminutywność ż.

 przym. deminutywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobnienie

Wiktionary


deminutywność

→ deminutywny


SJP.pl

Patrz:

deminutywny

deminutywny

w językoznawstwie: zdrabniający, mający charakter zdrobnienia; zdrobniały


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zdrobniały

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mʲĩnuˈtɨvnɨ, AS: dẽmʹĩnutyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deminutyw, deminutywum, deminutiwum, deminutivum, deminutywność

Wiktionary


deminutywum

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutiwum; deminutyw


SJP.pl


demirel

nazwisko, m.in. Süleyman Demirel, turecki polityk


SJP.pl


demirowski

nazwisko


SJP.pl


demirski

nazwisko


SJP.pl


demiseksualista

osoba odczuwająca popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązała silną więź emocjonalną; demi


SJP.pl


demiseksualizm

popęd płciowy wyłącznie do osób, z którym nawiązało się silną więź emocjonalną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) seks. neol. odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) można powiedzieć, że demiseksualizm leży w połowie drogi między seksualizmem a aseksualizmem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., demiseksualista mos., demiseksualistka ż., demiseksualność ż.

 przym. demiseksualny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demiseksualność

Wiktionary


demiseksualność

rzeczownik, rodzaj żeński, męski

 (1.1) seks. neol. odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;

Wiktionary

Demiseksualność, inaczej demiseksualizm – orientacja seksualna osób, które mogą odczuwać pociąg seksualny do innej osoby wyłącznie w przypadku nawiązania z nią wcześniej silnej więzi emocjonalnej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Termin demiseksualność odnosi się do osób, które zaczynają odczuwać pociąg seksualny dopiero wtedy, gdy zbudują z kimś głęboką więź emocjonalną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., demiseksualista mos., demiseksualistka ż., demiseksualizm m.

 przym. demiseksualny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demiseksualizm

Wiktionary


demiseksualny

odczuwający popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązało się silną więź emocjonalną


SJP.pl


demisezonowy

o odzieży: przejściowy, przeznaczony do noszenia wiosną lub jesienią


SJP.pl


demistyfikacja

wykrycie, ujawnienie mistyfikacji; zdemaskowanie


SJP.pl


demistyfikacyjny

ujawniający mistyfikację; demistyfikatorski


SJP.pl


demistyfikator

ten, kto demaskuje jakąś mistyfikację


SJP.pl


demistyfikatorka

kobieta, która demaskuje jakąś mistyfikację


SJP.pl


demistyfikatorski

ujawniający mistyfikację; demistyfikacyjny


SJP.pl


demistyfikować

wykrywać i ujawniać mistyfikację; demaskować


SJP.pl


demitologizacja

1 pozbawienie czegoś cech mitu, legendy; odmitologizowanie;
2. obalenie mitów, legend; odmitologizowanie;
3. nurt religijny dążący do oddzielenia istotnej treści Słowa Bożego od mitów


SJP.pl

Demitologizacja (niem. "Entmythologisierung") – postulat w hermeneutyce biblijnej zaproponowany przez Rudolfa Bultmanna, biblistę i teologa ewangelickiego. Demitologizacja oznacza egzystencjalną interpretację mitów biblijnych w zwiastowaniu Nowego Testamentu, aby utrzymać jego ważność dla współczesnego człowieka. Choć pojęcie to zostało wprowadzone i spopularyzowane przez Bultmanna, to potrzeba przezwyciężenia mityczności religii pojawiała się już wcześniej w historii Kościoła i myśli teologicznej.

Wikipedia


demitologizacyjny

→ demitologizacja


SJP.pl

Patrz:

demitologizacja

demiurg

1. twórca, protoplasta;
2. dawniej: twórca świata;
3. dawniej: wykonawca wolnego zawodu lub rękodzielnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

 (1.2) książk. przen. człowiek obdarzony niesamowitym talentem twórczym

 (1.3) hist. w państwach doryckich starożytnej Grecji wysoki tytuł urzędniczy

 (1.4) hist. w starożytnej Grecji urzędnik wysokiego szczebla

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mʲjurk, AS: dẽmʹi ̯urk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. demiurgiczny

Wiktionary


demiurgiczny

→ demiurg


SJP.pl

Patrz:

demiurg

demko

zdrobnienie od: demo


SJP.pl


demkowicz

nazwisko


SJP.pl


demlin

wieś w Polsce


SJP.pl

Demlin (kaszb."Demlënò", za II RP "Dęblin") – wieś kociewska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Skarszewy przy drodze wojewódzkiej nr 224. W skład sołectwa Demlin wchodzi również Nowe Gołębiewko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia


demo

1. demonstracyjna wersja programu komputerowego;
2. demonstracyjne nagranie muzyczne lub zbiór takich nagrań


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. wersja demonstracyjna, np. gry komputerowej, utworu, programu

 (1.2) pot. demonstracja (protest uliczny)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • demo − twórczość np.: muzyczna, plastyczna (grafika komputerowa), filmowa, programistyczna; zapisana i udostępniana jako demonstracja możliwości twórców (często w celach promocyjnych − wyjątek demosc...
    • demo − w kinematograffi, zwiastun, anglicyzm trailer
    • demo − 1) rodzaj albumu muzycznego; 2) pierwsza nagrana, niedopracowana forma utworu muzycznego
    • demo − w informatyce, wersja z ograniczonymi możliwościami, mająca zachęcić do kupna oprogramowania
    • demo − w sztuce komputerowej, zobacz: demoscena
    • tryb demo (RTV) − tryb demonstracyjny w sprzęcie RTV
  • Demo – album zespołu Łzy wydany w 1996 roku
  • Demo – album muzyczny zespołu Republika, wydany w 2003 roku
  • Demo – pierwsze wydawnictwo zespołu heavymetalowego Grave Digger
  • Demo – pierwszy materiał demo duńskiego zespołu heavymetalowego King Diamond
  • Demo – dawny zaścianek na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mɔ, AS: dẽmo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demówka

 (1.2) manifa

Wiktionary


demobil

1. sprzęt wojskowy, który wyszedł z użycia;
2. potocznie: odzież wzorowana na mundurach żołnierskich


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przestarzały lub zużyty sprzęt wojskowy sprzedawany na rynku cywilnym

 (1.2) pot. instytucja, która zarządza demobilem (1.1) bądź miejsce, gdzie można go nabyć

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔbʲil, AS: dẽmobʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demobilizacja ż.

 czas. demobilizować ndk.

Wiktionary


demobilizacja

1. przechodzenie państwa ze stanu wojny do stanu pokoju;
2. zwolnienie do rezerwy osób pełniących służbę wojskową;
3. utrata gotowości do działania, osłabienie chęci do aktywności, walki; zniechęcenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego

 (1.2) zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

 (1.3) przen. utrata motywacji do działania

Wiktionary

Demobilizacja – ogół czynności związanych z przejściem państwa ze stanu wojennego do pokojowego. Jest przeciwieństwem mobilizacji.

Celem demobilizacji jest przestawienie gospodarki narodowej, tj. m.in.: przemysłu, rolnictwa, transportu, łączności z produkcji wojskowej na produkcję na potrzeby cywilne, a także redukcja sił zbrojnych poprzez zwalnianie części żołnierzy do rezerwy oraz redukcji środków i sprzętu służącego wojsku podczas prowadzenia wojny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rząd Rwandy planowaćanuje demobilizację wielu żołnierzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: dẽmobʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. demobilizować

 rzecz. demobilizowanie n., demobil mrz.

 przym. demobilizacyjny

Wiktionary


demobilizacyjny

dotyczący demobilizacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z demobilizacją, dotyczący demobilizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demobilizacja ż., demobilizowanie n.

 czas. demobilizować ndk., zdemobilizować dk.

Wiktionary


demobilizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdemobilizować)

 (1.1) wojsk. przenosić powołanych do udziału w walce zbrojnej do rezerwy

 (1.2) wojsk. przeznaczać sprzęt wojskowy do użytku cywilnego

 (1.3) książk. zniechęcać, osłabiać chęć do działania

czasownik zwrotny niedokonany demobilizować się (dk. zdemobilizować się)

 (2.1) wojsk. poddawać się rozbrojeniu i przeniesieniu do rezerwy

 (2.2) książk. zniechęcać się, tracić chęć do działania

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Równocześnie nauczyciel, będąc człowiekiem swego czasu, ulega programom i mentalności, które raczej demobilizują człowieka, zwalniając go od trudu koniecznego wzrastania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demobil mrz., demobilizacja ż., mobilizacja ż., demobilizowanie n., mobilizowanie n., zdemobilizowanie n., zmobilizowanie n.

 czas. mobilizować ndk., zdemobilizować dk., zmobilizować dk.

 przym. mobilizujący, demobilizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zniechęcać

 (2.2) zniechęcać się

Wiktionary


demobilizująco

w sposób odbierający motywację i zdolność do działania, walki


SJP.pl


demobilowy

związany z demobilem


SJP.pl


demodekoza

nużyca; choroba pasożytnicza koni


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. zob. nużyca.

Wiktionary


demodekozy

nużyca; choroba pasożytnicza koni


SJP.pl


demodulacja

proces, w którym z przebiegu zmodulowanego uzyskuje się przebieg modulujący; umożliwia odtworzenie dźwięków mowy i myzyki lub sygnału obrazu w odbiornikach radiowych i telewizyjnych; detekcja


SJP.pl


demodulacyjny

→ demodulacja


SJP.pl

Patrz:

demodulacja

demodulator

urządzenie lub układ służący do detekcji zmodulowanego przebiegu elektrycznego


SJP.pl


demogr.

skrót od: demografia, demograficzny


SJP.pl


demograf

osoba wyspecjalizowana w demografii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zawodowo zajmująca się demografią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔɡraf, AS: dẽmograf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demografia ż.

:: fż. demografka ż.

 przym. demograficzny

Wiktionary


demografia

nauka zajmująca się ludnością, a zwłaszcza jej statystycznym, ogólnym opisem pod względem: liczby, wieku, płci, rasy, wykształcenia, zawodu itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. eduk. nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

Wiktionary

Demografia – dziedzina nauki zajmująca się powstawaniem, życiem i przemijaniem społeczności ludzkiej. Obejmuje m.in. takie zagadnienia jak: przyrost naturalny, migracje, struktura społeczna (wiek, płeć, przynależność zawodowa, narodowość, wyznanie) oraz ich rozmieszczenie przestrzenne i oddziaływania społeczne i socjologiczne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zweryfikowanie grupy docelowej dokonuje się na podstawie parametrów, którymi są: geografia, czyli pochodzenie, miejsce zamieszkania; demografia tj. płeć, wykształcenie, stan cywilny, narodowość, zawód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja, AS: dẽmografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demograf m., demografka ż.

 przym. demograficzny

 przysł. demograficznie

Wiktionary


demograficzny

przymiotnik

 (1.1) dotyczący demografii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demograf m., demografia ż., demografka ż.

 przysł. demograficznie

Wiktionary


demografio

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: demografia

Wiktionary


demografizm

w socjologii: koncepcja, według której czynniki demograficzne zasadniczo wpływają na zjawiska społeczne


SJP.pl


demografka

→ demograf


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zawodowo zajmująca się demografią

Wiktionary

Patrz:

demograf

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈɡrafka, AS: dẽmografka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demografia ż.

:: fm. demograf m.

 przym. demograficzny

Wiktionary


demokr.

skrót od: demokracja, demokratyczny


SJP.pl


demokracja

1. ustrój polityczny, w którym o sprawach państwa większością głosów decydują wszyscy obywatele;
2. państwo o takim ustroju;
3. demokracja socjalistyczna - określenie totalitarnego ustroju w państwach komunistycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

 (1.2) polit. państwo o ustroju demokratycznym

 (1.3) polit. stronnictwo polityczne opowiadające się za zasadami demokratycznymi

 (1.4) socjol. sposób funkcjonowania i wzajemne relacje w grupie

Wiktionary

Demokracja (gr. "dḗmos" „lud”, "krátos" „władza” – dosł. „rządy ludu, ludowładztwo”) – jeden z typów ustroju państwa, zakładający udział obywateli w sprawowaniu władzy.

Demokracja ma swój początek w starożytnej Grecji. Znaczący wkład w rozwój demokracji miał także starożytny Rzym oraz kultura Zachodu (Europa, Ameryka Północna i Południowa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wyniku referendum został odwołany - prawo demokracji. Ale paradoksalnie wójt miał przestać pracować dla gminy w czasie, gdy z powodzeniem finalizował kilka najważniejszych inwestycji.

 (1.1) Gwarantem istnienia demokracji parlamentarnej jest konstytucja (…)

 (1.2) Wprowadziła ona również prawo wyborcze dla kobiet, które w innych demokracjach ustanowiono dopiero w XX wieku.

 (1.3) Wyniki głosowania będą zależeć od tego, jak zagłosuje demokracja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja, AS: dẽmokracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokrata mos., demokratka ż., demokratyczność ż., demokratyzm mrz., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować ndk., zdemokratyzować dk., zdemokratyzować się dk.

 przym. demokratyczny, demokratyzacyjny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludowładztwo

Wiktionary


demokrata

1. członek partii demokratycznej;
2. zwolennik demokracji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zwolennik demokracji

 (1.2) osoba należąca do partii demokratycznej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈkrata, AS: dẽmokrata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

:: fż. demokratka ż.

 czas. demokratyzować

 przym. demokratyczny, demokratyzacyjny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratka

1. kobieta o przekonaniach demokratycznych;
2. w gwarze szoferskiej: samochód marki Chevrolet


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwolenniczka demokracji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokratyczność ż., demokratyzm m., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

:: fm. demokrata

 czas. demokratyzować ndk.

 przym. demokratyczny, demokratyzacyjny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokrato

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: demokrata

Wiktionary


demokratura

forma rządów z elementami demokracji i dyktatury


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. forma sprawowania władzy będąca dyktaturą przybierającą pozory demokracji

Wiktionary


demokratycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy prezydent państwa wygrał w demokratycznie przeprowadzonych wyborach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: dẽmokratyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyzm m., demokratyczność ż., demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować

 przym. demokratyczny

Wiktionary


demokratyczniej

stopień wyższy od przysłówka: demokratycznie


SJP.pl


demokratyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: demokratyczny


SJP.pl


demokratyczność

→ demokratyczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co demokratyczne

Wiktionary

Patrz:

demokratyczny

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować ndk.

 przym. demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratyczny

→ demokracja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. związany z demokracją

Wiktionary

Patrz:

demokracja

Przykłady

 (1.1) W krajach demokratycznych władzę wybiera społeczeństwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dẽmokratyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokratyczność ż., demokratyzm m., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 przysł. demokratycznie

 czas. demokratyzować ndk.

Wiktionary


demokratyzacja

wprowadzanie zasad demokratycznych, reorganizacja państwa, organizacji itp. według zasad demokracji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stworzenie na gruzach dawnego aparatu państwowego, który był aparatem kapitalistycznej przemocy w stosunku do mas ludowych, nowego aparatu państwowego, złożonego w swych zasadniczych ogniwach z nowych, ludowych kadr, aparatu, który stał się orężem walki z wszelkimi próbami przywrócenia panowania burżuazji oraz dźwignią podstawowych przeobrażeń ustrojowych w kierunku socjalizmu; ścisłe powiązanie wojska z ludem i demokratyzacja korpusu oficerskiego; coraz szerszy i aktywniejszy udział mas w rządzeniu państwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja, AS: dẽmokratyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyczność ż., demokratyzm mrz., demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzowanie n.

 czas. zdemokratyzować, demokratyzować ndk.

 przym. demokratyzacyjny, demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratyzacyjny

dotyczący demokratyzacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) polit. przekształcający w duchu zasad demokratycznych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy opozycja sprzyja działaniom demokratyzacyjnym w naszym kraju?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyzowanie n., demokratka ż., demokrata mos., demokracja ż., demokratyzacja ż.

 czas. demokratyzować ndk., demokratyzować się ndk., zdemokratyzować dk.

Wiktionary


demokratyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. wyznawanie demokratycznych zasad

Wiktionary

Demokratyzm – ideologia polityczna i filozoficzna oparta na poparciu dla demokracji uznawanej za najlepszą formę rządów. Przeciwieństwem demokratyzmu jest antydemokratyzm, którego zwolennicy wolą monarchię absolutną albo despotyczną lub dyktaturę.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować ndk.

 przym. demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) nadawanie czemuś demokratycznego charakteru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Proces demokratyzowania socjalizmu został jednak zahamowany, owocem odwilży było nasycenie reżimowej propagandy sloganami nacjonalistycznymi, pogorszenie relacji z Kościołem i powszechne rozczarowanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkratɨzɔˈvãɲɛ, AS: dẽmokratyzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyczność ż., zdemokratyzowanie n., demokratyzm mrz., demokratyzacja ż., demokracja ż., demokrata mos., demokratka ż.

 czas. demokratyzować ndk., zdemokratyzować dk.

 przym. demokratyzacyjny, demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demokratyzacja

Wiktionary


demokratyzować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) dokonywać procesu demokratyzacji

czasownik zwrotny niedokonany demokratyzować się (dk. brak)

 (2.1) dokonywać na sobie procesu demokratyzacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Liberalizm był aprobowany, bowiem demokratyzował romantyzm i zmuszał do dokonania następnego kroku.

 (1.1) Rewolucja irańska była fascynującym i ważnym wydarzeniem historycznym. Pokazała, jak trudno jest demokratyzować wielonarodowe państwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvat͡ɕ, AS: dẽmokratyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyczność ż., demokratyzacja ż., demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzowanie n., demokratyzm m.

 przym. demokratyzacyjny, demokratyczny

 przysł. demokratycznie

 czas. zdemokratyzować

Wiktionary


demokryt

Demokryt z Abdery (ok. 460-ok. 370 p.n.e.), filozof grecki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔkrɨt, AS: dẽmokryt

Wiktionary


demokrytowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Demokryta lub z nim związany


SJP.pl


demolens

szkło okularowe o zerowej zdolności skupiającej


SJP.pl


demoliberalizm

odmiana dziewiętnastowiecznego liberalizmu dopuszczająca pewne elementy demokratyczne; liberalizm demokratyczny


SJP.pl


demoliberalny

→ demoliberalizm


SJP.pl

Patrz:

demoliberalizm

demolka

potocznie: demolowanie, niszczenie czegoś; rozróba


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. czynność celowego niszczenia czegoś, zwłaszcza pomieszczenia

 (1.2) pot. efekt demolki (1.1)

 (1.3) środ. bójka, bijatyka

 (1.4) środ. przestępców napad na mieszkanie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔlka, AS: dẽmolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demolowanie n., zdemolowanie n.

 czas. zdemolować, demolować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demolowanie, dewastacja

Wiktionary


demolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|demolować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔlɔˈvãɲɛ, AS: dẽmolovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. demolować

 rzecz. demolka

Wiktionary


demolować

1. niszczyć, rozwalać w gwałtowny sposób;
2. działać na szkodę kogoś lub czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdemolować)

 (1.1) świadomie niszczyć coś w sposób nieodwracalny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczestnicy kłótni w barze demolowali wszystko co im wpadło w ręce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈlɔvat͡ɕ, AS: dẽmolovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demolka ż., demolowanie n., zdemolowanie n.

 czas. zdemolować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewastować

Wiktionary


demolud

potocznie: kraj byłego systemu socjalistycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kraj o ustróju komunistycznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tym dokumentem mógł sobie jeździć, gdzie mu się żywnie podoba, pod warunkiem że będą to „demoludy”.

Wiktionary


demon

uosobienie złych mocy; szatan; zły duch


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) mit. istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

 (1.2) inform. program, który automatycznie przeprowadza określone procesy bez konieczności interakcji z użytkownikiem;

Wiktionary

Demon ( δαίμων "daimon", "nadprzyrodzona potęga", "dola"; daemon) – istota występująca w wielu wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, która zajmuje pozycję pośrednią między bogami a ludźmi, między sferą ziemsko-ludzką, materialną a sferą boską, czysto duchową; istota o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazny człowiekowi duch, związany pierwotnie z pojęciem nieczystości sakralnej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyscy uznali, że został opętany przez demony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mɔ̃n, AS: dẽmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonizm m., demoniczność ż., demonizowanie n., zdemonizowanie n.

:: zdrobn. demonek m.

:: zgrub. demonisko n.

:: fż. demonica ż., demoniczka ż.

 czas. demonizować ndk., zdemonizować dk.

 przym. demoniczny

 przysł. demonicznie

Wiktionary


demonetaryzacja

1. odebranie banknotom lub monetom prawnego znaczenia pieniądza, wycofanie ich z obiegu;
2. spadek wartości obiegowego pieniądza w okresie inflacji;
3. demonetaryzacja złota - odstąpienie od traktowania złota jako równoważnika pieniądza


SJP.pl


demonetyzacja

demonetaryzacja;
1. odebranie banknotom lub monetom prawnego znaczenia pieniądza, wycofanie ich z obiegu;
2. spadek wartości obiegowego pieniądza w okresie inflacji;
3. demonetyzacja złota - odstąpienie od traktowania złota jako równoważnika pieniądza


SJP.pl


demonetyzować

1. wycofywać z obiegu banknoty, monety;
2. pozbawiać możliwości uzyskania dochodu z opublikowanej w internecie treści


SJP.pl


demonica

→ demon


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) demon płci żeńskiej

Wiktionary

De

Wikipedia

Patrz:

demon

Powiązane:

 rzecz. demon mzw.

Wiktionary


demonicznie

przysłówek sposobu

 (1.1) charakterystycznie dla demona (dosłownie lub w przenośni)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A wtedy martwe powieki drgnęły, zatrzepotały i odsłoniły oczy, demonicznie zielone na tle szkarłatnej od posoki twarzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonizacja ż., demon m., demonik m., demoniczność ż., demonizowanie n., zdemonizowanie n.

 czas. demonizować ndk., zdemonizować dk.

 przym. demoniczny

Wiktionary


demoniczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: demoniczny


SJP.pl


demoniczność

→ demoniczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co demoniczne

Wiktionary

Patrz:

demoniczny

Powiązane:

 rzecz. demon m., demonizowanie n., demonizacja ż.

 czas. demonizować

 przym. demoniczny

 przysł. demonicznie

Wiktionary


demoniczny

niesamowity; upiorny; szatański


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przen. taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity

 (1.2) związany z demonem, dotyczący demona

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie należy imputować globalnemu mocarstwu ani demonicznych, ani imperialistycznych zamiarów pozaplanetarnej ekspansji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: dẽmõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonizacja ż., demon m., demonizowanie n., demoniczność ż.

 czas. demonizować

 przysł. demonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, diabelski, diabli, diaboliczny, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, szatański, upiorny, z piekła rodem

Wiktionary


demonizacja

1. przypisywanie, przypisanie komuś lub czemuś cech demonicznych;
2. wyolbrzymianie, wyolbrzymienie roli lub złych cech kogoś lub czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przypisywanie lub wyolbrzymianie negatywnych cech

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na początku zapowiadało się nudne studium demonizacji i degradacji całego pokolenia, w dodatku kiepsko napisane, bo epatujące tylko ogólnikami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon mzw., demoniczność ż., demonizm mrz., demonizowanie n.

 czas. demonizować ndk., zdemonizować dk.

 przym. demoniczny, demoniacki

 przysł. demonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabolizacja

Wiktionary


demonizm

1. wiara w demony, złe duchy;
2. demoniczny charakter kogoś lub czegoś; diabolizm, szatańskość


SJP.pl


demonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wyolbrzymianie negatywnych zjawisk lub złych cech

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ɲizɔˈvãɲɛ, AS: dẽmõńizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon m., demonizacja ż., demoniczność ż., demonizm m.

 przym. demoniczny, demoniacki

 przysł. demonicznie

 czas. zdemonizować dk., demonizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demonizacja, diabolizowanie

Wiktionary


demonizować

1. wyolbrzymiać złe cechy, negatywne zjawiska;
2. przypisywać demoniczne cechy


SJP.pl

czasownik

 (1.1) wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie demonizuj zagrożenia ze strony tsunami, bo mieszkasz w Zakopanem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: dẽmõńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon m., demonizacja ż., demoniczność ż., demonizm m., demonizowanie n.

 czas. zdemonizować dk.

 przym. demoniczny, demoniacki

 przysł. demonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przejaskrawiać

Wiktionary


demono-

temat słowotwórczy

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z demonem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) demonofobia • demonokracja • demonolatria • demonolog • demonologiczny • demonomania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon mzw.

Wiktionary


demonofobia

chorobliwy lęk przed demonami, złymi duchami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) lęk przed złymi duchami

Wiktionary


demonokracja

rządy demonów, władza szatana


SJP.pl


demonolatria

oddawanie czci demonom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. czczenie demonów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owego Żyda skazano za demonolatrię, do czego on też się przyznał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlatrʲja, AS: dẽmõnolatrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonolatra m.

Wiktionary


demonolog

specjalista w dziedzinie demonologii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) teol. specjalista w dziedzinie demonologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przedziale poznałem demonologa z Katowic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonologia ż.

:: fż. demonolożka ż.

 przym. demonologiczny

Wiktionary


demonologia

1. dział teologii, którego przedmiotem są moce i siły, które zajmują pośrednią pozycję między Bogiem a ludźmi;
2. dział kulturoznawstwa i etnografii zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) teol. dział teologii zajmujący się demonami

 (1.2) etn. dział etnografii i religioznawstwa zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach;

Wiktionary

Demonologia (gr. δαίμων, "daimon"; λογος, "logos" – nauka; dosł. nauka o demonach) – termin wieloznaczny

W pierwszych dwóch przypadkach demonologia może obejmować wiarę w:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten znany demonolog zajmował się demonologią od wielu lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja, AS: dẽmõnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonolog m., demonolożka ż.

 przym. demonologiczny

 przysł. demonologicznie

Wiktionary


demonologiczny

→ demonologia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) teol. dotyczący demonologii (działu teologii)

 (1.2) etn. dotyczący demonologii (działu etnografii)

Wiktionary

Patrz:

demonologia

Przykłady

 (1.1) Uczelnia zorganizuje kongres demonologiczny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon mzw., demonolog m., demonologia ż.

 przysł. demonicznie

 przym. demoniczny

Wiktionary


demonolożka

→ demonolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) teol. specjalistka w dziedzinie demonologii

Wiktionary

Patrz:

demonolog

Przykłady

 (1.1) Wilhelm poznał tę demonolożkę w Maceracie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonologia ż.

:: fm. demonolog mos.

Wiktionary


demonoman

→ demonomania


SJP.pl

Patrz:

demonomania

demonomania

1. opętanie przez demony;
2. przeświadczenie o wszechobecności złych mocy, demonów


SJP.pl


demonopolizacja

likwidowanie monopoli w dziedzinie przemysłu, handlu, komunikacji, informacji, organizacji społecznych itd.


SJP.pl


demonopolizacyjny

→ demonopolizacja


SJP.pl

Patrz:

demonopolizacja

demonopolizować

likwidować monopol


SJP.pl


demonstracja

1. wystąpienie zbiorowe, np. pochód, zgromadzenie, mające na celu wyrażenie opinii (najczęściej protestu lub poparcia dla kogoś, czegoś); manifestacja;
2. publiczne okazywanie uczuć, poglądów wobec kogoś lub czegoś; manifestacja, przejaw;
3. pokaz, podczas którego wyjaśnia się obserwatorom lub klientom zasady działania jakiegoś urządzenia; prezentacja, promocja;
4. w naukach doświadczalnych: metoda nauczania opierająca na wykonywaniu doświadczeń przed audytorium; pokaz;
5. w wojsku: ruchy wojska w celu zmylenia, odwrócenia uwagi wroga; dywersja;
6. w wojsku: działania wojskowe wobec innego państwa mające na celu stworzenie stanu zagrożenia, wywarcie nacisku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) czynność pokazywania czegoś

 (1.2) ostentacyjne wyrażanie czegoś w taki sposób, żeby zwrócić na siebie uwagę

 (1.3) polit. zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;

 (1.4) wojsk. manewr taktyczny odciągający uwagę przeciwnika;

Wiktionary

Demonstracja (łac. "demonstratio" – wskazanie, inaczej "manifestacja") – wystąpienie zbiorowe, zgromadzenie, mające na celu wyrażenie protestującej przeciw czemuś lub popierającej coś części opinii publicznej. Jest to publiczne okazywanie uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę. W państwie demokratycznym stanowi sposób korzystania z wolności zgromadzeń. Jest jednym z przejawów protestu politycznego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby wziąć udział w konkursie, należy stworzyć nagranie filmowe będące oryginalną demonstracją własnej metody oszczędzania pieniędzy i wysłać je na YouTube.

 (1.3) Brałem udział w demonstracjach na rzecz praw kobiet, ciemnoskórych, gejów i dla pokoju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrat͡sʲja, AS: dẽmõũ̯stracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstracyjność ż., demonstrator m., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstratorka ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

 czas. demonstrować ndk., zademonstrować dk.

 przym. demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary


demonstracyjnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób demonstracyjny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oburzeni wierni odsuwają się od niego demonstracyjnie, a on, nieświadom zgorszenia, które szerzy, toczy życzliwym okiem dokoła i mówi coś do siebie półgłosem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈt͡sɨjɲɛ, AS: dẽmõũ̯stracyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstracja ż., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstrator m., demonstratorka ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 czas. demonstrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manifestacyjnie

Wiktionary


demonstracyjność

książkowo: prowokacyjny, demonstracyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, zamanifestowanie swojej obecności; ostentacja, ostentacyjność, manifestacyjność


SJP.pl


demonstracyjny

1. taki, który publicznie coś okazuje, zwraca na siebie uwagę; ostentacyjny, manifestacyjny;
2. taki, który służy prezentacji zasad działania jakiegoś urządzenia, czyichś osiągnięć, pomysłów, np. wersja demonstracyjna gry komputerowej;
3. mający charakter demonstracji - wystąpienia zbiorowego, mającego na celu wyrażenie opinii (najczęściej protestu lub poparcia dla kogoś, czegoś); manifestacyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) służący do pokazania produktu, doświadczenia albo urządzenia

 (1.2) obliczony na efekt

 (1.3) związany z demonstracjami ulicznymi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. demonstracyjnie

 rzecz. demonstrant mos., demonstrantka ż., demonstrator mos., demonstratorka ż., demonstrowanie n.

 czas. demonstrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poglądowy, pokazowy

 (1.2) ostentacyjny, na pokaz

Wiktionary


demonstrant

uczestnik demonstracji, zgromadzenia, pochodu zwołanego dla wyrażenia poglądów grupy ludzi; manifestant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) uczestnik demonstracji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Demonstranci zgromadzili się przed amerykańską ambasadą w Londynie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt, AS: dẽmõũ̯strãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrator m., demonstratorka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fż. demonstrantka ż.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

 czas. demonstrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manifestant

Wiktionary


demonstrantka

→ demonstrant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: demonstrant

Wiktionary

Patrz:

demonstrant

Przykłady

 (1.1) Aresztowano trzy najbardziej aktywne demonstrantki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrãntka, AS: dẽmõũ̯strãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrator m., demonstratorka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fm. demonstrant m.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

 czas. demonstrować

Wiktionary


demonstrator

1. osoba dokonująca pokazu, wykonująca prezentację czegoś przed jakąś publicznością;
2. organizator lub uczestnik demonstracji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba demonstrująca lub prezentująca coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstratɔr, AS: dẽmõũ̯strator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrant m., demonstrantka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fż. demonstratorka ż.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary


demonstratorka

1. kobieta dokonująca pokazu, wykonująca prezentację czegoś przed jakąś publicznością;
2. organizatorka lub uczestniczka demonstracji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: demonstrator

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyscy patrzyli z zainteresowaniem, gdy demonstratorka pokazywała działanie nowego specyfiku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈtɔrka, AS: dẽmõũ̯stratorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrant m., demonstrantka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fm. demonstrator m.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezenterka

Wiktionary


demonstratywny

rzadko: mający charakter dowodu, oparty na dowodzeniu


SJP.pl


demonstrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|demonstrować.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Demonstrowanie swoich poglądów nie jest mile widziane.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃strɔˈvãɲɛ, AS: dẽmõũ̯strovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zademonstrowanie n., demonstracyjność ż., demonstracja ż., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstrator m., demonstratorka ż.

 czas. demonstrować ndk., zademonstrować dk.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokazywanie, uzewnętrznianie, przejawianie

Wiktionary


demonstrować

1. brać udział w demonstracji; manifestować;
2. publicznie wyrażać swoje uczucia, poglądy, postawy; manifestować;
3. dokonywać pokazu; prezentować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) prezentować coś – urządzenie, towar lub działanie czegoś

 (1.2) brać udział w publicznym proteście, demonstracji

 (1.3) okazywać w sposób ostentacyjny swoje uczucia, siłę, możliwości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doświadczenie demonstruje zasadę zachowania momentu pędu w ruchu obrotowym.

 (1.2) Na placu przed ministerstwem demonstrowali niezadowoleni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrɔvat͡ɕ, AS: dẽmõũ̯strovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstracja ż., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstrowanie n.

 czas. zademonstrować dk.

 przym. demonstracyjny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary


demontaż

1. rozkładanie na części składowe maszyn, urządzeń, konstrukcji itp.; rozbiórka;
2. zjawisko stopniowego rozkładu, niszczenia czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rozkładanie na części przedmiotu tak, że przestaje istnieć jako całość

 (1.2) usunięcie skądś pełniącej daną funkcję instalacji

 (1.3) książk. unicestwienie danej całości mającej określony cel, np. instytucji lub ustroju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔ̃ntaʃ, AS: dẽmõntaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demontowanie n., zdemontowanie n.

 czas. demontować ndk., zdemontować dk.

 przym. demontażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demontowanie

 (1.2) demontowanie

 (1.3) demontowanie

Wiktionary


demontażowy

związany z demontażem


SJP.pl


demontażysta

specjalista od rozkładania maszyn, urządzeń na części


SJP.pl


demontowalny

1. dający się rozłożyć na zespoły lub części;
2. dający się zdjąć z miejsca, w którym był zamontowany


SJP.pl


demontowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przeprowadzanie demontażu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: dẽmõntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdemontowanie n., demontaż m.

 czas. demontować ndk., zdemontować dk.

 przym. demontażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmontowanie

Wiktionary


demontować

zdemontowywać;
1. rozkładać na zespoły lub części; rozbierać, rozmontowywać;
2. zdejmować jakieś urządzenie z miejsca, w którym było zamontowane;
3. 2. przenośnie: burzyć jakiś porządek; rozmontowywać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: dẽmõntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demontaż m., demontowanie n., zdemontowanie n.

 czas. zdemontować dk.

 przym. demontażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmontowywać

Wiktionary


demontownia

fabryka lub hala fabryczna, w której się odbywa rozbieranie na części maszyn, urządzeń itp.


SJP.pl


demoralizacja

upadek moralności i zepsucie obyczajów, które przejawiają się w nasileniu przestępstw, rozwiązłości, nieuczciwości, korupcji itp.; deprawacja, zepsucie, wykolejenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odrzucanie ogólnie przyjętych zasad moralnych

 (1.2) działanie powodujące demoralizację (1.1) u innych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. demoralizacyjny

 czas. demoralizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) deprawacja

Wiktionary


demoralizacyjny

przymiotnik

 (1.1) związany z demoralizacją; powodujący demoralizację

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demoralizacja ż.

Wiktionary


demoralizator

osoba, która demoralizuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawator, gorszyciel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ten, kto demoralizuje

Wiktionary


demoralizatorka

kobieta, która demoralizuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawatorka, gorszycielka


SJP.pl


demoralizatorski

→ demoralizator; deprawatorski, demoralizujący


SJP.pl


demoralizować

1. powodować upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawować, gorszyć, znieprawiać;
2. podejmować działania mające na celu obniżenie morale osoby lub grupy osób


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) gorszyć, szerzyć demoralizację

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Akceptowanie drobnych kradzieży na terenie zakładu działa demoralizująco na załogę.

 (1.1) Każda radiofonia czyni wysiłki aby wyplenić plagaagę radiopajęczarstwa, narażającą na szwank interesy radia oraz demoralizującą radiosłuchaczy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demoralizacja ż., demoralizowanie n.

Wiktionary


demoralizujący

taki, który powoduje upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawujący, gorszący


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który powoduje demoralizację

Wiktionary


demorfologizacja

w językoznawstwie: proces utraty wyrazistości morfologicznej, zwłaszcza fleksyjnej, przez określone formy lub całe kategorie fleksyjne


SJP.pl


demos

1. w starożytnej Grecji: lud, pospólstwo;
2. jednostka administracyjna starożytnego państwa ateńskiego; dem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) obywatele, lud

Wiktionary

Dimos, demos "(gr. δήμος – dimos)" – jednostka podziału administracyjnego Grecji, odpowiadająca polskiemu pojęciu gminy lub dzielnicy miasta. W starożytności słowo to posiadało więcej znaczeń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mɔs, AS: dẽmos

Wiktionary

Powiązane:

 przym. demotyczny

Wiktionary


demoscena

subkultura użytkowników komputerów tworzących dema (dzieła audiowizualne), demonstrujące ich umiejętności


SJP.pl

De

Wikipedia


demoscenowy

→ demoscena


SJP.pl

Patrz:

demoscena

demoskop

osoba badająca metodami statystycznymi opinie i nastroje społeczne w celu ustalenia istniejącego stanu i opracowania prognoz; statystyk społeczny


SJP.pl


demoskopia

badanie poglądów i nastrojów społeczeństwa w celu określenia istniejącego stanu i opracowania prognozy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) socjol. badanie opinii publicznej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demoskop mos.

Wiktionary


demoskopijny

związany z badaniem poglądów i nastrojów społeczeństwa w celu określenia istniejącego stanu i opracowania prognozy; demoskopowy


SJP.pl


demoskopowy

związany z badaniem poglądów i nastrojów społeczeństwa w celu określenia istniejącego stanu i opracowania prognozy; demoskopijny


SJP.pl


demostenes

Demostenes (384-322 p.n.e.), grecki mówca, polityk


SJP.pl

Demostenes (gr. Δημοσθένης "Dēmosthénēs", 384–322 p.n.e.) – mówca grecki, polityk, stanowczy przeciwnik macedońskiej dominacji w świecie greckim.

Wikipedia


demot

potocznie: demotywator


SJP.pl


demotyczny

pismo demotyczne - najbardziej uproszczona forma staroegipskiego pisma hieratycznego


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do demosu, ludowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda litera wyrażała się za pomocą kilku symbolów hieroglificznych lub kilku znaków demotycznych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dẽmotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demos m.

Wiktionary


demotyk

grecki język ludowy (mówiony)


SJP.pl


demotyka

1. odmiana pisma hieratycznego w Dolnym Egipcie w Trzecim Okresie Przejściowym;
2. język potoczny zapisywany tym pismem, używanym w Starożytnym Egipcie


SJP.pl

De

Wikipedia


demotywacja

1. ogół czynników wpływających na niechęć lub wzrost niechęci do podjęcia jakichś działań lub decyzji;
2. stan psychiczny objawiający się brakiem energii, chęci, zapału; zniechęcenie, apatia


SJP.pl


demotywacyjny

obniżający motywację; demotywujący


SJP.pl


demotywator

połączenie wymownego obrazka bądź zdjęcia z komentującym jego zawartość podpisem, wywołujące najczęściej uczucie nostalgii, smutku, tęsknoty lub wzrost niechęci do podjęcia jakichś działań lub decyzji; demot


SJP.pl

Demotywator, demot – demotywujący obrazek, połączenie wymownego obrazka bądź zdjęcia z komentującym jego zawartość podpisem. Demotywator ma najczęściej charakter ironiczny lub cyniczny.

Demotywatory są parodią plakatów motywacyjnych. W wielu biurach (głównie amerykańskich) wiszą plakaty motywujące pracowników do osiągnięcia celu.

Wikipedia


demotywować

powodować, że ktoś traci chęć działania, pozytywne nastawienie wobec kogoś lub czegoś; zniechęcać


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) zniechęcać do działania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już nie bądź takim płatkiem śniegu, że byle opinia z netu Cię demotywuje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyw mrz., demotywacja ż., demotywator m., demotywatorka ż.

 czas. zdemotywować dk.

Wiktionary


demotywujący

→ demotywować


SJP.pl

Patrz:

demotywować

dempsey

nazwisko, m.in. Jack Dempsey (1895-1983), amerykański bokser


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Clint Dempsey – amerykański piłkarz
  • Jack Dempsey – amerykański bokser
  • Jack (Nonpareil) Dempsey – irlandzki bokser
  • Patrick Dempsey – irlandzko-amerykański aktor, model i kierowca wyścigowy

Wikipedia


demski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Eva Demski (ur. 1944) – pisarka niemiecka
  • Władysław Demski (1884-1940) – polski duchowny, błogosławiony

Wikipedia


demuksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wyodrębnianie z obrazu wideo ścieżki audio, napisów i innych elementów

Wiktionary


demulgacja

proces odwrotny do emulgacji polegający na rozdzieleniu emulsji poprzez łączenie się drobnych cząsteczek jednego ze składników; deemulgacja


SJP.pl


demulgacyjny

→ demulgacja


SJP.pl

Patrz:

demulgacja

demulgator

substancja, która dodana do emulsji powoduje rozdzielenie wchodzących w jej skład faz ciekłych; deemulgator


SJP.pl


demulgować

powodować rozdzielenie faz ciekłych emulsji; deemulgować


SJP.pl


demultiplekserowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z demultiplekserem, dotyczący demultipleksera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demultiplekser m., multiplo n.

Wiktionary


demurrage

[czytaj: demarejdż] opłata karna, odszkodowanie płacone przez:
1. port armatorowi statku za jego przestój na redzie lub w porcie z winy władz portowych;
2. czarterującego armatorowi w przypadku przedłużenia czasu czarteru ponad ustaloną umowę


SJP.pl


demówka

potocznie:
1. nagranie demonstracyjne; demo;
2. wersja demonstracyjna programu komputerowego; demo;
3. kobieta, której nie da się poderwać i namówić na seks


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Demówka, obecnie Demiwka – wieś na Ukrainie
  • Demówka – zob. demo
  • Demówka EP – minialbum raperów Białasa i Quebonafide

Wikipedia


den

dna moczanowa (potocznie skaza moczanowa), zapalenie stawów o charakterze napadowym, potem przewlekłym, spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, należy do chorób reumatycznych; artretyzm


SJP.pl

forma rzeczownika|en.

 (1.1) D. lm. od: dno

Wiktionary

Den – piąty władca starożytnego Egiptu z I dynastii, pierwszy noszący tytuł króla Górnego i Dolnego Egiptu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ̃n, AS: dẽn

Wiktionary


denacjonalizacja

zwrot majątku przejętego przez państwo jego uprzednim właścicielom; odpaństwowienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. zwrot skonfiskowanych przez państwo dóbr ich prawowitym właścicielom

 (1.2) daw. zniszczenie poczucia przynależności kogoś do określonego narodu

Wiktionary

Denacjonalizacja – proces przekazywania majątku państwowego w ręce prywatne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Denacjonalizacja polega na sprzedaży własności publicznej jednostkom prywatnym.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. denacjonalizować ndk., zdenacjonalizować dk.

 przym. denacjonalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prywatyzacja

 (1.2) wynarodowienie

Wiktionary


denacjonalizacyjny

→ denacjonalizacja


SJP.pl

Patrz:

denacjonalizacja

denacyfikacja

działania podjęte po II wojnie światowej w celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Niemczech i Włoszech z nazizmu; denazyfikacja, defaszyzacja


SJP.pl


denacyfikacyjny

przymiotnik od: denacyfikacja


SJP.pl


denacyfikować

oczyszczać z nazizmu; denazyfikować


SJP.pl


denar

dynar;
1. w średniowieczu: podstawowa moneta srebrna różnych krajów europejskich, także i Polski;
2. starorzymska moneta srebrna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) hist. numizm. srebrna moneta rzymska, później średniowieczna jednostka monetarna różnych krajów europejskich;

 (1.2) monet. waluta Macedonii;

 (1.3) daw. metrol. jednostka miary masy równa 1/16 łuta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) daw. ustawiany na ogniu żelazny trójnóg, służący za podstawę dla kotła lub garnka

Wiktionary

Denar (łac. "dēnārǐŭs", l.mn. "denarii", stgr. "δηνάριον") – dawna moneta srebrna, pierwszy raz wybita w Rzymie około 215–211 roku p.n.e. Nazwa pochodzi z łac. "deni" („po dziesięć”), gdyż wówczas miała wartość dziesięciu brązowych asów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Większość trzynastowiecznych polskich denarów była brakteatami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃nar, AS: dẽnar

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. półdenar, denarek

 przym. denarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dynarek, dryfus

Wiktionary


denarek

zdrobnienie od: denar


SJP.pl


denarowy

związany z denarem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący denara

Wiktionary


denasalizacja

zjawisko zaniku rezonansu nosowego głoski


SJP.pl


denaseryzacja

działania mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego Egiptu z socjalistycznej ideologii Gamala Abdela Nasera, autorytarnego władcy Egiptu w latach 1954-70


SJP.pl


denat

1. osoba zmarła śmiercią gwałtowną, nienaturalną;
2. żartobliwie: osoba bardzo zmęczona lub pijana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która zginęła w wyniku morderstwa, samobójstwa lub wypadku

 (1.2) pot. ktoś bardzo pijany lub zmęczony

 (1.3) pot. denaturat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dowody wskazują, że denat umarł przez truciznę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃nat, AS: dẽnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. denatka ż.

Wiktionary


denatka

1. kobieta zmarła śmiercią gwałtowną, nienaturalną;
2. żartobliwie: kobieta bardzo zmęczona lub pijana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która zginęła w wyniku morderstwa, samobójstwa lub wypadku

 (1.2) pot. kobieta bardzo pijana lub zmęczona

 (1.3) pot. kobieta, która jest nieobeznana w danej dziedzinie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈnatka, AS: dẽnatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. denat

Wiktionary


denaturacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od denaturat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie denaturat, lecz tylko mały denaturacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denaturat m.

Wiktionary


denaturacja

1. zmiana struktury cząsteczek białkowych pod wpływem działania czynników fizycznych lub chemicznych;
2. zanieczyszczenie spirytusu w celu uniemożliwienia użycia go do konsumpcji


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • denaturacja białka
  • denaturacja DNA
  • denaturat
  • denaturant

Wikipedia


denaturacyjny

→ denaturacja


SJP.pl

Patrz:

denaturacja

denaturalizacja

pozbawienie obywatelstwa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pozbawienie kogoś obywatelstwa

Wiktionary


denaturalizować

1. pozbawiać obywatelstwa;
2. dawniej: pozbawiać naturalności, czynić sztucznym;
3. denaturalizować się -
a) tracić obywatelstwo;
b) dawniej: tracić naturalność, stawać się sztucznym


SJP.pl


denaturat

etanol skażony barwnikiem i substancjami trującymi, wykorzystywany jako rozpuszczalnik i paliwo, np. w kuchenkach turystycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego;

Wiktionary

Ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Denaturat to alkohol używany do celów technicznych.

 (1.1) W sklepach alkoholi olbrzymi wybór, ale nie brakuje amatorów picia denaturatu.

 (1.1) Od czasu do czasu szybki powiększalnika należy przemyć denaturatem i wytrzeć do sucha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃naˈturat, AS: dẽnaturat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denaturator mrz., denaturacja ż., denaturowanie n.

:: zdrobn. denaturacik mrz.

 czas. denaturować ndk.

 przym. denaturatowy, denaturacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skażony spirytus, jagodzianka, jagodzianka na kościach

Wiktionary


denaturka

potocznie: denaturat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. denaturat

Wiktionary


denaturować

1. nieodwracalnie zmieniać strukturę cząsteczek białkowych przez działanie czynników fizycznych lub chemicznych;
2. skażać spirytusu w celu uniemożliwienia użycia go do konsumpcji


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdenaturować)

 (1.1) zmieniać właściwości, pozbawiać cech naturalnych

 (1.2) biochem. zmieniać strukturę i funkcję białka pod wpływem wysokiej temperatury lub kwasu

 (1.3) chem. spoż. dodawać substancji toksycznej lub gorzkiej, aby alkohol stał się niezdatny do picia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denaturacja ż., denaturat mrz., denaturowanie n.

Wiktionary


denaturowiec

potocznie: alkoholik pijący denaturat


SJP.pl


denazalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;

Wiktionary

Denazalizacja lub odnosowienie to zmiana fonetyczna polegająca na zatracie artykulacji nosowej przez samogłoskę nosową i przejściu jej w samogłoskę ustną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Regionalne anomalie w udźwięcznieniach czy denazalizacjach zależą bardziej od indywidualnego słuchu językowego danego człowieka i jego staranności niż od wpływu dialektu i spotyka się wśród ludzi z różnych stron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nazalʲiˈzat͡sʲja, AS: dẽnazalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odnosowienie

Wiktionary


denazyfikacja

działania podjęte po II wojnie światowej w celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Niemczech z nazizmu; denacyfikacja, defaszyzacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. nazista mos., nazizm mrz., denazyfikowanie n.

 czas. denazyfikować ndk.

 przym. denazyfikacyjny, nazistowski

Wiktionary


denazyfikacyjny

przymiotnik od: denazyfikacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) polit. związany z denazyfikacją, służący denazyfikacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denazyfikacja ż., denazyfikowanie n., nazista mos., nazizm mrz.

 czas. denazyfikować ndk.

 przym. nazistowski

Wiktionary


denazyfikator

osoba oczyszczająca życie polityczne, społeczne i kulturalne z nazizmu


SJP.pl


denazyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) hist. polit. przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denazyfikacja ż.

 czas. denazyfikować ndk.

 przym. denazyfikacyjny

Wiktionary


denazyfikować

oczyszczać z nazizmu; denacyfikować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdenazyfikować)

 (1.1) polit. przeprowadzać denazyfikację

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denazyfikacja ż., denazyfikowanie n., nazista mos., nazizm mrz.

 przym. denazyfikacyjny, nazistowski

Wiktionary


dendera

regionalna nazwa rośliny z rodziny psiankowatych - bielunia dziędzierzawy; dędera


SJP.pl

Dendera, Tentyra (egip. "Junet", Τεντυρις) – miasto w Górnym Egipcie (Tebaida), na prawym brzegu Nilu; w starożytności ośrodek kultu bogini Hathor, przez Greków utożsamianej z Afrodytą. Położone w okolicy, w której bieg Nilu nietypowo kieruje się ze wschodu na zachód.

Wikipedia


dendrarium

powierzchnia uprawna drzew i krzewów dla celów hodowlanych i badawczych; arboretum


SJP.pl


dendro-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drzewem lub drewnem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃ndrɔ, AS: dẽndro

Wiktionary


dendrobena

dżdżownica używana jako przynęta przy łowieniu ryb


SJP.pl


dendrobium

gatunek storczyka; drzewoporzec


SJP.pl

Dendrobium ("Dendrobium" Sw.) – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych ("Orchidaceae"). Należy do niego ponad 1500 gatunków. Jest to jeden z rodzajów storczykowatych, obejmujących największą liczbę gatunków, dodatkowo odznaczających się niezwykle dużą zmiennością oraz adaptacją do różnych warunków klimatycznych.

Wikipedia


dendrochronologia

metoda określania wieku drewnianych przedmiotów na podstawie analizy koncentrycznych pierścieni wzrostu drzew, tzw. słojów drzewnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. metoda datowania drewna i wytworów z niego;

Wiktionary

Dendrochronologia – gałąź dendrologii, naukowa metoda datowania zjawisk przyrodniczych, zabytków i znalezisk archeologicznych zawierających drewno. Polega na analizie wzoru przyrostów rocznych (słojów) drzew i pozwala określić wiek z próbek drewna z dokładnością przynajmniej do roku, a czasem nawet co do sezonu. Metoda została opracowana w latach 20. XX wieku przez amerykańskiego astronoma A.E. Douglassa, założyciela Laboratory of Tree-Ring Research na Uniwersytecie Stanu Arizona w Tucson.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po przebadaniu artefaktu metodą dendrochronologii stwierdzono próby sztucznego postarzania i fałszerstwo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dendrochronologiczny

Wiktionary


dendrochronologiczny

dotyczący dendrochronologii; związany z dendrochronologią (np. metoda dendrochronologiczna, badania dendrochronologiczne)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dendrochronologią, dotyczący dendrochronologii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dendrochronologia ż.

Wiktionary


dendroekologia

dziedzina wiedzy wykorzystująca dendrometrię do rozwiązywania zagadnień ekologicznych, takich jak np. badanie historii pożarów czy gradacji owadów


SJP.pl


dendrofil

osoba cierpiąca dewiację seksualną, w której obiektem seksualnym są drzewa


SJP.pl


dendrofilia

dewiacja seksualna, w której obiektem seksualnym są drzewa


SJP.pl


dendrofilka

kobieta cierpiąca dewiację seksualną, w której obiektem seksualnym są drzewa


SJP.pl


dendrogram

diagram w kształcie drzewa ukazujący związki pomiędzy wybranymi elementami na podstawie przyjętego kryterium


SJP.pl

Dendrogram – diagram w kształcie drzewa ukazujący związki pomiędzy wybranymi elementami na podstawie przyjętego kryterium. Dendrogramem jest filogram, kladogram i fenogram. Dendrogram stosowany jest powszechnie w naukach przyrodniczych do przedstawiania zależności ewolucyjnych i podobieństw między organizmami i zespołami roślinnymi lub zwierzęcymi.

Wikipedia


dendroklimatologia

Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew. Dzięki technikom dendroklimatologii jest możliwe poznanie kierunków zmian klimatu. Techniki umożliwiają rekonstrukcję danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych.

Wikipedia


dendrolog

specjalista w dziedzinie nauki o drzewach i krzewach; drzewoznawca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) specjalista zajmujący się badaniem, identyfikacją i oceną stanu zdrowotnego drzew oraz krzewów

Wiktionary


dendrologia

nauka o drzewach i krzewach; drzewoznawstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

Wiktionary

Dendrologia (gr. "déndron" „drzewo”, "lógos" „słowo, nauka”), drzewoznawstwo – dział botaniki zajmujący się drzewami i krzewami, w tym m.in. ich morfologią, anatomią, geografią, genetyką. Zajmuje się też introdukcją – wprowadzeniem do uprawy obcych gatunków roślin oraz ich aklimatyzacją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podział ten istnieje we wszystkich mi znanych pracach o świerku, dendrologiach, monografiach, kluczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja, AS: dẽndroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dendrolog mos., dendrolożka ż., dendrologiczność ż.

 przym. dendrologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. drzewoznawstwo; skr. dendr.

Wiktionary


dendrologiczny

związany z nauką o drzewach i krzewach; drzewoznawczy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bot. leśn. związany z dendrologią, wiedzą o drzewach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dendrologia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewoznawczy

Wiktionary


dendrolożka

→ dendrolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) specjalistka zajmująca się badaniem, identyfikacją i oceną stanu zdrowotnego drzew oraz krzewów

Wiktionary

Patrz:

dendrolog

dendrometria

Dendrometria (gr. "déndron" – drzewo; "metréō" – mierzę) – nauka zajmująca się metodami pomiaru drzew i drzewostanów. Przede wszystkim określa się:

Miąższość drzew określa się najczęściej na podstawie takich cech jak:

Do określania miąższości drzewostanu wykorzystuje się przeciętną wysokość, pierśnicową liczbę kształtu oraz pole pierśnicowego przekroju.

Wikipedia


dendrometryczny

→ dendrometria


SJP.pl

Patrz:

dendrometria

dendronim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. nazwa własna drzewa

Wiktionary


dendrymer

pierwsza sztucznie otrzymana substancja, której cząsteczki mają trójwymiarową formę


SJP.pl


dendryt

1. zespół drobnych kryształów tworzący się podczas tężenia stopów metali lub odlewów
2. krystaliczny osad minerałów o kształcie przypominającym odciski liści paproci
3. wypustka neuronu odbierająca impulsy nerwowe od innych komórek
4. wykres w formie rozgałęzionego drzewa; popularnie: drzewo, drzewko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dendryt – element neuronu
  • dendryt – agregat drobnych kryształów
  • dendryt – w teorii grafów graf, który jest acykliczny i spójny
  • dendryt wrocławski
  • kolec dendrytyczny

Wikipedia


dendryta

dawny, wschodni asceta, który spędzał życie na drzewach


SJP.pl


dendrytowy

przymiotnik od: dendryt (np. agat dendrytowy, metoda dendrytowa); dendrytyczny


SJP.pl


dendrytyczny

przymiotnik od: dendryt (np. kryształ dendrytyczny, komórka dendrytyczna); dendrytowy


SJP.pl


deneka

nazwisko


SJP.pl


denerwacja

celowe uszkodzenie czuciowych włókien nerwowych jako metoda leczenia przewlekłego bólu


SJP.pl


denerwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|denerwować.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy denerwowanie innych sprawia ci przyjemność?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ, AS: dẽnervovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. denerwować (się) ndk., zdenerwować (się)

 rzecz. zdenerwowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drażnienie, dokuczanie

Wiktionary


denerwować

1. drażnić, wyprowadzać z równowagi;
2. martwić się o kogoś lub o coś;
3. denerwować się - wpadać w rozdrażnienie, złość


SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. zdenerwować)

 (1.1) działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej

czasownik zwrotny niedokonany denerwować się (dk. zdenerwować się)

 (2.1) być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Denerwuje mnie twoje zachowanie.

 (2.1) Bardzo denerwowałem się przed tą trudną rozmową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nɛrˈvɔvat͡ɕ, AS: dẽnervovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdenerwowanie n., denerwowanie n., nerw mrz., nerwica ż.

 przym. zdenerwowany, nerwowy, denerwujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) irytować, niepokoić, zakłócać spokój, mącić, drażnić, dolewać oliwy do ognia; pot. wnerwiać; wulg. wkurwiać

Wiktionary


denerwujący

pobudzający do gniewu; drażniący, irytujący


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego pretensjonalne zainteresowanie sztuką było wyjątkowo denerwujące.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: dẽnervui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. denerwować

 przysł. denerwująco

 rzecz. denerwowanie, zdenerwowanie, poddenerwowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wpieniający, wnerwiający

Wiktionary


deneuve

nazwisko francuskie, m.in. Catherine Deneuve [czytaj: katRIN deNEW] - francuska aktorka filmowa


SJP.pl


denga

ostra wirusowa choroba zakaźna, przenoszona przez komary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;

Wiktionary

Denga – infekcyjna choroba tropikalna wywoływana przez wirus dengi. Objawy obejmują gorączkę, ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę, przypominającą spotykaną w odrze. W odosobnionych przypadkach choroba prowadzi do zagrażającej życiu gorączki krwotocznej z krwotokami, trombocytopenią i hipowolemią, może się także rozwinąć wstrząs.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie istnieją swoiste leki przeciwwirusowe przeciwko wirusowi dengi.

Wiktionary


deni

moneta macedońska, 1/100 denara


SJP.pl

Deni – dawna północnomacedońska moneta zdawkowa. 1 denar dzielił się na 100 deni.

Deni stał się oficjalnym środkiem płatniczym 10 maja 1993, w związku z ówczesną denominacją denara. W obiegu znajdowały się monety o nominale jedynie 50 deni. Zostały one wycofane z użycia 1 stycznia 2013.

Wikipedia


denialista

sceptyk odrzucający, podważający jakąś prawdę naukową lub fakt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) psych. socjol. osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dookoła pełno jest wciąż klimatycznych denialistów, apologetów przemysłowej produkcji mięsa i rabunkowej deforestacji, a wybory w Polsce wygrywają ci, którzy przyrodę mają za nic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denializm m.

:: fż. denialistka ż.

 przym. denialistyczny

Wiktionary


denialistka

→ denialista


SJP.pl

Patrz:

denialista

denializm

odrzucanie, podważanie prawdy, faktu, rzeczywistości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) społ. psych. postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denialista m., denialistka ż.

 przym. denialistyczny

Wiktionary


denier

jednostka miary grubości włókna


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Denier – miejscowość i gmina we Francji
  • denier – jednostka gęstości liniowej włókna

Wikipedia


denigrować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) daw. rzad. rozpowiadać krzywdzące, nieprawdziwe informacje na czyjś temat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sam Sienkiewicz, którego przed paru laty jeszcze, gdybyśmy mieli wolną elekcyę, wybranoby niechybnie królem polskim, wkrótce później ciągany był w błoto i denigrowany aż do odmowy ostatniej szczypty talentu […]

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. oczerniać.

Wiktionary


denim

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. ubranie uszyte z denimu


SJP.pl


denimowy

→ denim


SJP.pl

Patrz:

denim

denimy

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. ubranie uszyte z denimu


SJP.pl


denis

1. imię męskie;
2. nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Claire Denis – francuska reżyserka
  • Maurice Denis – francuski malarz
  • Michael Denis – austriacki poeta
  • Denis & Denis – chorwacki zespół muzyczny
  • Denis – polski herb szlachecki
  • Dionizy
  • Saint-Denis

Wikipedia


denise

[czytaj: denis] obce imię żeńskie


SJP.pl

Denise – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Mato Grosso.

Wikipedia


denisiuk

nazwisko


SJP.pl


denisowianin

wymarły gatunek człowieka, znany z DNA odkrytego w jaskini Denisowa w Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wymarły gatunek człowieka, którego szczątki znaleziono w Denisowej Jaskini

Wiktionary

Cz

Wikipedia


denisowianka

kobieta wymarłego gatunku człowieka, znanego z DNA odkrytego w jaskini Denisowa w Rosji


SJP.pl


denitryfikacja

proces zachodzący w środowiskach beztlenowych (np. w zalanych wodą glebach), podczas którego azotany zostają zredukowane do azotu gazowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;

Wiktionary

Denitryfikacja – reakcja chemiczna polegająca na redukcji azotanów do azotu.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. denitryfikować ndk., zdenitryfikować dk.

 przym. denitryfikacyjny

Wiktionary


denitryfikacyjny

dotyczący denitryfikacji


SJP.pl


denitryfikator

Denitryfikator, źródełko – filtr akwarystyczny ostatniego etapu oczyszczania wody. Pozwala na rzadszą wymianę wody oraz ogranicza wzrost glonów.

Usuwa azotany będące końcowym produktem oczyszczania wody przez bakterie tlenowe w filtrze biologicznym. Dodatkowo usuwa część fosforanów.

Wikipedia


deniwelacja

różnica pomiędzy najwyższym i najniższym wzniesieniem na określonym terenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geogr. geol. różnica wysokości terenu;

Wiktionary

Deniwelacja – różnica wysokości pomiędzy najwyżej i najniżej położonym punktem na określonym terenie. Termin jest stosowany jako względna miara wysokości góry od jej podstawy lub danego punktu (np. parkingu, początku szlaku, schroniska).

Stosuje się go również w speleologi jako miarę głębokości jaskini. W przypadku gdy najwyżej położonym punktem jest otwór wejściowy, deniwelacja jest głębokością jaskini.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Klimat obszaru Koszalina kształtują masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego, których cechy ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Morza Bałtyckiego i deniwelacji terenu na granicy Pobrzeża Południowobałtyckiego i Pojezierza Pomorskiego.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deniwelacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierówność

Wiktionary


deniwelacyjny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do deniwelacji, związany z deniwelacją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deniwelacja ż.

Wiktionary


deniwelator

przyrząd służący w geodezji do ustalania poziomu terenu


SJP.pl


denkarka

obrabiarka używana w bednarstwie do wycinania drewnianych den do beczek


SJP.pl


denkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Arkadiusz Denkiewicz – polski milicjant
  • Marceli Denkiewicz – polski restaurator, powstaniec styczniowy
  • Marian Denkiewicz – polski wojskowy

Wikipedia


denko

zdrobnienie od: dno


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. dno

 (1.2) pot. dno niewielkiego pojemnika

 (1.3) przykrywka czegoś

 (1.4) górna część niektórych nakryć głowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Denko – część tłoka w silniku
  • Denko – u okrzemek, mniejsza, nakrywana większym wieczkiem, część ściany komórkowej
  • Aichi S1A – prototypowy myśliwiec japoński
  • Mikołaj Deńko

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Renia nosi okulary grube jak denka od butelek.

 (1.3) „Chwalicie mą tabakę mości dobrodzieje, • Obaczcież co się wewnątrz tabakierki dzieje.” • Tu wycierając chustką zabrudzone denko, • Pokazał malowaną armiję maleńką (…)

 (1.4) Rogatywka to czapka o główce z kwadratowym denkiem, szczególnie rozpowszechniona w Polsce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃nkɔ, AS: dẽnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dno n., denuszko n.

 przym. denny

 przysł. dennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuszko

 (1.3) wieczko, przykrywka

Wiktionary


denkowiec

wymarły paleozoiczny koralowiec; tabulat


SJP.pl


denkowy

→ denko


SJP.pl

Patrz:

denko

denner

[czytaj: dener] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Balthasar Denner (1685–1749) – niemiecki malarz
  • Johann Christoph Denner (1655–1707) – niemiecki konstruktor instrumentów muzycznych
  • Michael Denner (ur. 1958) – duński gitarzysta

Wikipedia


denniak

w górnictwie: dolna warstwa pokładu rudy żelaza


SJP.pl


dennica

1. spód ula;
2. deska kładziona na całą długość wozu między drabinami;
3. ścianka zamykająca otwór cylindrycznego walczaka lub pionowego zbiornika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pszcz. dolny element ula

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dennica w pszczelarstwie – spodnia część ula
  • dennica w wozie drabiniastym – belka biegnąca wzdłuż całego wozu między drabinami
  • w kotle dennica oznacza stalowe zamknięcie otworu kotła mające kształt cylindryczny, półkulisty lub inny
  • Dennica w obwodzie Szumen
  • Dennica w obwodzie Jamboł
  • Dennica – czasopismo ukazujące się w Bułgarii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiosną należy oczyścić dennice z osypu zimowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ɲˈːit͡sa, AS: dẽ•ńica

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dennicowy

Wiktionary


dennicowy

→ dennica


SJP.pl

Patrz:

dennica

denniej

stopień wyższy od przysłówka: dennie


SJP.pl


denniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: denny (potocznie: beznadziejny, bezwartościowy)


SJP.pl


dennik

1. ryba morska;
2. poprzeczny element konstrukcji dennej statku


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dennik – gatunek morskiej ryby skorpenokształtnej z rodziny dennikowatych.
  • dennik – element szkieletu statku, poprzeczne wiązanie mocowane od góry do stępki, dające oparcie poszyciu dna kadłuba.

Wikipedia


dennikowate

rodzina głębinowych ryb morskich, obejmująca wiele gatunków żyjących w Atlantyku i Pacyfiku


SJP.pl

Dennikowate (Liparidae) – rodzina morskich ryb skorpenokształtnych (Scorpaeniformes).

Wikipedia


dennikowaty

o cechach dennikowatych (rodzina ryb)


SJP.pl


dennis

1. obce imię męskie;
2. nazwisko obce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dennis – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
  • Dennis – jednostka osadnicza w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
  • Dennis – jednostka osadnicza w stanie Oklahoma, w hrabstwie Delaware
  • Dennis (ang. Dennis Town) – gmina w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
  • Dennis (ang. Dennis Township) – gmina w stanie New Jersey, w hrabstwie Cape May
  • Dennis – angielska forma męskiego imienia Dionizy
  • Richard William George Dennis – angielski mykolog i fitopatolog
  • Dennis – marka autobusów produkowanych oraz ciężarówek (zwłaszcza pożarniczych) w Wielkiej Brytanii
  • Dennis – grupa muzyczna
  • Dennis – włoski piosenkarz

Wikipedia


denny

1. dotyczący dna
2. w przenośni: kiepski, bezwartościowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dnem, dolną powierzchnią jakiegoś zagłębienia

 (1.2) pejor. pot. pozbawiony jakiejkolwiek wartości

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Denny – wyspa w Anglii, w hrabstwie Somerset
  • Denny – opuszczone miasto w Kalifornii
  • Denny – wyspa w Kanadzie, w Kolumbii Brytyjskiej
  • Denny – miasto w Szkocji
  • (23257) Denny – planetoida
  • Charles Denny – brytyjski kolarz torowy
  • Ebenezer Denny – amerykański polityk
  • James William Denny – amerykański polityk
  • Denny’s

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dno n., denko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) beznadziejny, bezwartościowy, kiepski

Wiktionary


denominacja

1. wymiana pieniędzy w państwie związana z obniżeniem ich nominału (przy zachowanej wartości nabywczej) lub ze zmianą nazwy;
2. zmiana nazwy czegoś; przemianowanie;
3. w Europie: grupa wyznaniowa, która oddzieliła się od macierzystej formacji religijnej; w USA: każda grupa wyznaniowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. obniżenie nominału danej waluty;

 (1.2) jęz. zmiana nazwy czegoś

 (1.3) kośc. w Europie – grupa wyznaniowa, która oddzieliła się od macierzystej formacji religijnej; w USA – każda grupa wyznaniowa;

Wiktionary

Denominacja – reforma pieniężna, polegająca na zastąpieniu dotychczasowych znaków pieniężnych nowymi o niższych nominałach i przeliczeniu wszystkich wartości według ustalonych proporcji. Denominacji nie należy mylić z dewaluacją, ta bowiem zakłada realne obniżenie wartości waluty krajowej wobec innych walut, podczas gdy denominacja ma charakter usprawnienia czysto technicznego, a wszelkie obniżki mają w tym wypadku charakter wyłącznie nominalny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. denominator m.

 przym. denominacyjny, bezdenominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przemianowanie

Wiktionary


denominacyjny

przymiotnik od: denominacja (np. podział denominacyjny, reforma denominacyjna)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) ekon. związany z denominacją, dotyczący denominacji

 (1.2) rel. związany z denominacją, dotyczący denominacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denominacja ż.

 przym. bezdenominacyjny

Wiktionary


denominator

w ekonomii: waluta służąca do wyznaczania kursów innych walut


SJP.pl


denominować

zmieniać wartość wyrażaną przez jakąś jednostkę


SJP.pl


denotacja

zbiór wszystkich desygnatów danej nazwy, zakres znaczenia nazwy; ekstensja


SJP.pl

Denotacja – w semantyce językoznawczej, semantyce logicznej, logice, semiotyce oraz filozofii języka termin odnoszący się do związku między wyrażeniem językowym albo znakiem a tym, do czego dane wyrażenie lub znak się odnosi. W zależności od przyjętej teorii denotacją nazywa się także wartość semantyczną wyrażenia, np. jego zakres, zbiór obiektów spełniających dany opis, referent albo, w przypadku zdań, wartość logiczna.

Wikipedia


denotacyjny

→ denotacja; denotatywny


SJP.pl


denotat

osoba lub przedmiot będący odniesieniem przynależnej mu nazwy; desygnat


SJP.pl


denotatywny

→ denotacja; denotacyjny


SJP.pl


denotować

o nazwie: odnosić się, wyznaczać pewien zakres przedmiotów


SJP.pl


densometr

przyrząd do mierzenia gęstości optycznej; densytometr


SJP.pl


densymetr

przyrząd do mierzenia gęstości cieczy lub stężenia roztworu (używany m.in. do pomiaru gęstości elektrolitu w akumulatorach samochodowych); gęstościomierz; areometr


SJP.pl

Densymetr ( densus – gęsty, metréō – mierzę) – rodzaj areometru wyskalowanego w jednostkach gęstości. Służy do mierzenia gęstości cieczy.

Wikipedia


densymetryczny

→ densymetr


SJP.pl

Patrz:

densymetr

densytometr

przyrząd do mierzenia gęstości optycznej; densometr


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie do pomiaru gęstości optycznej materiałów;

 (1.2) med. urządzenie diagnostyczne do pomiaru gęstości kości

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. densytometria ż.

 przym. densytometryczny

Wiktionary


densytometria

metoda pomiaru stopnia zaczernienia materiałów światłoczułych w wyniku działania światła oraz obróbki chemicznej


SJP.pl

Densytometria – technika pomiaru stopnia zaczernienia światłoczułego materiału fotograficznego w wyniku działania światła i obróbki chemicznej (wywołania i utrwalenia). Stosowana jest w pomiarach czułości ogólnej i barwoczułości materiałów fotograficznych (sensytometria), oraz pomiaru stopnia zaczernienia materiału światłoczułego, a poprzez to pośrednio do pomiaru stopnia pochłaniania promieniowania zaczerniającego materiał światłoczuły.

Wikipedia


densytometryczny

→ densytometria


SJP.pl

Patrz:

densytometria

dent.

skrót od: dentysta, dentystyczny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = med. dentysta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O dużym zaskoczeniu przy przylocie do Afryki opowiada lek. dent. Sławomir Burda, który w ramach akcji „Dentysta w Afryce” spędził kilka tygodni w Kamerunie.

Wiktionary


dentalny

wymawiany z udziałem czubka języka i górnego szeregu zębów; zębowy


SJP.pl


dentobus

autobus z gabinetem stomatologicznym


SJP.pl


dentyna

tkanka kostna otaczająca miazgę zębową; zębina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stomat. tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Profesor długo rozwodził się na temat dentyny i szkliwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentysta m., dentystka ż., dentystyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zębina

Wiktionary


dentynowy

→ dentyna


SJP.pl

Patrz:

dentyna

dentysta

lekarz specjalizujący się w zakresie dentystyki (stomatologii); stomatolog


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zob. stomatolog.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Boli mnie ząb, więc muszę iść do dentysty.

 (1.1) Chodzę regularnie do dentysty co sześć miesięcy.

 (1.1) Możesz mi polecić dobrego dentystę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃nˈtɨsta, AS: dẽntysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentystyka ż.

:: fż. dentystka ż.

 przym. dentystyczny

 przysł. dentystycznie

 temsłow. dento-, -dont

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stomatolog, wyrwiząb; gw. Śląsk Cieszyński zymbiorz

Wiktionary


dentystka

kobieta specjalizująca się w dziedzinie dentystyki (stomatologii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. kobieta stomatolog

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta dentystka pastwiła się nade mną prawie godzinę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃nˈtɨstka, AS: dẽntystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentystyka ż., dentofobia ż.

:: fm. dentysta mos.

 przym. dentystyczny

 przysł. dentystycznie

 temsłow. dento-, -dont

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stomatolog, stomatolożka

Wiktionary


dentystyczny

→ dentystyka; stomatologiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie znoszę zapachu gabinetu dentystycznego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃ntɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: dẽntystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentysta m., dentystka ż., dentystyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stomatologiczny

Wiktionary


dentystyka

dział medycyny, nauka zajmująca się chorobami i wadami rozwojowymi zębów, jamy ustnej oraz metodami ich leczenia; stomatologia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. pot. stomatologia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃nˈtɨstɨka, AS: dẽntystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentysta ż., dentystka ż., dentyna ż.

 przym. dentystyczny

 przysł. dentystycznie

 temsłow. dento-, -dont

Wiktionary


denudacja

proces wietrzenia, erozji i osuwania się mas skalnych, prowadzący do obniżenia wysokości kontynentów


SJP.pl

De

Wikipedia


denudacyjny

dotyczący denudacji


SJP.pl


denuklearyzacja

tworzenie stref pozbawionych broni nuklearnej; dezatomizacja


SJP.pl


denuklearyzacyjny

dotyczący denuklearyzacji


SJP.pl


denuklearyzować

tworzyć terytoria pozbawione broni nuklearnej; dezatomizować


SJP.pl


denuncjacja

tajne oskarżenie przed władzą, doniesienie, donos


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) poufna skarga na kogoś naruszającego ustalony porządek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: dẽnũncʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjator m., denuncjatorka ż., denuncjowanie n.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

 czas. denuncjować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doniesienie; pot. donos, zakapowanie, zakablowanie, podkablowanie, wsypanie, wkopanie

Wiktionary


denuncjacyjny

→ denuncjacja


SJP.pl

Patrz:

denuncjacja

denuncjant

osoba denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosiciel, denuncjator, konfident


SJP.pl


denuncjantka

kobieta denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosicielka, denuncjatorka


SJP.pl


denuncjator

osoba denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosiciel, denuncjant, konfident


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto skrycie oskarża przed władzą o wykroczenie przeciw prawu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjatɔr, AS: dẽnũncʹi ̯ator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjowanie n., zadenuncjowanie n.

:: fż. denuncjatorka ż.

 czas. denuncjować ndk., zadenuncjować dk.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. denuncjant; daw. delator

Wiktionary


denuncjatorka

kobieta denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosicielka, denuncjantka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) osoba płci żeńskiej, która potajemnie donosi na kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjowanie n., zadenuncjowanie n.

:: fm. denuncjator

 czas. denuncjować ndk., zadenuncjować dk.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

Wiktionary


denuncjatorski

związany z denuncjacją (np. nadzorowanie czegoś w denuncjatorski sposób, list denuncjatorski)


SJP.pl


denuncjatorstwo

poufne donoszenie na innych do władz lub przełożonych; delatorstwo, donosicielstwo


SJP.pl


denuncjowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) potajemne donoszenie władzom o popełnieniu przez kogoś wykroczenia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnt͡sʲjɔˈvãɲɛ, AS: dẽnũncʹi ̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjator m., denuncjatorka ż., zadenuncjowanie n.

 czas. denuncjować ndk., zadenuncjować dk.

 przym. denuncjacyjny

Wiktionary


denuncjować

informować poufnie o czymś władze, zwykle o wykroczeniu przeciw obowiązującemu prawu; donosić


SJP.pl

czasownik

 (1.1) donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracownicy denuncjowali uczestników spisku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjɔvat͡ɕ, AS: dẽnũncʹi ̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjator m., denuncjatorka ż., denuncjant m., denuncjantka ż., denuncjowanie n., zadenuncjowanie n.

 czas. zadenuncjować dk.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

Wiktionary


denver

miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kolorado


SJP.pl

De

Wikipedia


denwerczyk

mieszkaniec Denver


SJP.pl


denwerka

mieszkanka Denver


SJP.pl


denwerski

→ Denver


SJP.pl

Patrz:

Denver

deo

potocznie o dezodorancie


SJP.pl


deoksyrybonukleaza

enzym trawienny pochodzenia trzustkowego; dezoksyrybonukleaza


SJP.pl


deoksyrybonukleinowy

kwas deoksyrybonukleinowy - organiczny związek chemiczny pełniący rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych i wirusów; DNA, kwas dezoksyrybonukleinowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. tylko w wyrażeniu: kwas deoksyrybonukleinowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deoksyryboza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary


deoksyryboza

pięciowęglowy cukier wchodzący w skład DNA; dezoksyryboza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. monosacharyd będący składnikiem kwasów deoksyrybonukleinowych;

Wiktionary

Deoksyryboza ("2-deoksyryboza", "dezoksyryboza") – cukier prosty z grupy aldopentoz. W deoksyrybozie w pozycji 2, zamiast grupy hydroksylowej obecnej w rybozie, znajduje się atom wodoru, w związku z czym nie podlega ona pod wzór ogólny węglowodanów [Cx(H2O)y].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Deoksyryboza jest składnikiem nukleozydów, nukleotydów i kwasów nukleinowych (w tym DNA).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deoksyrybonukleinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dezoksyryboza

Wiktionary


deontolog

specjalista w zakresie deontologii


SJP.pl


deontologia

1. dział etyki traktujący o obowiązkach moralnych i o tym, co decyduje o moralnej wartości czynów
2. ogół elementarnych zasad moralnych obowiązujących w danym środowisku, zawodzie, np. lekarza, prawnika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. filoz. dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach

Wiktionary

Deontologia (gr. "déon", „to, co niezbędne, właściwe”; „obowiązek” i "logos", „mowa”, „słowo”; przez ang. "deontology", pierwotnie „etyka prywatna” (Jeremy'ego Benthama)) – nauka o powinnościach i obowiązkach, a także pogląd przeciwstawny konsekwencjalizmowi – jeśli chce się osiągnąć dobry rezultat, należy do niego dojść dobrą drogą („cel nie uświęca środków”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Immanuel Kant jest twórcą klasycznej deontologii w etyce.

Wiktionary


deontologicznie

przymiotnik

 (1.1) filoz. w sposób deontologiczny

Wiktionary


deontologiczny

odnoszący się do deontologii (np. argumenty deontologiczne, kodeks deontologiczny, wymiar deontologiczny); deontyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. związany z deontologią; rozumiany w zakresie deontologii

Wiktionary


deontologizm

kierunek w etyce, wg którego nakaz miarodajnego autorytetu konstytuuje moralną powinność działania człowieka i zobowiązuje go do działania


SJP.pl


deontyczny

wynikający z obowiązku lub powinności, np. logika deontyczna, normy deontyczne; deontologiczny


SJP.pl


deorbitacja

Deorbitacja – sprowadzenie statku kosmicznego z orbity w gęste warstwy atmosfery. Początek deorbitacji powoduje praca silnika rakietowego o wstecznym ciągu, czyli o ciągu ze zwrotem przeciwnym do zwrotu prędkości statku kosmicznego. Impuls całkowity silnika rakietowego niezbędny do inicjacji deorbitacji zależy od masy statku kosmicznego i wysokości orbity.

Wikipedia


deorbitacyjny

→ deorbitacja


SJP.pl

Patrz:

deorbitacja

deotyma

grecka filozofka z V w. p.n.e., uważana za nauczycielkę Sokratesa i twórczynię koncepcji miłości platonicznej


SJP.pl


dep.

skrót od: departament


SJP.pl

skrót

 (1.1) = departament

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiceszef IV Dep. MSW płk Adam Pietruszka usłyszał wyrok 25 lat za podżeganie do zabójstwa.

Wiktionary


depa

nazwisko


SJP.pl


depalatalizacja

w językoznawstwie: zanik palatalnej (miękkiej) wymowy głosek, zwłaszcza spółgłosek (np. mazowieckie "lypa" zamiast "lipa"); dyspalatalizacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fonet. zmiana artykulacji głoski polegająca na utracie jej miękkości; zniesienie palatalizacji

Wiktionary

Depalatalizacja – proces fonetyczny przeciwny do palatalizacji (zmiękczenia). Np. zanik miękkości "sz", "cz", "ż", "c" w języku polskim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeżeli palatalizowane [tʲ] przechodzi w [t], jest to depalatalizacja.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpodniebiennienie

Wiktionary


depaletyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozładowywanie towaru z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨˈzat͡sʲja, AS: depaletyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzator, depaletyzowanie

 czas. depaletyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depaletyzowanie

Wiktionary


depaletyzator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) urządzenie do rozładowywania towaru z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨˈzatɔr, AS: depaletyzator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzacja, depaletyzowanie

 czas. depaletyzować

Wiktionary


depaletyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozładowywanie towaru z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨzɔˈvãɲɛ, AS: depaletyzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzacja, depaletyzator

 czas. depaletyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depaletyzacja

Wiktionary


depaletyzować

czasownik

 (1.1) rozładowywać towar z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨˈzɔvat͡ɕ, AS: depaletyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzacja, depaletyzowanie, depaletyzator

Wiktionary


depardieu

[czytaj: döparDJÖ albo deparDJE] nazwisko


SJP.pl


departamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od departament

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie departament, lecz tylko mały departamencik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. departament m.

 przym. departamentalny, departamentowy

Wiktionary


departament

1. jednostka administracyjna Republiki Francuskiej oraz wielu państw Afryki i Ameryki Łacińskiej;
2. jednostka organizacyjna wyższego rzędu w ministerstwie lub innej instytucji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) adm. jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

 (1.2) adm. jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach,

 (1.3) daw. na Litwie sąd główny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • departament – jednostka podziału administracyjnego
  • departament – jednostka podziału administracyjnego we Francji
  • departament – jednostka podziału administracyjnego w Gabonie
  • departament – dawna jednostka podziału administracyjnego w Holandii
  • departament – jednostka podziału administracyjnego w Kamerunie
  • departament – jednostka podziału administracyjnego w Księstwie Warszawskim
  • departament – jednostka organizacyjna organów administracji w Polsce
  • departament – ministerstwo m.in. w USA, Kanadzie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do Departamentu należy wykonywanie zadań wynikających z polityki rządu w zakresie ochrony zabytków.

 (1.2) Podział na departamenty został wprowadzony we Francji na miejsce dotychczasowych prowincji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛparˈtãmɛ̃nt, AS: departãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. departamentowy, departamentalny

 rzecz. departamencik mrz.

Wiktionary


departamentalizm

struktura administracyjna charakteryzująca się niezależnością departamentów, skutkująca zmniejszonym podporządkowaniem organom władzy politycznej


SJP.pl


departamentalny

związany z departamentem (np. komitet departamentalny, szczebel departamentalny); departamentowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z departamentem, dotyczący departamentu, obejmujący zakresem departament

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. departament mrz., departamencik mrz.

 przym. departamentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) departamentowy

Wiktionary


departamentowy

związany z departamentem (np. system departamentowy, rady departamentowe); departamentalny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z departamentem, dotyczący departamentu, obejmujący zakresem departament

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. departament mrz., departamencik mrz.

 przym. departamentalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) departamentalny

Wiktionary


depczyński

nazwisko


SJP.pl


depech

potocznie: fan zespołu Depeche Mode; depeszowiec, depesz


SJP.pl


depees

potocznie: dom pomocy społecznej


SJP.pl


depek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) środ. praw. nazwa od DPK – dobrowolne poddanie się karze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛpɛk, AS: depek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) DPK

Wiktionary


depenalizacja

obniżenie wymiaru i ograniczenie zakresu kar ustawowych za pewne rodzaje przestępstw lub uznanie za legalne czynów wcześniej karalnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;

Wiktionary

Depenalizacja – przeciwieństwo penalizacji, rezygnacja z karalności określonego typu czynu uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inaczej mówiąc dekryminalizacja lub depenalizacja powoduje przede wszystkim zaniechanie wywierania na tę grupę osób nieustannego nacisku policyjnego.

Wiktionary


depenalizować

rezygnować z karania określonego rodzaju czynów, łagodzić kary za pewne rodzaje przestępstw


SJP.pl


dependencja

1. dawniej: zależność, zawisłość, podległość;
2. dobra, majątek, instytucje zależne od innych instytucji;
3. kraj, państwo zależne od innego;
4. praktyka prawnicza, zajęcie dependenta


SJP.pl

Dependencja – termin wywodzący się z łacińskiego dependare, czyli „być rządzonym przez kogoś”, „zależeć od kogoś”. Obecnie termin dependencja stosowany w politologii, dotyczy dwóch rodzajów zależności terytoriów.

Pierwszy rodzaj dotyczy specyficznej formy zależności kolonialnej terytorium od metropolii. W sensie tym termin dependencja jest wyróżniany w języku polskim – w wielu innych językach jest on natomiast synonimem określenia „terytorium zależne”. Obecnie istnieją cztery takie terytoria:

Wikipedia


dependent

przestarzale: praktykant, pomocnik u adwokata lub notariusza


SJP.pl


depersonalizacja

depersonifikacja;
1. odebranie czemuś indywidualnego charakteru lub pozbawienie kogoś odrębności;
2. zaburzenie psychiczne występujące głównie w schizofrenii i głębokich stanach depresyjnych, polegające na braku wiary w swoje odczucia, w swój obraz, we własne istnienie itp.


SJP.pl

De

Wikipedia


depersonalizacyjny

→ depersonalizacja depersonifikacyjny


SJP.pl


depersonalizować

1. odbierać czemuś indywidualny charakter;
2. pozbawiać kogoś poczucia odrębności;
3. usuwać z dokumentów czyjeś dane personalne;
4. powodować, że relacje międzyludzkie tracą charakter osobowy


SJP.pl


depersonifikacja

depersonalizacja;
1. odebranie czemuś indywidualnego charakteru lub pozbawienie kogoś odrębności;
2. zaburzenie psychiczne występujące głównie w schizofrenii i głębokich stanach depresyjnych, polegające na braku wiary w swoje odczucia, w swój obraz, we własne istnienie itp.


SJP.pl


depersonifikacyjny

→ depersonifikacja; depersonalizacyjny


SJP.pl


depesz

komunikat w formie tekstu przesłany telegraficznie; telegram


SJP.pl


depesza

komunikat w formie tekstu przesłany telegraficznie; telegram


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) telekom. tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

 (1.2) telekom. prasowa wiadomość telegraficzna

 (1.3) daw. urzędowa wiadomość, list pilny, dotyczący spraw państwowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dostał depeszę, że jego matka ciężko zachorowała i musiał zaraz jechać.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telegram

Wiktionary


depeszka

fanka zespołu muzycznego Depeche Mode


SJP.pl


depeszować

wysyłać depeszę, zawiadamiać o czymś telegraficznie; telegrafować


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadepeszować)

 (1.1) nadawać depeszę

Wiktionary


depeszowiec

1. dziennikarz redagujący najnowsze wiadomości;
2. potocznie: fan zespołu Depeche Mode; depesz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) środ. członek subkultury związanej z zespołem Depeche Mode;

 (1.2) środ. muz. młodz. fan zespołu Depeche Mode

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Depeszowcy często nosili ubrania z logo swojego ulubionego zespołu.

 (1.2) Pamiętam nieformalną „wojnę” między depeszowcami a metalowcami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depesz

 przym. depeszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depesz

Wiktionary


depeszowski

przymiotnik

 (1.1) charakterystyczny dla okresu działania i twórczości grupy Depeche Mode

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na co dzień z depeszowskich ciuchów zostają mi tylko buty, bo martensy pasują do wszystkiego i są bardzo wygodne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depeszowiec mos.

Wiktionary


depeszowy

związany z depeszą


SJP.pl


depigmentacja

proces usuwania pigmentu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) utrata barwy skóry

Wiktionary


depigmentacyjny

→ depigmentacja


SJP.pl

Patrz:

depigmentacja

depigmentować

usuwać pigment


SJP.pl


depilacja

epilacja;
1. usuwanie nadmiernego, niepożądanego owłosienia w celach leczniczych lub kosmetycznych;
2. mechaniczne usuwanie sztywnych włosów ze skór futerkowych w celu ich wykończenia i uszlachetnienia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kosmet. med. usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;

 (1.2) techn. proces uszlachetniania i wykańczania skór futerkowych poprzez mechaniczne usuwanie sztywnych, wystających włosów

Wiktionary

Depilacja – termin określający usuwanie owłosienia ciała.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poddałem się bezbolesnej depilacji klatki piersiowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpʲiˈlat͡sʲja, AS: depʹilacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilator m., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epilacja

 (1.2) epilacja

Wiktionary


depilacyjny

dotyczący depilacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z depilacją, dotyczący depilacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilacja ż., depilator m., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

Wiktionary


depilator

przyrząd służący do usuwania nadmiernego, niechcianego owłosienia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kosmet. przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;

 (1.2) kosmet. preparat kosmetyczny służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • depilator (urządzenie)
  • depilator (substancja)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dostępne są depilatory z pęsetami lub z obracającymi się dyskami, które usuwają owłosienie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpʲiˈlatɔr, AS: depʹilator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilacja ż., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary


depilatorium

środek do usuwania zbędnego owłosienia


SJP.pl


depilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kosmet. usuwanie zbędnego owłosienia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilacja ż., depilator mrz., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary


depilować

usuwać niepożądane owłosienie


SJP.pl

czasownik

 (1.1) dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zarys i grubość brwi, nadane nam przez naturę możemy zmieniać depilując część włosów.

 (1.1) Wosk jest też najpopularniejszą metodą depilacji wśród Włoszek, które oprócz nóg, okolic bikini i skóry pod pachami depilują też włoski znad górnej wargi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilator m., depilacja ż., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary


depionierka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) harc. zajęcia związane z rozebraniem obozu harcerskiego na jego koniec po zakończeniu wszystkich zajęć, przed wyjazdem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś zaczynamy depionierkę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekwaterka

Wiktionary


deplanacja

wypaczenie się elementu początkowego płaskiego


SJP.pl


deplazmoliza

przenikanie wody z otoczenia do odwodnionej komórki; turgor


SJP.pl

Deplazmoliza – proces odwrotny do plazmolizy, polegający na pobieraniu wody przez komórkę przeniesioną z roztworu hipertonicznego i zanurzoną w roztworze hipotonicznym. W wyniku deplazmolizy komórka odzyskuje turgor, a błona komórkowa w komórkach roślinnych, ponownie w pełni przylega do ściany komórkowej.

Wikipedia


deplecja

zmniejszenie, wyczerpanie, uszczuplenie


SJP.pl


depluralizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. przekształcenie zapożyczanego wyrazu występującego pierwotnie w liczbie mnogiej do liczby pojedynczej w języku pożyczającym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś można jednak przypuszczać, że coraz lepsza i powszechniejsza znajomość angielskiego przynajmniej w relacjach polszczyzny z tym językiem depluralizacji zapożyczeń sprzyjać nie będzie, a regułą się staną zachowania gramatyczne takie jak Andrzeja Osęki.

Wiktionary


depnąć

potocznie:
1. nadepnąć;
2. przyspieszyć, prowadząc samochód; wcisnąć gaz do dechy


SJP.pl


depo

dépôt;
1. miejsce postoju oraz naprawy parowozów, wagonów; lokomotywownia;
2. skład, magazyn


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. kolej. miejsce postoju, konserwacji i obsługi lokomotyw i wagonów

 (1.2) przest. magazyn, skład

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. remiza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • w bankowości: rodzaj transakcji na rynku pieniężnym
  • w kolejnictwie: lokomotywownia, a także skład, magazyn, zajezdnia, miejsce postoju i remontu lokomotyw i wagonów
  • w sportach motorowych: aleja serwisowa
  • Wacław Depo – polski biskup rzymskokatolicki, teolog
  • Depo – przystanek kolejowy w miejscowości Krzyczew, w rejonie krzyczewskim, w obwodzie mohylewskim, na Białorus
  • Depo – przystanek kolejowy w miejscowości Ryga, na Łotwie
  • Depo – przystanek kolejowy w pobliżu miejscowości Stare Koszary, w rejonie kowelskim, w obwodzie wołyńskim, na Ukrainie

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) daw. dépôt; współcz. lokomotywownia

 (1.2) daw. dépôt; współcz. magazyn, skład, składnica

Wiktionary


depok

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poznań. guzik

Wiktionary

Depok – miasto w Indonezji na Jawie w prowincji Jawa Zachodnia w zespole miejskim Dżakarty.

Wikipedia


depolaryzacja

zmniejszenie stopnia polaryzacji światła, ogniwa galwanicznego itp.


SJP.pl


depolaryzacyjny

→ depolaryzacja


SJP.pl

Patrz:

depolaryzacja

depolaryzator

substancja zmniejszająca polaryzację elektrod w pracujących elektrolizerach


SJP.pl

Depolaryzator ("substancja elektroaktywna") – substancja chemiczna obecna w roztworze elektrolitu, która ulegając procesom utleniania bądź redukcji na powierzchni elektrody, przeciwdziała jej polaryzacji, tj. powoduje zmiany potencjału elektrody w kierunku potencjału równowagowego. Pojęcie "depolaryzator" jest też często używane w sensie ogólniejszym, jako określenie substancji dodawanej do elektrolitu w celu zapobiegania wszelkim niepożądanym reakcjom elektrodowym.

Wikipedia


depolaryzować

znosić lub osłabiać polaryzację


SJP.pl


depolimeryzacja

proces rozpadu polimeru w monomer lub w polimer o zmniejszonym ciężarze cząsteczkowym, zachodzący ze zmianą lub bez zmiany składu chemicznego


SJP.pl

De

Wikipedia


depolimeryzowanie

doprowadzać do rozpadu polimeru w monomer lub w polimer o zmniejszonym ciężarze cząsteczkowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|depolimeryzować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. depolimeryzować

Wiktionary


depolimeryzowany

doprowadzać do rozpadu polimeru w monomer lub w polimer o zmniejszonym ciężarze cząsteczkowym


SJP.pl


depolimeryzować

doprowadzać do rozpadu polimeru w monomer lub w polimer o zmniejszonym ciężarze cząsteczkowym


SJP.pl


depolityzacja

pozbawienie czegoś charakteru politycznego, oddzielenie od wpływu polityki i polityków


SJP.pl


depolonizacja

zatracenie polskości, wynaradawianie się Polaków


SJP.pl

Depolonizacja – działania w zakresie języka, kultury, własności zmierzające do zmniejszenia poczucia polskości, zaniku pamięci o polskim języku, korzeniach i tradycjach. Przeciwieństwo polonizacji.

Depolonizacja w XVIII/XIX wieku obejmowała celowe działania na terenie wszystkich 3 rozbiorów (zabór pruski, zabór austriacki, zabór rosyjski) Polski.

Wikipedia


depolonizacyjny

dotyczący depolonizacji


SJP.pl


depolonizować

1. odbierać czemuś cechy polskości, polski charakteru;
2. wynaradawiać Polaków;
3. depolonizować się - o Polaku: wynaradawiać się


SJP.pl


deponariusz

osoba, u której coś zdeponowano; depozytariusz


SJP.pl


deponens

czasownik mający formę bierną, a znaczenie czynne - głównie w łacinie


SJP.pl


deponent

1. osoba składająca pieniądze lub przedmioty na przechowanie, w depozyt; depozytor;
2. dawniej: osoba składająca zeznania, świadek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ekon. osoba posiadająca depozyt

 (1.2) praw. zaprzysiężony świadek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) ekon. firma lub organizacja posiadająca depozyt

Wiktionary

Nie mylić z: Depozytariusz.

Deponent – osoba, przedsiębiorstwo lub organizacja, która złożyła depozyt. W odniesieniu do deponentów nie należy stosować terminu depozytariusz, ponieważ odnosi się on do osoby lub instytucji, która przyjmuje depozyt.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈpɔ̃nɛ̃nt, AS: depõnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deponować ndk., zdeponować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depozytor

Wiktionary


deponentka

→ deponent


SJP.pl

Patrz:

deponent

deponować

składać coś, np. pieniądze, w depozyt


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) praw. pozostawiać gdzieś lub u kogoś pieniądze albo kosztowności, w celu ich zabezpieczenia

 (1.3) ekol. składować dane materiały lub płyny w miejscu, gdzie nie stanowią one zagrożenia dla ludzi i środowiska naturalnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztabki złota i pierścionki deponowaliśmy w zamówionym przez nas sejfie

 (1.2) Pieniądze na budowę tego domu deponowałem na oprocentowanym koncie

 (1.1) Odpady radioaktywne deponujemy w specjalnej strefie, z dala od elektrowni atomowej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deponowanie n., deponent m., deponens m., deponariusz m.

 czas. zdeponować dk.

Wiktionary


depopulacja

zmniejszenie się zaludnienia w terenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

Wiktionary

Depopulacja albo spadek populacji – dowolne zmniejszenie liczebności jakiegoś organizmu na wskazanym terenie. Zwykle określa się tym terminem drastyczne zmniejszenie populacji ludzi na jakimś obszarze. Może ono być spowodowane zarówno powolnymi trendami demograficznymi, jak migracje czy ujemny przyrost naturalny, bądź gwałtownymi wydarzeniami, takimi jak katastrofy naturalne, epidemie czy wojny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. depopulacyjny

Wiktionary


depopulacyjny

dotyczący depopulacji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z depopulacją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depopulacja ż.

Wiktionary


depopularyzacja

utrata popularności, stawanie się niepopularnym


SJP.pl


depopularyzować

1. zmniejszać popularność kogoś lub czegoś;
2. depopularyzować się - stawać się mniej popularnym, tracić popularność


SJP.pl


depopulować

zmniejszać liczbę ludności


SJP.pl


deport

umowa na określony termin


SJP.pl

Deport (ang. "backwardation") – to warunki rynkowe, w których cena towaru o dostawie w bliższym terminie jest wyższa niż cena towaru o dłuższym terminie dostawy.

Uwaga: W żargonie branżowym backwardation może odnosić się do sytuacji, w której ceny kontraktów futures znajdują się poniżej bieżącej ceny spot.

Wikipedia


deportacja

1. przymusowe przesiedlenie, zesłanie skazanego do odległego, izolowanego miejsca, połączone z częściowym lub całkowitym ograniczeniem wolności;
2. wydalenie z terenu państwa przebywającego w nim nielegalnie obywatela innego kraju, głównie do kraju ojczystego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

 (1.2) praw. polit. wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deportacja (politologia) – przymusowe przesiedlenie najczęściej całej grupy osób z powodów politycznych,
  • deportacja (prawo) – wydalenie cudzoziemca na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W zeszłym tygodniu miały miejsce deportacje nielegalnych imigrantów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpɔrˈtat͡sʲja, AS: deportacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportowanie n.

 czas. deportować ndk.

 przym. deportacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zesłanie, zsyłka

 (1.2) wydalenie

Wiktionary


deportacyjny

dotyczący deportacji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący deportacji, deportowania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 2015 r. doszło do blisko 400 prób samobójczych w brytyjskich ośrodkach deportacyjnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportacja ż., deportowanie n.

 czas. deportować ndk.

Wiktionary


deportivo

nazwa wielu klubów sportowych w krajach hispanojęzycznych


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deportivo Alavés – hiszpański klub piłkarski z Vitorii
  • Deportivo Cali – kolumbijski klub piłkarski
  • Deportivo La Coruña – hiszpański klub piłkarski z La Corunii
  • Deportivo Saprissa – kostarykański klub piłkarski

Wikipedia


deportowana

1. kobieta skazana na deportację;
2. kobieta poddana deportacji


SJP.pl


deportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deportować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpɔrtɔˈvãɲɛ, AS: deportovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportacja ż.

 czas. deportować

 przym. deportacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zsyłanie

Wiktionary


deportowany

osoba skazana na deportację


SJP.pl


deportować

czynność polegająca na wydaleniu cudzoziemca z danego kraju


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nielegalni imigranci zostali deportowani.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpɔrˈtɔvat͡ɕ, AS: deportovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportacja ż., deportowanie n.

 przym. deportacyjny

Wiktionary


deportowy

→ deport


SJP.pl

Patrz:

deport

depot

dépôt, depo; dawniej:
1. miejsce postoju oraz naprawy parowozów, wagonów; lokomotywownia;
2. skład, magazyn;
3. dworzec, zajezdnia


SJP.pl

Depot – przysiółek wsi Dąbrówka Wielkopolska w Polsce położony w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Zbąszynek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia


depozycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od depozyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie depozyt, lecz tylko mały depozycik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depozyt m.

 przym. depozytowy

Wiktionary


depozycja

1. pozbawienie urzędu duchownego;
2. stopniowe przemieszczanie się luźnych materiałów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • depozycja (archeologia)
  • depozycja (geologia)
  • depozycja (geografia)
  • depozycja (medycyna)
  • depozycja (prawo)

Wikipedia


depozycyjny

→ depozycja


SJP.pl

Patrz:

depozycja

depozyt

1. umowa, na mocy której jedna osoba lub instytucja przyjmuje na przechowanie np. pieniądze czy kosztowności drugiej osoby;
2. pieniądze, kosztowności itp., przechowywane na podstawie tej umowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

 (1.2) miejsce przechowywania wartościowych rzeczy

 (1.3) bank. środki pieniężne przechowywane w banku

Wiktionary

Depozyt (z łac. "depositum", r. n. od "depositus", imiesłów od "deponere" ‘odłożyć’, "de-" 'od-' i "ponere" ‘ustawić, położyć’) – miejsce przeznaczone do przetrzymywania zabezpieczonych pieniędzy lub innych, wartościowych dla deponenta przedmiotów. Pojęcie to ma wielorakie znaczenie, z biegiem czasu stając się ważnym elementem szeregu instytucji w sferze prawa i bankowości.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. depozytariusz mos., depozytor mos., depozytorium n.

:: zdrobn. depozycik mrz.

 przym. depozytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przechowanie

 (1.2) depozytorium, skarbiec, skrytka, trezor

 (1.3) lokata

Wiktionary


depozytariusz

osoba, u której złożono depozyt


SJP.pl

Ni

Wikipedia


depozytariuszka

kobieta, u której złożono depozyt


SJP.pl


depozytor

osoba składająca pieniądze lub przedmioty wartościowe w depozyt; deponent


SJP.pl


depozytorka

kobieta składająca pieniądze lub przedmioty wartościowe w depozyt; deponentka


SJP.pl


depozytować

powierzać coś do przechowania instytucji lub osobie uprawnionej


SJP.pl


depozytowy

związany z depozytem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z depozytem, dotyczący depozytu, stanowiący depozyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depozyt mrz., depozycik mrz., depozytariusz mos., depozytor mos., depozytorium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powierniczy

Wiktionary


depra

potocznie: depresja


SJP.pl


deprawacja

zdemoralizowanie kogoś, doprowadzenie do zepsucia, zgorszenia, upadku moralności; demoralizacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zepsucie obyczajów, przyjętych zasad, zejście z uczciwej drogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Deprawacja nieletnich jest przestępstwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpraˈvat͡sʲja, AS: depravacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprawowanie n., zdeprawowanie n., deprawator m.

 czas. deprawować ndk., zdeprawować dk.

 przym. deprawacyjny, zdeprawowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demoralizacja

Wiktionary


deprawacyjny

→ deprawacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) powodujący deprawację

Wiktionary

Patrz:

deprawacja

Powiązane:

 przym. zdeprawowany

 rzecz. deprawowanie n., deprawacja ż.

Wiktionary


deprawator

osoba demoralizująca otoczenie, powodująca czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; demoralizator, gorszyciel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która deprawuje

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zdeprawowany

 rzecz. deprawowanie n., deprawacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorszyciel, demoralizator

Wiktionary


deprawatorka

kobieta, która deprawuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; demoralizatorka, gorszycielka


SJP.pl


deprawowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deprawować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdeprawowanie n., deprawacja ż., deprawator m.

 czas. deprawować ndk., zdeprawować dk.

 przym. deprawacyjny, zdeprawowany

Wiktionary


deprawować

pozbawiać zasad moralnych, szerzyć zgorszenie, doprowadzać do zepsucia; demoralizować, gorszyć, znieprawiać


SJP.pl


deprawująco

książkowo: w sposób powodujący deprawację; demoralizująco, gorsząco


SJP.pl


deprecha

potocznie: depresja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrub. pot. psych. depresja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naszym słowniku deprecha to po prostu uczucie przygnębienia. Często używamy słowa „depresja” do określenia naszego stanu, kiedy po prostu mamy gorszy dzień.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresja ż.

 przym. depresyjny

 przysł. depresyjnie

Wiktionary


deprecjacja

obniżenie wartości czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

 (1.2) obniżenie wartości czegoś

Wiktionary

Deprecjacja (łac. "depretiare" 'obniżać cenę' od "de-" 'z, od, wy-' i "pretium" 'cena; wartość; nagroda') – spadek wartości towaru lub dobra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spadek popytu na polskie towary spowodował deprecjację złotego, przez co kurs euro wzrósł z 3,80 zł do 4,20 zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: deprecʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

 przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary


deprecjacyjny

obniżający wartość, wyrażający pogardę, negatywny stosunek do kogoś lub czegoś; deprecjatywny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od deprecjacja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjaˈt͡sɨjnɨ, AS: deprecʹi ̯acyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprecjacja ż., deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 czas. deprecjonować, zdeprecjonować

 przym. deprecjatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deprecjatywny

Wiktionary


deprecjatywność

cecha czegoś obniżającego wartość, wyrażającego pogardę, negatywny stosunek do kogoś lub czegoś


SJP.pl


deprecjatywny

obniżający wartość, wyrażający pogardę, negatywny stosunek do kogoś lub czegoś; deprecjacyjny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) jęz. wyrażający negatywny stosunek do kogoś lub czegoś, obniżający jego wartość, wyrażający pogardę lub ironię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjaˈtɨvnɨ, AS: deprecʹi ̯atyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprecjacja ż., deprecjatywność ż., deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

 przym. deprecjacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. depr.

Wiktionary


deprecjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deprecjonować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: deprecʹi ̯õnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdeprecjonowanie n., deprecjacja ż.

 czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

 przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary


deprecjonować

obniżać wartość


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) obniżać wartość, powodować utratę wartości

 (1.2) przedstawiać coś w gorszym świetle, umniejszać wartość

czasownik zwrotny niedokonany deprecjonować się

 (2.1) zmniejszać swoją wartość, tracić na wartości

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Problem z patronami ulic. PiS nie deprecjonuje kandydatów, ale woli innych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: deprecʹi ̯õnovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zdeprecjonować dk.

 rzecz. deprecjacja ż., deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary


deprecjonująco

→ deprecjonujący


SJP.pl

Patrz:

deprecjonujący

deprekować

dawniej: przepraszać, przeprosić w obecności świadków


SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

 (1.1) daw. przeprosić/przepraszać w obecności świadków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed pojedynkiem zwyczaj jest posłać przyjacioł, / Układać się. Wszak Hrabia może nas przeprosić, / Deprekować; czekaj Waść, czasu jeszcze dosyć.

Wiktionary


depresant

osoba cierpiąca na depresję


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. substancja psychoaktywna działająca depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, powodująca uspokojenie, rozluźnienie, senność;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Depresanty są przepisywane m.in. osobom cierpiącym na bezsenność, lęk lub ataki paniki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈprɛsãnt, AS: depresãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresja ż., antydepresant mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środek uspokajający

Wiktionary


depresantka

kobieta cierpiąca na depresję


SJP.pl


depresator

dodatek do paliwa obniżający temperaturę zamarzania


SJP.pl


depresja

1. zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się m. in. obniżeniem nastroju;
2. potocznie: niechorobowy stan pogorszonego nastroju; przygnębienie;
3. niezalany obszar leżący poniżej poziomu morza;
4. okres braku popytu na towary, niskiego poziomu cen i słabej aktywności gospodarczej; dekoniunktura


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. med. chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

 (1.2) pozorne pogłębienie poziomu, kąt między płaszczyzną poziomą a linią wiodącą od oka obserwatora do wyodrębnionego punktu na horyzoncie

 (1.3) ekon. faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie

 (1.4) geogr. obszar leżący poniżej poziomu morza;

 (1.5) meteorol. obszar obniżonego ciśnienia atmosferycznego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • depresja – grupa zaburzeń psychicznych
  • depresja – niż baryczny; w meteorologii system niżowy, w którym występują zazwyczaj układy frontalne
  • depresja – obszar lądu położony poniżej poziomu morza
  • depresja – w topografii wklęsła forma rzeźby terenu
  • Depresja – singel Urszuli
  • Depresja – album muzyczny zespołu De Łindows wydany w 2004 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On choruje na depresję.

 (1.3) Nastąpiła depresja.

 (1.4) Znajdujemy się na obszarze depresji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈprɛsʲja, AS: depresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresjonik m., depresjonista m., depresjoniczka ż., depresjonistka ż., depresyjność ż.

:: zdrobn. depresyjka ż.

 przym. depresyjny, depresjonistyczny

 przysł. depresyjnie, depresjonistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pot. melancholia

Wiktionary


depresjogenny

przymiotnik jakościowy

 (1.1) psych. sprzyjający rozwijaniu się depresji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Depresjogenne działanie alkoholu tłumaczy się jego pośrednim wpływem na wiele układów neuroprzekaźnikowych, powodującym taki ich stan, jak spotykany w niektórych depresjach.

Wiktionary


depresyjność

→ depresyjny


SJP.pl

Patrz:

depresyjny

depresyjny

→ depresja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) psych. taki, który wywołuje depresję, przygnębienie

 (1.2) psych. taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie

 (1.3) geol. położony poniżej poziomu morza

 (1.4) psych. med. taki, który spowalnia lub hamuje przekazywanie sygnałów między mózgiem a ciałem

Wiktionary

Patrz:

depresja

Przykłady

 (1.2) Samobójstwo jest skrajną konsekwencją niechcianej bezdzietności, ale oprócz niego stan ten często wiąże się także z innymi depresyjnymi objawami.

 (1.3) Zagrożenie powodziowe dotyczy mierzei nisko położonych oraz depresyjnych obszarów przymorskich, a także wysokich brzegów klifowych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛˈsɨjnɨ, AS: depresyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresja ż., deprecha ż., depresyjność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dołujący, przygnębiający, smutny

 (1.2) przygnębiony, smutny, załamany, zdołowany, zniechęcony

Wiktionary


deprogramator

rodzaj aparatu ortodontycznego


SJP.pl


deproletaryzacja

proces wzbogacania pracowników najemnych przez uzyskanie praw własności do środków produkcji


SJP.pl


deprymometr

dawniej: barometr - przyrząd do mierzenia ciśnienia powietrza


SJP.pl


deprymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deprymować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɨ̃mɔˈvãɲɛ, AS: deprỹmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deprymować

 rzecz. zdeprymowanie n.

Wiktionary


deprymować

1. wprowadzać w zakłopotanie, powodować, że ktoś traci pewność siebie;
2. deprymować się - wpadać w zakłopotanie, tracić pewność siebie


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdeprymować)

 (1.1) wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

 (1.2) zniechęcać, przygnębiać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Student zarzucił komisji, że umyślnie deprymuje zdających.

 (1.2) Dźwięk uderzających o szybę kropli deszczu deprymuje mnie i wpędza w depresję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: deprỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprymowanie n., zdeprymowanie n.

 czas. zdeprymować dk.

 przym. deprymujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dołować, przygnębiać

Wiktionary


deprymujący

taki, który wprowadza w zakłopotanie, powoduje, że ktoś traci pewność siebie; przygnębiający, przygniatający, przytłaczający


SJP.pl


deprywacja

1. w psychologii: pozbawienie możliwości działania, doprowadzenie do bezsilności;
2. w polityce: utrudnianie lub zamknięcie dostępu do stanowisk publicznych określonym grupom ludzi ze względu na narodowość lub rasę


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deprywacja – ciągłe niezaspokojenie jakiejś potrzeby biologicznej, bądź psychologicznej
  • deprywacja polityczna
  • deprywacja w antropologii
  • deprywacja w psychologii
    • deprywacja potrzeby
    • deprywacja relatywna
    • deprywacja sensoryczna
    • deprywacja snu
    • deprywacja zmysłowa

Wikipedia


deprywacyjny

→ deprywacja


SJP.pl

Patrz:

deprywacja

deprywatyzacja

odebranie czemuś cech prywatności, spowodowanie, że coś prywatnego, np. religia, staje się przedmiotem publicznym


SJP.pl


deprywować

pozbawiać kogoś czegoś istotnego (np. praw, potrzeb, bodźców)


SJP.pl


depta

nazwisko


SJP.pl


deptacz

osoba udeptująca coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. ten, który depcząc ugniata coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deptak m., deptanie n., podeptanie n., zdeptanie n., wydeptanie n., wydeptywanie n., przydeptywanie n., przydepnięcie n., depnięcie n.

 czas. deptać ndk., podeptać dk., zdeptać dk., wydeptać dk., wydeptywać ndk., przydeptywać ndk., przydepnąć dk.

Wiktionary


deptaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od deptak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deptak m.

Wiktionary


deptaczka

→ deptacz


SJP.pl

Patrz:

deptacz

deptak

1. potocznie: elegancki aleja spacerowa, najczęściej w obrębie miasta, wyłączona z ruchu kołowego;
2. w technice: pedał miechów przy organach, służący do kalikowania;
3. w technice: pedał w danych maszynach tkackich;
4. krąg udeptany przez chodzące w kieracie konie;
5. dawniej:urządzenie napędowe w postaci koła z łopatkami, poruszane ciężarem wspinających się ludzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeżdżenie na rowerze po deptaku jest surowo zabronione.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛptak, AS: deptak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deptacz mos., deptanka ż., deptanie n.

:: zdrobn. deptaczek m.

 czas. deptać ndk., udeptywać ndk.

 przym. deptakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strefa piesza

Wiktionary


deptakowy

→ deptak


SJP.pl

Patrz:

deptak

deptanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przygniatanie czegoś, następowanie na coś w czasie chodzenia

 (1.2) reg-pl|Mazury. okres godowy ptactwa domowego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈptãɲɛ, AS: deptãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozdeptywanie n., rozdeptanie n., zdeptanie n., udeptanie n., deptacz mos., deptak m., deptanka ż.

 czas. deptać, udeptywać, rozdeptać

Wiktionary


deptanka

deptanie po czymś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chodzenie po czymś z celowym deptaniem

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deptać

 rzecz. deptanie n., deptak mrz.

Wiktionary


deptać

przygniatać coś, stąpając po tym


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. depnąć)

 (1.1) przygniatać coś, stąpając po tym

 (1.2) przemierzać jakąś drogę lub przestrzeń pieszo, chodzić dużo, stale po jakichś miejscach

 (1.3) przen. brutalnie znieważać, poniewierać kogoś lub coś

 (1.4) przen. brutalnie łamać zasadę, umowę

 (1.5) pot. chodząc zostawiać ślady stóp, brudzić nogami

 (1.6) pot. (także gw-pl|Śląsk Cieszyński.) ornit. o samcach ptaków: zapładniać

 (1.7) kulin. ugniatać kapustę lub winogrona we wstępnej obróbce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gnaliśmy na miejsce wypadku, przewracając menażki i depcąc ogniska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛptat͡ɕ, AS: deptać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozdeptywanie n., rozdeptanie n., nadepnięcie n., nadeptywanie n., deptak m., deptanie n., depnięcie n., udeptywanie n., udeptanie n., wydeptywanie n., wydeptanie n., przydeptywanie n., przydepnięcie n., zadeptywanie n., zadeptanie n., deptacz mos., deptanka ż.

 czas. depnąć dk., udeptywać ndk., udeptać dk., wydeptywać ndk., wydeptać dk., przydeptywać ndk., przydeptać dk., przydepnąć dk., zadeptywać ndk., zadeptać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miażdżyć stopami, rozdeptywać, tratować

Wiktionary


deptuła

nazwisko


SJP.pl


deputacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od deputat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie deputat, lecz tylko mały deputacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deputat m.

Wiktionary


deputacja

1. przestarzale: grupa przedstawicieli, pełnomocników jakiejś zbiorowości, delegacja
2. grupa osób wyznaczona do spełnienia określonej czynności, określonego zadania; komisja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. urząd posła

 (1.2) hist. wysłanie osoby

 (1.3) przest. delegacja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpuˈtat͡sʲja, AS: deputacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deputować

 rzecz. deputat

Wiktionary


deputacki

związany z deputatem


SJP.pl


deputant

przestarzale: członek deputacji; deputowany, delegat; deputat


SJP.pl


deputat

przestarzale: członek deputacji; deputowany, delegat; deputant


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. członek deputacji

 (1.2) przest. deputowany

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) część uposażenia lub uposażenie dodatkowe wypłacane w naturze artykułami pierwszej potrzeby, typu opał, żywność;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deputat (ekonomia)
  • deputat (I Rzeczpospolita) – deputat trybunalski
  • Marek Deputat (ur. 1964) – polski biegacz długodystansowy

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) W tym roku żadna z pracowniczek nie dostała deputatu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈputat, AS: deputat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deputacja ż., deputowany m., deputacik mrz.

 czas. deputować

Wiktionary


deputatka

→ deputat; deputowana


SJP.pl


deputatowicz

osoba, której przysługuje deputat


SJP.pl


deputatowy

przymiotnik od: deputat


SJP.pl


deputowana

kobieta będąca członkiem parlamentu lub innych władz wybieralnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) członkini parlamentu lub innych władz wybieralnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza Jola została deputowaną do izby niższej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. deputowany m.

Wiktionary


deputowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deputować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛputɔˈvãɲɛ, AS: deputovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deputować

Wiktionary


deputowany

1. członek niższej izby parlamentu w niektórych krajach
2. w Polsce przedrozbiorowej: poseł na sejm wybierany przez stan mieszczański


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

Wiktionary

Deputowany (forma żeńska: deputowana; etymologia: deputatus – wyznaczony) – przedstawiciel ludności w wybieralnym organie przedstawicielskim, takim jak parlament, rada gminy, rada powiatu czy też sejmik województwa.

W Polsce odpowiednikiem deputowanego jest poseł (członek niższej izby polskiego parlamentu – Sejmu) lub senator (członek wyższej izby parlamentu – Senatu). W Polsce deputowanych do Europarlamentu nazywa się europosłami, eurodeputowanymi lub europarlamentarzystami.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Patrzcie, jak te deputowane się rozlazły po salonach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. deputowana ż.

Wiktionary


deputować

dawniej: posłać, posyłać kogoś jako przedstawiciela, wysłannika, pełnomocnika; delegować (wydelegować)


SJP.pl

czasownik

 (1.1) zastępować się kimś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpuˈtɔvat͡ɕ, AS: deputovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deputowanie n., deputacja, deputat

Wiktionary


dera

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; derka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zgrub. od: derka

Wiktionary

Dera (cyr. Дера) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w mieście Prijedor. W 2013 roku liczyła 753 mieszkańców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. derka ż.

Wiktionary


deracjonalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wyzbycie się racjonalizmu, poznania rozumowego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drugim ważnym elementem wpływającym na poziom debat jest środowisko społeczno-polityczne. Im bardziej jest ono zracjonalizowane tym większa szansa na racjonalizację dyskusji. Jednak ogólnoświatowy (nie)ład polityczny zmierza w kierunku deracjonalizacji dyskusji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. racjonalizować ndk.

 rzecz. racjonalizm mrz., racjonalizacja ż.

 przym. racjonalny, racjonalistyczny

 przysł. racjonalnie, racjonalistycznie

Wiktionary


deradykalizacja

proces ograniczania radykalnych zachowań i poglądów


SJP.pl


derain

[czytaj: deRĘ] nazwisko, m.in. André Derain (1880-1954), francuski malarz


SJP.pl


deranżować

dawniej: wprawiać w stan zakłopotania, sprawiać zamieszanie; przeszkadzać, deprymować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) daw. przeszkadzać, krępować

czasownik zwrotny niedokonany deranżować się

 (2.1) daw. krępować się, żenować się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) konduktor w zasadzie urzędował tylko na platformach, aby spacerowaniem przez przedziały nie deranżować pasażerów.

Wiktionary


derapaż

dawniej: zarzucanie tylnej części samochodu przy gwałtownym hamowaniu lub jeździe po drodze pokrytej lodem albo błotem; dérapage


SJP.pl


deratyzacja

tępienie szkodliwych gryzoni (głównie szczurów i myszy), przeprowadzane ze względu na wyrządzane przez nie szkody gospodarcze i zagrożenie zdrowia ludzi; odszczurzanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. odszczurzanie.;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W naszym bloku przeprowadzono wczoraj deratyzację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛratɨˈzat͡sʲja, AS: deratyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deratyzować ndk.

 przym. deratyzacyjny

Wiktionary


deratyzacyjny

dotyczący deratyzacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z deratyzacją, odszczurzaniem, dotyczący deratyzacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deratyzacja ż.

 czas. deratyzować ndk.

Wiktionary


deratyzator

osoba zajmująca się zawodowo deratyzacją


SJP.pl


deratyzować

tępić szkodliwe gryzonie; odszczurzać, odmyszać


SJP.pl


derażnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim;

Wiktionary

Derażnia ( Деражня) – miasto na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie chmielnickim, nad rzeką Wowk, siedziba hromady. Do 2020 r. siedziba rejonu derażniańskiego, który został zlikwidowany w wyniku reforrny administracyjno-terytorialnej. W 2016 roku liczyło ok. 10,4 tys. mieszkańców, a w 2022 r. ta liczba zmniejszyła się do 9772 osób.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. derażnieński

Wiktionary


derbencki

przymiotnik od: Derbent


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Derbentem, dotyczący Derbentu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Derbent mrz.

Wiktionary


derbent

miasto w Federacji Rosyjskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Derbent (Rosja) – miasto w Dagestanie, najdalej na południe położone miasto Rosji
  • Derbent (Turcja) – nazwa przesmyku między morzami Kaspijskimi i Czarnym w pobliżu gór Kaspijskich

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. derbentczyk mos., derbentka ż.

 przym. derbencki

Wiktionary


derbistka

klacz uczestnicząca w zawodach


SJP.pl


derbowy

związany z derbami


SJP.pl


derby

1. zawody sportowe z udziałem dwóch drużyn z jednego miasta lub regionu;
2. gonitwa koni odbywająca się raz w roku na dystansie 2400 metrów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (2.1) sport. spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;

 (2.2) obuwie męskie z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy

Wiktionary

Derby (wym.) – miasto i dystrykt (unitary authority) w środkowej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie ceremonialnym Derbyshire, nad rzeką Derwent (dopływ Trentu).

Miasto założone zostało ok. 2000 lat temu. Jest obecnie podzielone na 17 okręgów. Derby to miasto typowo przemysłowe. Było ośrodkiem angielskiej rewolucji przemysłowej w XVIII w. Znajduje się tam drugoligowy klub piłkarski Derby County.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Konie tego milionera co roku wygrywają derby.

 (2.1) W derbach Warszawy Legia wygrała z Polonią 1:0 (jeden zero lub jeden do zera).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrbɨ, AS: derby

Wiktionary

Powiązane:

 przym. derbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) angielki

Wiktionary


derda

nazwisko


SJP.pl

Derda – gra karciana dla dwóch lub trzech osób, rozgrywana talią 32 kart, popularna w PRL. Gra polega na zbieraniu lew i punktów za karty oraz zgłaszane meldunki. Celem jest uzbieranie jako pierwszy 500 pkt.

Derda należy, obok m.in. francuskiej belote, do rodziny gier jass charakteryzującej się tym, że walet i dziewiątka atutowe są najstarszymi atutami.

Wikipedia


derdać

dawniej: dyrdać - podbiegać drobnymi kroczkami


SJP.pl


derealizacja

pojawiające się w chorobach psychicznych przekonanie o nierzeczywistości otaczającego świata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. med. zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego

Wiktionary

Derealizacja – zaburzenie psychiczne określające różnego rodzaju odczuwanie zmian otaczającego świata. Osoba dotknięta derealizacją ma poczucie jakby otaczający ją świat był w jakiś sposób zmieniony, nierealny, oddalony. Główną przyczyną pojawienia się tego zaburzenia jest lęk, jednak może do niej również doprowadzić zmęczenie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Powiedział, że jedną z reakcji na stres jest niewiara w prawdziwość wydarzeń, derealizacja.

 (1.1) Psychiatria współczesna zna dwa — ściśle ze sobą złączone — typy zaburzeń psychicznych: depersonalizację i derealizację.

Wiktionary


derecki

nazwisko


SJP.pl


dereczka

zdrobnienie od: derka


SJP.pl


dereferencja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) inform. uzyskanie dostępu do zmiennej lub obiektu w pamięci na podstawie ich adresów lub referencji;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: dereferẽncʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyłuskanie

Wiktionary


deregulacja

wycofywanie się państwa z regulowania jakichś dziedzin życia społecznego lub gospodarczego, unieważnienie uznanych za zbędne przepisów prawnych, regulujących jakiś rodzaj aktywności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. ekon. zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

Wiktionary

Deregulacja (łac.) – zmniejszenie oddziaływania państwa na rynek. Proces usuwania lub zmniejszania liczby regulacji prawnych lub "quasi" prawnych ograniczających konkurencję, stwarzających bariery wejścia na rynek, dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej lub ustalania cen.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deregulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odregulowanie, zderegulowanie, liberalizacja, poluzowanie przepisów

Wiktionary


deregulacyjny

→ deregulacja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) adm. ekon. związany z deregulacją, dotyczący deregulacji

Wiktionary

Patrz:

deregulacja

Powiązane:

 rzecz. deregulacja ż.

Wiktionary


deregulować

zmniejszać liczbę regulacji prawnych w jakiejś dziedzinie życia, gospodarki itp.


SJP.pl


dereifikacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. wyłączenie z kategorii rzeczy (zwykle o zwierzętach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W najprostszych słowach dereifikacja (dosłownie: odprzedmiotowienie) oznacza uznanie, że obiekt traktowany wcześniej jak rzecz nie jest rzeczą.

 (1.1) Ponadto, w innych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla związek pomiędzy dereifikacją zwierzęcia a prawnym obowiązkiem podejmowania takich rozstrzygnięć prawnych, które uwzględniają to, że nie jest ono rzeczą, lecz żywą istotą zdolną do odczuwania cierpienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrɛjifʲiˈkat͡sʲja, AS: derei ̯ifʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dereifikacyjny

 czas. dereifikować, zdereifikować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odrzeczowienie, odprzedmiotowienie

Wiktionary


dereistyczny

→ dereizm


SJP.pl

Patrz:

dereizm

dereizm

myślenie odwracające się od realności świata i praw logiki


SJP.pl

De

Wikipedia


derek

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; dera


SJP.pl


derelikt

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) daw. rzecz porzucona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈrɛlʲikt, AS: derelʹikt

Wiktionary


deremeński

dracena deremeńska - roślina uprawna z rodziny szparagowatych


SJP.pl


dereniak

wódka otrzymywana za pomocą fermentacji moszczu owoców derenia - małego drzewa, osiągającego wysokość do 9 metrów


SJP.pl


derenina

krzew derenia


SJP.pl


dereniowate

rodzina drzew i krzewów dwuliściennych strefy umiarkowanej


SJP.pl

De

Wikipedia


dereniowaty

o cechach dereniowatych (rodzina roślin)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przypominający dereń, podobny do derenia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (2.1) zob. dereniowate.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereń m., dereniówka ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż.

 przym. dereniowy

Wiktionary


dereniowce

rząd roślin okrytonasiennych


SJP.pl

Dereniowce ("Cornales") – rząd roślin okrytonasiennych stanowiący klad bazalny grupy roślin astrowych odpowiadającej nadrzędowi astropodobnych "Asteranae" w systemie Ruggiero i in. z 2015. Oddzielony ze wspólnego pnia po zróżnicowaniu się linii rozwojowej goździkowców "Caryophyllales", a przed wyodrębnieniem się wrzosowców "Ericales".

Wikipedia


dereniowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych


SJP.pl


dereniowy

przymiotnik od: dereniem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dereniem, dotyczący derenia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereń m., dereniówka ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż., dereniowaty nmos.

 przym. dereniowaty

Wiktionary


derenióweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: dereniówka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereniówka ż.

Wiktionary


dereniówka

nalewka sporządzona z jadalnych owoców derenia - małego drzewa, osiągającego wysokość do 9 metrów; nalewka dereniowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. nalewka z derenia

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dereniówka – nalewka przygotowywana na owocach derenia jadalnego
  • Dereniówka – wieś w rejonie tarnopolskim należącym do obwodu tarnopolskiego
  • Dereniówka – stacja kolejowa w miejscowości Dereniówka, w rejonie trembowelskim, w obwodzie tarnopolskim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Napiłbym się babcinej dereniówki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereń ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż., dereniowaty nmos., derenióweczka ż.

 przym. dereniowy, dereniowaty

Wiktionary


deresz

1. koń o maści karej, gniadej lub kasztanowej z domieszką szarych włosów, dających wrażenie "szpakowatości"; dereszowaty
2. potocznie, przestarzałe: lichy, słaby alkohol; lura, rzadzizna, cienkusz;
3. dawniej: ławka, na której wymierzano uczniom chłosty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) hipol. koń, którego maść sierści ma mieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) daw. stpol. ławka, na której wymierzano uczniom karę chłosty

 (2.2) dendr. zepsuty sęk w drewnie dębu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dołczan deresz – owad
  • maść dereszowata (pleśniawa)
  • dawniej ławka, na której chłostano uczniów za karę, podobnie słow. dereš „stołek, na którym bity leży”
  • z ukraińskiego (дереш) krasy koń, u Karłowicza „koń pochodzący z Węgier”
  • Jolanta Dorota Szymanek-Deresz
  • Lubko Deresz – ukraiński pisarz
  • Paweł Deresz
  • Weronika Deresz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więc coraz częściej popędzał konia: deresz rwał już, jakby na skrzydłach, aż mu grała wątroba i pokrywał się pianą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dereszowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dereszowaty

Wiktionary


dereszowata

klacz o maści karej, gniadej lub kasztanowej z domieszką szarych włosów, dających wrażenie "szpakowatości"


SJP.pl


dereszowaty

o koniu lub jego maści: podobny do deresza, charakterystyczny dla deresza


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) hipol. ciemnej barwy z domieszką białej sierści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duży, dereszowaty koń, szedł stępa, dysząc ciężko, kiwając łbem spoconym, żeby go trochę ochłodzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deresz mzw.

Wiktionary


derewiecki

nazwisko


SJP.pl


dereziński

nazwisko


SJP.pl


dereń

1. drzewo lub krzew z rodziny dereniowatych, występujący w około 50 gatunkach, o czerwonych, jadalnych owocach;
2. owoc tego drzewa lub krzewu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) bot. nazwa systematyczna|Cornus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny dereniowatych;

 (1.2) bot. ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

 (1.3) spoż. drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

 (1.4) drewno derenia (1.2)

 (1.5) przest. jujuba

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Podwórka oddzielone były żywopłotem z derenia.

 (1.2) (…) całe bowiem widły rzeczne i zewnętrzne brzegi były porośnięte częścią zwyczajnym dereniem, częścią świdwą.

 (1.3) Babcia robi doskonałą nalewkę z dereni.

 (1.3) Dostarczano też im bez oporu kukurydzowych placekacków, suszonego dereniu i suszonego bawolego mięsa.

 (1.4) Dereń jest doskonały do toczenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrɛ̃ɲ, AS: derẽń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereniówka ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż., dereniowaty nmos.

 przym. dereniowy, dereniowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) derenina

Wiktionary


derik

żuraw masztowy; derrik


SJP.pl


derka

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; dera


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stary, zniszczony koc

 (1.2) jeźdz. okrycie dla konia

Wiktionary

Derka – okrycie konia, zakrywające jego cały tułów ("kłodę"), zad i czasem szyję, wykonane z różnych materiałów w zależności od funkcji, jaką mają spełniać. Derki mocuje się paskami przebiegającymi w okolicy mocowania popręgu oraz między tylnymi nogami konia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przykryty tą derką wyglądam jak kloszard.

 (1.2) Zimna noc przed nami. Okryj siwka derką, bo zmarznie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrka, AS: derka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dera ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kapa, kropierz

Wiktionary


derkacz

ptak z rodziny chruścieli


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. nazwa systematyczna|Crex crex|ref=tak., smukły ptak o terkoczącym głosie;

Wiktionary

Derkacz, derkacz zwyczajny ("Crex crex") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae). Wędrowny; w sezonie lęgowym zamieszkuje Eurazję, zimuje w Afryce na południe od równika. Większość obserwacji dotyczy jedynie jego charakterystycznego głosu, ponieważ jest to ptak bardzo płochliwy, o skrytym trybie życia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grały jej tedy do snu derkacze i przepiórki, migotały gwiazdy, gdy powiew poruszył gałęzie, brzęczały chrząszcze na dębowych liściach – i usnęła wreszcie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrkat͡ʃ, AS: derkač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derkanie n.

 czas. derkać ndk., derknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pot. chruściel, reg. dziergacz/dzierkacz, kiecak, kaspar

Wiktionary


derkaczyk

rodzaj ptaków z rodziny chruścieli


SJP.pl


derkać

o derkaczu: wydawać głos


SJP.pl


derknąć

o derkaczu: wydać charakterystyczny głos


SJP.pl


derkowski

nazwisko


SJP.pl


derlatka

nazwisko


SJP.pl

Zobacz też: Andrzej Derlatka.

Derlatka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Trojanów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia


derlukiewicz

nazwisko


SJP.pl


derma

1. tworzywo sztuczne imitujące skórę; dermatoid;
2. potoczna nazwa skóry właściwej, czyli środkowej warstwy skóry naturalnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. tworzywo imitujące skórę;

 (1.2) anat. środkowa warstwa skóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrma, AS: derma

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. dermo-, dermato-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skaj, skay, dermatoid, eko-skóra, skóra ekologiczna, sztuczna skóra

Wiktionary


dermabrazja

zabieg chirurgii estetycznej, polegający na złuszczeniu naskórka


SJP.pl


dermato-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze skórą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛrˈmatɔ, AS: dermato

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derma ż.

 temsłow. dermo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dermo-

Wiktionary


dermatofit

grzyb chorobotwórczy pasożytujący na naskórku, we włosach i paznokciach, wywołujący grzybicę - dermatomikozę


SJP.pl


dermatofitowy

→ dermatofit


SJP.pl

Patrz:

dermatofit

dermatofitoza

zaraźliwa choroba zakaźna zwierząt (w tym człowieka); grzybica skóry


SJP.pl


dermatoglif

rysunek linii papilarnych na dolnych powierzchniach dłoni i stóp


SJP.pl


dermatograf

1. urządzenie do ozdabiania skór lub imitacji skóry różnego rodzaju deseniami poprzez odciskanie;
2. specjalny ołówek do rysowania i pisania na taśmie filmowej; dermograf;
3. w prawie: odcisk palca


SJP.pl


dermatoid

tworzywo sztuczne imitujące skórę; derma


SJP.pl


dermatoidowy

przymiotnik od: dermatoid


SJP.pl


dermatokosmetyk

kosmetyk do pielęgnacji skóry; dermokosmetyk, dermoceutyk


SJP.pl


dermatokosmetyka

zabiegi kosmetyczne do pielęgnacji skóry; dermokosmetyka


SJP.pl


dermatol

lek o działaniu wysuszającym; bizmutawy galusan zasadowy


SJP.pl

De

Wikipedia


dermatolog

lekarz chorób skórnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lepiej idź z tą zmianą do dermatologa – to może być czerniak.

 (2.1) Żona Stefana jest dermatologiem.

 (2.1) Moja dermatolog nie cierpi, kiedy ktoś mówi o niej „dermatolożka”, jej zdaniem wszyscy powinni używać zwrotu: „pani dermatolog”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmaˈtɔlɔk, AS: dermatolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dermatologia ż., dermatologiczność ż.

:: fż. dermatolożka ż.

 przym. dermatologiczny

 przysł. dermatologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. dermatolożka

Wiktionary


dermatologa

forma rzeczownika.

 (1.1) D., B. lp. od: dermatolog

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmatɔˈlɔɡa, AS: dermatologa

Wiktionary


dermatologia

1. dział medycyny zajmujący się problemami i chorobami skóry;
2. oddział chorób skórnych w szpitalu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

Wiktionary

Dermatologia (gr. "derma" – skóra) – dziedzina medycyny zajmująca się badaniem oraz opisem struktury i funkcji skóry, a także schorzeniami skóry i jej przydatków (włosów, paznokci) oraz niektórymi chorobami ogólnoustrojowymi, ujawniającymi się przede wszystkim na skórze (np. łagodne i złośliwe nowotwory, jak czerniak złośliwy lub rumień guzowaty).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piotr postanowił studiować dermatologię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmatɔˈlɔɟja, AS: dermatoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dermatolog m.

 przym. dermatologiczny

Wiktionary


dermatologiczny

dotyczący dermatologii


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łuszczyca to schorzenie dermatologiczne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dermatolog mos./ż.

Wiktionary


dermatolożka

→ dermatolog


SJP.pl

Patrz:

dermatolog

dermatom

aparat lub nóż chirurgiczny służący do pobierania przeszczepów skóry, stosowany w chirurgii plastycznej


SJP.pl


dermatomalny

→ dermatom


SJP.pl

Patrz:

dermatom

dermatomikoza

rodzaj grzybicy o przebiegu łagodnym


SJP.pl


dermatoplastyka

dziedzina chirurgii zajmująca się operacyjnym uzupełnianiem ubytków skóry i poprawą jej stanu; dermoplastyka


SJP.pl


dermatoskop

urządzenie do badania zmian na skórze


SJP.pl


dermatoskopia

w medycynie: badanie diagnostyczne skóry pod powiększeniem


SJP.pl

Dermatoskopia – metoda diagnostyczna stosowana do oceny zmian skórnych. Jest to nieinwazyjna, metoda obrazowania skóry in vivo wykonywana za pomocą ręcznego dermatoskopu, wyposażonego w własne źródło światła i optykę powiększającą 10x. Umożliwia obserwację struktur skóry, które nie są widoczne gołym okiem.

Wikipedia


dermatoskopowy

→ dermatoskop


SJP.pl

Patrz:

dermatoskop

dermatoza

choroba skóry


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. choroba skóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmaˈtɔza, AS: dermatoza

Wiktionary


dermatyn

minerał, brunatnozielony żelazokrzemian magnezu, zbliżony do serpentynu


SJP.pl


dermo-

temat słowotwórczy

 (1.1) zob. dermato-.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derma ż.

 temsłow. dermato-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dermato-

Wiktionary


dermoceutyk

kosmetyk do pielęgnacji skóry; dermatokosmetyk, dermokosmetyk


SJP.pl


dermograf

1. ołówek do rysowania na skórze, imitacjach skóry i szkle, stosowany w celach dydaktycznych i diagnostycznych;
2. specjalny ołówek do rysowania i pisania na taśmie filmowej; dermatograf


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. przyrząd używany do pisania po ludzkiej skórze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po omówieniu oczekiwań następuje zebranie wywiadu lekarz zaznacza dermografem obszar przeznaczony do lipolizy na ciele lub twarzy.

Wiktionary


dermografizm

występowanie na skórze wypukłych linii pod wpływem mechanicznych podrażnień, świadczące zwykle o zaburzeniu regulacji wegetatywnej naczyń krwionośnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) med. zmiany skórne wywoływane przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokrzywka dermograficzna

Wiktionary


dermokonsultacja

badanie skóry w celu dobrania odpowiednich kosmetyków


SJP.pl


dermokonsultant

specjalista w sprawach pielęgnacji skóry


SJP.pl


dermokonsultantka

specjalistka w sprawach pielęgnacji skóry


SJP.pl


dermokosmetyczny

→ dermokosmetyka; dermatokosmetyczny


SJP.pl


dermokosmetyk

kosmetyk do pielęgnacji skóry; dermatokosmetyk, dermoceutyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) kosmet. farm. produkt kosmetyczny zawierający aktywne biologicznie substancje, które mają mieć działanie podobne do tego, jakie mają leki

Wiktionary


dermokosmetyka

zabiegi kosmetyczne do pielęgnacji skóry; dermatokosmetyka


SJP.pl


dermoplasta

człowiek zajmujący się wypychaniem nieżywych zwierząt; delmoplastyk (rzadko), taksidermik (rzadko), taksidermista, taksydermista


SJP.pl


dermoplastyczny

→ dermoplastyka


SJP.pl

Patrz:

dermoplastyka

dermoplastyka

dziedzina chirurgii zajmująca się operacyjnym uzupełnianiem ubytków skóry i poprawą jej stanu; dermatoplastyka


SJP.pl

Dermoplastyka – dział chirurgii plastycznej zajmujący się operacyjnym pokrywaniem ubytków skóry oraz usuwaniem wrodzonych i nabytych zniekształceń skóry, w celu poprawienia jej czynności i wyglądu. Do pokrycia ubytków stosuje się przeszczepy różnych tkanek, najczęściej skóry (z innej okolicy ciała lub od innego osobnika), powięzi, tkanki tłuszczowej, a także tworzywa sztuczne.

Wikipedia


dermosan

nazwa handlowa kremu ochronno‑pielęgnacyjnego do skóry


SJP.pl


dermoskop

urządzenie optyczne do oglądania zmian skórnych w powiększeniu i z podświetleniem


SJP.pl


dermoskopia

badanie skóry przy użyciu dermoskopu


SJP.pl


dernąć

czasownik

 (1.1) stpol. uciec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: dernõńć

Wiktionary


derogacja

1. w prawodawstwie: pozbawienie przepisu prawnego mocy obowiązującej przez zastąpienie go innym przepisem prawnym;
2. zawieszenie obowiązywania jakiegoś prawa Unii Europejskiej wobec któregoś państwa członkowskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

 (1.2) wyłączenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej z obowiązku wypełniania części zobowiązań płynących ze stosowania prawa Unii;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • derogacja w prawie
  • derogacja w handlu emisjami
  • derogacja w międzynarodowym systemie ochrony praw człowieka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wskazuje się, że stan wyjątkowy to przejściowa sytuacja, w której instytucje państwowe są postawione w zagrożonej pozycji, przez co czują się upoważnione do derogacji, czyli zawieszenia pewnych zasad, co wiąże się z ograniczeniem praw i wolności człowieka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrogacja ż., obrogacja ż.

Wiktionary


derogacyjny

dotyczący derogacji, związany z derogacją


SJP.pl


derogować

1. uchylić (uchylać) dotychczas obowiązujący akt prawny, ustawę, przywilej w całości lub częściowo;
2. czasowo lub trwale wyłączyć (wyłączać) nowego członka Unii Europejskiej spod pewnych zasad prawnych Unii


SJP.pl


derożka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Kresy. posp. dorożka

Wiktionary


derrida

nazwisko, m.in. Jacques Derrida (1930-2004), francuski filozof


SJP.pl


derrik

żuraw masztowy; derik


SJP.pl


derringer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kieszonkowy pistolet o krótkiej lufie bądź lufach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to mały, przesadnie zdobiony derringer o dwóch lufach umieszczonych jedna nad drugą.

Wiktionary


dersław

imię męskie


SJP.pl


derus

dawniej:
1. zdzierca, zdzierus;
2. obszarpaniec, obdartus


SJP.pl


derusyfikacja

uwalnianie od wpływów rosyjskich


SJP.pl


derusyfikować

uwalniać od wpływów rosyjskich


SJP.pl


deruta

dawniej: ucieczka w nieładzie; zamieszanie, zdezorientowanie, dezorientacja


SJP.pl

Deruta – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 8085 osób, 183,8 os./km².

Wikipedia


derutować

dawniej:
1. wprowadzać w błąd, dezorientować;
2. derutować się - tracić pewność siebie


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) przest. sprowadzać kogoś z prostej drogi, zbijać z tropu

czasownik zwrotny niedokonany derutować się (dk. brak)

 (2.1) przest. być zmieszanym, tracić pewność siebie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛruˈtɔvat͡ɕ, AS: derutovać

Wiktionary


derwisz

1. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; mewlewita;
2. w niektórych krajach islamskich: pobożny żebrak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

 (1.2) rel. pobożny i ascetyczny muzułmański mnich wędrowny

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegrzeczne dziecko

Wiktionary

Derwisz (pers. درویش, "darwisz") – członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; także żebrzący, ascetyczny, wędrowny mnich muzułmański (fakir). Bractwa derwiszów zaczęły powstawać w XI wieku i opierały się na doktrynie sufizmu. Część historyków nazywa derwiszami ogólnie mahdystów – bojowników biorących udział w sudańskim powstaniu Mahdiego i w takim kontekście pojawiają się oni w powieści Henryka Sienkiewicza pt. "W pustyni i w puszczy".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cisza panująca po zagarnięciu ludzi przez derwiszów i widok bananów przynęciły tu spore stado szympansów, które na wyższych drzewach pourządzały sobie nawet rodzaj parasoli lub daszków dla ochrony od deszczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrvʲiʃ, AS: dervʹiš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. derwiszowski, derwiszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) fakir

Wiktionary


derwisze

1. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; mewlewita;
2. w niektórych krajach islamskich: pobożny żebrak


SJP.pl


derwiszowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z derwiszem, dotyczący derwiszów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derwisz mos.

 przym. derwiszowy

Wiktionary


derywacja

1. tworzenie wyrazów pochodnych od wyrazu podstawowego;
2. odchylenie pocisku od płaszczyzny rzutu w prawo lub w lewo;
3. przemieszczanie się samolotu w kierunku poprzecznym do wyznaczonej trasy pod wpływem wiatru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub usunięcie przedrostków i przyrostków;

 (1.2) jęz. rozwinięcie zdania

 (1.3) lotn. kąt znoszenia samolotu;

 (1.4) wojsk. kąt znoszenia pocisku

 (1.5) socjol. pozalogiczne uzasadnienie ludzkiego działania;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • derywacja (socjologia) – pozalogiczne uzasadnienia ludzkiego działania
  • derywacja (językoznawstwo) – jeden z procesów słowotwórczych
  • derywacja (lotnictwo) – kąt znoszenia
  • derywacja (wojskowość) – odchylenie lotu pocisku
  • derywacja (logika)
  • derywat

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛrɨˈvat͡sʲja, AS: deryvacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derywat m.

 przym. derywacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afiksacja

Wiktionary


derywacyjny

dotyczący derywacji


SJP.pl


derywat

wyraz utworzony od innego wyrazu; wyraz pochodny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wyraz pochodny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • derywat (językoznawstwo) – pojęcie związane z językoznawstwem,
  • derywat – pojęcie związane z chemią,
  • derywat – pojęcie związane z ekonomią, inna nazwa instrumentów pochodnych.
  • pochodna
  • derywacja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyraz czołg jest derywatem od czasownika czołgać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derywacja ż.

Wiktionary


derywometr

przyrząd pokładowy do wyznaczania derywacji samolotu; znoszeniomierz


SJP.pl


derywować

1. w językoznawstwie: tworzyć wyrazy pochodne od podstawowych
2. w gramatyce generatywnej: rozwijać zdanie


SJP.pl


derzyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. uciekać, pędzić

Wiktionary


deręgowski

nazwisko


SJP.pl


des

dźwięk d obniżony o pół tonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. dźwięk d obniżony o półton;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • stent uwalniający lek ()
  • dietylostylbestrol – lek
  • rozlany skurcz przełyku
  • D♭ – dźwięk
  • Data Encryption Standard – standard szyfrowania
  • Deep Ecliptic Survey – program przeszukiwania pasa Kuipera

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛs, AS: des

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. D♭

Wiktionary


des-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku des


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji Des-dur (1.1)

Wiktionary

Des-dur – gama muzyczna oparta na skali durowej, której toniką jest des. Gama Des-dur zawiera dźwięki: des, es, f, ges, as, b, c. Tonacja Des-dur zawiera pięć bemoli.

Wikipedia


des-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku des


SJP.pl

des-moll – gama muzyczna oparta na skali molowej, której toniką jest des. Gama des-moll zawiera dźwięki: des, es, fes, ges, as, heses, ces. Częściej używanym enharmonicznym odpowiednikiem des-moll jest gama cis-moll. Pokrewną jej gamą durową jest Fes-dur.

Wikipedia


desa

potocznie: salon staroci, handlujący głównie dziełami sztuki oraz antykami; antykwariat, antykwarnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szt. pot. sklep z dziełami sztuki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Desa – przedsiębiorstwo
  • Desa – wieś w okręgu Dolj, w gminie Desa
  • Desa – gmina w okręgu Dolj

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛsa, AS: desa

Wiktionary


desakralizacja

1. przejście określonego podmiotu spod władzy kościelnej do świeckiej; zeświecczenie, laicyzacja, sekularyzacja;
2. pozbawienie czegoś cech świętości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pozbawienie czegoś cech świętości lub utrata przez coś tych cech

 (1.2) proces eliminowania elementów sakralnych (odwrotność konsekracji); jej przejawami są laicyzacja i sekularyzacja, skrajnymi - nawet profanacja; ograniczanie tego, co należy do sfery sacrum

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛsakralʲiˈzat͡sʲja, AS: desakralʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. desakralizować

Wiktionary

Synonimy:

zeświecczenie, laicyzacja, sekularyzacja

Wiktionary


desakralizacyjny

→ desakralizacja


SJP.pl

Patrz:

desakralizacja

desakralizować

nadawać czemuś cechy świeckie, usuwać wpływ duchowieństwa z różnych dziedzin życia społecznego; zeświecczać, sekularyzować, laicyzować


SJP.pl


desancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od desant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie desant, lecz tylko mały desancik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desant m., desantowiec mos./mrz.

 przym. desantowy

Wiktionary


desant

przetransportowanie wojsk na teren zajęty przez wroga; także oddziały przerzucone w ten sposób na teren nieprzyjaciela


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren nieprzyjaciela;

 (1.2) wojsk. część załogi pojazdu bojowego przeznaczona do spieszenia w czasie walki;

 (1.3) wojsk. żołnierze przewożeni np. na czołgu;

 (1.4) wojsk. formacja wojskowa, która została przerzucona na teren wroga;

 (1.5) więz. paczka żywnościowa

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Desant w Normandii był największą operacją morską w Europie w czasie II wojny światowej.

 (1.2) W transporterze opancerzonym przewożeni żołnierze są zwani desantem.

 (1.3) Rosjanie często przewozili żołnierzy piechoty na czołgach jako desant.

 (1.4) Żołnierze desantu zaatakowali działa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛsãnt, AS: desãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desantowiec m., desantowanie n., desancik mrz.

 czas. desantować ndk.

 przym. desantowy

Wiktionary


desantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|desantować.

Wiktionary

Desantowanie – działanie wojsk obejmujące załadowanie wydzielonych sił i środków na określone rodzaje transportu (morskiego, powietrznego), przewóz (przelot) do nakazanego rejonu, przygotowanie i zabezpieczenie lądowania desantu w celu wykonania zadania.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. desant m., desantowiec m.

 czas. desantować ndk.

 przym. desantowy

Wiktionary


desantować

1. w wojsku: dokonywać desantu;
2. żartobliwie: uciekać, ulatniać się


SJP.pl


desantowiec

żołnierz dokonujący desantu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wojsk. żegl. okręt służący do desantu morskiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) wojsk. żołnierz, którego zadaniem jest wykonanie desantu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desant m., desancik m., kontrdesant m., desantówka ż., desantowanie n., desantówka ż.

 czas. desantować ndk.

 przym. desantowy, kontrdesantowy, przeciwdesantowy

Wiktionary


desantowy

przymiotnik od: desant


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wojsk. związany z desantem, dotyczący desantu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desant mrz., desantowiec m., desantowanie n., desancik mrz.

 czas. desantować ndk.

Wiktionary


desargues

[czytaj: dezarg] nazwisko


SJP.pl


desaturacja

zmniejszenie nasycenia czegoś, np. tlenu we krwi, koloru w obrazie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. proces odsycania gazu z cieczy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • desaturacja (biochemia)
  • desaturacja – wydzielenie (się) składnika mieszaniny (np. gazu z jego roztworu nasyconego lub cieczy z nasyconego nią podłoża)
  • desaturacja (medycyna)
  • desaturacja – usunięcie barw podczas przetwarzania zdjęcia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Proces desaturacji przebiega gwałtowniej w wyższej temperaturze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saturator mrz., saturacja ż.

 czas. saturować ndk.

Wiktionary


descartes

René Descartes (Kartezjusz) [czytaj: reNE deKART] - francuski filozof i matematyk (1596-1650)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Kartezjusz
  • Descartes (Indre i Loara) – miasto we Francji

Wikipedia


descendent

krewny w linii zstępnej


SJP.pl


descendentalny

→ descendent


SJP.pl

Patrz:

descendent

descens

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) stpol. upław

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛst͡sɛ̃w̃s, AS: descẽũ̯s

Wiktionary


descort

[czytaj: deskort] rodzaj pieśni w poezji staroprowansalskiej o zmiennej długości wersów, ich rytmu i melodii


SJP.pl


descriptio

[czytaj: deskriptio] w retoryce: obrazowe, plastyczne opisanie czegoś lub kogoś


SJP.pl


deseczka

zdrobnienie od: deska; deszczułka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. zdrobn. od: deska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈsɛt͡ʃka, AS: desečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., deska ż.

Wiktionary


desegregacja

proces znoszenia wszelkich praktyk oddzielania, izolacji grup rasowych, narodowych lub wyznaniowych


SJP.pl


deseniarka

prasa do wyciskania deseni na skórze


SJP.pl


desenik

drobny deseń


SJP.pl


deseniować

środowiskowo: zdobić deseniem, układać deseń


SJP.pl


deseniowy

przymiotnik od: deseń


SJP.pl


desensybilizacja

1. zabieg medyczny zmniejszający lub likwidujący alergię; odczulanie;
2. zmniejszenie lub zlikwidowanie światłoczułości materiału fotograficznego;
3. w psychologii: zmniejszenie wrażliwości na jakiś bodziec; relaksacja


SJP.pl


desensybilizacyjny

→ desensybilizacja


SJP.pl

Patrz:

desensybilizacja

desensytyzacja

zanikanie wrażliwości organizmu na jakiś bodziec w wyniku jego powtarzania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. terapia polegająca na redukowaniu intensywności reakcji lękowej;

Wiktionary

Desensytyzacja lub odwrażliwianie – proces terapeutyczny polegający na redukowaniu intensywności reakcji lękowej (np. na traumatyczne przeżycia, obiekt wywołujący fobię) poprzez konstruowanie sytuacji, w których osoba (w rzeczywistości lub w wyobraźni) może skonfrontować się ze złagodzoną wersją swoich doświadczeń (czy obiektem lęku). Może oznaczać także pozbawienie wrażliwości wynikające z przyzwyczajenia się do widoku drastycznych scen.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛsɛ̃w̃sɨtɨˈzat͡sʲja, AS: desẽũ̯sytyzacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwrażliwianie

Wiktionary


deser

jedno z dań podawanych zwykle na końcu posiłku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

Wiktionary

Deser (wyraz pochodzi od francuskiego "desservir" = „sprzątać ze stołu”) – słodka potrawa podawana jako osobne słodkie danie na koniec posiłku (obiadu, kolacji lub przyjęcia), ale także na podwieczorek albo podczas niezobowiązującego spotkania o dowolnej porze dnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A na deser zjemy dziś lody z truskawkami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛsɛr, AS: deser

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deserant m.

:: zdrobn. deserek m.

 przym. deserowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. wety

Wiktionary


deserant

osoba zajmująca się robieniem deserów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która przyrządza desery w kawiarni lub restauracji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deser mrz.

Wiktionary


deserantka

→ deserant


SJP.pl

Patrz:

deserant

deserek

zdrobnienie od: deser; nieduży deser


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: deser

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deser mrz.

Wiktionary


deserowość

→ deserowy


SJP.pl

Patrz:

deserowy

deserowy

przymiotnik od: deser


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący deseru, właściwy deserowi, słodki, serwowany na deser

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widelec deserowy należy zostawić na talerzu z lewej strony łyżeczki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deser m.

Wiktionary


desertyfikacja

proces powstawania obszarów pustynnych; dezertyfikacja, pustynnienie


SJP.pl


deses

dźwięk d obniżony o dwa półtony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. dźwięk d obniżony o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwięki deses na pięciolinii. W kolejności: deses¹, deses², Deses, deses°.

Deses – dźwięk, którego częstotliwość dla deses¹ wynosi około 261,6 Hz. Jest to obniżony za pomocą podwójnego bemola dźwięk d. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: his i c.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛsɛs, AS: deses

Wiktionary


deseń

haftowany lub wytłaczany wzór zdobiący tkaninę, tapetę, posadzkę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś

 (1.2) przypadkowy układ powtarzalnych elementów, który daje wrażenie wzoru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deseniarka ż., deseniowanie n.

 czas. deseniować ndk.

 przym. deseniowy

 przysł. deseniowo

Wiktionary


desiderium

[czytaj: des-iderium] dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderium, dezyderat


SJP.pl


design

[czytaj: diZAJN] wzornictwo, projektowanie, projekt; dizajn


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zaw. szt. wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym

 (1.2) zaw. szt. stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.

Wiktionary

Design (z design //, wzór), wzornictwo, dizajn lub wzornictwo przemysłowe (z industrial design) – wieloznaczny termin odnoszący się do przedmiotów użytkowych i dzieł sztuki, oznaczający ich wygląd albo projektowanie. Design można zdefiniować jako „ogół działań o charakterze twórczym, dotyczącym projektowania dóbr i usług, których celem jest tworzenie wartości dodanej z perspektywy klienta, firmy oraz w wymiarze całego kraju jego powstawania”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podoba mi się ten najnowszy design depilatora.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. designer mos., designerka ż.

 przym. designerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzornictwo

 (1.2) wzornictwo

Wiktionary


designatus

z łaciny: wybrany; w republice rzymskiej: tytuł noszony przez osobę wybraną na urząd od dnia wyboru do momentu objęcia funkcji


SJP.pl


designer

[czytaj: dizajner] projektant przedmiotów lub systemów użytkowych; dizajner


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zaw. szt. specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd firma ma nowego designera, znacznie wzrosła jej sprzedaż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. design n.

:: fż. designerka

 przym. designerski

Wiktionary


designerka

[czytaj: dizajnerka] projektantka przedmiotów lub systemów użytkowych; dizajnerka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zaw. szt. forma żeńska od: designer, projektantka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku dni pomagam znajomej designerce w przygotowaniu świątecznych targów. (z Internetu)

Wiktionary

Powiązane:

 zob. designer.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) projektantka

Wiktionary


designerski

[czytaj: dizajnerski] mający ciekawą formę plastyczną, interesujące wzornictwo


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zaw. szt. projektancki; przym. od designer

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek wygrał konkurs designerski.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. designer.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dizajnerski, projektancki

Wiktionary


designerskość

→ designerski


SJP.pl

Patrz:

designerski

designerstwo

[czytaj: dizajnerstwo] zajęcie designera


SJP.pl


deska

1. płaski, prostokątny kawałek drewna;
2. płaski przedmiot, np. deska surfingowa lub deska kreślarska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) płaski kawałek drewna;

 (1.2) podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny

 (1.3) przen. grub. kobieta z małym biustem

 (1.4) przen. pot. narta lub snowboard

 (1.5) gwara. sport. plastikowy ochraniacz wkładany w getry

 (1.6) gwara. muz. gitara elektryczna bez pudła rezonansowego

 (1.13) gwara. sport. szachownica

Wiktionary

Deska – drewniany element w kształcie płaskiego i silnie wydłużonego prostopadłościanu, wykorzystywany głównie jako materiał budowlany, półprodukt stolarski do wykonywania mebli lub materiał wykończeniowy w architekturze wnętrz, wykorzystywany na przykład do układania boazerii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do budowy szopy użyłem mocnych, dębowych desek.

 (1.1) Mój dziadek zawsze miał w garażu kilka desek na wszelki wypadek.

 (1.3) Moja koleżanka uważa, że bycie deską to nie powód do wstydu.

 (1.3) Nawet jako deska miała dużo pewności siebie.

 (1.4) Wczoraj widziałem nowe deski w serwisie snowboardowym w internecie.

 (1.5) Deski powinny być regularnie czyszczone, żeby były higieniczne.

 (1.5) Zakładanie desek to dla mnie rutyna przed każdym treningiem.

 (1.5) Nowe deski są dużo lżejsze i bardziej elastyczne niż te, których używałem kilka lat temu.

 (1.6) Po koncercie muzycy chętnie rozmawiali o swoich deskach i sprzęcie.

 (1.6) Kasia dostała deskę jako prezent na osiemnaste urodziny.

 (1.8) A cholera by jego wzięła z tym kolegą. Pierdolony gnojek z bezpieczniackiej bandy! – mamrotał do siebie Teofil, siedząc na desce.

 (1.13) Na trzeciej desce Bartosz Soćko zremisował z Davidem Navarą, a zwycięski punkt dla drużyny zdobył Jacek Tomczak, który pokonał czarnymi wyżej notowanego Markusa Raggera po bardzo dobrej partii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛska, AS: deska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskowanie n., deskowiec mrz.

:: zdrobn. deseczka ż., deszczułka ż.

:: zgrub. decha ż.

 przym. deskowy, deskowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.6) decha

Wiktionary


deskal

malowidło na drewnianych powierzchniach przypominające mural


SJP.pl


deskarka

potocznie:
1. snowboardzistka (snowboarderka);
2. windsurferka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. kobieta jeżdżąca lub serfująca na desce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Polskim deskarkom dostało się najcenniejsze trofeum zawodów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deska ż., deskowanie n., deskowiec mrz., deseczka ż., deszczułka ż., decha ż.

:: fm. deskarz mos.

 przym. deskowy, deskowaty

Wiktionary


deskarz

1. osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowiec, deskorolkarz, deskorolkowicz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter;
2. osoba jeżdżąca na desce snowboardowej; snowboardzista;
3. osoba pływająca na desce windsurfingowej; windsurfer


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. sport. osoba jeżdżąca na snowboardzie

 (1.2) pot. sport. osoba jeżdżąca na deskorolce

 (1.3) pot. sport. osoba serfująca na wodzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Strażnicy chcą dorwać deskarzy jeżdżących wieczorem wokół pomnika.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deska ż.

:: fż. deskarka ż.

Wiktionary


deski

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) przen. scena teatralna

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: deska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na deskach Teatru Dramatycznego wystawiane jest „Wesele” Wyspiańskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛsʲci, AS: desʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskowanie n.

Wiktionary


deskolaryzacja

proces mający na celu ograniczenie roli szkolnictwa w życiu społecznym; descholaryzacja


SJP.pl


deskorolka

deska z czterema rolkami, na której można jeździć i wykonywać ewolucje


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

Wiktionary

Deskorolka ( skateboard) – deska wykonana ze sklejki (zwykle 7-warstwowej) pokryta papierem ściernym (grip), posiadająca 4 kółka i 8 łożysk mocowanych do dwóch trucków (osiek) używana do rekreacji, oraz wykonywania ewolucji. Deskorolka pojawiła się w Kalifornii w latach 50. XX wieku, kiedy to entuzjaści surfingu doczepili do desek kółka, żeby móc szlifować technikę surfowania na suchym podłożu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię jeździć na deskorolce.

 (1.1) Deskorolka przydatna jest jako środek transportu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛskɔˈrɔlka, AS: deskorolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolkowiec mos., deskorolkowicz mos., deskorolkarstwo n., deska ż., deskorolkarz mos.

Wiktionary


deskorolkarka

kobieta jeżdżąca na deskorolce; skateboardzistka, skateboarderka


SJP.pl


deskorolkarski

→ deskorolkarz; skejtowski


SJP.pl


deskorolkarstwo

jazda na deskorolce; skateboard, skateboarding, skating, skate, skejt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sport. jazda na deskorolce;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zawody w deskorolkarstwie wygrał chłopak z Ostrawy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolka ż., deskorolkarz mos., deskorolkowicz mos., deskorolkowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skateboard, skateboarding, skejt

Wiktionary


deskorolkarz

osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowiec, deskorolkowicz, deskarz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sport. ktoś, kto jeździ na deskorolce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku deskorolkarzy rozjeżdżało plac przed pomnikiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛskɔˈrɔlkaʃ, AS: deskorolkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolkarstwo n., deskorolka ż.

:: fż. deskorolkarka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskorolkowicz, deskorolkowiec, skateboardzista, skater, skejt

Wiktionary


deskorolki

deska z czterema rolkami, na której można jeździć i wykonywać ewolucje


SJP.pl


deskorolkowicz

osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowiec, deskorolkarz, deskarz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sport. osoba jeżdżąca na deskorolce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W skateparku spotykamy deskorolkowiczów z pobliskiego osiedla.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolka ż., deskorolkarz mos., deskorolkarstwo n., deskorolkowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskorolkarz, deskorolkowiec, skateboardzista, skater, skejt

Wiktionary


deskorolkowiec

osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowicz, deskorolkarz, deskarz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sport. osoba jeżdżąca na deskorolce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wiosnę deskorolkowcom udało się zdobyć kolejny puchar.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolka ż., deskorolkarz mos., deskorolkarstwo n., deskorolkowicz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskorolkarz, deskorolkowicz, skateboardzista, skater, skejt

Wiktionary


deskorolkowy

→ deskorolka


SJP.pl

Patrz:

deskorolka

deskowanie

szalunek, szalówka, deskówka, szalowanie; w budownictwie:
1. wewnętrzne obicie z desek pokrywające ściany budowli, pomieszczeń, wykopów itp.;
2. prowizoryczna konstrukcja z drewna, tworząca formę dla masy betonowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|deskować.

 (1.2) bud. ściana, sufit, pokrycie dachu wykonane z desek połączonych lub przylegających krawędziami

 (1.3) bud. forma stosowana przy wznoszeniu konstrukcji, utrzymująca mieszankę betonową aż do jej zastygnięcia w gotowy element

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po ułożeniu każdej warstwy dla zapewnienia właściwej izolacji cieplnej do płyt zewnętrznego deskowania od strony wewnętrznej przymocowujemy płyty styropianowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deski nmos., deskowiec mrz., deska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) szalunek, szalowanie

Wiktionary


deskowaty

1. przypominający deskę, podobny do deski;
2. potocznie:
a) płaski;
b) mający mało wydatny biust


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) podobny do deski, mający cechy deski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., decha ż., deska ż.

 przym. deskowy

Wiktionary


deskować

tworzyć formę do zalania mieszanką betonową; szalować


SJP.pl


deskowiec

potocznie: wysoki i długi blok mieszkalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. archit. pogard. wysoki i długi blok mieszkalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deska ż., deseczka ż., deszczułka ż., decha ż., deskowanie n., odeskowanie n.

 czas. deskować ndk., odeskowanie n.

 przym. deskowy, deskowaty

Wiktionary


deskowisko

skład tarcicy w tartaku


SJP.pl

Deskowisko – składowisko tarcicy na terenie tartaku.

Ponieważ tarcica zwykle nie jest odbierana natychmiast po przetarciu, musi być przez pewien czas, w odpowiednich warunkach, przechowywana na terenie tartaku. W tym celu składowana jest w sztaplach na deskowisku. Sztaplowanie, oprócz ładu na składowisku umożliwia przewietrzanie tarcicy, co ogranicza paczenie się drewna.

Wikipedia


deskowy

przymiotnik od: deska


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z deską, dotyczący deski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., deska ż.

 przym. deskowaty

Wiktionary


deskrypcja

1. opis;
2. wyrażenie nie będące imieniem własnym oraz posiadające jedną lub więcej danych nazw odnoszących się do osoby lub zjawiska


SJP.pl

Deskrypcja – w filozofii języka i logice wyrażenie opisowe, które odnosi się do przedmiotu lub przedmiotów przez podanie ich własności, relacji albo roli, np. „autor "Waverleya"”, „obecny król Francji” albo „pewien człowiek”. W literaturze anglojęzycznej odpowiada temu terminowi "description". W szczególności odróżnia się "definite descriptions", czyli deskrypcje określone, oraz "indefinite descriptions", czyli deskrypcje nieokreślone.

Wikipedia


deskrypcyjny

opisowy, opisujący coś; deskryptywny


SJP.pl


deskryptor

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deskryptor pliku;
  • deskryptor segmentu;
  • deskryptor (bibliotekoznawstwo) – krótkie określniki elementów rzeczywistości lub pojęć abstrakcyjnych służących do katalogowania.

Wikipedia


deskryptorowy

przymiotnik od: deskryptor


SJP.pl


deskryptywizm

opisowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

 (1.2) jęz. dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez wartościowania jego elementów;

 (1.3) jęz. amerykański strukturalizm;

 (1.4) filoz. deskryptywna teoria nazw

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dążność do opisywania osób, rzeczy, faktów, wydarzeń bez ich oceny
  • deskryptywizm – w lingwistyce: neutralne opisywanie systemu językowego
  • deskryptywizm – w lingwistyce: strukturalizm amerykański
  • deskryptywizm – podejście polityki gospodarczej
  • deskryptywizm – w metaetyce
  • deskryptywizm – w filozofii języka: deskryptywna teoria nazw
  • preskryptywizm
  • normatywizm

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deskryptywista m., deskryptywność ż., deskrypcja ż.

 czas. deskrybować ndk.

 przym. deskryptywny, deskryptywistyczny, deskrypcyjny

Wiktionary


deskryptywny

opisowy, opisujący coś; deskrypcyjny


SJP.pl


desktop

typ obudowy komputera


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • desktop – obudowa komputera
  • desktop – pulpit
  • desktop – oprogramowanie komputerowe
  • desktop – rozszerzenie plików

Wikipedia


desktopowy

→ desktop


SJP.pl

Patrz:

desktop

deskur

nazwisko, m.in. Andrzej Deskur, polski aktor


SJP.pl

Deskur (Descour, Góra Złotoskalista) – polski herb szlachecki z indygenatu.

Wikipedia


deskwamacja

złuszczanie się naskórka występujące w chorobach zakaźnych


SJP.pl


deskówka

wewnętrzne obicie z desek pokrywające ściany budowli, pomieszczeń lub wykopów; szalowanie, szalówka


SJP.pl


desman

ziemnowodny ssak z rodziny kretowatych; chochoł; wychuchol


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Desmanini|ref=tak. zwierzę futerkowe z rodziny kretowatych;

Wiktionary

Desman ("Desmana") – rodzaj ssaków z podrodziny kretów (Talpinae) w obrębie rodziny kretowatych (Talpidae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛsmãn, AS: desmãn

Wiktionary


desmidia

słodkowodny glon należący do zielenic


SJP.pl


desmidie

rodzina glonów z gromady zielenic


SJP.pl

De

Wikipedia


desmin

pospolity minerał z gromady krzemianów; stilbit, stylbit


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. zob. stilbit.

Wiktionary


desmofit

morski organizm jednokomórkowy rozmnażający się wegetatywnie przez podział podłużny


SJP.pl


desmologia

dział anatomii zajmujący się budową i działaniem powięzi i ścięgien


SJP.pl


desmologiczny

dotyczący desmologii


SJP.pl


desmosom

połączenie między komórkami przypominające swoisty zatrzask zbudowany z białkowych włókienek


SJP.pl


desmosomalny

→ desmosom; desmosomowy


SJP.pl


desmosomowy

→ desmosom; desmosomalny


SJP.pl


desmostyl

przedstawiciel rzędu wymarłych ssaków


SJP.pl


desmostyle

rząd wymarłych ssaków


SJP.pl

Desmostyle (†Desmostylia) – rząd wymarłych ssaków spokrewnionych blisko z trąbowcami (Proboscidae) i brzegowcami (Sirenia). Były to ssaki ziemnowodne, o czteropalczastych kończynach z palcami najprawdopodobniej spiętymi błoną pławną i zakończonymi kopytkami.

Wikipedia


desmotropowy

→ desmotropia; tautomeryczny


SJP.pl


desmurgia

nauka o opatrunkach i materiałach opatrunkowych


SJP.pl

De

Wikipedia


desna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji i na Ukrainie, najdłuższy, lewostronny dopływ Dniepru;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Desna – rzeka w Rosji i na Ukrainie, dopływ Dniepru
  • Desna – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie czernihowskim
  • Desna – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie winnickim
  • Desna – ukraiński klub piłkarski z Czernichowa
  • Desna – ochotnicza kolaboracyjna jednostka wojskowa Wehrmachtu na Ukrainie
  • Desná – miasto w Czechach, w kraju libereckim
  • Desná – rzeka w Czechach, dopływ Morawy
  • SA-75 Desna – radziecka rakieta przeciwlotnicza
  • Dešná

Wikipedia


desneński

przymiotnik od: Desna, rzeka w Rosji i na Ukrainie


SJP.pl


desocjalizacja

wyobcowanie osoby z jakiejś grupy społecznej na skutek nieprzestrzegania obowiązujących w niej reguł


SJP.pl


desocjalizować

1. izolować od jakiejś społeczności; wyobcowywać;
2. desocjalizować się - odizolowywać się od jakiejś społeczności; wyobcowywać się


SJP.pl


desolidaryzacja

odsunięcie od władzy ludzi wywodzących się z Solidarności


SJP.pl


desorber

ogrzewany zbiornik chłodziarki absorpcyjnej; warnik


SJP.pl

Desorber (warnik) – ogrzewany zbiornik chłodziarki absorpcyjnej służący do odparowywania czynnika chłodniczego z jego stężonego roztworu.

Wikipedia


desorpcja

proces przeciwny do absorpcji i adsorpcji, polegający na uwolnieniu przyswojonych przez absorbent lub adsorbent składników w celu ich identyfikacji i odtworzenia absorbentu (adsorbentu)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. chem. proces uwalniania cząsteczek z wnętrza lub z powierzchni ciała stałego lub cieczy;

Wiktionary

Desorpcja – przemiana fizyczna, odwrotna do sorpcji, polegająca na uwalnianiu cząsteczek, atomów lub jonów z powierzchni lub z masy jednej ciągłej fazy fizycznej do drugiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podczas równowagi termodynamicznej szybkość adsorpcji musi być równa szybkości desorpcji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. desorbować, adsorbować

 przym. desorpcyjny, adsorpcyjny

 rzecz. sorpcja ż., absorbent mrz., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

Wiktionary


desorpcyjny

→ desorpcja


SJP.pl

Patrz:

desorpcja

desowietyzacja

uwalnianie od wpływów sowieckich i systemu ustrojowego narzucanego przez ZSRR


SJP.pl


desowietyzować

uwalniać od wpływów sowieckich i systemu ustrojowego narzucanego przez ZSRR


SJP.pl


despekt

dawniej: uchybienie komuś, ubliżenie; afront


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. postępek uchybiający komu

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. despektowanie n.

 czas. despektować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afront, dotknięcie, dyshonor, dyzgust, epitet, hańba, niesława, obelga, obraza, plama, policzek, poniżenie, ubliżenie, uchybienie, ujma, urażenie, wstyd, wzgarda, zhańbienie, zmaza, zniewaga, znieważenie

Wiktionary


desperacja

stan rozpaczy, brak nadziei


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwątpienie w powodzenie działań

 (1.2) stanowczość i zdecydowanie w postępowaniu, spowodowane znalezieniem się w skrajnie trudnym położeniu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Desperacja (powieść) – powieść autorstwa Stephena Kinga
  • Desperacja (film 1988) – polski film historyczny w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego
  • Desperacja (film 2006) – amerykański horror w reżyserii Micka Garricka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednak pomimo niedoli, potrafią być ze sobą blisko, kochać się i trwać w zgodzie - nikt tu nie krzyczy w desperacji "Jak żyć?!".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperat m., desperatka ż.

 czas. desperować ndk.

 przym. desperacki, zdesperowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpacz

 (1.1) determinacja

Wiktionary


desperacjonizm

filozofia osób zrozpaczonych, zrezygnowanych; defetyzm


SJP.pl


desperacki

właściwy desperatowi - osobie zrozpaczonej, pogrążonej w rozpaczy, beznadziejności; rozpaczliwy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) właściwy desperacie, świadczący o rozpaczy, utracie nadziei i gotowości na wszystko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperat m., desperatka ż., desperacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpaczliwy

Wiktionary


desperacko

przysłówek

 (1.1) rozpaczliwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rebe­lia desperacko potrze­bo­wała pilotów, więc bez trudu dostała się na szkolenie.

Wiktionary


desperak

nazwisko


SJP.pl


desperat

osoba, która wskutek rozpaczy lub z powodu znalezienia się w sytuacji ekstremalnej, skłonna jest do gwałtownych, czasem nieobliczalnych zachowań; straceniec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś desperat wyszedł na dach i grozi, że skoczy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɛrat, AS: desperat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperacja ż.

:: fż. desperatka ż.

 przym. desperacki, zdesperowany

Wiktionary


desperatka

kobieta, która wskutek rozpaczy lub z powodu znalezienia się w sytuacji ekstremalnej, skłonna jest do gwałtownych, czasem nieobliczalnych zachowań


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która jest zdesperowana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przechodnie ocalili życie desperatce, która chciała skoczyć z estakady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛspɛˈratka, AS: desperatka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. desperat.

Wiktionary


desperować

rozpaczać, lamentować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) rozpaczać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperacja ż.

Wiktionary


despiralizacja

despiralizacja chromosomów - proces zachodzący w przebiegu podziału komórki w etapie mejozy prowadzący do odtworzenia chromatyny


SJP.pl


despocja

despotia; przestarzałe:
1. państwo rządzone despotycznie;
2. nieograniczona, absolutna władza, sprawowana przez jednostkę lub grupę z zastosowaniem przemocy, terroru, łamaniem praw obywatelskich; tyrania


SJP.pl


despot

tytuł przysługujący władcom niektórych państw (czasem też członkom ich rodzin), zwłaszcza cesarzom bizantyjskim i władcom państwa serbskiego w XV wieku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. tytuł cesarzy bizantyjskich i ich krewnych

 (1.2) hist. tytuł władców serbskich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛspɔt, AS: despot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotat m., despotyczność ż.

 przym. despotyczny

Wiktionary


despota

tyran, dyktator, satrapa, autokrata;
1. osoba mająca władzę nieograniczoną, niekontrolowaną przez nikogo, rządząca bezwzględnie; władca absolutny, samowładca;
2. osoba bezkompromisowa, narzucająca innym swoje zdanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;

 (1.2) polit. władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

 (1.3) przen. człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę

Wiktionary

Despota ( δεσπότης, "despotēs", r.ż. δέσποινα, "despoina", bułg. i serb. деспот, "despot", r.ż. деспотица, "despotitsa") – tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, przyjęty w Cesarstwie Łacińskim, Bułgarii, Serbii i Cesarstwie Trapezuntu.

Był to tytuł honorowy nadawany synom lub zięciom cesarzy bizantyjskich. Pierwszy raz został użyty w 1163 wobec przyszłego króla Węgier Beli III, który był zięciem cesarza Manuela I Komnena.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako młodszy syn został w roku 1428 wysłany do Morei w południowej Grecji, gdzie współrządził jako despota ze swymi braćmi (…)

 (1.2) Był bezwzględnym władcą i despotą, który po objęciu tronu zgładził krewnych zagrażających jego władzy.

 (1.3) Dziwię się, jak ona wytrzymuje z takim mężem despotą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɔta, AS: despota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyzm m., despotyczność ż., despotat m.

:: fż. despotka ż.

 przym. despotyczny

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyktator, tyran, hegemon, autokrata, jedynowładca, satrapa

 (1.3) tyran, autarcha, autokrata, dyktator, dzierżymorda, zamordysta, sobiepanek, satrapa

Wiktionary


despotia

despocja; przestarzałe:
1. państwo rządzone despotycznie;
2. nieograniczona, absolutna władza, sprawowana przez jednostkę lub grupę z zastosowaniem przemocy, terroru, łamaniem praw obywatelskich; tyrania, anarchia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sposób sprawowania władzy, w którym jednostka sprawuje nieograniczoną władzę

Wiktionary


despotka

kobieta narzucająca wszystkim swoje zdanie, nielicząca się z opiniami innych, tyranizująca otoczenie; tyranka, ksantypa, dyktatorka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: despota

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɔtka, AS: despotka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. despota.

Wiktionary


despotycznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób despotyczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hiszpania rządziła swymi koloniami w Ameryce Łacińskiej wyjątkowo despotycznie i brutalnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛspɔˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: despotyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyczność ż., despotyzm m., despotia ż., despocja ż., despota m., despotka ż.

 przym. despotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apodyktycznie, arbitralnie, autorytarnie, autokratycznie, kategorycznie, władczo, tyrańsko

Wiktionary


despotyczniej

stopień wyższy od przysłówka: despotycznie


SJP.pl


despotyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: despotyczny


SJP.pl


despotyczność

cecha despoty - osoby, która narzuca wszystkim swoją wolę, nie liczy się z opiniami innych; apodyktyczność, bezwzględność, bezkompromisowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co despotyczne; cecha tych, którzy są despotyczni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyzm m., despotia ż., despota m., despot m., despotka ż.

 przym. despotyczny

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autokratyczność, apodyktyczność, autorytarność

Wiktionary


despotyczny

1. dotyczący despotyzmu, mający nieograniczoną władzę, rządzący państwem w sposób bezwzględny (np. despotyczny władca); tyrański, dyktatorski, totalitarny;
2. odnoszący się do despoty - osoby bezwzględnej, charakterystyczny dla takiej osoby (np. despotyczne zachowanie); autorytatywny, absolutny, autorytarny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) hist. polit. związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą

 (1.2) książk. narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa

 (1.3) charakterystyczny dla despoty lub despotki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyzm m., despotia ż., despotyczność ż., despot m., despota m., despotka ż.

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) absolutystyczny, autokratyczny, tyrański

 (1.2-3) apodyktyczny, arbitralny, autokratyczny, autorytarny, autorytatywny, dyktatorski, kategoryczny, samowładny, tyrański, władczy

Wiktionary


despotyzm

1. system rządów opartych na nieograniczonej władzy monarchy rządzącego w sposób bezwzględny, nieuznającego żadnych praw oprócz własnej woli, opierający się na terrorze i argumentach siły; tyrania, dyktatura, despotia, despocja, reżim, reżym;
2. bezwzględne, bezkompromisowe działanie, nie respektujące opinii innych; absolutyzm, autokracja, autokratyzm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) polit. bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

 (1.2) bezwzględne postępowanie, nieliczące się z nikim i niczym wymuszanie na innych swej woli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɔtɨsm̥, AS: despotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despocja ż., despotia ż., despota mos., despotka ż., despotyczność ż.

 przym. despotyczny

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autorytaryzm, dyktatura, tyrania, reżim; pot. zamordyzm

 (1.2) apodyktyczność, autokratyzm, autorytaryzm, despotyczność, dyktatura, tyrania

Wiktionary


dessau

1. miasto w Niemczech;
2. Paul Dessau (1894-1979), niemiecki kompozytor i dyrygent


SJP.pl

De

Wikipedia


dessous

[czytaj: deSU] książkowo, czasem żartobliwie lub eufemistycznie: komplet lub część dziennej bielizny damskiej; desu


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Abbans-Dessous – gmina
  • Auxon-Dessous – gmina
  • Argut-Dessous – gmina
  • Benque-Dessous-et-Dessus – gmina
  • Clermont-Dessous – gmina
  • Saint-Offenge-Dessous – gmina
  • Ormont-Dessous – gmina w kantonie Vaud, w okręgu Aigle
  • Brot-Dessous
  • Dessus

Wikipedia


destabilizacja

zachwianie, utrata stanu pewności, trwałości, brak równowagi, zakłócenie spokojnego rozwoju; chwiejność, nierównowaga, labilność, rozchwianie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wydawać by się mogło, iż podstawowym celem wojny w Iraku była jego całkowita destabilizacja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstabʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: destabʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. destabilizować ndk., zdestabilizować dk.

 przym. destabilizacyjny

Wiktionary


destabilizacyjny

→ destabilizacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z destabilizacją; powodujący destabilizację

Wiktionary

Patrz:

destabilizacja

Powiązane:

 rzecz. destabilizacja ż.

 czas. destabilizować ndk., zdestabilizować dk.

Wiktionary


destabilizator

1. czynnik zmniejszający lub znoszący równowagę;
2. dodatkowy płat na przedniej części kadłuba samolotu lub rakiety, polepszający sterowności przy prędkościach przydźwiękowych


SJP.pl


destabilizować

powodować destabilizację, zachwianie stanu równowagi


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

czasownik zwrotny niedokonany destabilizować się

 (2.1) wchodzić w stan destabilizacji, tracić równowagę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) UE stanowczo zamierza nadal dawać odpór tym, którzy destabilizują nasze bezpośrednie sąsiedztwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destabilizacja ż.

 przym. destabilizacyjny

Wiktionary


destabilizujący

taki, który powoduje zachwianie stanu równowagi, prowadzi do destabilizacji


SJP.pl


destalinizacja

działania prowadzone po śmierci Stalina, mające na celu oczyszczenia ze stalinizmu życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Związku Radzieckim i krajach bloku sowieckiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. polit. likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 czas. destalinizować ndk.

Wiktionary


destalinizować

usuwać cechy stalinizmu w dziedzinie politycznej, gospodarczej i kulturalnej


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) hist. polit. usuwać wpływy doktryny stalinowskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W latach przełomu rozpoczęto destalinizować podręczniki szkolne.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. stalinizować ndk.

 rzecz. destalinizacja ż.

Wiktionary


destan

epika wierszem i prozą nawiązująca do dawnych legend, podań, baśni oraz klasycznej, heroicznej poezji irańskiej; dastan


SJP.pl


destandaryzować

1. usuwać jednolite normy, zwłaszcza w przemyśle;
2. destandaryzować się - przestawać być standardowym; różnicować się


SJP.pl


destra

prawa ręka; prawica


SJP.pl


destratyfikator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1)  urządzenie zapobiegające warstwowemu układowi czegoś

Wiktionary


destrojs

środowiskowo: silny, bezwzględny kibic, stojący najwyżej w hierarchii w swoim środowisku


SJP.pl


destroy

[czytaj: destroj] typowy dla młodzieży styl bycia, charakteryzujący się celowo eksponowanym nieładem


SJP.pl

Destroy – trzeci album studyjny węgierskiej grupy muzycznej Ektomorf.

Wikipedia


destruent

organizm cudzożywny; reducent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ekol. zob. reducent.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reducent

Wiktionary


destrukcja

akt przeciwstawny kreacji; całkowite zniszczenie lub samoistny rozpad czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niszczenie, zniszczenie, rozpad

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • destrukcja, uszkodzenie
  • Destrukcja – film z 2015
  • Destrukcja – drugi tom serii Krucjata
  • Twórcza destrukcja

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈstrukt͡sʲja, AS: destrukcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcyjność ż., destruktywność ż.

 czas. destruować ndk.

 przym. destrukcyjny, destruktywny

 przysł. destrukcyjnie, destruktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpad

Wiktionary


destrukcyjnie

przysłówek

 (1.1) w sposób destrukcyjny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destrukcyjność ż.

 przym. destrukcyjny, destruktywny

Wiktionary


destrukcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: destrukcyjnie


SJP.pl


destrukcyjność

→ destrukcyjny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest destrukcyjne; cecha tych, którzy są destrukcyjni

Wiktionary

Patrz:

destrukcyjny

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż.

 przym. destrukcyjny

 przysł. destrukcyjnie

Wiktionary


destrukcyjny

powodujący rozprzężenie lub zniszczenie; destruktywny, niszczący, rujnujący, zgubny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nadużywanie alkoholu ma destrukcyjny wpływ na osobowość człowieka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstrukˈt͡sɨjnɨ, AS: destrukcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktor m., destrukcyjność ż.

 czas. dekonstruować, destruować

 przym. destruktywny, zdestruowany

 przysł. destrukcyjne, destrukcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destruktywny, niszczycielski

Wiktionary


destrukt

1. papier przeznaczony do zniszczenia; makulatura;
2. banknot wycofany z obiegu;
3. arkusz zepsuty w druku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zniszczona lub uszkodzona rzecz

Wiktionary

Destrukt (z łac. "destruetus" ‘zniszczony’) – termin odnoszący się do zniszczonych, uszkodzonych przedmiotów, są to np.:

Destrukty np. broni (zwane również "deko") bywają przedmiotem kolekcjonerstwa, co rodzi niejasne sytuacje prawne.

Destrukty numizmatyczne poprzez swą unikatowość również stanową przedmiot zainteresowania kolekcjonerów.

Wikipedia


destruktor

czynnik niszczący


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskorzeczowy

 (1.1) czynnik lub osoba niszcząca

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 przym. destrukcyjny

 czas. destruować

Wiktionary


destruktorka

→ destruktor


SJP.pl

Patrz:

destruktor

destruktywistyczny

→ destruktywizm


SJP.pl

Patrz:

destruktywizm

destruktywnie

przysłówek

 (1.1) w sposób destruktywny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktywność ż.

 przym. destruktywny

Wiktionary


destruktywniej

stopień wyższy od przysłówka: destruktywnie


SJP.pl


destruktywność

→ destruktywny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest destruktywne; cecha tych, którzy są destruktywni

Wiktionary

Patrz:

destruktywny

Powiązane:

 przym. destruktywny

 przysł. destruktywnie

 rzecz. destrukcja ż.

Wiktionary


destruktywny

powodujący rozprzężenie lub zniszczenie; destrukcyjny, niszczący, rujnujący, zgubny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. powodujący zniszczenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] coś niemożliwie destruktywnego i negatywnego […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktywność ż.

 przysł. destrukcyjnie, destruktywnie

 przym. destrukcyjny

 czas. destruować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destrukcyjny, niszczący, rujnujący, zgubny

Wiktionary


destruować

dokonywać destrukcji, niszczyć


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) książk. niszczyć, rozkładać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W takich warunkach demagogia partii politycznych destruuje politykę państwa

 (1.1) Miliony ludzi, których wyobrażenie szczęścia łączy się z symboliczną konsumpcją, popadają w katastrofalne długi, niszczą sobie życie, zaharowują się, destruują rodziny, skazują się na samotność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktor m.

 przym. destrukcyjny, destruktywny

Wiktionary


destygmatyzacja

znoszenie stygmatyzacji związanej z jakąś grupą, chorobą lub cechą


SJP.pl


destylacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od destylat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie destylat, lecz tylko mały destylacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylat m.

Wiktionary


destylacja

oddzielanie ciał lotnych od nielotnych lub składników ciekłej mieszaniny przez zamianę ich w stan pary, a następnie oziębianie i skraplanie tej pary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

Wiktionary

Destylacja (łac. "destilatio", "de-" 'od' i "stillare" 'skraplanie' od "stilla" 'kropla') – rozdzielanie ciekłej mieszaniny wieloskładnikowej poprzez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych. Proces wykorzystuje różną lotność względną składników mieszaniny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W celu rozdzielenia substancji naukowcy przeprowadzili destylację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstɨˈlat͡sʲja, AS: destylacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylat m., destylator m., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować, oddestylowywać

 przym. destylacyjny, destylowany, destylarniany, destylatorski, destylatowy

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylacyjny

dotyczący destylacji


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z destylacją, destylowaniem, dotyczący destylacji, destylowania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylat m., destylacja ż., destylator m., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatowy, destylowany, destylatorski, destylarniany

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylarka

mały aparat do destylacji


SJP.pl


destylarnia

zakład lub dział fabryki, gdzie odbywa się destylacja


SJP.pl

Destylarnia – zakład przemysłowy lub laboratorium, w którym przeprowadza się destylację.

Wikipedia


destylarniany

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z destylarnią, dotyczący destylarnii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylator mos. / mrz., destylat m., destylacja ż., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatowy, destylowany, destylacyjny, destylatorski

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylat

czysty produkt destylacji; odpęd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) produkt destylacji;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na czystość destylatu znaczny wpływ ma też tempo destylacji (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈstɨlat, AS: destylat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylacik mrz.

 czas. oddestylowywać, destylować ndk.

 przym. destylacyjny, destylowany, destylarniany, destylatorski, destylatowy

Wiktionary


destylator

urządzenie służące do destylacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. aparat służący do destylacji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) osoba zatrudniona przy destylowaniu

 (2.2) przest. właściciel destylarni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylarnia ż.

 przym. destylacyjny, destylarniany, destylatorski, destylatowy, destylowany

 czas. destylować

Wiktionary


destylatorski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z destylatorem, dotyczący destylatora (osoby coś destylującej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylator mos. / mrz., destylat m., destylacja ż., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatowy, destylowany, destylacyjny

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylatowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z destylatem, dotyczący destylatów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylator mos. / mrz., destylat m., destylacja ż., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatorski, destylowany, destylacyjny

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylowany

oczyszczony


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. poddany procesowi destylacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylarnia ż., destylat mrz., destylator mrz.

 czas. destylować ndk., przedestylować dk.

 przym. destylacyjny, destylarniany, destylatorski, destylatowy

Wiktionary


destylować

poddawać destylacji


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) chem. poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Schmidt destyluje wódkę w swojej stodole.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylarnia ż., destylat mrz., destylator m., destylowanie n.

 czas. oddestylowywać, wydestylować dk.

 przym. destylowany, destylacyjny, destylarniany, destylatorski, destylatowy

Wiktionary


destymulanta

zmienna charakteryzująca się ujemną korelacją ze zmienną objaśnianą


SJP.pl


destynacja

1. środowiskowo: cel podróży;
2. dawniej: przeznaczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. przeznaczenie

 (1.2) cel podróży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstɨ̃ˈnat͡sʲja, AS: destỹnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. destynować ndk.

 rzecz. destynowanie n., destynator mos.

Wiktionary


destynator

osoba, dla której coś przeznaczono; odbiorca towaru wskazany ekspedytorowi przez wysyłającego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, dla której coś przeznaczono, odbiorca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destynacja ż.

Wiktionary


destynować

dawniej: przeznaczać, wyznaczać


SJP.pl


destytucja

dawniej: złożenie z urzędu, wydalenie, zwolnienie ze służby państwowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) złożenie kogoś z urzędu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. destytuować ndk.

Wiktionary


destytuować

dawniej: zwalniać ze służby państwowej, odwoływać z urzędu; dymisjonować


SJP.pl


desu

[czytaj: deSU] książkowo, czasem żartobliwie lub eufemistycznie: komplet lub część dziennej bielizny damskiej; dessous


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) żart. eufem. część lub komplet damskiej bielizny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niesforny wiatr podwinął Hani spódnicę, ukazując różowe, koronkowe desu.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) dessous n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dessous, niewymowne

Wiktionary


desuetudo

zjawisko długotrwałego niestosowania lub nieprzestrzegania normy prawnej, wskutek czego traci ona moc obowiązującą; martwe prawo


SJP.pl

Desuetudo (wym. [deswetudo] lub [desłetudo], nie „desuetudo”; z łac. odwyknienie, odzwyczajenie) – termin prawniczy oznaczający jedną z reguł derogacyjnych, według której długotrwałe niestosowanie lub nieprzestrzeganie w praktyce określonej normy prawnej skutkuje utratą przez nią mocy obowiązującej.

Wikipedia


desulfitacja

usuwanie z przetworów (najczęściej owocowych i warzywnych) dwutlenku siarki, użytego do ich konserwacji


SJP.pl


desulfonacja

usuwanie się ze związku chemicznego grupy sulfonowej


SJP.pl


desusy

żartobliwie: damskie majtki; desu, dessous


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) żart. kobiece majtki

Wiktionary


desygnacja

wyznaczanie lub proponowanie kogoś na jakieś stanowisko, do pełnienia określonych funkcji


SJP.pl


desygnacyjny

→ desygnacja


SJP.pl

Patrz:

desygnacja

desygnat

1. przedmiot myśli odpowiadający wyrazowi
2. osoba lub przedmiot będący odniesieniem przynależnej mu nazwy; denotat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. log. dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;

Wiktionary

Desygnat ( designatus, 'oznaczony') (rzadko: "referent") – pojęcie stosowane w logice, językoznawstwie, filozofii oznaczające każdy konkretny obiekt pasujący (denotowany) do nazwy. Ściślej mówiąc, każdy obiekt oznaczany przez dany znak, wyraz, wyrażenie lub pojęcie. Przykładowo "desygnatem" słowa "pies" jest zwierzę, o którym można zgodnie z prawdą powiedzieć, że jest psem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten konkretny pies z obrazka jest desygnatem nazwy „pies”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈsɨɡnat, AS: desygnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desygnacja ż., desygnowanie n.

 czas. desygnować ndk.

Wiktionary


desygnowany

w republice rzymskiej: osoba wybrana na urząd, ale jeszcze go niepełniąca


SJP.pl


desygnować

1. zlecić, zlecać komuś objęcie jakiejś funkcji, władzy, jakiegoś stanowiska; nominować, wyznaczyć (wyznaczać), obwołać (obwoływać), powołać (powoływać);
2. w logice: wiązać nazwę z jej odniesieniem przedmiotowym; nazywać


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) mianować kogoś, powierzyć komuś stanowisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desygnat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wskazywać, wyznaczyć, mianować

Wiktionary


desykacja

1. metoda elektrochirurgii polegająca na wysuszaniu powierzchniowej warstwy tkanki, np. płaskiego naczyniaka skóry, za pomocą jednobiegunowej diatermii;
2. stosowanie środków chemicznych do wysuszania liści i łodyg roślin uprawnych przed zbiorem w celu ułatwienia zbioru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chemiczny zabieg stosowany w celu wysuszenia roślin uprawnych przed zbiorem:

Wiktionary

Desykacja ( desicco ‘osuszam’), wysychanie – chemiczny zabieg agrotechniczny stosowany w celu wysuszenia roślin uprawnych przed zbiorem (tzw. dosychanie na pniu). Do jego przeprowadzenia wykorzystuje się desykanty (chociaż proces ten może zachodzić również naturalnie, np. pod wpływem działania suchego powietrza).

Wikipedia


desykant

środek chemiczny stosowany do wysuszania listowia i źdźbeł roślin przed zbiorami


SJP.pl


desykować

chemicznie wysuszać rośliny uprawne przed zbiorem


SJP.pl


desynch

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) elektron. pot. stan utraty synchronizacji

Wiktionary


desynchronizacja

1. zakłócenie synchronizacji, zaburzenie zgodności czasowej jakichś zjawisk, zdarzeń;
2. w medycynie: nierytmiczne pobudzenia neuronów korowych mózgu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) proces tracenia synchronizacji

Wiktionary


desynchronizować

pozbawiać zgodności, rozstrajać lub zrywać współdziałanie między elementami, procesami lub rytmami


SJP.pl


deszarżować

dawniej: strzelać salwami lub w celu pozbycia się naboju


SJP.pl


deszcz

1. krople wody spadające z chmur;
2. przenośnie: bardzo duża ilość czegoś; grad, ulewa;
3. potocznie: złoty deszcz - oddawanie moczu na ciało partnera lub partnerki; chiński deszczyk, pissing


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

 (1.2) przen. duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za oknem padał pierwszy, wiosenny deszcz i zmywał z ulic nagromadzony brud i kurz.

 (1.1) Deszcze niespokojne / potargały sad / a my na tej wojnie ładnych parę lat.

 (1.2) Deszczem nagród w tym roku został obsypany film Glińskiego „Cześć Tereska”.

 (1.2) Kiedy zobaczyłem Lilę, trafiła mnie strzała Amora, a właściwie to był deszcz strzał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃt͡ʃ, AS: dešč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec m., deszczówka ż., deszczownia ż., deszczownica ż., dżdżenie n., deżdż m., dżdżownica ż.

:: zdrobn. deszczyk m.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. deszczowy, dżdżysty

 przysł. deszczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżdża; slang. wacha

 (1.2) ulewa, burza, grad

Wiktionary


deszczeński

związany z Deszcznem


SJP.pl


deszczno

wieś w Polsce


SJP.pl

Deszczno ( "Dechsel") – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, siedziba gminy Deszczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego a w latach 1950–1975 do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia


deszczochron

dawniej: parasol


SJP.pl


deszczodajny

będący przyczyną deszczu; powodujący deszcz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) poet. dający deszcz, będący przyczyną deszczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wieczór w katedrze Świętego Jana organizowało wiele stowarzyszeń, w tym obrońcy deszczodajnych dżungli, […].

Wiktionary


deszczolubny

o roślinie: lubiący klimat o dużej ilości opadów; ombrofilny


SJP.pl


deszczomierz

przyrząd służący do pomiaru ilości opadów atmosferycznych; ombrometr, pluwiometr


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) meteorol. metrol. aparat do pomiaru opadów deszczowych;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obecnie wprowadzane deszczomierze automatyczne dokonują pomiaru wysokości opadu (…) i zapisują tę informację w pamięci elektronicznej (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃˈt͡ʃɔ̃mʲjɛʃ, AS: deščõmʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pluwiometr, ombrometr

Wiktionary


deszczonośny

przynoszący deszcz


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przynoszący opady deszczu

Wiktionary


deszczoodporność

→ deszczoodporny


SJP.pl

Patrz:

deszczoodporny

deszczoodporny

nieprzepuszczający wody deszczowej; nieprzemakalny


SJP.pl


deszczosiewność

rozsiewanie diaspor roślin przez wodę deszczową; ombrochoria


SJP.pl


deszczować

w rolnictwie: nawadniać pola uprawne, sady itp. za pomocą sztucznego deszczu z deszczownic


SJP.pl


deszczowiec

płaszcz z tkaniny impregnowanej, chroniący od deszczu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. płaszcz przeciwdeszczowy; okrycie wierzchnie chroniące przed opadami atmosferycznymi, wykonane z materiału nieprzepuszczającego wody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mieszkańcy każdej gminy, uzbrojeni w gumowce, deszczowce i parasole tłumnie wystawali na mostach i komentowali poziom rzek.

 (1.1) Podczas próby utrwalenia skutków nawałnicy na zdjęciu, podeszła do mnie kobieta w deszczowcu.

 (1.1) Mussolini był ubrany na czarno, w mundurze wodza faszystów, miał mnóstwo orderów – Hitler był w jakimś obskurnym deszczowcu.

 (1.1) Towarzysza z baru spotkał dopiero, schodząc na ląd; z lewej strony wlókł go mundurowy strażnik, z prawej tajniak w zielonym deszczowcu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz mrz., deszczyk mrz., deszczówka ż., deszczownia ż.

 czas. deszczować

 przym. deszczowy, bezdeszczowy, przeciwdeszczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płaszcz przeciwdeszczowy, peleryna

Wiktionary


deszczownia

1. urządzenie do wytwarzania sztucznego deszczu; deszczownica;
2. zbiornik wody deszczowej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deszczownia (rolnictwo)
  • Deszczownia (akwarystyka)

Wikipedia


deszczowniany

→ deszczownia


SJP.pl

Patrz:

deszczownia

deszczownica

w rolnictwie: urządzenie do wytwarzania sztucznego deszczu; deszczownia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rodzaj baterii prysznicowej o dużym „talerzu” zapewniającym szeroki strumień wody, montowanej podtynkowo (na ścianie lub na suficie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz m., deszczówka ż.

 przym. deszczowy

Wiktionary


deszczownik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bot. zimowit

Wiktionary

Deszczownik ("Hylaeamys") – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia


deszczowny

dawniej: deszczowy, dżdżysty


SJP.pl


deszczowo

przysłówek

 (1.1) tak, jak jest podczas deszczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było bardzo mało czasu, zrobiło się pochmurno, deszczowo, wyjątkowo wcześnie zaczęło się zmierzchać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz m., deszczyk m., deżdż mrz., dżdżystość ż.

 czas. deszczyć ndk.

 przym. deszczowy, dżdżysty

Wiktionary


deszczowo-gradowy

deszczowy i gradowy


SJP.pl


deszczowy

przymiotnik od: deszcz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

przymiotnik jakościowy

 (2.1) obfitujący w deszcz

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W deszczowy dzień przydaje się parasol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃˈt͡ʃɔvɨ, AS: deščovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec mrz., deszczownica ż., dżdżystość ż., deszcz m., deszczyk m., deszczówka ż., deżdż m.

 przym. dżdżysty

 przysł. deszczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) słotny

Wiktionary


deszczułeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: deszczułka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczułka ż.

Wiktionary


deszczułka

mała deska; deseczka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) deseczka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczułeczka ż., deskowiec mrz., deskarka ż., deska ż.

Wiktionary


deszczułkarka

obrabiarka do obróbki deszczułek posadzkowych; parkieciarka


SJP.pl


deszczułkarnia

wytwórnia deszczułek posadzkowych


SJP.pl


deszczułkowy

→ deszczułka


SJP.pl

Patrz:

deszczułka

deszczyk

zdrobnienie od: deszcz (opad lub duża ilość czegoś)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: deszcz

 (1.2) mały, drobny deszcz lub mżawka

 (1.3) deseń z drobnych kresek

Wiktionary

Deszczyk (ros. Дождик, дождик, пуще!) – radziecki krótkometrażowy film animowany z 1982 roku w reżyserii Borisa Chraniewicza.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛʃt͡ʃɨk, AS: deščyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec mrz., deszcz m., deszczownia ż.

 przym. deszczowy

 przysł. deszczowo

Wiktionary


deszczysko

zgrubienie od: deszcz; niespodziewany, uporczywy deszcz


SJP.pl

Deszczysko (nazwa oboczna: Deszczówka) – część wsi Zabrnie w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Szczucin.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Wikipedia


deszczysty

deszczowy; dżdżysty


SJP.pl


deszczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. o deszczu padać

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. deszczowo

Wiktionary


deszczyński

nazwisko


SJP.pl


deszczówka

potocznie:
1. woda deszczowa;
2. opona deszczowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. woda pochodząca z opadów deszczu

 (1.2) techn. rura kanalizacyjna służąca do odprowadzania wody deszczowej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śmieci zapchały rurę odprowadzającą deszczówkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec mrz., deszcz mrz., deszczownica ż., deżdż mrz.

 przym. deszczowy

Wiktionary


deszczówki

potocznie:
1. woda deszczowa;
2. opona deszczowa


SJP.pl


deszeret

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu;

Wiktionary

Deszeret (staroegip. dšrt) także: Net – (dosł. "czerwony" – tzn. korona czerwona) lub Bit (dosł. "pszczoła" – symbol Dolnego Egiptu, także oznacza: "król Dolnego Egiptu") lub Mehes (dosł. "korona Dolnego Egiptu") – korona egipskich władców o kształcie ściętej czapy o wysokiej tylnej części, dekorowanej z przodu spiralą "Chabet". Był to atrybut władzy faraona nad Dolnym Egiptem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈʃɛrɛt, AS: dešeret

Wiktionary


deszkiewicz

nazwisko


SJP.pl


desznica

wieś w Polsce


SJP.pl

Desznica (j. łemkowski Дошниця) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Nowy Żmigród. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii Matki Bożej Niepokalanej, należącej do dekanatu Nowy Żmigród, diecezji rzeszowskiej.

Wikipedia


deszperactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegodziwość

Wiktionary


desztaplowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) rozkładanie towaru ze sztapli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛʃtaplɔˈvãɲɛ, AS: deštaplovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. desztaplować

Wiktionary


desztaplować

czasownik

 (1.1) rozkładać towar ze sztapli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛʃtaˈplɔvat͡ɕ, AS: deštaplovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desztaplowanie

Wiktionary


deszyfracja

odczytywanie zaszyfrowanej, zakodowanej informacji; odczytywanie kodu, dekodowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. proces przetwarzania zakodowanej informacji w informację pierwotną; odczytywanie kodu, dekodowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pełna deszyfracja trzech czarnych skrzynek, które znajdowały się na pokładzie rządowego Tu-154M, potrwa tydzień – twierdzą eksperci z Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszyfrowanie n., deszyfrator m., deszyfratorka ż.

 czas. deszyfrować ndk.

Wiktionary


deszyfrant

osoba odczytująca zaszyfrowane, zakodowane informacje


SJP.pl


deszyfrantka

→ deszyfrant


SJP.pl

Patrz:

deszyfrant

deszyfrator

urządzenie (lub program komputerowy), służący do odgadywania zaszyfrowanych informacji; dekoder


SJP.pl


deszyfraż

1. odczytywanie informacji zapisanych szyfrem, stosowane zwykle w służbie wywiadowczej lub wojskowej;
2. grupa osób systematycznie zajmujących się rozwiązywaniem szyfrów


SJP.pl


deszyfrować

przetwarzać zakodowaną informację w informację pierwotną, bez zmiany jej treści; odczytywać kod, dekodować


SJP.pl


det.

skrót od: detaliczny


SJP.pl


detailer

[czytaj: ditejler] osoba zawodowo odnawiająca samochody; autodetailer, autodetailingowiec, detailingowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba zawodowo zajmująca się auto detailingiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby obawiające się samodzielnego polerowania lakieru, powinny oddać samochód w ręce profesjonalnego detailera.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. auto detailing

 przym. autodetailingowy

Wiktionary


detailerka

→ detailer [czytaj: ditejlerka]; autodetailerka


SJP.pl


detailing

[czytaj: ditejling] dokładne czyszczenie, odnowienie i konserwacja samochodu; autodetailing, auto detailing, cardetailing, car detailing


SJP.pl


detailingowiec

[czytaj: ditejlingowiec] osoba zawodowo odnawiająca samochody; autodetailer, detailer, autodetailingowiec


SJP.pl


detailingowy

→ detailing [czytaj: ditejlingowy]; autodetailingowy, cardetailingowy


SJP.pl


detaksa

zwrot podatku VAT od towaru zakupionego z zamiarem wywozu za granicę


SJP.pl


detaksacja

ocenianie wartości, szacowanie czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. ocenianie wartości czegoś, szacowanie

Wiktionary


detal

1. szczegół, drobiazg, drobnostka;
2. drobny element architektoniczny;
3. handel detaliczny, sprzedaż towarów bezpośrednio konsumentowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) szczegół, coś mało ważnego

 (1.2) ekon. forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi

 (1.3) szczegół, fragment dzieła sztuki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • detal - w architekturze bywa rozumiany jako element dekoracyjny lub też szczegół
  • detal – forma handlu
  • detal – najbliższy z planów filmowych, ukazujący szczegóły niewidoczne z większej perspektywy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy detal ma często duże znaczenie.

 (1.2) W detalu wszystko kosztuje więcej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛtal, AS: detal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detalista m., detalistka ż.

:: zdrobn. detalik m.

 przym. detaliczny

 przysł. detalicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczegół, niuans, drobiazg, drobnostka

 (1.3) szczegół

Wiktionary


detalicznie

przysłówek sposobu

 (1.1) hand. w handlu detalicznym

 (1.2) w sposób dokładny, szczegółowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detal mrz., detalista mos.

 przym. detaliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dokładnie, szczegółowo

Wiktionary


detaliczniej

dawny stopień wyższy od przysłówka: detalicznie (dokładnie, drobiazgowo)


SJP.pl


detaliczność

→ detaliczny


SJP.pl

Patrz:

detaliczny

detaliczny

1. odnoszący się do sprzedaży towarów w małych ilościach;
2. przestarzałe: szczegółowy, drobiazgowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hand. dotyczący drobnej sprzedaży

 (1.2) pot. odnoszący się do szczegółu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detal mrz., detalista mos.

 czas. detalizować ndk., detalować ndk.

 przysł. detalicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niehurtowy

 (1.2) dokładny, drobiazgowy, szczegółowy, wierny

Wiktionary


detalista

kupiec prowadzący handel detaliczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hand. przedsiębiorstwo lub kupiec zajmujący się handlem w małych ilościach

 (1.2) przen. człowiek skupiający się na szczegółach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtaˈlʲista, AS: detalʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detal m.

:: fż. detalistka

 przym. detaliczny

 przysł. detalicznie

Wiktionary


detalistka

→ detalista


SJP.pl

Patrz:

detalista

detalizować

szczegółowo, drobiazgowo rozpatrywać; opowiadać ze szczegółami


SJP.pl


detalować

odtwarzać z rysunków zbiorczych lub montażowych poszczególne elementy składowe jakiegoś mechanizmu w celu sporządzania rysunków warsztatowych, pozwalających na wykonanie każdej części składowej z osobna


SJP.pl


detalowość

→ detalowy


SJP.pl

Patrz:

detalowy

detalowy

szczegółowy, drobiazgowy; detaliczny


SJP.pl


detaszować

dawniej:
1. odłączyć (odłączać), oddzielić (oddzielać);
2. w wojsku: odkomenderować (odkomenderowywać) grupę, oddział


SJP.pl


detefon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rad. prosty radioodbiornik detektorowy nie wymagający zasilania, produkowany masowo po 1927 roku w Polsce;

Wiktionary

De

Wikipedia


detek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma męskiego imienia Detlef (Detlev)

Wiktionary

Detek – wieś i gmina w północno-wschodniej części Węgier, w pobliżu miasta Encs.

Miejscowość leży na obszarze Średniogórza Północnowęgierskiego. Administracyjnie gmina należy do powiatu Encs, wchodzącego w skład komitatu Borsod-Abaúj-Zemplén i jest jedną z jego 36 gmin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale gdy tak słuchała, jak mówił Detek, mogłaby z radości zapłakać, że dziousze trafił się taki fajnisty karlus.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Detlef m.

Wiktionary


detekcja

1. wykrywanie dowolnych sygnałów, np. elektrycznych, promieniowania jonizującego;
2. proces, w którym z przebiegu zmodulowanego uzyskuje się przebieg modulujący; umożliwia odtworzenie dźwięków mowy i myzyki lub sygnału obrazu w odbiornikach radiowych i telewizyjnych; demodulacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wykrywanie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • wykrywanie dowolnych sygnałów, np. elektrycznych, promieniowania, w tym np. jonizującego;
  • wykrywanie zdarzeń, np. wykrywanie ruchu obiektów, cząstek elementarnych
  • demodulacja – proces odwrotny do modulacji, w wyniku którego z przebiegu zmodulowanego otrzymuje się przebieg modulujący.
  • detekcja kolizji
  • detekcja neutronów
  • detekcja obiektów
  • detekcja promieniowania jądrowego
  • detektor
  • detektor lampowy
  • dioda
  • modulacja amplitudy (AM)
  • modulacja częstotliwości (FM)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Detekcja twarzy to odnajdywanie twarzy na obrazie, fotografii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛkt͡sʲja, AS: detekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektor m., detektyw m., detektorysta mos.

 przym. detekcyjny

Wiktionary


detekcyjność

cecha czegoś związanego z detekcją, np. parametry detekcyjności


SJP.pl


detekcyjny

→ detekcja


SJP.pl

Patrz:

detekcja

detektor

1. urządzenie do wykrywania czegoś;
2. urządzenie służące do wyodrębnienia z modulowanego prądu sygnału modulacyjnego; demodulator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie służące wykrywaniu obecności substancji, cząsteczek albo obiektów;

Wiktionary

Detektor – urządzenie służące do wykrywania (detekcji) i ewentualnie rejestracji. Detekcji podlegać mogą różne obiekty, zjawiska i parametry fizyczne. Detektory stosuje się wówczas, gdy badany sygnał nie możne być zarejestrowany bezpośrednio zmysłami człowieka lub wówczas, gdy działa jako element urządzenia automatycznie reagującego na nadejście sygnału oraz wtedy, gdy pożądana jest bezobsługowa rejestracja sygnałów. Detektor zamienia wykrywany sygnał na formę możliwą do obserwacji lub rejestracji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛktɔr, AS: detektor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detekcja ż., detektyw mos., detektorysta mos.

 przym. detektorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czujnik, sensor, wykrywacz

Wiktionary


detektorowy

→ detektor


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) techn. związany z detektorem; służący do wykrywania

Wiktionary

Patrz:

detektor

Powiązane:

 rzecz. detektor mrz., detektorysta mos.

Wiktionary


detektorysta

osoba szukająca przedmiotów zakopanych pod ziemią za pomocą wykrywacza metali


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba poszukująca artefaktów historycznych przy pomocy detektora metali

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku odbyła się już siódma edycja prac poszukiwawczych, w których pod nadzorem archeologa brało udział 70 detektorystów z całego kraju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektor m., detektorek m., detekcja ż., detektyw m.

:: fż. detektorystka ż.

 przym. detektywistyczny, detektorowy, detekcyjny, detektorystyczny

Wiktionary


detektorystka

kobieta szukająca przedmiotów zakopanych pod ziemią za pomocą wykrywacza metali


SJP.pl


detektyw

1. człowiek zajmujący się odpłatnie wynajdywaniem informacji;
2. tajny agent śledczy policji kryminalnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej

Wiktionary

Detektyw ( detective, z detego, co oznacza „odkryć, wykryć, wyjawić”.) – tytuł zawodowy osoby świadczącej usługi detektywistyczne oraz nazwa stanowiska utajnionego pracownika policji zajmującego się czynnościami śledczymi w sposób dyskretny. W niektórych krajach nazywany jest tak jawny funkcjonariusz policji albo innych służb ochrony porządku publicznego zajmujący się czynnościami śledczymi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwykle głównymi bohaterami kryminałów są detektywi.

 (1.1) Detektyw długo myślał nad rozwiązaniem tej sprawy.

 (1.1) Kontakt detektywa był nieudolny i nie dostarczał żadnych wartościowych informacji.

 (1.1) Teraz jego detektywi wysłali do CBŚ i Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu dokumenty, które według detektywa Waldemara Czerwińskiego dowodzą, że Jurkiewicz został zamordowany na zlecenie.

 (1.1) Takie działania już zaczynają owocować - powiedział reporterowi "Detektywa" jeden z utajnionych specjalistów grupy "Obcy".

 (1.1) Ciałem detektywa wstrząsnął lekki dreszcz. Ktoś buszował w apartamencie, podczas gdy on był praktycznie bezbronny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛktɨf, AS: detektyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektorysta mos., detekcja ż., detektor m.

 przym. detektywistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śledczy m., pogard. szpicel, żart. szerlok

Wiktionary


detektywistyczny

1. dotyczący detektywa, związany z detektywem;
2. przedstawiający przygody, pracę detektywów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z detektywistyką i detektywami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektorysta mos., detektywistyka ż., detektyw m.

Wiktionary


detektywistyka

działalność detektywistyczna lub śledcza


SJP.pl


detektywka

1. kobieta zajmująca się odpłatnie wynajdywaniem informacji;
2. tajna agentka śledcza policji kryminalnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zaw. kobieta zajmująca się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariuszka policji lub jako pracowniczka prywatnej agencji śledczej

Wiktionary


detektywny

przestarzale:
1. detektywistyczny;
2. związany z detekcją sygnałów radiowych; detektorowy


SJP.pl


detencja

dawniej:
1. przymusowe zatrzymanie kogoś w areszcie lub zakładzie psychiatrycznym, najczęściej stosowane wobec sprawcy przestępstwa
2. bezprawne zatrzymanie cudzej własności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) praw. przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców

Wiktionary

Powiązane:

 przym. detencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) internacja, internowanie

Wiktionary


detencyjny

→ detencja


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z detencją, dotyczący detencji

Wiktionary

Patrz:

detencja

Powiązane:

 rzecz. detencja ż.

Wiktionary


detepowiec

środowiskowo: osoba zawodowo zajmująca się przygotowywaniem publikacji za pomocą komputera; DTP-owiec


SJP.pl


detergent

środek powierzchniowo czynny, tj. zmniejszający napięcie powierzchniowe wody; znajduje się w szamponach, płynach do mycia naczyń, proszkach do prania i innych środkach myjących i piorących


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. środek piorący, myjący lub czyszczący; także. substancja chemiczna zawarta w takim środku;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W domu używamy jedynie detergentów biodegradowalnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛrɡɛ̃nt, AS: detergẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. detergentowy

Wiktionary


detergentowy

przymiotnik od: detergent


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) chem. związany z detergentami, dotyczący detergentów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detergent mrz.

Wiktionary


deterioracja

pogorszenie się stanu czegoś; zrujnowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pogorszenie stanu, spadek sprawności, przydatności, wartości

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrʲjɔˈrat͡sʲja, AS: deterʹi ̯oracʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogorszenie, zepsucie, zniszczenie, zrujnowanie

Wiktionary


deterioratiwum

w językoznawstwie: wyraz nacechowany ujemnie, deprecjonująco; deterioratywum


SJP.pl


deterioratywny

przymiotnik od: deterioracja


SJP.pl


deterioratywum

w językoznawstwie: wyraz nacechowany ujemnie, deprecjonująco; deterioratiwum


SJP.pl


deterlon

marka detergentu


SJP.pl


determinacja

1. zdolność do podejmowania konkretnych, stanowczych decyzji spowodowana mocnym wewnętrznym przekonaniem i siłą woli;
2. determinacja płci - uwarunkowanie płci przez rodzaj chromosomu płciowego niesionego przez zapładniający plemnik;
3. dawniej: postanowienia, decyzja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdecydowanie i wytrwałość w dążeniu do celu mimo przeciwności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Realizacja projektu przebiega z determinacją, ale też zgodnie ze zdrowymi zasadami zarządzania finansowego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdeterminowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdeterminowanie, desperacja

Wiktionary


determinacyjny

→ determinacja


SJP.pl

Patrz:

determinacja

determinant

parametr określający, wyznaczający coś, wpływający w zasadniczy sposób


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) czynnik mający decydujący wpływ

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrˈmʲĩnãnt, AS: determʹĩnãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) determinanta

Wiktionary


determinanta

czynnik wpływający na coś w zasadniczy sposób


SJP.pl


determinatyw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. występujący w niektórych językach znak określający klasę pojęciową charakteryzującą dane słowo i umieszczany przed lub po nim;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Determinatywy występują m.in. w języku staroegipskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrmʲĩˈnatɨf, AS: determʹĩnatyf

Wiktionary


determinista

zwolennik poglądu filozoficznego, że każde zdarzenie jest ściśle wyznaczone przez warunki, w jakich zachodzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zwolennik determinizmu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrmʲĩˈɲista, AS: determʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. determinizm m.

:: fż. deterministka ż.

 przym. deterministyczny

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


deterministka

→ determinista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zwolenniczka determinizmu

Wiktionary

Patrz:

determinista

Powiązane:

 rzecz. determinizm mrz.

:: fm. determinista

 czas. determinować ndk., zdeterminować dk.

 przym. deterministyczny

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


deterministyczny

uwarunkowany przyczynowo, nieprzypadkowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko nie zapominajmy, że koncepcja Pawłowa jest w istocie rzeczy koncepcją deterministyczną, a chrześcijańska koncepcja wychowania - indeterministyczną. [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. determinizm m., determinista m., deterministka ż., indeterminizm mrz.

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


determinizm

1. twierdzenie, że wszystkie zjawiska i działania są połączone związkiem przyczynowo-skutkowym;
2. pogląd filozoficzny głoszący, że każde zdarzenie jest jednoznaczne i uwarunkowane swoimi przyczynami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;

Wiktionary

Determinizm przyczynowy ( determinare – oddzielić, ograniczyć, określić) – koncepcja filozoficzna, według której wszystkie zdarzenia w ramach przyjętych paradygmatów są połączone związkiem przyczynowo-skutkowym, a zatem każde zdarzenie i stan jest "zdeterminowane" przez swoje uprzednio istniejące przyczyny (również zdarzenia i stany).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. indeterminizm mrz., determinista mos., deterministka ż.

 czas. determinować ndk., zdeterminować dk.

 przym. deterministyczny

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


determinować

wpływać na coś w decydujący sposób


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdeterminować)

 (1.1) mieć wpływ na przebieg czy wynik

 (1.2) daw. przywodzić kogoś do postanowienia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. indeterminizm mrz., determinizm mrz., determinowanie n., deterministka ż.

 czas. zdeterminować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) określać, kształtować, przesądzać, warunkować, wyznaczać

 (1.2) decydować

Wiktionary


detersja

wygładzanie i szlifowanie podłoża skalnego materiałem niesionym w dnie lodowca


SJP.pl

Detersja – wygładzanie rzeźby terenu przez transportowany w stopie lodowca materiał morenowy. W wyniku detersji powstają m.in. wygłady lodowcowe.

Wikipedia


detka

nazwisko


SJP.pl


detoks

1. usuwanie z organizmu substancji trujących; odtruwanie, detoksykacja;
2. oddział szpitalny, w którym przeprowadza się detoks;
3. potocznie: odwyk


SJP.pl


detoksowy

→ detoks


SJP.pl

Patrz:

detoks

detoksykacja

usuwanie z organizmu substancji trujących; odtruwanie, detoks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) toksykol. oczyszczanie organizmu z substancji trujących;

Wiktionary

De

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) detoks, odtruwanie

Wiktionary


detoksykacyjny

związany z detoksykacją


SJP.pl


detonacja

1. huk towarzyszący eksplozji pocisków, wystrzałom, pękaniu wielkich mas jakiejś substancji itp. ;
2. rodzaj reakcji chemicznej przebiegającej wybuchowo, odznaczającej się bardzo dużą, stałą prędkością liniową rozprzestrzeniania się;
3. nadmiernie szybkie spalanie się paliwa w cylindrze silnika połączone z eksplozją


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;

 (1.2) spowodowanie detonacji (1.1)

 (1.3) chem. reakcja chemiczna przebiegająca wybuchowo

 (1.4) mech. nadmiernie szybkie spalanie się mieszanki paliwowej w cylindrze silnika połączone z charakterystycznym stukaniem

Wiktionary

Detonacja ( détonation z detonare ‘grzmieć’) – wybuch (fala reakcji chemicznych) rozprzestrzeniający się w materiale wybuchowym z prędkością ponaddźwiękową, a najczęściej z wysoką prędkością hiperdźwiękową (z reguły wynosi od kilku tysięcy m/s do ponad 10 tysięcy m/s), powodujący powstanie w otaczającym go ośrodku fali uderzeniowej. Na jej czole występuje bardzo wysokie ciśnienie (do ok. 50 GPa) i temperatura (do ok. 5800 °C).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɔ̃ˈnat͡sʲja, AS: detõnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detonowanie n., zdetonowanie n., detonator m.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

 przym. detonacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eksplozja, wybuch

 (1.2) detonowanie

Wiktionary


detonacyjny

związany z detonacją


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z detonacją, służący do detonacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detonacja ż., detonowanie n., zdetonowanie n., detonator m.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

Wiktionary


detonator

niewielki ładunek materiału wybuchowego do detonacji właściwego ładunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

Wiktionary

Detonator:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyczyną niewybuchu był uszkodzony detonator.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr, AS: detõnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detonacja ż., detonowanie n., zdetonowanie n.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

 przym. detonacyjny

Wiktionary


detonometr

przyrząd sygnalizujący zjawiska detonacji, stosowany w silnikach lotniczych


SJP.pl


detonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) inicjowanie, powodowanie detonacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetonowanie n., detonacja ż., detonator m.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

 przym. detonacyjny

Wiktionary


detonowany

1. eksplodować, wybuchać;
2. powodować wybuch;
3. książkowo: peszyć, onieśmielać;
4. w muzyce: grać lub śpiewać nieczysto; fałszować


SJP.pl


detonować

1. eksplodować, wybuchać;
2. powodować wybuch;
3. książkowo: peszyć, onieśmielać;
4. w muzyce: grać lub śpiewać nieczysto; fałszować


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdetonować)

 (1.1) powodować wybuch

 (1.2) wywoływać onieśmielenie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdetonować)

 (2.1) rozrywać się z hukiem; ulegać eksplozji

 (2.2) muz. wykonywać dźwięki nieczysto

czasownik zwrotny niedokonany detonować się (dk. zdetonować się)

 (3.1) być lub stawać się speszonym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetonowanie n., detonator mrz., detonowanie n., detonacja ż.

 przym. detonacyjny

 czas. zdetonować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) onieśmielać, peszyć, zawstydzać

 (2.1) eksplodować, wybuchać

 (2.2) fałszować

 (3.1) onieśmielać się, peszyć się, zawstydzać się

Wiktionary


detotalitaryzacja

działania po obaleniu rządów totalitarnych, mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego z totalitaryzmu


SJP.pl


detrakcja

wyrywanie przez lodowiec bloków i okruchów skalnych z podłoża


SJP.pl

Detrakcja – proces wyrywania, wydzierania przez lodowiec okruchów i bloków skalnych z podłoża poprzez działalność mechaniczną i zamróz.

Wikipedia


detranzycja

proces odwracania tranzycji płciowej


SJP.pl

De

Wikipedia


detreomycyna

nazwa handlowa antybiotyku stosowanego w dermatologii do leczenia ropnych zakażeń skóry, zawierającego chloramfenikol


SJP.pl


detroicki

[czytaj: ditrojcki albo potocznie detrojcki] przymiotnik od: Detroit


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Detroit, dotyczący Detroit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Detroit n.

Wiktionary


detroiczanin

[czytaj: ditrojczanin] mieszkaniec Detroit


SJP.pl


detroiczanka

[czytaj: ditrojczanka] mieszkanka Detroit


SJP.pl


detroit

[czytaj: diTROJT albo potocznie deTROit] rzeka i miasto w Stanach Zjednoczonych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;

 (1.2) geogr. miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;

 (1.3) geogr. toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych;

Wiktionary

Detroit (wym. []; z fr. "cieśnina") – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan na północnym brzegu rzeki Detroit łączącej jeziora St. Clair i Erie. Na południu sąsiaduje z kanadyjskim miastem Windsor. Według danych z 2023 roku liczy 633,2 tys. mieszkańców, oraz 4,3 mln w obszarze metropolitalnym (14. co do wielkości metropolia Stanów Zjednoczonych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Statek spokojnie płynął po wodach Detroit.

 (1.2) Bartek przyleci z Detroit na ślub Mirka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. detroicki

Wiktionary


detronizacja

1. pozbawienie panującego monarchy władzy;
2. pozbawienie kogoś najwyższej pozycji w jakiejś grupie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. pozbawienie monarchy jego władzy i tytułu;

 (1.2) przen. pozbawienie kogoś (czegoś) pierwszego miejsca

Wiktionary

Detronizacja (gr. "thrónos", tron) – rodzaj depozycji, pozbawienie panującego władcy tronu, pozbawienie urzędu siłą lub pokojowym traktatem. Najczęściej detronizacja jest skutkiem zamachu stanu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. detronizowanie n., zdetronizowanie n., tron mrz.

 czas. detronizować ndk., zdetronizować dk.

 przym. detronizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdetronizowanie

Wiktionary


detronizacyjny

związany z detronizacją


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z detronizacją, dotyczący detronizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detronizacja ż., detronizowanie n., zdetronizowanie

 czas. detronizować ndk., zdetronizować

Wiktionary


detronizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) usuwanie monarchy z tronu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetronizowanie n., detronizacja ż.

 czas. detronizować ndk., zdetronizować dk.

 przym. detronizacyjny

Wiktionary


detronizować

1. pozbawiać panującego monarchę władzy;
2. pozbawiać kogoś najwyższej pozycji w jakiejś grupie


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) pozbawiać panującego władzy monarszej

 (1.2) przen. pozbawiać kogoś stanowiska lub pozycji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetronizowanie n., tron mrz., detronizowanie n., detronizacja ż.

 przym. detronizacyjny

 czas. zdetronizować

Wiktionary


detrybalizacja

1. rezygnacja z przynależności plemiennej lub jej zatracenie;
2. rezygnacja z odrębności plemiennych na rzecz nowego procesu narodowotwórczego w państwach postkolonialnych


SJP.pl


detrytofag

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ekol. zwierzę odżywiające się detrytusem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) detrytusożerca

Wiktionary


detrytus

1. geologia: pokruszony materiał skalny;
2. ekologia: podlegająca rozkładowi lub silnie rozdrobniona materia organiczna pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, występująca w toni wodnej w postaci zawiesiny lub w postaci osadów dennych, w środowisku lądowym wchodząca w skład próchnicy glebowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) ekol. drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna;

 (1.2) geol. produkt rozpadu skał;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • detrytus – w ekologii: martwa materia organiczna
  • detrytus – w geologii: produkt rozpadu skał

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. detrytusofag mzw., detrytusożerca mzw.

 przym. detrytusowy, detrytyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) detryt, trypton, abioseston

 (1.2) materiał detrytyczny

Wiktionary


detrytusowy

→ detrytus


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do detrytusu, mający związek z detrytusem

Wiktionary

Patrz:

detrytus

Powiązane:

 rzecz. detrytus mrz.

Wiktionary


dettlaff

nazwisko


SJP.pl


dettloff

nazwisko, m.in. Szczęsny Dettloff (1878-1961), polski historyk sztuki


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Szczęsny Dettloff – katolicki duchowny i historyk sztuki
  • Werner Dettloff – duchowny katolicki, teolog i dogmatyk

Wikipedia


detto

z włoskiego: to samo, jak wyżej; ditto


SJP.pl


deubekizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zob. dezubekizacja.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mitologia martyrologizująca i wybielająca konfidentów SB - zwłaszcza tych z kręgu kultury (twórczej i akademickiej) oraz z kręgu kruchty - stała się agresywną doktryną polskiego Salonu, kolejnym mechanizmem antylustracyjnym, zmierzającym do zahamowania deubekizacji i do zamknięcia (lub przynajmniej spacyfikowania) Instytutu Pamięci Narodowej (IPN-u).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezubekizacja ż.

 przym. deubekizacyjny, dezubekizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dezubekizacja, deesbekizacja

Wiktionary


deuter

izotop wodoru o liczbie masowej 2, którego jądro zawiera jeden proton i jeden neutron; ciężki wodór


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛwtɛr, AS: deu̯ter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuteron mrz., deuterowanie n., deuton mrz.

 czas. deuterować ndk.

 przym. deuterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężki wodór, symbol. ²H, D

Wiktionary


deuteragonista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. teatr. w starożytnej Grecji: drugi co do ważności aktor odgrywający rolę w antycznej sztuce greckiej

 (1.2) rzad. liter. druga najważniejsza postać w narracji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przykład Lehmann, (…) pokazuje, jak długo tragedia nie miała rozpoznawalnych dla nas cech formy dramatycznej. Brak było w niej dialogu, nawet wtedy, kiedy pojawił się drugi aktor. Deuteragonista nie został bowiem wprowadzony po to, by toczyć rozmowę z protagonistą, ale jako posłaniec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. deuteragonistka

Wiktionary


deuteranomalia

niedowidzenie barwy zielonej


SJP.pl

Deuteranomalia – zaburzenie rozpoznawania barw, podobnie jak protanomalia charakteryzujące się jedynie obniżoną percepcją nasycenia (ale nie jaskrawości) zieleni. Barwa czerwona, pomarańczowa, żółta, kanarkowa i zielona są przesunięte w kierunku zieleni. Deuteranomalia dotyczy około 6% mężczyzn i około 0,4% kobiet (daje to około 95% wszystkich zaburzeń rozpoznawania barw u mężczyzn).

Wikipedia


deuteranopia

Deuteranopia (daltonizm) – wada wzroku, odmiana ślepoty barw, polegająca na nierozpoznawaniu barwy zielonej (lub myleniu jej z barwą czerwoną). Objawia się to dokładnie brakiem rozróżnienia koloru czerwonego, pomarańczowego, żółtego i zielonego. Percepcja jaskrawości nie zmienia się. Występuje za to brak rozróżnienia w percepcji składowych czerwonej i zielonej, co prowadzi do odbioru fioletu i cyjanu jako ten sam kolor.

Wikipedia


deuterek

związek chemiczny zawierający deuter (ciężki izotop wodoru)


SJP.pl


deuterium

dawniej: izotop wodoru o liczbie masowej 2, którego jądro zawiera jeden proton i jeden neutron; deuter, ciężki wodór


SJP.pl


deutero-izajasz

umowna nazwa anonimowego autora rozdziałów 40-55 biblijnej Księgi Izajasza


SJP.pl

De

Wikipedia


deuterokanoniczny

księgi deuterokanoniczne - księgi Starego Testamentu, które chrześcijaństwo włączyło do kanonu Biblii później niż pozostałe; odrzucone wcześniej przez protestantyzm i judaizm; księgi wtórokanoniczne


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. o księdze biblijnej: początkowo nieuznawany za kanoniczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛwtɛrɔkãnɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: deu̯terokãnõńičny

Wiktionary


deuteron

jądro atomowe deuteru, złożone z neutronu i protonu; deuton


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. chem. jądro atomu deuteru;

Wiktionary

Deuteron – jądro atomowe deuteru, czyli izotopu wodoru #PATRZ, zwanego ciężkim wodorem. Deuteron składa się z jednego neutronu i jednego protonu.

Liczba atomowa deuteronu wynosi Z=1, zaś liczba masowa A=2, energia wiązania 2,225 MeV. Deuteron oznaczany jest symbolem chemicznym D, lub częściej symbolem d, przyjętym w zapisach przemian jądrowych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛwˈtɛrɔ̃n, AS: deu̯terõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuter m., deuterowanie n., daw. deuton m.

 czas. deuterować ndk.

 przym. deuterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. deuton

Wiktionary


deuteronomiczny

związany z Księgą Powtórzonego Prawa (Deuteronomium)


SJP.pl


deuteronomium

Księga Powtórzonego Prawa; ostatnia księga Pięcioksięgu


SJP.pl


deuterowy

→ deuter


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) chem. dotyczący deuteru, związany z deuterem, zasilany deuterem

Wiktionary

Patrz:

deuter

Przykłady

 (1.1) Otóż cząsteczki wody w atmosferze, zarówno zwykłej, jak i tej cięższej - deuterowej (tzw. ciężkiej wody) są rozbijane na atomy przez promieniowanie słoneczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛwtɛˈrɔvɨ, AS: deu̯terovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuter mrz., deuteron mrz., deuterowanie n., deuton mrz.

 czas. deuterować ndk.

Wiktionary


deuton

jądro atomowe deuteru, złożone z neutronu i protonu; deuteron


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. fiz. chem. deuteron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla budowy atomu azotu (ciężar atomowy w zaokrągleniu 14) mamy wzór: N¹⁴ = π₇ w₇ = α₃η (7 protonów i 7 neutronów, albo 3 heljony i 1 deuton).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuter m., deuteron m., deuterowanie n.

 czas. deuterować ndk.

 przym. deuterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. deuteron

Wiktionary


deutoplazma

żółtko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żółtko

Wiktionary


deutoplazmatyczny

→ deutoplazma


SJP.pl

Patrz:

deutoplazma

deutsch

[czytaj: dojcz] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Deutsch Goritz – gmina w kraju związkowym Styria, w powiecie Südoststeiermark
  • Deutsch Kaltenbrunn – gmina w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Jennersdorf
  • Deutsch Schützen-Eisenberg – gmina w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Oberwart
  • Deutsch-Griffen – gmina w kraju związkowym Karyntia, w powiecie Sankt Veit an der Glan
  • Deutsch-Wagram – miasto w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Gänserndorf
  • Bad Deutsch-Altenburg – gmina targowa w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Bruck na der Leitha
  • Deutsch Crone
  • Deutsch Evern – gmina w kraju związkowym Dolna Saksonia, w powiecie Lüneburg
  • Deutsch Krone – dawny powiat
  • Deutsch-Wilmersdorf – dawna nazwa Wilmersdorfu
  • Awraham Deutsch – izraelski rabin, filozof i polityk
  • David Deutsch – izraelski fizyk

Wikipedia


developer

deweloper;
1. osoba lub firma przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. osoba lub instytucja tworząca programy komputerowe


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deweloper budowlany (ang. real estate developer) - w budownictwie, inwestor który inwestuje w budowę nieruchomości budynkowych z przeznaczeniem na sprzedaż lub wynajem
  • programista (ang. software developer) - w informatyce, twórca oprogramowania

Wikipedia


developerka

deweloperka;
1. kobieta przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. potocznie: rynek, branża budownictwa deweloperskiego


SJP.pl


developerski

→ developer; deweloperski


SJP.pl


devito

nazwisko, m.in. Danny DeVito, amerykański aktor


SJP.pl


devon

wyspa na Morzu Arktycznym


SJP.pl

De

Wikipedia


dewa

w hinduizmie: ogólna nazwa każdego z bogów uosabiających siły dobra i harmonii kosmicznej, biorących udział w tworzeniu świata


SJP.pl

Dewa (sanskryt देव, trl. "deva", „świetlisty”, „jaśniejący”, „oświecony”, ang. Deva; w innych językach: tybetański "lha", chiński "tiān" (天), koreański "chǒn", japoński "ten", wiet. "thiên") – nieposiadająca ciała fizycznego istota nadprzyrodzona, bóg lub półbóg, występujący w religiach dharmicznych i mitach kultur azjatyckich. Żeńskim odpowiednikiem dewy jest dewi.

Wikipedia


dewadasi

tancerka świątynna wykonująca klasyczne tańce hinduskie


SJP.pl

Dewadasi (w sanskrycie boska niewolnica, port. "bailadeira" – tancerka, z fr. "bayadère" – bajadera) – tancerka kultowa w Indiach wykonująca klasyczne tańce indyjskie. Zazwyczaj mieszkała blisko świątyni, była oficjalnie uznawana za boską małżonkę i otaczana dużym szacunkiem. Rozpoczynała naukę tańca w bardzo młodym wieku, około szóstego roku życia.

Wikipedia


dewajtis

Zobacz też: Dewajtis (serial telewizyjny).

Dewajtis. Powieść współczesna – pozytywistyczna powieść obyczajowa Marii Rodziewiczówny z 1889 roku.Pełny tekst: ' w Wikiźródłach

Wikipedia


dewaloryzacja

obniżenie się wartości lub znaczenia czegoś; dewaluacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obniżanie się wartości czegoś

Wiktionary


dewaloryzacyjny

→ dewaloryzacja


SJP.pl

Patrz:

dewaloryzacja

dewaloryzować

obniżać wartość lub znaczenie czegoś; dewaluować


SJP.pl


dewaluacja

1. urzędowe obniżenie wartości danej waluty w stosunku do złota lub walut zagranicznych; obniżenie się realnej wartości pieniędzy;
2. przenośnie: obniżenie się wartości lub znaczenia czegoś; dewaloryzacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

 (1.2) książk. obniżenie (się) wartości lub znaczenia czegoś

Wiktionary

Dewaluacja (łac. "de" 'z (czego), od, niżej' (wskazujące na zmniejszenie) i "valor" 'wartość') – ustawowe bądź administracyjne osłabienie sztywnego kursu waluty narodowej wobec innych walut przez rząd lub bank centralny, np. w celu poprawienia bilansu płatniczego albo zwiększenia cenowej konkurencyjności zewnętrznej gospodarki danego kraju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dewaluacja łata może wprowadzić panikę na rynkach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluˈwat͡sʲja, AS: devaluu̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

 czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

 przym. dewaluacyjny

Wiktionary


dewaluacyjny

związany z dewaluacją


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od dewaluacja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To zaś może wywołać – zdaniem prezes Gronkiewicz-Waltz – presję dewaluacyjną, co będzie godzić w inny cel założony w "Pakiecie", czyli ograniczanie inflacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluwaˈt͡sɨjnɨ, AS: devaluu̯acyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewaluacja ż., dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

 czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

Wiktionary


dewaluowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dewaluować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluwɔˈvãɲɛ, AS: devaluu̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdewaluowanie n., dewaluacja ż.

 czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

 przym. dewaluacyjny

Wiktionary


dewaluować

1. przeprowadzać (przeprowadzić) reformę pieniężną opartą na dewaluacji;
2. przenośnie: obniżać (obniżyć) wartość lub znaczenie czegoś; dewaloryzować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) ekon. urzędowo obniżać kurs danej waluty

 (1.2) książk. obniżać wartość lub znaczenie czegoś

czasownik zwrotny

 (2.1) książk. tracić na wartości

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Wystarczy przyjrzeć się zmianom rynków Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, aby zauważyć, że tradycyjny model konsumpcji towarów powoli się dewaluuje, a ludzie pragną czegoś więcej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluˈwɔvat͡ɕ, AS: devaluu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewaluacja ż., dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

 czas. zdewaluować dk.

 przym. dewaluacyjny

Wiktionary


dewanagari

sylabiczne pismo północnoindyjskie używane do zapisu np. sanskrytu i hindi; nagari


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jęz. pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

Wiktionary


dewastacja

celowe niszczenie czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bezwzględne niszczenie, rujnowanie

Wiktionary

Dewastacja – umyślne i bezprawne spowodowanie szkody w mieniu, niszczenie czegoś w wyniku celowego działania lub następujące wskutek zaniedbań. W myśl prawa dewastacja jest zniszczeniem mienia i jest czynem zabronionym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W gazecie pisali dziś o dewastacji cmentarza żydowskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaˈstat͡sʲja, AS: devastacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdewastowanie n., dewastowanie n., dewastator mos.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ruina; pot. rujnacja

Wiktionary


dewastacyjny

związany z dewastacją


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dewastacją; mający na celu dewastację

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewastacja ż., zdewastowanie n., dewastowanie n., dewastator mos.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastatorski

Wiktionary


dewastator

osoba siejąca spustoszenie, zniszczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. osoba, która niszczy, dewastuje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Policja powinna wyłapać tych dewastatorów parku miejskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaˈstatɔr, AS: devastator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewastacja ż., dewastowanie n., zdewastowanie n.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastatorski, dewastacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destruktor, niszczyciel, szkodnik, wandal; pot. żart. psuj

Wiktionary


dewastatorka

kobieta siejąca spustoszenie, zniszczenie


SJP.pl


dewastowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dewastować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvastɔˈvãɲɛ, AS: devastovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdewastowanie n., dewastacja ż., dewastator mos.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niszczenie, rujnowanie, pustoszenie

Wiktionary


dewastować

niszczyć, pustoszyć, rujnować


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) niszczyć coś celowo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grupy satanistyczne dewastują cmentarze chrześcijańskie i obiekty kultu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaˈstɔvat͡ɕ, AS: devastovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewastacja ż., dewastator m., dewastowanie n., zdewastowanie n.

 czas. zdewastować dk.

 przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) burzyć, demolować, niszczyć, rozwalać, druzgotać, niszczyć, psuć, rujnować, uszkadzać, pustoszyć

Wiktionary


dewatnost

liczebnik główny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewiętnaście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewatnoście

Wiktionary


dewatnoście

liczebnik główny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewiętnaście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewatnost

Wiktionary


deweloper

developer;
1. osoba lub firma przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. osoba lub instytucja tworząca programy komputerowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) bud. osoba lub przedsiębiorstwo inwestujące w budowę nieruchomości;

 (1.2) inform. twórca oprogramowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) druk. magnetyczny proszek, który transportuje toner na wałek

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • deweloper budowlany (ang. real estate developer) - w budownictwie, inwestor który inwestuje w budowę nieruchomości budynkowych z przeznaczeniem na sprzedaż lub wynajem
  • programista (ang. software developer) - w informatyce, twórca oprogramowania

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deweloperski

Wiktionary


deweloperka

developerka;
1. kobieta przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. potocznie: rynek, branża budownictwa deweloperskiego;
3. kobieta tworząca programy komputerowe


SJP.pl


deweloperoza

zbytnie nagromadzenie budynków mieszkalnych wybudowanych przez deweloperów na jakimś terenie


SJP.pl


deweloperski

→ deweloper; developerski


SJP.pl


deweloperstwo

inwestowanie w budowę domów na sprzedaż


SJP.pl


deweloping

rzadko: deweloperstwo - inwestowanie w budowę domów na sprzedaż


SJP.pl


dewerbalny

w językoznawstwie: pochodzący, utworzony od czasownika; odczasownikowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) gram. zob. odczasownikowy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczasownikowy

Wiktionary


dewetyna

tkanina będąca imitacją aksamitu; dywetyna


SJP.pl


dewetynowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. z dewetyny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było ciepło, wręcz gorąco, ale niejaki Gibbo, weteran wojny w Omanie i w ogóle bywalec tych okolic, łaził od rana w grubej kurtce dewetynowej i narzekał na zimno.

 (1.1) Dla chłopców od 7 do 4 lat — można tu kupić ubranka, poszukiwane kurtki dewetynowe po 330 zł, wiatrówki i marynarki welwetowe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewetyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. dywetynowy

Wiktionary


dewey

[czytaj: diłej] nazwisko, m.in. John Dewey (1859-1952), amerykański filozof


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • John Dewey (1859-1952) – amerykański pedagog
  • Dewey – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Washington
  • Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
  • Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
  • Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Rusk
  • Dewey (ang. Dewey Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie LaPorte
  • Dewey (ang. Dewey Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Roseau
  • Dewey (ang. Dewey Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Walsh
  • Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
  • Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
  • Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Rusk
  • hrabstwo Dewey (ang. Dewey County) – w stanie Oklahoma

Wikipedia


dewi

Dewi (devanagari: देवी ; „Bogini”), Śri Devi – imię, którym nazywane są często wszystkie bóstwa żeńskie panteonu hinduistycznego, jako różne aspekty tej samej bogini. Dewi często uważana jest za główne bóstwo na równi z Wisznu i Śiwą. Jest bóstwem dobrotliwym jako Parwati, lub traktowana jest całkowicie niezależnie, a wówczas górę biorą jej groźniejsze aspekty w postaci Durgi i Kali.

Wikipedia


dewiacja

1. silne odchylenie od pewnych ustalonych wartości, norm w postępowaniu, zachowaniu itp. (np. dewiacja seksualna);
2. odchylenie kątowe między kierunkiem magnetycznym a kierunkiem wskazywanym przez igłę magnetyczną kompasu, wywołane przez obiekty znajdujące się w pobliżu kompasu;
3. zboczenie z właściwego kierunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) psych. zaburzenie osobowości

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dewiacja kompasu
  • Dewiacja społeczna
  • Dewiacja seksualna – dawna nazwa parafilii seksualnej
  • Dewiacja częstotliwości
  • aberracja
  • anomalia
  • zboczenie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dewiant mos., dewiantka ż., dewiacyjność ż.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary


dewiacyjność

→ dewiacyjny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest dewiacyjne

Wiktionary

Patrz:

dewiacyjny

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiant mos., dewiantka ż.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary


dewiacyjny

związany z dewiacją


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) psych. związany z dewiacją, dotyczący dewiacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiant mos., dewiantka ż., dewiacyjność ż.

Wiktionary


dewiancki

→ dewiant


SJP.pl

Patrz:

dewiant

dewiant

osoba zachowująca się w sposób odbiegający od normy; dewiat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. psych. osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ponownie dopuścili dewianta do pracy z dziećmi!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiacyjność ż.

:: fż. dewiantka ż.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykolejeniec

Wiktionary


dewiantka

kobieta zachowująca się w sposób odbiegający od normy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. psych. kobieta cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie powinni zatrudniać dewiantki, skoro wiedzieli, że była już karana.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiacyjność ż.

:: fm. dewiant mos.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary


dewiat

osoba zachowująca się w sposób odbiegający od normy; dewiant


SJP.pl


dewiator

specjalista w zakresie przeprowadzania dewiacji kompasu (ustalania różnicy między kursem kompasowym a kursem magnetycznym, spowodowanej zakłóceniami wskazań kompasu przez obiekty znajdujące się w jego pobliżu)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dewiator (naprężenie) – macierz opisująca stan czystego ścinania (dewiacyjny) – opisuje zmianę postaci ciała.
  • Dewiator – specjalista zajmujący się określaniem dewiacji kompasu magnetycznego i kompensowaniem jej w celu zmniejszenia wpływu pól magnetycznych okrętu (statku) na kompas, a co z tym związane, zminim...
  • dewiacja magnetyczna

Wikipedia


dewiować

zachowywać się w sposób rażąco odbiegający od przyjętych norm


SJP.pl


dewitalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biol. pozbawienie funkcji życiowych organizmu lub tkanki;

 (1.2) stomat. procedura stomatologiczna polegająca na celowym wywołaniu martwicy miazgi zębowej przy użyciu specjalnych środków chemicznych (zatrucie zęba)

Wiktionary

Dewitalizacja (dosł. pozbawienie funkcji życiowych) - termin stosowany w wielu procedurach. W odniesieniu do stomatologii oznacza tak zwane zatrucie zęba. Zabieg ten polega na założeniu do ubytku zębowego na obnażony nerw środka chemicznego (np. parapasty, której podstawowym składnikiem jest paraformaldehyd) powodującego martwicę miazgi, a następnie jej mumifikację. W dendrologii natomiast dewitalizacja oznacza uśmiercenie drzewa (np. za pomocą środków chemicznych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) ''Dewitalizację stosuje się zazwyczaj gdy pacjent jest uczulony na leki znieczulające lub u pacjentów chorych na hemofilię [...]''.

Wiktionary


dewitryfikacja

proces krystalizacji składników szkła, zachodzący w warunkach naturalnych pod wpływem zmian ciśnienia i temperatury lub w czasie produkcji wyrobów szklanych; odszklenie


SJP.pl


dewitryfikacyjny

→ dewitryfikacja


SJP.pl

Patrz:

dewitryfikacja

dewitryfikat

tworzywo o jednorodnej, drobnoziarnistej strukturze, otrzymywane w wyniku odszklenia; tworzywo dewitryfikacyjne, dewitryfikator


SJP.pl


dewitryfikator

tworzywo o jednorodnej, drobnoziarnistej strukturze, otrzymywane w wyniku odszklenia; tworzywo dewitryfikacyjne, dewitryfikat


SJP.pl


dewiza

1. zwięzła zasada, którą ktoś kieruje się w życiu; motto, sentencja, myśl przewodnia;
2. rzadkie zgrubienie od: dewizka (łańcuszek przy zegarku kieszonkowym)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

 (1.2) herald. tekst umieszczony na wstędze pod herbem

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dewizy nmos., dewizka ż.

 przym. dewizowy

 przysł. dewizowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) credo / kredo, motto, idea przewodnia, myśl przewodnia, reguła życiowa

Wiktionary


dewiziarz

potocznie: człowiek nielegalnie handlujący obcymi walutami; cinkciarz, waluciarz


SJP.pl


dewizka

1. łańcuszek przy zegarku kieszonkowym;
2. zdrobnienie od: dewiza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) łańcuszek do zegarka kieszonkowego

 (1.2) zdrobn. od: dewiza

Wiktionary

Dewizka – złoty lub srebrny łańcuszek do zegarka noszony obecnie tylko do żakietu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Srebrna, gruba dewizka połyskiwała na czarnej kamizelce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiza ż.

Wiktionary


dewizochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. relacja pomiędzy ilością dewiz (walut obcych) wydanych na określone składniki do wartości towarów z nich wyprodukowanych

 (1.2) ekon. całkowite zapotrzebowanie na dewizy (walut obce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvʲizɔxˈwɔ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: devʹizoχu̯õ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dewizochłonny

Wiktionary


dewizochłonny

przymiotnik

 (1.1) ekon. wymagający relatywnie dużej ilości dewiz (walut obcych) wydanych na składniki potrzebne do bycia wytworzonym w stosunku do własnej wartości

 (1.2) ekon. wymagający dużej ilości dewiz (walut obcych) w ujęciu całkowitym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvʲizɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: devʹizoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewizochłonność

Wiktionary


dewizotwórczy

zapewniający dopływ dewiz


SJP.pl


dewizowiec

potocznie: cudzoziemiec płacący w Polsce dewizami


SJP.pl


dewizowy

związany z dewizą


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dewizami, dotyczący dewiz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zakres wymienialności zdeterminowany jest rodzajem polityki gospodarczej, a przede wszystkim handlowej państwa i jest on odwrotnie proporcjonalny do ograniczeń dewizowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewizy nmos., dewiza ż.

Wiktionary


dewizy

zagraniczne środki płatnicze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) ekon. zagraniczne środki płatnicze

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) M. B. W. lm. zob. dewiza.

Wiktionary

Dewizy (tylko w l. mnogiej) – według polskiego prawa są to papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych. Nazwa pochodzi z franc. "devise" – „waluta”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I jutro te bandziory w samo południe mają wymienić te bejmy na dewizy, na Winogradach, Pasieka osiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈvʲizɨ, AS: devʹizy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dewizowy

 rzecz. dewiza ż.

Wiktionary


dewizówka

w Polsce Ludowej:
1. potocznie: kobieta uprawiająca prostytucję za dewizy (zagraniczne środki płatnicze);
2. środowiskowo: oddział Milicji Obywatelskiej do zwalczania handlu dewizami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gwara. przestępcza: prostytutka, która świadczy swoje usługi za dewizy

Wiktionary

Dewizówka (ros. "Интердевочка") – radziecko-szwedzki dramat obyczajowy z 1989 roku w reżyserii Piotra Todorowskiego, na podstawie powieści Władimira Kunina.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛvʲiˈzufka, AS: devʹizufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


dewociarski

właściwy dewotom, dewotkom; nacechowany dewocją


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rzad. nacechowany dewocją, właściwy dewocji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grażyna zapisała się do jakiejś dewociarskiej grupy, z którą w każdy weekend jeździ do Łagiewnik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewociarskość ż., dewocja ż., dewocyjność ż., dewot mos., dewotka ż.

 przym. dewocyjny

 przysł. dewociarsko

Wiktionary


dewocja

1. pobożność, gotowość służenia Bogu przez życie w zgodzie z religią;
2. przerost form zewnętrznej pobożności przy braku istotnych treści duchowych; bigoteria


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;

Wiktionary

Dewocja (łac. "devotio" – poświęcenie, ofiarowanie) lub bigoteria (z fr. "bigoterie") – pobożność, gorliwość w zachowaniach religijnych. Cechuje się zwykle rygoryzmem moralnym wobec zachowań własnych oraz innych ludzi. Termin „dewocja” może mieć znaczenie melioratywne jak i pejoratywne, z kolei „bigoteria” ma konotacje wyłącznie negatywne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈvɔt͡sʲja, AS: devocʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewot mos., dewotka ż., dewocyjność ż., dewocjonalia lm nm.

 przym. dewocyjny, dewociarski

 przysł. dewocyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigoteria, świętoszkowatość, religianctwo

Wiktionary


dewocjonalia

1. przedmioty przedstawiające świętych lub symbolizujące prawdy wiary;
2. przedmioty używane w praktykach religijnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) hand. różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym;

Wiktionary

Dewocjonalia (z łac. "devovere" – poświęcić) – drobne przedmioty kultu religijnego (np. medaliki, różańce, obrazki) znajdujące się w handlu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sklepie z dewocjonaliami kupiłem dziecku strój do pierwszej komunii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvɔt͡sʲjɔ̃ˈnalʲja, AS: devocʹi ̯õnalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocjonalista m., dewocjonalistka ż., dewot m., dewotka ż., dewocja ż., wotum n., dewocyjność ż.

 przym. dewocyjny, dewocjonalny

Wiktionary


dewocjonalium

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) drobny przedmiot związany z kultem religijnym

Wiktionary


dewocjonalny

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dewocjonalium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocjonalia nmos.

Wiktionary


dewocyjność

→ dewocyjny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dewocyjne; cecha tych, którzy są dewocyjni

Wiktionary

Patrz:

dewocyjny

Powiązane:

 rzecz. dewocja ż., dewot m., dewotka ż., dewociarstwo n., dewocjonalia nmos.

 przym. dewocyjny, dewociarski

 przysł. dewocyjnie, dewociarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigoteryjność, religianckość, świętoszkowatość

Wiktionary


dewocyjny

związany z dewocją


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dewocją

przymiotnik jakościowy

 (2.1) pogard. świętoszkowaty, przesadnie pobożny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Literaturę dewocyjną znajdziecie w bibliotece parafialnej.

 (2.1) Dewocyjny charakter przemówienia ministra wyśmiała lokalna prasa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocjonalia nmos., dewociarskość ż., dewocja ż., dewot mos., dewotka ż., dewocyjność ż.

 przym. dewociarski

 przysł. dewociarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kultowy, pobożnościowy

 (2.1) bigoteryjny, dewociarski, religiancki, świętoszkowaty

Wiktionary


dewojtylizacja

odchodzenie od nauk i poglądów Jana Pawła II


SJP.pl


dewolaj

rodzaj kotletów


SJP.pl


dewolucja

w administracji - przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dewolucja – teoria o stopniowym zaniku złożoności organizmów
  • dewolucja – pojęcie prawnicze

Wikipedia


dewolucyjny

→ dewolucja; dewolutywny


SJP.pl


dewolutywność

stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji


SJP.pl

Dewolutywność – stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji. Dewolutywność spotykana jest w postępowaniu administracyjnym, administracyjnosądowym, cywilnym oraz karnym. Zaskarżony środek rozpatrywany jest przez organ wyższego stopnia w stosunku do tego, który ów środek wydał (w postępowaniu administracyjnym) albo sąd wyższej instancji.

Wikipedia


dewolutywny

→ dewolucja; dewolucyjny


SJP.pl


dewon

czwarty okres ery paleozoicznej, trwający od ok. 395 do ok. 345 mln lat temu, dzielący się na trzy epoki: dewon dolny, środkowy i górny; okres dewoński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

Wiktionary

Dewon – termin o dwojakim znaczeniu:

Dewon został nazwany od hrabstwa Devon w południowo-zachodniej Anglii, skąd pochodzą pierwsze zbadane skały tego systemu. System dewoński wydzielili Roderick Murchison i Adam Sedgwick w 1839 roku.

Na mapach i przekrojach geologicznych skały dewońskie znaczy się barwą brązową.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ile kontynentów liczyła Ziemia w dewonie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛvɔ̃n, AS: devõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dewoński

Wiktionary


dewot

człowiek świętoszkowaty, przesadnie religijny; bigot; pobożniś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. osoba manifestacyjnie pobożna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąsiad jest dewotem, ma w przedpokoju aż cztery święte obrazy.

 (1.1) Niech herosi pobożności cię poganiają, niech kumple się śmieją, żeś dewot, a ty spaceruj po swojej Krynicy z kubkiem w ręku, to znacznie skuteczniejsze niż sinusoida: szczytowanie – zawał – szczytowanie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewociarskość ż., dewocja ż., dewocyjność ż.

:: fż. dewotka ż.

 przym. dewociarski, dewocyjny

 przysł. dewociarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigot

Wiktionary


dewota

człowiek świętoszkowaty, przesadnie religijny; bigot; pobożniś


SJP.pl


dewotka

kobieta manifestacyjnie religijna; bigotka; świętoszka; nabożnisia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fż. od: dewot

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈvɔtka, AS: devotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocja ż., dewocyjność ż., dewocjonalia nmos.

:: fm. dewot m.

 przym. dewocyjny, dewociarski

 przysł. dewocyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigotka, nabożnisia, pobożnisia, świętoszka; pot. moherowy beret, moher

Wiktionary


dewoński

przymiotnik od: dewon (np. okres dewoński)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geol. dotyczący dewonu, występujący, powstały w dewonie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okresie międzywojennym w pobliżu Trembowli na dużą skalę eksploatowano złoża piaskowca dewońskiego, cennego wówczas surowca do budowy nawierzchni dróg i elewacji gmachów.

 (1.1) Migracja związków ropopochodnych może dochodzić do znacznych głębokości, degradując zbiorniki wód kredowych, jurajskich, triasowych i dewońskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈvɔ̃j̃sʲci, AS: devõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewon m.

Wiktionary


dewulgaryzacja

utrata, zanik cechy ordynarności, nieprzyzwoitości


SJP.pl


dewódzki

nazwisko


SJP.pl


deyna

[czytaj: dejna] nazwisko, np. Kazimierz Deyna (1947-1989), polski piłkarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Kazimierz Deyna (1947–1989) – polski piłkarz
  • Deyna Cup
  • Być jak Kazimierz Deyna

Wikipedia


dez-

przedrostek

 (1.1) odwraca znaczenie wyrazu pierwotnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) dez- + aktywować — dezaktywować

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛz, AS: dez

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roz-, od-

Wiktionary


dezabil

swobodny strój domowy poranny lub nocny; niekompletne ubranie, strój negliżowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) przest. żart. ubiór domowy, negliż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była przybrana w czarny dezabil, zapięty pod szyję, a doskonale uwydatniający jej szczupłą i bardzo foremną figurę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) negliż

Wiktionary


dezabilka

dawniej: swobodny, domowy ubiór ranny lub nocny: negliż, dezabil


SJP.pl


dezadaptacyjny

w psychologii: uniemożliwiający przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) psych. taki, który uniemożliwia komuś przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dysadaptacja ż.

Wiktionary


dezaeracja

usunięcie z czegoś powietrza lub innych gazów


SJP.pl


dezaerować

odpowietrzać, pozbawiać gazu; dokonywać dezaeracji


SJP.pl


dezagenturyzacja

usuwanie tajnych agentów z urzędów, wojska itp.; deagenturyzacja


SJP.pl


dezagraryzacja

odchodzenie od rolniczego charakteru gospodarki


SJP.pl


dezaktualizacja

utrata aktualności, stanie się nieaktualnym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) utrata aktualności

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aktualizować ndk., dezaktualizować ndk.

Wiktionary


dezaktualizować

pozbawiać aktualności, czynić nieaktualnym; deaktualizować


SJP.pl


dezaktywacja

dezaktywizacja, deaktywacja;
1. oczyszczanie z elementów radioaktywnych;
2. pozbawienie czegoś aktywności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pozbawienie albo osłabienie aktywności czegoś

 (1.2) wyłączenie usługi

Wiktionary

Dezaktywacja ("dez-" z fr. "dés-" od łac. "de-"; "aktywacja" z łac. "activus" 'czynny') – usuwanie substancji powodujących skażenie promieniotwórcze terenu, wody, żywności, sprzętu, uzbrojenia, itp.

Procesy dezaktywacji świadczone są przez specjalistyczne służby DDD.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdezaktywowanie n.

 czas. dezaktywować

Wiktionary


dezaktywacyjny

→ dezaktywacja; deaktywacyjny


SJP.pl


dezaktywizacja

dezaktywacja, deaktywacja;
1. oczyszczanie z elementów radioaktywnych;
2. pozbawienie czegoś aktywności


SJP.pl


dezaktywizować

powodować brak aktywności w jakiejś dziedzinie


SJP.pl


dezaktywować

deaktywować (niezalecane);
1. czynić nieaktywnym, wyłączać;
2. usuwać skażenie promieniotwórcze


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdezaktywować)

 (1.1) wyłączać funkcję czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezaktywacja ż., dezaktywizacja ż.

 przym. dezaktywacyjny

Wiktionary


dezaktywująco

→ dezaktywujący


SJP.pl

Patrz:

dezaktywujący

dezaminacja

reakcja chemiczna polegająca na wyeliminowaniu z cząsteczki grupy aminowej; dezaminacja


SJP.pl


dezaminaza

w biochemii: dezaminaza (adeninowa) - enzym katalizujący rozerwanie wiązania pomiędzy węglem i azotem, przy utworzeniu amoniaku jako produktu tej reakcji; aminohydrolaza adenozyny


SJP.pl


dezamortyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii

Wiktionary

Dezamortyzacja (hiszp. desamortización) – hiszpański proces zainicjowanej przez państwo i regulowanej ustawowo redystrybucji ziemi; polegał on najpierw na wywłaszczaniu terenów będących pod kontrolą różnych instytucji (głównie Kościoła Katolickiego i wspólnot komunalnych), a następnie ich sprzedaży na licytacjach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pewnym sensie całokształt działań związanych z uwłaszczeniem kopalń Basków wpisywał się w prowadzony przez cały XIX wiek w Hiszpanii proces „dezamortyzacji”.

 (1.1) Koszty całego przedsięwzięcia ponosił Kościół, ponieważ dezamortyzacja była kolejnym, po obciążeniach finansowych, bezwzględnym uderzeniem w przywileje ekonomiczne kleru.

Wiktionary


dezaprobacja

dawniej: dezaprobata - negatywna ocena czegoś


SJP.pl


dezaprobata

negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówiąc łachmaniarz, łachmyta, obdartus, łachudra, oberwaniec, obrzępała czy obszarpaniec wyrażamy dezaprobatę wobec źle, biednie lub brudno odzianych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzaprɔˈbata, AS: dezaprobata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprobata ż.

Wiktionary


dezaprobować

ujemnie oceniać coś, nie pochwalać czegoś; potępiać


SJP.pl


dezaprobujący

→ dezaprobować


SJP.pl

Patrz:

dezaprobować

dezasemblacja

w informatyce: odtworzenie kodu źródłowego z programu zapisanego w kodzie maszynowym; deasemblacja


SJP.pl


dezasembler

w informatyce: program komputerowy tłumaczący język maszynowy na język asemblera; deasembler


SJP.pl


dezatomizacja

tworzenie stref pozbawionych broni nuklearnej; denuklearyzacja


SJP.pl


dezatomizować

tworzyć terytoria pozbawione broni nuklearnej; denuklearyzować


SJP.pl


dezawantaż

szkoda, strata


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przest. strata, ubytek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzaˈvãntaʃ, AS: dezavãntaš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strata, szkoda, ujma, ubytek

Wiktionary


dezawuacja

pomniejszanie czyichś zasług lub wartości czegoś


SJP.pl


dezawuowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dezawuować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezawuować ndk.

Wiktionary


dezawuować

nie uznawać czyjegoś prawa do jakichś działań


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdezawuować)

 (1.1) umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzavuˈwɔvat͡ɕ, AS: dezavuu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezawuacja ż., dezawuowanie n.

 czas. zdezawuować dk.

Wiktionary


dezel

potocznie: stary, zniszczony lub podniszczony przedmiot; rupiec, grat, gruchot


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) pot. stary, wyeksploatowany, zniszczony samochód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój znajomy ciągle jeździ tym swoim dezelem z lat osiemdziesiątych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezelować ndk., zdezelować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grat, gruchot, rupieć, rzęch

Wiktionary


dezelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dezelować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɛlɔˈvãɲɛ, AS: dezelovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezelować

Wiktionary


dezelować

potocznie: niszczyć w wyniku używania; dezolować


SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. brak)

 (1.1) pot. niszczyć coś wskutek intensywnego używania

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɛˈlɔvat͡ɕ, AS: dezelovać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zdezelowany

 rzecz. dezelowanie n., dezel mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niszczyć

Wiktionary


dezercja

1. ucieczka z wojska;
2. przenośnie: ucieczka skądś lub rezygnacja z czegoś z braku odwagi, by stawić czoła trudnościom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ucieczka z wojska

 (1.2) odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie

Wiktionary

De

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dezerter m., dezerterstwo n., dezerterka ż.

 czas. dezerterować ndk., zdezerterować dk.

 przym. dezerterski, dezercyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rejterada

Wiktionary


dezercyjny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dezercją, dotyczący dezercji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezerterka ż., dezerter mos., dezercja ż.

 czas. dezerterować ndk., zdezerterować dk.

 przym. dezerterski

Wiktionary


dezerter

1. żołnierz, który uciekł z wojska; zbieg;
2. przenośnie: osoba unikająca obowiązków, czegoś sprawiającego kłopot; kapitulant, kunktator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojsk. mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dezerter – polska grupa muzyczna
  • Dezerter – singel zespołu Dezerter
  • Dezerter – radziecki film z 1933 roku w reżyserii Wsiewołoda Pudowkina
  • Dezerter – polski film z 1958 roku w reżyserii Witolda Lesiewicza i Janusza Weycherta
  • Dezerter – amerykański film z 1971 w reżyserii Burta Kennedy’ego
  • Dezerter – australijski film z 1985 roku w reżyserii Michaela Jenkinsa
  • Dezerter – film z 2002 roku w reżyserii Martina Huberty’ego
  • Dezerter – niemiecki film z 2020 roku w reżyserii Floriana Gallenbergera
  • dezercja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czasie wojny dezerterów karzą śmiercią przez rozstrzelanie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezercja ż.

:: fż. dezerterka

 czas. dezerterować ndk.

 przym. dezerterski, dezercyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbieg

Wiktionary


dezerterka

kobieta uciekająca z wojska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wojsk. kobieta dokonująca dezercji – ucieczki z wojska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezercja ż.

:: fm. dezerter

 czas. dezerterować ndk.

 przym. dezerterski, dezercyjny

Wiktionary


dezerterować

1. dopuszczać się dezercji, uciekać z wojska;
2. przenośnie: uciekać z jakiegoś miejsca, aby uniknąć czegoś przykrego, niewygodnego, sprawiającego kłopot


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdezerterować)

 (1.1) wojsk. opuszczać bez zezwolenia swoje stanowisko, jednostkę wojskową lub miejsce obowiązkowej służby

 (1.2) pot. porzucać coś nagle i nielegalnie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezerterka ż., dezerter mos., dezerterowanie n., dezercja ż.

 przym. dezercyjny, dezerterski

Wiktionary


dezerterski

→ dezerter


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dezerterem, dotyczący dezertera

Wiktionary

Patrz:

dezerter

Powiązane:

 rzecz. dezerterka ż., dezerter mos., dezercja ż.

 czas. dezerterować ndk., zdezerterować dk.

 przym. dezercyjny

Wiktionary


dezertyfikacja

proces powstawania obszarów pustynnych; desertyfikacja, pustynnienie


SJP.pl


dezeta

DZ - dezeta - typ łodzi żaglowej


SJP.pl

DZ

Wikipedia


dezetatyzacja

ograniczenie wpływu władz państwowych na gospodarkę, usamodzielnienie i prywatyzacja przedsiębiorstw; deetatyzacja


SJP.pl


dezetka

mała dezeta (łódź żaglowa)


SJP.pl


dezful

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Wiktionary

Dezful (perski: دزفول) – miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan, nad rzeką Dez, przy Kolei Transirańskiej.

W 2011 roku miejscowość liczyła 248 380 mieszkańców; dla porównania, w 2006 było ich 235 819, w 1996 – 202 639[], zaś w 1966 – około 84,5 tysiąca. Ośrodek przemysłu spożywczego i skórzanego. Wyrabia się tam dywany. Miejscowość leży na trasie Kolei Transirańskiej.

Wikipedia


dezidentyfikacja

usuwanie lub przekształcanie danych pozwalających zidentyfikować konkretną osobę; deidentyfikacja


SJP.pl


dezideologizacja

[czytaj: dez-ideologizacja] pozbawienie czegoś charakteru ideologicznego, oddzielenie od ideologii, zaprzestanie kierowania się jakąś ideologią


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pozbawienie czegoś charakteru ideologicznego

Wiktionary


deziluzja

[czytaj: dez-iluzja] brak, pozbawienie iluzji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) brak iluzji

 (1.2) pozbawienie złudzeń, rozczarowanie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲiˈluzʲja, AS: dezʹiluzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deziluzyjny

Wiktionary


deziluzyjny

→ deziluzja [czytaj: dez-iluzyjny]


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący deziluzji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deziluzja ż.

Wiktionary


dezindustrializacja

proces spadku znaczenia przemysłu w gospodarce, ograniczanie produkcji przemysłowej i zatrudnienia w tym sektorze; odprzemysłowienie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zanikanie uprzemysłowienia;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Polsce dezindustrializacja nastąpiła po transformacji systemowej (1989).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. industrializacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odprzemysłowienie

Wiktionary


dezinflacja

[czytaj: dez-inflacja] w ekonomii: spadek tempa inflacji, wolniejszy wzrost cen


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. spadek tempa inflacji przy zachowaniu jej dodatniej wartości;

Wiktionary

Dezinflacja – obniżanie stopy inflacji, czyli wolniejszy wzrost cen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Koszty dezinflacji stają się zdecydowanie bardziej wyraźne, gdy tempo wzrostu ulega spowolnieniu z powodu zewnętrznego szoku popytowego, tak jak to się stało w wyniku kryzysu w Rosji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲĩnfˈlat͡sʲja, AS: dezʹĩnflacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dezinflacyjny

 rzecz. inflacja ż.

Wiktionary


dezinflacyjny

→ dezinflacja [czytaj: dez-inflacyjny]


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od dezinflacja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dane październikowe potwierdzają spowolnienie wzrostu gospodarczego, jak również potwierdzają, że spokojny trend dezinflacyjny będzie utrzymany w najbliższych miesiącach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲĩnflaˈt͡sɨjnɨ, AS: dezʹĩnflacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinflacja

Wiktionary


dezinformacja

[czytaj: dez-informacja]
1. fałszywa, rzekoma informacja;
2. zamierzone wprowadzanie w błąd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

Wiktionary

Dezinformacja – zamierzona i konsekwentna formuła

przekazu informacji w tym fałszywych lub zmanipulowanych oraz fabrykowanie takiego przekazu poprzez tworzenie różnego rodzaju nieprawdziwych dokumentów, obrazów graficznych, zdjęć zmodyfikowanych, filmów, organizacji itd. które wprowadzają w błąd (powodują powstanie obrazu świata niezgodnego z rzeczywistością) i wywołują określone efekty w postaci:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zajmowali się teorią dezinformacji w zastosowaniach wojskowo-politycznych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinformowanie n.

 czas. dezinformować ndk.

 przym. dezinformacyjny

Wiktionary


dezinformacyjny

[czytaj: dez-informacyjny] przymiotnik od: dezinformacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. związany z dezinformacją, celowo wprowadzający w błąd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinformacja ż., dezinformator mos., dezinformowanie n.

 czas. dezinformować ndk.

Wiktionary


dezinformator

[czytaj: dez-informator] osoba wprowadzająca kogoś w błąd; matacz, krętacz, kombinator


SJP.pl


dezinformatorka

kobieta wprowadzająca kogoś w błąd; mataczka, krętaczka, kombinatorka


SJP.pl


dezinformować

[czytaj: dez-informować] wprowadzać w błąd podając fałszywe informacje, udzielać mylących informacji


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) książk. celowo wprowadzać w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinformacja ż., dezinformator mos., dezinformowanie n.

 przym. dezinformacyjny

Wiktionary


dezinstalacja

[czytaj: dez-instalacja] usunięcie zainstalowanego programu komputerowego; deinstalacja, odinstalowanie


SJP.pl

De

Wikipedia


dezinstalator

[czytaj: dez-instalator] program do odinstalowywania innych programów; deinstalator


SJP.pl


dezinstalować

usuwać zainstalowany program komputerowy; odinstalowywać, deinstalować


SJP.pl


dezintegracja

[czytaj: dez-integracja] dezyntegracja;
1. osłabienie integralności lub rozpad całości na elementy cząstkowe;
2. w psychologii: osłabienie lub rozpad wewnętrznej organizacji psychiki (osobowości);
3. w geologii: rozpad skał na bloki, płyty lub ziarna pod wpływem zmian temperatury lub rozrastania się korzeni roślin


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rozpad jakiejś całości

 (1.2) osłabienie czynników jednoczących

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dezintegracja skał
  • Dezintegracja – termin z zakresu psychologii (zob. dezintegracja pozytywna)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dezintegracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dezyntegracja, rozpad

Wiktionary


dezintegracyjny

[czytaj: dez-integracyjny] związany z dezintegracją (dezyntegracją); dezyntegracyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dezintegracji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezintegracja ż.

Wiktionary


dezintegralny

[czytaj: dez-integralny] nieobejmujący wszystkich elementów; dezyntegralny


SJP.pl


dezintegrator

[czytaj: dez-integrator] maszyna do rozdrabniania brył na kawałki określonej wielkości; kruszarka, rozdrabniarka; łamacz; dezyntegrator


SJP.pl


dezintegrować

[czytaj: dez-integrować] powodować dezintegrację, pozbawiać spójności, jednolitości; dezyntegrować


SJP.pl


dezintegrująco

→ dezintegrować


SJP.pl

Patrz:

dezintegrować

dezintermediacja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zarz. eliminowanie pośredników z łańcucha dostaw i świadczonych usług;

Wiktionary

Dezintermediacja („odpośredniczenie”) – pojęcie stosowane w ekonomii oznaczające eliminowanie pośredników.

W miejsce rozwijania tradycyjnych kanałów dystrybucji, które zawierają pewne rodzaje pośrednictwa (jak np. dystrybutor, hurtownik, broker czy agent), przedsiębiorstwa mogą obsługiwać każdego klienta w sposób bezpośredni (np. przez Internet). Głównym celem tego typu rozwiązań jest ograniczanie kosztów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲĩntɛrmɛˈdʲjat͡sʲja, AS: dezʹĩntermedʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary


dezinwestycja

[czytaj: dez-inwestycja] wyzbycie się aktywów o niskiej produktywności lub uznanych za zbędne; dywestycja


SJP.pl


dezinwestycyjny

[czytaj: dez-inwestycyjny] związany z dezinwestycją (formą restrukturyzacji przedsiębiorstwa), dotyczący dezinwesycji, np. transakcja dezinwestycyjna


SJP.pl


dezodorancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dezodorant

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodorant m.

Wiktionary


dezodorant

1. kosmetyk eliminujący lub osłabiający przykry zapach ciała;
2. środek do odświeżania powietrza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hig. produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

Wiktionary

Dezodorant – środek chemiczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała.

Pierwsze wzmianki o pierwowzorze dezodorantu pojawiły się około 5500 lat temu na terenie dzisiejszych Chin. Początkowo były to olejki naturalne na bazie ziół, kwiatów i ałunu, zawierającego sole glinu W Europie odpowiedniki dzisiejszych dezodorantów pojawiły się w I wieku p.n.e, 3400 lat później niż w Chinach. Uzyskiwane były również ze związków glinu przez Rzymian.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) Julia Roberts przyznała się u Oprah Winfrey, że nie używa dezodorantu, a kąpiel bierze raz w tygodniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔˈdɔrãnt, AS: dezodorãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzowanie n., dezodoryzacja ż., dezodoryzowanie n., dezodorancik mrz.

 czas. dezodoryzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyperspirant

Wiktionary


dezodorantowy

→ dezodorant


SJP.pl

Patrz:

dezodorant

dezodorować

dezodoryzować;
1. usuwać przykry zapach, niemiłą woń z produktów lub pomieszczeń; odwaniać;
2. dezodorować się - używać preparatu zmniejszającego lub eliminującego nieprzyjemny zapach ciała


SJP.pl


dezodoryzacja

likwidacja przykrej woni z produktów lub pomieszczeń


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) usuwanie niemiłego zapachu;

Wiktionary

De

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔdɔrɨˈzat͡sʲja, AS: dezodoryzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzować n., dezodoryzowanie, dezodorant

 czas. dezodoryzować

Wiktionary


dezodoryzacyjny

→ dezodoryzacja


SJP.pl

Patrz:

dezodoryzacja

dezodoryzator

odwaniacz;
1. substancja eliminująca lub osłabiająca nieprzyjemne zapachy
2. urządzenie przemysłowe do odwaniania produktów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przyrząd do dezodoryzowania

Wiktionary


dezodoryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dezodoryzować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔdɔrɨzɔˈvãɲɛ, AS: dezodoryzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzować n., dezodoryzacja, dezodorant

 czas. dezodoryzować

Wiktionary


dezodoryzować

dezodorować;
1. usuwać przykry zapach, niemiłą woń z produktów lub pomieszczeń; odwaniać;
2. dezodoryzować się - używać preparatu zmniejszającego lub eliminującego nieprzyjemny zapach ciała


SJP.pl

czasownik

 (1.1) usuwać niemiły zapach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔdɔrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: dezodoryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzacja, dezodoryzowanie, dezodorant

Wiktionary


dezoksydacja

usuwanie tlenu ze związku chemicznego; odtlenianie, redukcja


SJP.pl


dezoksykortykosteron

hormon wytwarzany przez korę nadnerczy, mający wpływ na gospodarkę sodu i potasu w ustroju; DOCA


SJP.pl


dezoksyrybonukleaza

enzym trawienny pochodzenia trzustkowego; deoksyrybonukleaza


SJP.pl


dezoksyrybonukleinowy

kwas dezoksyrybonukleinowy - organiczny związek chemiczny pełniący rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych i wirusów; DNA, kwas deoksyrybonukleinowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) daw. chem. tylko w wyrażeniu: kwas dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezoksyryboza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. deoksyrybonukleinowy

Wiktionary


dezoksyryboza

pięciowęglowy cukier wchodzący w skład DNA; deoksyryboza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) biochem. zob. deoksyryboza.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deoksyryboza

Wiktionary


dezolacja

przestarzałe: rozpacz, desperacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. zniszczenie, spustoszenie

Wiktionary


dezolować

potocznie: niszczyć w wyniku używania; dezelować


SJP.pl


dezorganizacja

brak organizacji, porządku; nieład, zamęt, rozprzężenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) brak porządku, zamęt w jakiejś strukturze, działaniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pierwszych dniach oblężenia zaopatrzenie w środki lekarskie uległo dezorganizacji, gdyż większość właścicieli aptek i składnic opuściła miasto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezorganizowanie n., zdezorganizowanie n.

 czas. dezorganizować ndk., zdezorganizować dk.

 przym. dezorganizacyjny, zdezorganizowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chaos

Wiktionary


dezorganizacyjny

związany z dezorganizacją


SJP.pl


dezorganizator

osoba wprowadzająca zamęt, chaos, niszcząca coś zorganizowanego


SJP.pl


dezorganizować

1. powodować dezorganizację, niszczyć ład; rozprzęgać;
2. dezorganizować się - ulegać dezorganizacji; rozprzęgać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdezorganizować)

 (1.1) zaburzać lub likwidować uporządkowaną strukturę czegoś; wywoływać dezorganizację

czasownik zwrotny niedokonany dezorganizować się (dk. zdezorganizować się)

 (2.1) ulegać dezorganizacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezorganizacja ż., dezorganizowanie n.

 czas. zdezorganizować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakłócać, burzyć, rozprzęgać, rozstrajać

Wiktionary


dezorganizujący

1. powodować dezorganizację, niszczyć ład; rozprzęgać;
2. dezorganizować się - ulegać dezorganizacji; rozprzęgać się


SJP.pl

Patrz:

dezorganizować

dezorientacja

1. utrata, brak orientacji;
2. mylny, błędny pogląd;
3. zaburzenie orientacji związanej z miejscem, czasem, sytuacją lub własną osobą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) brak orientacji w jakiejś sprawie, niewłaściwy pogląd

 (1.2) utrata lub zaburzenie orientacji dotyczącej czasu, miejsca, sytuacji lub tożsamości

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Błyskawicznie postępujące odrętwienie prowadzi do utraty sił w kończynach, a narastająca dezorientacja sprawia, że ryzyko utonięcia staje się bezpośrednie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔrʲjɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: dezorʹi ̯ẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezorientować, zdezorientować

 przym. zdezorientowany

Wiktionary


dezorientować

1. powodować utratę orientacji, wprowadzać w błąd; mylić;
2. dezorientować się - tracić orientację


SJP.pl


dezorientujący

1. powodować utratę orientacji, wprowadzać w błąd; mylić;
2. dezorientować się - tracić orientację


SJP.pl

Patrz:

dezorientować

dezubekizacja

potocznie: ogół działań mających na celu zniwelowanie efektów działania UB i SB w PRL i pozbawienie agentów tych służb wpływów na życie polityczne i gospodarcze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. publ. element dekomunizacji, postulat pozbawienia przywilejów byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL;

Wiktionary

Dezubekizacja (nienormatywne formy: deubekizacja, deesbekizacja) – postulat zgłaszany przez różne ugrupowania określające się jako antykomunistyczne dotyczący pozbawienia przywilejów byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL. Dezubekizacja jest elementem szeroko rozumianej dekomunizacji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deubekizacja ż.

 przym. deubekizacyjny, dezubekizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deubekizacja, deesbekizacja

Wiktionary


dezubekizacyjny

→ dezubekizacja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) publ. związany z dezubekizacją, dotyczący dezubekizacji

Wiktionary

Patrz:

dezubekizacja

Przykłady

 (1.1) Ustawa dezubekizacyjna ma łącznie objąć 32 tys. byłych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa PRL.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deubekizacja ż., dezubekizacja ż., dezubekizowanie n.

 czas. dezubekizować ndk.

Wiktionary


dezurbanistyczny

→ dezurbanizm


SJP.pl

Patrz:

dezurbanizm

dezurbanizacja

1. odchodzenie od miejskiego charakteru zabudowy;
2. odpływ ludności miejskiej na wieś;
3. tendencja do unikania zwartych skupień w planowaniu i budowaniu miast; dezurbanizm


SJP.pl

De

Wikipedia


dezurbanizacyjny

→ dezurbanizacja


SJP.pl

Patrz:

dezurbanizacja

dezurbanizm

tendencja do unikania zwartych skupień w planowaniu i budowaniu miast; dezurbanizacja


SJP.pl


dezyderacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dezyderat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie dezyderat, lecz tylko mały dezyderacik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezyderat m.

Wiktionary


dezyderat

jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderium, desiderium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) książk. jasno wyrażone żądanie, życzenie, postulat

 (1.2) praw. spisany zbiór postulatów uchwalony przez komisję sejmową, skierowany do jednego z określonych w ustawie organów;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to narazie tylko ogólnikowo wyrażony dezyderat (…).

 (1.1) Wizyta miała natomiast wpływ na sfinalizowanie, już od wielu lat wysuwanego przez rząd polski, dezyderatu podniesienia poselstw polskiego i włoskiego do rangi ambasad.

 (1.1) — Z dzieckiem mam rzecz, nie z dojrzałym mężem! — (…) Dzieckiem, które doprasza się gwiazdy z nieba! Bo do czego innego dezyderatów waści porównać nie mogę!

 (1.2) Posłowie sformułowali dezyderaty pod adresem premiera.

 (1.2) Pod koniec czerwca sejmowe komisje zdrowia i polityki społecznej wystosowały do premiera dezyderat, w którym żądają poprawy dostępności środków antykoncepcyjnych i wprowadzenia niektórych na listę leków dostępnych ze zniżką.

 (1.2) Komisja ma przyjąć dezyderat do premiera w sprawie poszanowania życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨˈdɛrat, AS: dezyderat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dezyderacik mrz.

Wiktionary


dezyderata

poemat napisany przez Maxa Ehrmanna, zawierający wskazówki odnośnie dobrego życia


SJP.pl

Dezyderata, oryg. ang. "Desiderata" (dezyderaty, życzenia) – poemat napisany przez Maxa Ehrmanna, zawierający wskazówki na temat dobrego życia.

Polskie tłumaczenie "Dezyderatów" w przekładzie Andrzeja Jakubowicza ukazało się w książce Kazimierza Jankowskiego „Hipisi w poszukiwaniu ziemi obiecanej” (Warszawa 1972).

Wikipedia


dezyderia

dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderat, desiderium


SJP.pl

Dezyderia – żeński odpowiednik imienia Dezydery. Oznacza "upragniona".

Dezyderia imieniny obchodzi razem z Dezyderym/Dezyderiuszem: 11 lutego i 23 maja.

Wikipedia


dezyderium

dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderat, desiderium


SJP.pl


dezyderiusz

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dezyderiusz (imię)
  • Dezyderiusz Akwitański – książę Akwitanii
  • Dezyderiusz – król Longobardów w latach 757–774
  • Dezyderiusz – opat klasztoru na Monte Cassino
  • Dezyderiusz – święty chrześcijański, męczennik, zm. w 305 r.
  • Dezyderiusz z Vienne – święty chrześcijański, męczennik, zm. w 607 r.

Wikipedia


dezyderiuszostwo

Dezyderiusz z małżonką; Dezyderiuszowie


SJP.pl


dezyderiuszowie

Dezyderiusz z małżonką; Dezyderiuszostwo


SJP.pl


dezyderiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dezyderiusza lub z nim związany


SJP.pl


dezyderostwo

Dezydery z małżonką; Dezyderowie


SJP.pl


dezyderowie

Dezydery z małżonką; Dezyderostwo


SJP.pl


dezyderowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dezyderego lub z nim związany


SJP.pl


dezydery

imię męskie


SJP.pl

Dezydery, również: Dezyderiusz lub Dezyder – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa "desiderius" oznaczającego „upragniony”. Imię to jest obecne w Polsce od XIII w. Patronem imienia jest m.in. św. Dezydery, arcybiskup Bourges.

Wikipedia


dezyderzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dezyderii lub z nią związany


SJP.pl


dezynfekcja

niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych lub gnilnych w celu zapobiegnięcia zakażeniu; odkażanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

Wiktionary

Dezynfekcja, odkażanie – postępowanie mające na celu niszczenie drobnoustrojów i ich przetrwalników. Dezynfekcja niszczy formy wegetatywne mikroorganizmów, ale nie zawsze usuwa formy przetrwalnikowe. Zdezynfekowany materiał nie musi być jałowy. Dezynfekcja, w przeciwieństwie do antyseptyki, dotyczy przedmiotów i powierzchni użytkowych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To pomieszczenie trzeba poddać dezynfekcji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja, AS: dezỹnfekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfektor m., zdezynfekowanie n., dezynfekowanie n.

 czas. dezynfekować ndk., zdezynfekować dk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyseptyka, sterylizacja, odkażanie, wyjaławianie

Wiktionary


dezynfekcyjny

→ dezynfekcja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który dezynfekuje

Wiktionary

Patrz:

dezynfekcja

Przykłady

 (1.1) Kupiłem wczoraj płyn dezynfekcyjny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nfɛkˈt͡sɨjnɨ, AS: dezỹnfekcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfekcja ż., dezynfektor m., zdezynfekowanie n., dezynfekowanie n.

 czas. dezynfekować ndk., zdezynfekować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyseptyczny, odkażający

Wiktionary


dezynfekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) med. usuwanie drobnoustrojów chorobotwórczych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nfɛkɔˈvãɲɛ, AS: dezỹnfekovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdezynfekowanie n., dezynfekcja ż., dezynfektor m.

 czas. dezynfekować ndk., zdezynfekować dk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary


dezynfekować

niszczyć drobnoustroje chorobotwórcze lub gnilne w celu zapobiegnięcia zakażeniu; odkażać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) dokonywać dezynfekcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Domestos jest naprawdę silnym środkiem dezynfekującym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvat͡ɕ, AS: dezỹnfekovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfekcja ż., dezynfektor m., dezynfekowanie n., zdezynfekowanie n.

 czas. zdezynfekować dk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkażać

Wiktionary


dezynfektant

środek służący do dezynfekcji


SJP.pl


dezynfektor

człowiek zatrudniony przy dezynfekowaniu, przeprowadzający dezynfekcję


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która dezynfekuje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) przyrząd do dezynfekcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan jest profesjonalnym dezynfektorem.

 (2.1) Korzystałeś kiedyś z dezynfektora?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nˈfɛktɔr, AS: dezỹnfektor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfekowanie n., dezynfekcja ż.

 czas. dezynfekować ndk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary


dezynfektorka

kobieta zatrudniona przy dezynfekowaniu, przeprowadzająca dezynfekcję


SJP.pl


dezynfektyk

środek do niszczenia drobnoustrojów; antyseptyk, środek dezynfekcyjny (odkażający)


SJP.pl


dezynfekujący

niszczyć drobnoustroje chorobotwórcze lub gnilne w celu zapobiegnięcia zakażeniu; odkażać


SJP.pl

Patrz:

dezynfekować

dezynsekcja

tępienie owadów i innych szkodliwych stawonogów, zwłaszcza środkami chemicznymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych;

Wiktionary

De

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dezynsekcji w domu nie pozostał ani jeden karaluch.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynsekowanie n.

 czas. dezynsekować ndk.

 przym. dezynsekcyjny

Wiktionary


dezynsekcyjny

związany z dezynsekcją


SJP.pl


dezynsekować

tępić owady i inne szkodliwe stawonogi, zwłaszcza środkami chemicznymi


SJP.pl


dezyntegracja

dezintegracja;
1. osłabienie integralności lub rozpad całości na elementy cząstkowe;
2. w psychologii: osłabienie lub rozpad wewnętrznej organizacji psychiki (osobowości);
3. w geologii: rozpad skał na bloki, płyty lub ziarna pod wpływem zmian temperatury lub rozrastania się korzeni roślin


SJP.pl


dezyntegracyjny

związany z dezyntegracją (dezintegracją); dezintegracyjny


SJP.pl


dezyntegralny

nieobejmujący wszystkich elementów; dezintegralny


SJP.pl


dezyntegrator

maszyna do rozdrabniania brył na kawałki określonej wielkości; kruszarka, rozdrabniarka, dezintegrator, łamacz


SJP.pl


dezyntegrować

powodować dezyntegrację, pozbawiać spójności, jednolitości; dezintegrować


SJP.pl


dezynterować

czasownik

 (1.1) gw-pl|księstwo łowickie. uciekać z wojska

 (1.2) gw-pl|księstwo łowickie. rzad. robić wiwisekcję

Wiktionary


dezynwoltura

nadmierna swoboda w zachowaniu; nonszalancja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) lekceważące, zbyt swobodne zachowanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odnosicie się do mnie z dezynwolturą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nvɔlˈtura, AS: dezỹnvoltura

Wiktionary


deżdż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) daw. deszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z nieba lał się deżdż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃt͡ʃ, AS: dešč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz m., dżdżownica ż., deszczownia ż., deszczówka ż., dżdżawka ż., dżdżownicowate nmos., dżdżystość ż.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. dżdżysty, deszczowy

 przysł. dżdżysto, dżdżyście, deszczowo

Wiktionary


dg

dcg; decygram


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DG – skrót Niemieckojęzycznej Wspólnoty Belgii
  • DG – skróta Dąbrowy Górniczej
  • DG Arena – stadion piłkarski w Czarnogórze
  • DG Flugzeugbau – niemiecki producent szybowców
  • DG RSZ – skrót Dowództwa Generalneego Rodzajów Sił Zbrojnych

Wikipedia


dh

skrót od: druh (odczytywany jako cały, odmieniany wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = harc. druh

Wiktionary

Dh dh

Dh – dwuznak występujący w języku albańskim. Reprezentuje spółgłoskę szczelinową międzyzębową dźwięczną /ð/.

Jest szóstym znakiem alfabetu albańskiego.

Wikipedia


dh.

skrót od: druhna


SJP.pl


dhaka

[czytaj: Daka] stolica Bangladeszu; Dakka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Bangladeszu;

Wiktionary

Dhaka, Dakka (beng. ঢাকা Ḍhākā, wym. [], Dhaka, hist. Dacca) – stolica Bangladeszu, licząca około 17 mln mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-Na lotnisku w Dhace nikt nie chciał rozmawiać po angielsku.ogg. Na lotnisku w Dhace nikt nie chciał rozmawiać po angielsku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dhakijczyk mos., dhakijka ż.

 przym. dhakijski

Wiktionary


dhakijczyk

mieszkaniec Dhaki (Dakki); Dakijczyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dhaki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈcijt͡ʃɨk, AS: daḱii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dhaka ż.

:: fż. dhakijka ż.

 przym. dhakijski

Wiktionary


dhakijka

mieszkanka Dhaki (Dakki); Dakijka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dhaki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈcijka, AS: daḱii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dhaka ż.

:: fm. dhakijczyk mos.

 przym. dhakijski

Wiktionary


dhakijski

→ Dhaka (stolica Bangladeszu); dakkijski, dakijski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Dhaka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈcijsʲci, AS: daḱii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dhaka ż., dhakijczyk mos., dhakijka ż.

Wiktionary


dhanurasana

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jedna z asan; pozycja leżąca na brzuchu, w której tułów jest wygięty do góry, nogi uniesione w górę, a ręce chwytają z tyłu za stopy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja łuku, łuk

Wiktionary


dharma

1. w hinduizmie: norma postępowania nakazana przez tradycję i wynikająca z ładu kosmicznego;
2. jeden z trzech klejnotów buddyzmu - nauka Buddy;
3. w filozofii buddyjskiej: element rzeczywistości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);

 (1.2) filoz. w hinduizmie i buddyzmie: podstawowe zasady etyczne

 (1.3) filoz. w buddyzmie: doktryna buddyjska

 (1.4) filoz. w buddyzmie: ostateczna rzeczywistość, prawda

 (1.5) filoz. w buddyzmie: element składowy materii

Wiktionary

Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin "fǎ"; kor. pŏp 법, "talma"; jap. 法 "hō" lub ダルマ "daruma"; wiet. "pháp", "đạt-ma"; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie "lha chos") – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.

Wikipedia

Synonimy:

 dhamma, Buddhadharma

Wiktionary


dharman

[czytaj: darman] w hinduizmie: norma postępowania nakazana przez tradycję i wynikająca z ładu kosmicznego; dharma


SJP.pl


dharmiczny

→ dharma


SJP.pl

Patrz:

dharma

dhaulagiri

[czytaj: dałlagiri] szczyt w Wysokich Himalajach


SJP.pl

Dhaulagiri lub Dhaulagiri I ( धौलागिरी ‘Biała Góra’) – szczyt w Himalajach środkowo-zachodnich o wysokości 8167 m, oddzielony od pobliskiej Annapurny głęboko wciętą doliną rzeki Kali Gandaki. Różnica wysokości między szczytem Dhaulagiri a rzeką – około 6 km – jest jedną z największych deniwelacji górskich na świecie. Dhaulagiri jest siódmym co do wysokości ośmiotysięcznikiem. Przez pewien czas, od pomiarów z 1818 r. do połowy XIX w., uważany za najwyższą górę świata.

Wikipedia


dhcp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. protokół dynamicznego konfigurowania hostów; protokół komunikacyjny umożliwiający hostom uzyskanie od serwera na bieżąco danych konfiguracyjnych takich jak: adres IP, adres IP bramy sieciowej, adres serwera DNS, maska podsieci;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konflikty adresów należą do przeszłości, ponieważ serwer DHCP steruje centralnie przydzielaniem adresów IP.

Wiktionary


dhekelia

[czytaj: dekelja] terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii, położone na Cyprze


SJP.pl

Dh

Wikipedia


dhl

[czytaj: de-ha-el] niemiecka firma zajmująca się przewozem przesyłek i logistyką


SJP.pl

DHL Paket GmbH – niemieckie przedsiębiorstwo zajmujące się przewozem przesyłek i logistyką, działające w segmencie międzynarodowych przesyłek kurierskich. Ma ono zasięg ogólnoświatowy. Spółka dostarcza ponad 1,6 miliarda przesyłek rocznie.

Wikipedia


dhoti

rodzaj długiego męskiego okrycia noszonego na biodrach w Indiach


SJP.pl

Dhoti – tradycyjny strój męski noszony w Indiach składający się z upiętego w pasie kawałka materiału (bawełna, jedwab) o długości 4–5 m i ok. 1 m szerokości. Dhoti występuje zwykle w jasnych kolorach (białym, szarym, jasnobrązowym, żółtym itp.). Kolor szafranowy zarezerwowany jest dla mnichów żyjących w celibacie (patrz: brahmaćarja i sannjasa).

Wikipedia


dhow

[czytaj: dał] dwumasztowiec arabski często spotykany na Morzu Czerwonym i Oceanie Indyjskim


SJP.pl


dhtml

skrót od: Dynamic HyperText Markup Language, dynamiczny hipertekstowy język znaczników, technologia obecna w najnowszych przeglądarkach stron WWW umożliwiająca zmianę każdego jej elementu


SJP.pl


dhvani

oddziaływanie poezji umożliwiające czytelnikowi zauważenie przenośnych znaczeń czytanych słów


SJP.pl


di-

przedrostek

 (1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) tlenek → ditlenek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwu-

Wiktionary


diabatyczny

w fizyce: związany z przepływem energii, np. proces diabatyczny - proces, w którym następuje wymiana ciepła z otoczeniem


SJP.pl


diabaz

magmowa skała żyłowa; doleryt


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. magmowa skała żyłowa;

Wiktionary

Diabaz (inna nazwa doleryt) – magmowa skała wulkaniczna o składzie mineralnym bazaltu, ale o grubszym ziarnie (paleobazalt). Najczęściej nazywa się tak skały powstałe w erze paleozoicznej, zwłaszcza w dolnej jej części. Zawiera dużo wapnia. Składa się z plagioklazu i piroksenu, ma strukturę ofitową.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjabas, AS: dʹi ̯abas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabazowy

Wiktionary


diabazowy

przymiotnik od: diabaz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wykonany z diabazu, zawierający diabaz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabaz mrz.

Wiktionary


diabelec

człowiek nieznośny, przekorny


SJP.pl

Diabelec – osada w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Górzno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Wikipedia


diabelnie

przysłówek sposobu

 (1.1) pot. ekspr. w sposób bardzo silny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest diabelnie trudne zadanie!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelny, diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholernie, niesamowicie, okropnie, strasznie

Wiktionary


diabelny

przenośnie: ogromny, niesamowity; diaboliczny, diabelski, piekielny


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) książk. należący do diabła

przymiotnik relacyjny

 (2.1) książk. związany z diabłem, dotyczący diabła

przymiotnik jakościowy

 (3.1) książk. mający cechy diabelskie

 (3.2) pot. taki, o którym mówiący ma złe zdanie

 (3.3) pot. niezwykły

Wiktionary

Przykłady

 (3.3) Mam diabelną ochotę na flaki od samego rana.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos./mzw., diabełek mos./mzw., diablę n., diablica ż., diablik mos./mzw., diablisko mos./n.

 przym. diabelski, diabli

 przysł. diabelnie, diable, diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, diabli, piekielny

 (2.1) czarci, diabli, piekielny

 (3.1) mefistofeliczny, mefistofelowy

 (3.2) piekielny

 (3.3) straszny

Wiktionary


diabelski

diaboliczny;
1. mający cechy przypisywane diabłu; szatański;
2. przebiegły, niebezpieczny; szatański;
3. przenośnie: ogromny, niesamowity; diabelny, piekielny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z diabłem, dotyczący diabła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Święty Michale Archaniele, broń nas w walce przeciw złobie i zasadzkom diabelskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈbɛlsʲci, AS: dʹi ̯abelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos., diabełek m., diablik m., diablę n., półdiablę n., diablątko n., diablisko n., diablica ż., diabliczka ż., diablotka ż., diabelskość ż., diaboliczność ż., diabelstwo n.

 przym. diabli, diabelny, diaboliczny

 przysł. diablo, diabelnie, diabelsko, diabolicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, demoniczny, diabli, diaboliczny, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, szatański, z piekła rodem; gw. Górny Śląsk diobelski

Wiktionary


diabelsko

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób diabelski, przebiegły

 (1.2) pot. bardzo mocno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diablątko n., diabelskość ż., diabeł mos., diablica ż.

 przym. diabelski, diabli

 przysł. diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podstępnie, przebiegle

 (1.2) bardzo, intensywnie, niesamowicie, niezwykle, strasznie

Wiktionary


diabelskość

→ diabelski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest diabelskie; cecha tych, którzy są diabelscy

Wiktionary

Patrz:

diabelski

Powiązane:

 przym. diabelski

 przysł. diabelsko

Wiktionary


diabelstwo

potocznie:
1. cechy przypisywane diabłu, np. zło, przebiegłość;
2. coś złośliwego, denerwującego, niebezpiecznego lub ktoś o takich cechach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) działanie lub skutki działania diabła

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diabetol

nazwa handlowa leku przeciwcukrzycowego zawierającego tolbutamid


SJP.pl


diabetolog

specjalista zajmujący się leczeniem cukrzycy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) med. lekarka specjalistka diabetologii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile razy w roku w twojej sytuacji należy odwiedzać diabetologa?

 (2.1) Agata po studiach chce zostać diabetologiem.

 (2.1) Ile za wizytę bierze twoja diabetolog?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjabɛˈtɔlɔk, AS: dʹi ̯abetolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetologia ż.

 przym. diabetologiczny

Wiktionary

Synonimy:

pot. cukrzyk

Wiktionary


diabetologia

dział medycyny, nauka zajmująca się przyczynami, rozpoznaniem i leczeniem cukrzycy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja, AS: dʹi ̯abetoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetolog m.

 przym. diabetologiczny

Wiktionary


diabetologiczny

→ diabetologia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z diabetologią, dotyczący diabetologii, leczenia cukrzycy

Wiktionary

Patrz:

diabetologia

Wymowa:

IPA: ˌdʲjabɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯abetoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetolog m., diabetologia ż.

Wiktionary


diabetolożka

→ diabetolog


SJP.pl

Patrz:

diabetolog

diabetyczka

chora na cukrzycę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta chora na cukrzycę, cukrzyczka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetyk m.

 przym. diabetyczny

Wiktionary


diabetyczny

→ diabetyk; cukrzycowy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z cukrzycą, dotyczący cukrzycy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetyk mos., diabetyczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukrzycowy

Wiktionary


diabetyk

człowiek chory na cukrzycę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. osoba chora na cukrzycę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Według doniesień prasowych niektórzy diabetycy, ryzykując zdrowie, sprzedają sprzęt do podawania insuliny, który ufundowało im państwo.

 (1.1) Na rynku kosmetycznym pojawiły się specjalne kosmetyki dla diabetyków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈbɛtɨk, AS: dʹi ̯abetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetol m.

:: fż. diabetyczka ż.

 przym. diabetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukrzyk

Wiktionary


diabeł

1. zły duch, wyobrażany jako istota z rogami, ogonem i kopytami; szatan, czart, bies;
2. potocznie: ktoś zły, niebezpieczny, nieznośny;
3. potocznie: ktoś zdolny, odważny, sprytny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) rel. mit. upadły anioł, kuszący do grzechu;

 (1.2) pot. przen. o kimś niebezpiecznym, denerwującym lub złym

 (1.3) pot. przen. o człowieku ze szczególnymi zdolnościami

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (2.1) zool. nazwa systematyczna|Sarcophilus|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny niełazów;

 (2.2) icht. zob. diabeł morski.

Wiktionary

Demon (z gr. δαίμων "daimon" – dosł. ten, który coś rozdziela lub ten, który wie; dæmon) – w wielu religiach i wierzeniach uosobienie niematerialnego bytu duchowego.

W starożytnej Grecji pojęcie to pierwotnie miało charakter neutralny lub pozytywny, oznaczając pomniejsze bóstwa, duchy opiekuńcze lub wręcz głos sumienia. Z czasem, głównie pod wpływem religii abrahamowych (judaizmu, a następnie chrześcijaństwa), pojęcie to nabrało niemal wyłącznie znaczenia pejoratywnego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiedźma zdecydowanie wyparła się znajomości z diabłem.

 (1.1) Nie zmieni się za wiele, a zwłaszcza w niedzielę, gdy nic się nie dzieje, a diabeł z nudów śpi.

 (1.2) Te małe diabły schowały mi telefon.

 (2.1) Jedynym przedstawicielem rodzaju diabeł jest diabeł tasmański.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjabɛw, AS: dʹi ̯abeu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diaboliczność ż., diabelstwo n., diablotka ż., półdiablę n.

:: zdrobn. diabełek m., diablik m., diablątko m., diablę m.

:: zgrub. diablisko n.

:: fż. diablica ż., diabliczka ż.

 przym. diabelski, diabli, diaboliczny, diabelny

 przysł. diablo, diabelnie, diabolicznie, diabelsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szatan; przest. czart, czort, bies, złe, daw. diasek; dial. diabół, diabuł, dieboł, dioboł; gwara. deboł; gw. Górny Śląsk korfanty

Wiktionary


diabełek

zdrobnienie od: diabeł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) zdrobn. od diabeł

 (1.2) mały diabeł

 (1.3) pot. przen. urwis, łobuziak

 (1.4) lud. kukła postaci diabła, rekwizyt zabaw ludowych

 (1.5) daw. hazardowa gra karciana

 (1.6) meteorol. wir pyłowy

Wiktionary

Diabełek – położone na wysokości ok. 1470 m siodełko pomiędzy Wielką Kopą Królową (1531 m) a Skupniowym Upłazem (ok. 1475 m) w polskich Tatrach Zachodnich. Nazwa pochodzi od tego, że podczas wichury wiatr porywa tutaj ziarenka piasku i sypie nimi w oczy „jak sam diabeł”. Do Doliny Olczyskiej opada z niej na północ Żleb Roja o deniwelacji ok. 300 m, w południowo-zachodnim kierunku do Długiego Żlebu w Jaworzynce opada stromy, skalisto-trawiasty stok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Eleonora uważa, że straszny diabełek z tego twojego Maciusia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł m., diabelstwo n., diablę n., diablątko n.

 przym. diabelski, diabli, diabelny

 przysł. diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czarcik, gw. Śląsk Cieszyński jaroszek

 (1.4) dziad, judasz, bałwan, jop

Wiktionary


diablak

Diablak lub Babia Góra ( Babia hora, 1724 m) – najwyższy szczyt masywu Babiej Góry w Paśmie Babiogórskim w Beskidzie Żywiecko-Orawskim (w regionalizacji według Jerzego Kondrackiego w Beskidzie Żywieckim, w słowackiej Oravské Beskydy). W masywie Babiej Góry wyróżniono wiele wierzchołków, aby więc sprecyzować, o który dokładnie z nich chodzi, dla najwyższego używa się odrębnej nazwy Diablak.

Wikipedia


diable

forma rzeczownika.

 (1.1) Ms., W. lp. od: diabeł

Wiktionary

Diable (zapis stylizowany: D I A B L E) – piąty singel polskiego piosenkarza Dawida Podsiadły z jego czwartego albumu studyjnego, zatytułowanego "Lata dwudzieste". Singel został wydany 13 września 2023.

Kompozycja znalazła się na 8. miejscu listy OLiA, najczęściej odtwarzanych utworów w polskich rozgłośniach radiowych. Nagranie otrzymało w Polsce status platynowego singla, przekraczając liczbę 50 tysięcy sprzedanych kopii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjablɛ, AS: dʹi ̯able

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelny, diabli

 przysł. diablo

 rzecz. diablę n., diablątko n.

Wiktionary


diabli

związany z diabłem; diabelski


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) należący do diabła

przymiotnik relacyjny

 (2.1) związany z diabłem, dotyczący diabła

przymiotnik jakościowy

 (3.1) charakterystyczny dla diabła, mający cechy diabła

forma rzeczownika.

 (4.1) M. i W. lm. zob. diabeł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diaboliczność ż., diabelstwo n., diablotka ż., półdiablę n., diabełek mos./mzw., diablik mos./mzw., diablątko n., diablę n., diablisko n., diablica ż., diabliczka ż., diabeł mos./mzw.

 czas. diabłować ndk., diabolizować ndk., diabolizować się ndk.

 przym. diabelski, diaboliczny, diabelny

 przysł. diable, diablo, diabelnie, diabolicznie, diabelsko

Wiktionary


diablica

→ diabeł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) folk. mit. żeńska forma diabła

 (1.2) przen. zła kobieta

 (1.3) przen. wiedźma, czarownica

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diablica – powieść Fay Weldon
  • Diablica – film z 1989 roku
  • Diablica – film z 1991 roku

Wikipedia

Patrz:

diabeł

Przykłady

 (1.1) Na moczarach spotykają się diablice i porywają młode łosie.

 (1.2) Ta diablica z parteru znowu mnie zwyzywa.

 (1.3) To diablica zamknęła Jasia w komórce, chcąc go potem zjeść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł m., diablę n., diablątko n.

 przym. diabli, diabelski, diabelny

 przysł. diablo, diabelsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jędza, sekutnica, złośnica

Wiktionary


diablik

malutki demon, imp


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) diabełek, złośliwy duszek

Wiktionary

Diablik ( Teufelsgraben, Höllen Graben) – struga na ziemi prudnickiej, w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, powiecie prudnickim, gminie Biała. Dopływ Brodni.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. diabelny, diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diablisko

zgrubienie od: diabeł


SJP.pl


diablo

przysłówek

 (1.1) pot. bardzo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diablo – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Contra Costa
  • Diablo – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Waszyngton, w hrabstwie Whatcom
  • Diablo – gra komputerowa, pierwsza z serii
  • Diablo – seria gier komputerowych
  • Diablo – seria książek na podstawie gier komputerowych
  • Diablo – fiński zespół deathmetalowy
  • Lamborghini Diablo – samochód
  • Krzysztof „Diablo” Włodarczyk – polski pięściarz
  • diabeł
  • El Diablo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) One są już diablo stare, nie jedz ich!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjablɔ, AS: dʹi ̯ablo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos./mzw., diabełek mos./mzw., diablę n., diablica ż., diablik mos./mzw., diablisko mos./n.

 przym. diabelny, diabelski, diabli

 przysł. diabelnie, diabelsko, diable

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasznie; pot. diabelnie, diabelsko

Wiktionary


diablotka

krążek albo pałeczka z kruchego lub francuskiego ciasta, podawane do zup czystych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. dodatek do czystych zup, podawany na gorąco, w postaci zapiekanych kromek bułki paryskiej lub paluszków bądź krążków z kruchego lub francuskiego ciasta;

Wiktionary

Diablotka ( diablotins „diabełki, łakocie”) – wypiek z ciasta francuskiego lub kruchego w kształcie krążka lub pałeczki, podawany do bulionu lub barszczu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do barszczu podamy diablotki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diablątko

zdrobnienie od: diablę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zdrobn. od diablę

 (1.2) mit. mały diabeł

 (1.3) pot. figlarne dziecko

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Usadź te twoje diablątka, bo jeszcze coś ciotce z kredensu strącą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diaboliczność ż., diabelstwo n., diablotka ż., półdiablę n., diabełek mos./mzw., diablik mos./mzw., diablę n., diablisko n., diablica ż., diabliczka ż., diabeł mos./mzw.

 czas. diabłować ndk., diabolizować ndk., diabolizować się ndk.

 przym. diabelski, diabli, diaboliczny, diabelny

 przysł. diable, diablo, diabelnie, diabolicznie, diabelsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) diabełek

 (1.3) rozrabiaka

Wiktionary


diablę

mały diabeł, potomek diabła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mit. mały diabeł

 (1.2) pot. figlarny malec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrzcie jak to diablę szybko biega!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos./mzw., diabełek mos./mzw., diablica ż., diablik mos./mzw., diablisko mos./n.

 przym. diabelny, diabelski, diabli

 przysł. diabelnie, diable, diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabełek

 (1.2) diabełek, łobuziak, psotnik, urwis

Wiktionary


diabolicznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób typowy dla diabelskiego zachowania

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diaboliczny, diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diaboliczniej

stopień wyższy od przysłówka: diabolicznie


SJP.pl


diaboliczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: diaboliczny; bardziej diaboliczny


SJP.pl


diaboliczność

→ diaboliczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest diaboliczne; cecha tych, którzy są diaboliczni

Wiktionary

Patrz:

diaboliczny

Powiązane:

 przym. diaboliczny, diabelski

 przysł. diabolicznie

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diaboliczny

diabelski;
1. mający cechy przypisywane diabłu; szatański;
2. przebiegły, niebezpieczny; szatański;
3. przenośnie: ogromny, niesamowity; diabelny, piekielny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) taki, który przejawia cechy diabła

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelski, diabli

 rzecz. diablątko n., diabeł mzw., diaboliczność ż.

 przysł. diabolicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, demoniczny, diabelski, diabli, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, szatański, z piekła rodem

Wiktionary


diabolizacja

przypisywanie komuś lub czemuś cech diabelskich, szatańskich


SJP.pl


diabolizm

ogół cech zwykle przypisywanych diabłu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) cecha tego co diaboliczne, cecha tego co przejawia diabeł

Wiktionary


diabolizować

przypisywać cechy diabła; demonizować


SJP.pl


diabolo

rodzaj gry zręcznościowej polegającej na podrzucaniu i chwytaniu obracającej się szpulki sznurkiem umocowanym na dwóch pałeczkach


SJP.pl

Diabolo – zabawa zręcznościowa wymyślona ok. 2000 roku p.n.e. w Chinach, polegająca na obracaniu za pomocą dwóch kijków połączonych ze sobą cienką linką, zabawki w kształcie klepsydry, zwanej właśnie diabolo. W 1906 roku Francuz Gustave Philippart opracował diabolo składające się z dwóch połączonych ze sobą za pomocą śruby metalowych półkul. Z czasem zaczęto stosować półkule z tworzyw sztucznych (najczęściej z gumy).

Wikipedia


diabulimia

zaburzenie odżywiania u cukrzyków polegające na pomijaniu wstrzykiwania insuliny w celu utraty na wadze


SJP.pl

Diabulimia – zaburzenie odżywiania specyficzne dla osób chorujących na cukrzycę typu 1. Od innych zaburzeń tego typu, ujętych w klasyfikacji DSM-5, odróżnia ją intencjonalne unikanie lub redukowanie przyjmowanych dawek insuliny w celu redukcji lub utrzymania masy ciała.

Wikipedia


diacetyl

[czytaj: di-acetyl] organiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch grup acetylowych; dwuacetyl, biacetyl


SJP.pl

Diacetyl, 2,3-butanodion, dimetyloglioksal, – organiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch grup acetylowych ().

Wikipedia


diacetylomorfina

silny narkotyk z grupy opiatów, pochodna morfiny; heroina, diamorfina


SJP.pl


diacetylowy

→ diacetyl; dwuacetylowy


SJP.pl


diachil

rodzaj zmiękczającego tynku


SJP.pl


diachronia

diachroniczność;
1. następstwo zjawisk, czynności lub procesów w czasie;
2. w językoznawstwie: analiza faktów językowych uwzględniająca ich rozwój w czasie


SJP.pl


diachroniczność

diachronia;
1. następstwo zjawisk, czynności lub procesów w czasie;
2. w językoznawstwie: analiza faktów językowych uwzględniająca ich rozwój w czasie


SJP.pl


diachroniczny

dotyczący diachronii


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) jęz. uwarunkowany czasowo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diachronia ż.

 przysł. diachronicznie

Wiktionary


diaczek

zdrobnienie od: diak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. od diak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diak m.

Wiktionary


diaczenko

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anatolij Diaczenko – ukraiński piłkarz, trener piłkarski
  • Bohdan Diaczenko – ukraiński hokeista
  • Marina i Siergiej Diaczenko – ukraińscy pisarze fantastyki
  • Petro Diaczenko – ukraiński wojskowy

Wikipedia


diada

zespół dwóch elementów


SJP.pl

Di

Wikipedia


diadektomorf

przedstawiciel podrzędu dużych czworonogów żyjących w karbonie i permie


SJP.pl


diadektomorfy

przedstawiciel podrzędu dużych czworonogów żyjących w karbonie i permie


SJP.pl

Diadektomorfy (Diadectomorpha) – klad dużych czworonogów żyjących w Euroameryce w karbonie i wczesnym permie oraz na obszarze dzisiejszych Chin w późnym permie, blisko spokrewnionych z przodkami owodniowców. Obejmuje duże (do 2 metrów długości) formy drapieżne i jeszcze większe (do 3 metrów) roslinożerne, częściowo wodne lub w pełni lądowe.

Wikipedia


diadem

złota lub srebrna przepaska na głowę wysadzana drogimi kamieniami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

Wiktionary

Diadem (z fr. "diadème" od διάδημα diádēma, łac. "dĭădēmă" – przepaska, przewiązka) – ozdobna opaska z drogiej tkaniny lub obręcz ze szlachetnego metalu (złota, srebra), na ogół dodatkowo wysadzana szlachetnymi kamieniami.

Noszona na głowie jako oznaka władzy królewskiej (książęcej, cesarskiej) lub kapłańskiej (pierwowzór korony). Znana od czasów starożytnych; od średniowiecza coraz częściej używana jako ozdoba fryzury – zwłaszcza kobiecej, aż do czasów dzisiejszych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjadɛ̃m, AS: dʹi ̯adẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diademowy

Wiktionary


diademkowate

rodzina morskich ryb z rzędu okoniokształtnych


SJP.pl

Diademkowate (Pseudochromidae) – rodzina morskich ryb okoniokształtnych.

Wikipedia


diademowy

→ diadem


SJP.pl

Patrz:

diadem

diadoch

1. wódz macedoński, który po śmierci Aleksandra Wielkiego władał jego imperium;
2. dziedzic, potomek, następca;
3. epoka (wojny) diadochów - okres po śmierci Aleksandra Wielkiego, kiedy doszło do wielu konfliktów o władzę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. jeden z wodzów wojsk Aleksandra Wielkiego, którzy po śmierci władcy podzielili między siebie jego państwo;

Wiktionary


diadochia

zdolność wzajemnego zastępowania się atomów, jonów lub cząsteczek w obrębie sieci krystalicznych mieszanin ciał stałych o podobnej budowie


SJP.pl

Di

Wikipedia


diadumenos

Di

Wikipedia


diadyczny

1. złożony z dwóch elementów;
2. w matematyce: iloczyn diadyczny - iloczyn dwóch wektorów dający w wyniku tensor


SJP.pl


diadynamiczny

prąd diadymiczny - prąd elektryczny o niskiej częstotliwości, powstały z nałożenia dwóch prądów zmiennych o różnych relacjach fazy i amplitudy


SJP.pl


diadynamik

rodzaj zabiegu fizjoterapeutycznego, stymulacja prądami o niskiej częstotliwości; diadynamika


SJP.pl


diadynamika

rodzaj zabiegu fizjoterapeutycznego, stymulacja prądami o niskiej częstotliwości; diadynamik


SJP.pl


diafanometr

przyrząd do badania płynów za pomocą prześwietlania promieniami świetlnymi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzad. hist. techn. papier. przyrząd do sprawdzania przeświecalności papieru

 (1.2) techn. med. chem. przyrząd do sprawdzania przezroczystości cieczy lub gazu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie stosując narazie sic. precyzyjnych „nefelometrów”, używamy do tego celu przyrząd dość prosty, znany pod nazwą „diafanometru” Königa, w którym stopień przezroczystości (mętności) badanego roztworu […] porównywa się ze wzorcowem „mętnem” szkiełkiem, rozpatrując roztwór przez szkiełko czerwone, a następnie zielone; poczem według tablic i wzorów oblicza się stopień przezroczystości badanego roztworu, t.j. procentową ilość światła, przepuszczonego przez dany roztwór.

Wiktionary


diafanoskop

Diafanoskop ( diaphanoscope) – aparat medyczny do oświetlania jam lub tkanek ciała za pomocą transiluminacji (prześwietlania). Czasami stosowany jest w diagnostyce guzów piersi.

Wikipedia


diafazyczny

przymiotnik

 (1.1) jęz. uwarunkowany stylistycznie

Wiktionary


diafon

urządzenie do nadawania powietrznych sygnałów dźwiękowych podczas mgły, poprzez nabrzeżne stacje ostrzegawcze lub inne statki


SJP.pl

Diafon – urządzenie okrętowe lub nabrzeżne do nadawania sygnałów dźwiękowych podczas mgły.

Dźwięk wytwarzany jest przy przechodzeniu sprężonego powietrza (lub pary pod ciśnieniem) przez szczeliny nadajnika.

Wikipedia


diafonia

1. dawna forma śpiewu dwugłosowego, spotykana w muzyce ludowej;
2. rozdźwięk, dysharmonia, dysonans;
3. w telekomunikacji: rodzaj zakłócenia w przesyle sygnału, przesłuch międzykanałowy


SJP.pl


diafoniczny

→ diafonia


SJP.pl

Patrz:

diafonia

diafonometr

miernik przesłuchu stosowny do oceny jakości linii telekomunikacyjnych


SJP.pl


diafora

powtórzenie retoryczne wzmacniające ekspresywności wypowiedzi


SJP.pl

Diafora (gr. διαφορά "diaphorá" – "przesunięcie, różnica, odmienność") – figura retoryczna polegająca na powtarzaniu tego samego wyrazu, jednak za każdym razem w innym jego znaczeniu, budując w ten sposób kalambur, grę słów. Diafora może być zbliżona do tautologii lub pleonazmu (określana jest wtedy mianem dilogii), np.:

Wikipedia


diaforetyczny

powodujący diaforezę (obfite pocenie się na całym ciele); napotny


SJP.pl


diaforeza

obfite pocenie się na całym ciele, zwłaszcza wywołane zabiegami medycznymi lub środkami farmakologicznymi


SJP.pl


diafragma

1. w anatomii: duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę piersiową od niżej położonych narządów; przepona;
2. urządzenie nastawcze w obiektywie, które służy do regulowania ilości światła wpadającego do aparatu; przesłona, przysłona;
3. tarcza z otworem w środku umieszczana w rurze w celu pomiaru lub ograniczenia ilości przepływającej substancji; kryza;
4. przyrząd do prawidłowego ustawiania muszki i szczerbiny w broni strzeleckiej;
5. krążek dopochwowy stosowany jako środek antykoncepcyjny


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diafragma (strzelectwo);
  • diafragma (element optyczny);
  • diafragma (nazwa anat. przepony), pojęcie używane w starożytności;
  • diafragma (środek antykoncepcyjny) krążek z cienkiej gumy, stosowany przez kobiety.
  • diafragma (grzyby) warstwa strzępek w niektórych owocnikach grzybów
  • diafragma (anatomia motyli) – element samczych narządów genitalnych motyli

Wikipedia


diafragmować

regulować dopływ światła w przyrządzie optycznym za pomocą przesłony


SJP.pl


diafragmowy

przymiotnik od: diafragma


SJP.pl


diaftoreza

proces powtórnego przeobrażenia skał metamorficznych, które wskutek ruchów górotwórczych wydźwignięte zostały w płytsze strefy skorupy ziemskiej i znalazły się w warunkach niższych ciśnień i temperatur; metamorfizm wsteczny


SJP.pl


diagenetyczny

→ diageneza


SJP.pl

Patrz:

diageneza

diageneza

zespół procesów zachodzących przy względnie niskiej temperaturze i niskim ciśnieniu, prowadzących do wytworzenia litych skał z materiałów osadowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geol. zespół procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych, którym podlegają osady po ich pierwotnym odkładaniu, prowadzących do ich zagęszczenia, zestalania i przekształcenia w skały osadowe

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Badania diagenezy pomagają odtworzyć historię geologiczną danego obszaru.

Wiktionary


diagnoskop

urządzenie do badania prądów sterujących działaniem układów samochodu


SJP.pl


diagnosta

1. osoba oceniająca i wydająca opinię o stanie lub właściwościach czegoś;
2. mechanik uprawniony do wykonywania przeglądów pojazdów mechanicznych;
3. samodzielny pracownik laboratorium medycznego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) med. lekarz, który stawia diagnozę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lista specjalistów upatrujących nadzieję w przeciwciałach monoklonalnych stale się wydłuża: to już nie tylko onkolodzy, diagności laboratoryjni, wirusolodzy, ale też reumatolodzy, gastrolodzy, alergolodzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdiagnozowanie n., diagnoza ż., diagnozowanie n., diagnostyka ż.

 czas. diagnozować ndk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

Wiktionary


diagnostka

→ diagnosta


SJP.pl

Patrz:

diagnosta

diagnostyczka

→ diagnostyk


SJP.pl

Patrz:

diagnostyk

diagnostycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób diagnostyczny, w sposób dotyczący diagnostyki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnozowanie n., diagnostyka ż., diagnoza ż., zdiagnozowanie n.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 czas. diagnozować

Wiktionary


diagnostyczny

służący do diagnozowania, oparty na diagnozie, dotyczący diagnozy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostatnim czasie coraz częściej zamiast laparotomii diagnostycznej (zwiadowczej) stosuje się laparoskopię zwiadowczą.

 (1.1) Gazometria z krwi żylnej jest najrzadziej wykonywana ze względu na swoją niską wartość diagnostyczną.

 (1.1) Biopsja to zabieg diagnostyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯agnostyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m., diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przysł. diagnostycznie

 przym. diagnozowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badawczy

Wiktionary


diagnostyk

lekarz stawiający diagnozę; diagnosta


SJP.pl


diagnostyka

1. rozpoznawanie chorób na podstawie wywiadu, badania lekarskiego, analizy objawów i wyników badań laboratoryjnych;
2. określanie stanu technicznego urządzenia i ustalanie źródeł awarii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. rozpoznawanie chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);

 (1.2) psych. proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;

 (1.3) techn. ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: diagnostyk

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diagnostyka medyczna
    • diagnostyka laboratoryjna
    • diagnostyka obrazowa
    • diagnostyka preimplantacyjna
    • diagnostyka psychologiczna
  • diagnostyka weterynaryjna
  • diagnostyka techniczna
    • diagnostyka samochodowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diagnostyka nadprodukcji hormonów obejmuje testy laboratoryjne mierzące poziom hormonów we krwi lub moczu, testy dynamiczne oceniające funkcję gruczołów oraz badania obrazowe (USG, TK, MRI) identyfikujące potencjalne zmiany anatomiczne.

 (1.1) TK obrazuje bardziej szczegółowo kości, natomiast MR tkanki miękkie, dzięki czemu jest on szczególnie przydatny w diagnostyce zapalenia szpiku kostnego, zapalenia mięśni i martwiczego zapalenia powięzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈɡnɔstɨka, AS: dʹi ̯agnostyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyk m., diagnosta, diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) diagnostyka psychologiczna

 (1.3) diagnostyka techniczna

Wiktionary


diagnoza

1. rozpoznanie choroby na podstawie jej objawów, badania chorego, wywiadu lekarskiego i badań laboratoryjnych;
2. ocena stanu czegoś wystawiona na podstawie badań i analiz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. rozpoznanie choroby

 (1.2) określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diagnoza (medycyna)
    • diagnoza różnicowa
  • diagnoza (psychologia)
  • diagnoza (pedagogika)
  • diagnoza społeczna
  • diagnoza oświatowa
  • diagnoza taksonomiczna
  • diagnoza techniczna
  • Diagnoza – polski serial telewizyjny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diagnoza była jednoznaczna – rak płuc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈɡnɔza, AS: dʹi ̯agnoza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m., diagnozowanie n., zdiagnozowanie ż.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny, diagnozowy

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpoznanie

 (1.2) analiza, ocena

Wiktionary


diagnozowalny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. dający się zdiagnozować

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m., diagnozowanie n., zdiagnozowanie ż.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary


diagnozowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) med. stawianie diagnozy

 (1.2) ustalanie przyczyn jakiegoś zjawiska i tego, jaki jest stan rzeczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niepowodzenia w diagnozowaniu wynikają prawdopodobnie z niedoceniania częstości występowania tych zaburzeń wśród płci żeńskiej oraz niedoskonałości kryteriów klasyfikujących.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaɡnɔzɔˈvãɲɛ, AS: dʹi ̯agnozovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdiagnozowanie n., diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary


diagnozować

1. rozpoznawać chorobę na podstawie odpowiednich badań;
2. oceniać coś, wydawać opinię


SJP.pl

czasownik

 (1.1) wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W noc sylwestrową internista, neurolog i neurochirurg diagnozują: nastąpiła śmierć mózgu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ, AS: dʹi ̯agnozovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta, diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

 czas. zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary


diagnozowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z diagnozą, dotyczący diagnozy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż.

Wiktionary


diagonal

1. linia, oś ukośna; przekątna, diagonala;
2. tkanina wełniana lub bawełniana o splocie ukośnym;
3. ukośny (biegnący po przekątnej) chodnik w kopalni


SJP.pl

Diagonal – rodzaj tkaniny wełnianej o splocie skośnym z bardzo dużym nachyleniem prążków. Jest stosowana na odzież oraz podszewki.

Wikipedia


diagonala

linia, oś ukośna; przekątna, diagonal


SJP.pl

Diagonala – wyrobisko podziemne drążone w kierunku pośrednim między rozciągłością a nachyleniem pokładu.

Wikipedia


diagonalizacja

w matematyce: transformacja macierzy do postaci diagonalnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mat. przekształcenie macierzy w macierz diagonalną przez pomnożenie jej przez drugą macierz oraz jej odwrotność

Wiktionary

Diagonalizacja – sprowadzenie macierzy kwadratowej do postaci diagonalnej, a konkretniej rozkład macierzy formula_1 na iloczyn macierzy formula_2

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diagonalizację macierzy rzeczywistych symetrycznych omówimy w dodatkowym paragrafie 4.7.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagonalizowalność ż.

 czas. diagonalizować ndk.

 przym. diagonalizowalny

Wiktionary


diagonalizm

w sztuce: zasada komponowania obrazu lub rzeźby, polegająca na akcentowaniu osi ukośnych


SJP.pl

Di

Wikipedia


diagonalny

o układzie ukośnym


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geom. biegnący po ukosie; położony pod kątem; przebiegający po przekątnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na planszaanszy szachowej ruch diagonalny należy do gońca.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. diagonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukośny

Wiktionary


diagraf

przyrząd optyczny pozwalający na przerysowanie z natury konturów przedmiotu


SJP.pl


diagram

1. przedstawienie w umowny, określony sposób zależności pomiędzy różnymi wielkościami lub pojęciami; wykres;
2. urzędowo: graficznie przedstawiony plan jakichś czynności; tabela;
3. rysunek pustych pól krzyżówki;
4. rysunkowy zapis pozycji szachowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

 (1.2) rysunek pól krzyżówki bądź sudoku

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przedstawiony diagram ukazuje korelację między liczbą bocianów a przyrostem naturalnym.

 (1.2) W każde pole diagramu należy wpisać literę tak, żeby litery sąsiadujące w wierszach i kolumnach tworzyły słowa o podanym znaczeniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjaɡrãm, AS: dʹi ̯agrãm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diagramowy

 rzecz. diagramik mrz.

Wiktionary


diagramik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od diagram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie diagram, lecz tylko mały diagramik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagram m.

Wiktionary


diagramowy

→ diagram


SJP.pl

Patrz:

diagram

diak

1. kleryk, psalmista w Kościele prawosławnym i greckokatolickim
2. pisarz kancelarii książęcej na Rusi
3. urzędnik stojący na czele resortu w Rosji carskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) kośc. muz. śpiewak cerkiewny;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) elektron. tyrystor składający się z dwóch połączonych antyrównolegle dynistorów;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲjak, AS: dʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. diakówka ż., diakon m., diakonia ż.

:: zdrobn. diaczek m.

 przym. diakowy, diakoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daskał

Wiktionary


diakaustyczny

→ diakaustyka


SJP.pl

Patrz:

diakaustyka

diakaustyka

stożkowato wklęsła powierzchnia utworzona przez załamujące się ogniskowane promienie


SJP.pl


diakineza

piąte stadium profazy pierwszego podziału mejotycznego


SJP.pl

Diakineza (z gr. "dia" – przypadek, "kinesis" – ruch) – ostatni, piąty etap profazy I mejozy, zachodzący po diplotenie. Po diakinezie następuje metafaza I.

Wikipedia


diaklaza

pęknięcie skały powstałe na skutek ciśnienia wewnątrz skorupy ziemskiej, biegnące w wielu kierunkach


SJP.pl


diakon

1. w Kościele katolickim i prawosławnym: duchowny bez pełnych święceń kapłańskich;
2. w Kościele protestanckim: pastor nadzorujący akcje charytatywne;
3. we wczesnym chrześcijaństwie: opiekun ubogich i chorych, pomocnik biskupa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) kośc. duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

Wiktionary

Diakon (gr. διάκονος "diákonos" „sługa”) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.

Diakon w starożytności chrześcijańskiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ojciec diakon odczytał dziś ewangelię.

 (1.1) Diakoni nie noszą ornatów, ich strojem jest dalmatyka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakonat m., diakonia ż., diakonikon m., diakonówka ż.

:: fż. diakonisa ż.

 przym. diakoński, diakonacki

 skr. dk.

Wiktionary


diakonacki

→ diakonat


SJP.pl

Patrz:

diakonat

diakonalny

→ diakon


SJP.pl

Patrz:

diakon

diakonat

1. w Kościele katolickim i prawosławnym: pierwszy stopień święceń, uprawniających do sprawowania niektórych czynności kapłańskich;
2. w Kościele protestanckim: instytucja dobroczynna będąca pod opieką diakona;
3. urząd, godność diakona


SJP.pl


diakoni

forma rzeczownika.

 (1.1) plural| diakon.

Wiktionary


diakonia

1. nieodpłatna posługa w Kościele katolickim;
2. grupa ludzi pełniąca określoną posługę w ramach jakiejś wspólnoty;
3. dawniej: rzymska kaplica, przy której rezydowali diakoni;
4. dawniej: przytułek dla chorych i ubogich


SJP.pl

Diakonia ( διακονία, "diakonia" – służba) – określenie nieodpłatnej posługi. W Kościele katolickim słowo diakonia dotyczy różnych form działalności, może być np. diakonia liturgiczna, muzyczna, itp. W kościołach protestanckich posługa diakonacka wiąże się głównie z pracą socjalną, oraz pomocą potrzebującym.

Wikipedia


diakonijny

→ diakonia


SJP.pl

Patrz:

diakonia

diakonikon

pomieszczenie w kościołach przeznaczone dla kapłanów przygotowujących się do mszy


SJP.pl


diakonisa

1. w Kościele protestanckim: siostra zajmująca się działalnością charytatywną; diakoniska;
2. w okresie wczesnochrześcijańskim: dziewica lub wdowa pełniąca posługi religijne i charytatywne


SJP.pl


diakoniska

w Kościele protestanckim: siostra zajmująca się działalnością charytatywną; diakonisa


SJP.pl


diakonka

1. w Kościele protestanckim: pastorka nadzorująca akcje charytatywne;
2. w Kościele anglikańskim: kobieta mająca święcenia diakonatu


SJP.pl


diakonówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dom, w którym mieszka śpiewak cerkiewny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakon m., diakonat m., diakonia ż., diakonikon m., diakonisa ż.

 przym. diakoński, diakonacki

Wiktionary


diakopa

w utworze literackim: wtrącenie przedzielające powtórzenie wyrazów


SJP.pl


diakope

przedzielenie powtórzonych słów w zdaniu przez wtrącenie (np. pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem)


SJP.pl


diakoński

odnoszący się do diakona, diakonatu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) kośc. związany z osobą lub tytułem diakona

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakon mos., diakonówka ż.

Wiktionary


diakrostych

rodzaj rozrywki umysłowej, w której wszystkie litery odgadywanych wyrazów tworzą całość (np. fragment wiersza)


SJP.pl

Di

Wikipedia


diakryt

znak graficzny informujący o sposobie wymawiania głoski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. typogr. dodatkowy znak w postaci kropki, kreseczki, daszka, haczyka itp. umieszczany przy literze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przerzucił kilka kartek. Ani znaki akcentuacyjne, ani inne francuskie diakryty i abrewiatury nigdzie nie były dopisane ręcznie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diakrytyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znak diakrytyczny

Wiktionary


diakrytyczny

w językoznawstwie:
1. odróżniający, wyróżniający;
2. znak diakrytyczny - znak graficzny dodawany do litery w celu oznaczenia brzmień odpowiadających danym literom


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) jęz. odróżniający

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znakiem diakrytycznym charakterystycznym dla alfabetu języka polskiego jest "ogonek" w literach: "ą" i "ę".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjakrɨˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯akrytyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakryt mrz.

Wiktionary


diakrytyka

ogół znaków diakrytycznych, charakterystycznych dla określonego języka


SJP.pl


dial

związek organiczny o działaniu uspokajającym i nasennym, stosowany w bezsenności, nerwicach i stanach lękowych; dwuallyl; allobarbital


SJP.pl


dial-up

[czytaj: dialap] rodzaj połączenia z internetem; przeciwieństwo stałego łącza


SJP.pl


dial.

skrót od: dialekt, dialektalny, dialektyka, dialektyczny


SJP.pl


dialag

minerał z grupy piroksenów, składnik skał magmowych; diallag


SJP.pl


dialekt

w językoznawstwie: odmiana języka ogólnego (narodowego) charakterystyczna dla jakiegoś terytorium, np. dialekt śląski, mazowiecki; gwara, narzecze


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

 (1.2) jęz. terytorialna odmiana języka, przeciwstawiana jego formie ogólnoetnicznej, standardowej;

 (1.3) pot. jęz. język pozbawiony formy pisanej lub standaryzacji, używany w kraju rozwijającym się lub w odizolowanej części świata, język wernakularny;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Narzecze sztokawskie jest dialektem południowosłowiańskim.

 (1.3) Chwała Zmartwychwstałego Pana rozbrzmiewa w j. hiszpańskim, francuskim, polskim, angielskim, włoskim, arabskim i w wielu dialektach afrykańskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjalɛkt, AS: dʹi ̯alekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialektolog m., dialektologia ż., dialektyzacja ż., dialektyzm m.

 przym. dialektalny, dialektologiczny, dialektyczny, dialektowy

 przysł. dialektycznie

 czas. dialektyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narzecze

 (1.2) narzecze, gwara

 (1.3) narzecze, język wernakularny

Wiktionary


dialektalny

→ dialekt; dialektowy, dialektyczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) jęz. będący częścią dialektu; należący do dialektu; dotyczący dialektu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz., dialektalność ż., dialektolog mos., dialektologia ż., dialektologiczność ż., dialektowość ż., dialektyczność ż., dialektyk mos., dialektyka ż., dialektyzacja ż., dialektyzm mrz., dialektyzowanie n.

 czas. dialektyzować ndk.

 przym. dialektologiczny, dialektowy, dialektyczny

 przysł. dialektycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dialektowy, dialektyczny; skr. dial.

Wiktionary


dialektolog

specjalista w dziedzinie językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami; gwaroznawca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) jęz. badacz dialektów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Powszechne wśród badaczy współczesnej polszczyzny, także dialektologów, jest przekonanie o dokonującym się w szybkim tempie procesie zanikania gwar na obszarze Polski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialektologia ż.

 przym. dialektologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaroznawca

Wiktionary


dialektologia

dziedzina językoznawstwa zajmująca się gwarami i dialektami; gwaroznawstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nauk. jęz. nauka o dialektach i gwarach;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dialektolog m.

 przym. dialektologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaroznawstwo

Wiktionary


dialektologiczny

dotyczący dziedziny językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami; gwaroznawczy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) jęz. związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz., dialektolog mos., dialektologia ż.

 przym. dialektalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaroznawczy

Wiktionary


dialektolożka

→ dialektolog


SJP.pl

Patrz:

dialektolog

dialektowy

→ dialekt; dialektalny, dialektyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) jęz. związany z dialektem; właściwy dla danego dialektu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz.

 przym. dialektalny

Wiktionary


dialektyczka

→ dialektyk


SJP.pl

Patrz:

dialektyk

dialektycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób dialektyczny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dialektyczny, dialektalny

 rzecz. dialektyk mos., dialekt mrz., dialektyka ż.

Wiktionary


dialektyczniej

stopień wyższy od przysłówka: dialektycznie


SJP.pl


dialektyczność

→ dialektyczny


SJP.pl

Patrz:

dialektyczny

dialektyczny

1. oparty na dialektyce;
2. przestarzałe: dotyczący dialektu, charakterystyczny dla dialektu; dialektalny, dialektowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) filoz. związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki

 (1.2) przest. charakterystyczny dla dialektu, związany z dialektem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Cóż za brak myślenia dialektycznego, właśnie przez brak rodzi się nadmiar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjalɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯alektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz., dialektyk mos., dialektyka ż.

 przysł. dialektycznie

 przym. dialektalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dialektalny, gwarowy

Wiktionary


dialektyk

1. filozof posługujący się metodą dialektyczną;
2. reprezentant dialektycznej filozofii marksistowskiej;
3. przestarzałe: człowiek wyćwiczony w prowadzeniu dyskusji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) filoz. zwolennik teorii filozoficznej, która za nadrzędne prawo uznaje rozwój przez przeciwieństwa

 (1.2) ktoś, kto umiejętnie posługuje się rozumowaniem, w którym wyciąga się wnioski ze sprzeczności

 (1.3) pot. ktoś biegły w dyskusji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialektyka ż.

 przym. dialektyczny, dialektalny

 przysł. dialektycznie

Wiktionary


dialektyka

1. nauka ujmująca wszystkie zjawiska we wzajemnym powiązaniu, traktująca rozwój jako walkę wewnętrznych przeciwieństw;
2. sztuka rozumowania i dyskusji polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ujawnianie sprzeczności tkwiących w pojęciach i sądach;
3. sprzeczności i przeciwieństwa właściwe jakiemuś zjawisku;
4. umiejętność udowadniania swoich racji; argumentacja, tłumaczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) filoz. teoria rzeczywistości postrzeganej jako ciągłe zmiany

 (1.2) filoz. metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: dialektyk

Wiktionary

Dialektyka ( διαλεκτική τέχνη, dialectica, ars dialectica, ratio dialectica) – nauka zajmująca się poprawnością argumentacji i refutacji podczas wypowiedzi. Kodyfikuje ona zasady poprawnego rozumowania służące do analizy argumentów potwierdzających lub kwestionujących udowadnianą w czasie dyskursu tezę, a także sposoby prowadzenia debaty, w czasie której jeden z uczestników stara się udowodnić tezę, a drugi ją obalić. Przez niektórych autorów niekiedy mylona z logiką.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dialektyk mos.

 przym. dialektyczny, dialektalny

 przysł. dialektycznie

Wiktionary


dialektyzacja

stylizacja polegająca na wprowadzaniu dialektyzmów do tekstów języka ogólnego


SJP.pl

Dialektyzacja, gwaryzacja – stylizacja polegająca na wprowadzeniu do utworu literackiego (całości lub jego części) słownictwa, zwrotów, form gramatycznych pochodzących z określonego dialektu ludowego, tzw. dialektyzmów. Dialektyzacja jest świadomym zabiegiem literackim służącym odtworzeniu lokalnego kolorytu, charakterystyce środowiska lub poszczególnych bohaterów, np. "Chłopi" W. Reymonta, "Na Skalnym Podhalu" K. Przerwy Tetmajera.

Wikipedia


dialektyzm

wyraz, forma gramatyczna lub zdanie pochodzące z dialektu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) jęz. cecha lub element językowy właściwe jakiemuś dialektowi wernakularnemu;

Wiktionary

Dialektyzm ( "diálogos" „rozmowa” i "dialektikē" „dialektyka” z "diálektos" „sposób mówienia”), gwaryzm – element językowy właściwy dla dialektu lub grupy dialektów, używany głównie w komunikacji ustnej. Dialektyzmem może być np. pojedynczy wyraz (np. "uświerknąć" zamiast "zmarznąć") lub połączenie wyrazowe (frazeologizm); wyróżnia się także dialektyzmy gramatyczne ("pójdźwa" zam. "pójdźmy"), składniowe (np. "gęsi lecieli") i fonetyczne (np. "kóń" zam. "koń").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dialekt m., dialektyzacja ż.

 przym. dialektalny

 skr. dial.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaryzm

Wiktionary


dialektyzować

wprowadzać dialektyzmy do tekstów języka ogólnego


SJP.pl


dialer

program komputerowy do łączenia się z internetem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) inform. telekom. program obsługujący połączenie komputera z siecią telefoniczną

Wiktionary

Dialer – wyspecjalizowany rodzaj programu komputerowego do łączenia się z Internetem za pomocą modemu. Niekiedy program tego rodzaju, zainstalowany w komputerze bez wiedzy i zgody użytkownika, jest wykorzystywany do nawiązywania połączenia z siecią.

Wikipedia


dialit

rzadki minerał wywodzący się z alkalicznego granitu


SJP.pl


dializa

zabieg stosowany w ostrej niewydolności nerek, którego celem jest oczyszczenie krwi z nadmiaru mocznika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

 (1.2) med. zabieg wykonywany u chorych z niewydolnością nerek, stosowany by usunąć szkodliwe produkty przemiany materii;

Wiktionary

Dializa (gr. "diálysis" = „rozpuszczanie”, „rozdzielanie”) – metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

W nefrologii stosuje się zabiegi dializacyjne u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, którzy nie kwalifikują się do zabiegu przeszczepienia nerki albo oczekują na ten zabieg.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. hemodializa ż.

 czas. dializować ndk.

 przym. dializacyjny

Wiktionary


dializacyjny

związany z dializą


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. mający związek z dializą - zabiegiem leczniczym

 (1.2) chem. mający związek z dializą - rozdzielaniem substancji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy stanowisko wyposażony będzie w wygodny, elektrycznie sterowany fotel dializacyjny z własnym odbiornikiem telewizyjnym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjalʲizaˈt͡sɨjnɨ, AS: dʹi ̯alʹizacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dializować, dializować się

 rzecz. dializa ż., dializat m., dializator m.

Wiktionary


dializat

preparat poddawany dializie


SJP.pl


dializator

przyrząd do dializy


SJP.pl


dializoterapia

leczenie polegające na oczyszczaniu krwi z substancji toksycznych dla organizmu


SJP.pl


dializować

potocznie: poddawać pacjenta zabiegowi dializy - metodzie leczniczej polegającej na usuwaniu z organizmu nadmiaru produktów odpadowych


SJP.pl


dializowy

→ dializa


SJP.pl

Patrz:

dializa

diallag

minerał z grupy piroksenów, składnik skał magmowych; dialag


SJP.pl

Diallag – minerał z gromady krzemianów łańcuchowych, zaliczany do piroksenów jednoskośnych (klinopiroksen).

Wikipedia


dialog

1. rozmowa co najmniej dwóch osób na określony temat; polemika, dyskusja, konwersacja, rozmowa;
2. forma wypowiedzi literackiej, mająca postać rozmowy co najmniej dwóch osób;
3. utwór literacki złożony z odrębnych wypowiedzi dwóch lub więcej osób, nie mający jednak charakteru dzieła dramatyczno-scenicznego;
4. gatunek, który występował w literaturze staropolskiej, często o przeznaczeniu dramatycznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rozmowa dwóch osób

 (1.2) liter. utwór literacki niesceniczny, napisany w formie rozmowy

 (1.3) film. teatr. rozmowa toczona przez bohaterów powieści, filmu, sztuki teatralnej itp.

 (1.4) przen. długotrwałe negocjacje, rozmowy między stronami w celu uzgodnienia stanowisk

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dialog – gatunek literacki
  • „Dialog” – miesięcznik teatralny
  • „Dialog” – kwartalnik dwujęzyczny
  • Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Dialog”
  • Wydawnictwo Akademickie „Dialog”
  • Telefonia Dialog
  • dialog społeczny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tomek i Marek prowadzili dialog na temat przyszłości przemysłu polskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjalɔk, AS: dʹi ̯alok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialogowość ż., dialogowanie n.

 czas. dialogować ndk.

 przym. dialogowy

 przysł. dialogowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwugłos

Wiktionary


dialogiczność

1. → dialogiczny;
2. w kulturoznawstwie: cecha dzieł nawiązujących do różnych innych utworów, wypowiedzi, poglądów itp.


SJP.pl


dialogiczny

rzadko: napisany w formie dialogu, zawierający dialogi, będący dialogiem - rozmową co najmniej dwóch osób; dialogowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rzad. zob. dialogowy.

Wiktionary


dialogista

1. książkowo: człowiek biegły w sztuce rozmowy;
2. środowiskowo: osoba opracowująca dialogi w filmach


SJP.pl

Dialogista – osoba zawodowo zajmująca się tłumaczeniem lub opracowywaniem ścieżki dialogowej w filmach.

Termin „dialogista” w odniesieniu do dialogów filmowych jest najczęściej kojarzony z dubbingiem, jednak odnosi się on również do opracowywania dialogów w formie napisów oraz narracji, potocznie zwanych „szeptankami” (czytane przez lektora). Z kolei osoba pisząca dialogi do seriali w oryginalnej wersji językowej nazywana jest dialogistą scripterem.

Wikipedia


dialogistka

→ dialogista


SJP.pl

Patrz:

dialogista

dialogit

minerał, węglan manganu; rodochrozyt


SJP.pl


dialogitowy

→ dialogit


SJP.pl

Patrz:

dialogit

dialogizacja

wprowadzenie dialogu (rozmowy co najmniej dwu osób) do utworu literackiego


SJP.pl


dialogizm

Dialogizm (gr. διαλογισμός "dialogismós") – figura retoryczna polegająca na wpleceniu w narrację krótkiego dialogu, wykorzystanego zwykle jako aluzja lub reminiscencja.

Wikipedia


dialogizować

wprowadzać dialog (rozmowę co najmniej dwu osób) do utworu literackiego; dialogować


SJP.pl


dialogowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dialogować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialog m.

 czas. dialogować ndk.

Wiktionary


dialogować

1. prowadzić dzialog, rozmawiać co najmniej w dwie osoby; rozmawiać, dyskutować, konwersować;
2. wprowadzać dialog (rozmowę co najmniej dwu osób) do utworu literackiego; dialogizować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) prowadzić dialog

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialog mrz., dialogowanie n.

Wiktionary


dialogowość

1. występowanie w formie dialogu - rozmowy co najmniej dwu osób, np. dialogowość wiersza;
2. według Michała Bachtina: podstawowa forma funkcjonowania języka, który żyje w sferze dialogowego obcowania


SJP.pl


dialogowy

napisany w formie dialogu, zawierający dialogi, będący dialogiem - rozmową co najmniej dwóch osób; dialogiczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dialogiem, dotyczący dialogu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialog m.

Wiktionary


dialować

[czytaj: dajalować] potocznie: łączyć się z Internetem za pomocą łącza telefonicznego


SJP.pl


diamagnetyczny

→ diamagnetyk


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) fiz. mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

Wiktionary

Patrz:

diamagnetyk

Przykłady

 (1.1) Cząsteczka hemoglobiny związana z tlenem ma własności diamagnetyczne i nie wpływa na czasy relaksacji jąder wodoru wody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diamagnetyk m., diamagnetyzm m.

 przysł. diamagnetycznie

Wiktionary


diamagnetyk

ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od jedności (od przenikalności magnetycznej próżni)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szybko okazało się, że woda jest tzw. diamagnetykiem — nie lubi pola magnetycznego i ucieka tam, gdzie ono jest najsłabsze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diamagnetyzm m., magnes mrz.

 przym. diamagnetyczny

 przysł. diamagnetycznie

Wiktionary


diamagnetyzm

cecha lub zjawisko słabej zależności namagnesowania ciała od pola magnetycznego


SJP.pl

Diamagnetyzm – zjawisko polegające na indukcji w ciele znajdującym się w zewnętrznym polu magnetycznym pola przeciwnego, osłabiającego działanie zewnętrznego pola.

Namagnesowanie diamagnetyka jest proporcjonalne do natężenia pola magnetycznego, w którym się znajduje i nie zależy od temperatury. Jest ono zawsze bardzo słabe.

Wikipedia


diamant

stopień (wielkość) czcionki drukarskiej


SJP.pl


diamantina

rzeka w Australii


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diamantina – miasto w Brazylii
  • Diamantina – rzeka w Australii
  • Rów Diamantiny – rów oceaniczny na Oceanie Indyjskim
  • Diamantina – rodzaj roślin z rodziny zasennikowatych
  • HMAS „Diamantina” - nazwa australijskich okrętów

Wikipedia


diamat

skrót od: materializm dialektyczny


SJP.pl


diamencik

zdrobnienie od: diament


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: diament

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diament mrz.

 przym. diamentowy

Wiktionary


diament

1. polimorficzna odmiana pierwiastka węgla, najtwardszy minerał występujący w przyrodzie
2. przyrząd służący do rżnięcia szkła i szlifowania drogich kamieni
3. stopień pisma równy czterem punktom typograficznym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) geol. miner. minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

 (1.2) pot. kamień szlachetny oszlifowany z diamentu (1.1) zob. brylant.

 (1.3) techn. przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem

 (1.4) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota, stopień pisma odpowiadający czterem punktom (1,5036 mm)

Wiktionary

Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od ἀδάμας "adamas" (dopełniacz ἀδάμαντος "adamantos", diamentum) ‛niepokonany, niezniszczalny’ i nawiązuje do jego wyjątkowej twardości. Jest najtwardszą znaną substancją występującą w przyrodzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To jest twarde jak diament.

 (1.1) Odpowiednio oszlifowany diament to brylant.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjãmɛ̃nt, AS: dʹi ̯ãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. diamencik m.

 przym. diamentowy

 przysł. diamentowo

Wiktionary


diamentodajny

obfitujący w diamenty, dostarczający diamentów; diamentonośny


SJP.pl


diamentonośny

obfitujący w diamenty


SJP.pl


diamentopodobny

mający niektóre właściwości diamentu


SJP.pl


diamentować

toczyć, wytaczać coś narzędziami o diamentowych ostrzach


SJP.pl


diamentowo

przysłówek

 (1.1) tak jak diament, w sposób diamentowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diament mrz.

 przym. diamentowy

Wiktionary


diamentowy

przymiotnik od: diament


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z diamentem, dotyczący diamentu

 (1.2) zbudowany z diamentów

przymiotnik jakościowy

 (2.1) taki jak diament, posiadający cechy diamentu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pracuję niemalże jak drogowiec albo budowlaniec, bo używam młota pneumatycznego i tarczy diamentowej – śmieje się Maciej Wokan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔvɨ, AS: dʹi ̯ãmẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diament m., diamencik m., diamentówka ż.

 przysł. diamentowo

Wiktionary


diamentówka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) obrabiarka do diamentowania

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diamentowy

Wiktionary


diameter

dawniej: średnica, diametr


SJP.pl


diametr

dawniej: średnica, diameter


SJP.pl


diametralnie

przysłówek sposobu

 (1.1) przeciwstawnie, krańcowo różnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja opinia o jego charakterze zmieniła się z upływem czasu diametralnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjãmɛˈtralʲɲɛ, AS: dʹi ̯ãmetralʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diametralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwstawnie, krańcowo różnie

Wiktionary


diametralny

1. przebiegający wzdłuż średnicy, związany z nią;
2. krańcowo różny, odmienny, przeciwstawny


SJP.pl


diamezyczny

przymiotnik

 (1.1) jęz. uwarunkowany środkiem przekazu

Wiktionary


diamid

[czytaj: di-amid] związek chemiczny zawierający dwie grupy amidowe, np. diamid kwasu węglowego; dwuamid


SJP.pl


diamina

[czytaj: di-amina] związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera dwie grupy aminowe; dwuamina


SJP.pl


diaminowy

→ diamina; dwuaminowy


SJP.pl


diamondyt

nazwa techniczna węglika wapnia, wykazującego bardzo dużą twardość


SJP.pl


diamorfina

silny narkotyk z grupy opiatów, pochodna morfiny; diacetylomorfina, heroina


SJP.pl


diamynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. diament

Wiktionary


dian

związek organiczny, ciało stałe dobrze rozpuszczalne w roztworach wodorotlenków litowców, acetonie, alkoholu etylowym; otrzymywany przez kondensację fenolu z acetonem


SJP.pl


diana

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitrzym. bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;

 (1.2) imię|polski|ż.;

 (1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 78;

 (1.4) zoonim imię dla suki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diana – imię
  • Diana (1961-97) – księżna brytyjska, pierwsza żona księcia Karola, była synowa królowej Elżbiety II
  • Aimo Diana – włoski piłkarz
  • Pietro Diana – włoski duchowny katolicki
  • Diana – w mitologii rzymskiej bogini łowów, odpowiednik greckiej Artemidy
  • Diana – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Lewis
  • Diana (ang. Diana Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Lewis
  • Diana (ang. Diana Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Sanborn
  • Diana – przysiółek w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Wielowieś
  • Diana– region Madagaskaru, ze stolicą w Antsiranana
  • (78) Diana – planetoida z grupy pasa głównego planetoid
  • Diana – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie rzymskim w prowincji Numidia

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Moja cioteczna babka ma na imię Diana.

 (1.2) Diany imieniny obchodzą 10 czerwca, a także 13 i 15 sierpnia.

 (1.3) Diana porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

 (1.4) Rano Diana użarła mleczarkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjãna, AS: dʹi ̯ãna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mitgr. Artemida, Artemis

 (1.2) przest. Dyjanna

Wiktionary


dianetyczny

→ dianetyka


SJP.pl

Patrz:

dianetyka

dianetyka

ogół idei i metod psychoterapii będących podstawą scjentologii


SJP.pl


dianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Diany lub z nią związany


SJP.pl


dianna

imię żeńskie


SJP.pl


dianoja

w starożytnej Grecji, głównie u Platona i Arystotelesa: stopniowe poznanie, przeciwne do poznania bezpośredniego


SJP.pl


diapauza

u stawonogów (głównie owadów): okresowe zwolnienie procesów rozwojowych organizmu, będące formą przystosowania do przetrwania niekorzystnych warunków środowiska, np. suszy, chłodów


SJP.pl

Di

Wikipedia


diapazon

skala dźwięków instrumentu lub głosu śpiewaka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) muz. pełen zakres dźwięków, jakie jest w stanie wydobyć jakiś instrument lub głos ludzki

 (1.2) muz. przyrząd wydający wzorcowy dźwięk o określonej wysokości, według którego stroi się instrumenty muzyczne

 (1.3) szeroki zakres działań lub zjawisk

 (1.4) market. tablica reklamowa wsparta na metalowej konstrukcji, postawiona prostopadle do ulicy lub chodnika

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kamerton

Wiktionary


diapedeza

zdolność do przenikania krwinek poza światło naczynia krwionośnego


SJP.pl

Di

Wikipedia


diapir

struktura tektoniczna powstała wskutek przebicia się plastycznego jądra antykliny przez młodsze, sztywniejsze skały nadkładu; wysad, egzemat


SJP.pl

Di

Wikipedia


diapirowy

→ diapir


SJP.pl

Patrz:

diapir

diaporama

pokaz z użyciem przezroczy i podkładu dźwiękowego


SJP.pl

Diaporama – spektakl multimedialny, którego tworzywem są nieruchome obrazy w postaci przezroczy rzutowanych na ekran i zsynchronizowany z nimi dźwięk. Ścieżkę dźwiękową może stanowić muzyka, nagrane dźwięki, słowo czytane itp.

Dźwięk i obraz stanowiącą w tej formie wyrazu nierozerwalną całość. W efekcie otrzymujemy oryginalną formę przekazu autorskiego plasującą się pomiędzy filmem a niezależnymi od siebie prezentacjami zdjęć i form dźwiękowych.

Wikipedia


diapozytyw

obraz pozytywowy fotograficzny (czarno-biały lub kolorowy), służący do projekcji za pomocą rzutnika; przezrocze; slajd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fot. slajd, przezrocze

 (1.2) poligr. przezroczysty pozytyw fotograficzny używany w drukarstwie

Wiktionary

Diapozytyw – pozytywowy obraz (monochromatyczny lub wielobarwny) naniesiony na materiał przezroczysty lub wytworzony w jego wnętrzu. Aby móc go obejrzeć lub wykorzystać do innych celów, niezbędne jest użycie światła przechodzącego. Najczęściej diapozytywy występują w postaci błon fotograficznych, rzadziej w postaci płyt szklanych lub wysokoprzezroczystych tworzyw sztucznych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. diapozytywowy

Wiktionary


diapozytywowy

związany z diapozytywem


SJP.pl


diapsyd

przedstawiciel wymarłej grupy gadów z gromady zauropsydów


SJP.pl


diapsydy

przedstawiciel wymarłej grupy gadów z gromady zauropsydów


SJP.pl

Diapsydy (Diapsida, z gr. "di" – dwa + "apsis" – łuk) – grupa owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida), w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk. Dzięki temu czaszka stała się lżejsza a szczęki ruchliwsze. Choć część diapsydów wtórnie straciła jedną lub obie pary otworów skroniowych (m.in. węże), są nadal zaliczane do tej grupy, gdyż ich przodkowie mieli diapsydalną budowę czaszki.

Wikipedia


diar.

skrót od: diariusz


SJP.pl


diarchia

forma administracji i zarządzania, polegająca na istnieniu dwu autorytatywnych władz, np. władz lokalnych i gubernatorów; rządy dwu osób, rząd dwuosobowy


SJP.pl

Diarchia – system rządów, w którym funkcję głowy państwa sprawują dwie osoby. Jest to rzadka forma ustroju.

Wikipedia


diariusz

1. pamiętnik, dziennik;
2. księga protokołów z obrad parlamentu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dziennik

 (1.2) dziennik obrad parlamentu

Wiktionary

Diariusz ( diārium) – rodzaj pamiętnika lub dziennika, w którym opisane wydarzenia są uporządkowane w sposób chronologiczny. Podane w nim informacje opisują najważniejsze wydarzenia z życia codziennego danego człowieka, który je opisuje. Diariusze charakteryzują się tym, że nie jest w nich ważna literacka forma przekazu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. diarystyka ż., diarysta mos., diarystka ż.

Wiktionary


diariuszowy

przymiotnik od: diariusz


SJP.pl


diartrognatus

gad ssakozębny z górnego triasu


SJP.pl


diarysta

osoba pisząca diariusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) książk. osoba prowadząca diariusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieła tego wybitnego węgierskiego diarysty rozchodziły się jak ciepłe bułeczki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diarystyka ż., diarystka ż., diariusz mrz.

Wiktionary


diarystka

kobieta pisząca diariusz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta prowadząca diariusz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. diarysta

Wiktionary


diarystyczny

→ diarystyka


SJP.pl

Patrz:

diarystyka

diarystyka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. dział piśmiennictwa, który obejmuje pamiętniki i diariusze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diariusz m., diarysta m., diarystka ż.

 przym. diariuszowy, diarystyczny

Wiktionary


dias

dawniej: diabeł


SJP.pl


diasek

eufemistyczne określenie diabła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) daw. diabeł

Wiktionary


diaskia

jednoroczna ozdobna roślina doniczkowa


SJP.pl


diaskop

aparat projekcyjny do wyświetlania pojedynczych obrazów w świetle przechodzącym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjaskɔp, AS: dʹi ̯askop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diaskopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzutnik, rzutnik przezroczy

Wiktionary


diaskopia

test blednięcia wykonywany poprzez napięcie skóry palcem lub szklaną płytką i obserwację zmiany barwy skóry


SJP.pl

Diaskopia jest stosowanym w diagnostyce dermatologicznej i stomatologicznej testem blednięcia wykonywanym w prosty sposób − poprzez napięcie skóry palcem lub szklaną płytką i obserwację zmiany barwy. Ucisk wywołuje chwilowy odpływ krwi z naczyń w obrębie uciskanego obszaru.

Wikipedia


diaskopowy

związany ze światłem przechodzącym przez coś, z diaskopem lub diaskopią


SJP.pl


diaspor

minerał o doskonałej łupliwości, wodorotlenek glinu


SJP.pl

Diaspor (gr. "diaspora" = rozproszyć, rozsypywać się) – rzadki minerał z gromady wodorotlenków.

Jego nazwa nawiązuje do zachowania tego minerału podczas ogrzewania. Ogrzany do wysokich temperatur przechodzi w korund.

Wikipedia


diaspora

1. rozproszenie jakiejś narodowości wśród innej; grupa tych ludzi, a także terytorium, na którym żyją;
2. ogół części roślin służących do rozmnażania, przenoszone przez wiatr, wodę itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania

 (1.2) książk. członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;

 (1.3) bot. mykol. twór służący do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diaspora – rozproszenie członków danego narodu wśród innych narodów;
  • diaspora – dowolny twór, który służy do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba;
  • – rodzaj pasożytów z gromady kokcydiów należącej do sporowców (według współczesnych ustaleń taksonomicznych – do supergrupy Chromalveolata);
  • Diaspora – internetowy, zdecentralizowany portal społecznościowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żydzi żyjący w diasporze mieli odwieczną ambicję powrotu do Syjonu i Ziemi Izraela.

 (1.2) Diasporę polską zwykliśmy nazywać Polonią.

 (1.3) Analogicznie, jak to jest w przypadku nasion, wyróżnia się diaspory rozprzestrzeniające się samoczynnie (autochoryczne), jak i rozsiewane biernie (allochoryczne).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈspɔra, AS: dʹi ̯aspora

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diasporyczny, diasporowy

Wiktionary


diasporowy

→ diaspora


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z diasporą, dotyczący diaspory

Wiktionary

Patrz:

diaspora

Powiązane:

 rzecz. diaspora ż.

Wiktionary


diasporyczny

→ diaspora


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przym. od diaspora

Wiktionary

Patrz:

diaspora

Przykłady

 (1.1) Ani izraelskie, ani diasporyczne władze rabiniczne nie zmieniły stanowiska Sądu Rabinackiego (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaspɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯asporyčny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. diaspora.

Wiktionary


diastatyczny

→ diastaza


SJP.pl

Patrz:

diastaza

diastaza

enzym rozkładający wielocukry na cukry o mniejszych cząsteczkach; amylaza


SJP.pl


diastea

krótka przerwa w sedymentacji osadu, spowodowana rozmyciem osadu głównie przez prądy denne; diastem; diastema


SJP.pl


diastem

krótka przerwa w sedymentacji osadu, spowodowana rozmyciem osadu głównie przez prądy denne; diastema; diastea


SJP.pl


diastema

1. krótka przerwa w sedymentacji osadu, spowodowana rozmyciem osadu głównie przez prądy denne; diastem; diastea
2. symetryczna obustronna przerwa w szeregu zębowym u niektórych ssaków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. stomat. przestrzeń między zębami u niektórych ssaków;

 (1.2) geol. zob. diastem.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diastema (anatomia)
  • diastema (geologia)
  • diastema (roślina)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diastema Tomka Karolaka obrosła legendą i stała się jego znakiem rozpoznawczym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈstɛ̃ma, AS: dʹi ̯astẽma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diastematyka, diastem

 przym. diastematyczny

Wiktionary


diastereoizomeria

izomeria przestrzenna obejmująca m.in. izomerię cis-trans i izomerię optyczną


SJP.pl


diastola

w metryce antycznej: wydłużenie krótkiej samogłoski, występujące pod wpływem wzorca metrycznego


SJP.pl

Diastola – proces fonetyczny polegający na wydłużeniu samogłoski wewnątrz wyrazu: "dooobra", "Red Bull doda ci skrzyyyydeł",

Wikipedia


diastole

faza cyklu pracy serca, w której komory serca będące w rozkurczu napełniają się krwią; rozkurcz serca


SJP.pl

Diastole (rozkurcz) – faza w cyklu pracy serca, w której serce jest w spoczynku (włókna mięśnia sercowego wydłużają się), a komory serca i przedsionki wypełniają się krwią. Rozkurcz komorowy rozpoczyna się wraz z pojawieniem się drugiego tonu serca i kończy się pierwszym tonem serca.

Wikipedia


diastoliczny

→ diastole


SJP.pl

Patrz:

diastole

diastratyczny

przymiotnik

 (1.1) jęz. uwarunkowany socjokulturowo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Termin diastratyczny oznacza sposób zróżnicowania pomiędzy warstwami socjokulturowymi społeczności używającej danego języka .

Wiktionary


diastrofizm

ogół procesów powodujących deformacje skorupy ziemskiej


SJP.pl

Diastrofizm to w geologii ogół procesów powodujących mechaniczne deformacje skorupy ziemskiej w jej geologicznej ewolucji, np.: wypiętrzenia i zapadnięcia całych obszarów, fałdowania, powstawanie uskoków, trzęsienia ziemi, zmiany linii brzegowej, transgresje i regresje mórz.

Wikipedia


diastyl

rodzaj kolumnady, w której rozstęp między kolumnami jest równy czterokrotności średnicy kolumny


SJP.pl


diat.

skrót od: diatoniczny


SJP.pl


diatermia

leczniczy zabieg przegrzewania tkanek organizmu za pomocą energii cieplnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) terapia ciepłem z wykorzystaniem fal wysokiej częstotliwości

Wiktionary

Diatermia (z gr. "dia", czyli „przez”, oraz "thérme", czyli „ciepło”) − zabieg fizykoterapeutyczny polegający na miejscowym nagrzewaniu tkanek pod wpływem silnego pola elektromagnetycznego, co przyczynia się do rozluźnienia mięśni i łagodzi odczucia bólu.

W diatermii terapeutycznej stosowanej w rehabilitacji stosuje się pola magnetyczne lub elektryczne o częstotliwości 2,45–27,12 MHz i mocy kilkuset watów. W tej kategorii wyróżnia się dwa rodzaje diatermii:

Wikipedia


diatermiczność

→ diatermiczny


SJP.pl

Patrz:

diatermiczny

diatermiczny

1. związany z diatermią, terapeutycznym przegrzewaniem tkanek;
2. nóż diatermiczny - przyrząd chirurgiczny, którego ostrze nagrzewane jest prądem elektrycznym w celu przypalenia lub rozcięcia tkanki z ograniczeniem krwawienia


SJP.pl


diatest

narzędzie kontrolne do stwierdzania czy wymiar lub kształt sprawdzanego przedmiotu nie wykraczają poza granice przewidzianej tolerancji; sprawdzian


SJP.pl


diateza

1. skłonność organizmu do zapadania na określone schorzenia; skaza;
2. rozróżnianie czasowników ze względu na strony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. skłonność do zachorowania na określoną chorobę;

 (1.2) jęz. rozróżnianie czasowników ze względu na strony

Wiktionary

Diateza – wrodzona lub nabyta predyspozycja do zachorowania na jakąś określoną chorobę. Skłonność ta powodowana jest nieprawidłowym działaniem niektórych funkcji organizmu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okazało się, że jego częste choroby są wynikiem diatezy.

 (1.2) Mówi się tu, że tzw. strona czynna ma diatezę nienacechowaną. (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈtɛza, AS: dʹi ̯ateza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skaza

Wiktionary


diatlon

dyscyplina sportu zimowego składająca się z biegu narciarskiego i strzelania; biathlon; biatlon; diathlon; dwubój zimowy


SJP.pl


diatomeae

[czytaj: djatome] gromada mikroskopijnych glonów jednokomórkowych, obejmująca około 10 tysięcy gatunków; okrzemki


SJP.pl


diatomit

osadowa skała krzemionkowa pochodzenia organicznego; składająca się głównie z opalowych szczątków okrzemek, częściowo przekrystalizowanych w chalcedon


SJP.pl


diatomitowy

→ diatomit


SJP.pl

Patrz:

diatomit

diatomowy

złożony z dwóch atomów; dwuatomowy


SJP.pl


diatoniczny

w muzyce:
1. szereg diatoniczny - szereg dźwięków odpowiadający gamie C-dur; szereg zasadniczy;
2. skala diatoniczna - skala muzyczna złożona z pięciu całych tonów i dwóch półtonów w obrębie oktawy;
3. dźwięk diatoniczny - dźwięk z takiej skali;
4. półton diatoniczny - utworzony przez dwa sąsiadujące stopnie gamy znajdujące się w odległości sekundy małej lub prymy zwiększonej


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z diatoniką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diatonika ż.

Wiktionary


diatonika

w muzyce: ograniczenie się do wykorzystywania tylko dźwięków z szeregu diatonicznego


SJP.pl

Diatonika – pojęcie z języka greckiego, oznaczające w muzyce zasadę oparcia jej przebiegu wyłącznie na dźwiękach jednej skali diatonicznej.

Przeciwieństwem diatoniki jest chromatyka, gdzie podstawową zasadą jest podwyższanie i obniżanie dźwięków skali diatonicznej za pomocą znaków chromatycznych.

Wikipedia


diatopiczny

przymiotnik

 (1.1) jęz. uwarunkowany terytorialnie, regionalnie

Wiktionary


diatrema

erupcyjny komin czynnego wulkanu


SJP.pl

Diatrema – część kanału doprowadzająca magmę do krateru wulkanu. Najbardziej znany jest w mieście Kimberley (RPA).

Wikipedia


diatryba

krytyczny utwór literacki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) liter. uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym

 (1.2) liter. polemiczny utwór literacki wywodzący się z diatryby (1.1), wyrażający za pomocą ostrych środków wyrazu gwałtowną krytykę lub protest

 (1.3) książk. emocjonalna wypowiedź w gwałtownym tonie, zawierająca ostrą krytykę kogoś lub czegoś

Wiktionary

Diatryba – gatunek filozoficzno-literacki ukształtowany w starożytnej Grecji. Miał formę dialogu, mowy, kazania lub wykładu o charakterze moralizatorskim. Łączył prostotę i ocierającą się niekiedy o rubaszność swobodę stylu z wywodem retorycznym okraszonym anegdotami i dowcipami. Formę tę upodobali sobie szczególnie cynicy z III w. p.n.e., głównie Tales i Bion z Borystenes.

Wikipedia


diatryma

wielki, nielotny ptak kopalny, spokrewniony z żurawiami


SJP.pl


diaulos

w starożytnych zawodach: konkurencja polegająca na dwukrotnym przebiegnięciu stadionu


SJP.pl

Diaulos (gr. δίαυλος) – dyscyplina sportowa uprawiana w starożytnej Grecji, bieg rozgrywany na dystansie dwóch stadionów – „bieg tam i z powrotem”. Po raz pierwszy wprowadzony do programu XIV igrzysk olimpijskich w 724 p.n.e. Pierwszym zwycięzcą był Hypenos z Elidy.

Wikipedia


diaz

nazwisko, m.in. Cameron Díaz, amerykańska aktorka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bartolomeo Diaz
  • Bernal Díaz del Castillo
  • Cameron Diaz
  • David Díaz
  • Floribeth Mora Diaz
  • Franciszek Diaz
  • Gastón Díaz
  • Hernán Díaz
  • Hidilyn Diaz
  • Jesús Díaz
  • Juan Díaz de Solís
  • Júnior Díaz

Wikipedia


diazepam

lek psychotropowy z grupy benzodiazepin, o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym, przeciwdrgawkowym, rozluźniającym mięśnie i ułatwiającym zasypianie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C16H13ClN2O., mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;

Wiktionary

Diazepam ( diazepamum) – organiczny związek chemiczny, lek psychotropowy z grupy pochodnych benzo-1,4-diazepiny. Został zsyntetyzowany w 1959 przez Leona Henryka Sternbacha, wprowadzony zaś do lecznictwa w 1963 przez koncern farmaceutyczny Hoffman-La Roche (pod nazwą handlową "Valium"). Wykazuje działanie uspokajające, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, rozluźniające mięśnie i ułatwiające zasypianie. Wykazuje około pięć razy silniejsze działanie niż chlorodiazepoksyd ("Elenium").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na przykład w Tajlandii, która jest czołowym producentem podróbek i królową przemytu, władze przechwyciły ponad pół miliona tabletek i kapsułek diazepamu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) relanium, valium; środ. rolki

Wiktionary


diazoniowy

sole diazoniowe - związki chemiczne powstające w reakcji diazowania pierwszorzędowych amin aromatycznych za pomocą kwasu azotawego; dwuazoniowy


SJP.pl


diazotan

[czytaj: di-azotan] związek zawierający dwie grupy azotanowe; dwuazotan


SJP.pl


diazotypia

metoda wykonywania stykowych kopii rysunków wykonanych na materiałach przezroczystych; dwuazotypia


SJP.pl

Diazografia, diazotypia – metoda stykowego kopiowania kontrastowych rysunków i dokumentów o podłożu przezroczystym lub półprzezroczystych, wykorzystująca właściwości materiałów diazograficznych

Wikipedia


diazotypowy

→ diazotypia


SJP.pl

Patrz:

diazotypia

diazowanie

[czytaj: di-azowanie] reakcja chemiczna aminy aromatycznej z kwasem azotawym, w której powstaje związek diazoniowy; dwuazowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|diazować.

Wiktionary

Diazowanie – reakcja chemiczna między pierwszorzędową aminą aromatyczną i kwasem azotawym, w wyniku której powstaje związek diazoniowy. Reakcja diazowania przebiega tylko w środowisku kwaśnym, więc amina, która bierze udział w takiej reakcji ulega rozpuszczeniu w roztworze kwasu solnego lub też kwasu siarkowego, a następnie tworzy chlorowodorek lub siarczan. Reakcja taka przebiega według wzoru:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. diazować

Wiktionary


diazowy

[czytaj: di-azowy] zawierający dwa atomy azotu związane ze sobą podwójnie; dwuazowy


SJP.pl


dibatag

dawniej: gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych; antylopik ogadeński


SJP.pl


dibetou

[czytaj: dibetu] afrykański gatunek drzewa z rodziny meliowatych


SJP.pl


dicaprio

[czytaj: dikaprio] nazwisko, m.in. Leonardo DiCaprio, amerykański aktor


SJP.pl


dichlorek

związek chemiczny zawierający w cząsteczce dwa atomy chloru, np. dwuchlorek siarki; dwuchlorek


SJP.pl


dichlorodifenylotrichloroetan

związek chemiczny używany dawniej jako środek owadobójczy; dwuchlorodwufenylotrójchloroetan, DDT


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. roln. wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

Wiktionary

Dichlorodifenylotrichloroetan (łac. "Clofenotanum"; DDT, "Azotox") – organiczny związek chemiczny z grupy chlorowanych węglowodorów. Stosowany jest jako środek owadobójczy. Syntezę DDT przeprowadził po raz pierwszy w 1874 austriacki chemik Othmar Zeidler. Właściwości owadobójcze tego związku odkrył Szwajcar Paul Müller, za co otrzymał Nagrodę Nobla w 1948 r.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) dwuchlorodwufenylotrójchloroetan, skr. DDT

Wiktionary


dichlorodifluorometan

Di

Wikipedia


dichloroetan

skrótowa nazwa 1,2-dichloroetanu (dichlorku etylenu) - związku chemicznego używanego jako rozpuszczalnik np. żywic; dwuchloroetan


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • 1,1-dichloroetan
  • 1,2-dichloroetan

Wikipedia


dichlorometan

związek chemiczny używany jako rozpuszczalnik do reakcji oraz ekstrakcji; dwuchlorometan, chlorek metylenu


SJP.pl

Dichlorometan, chlorek metylenu, – organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilowych, chlorowa pochodna metanu. W temperaturze pokojowej i przy ciśnieniu atmosferycznym jest bezbarwną, szybko parującą cieczą. Ma charakterystyczny, słodkawy zapach[].

Wikipedia


dicho

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) slang. uczn. dyskoteka

 (1.2) slang. rodzaj muzyki

Wiktionary

Dicho – dwudziesty ósmy album zespołu Boys wydany w sierpniu 2009 roku w firmie fonograficznej Green Star. Do piosenek "Tu jest", "Kochać to kochać" oraz "Będziesz moja" zostały nakręcone teledyski.

W piosence "Polo dicho" wykorzystano fragmenty utworów "Radia Chlew" i "Żiżeja Skwarki".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲixɔ, AS: dʹiχo

Wiktionary


dichogamia

wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie, zapobiegające samozapłodnieniu


SJP.pl

Di

Wikipedia


dichondra

rodzaj roślin z rodziny powojowatych


SJP.pl


dichorej

w starożytnej wersyfikacji: czterozgłoskowa stopa wierszowa; podwójny chorej (trochej), dychorej, dytrochej


SJP.pl


dichotomia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. zob. dychotomia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲixɔˈtɔ̃mʲja, AS: dʹiχotõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dichotomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dychotomia

Wiktionary


dichotomiczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) przest. zob. dychotomiczny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dichotomia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dychotomiczny

Wiktionary


dichroiczny

→ dichroizm; dychroiczny


SJP.pl


dichroit

minerał, glinokrzemian magnezu i glinu; kordieryt


SJP.pl


dichroizm

dwubarwność wykazywana przez niektóre optycznie czynne substancje


SJP.pl

Dichroizm (od greckiego "dikhroos" – dwubarwny) – początkowo oznaczał właściwość materiału czy urządzenia polegającą na podziale padającej wiązki światła na dwie wiązki o różnych barwach. Obecnie odnosi się przede wszystkim do właściwości materiałów polegającej na różnym pochłanianiu światła, w zależności od jego polaryzacji, np. dla światła spolaryzowanego liniowo w kierunkach wzajemnie prostopadłych czy też spolaryzowanego kołowo prawo- i lewoskrętnie.

Wikipedia


dichromatyczny

dwubarwny, dwukolorowy; dychromatyczny


SJP.pl


dichromian

sól kwasu chromowego; dwuchromian


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. zob. dwuchromian.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromian mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwuchromian

Wiktionary


dichromianowy

→ dichromian; dwuchromianowy


SJP.pl


dichtować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. uszczelniać

Wiktionary


dick

[czytaj: dik] obce imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dick Cavett – amerykański komik
  • The Dick Cavett Show – amerykański talk show
  • Philip K. Dick – amerykański pisarz science fiction
  • Herbert Dick – zawodnik Legii Warszawa
  • Andy Dick – amerykański aktor
  • (17458) Dick – planetoida
  • Dick – film z 1999
  • Dick jest też zdrobnieniem od angielskiej wersji imienia Ryszard.

Wikipedia


dickens

nazwisko angielskie, m.in. Charles (Karol) Dickens [czytaj: czarls dikens] - powieściopisarz angielski (1812-70)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Charles Dickens (1812-1870) – angielski pisarz
  • Bill Dickens (ur. 1958) – amerykański basista
  • Kim Dickens (ur. 1965) – amerykańska aktorka i modelka
  • Little Jimmy Dickens (1920-2015) – amerykański muzyk country i piosenkarz
  • Melchior Guy-Dickens (1695-1775) − brytyjski dyplomata i żołnierz
  • Stanley Dickens (ur. 1952) – szwedzki kierowca wyścigowy
  • Dickens – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Clay
  • Dickens – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Dickens
  • Dickens (ang. Dickens Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Gregory
  • hrabstwo Dickens (ang. Dickens County) – w stanie Teksas

Wikipedia


dickensowski

[czytaj: dikensowski] właściwy Dickensowi, charakterystyczny dla stylu Dickensa itp.


SJP.pl


dickinson

[czytaj: DIkinson] nazwisko, m.in. Emily Dickinson (1830-1886), amerykańska poetka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Angie Dickinson – aktorka amerykańska
  • Brian Dickinson – pianista kanadyjski
  • Bruce Dickinson – angielski wokalista
  • Charles Dickinson – pisarz amerykański
  • Daniel S. Dickinson – amerykański polityk
  • David Dickinson – brytyjska osobowość telewizyjna
  • Donald M. Dickinson – polityk amerykański
  • Emily Dickinson – poetka amerykańska
  • George Sherman Dickinson – muzykolog
  • Janice Dickinson – modelka amerykańska
  • Jim Dickinson – muzyk amerykański
  • Jimmy Dickinson – angielski piłkarz

Wikipedia


dickit

[czytaj: dikit] minerał z grupy krzemianów


SJP.pl

Dickit (dykit) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy minerałów ilastych. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska szkockiego chemika Allana Brugh Dicka (1833-1926).

Wikipedia


dickpic

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fotografia penisa wysyłana przez Internet lub telefon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wysyłanie dickpiców, nudesów czy seksualnie nacechowanych tekstów bez zgody adresata jest rodzajem przemocy seksualnej.

Wiktionary


dickshaming

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) socjol. krytykowana praktyka zawstydzania, ośmieszania lub obrażania kogoś twierdzeniem o niewielkim rozmiarze penisa

Wiktionary


dickson

[czytaj: dikson] nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Gordon R. Dickson (1923–2001) – kanadyjski pisarz fantasy i science-fiction
  • James Dickson – angielski botanik i mykolog
  • William Kennedy Dickson (1860–1935) – amerykański reżyser i pionier kinematografii
  • Dickson – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Carter
  • Dickson – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Dickson
  • Dickson (ang. Dickson Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Benton
  • Dickson (ang. Dickson Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Manistee
  • hrabstwo Dickson (ang. Dickson County) – w stanie Tennessee

Wikipedia


dictamen

[czytaj: DIktamen] sztuka pisania prozą; prozatorstwo


SJP.pl


dictum

[czytaj: diktum] powiedzenie, wypowiedź


SJP.pl


dicyjan

związek węgla z azotem, bezbarwny, trujący gaz o charakterystycznym zapachu gorzkich migdałów; dwucyjan, cyjan


SJP.pl


dicynodont

wymarły gad ssakokształtny zamieszkujący środowiska błotne


SJP.pl


didache

wczesnochrześcijański utwór, będący kompilację wielu źródeł, zawierający opis praktyk religijnych


SJP.pl

Didache lub Nauka dwunastu apostołów ( "Διδαχὴ") – anonimowy krótki traktat starożytnego chrześcijaństwa, jedno ze starszych pism Ojców apostolskich. Niewłączany do kanonu Nowego Testamentu (apokryf), z wyjątkiem 81-księgowego kanonu etiopskiego. Powstał prawdopodobnie w pierwszej połowie II wieku, choć część badaczy jest zdania, że tekst ten jest starszy od niektórych najmłodszych ksiąg Nowego Testamentu. Tekst Didache zachował się w rękopisie Codex Hierosolymitanus z 1056 roku.

Wikipedia


didaskalia

wskazówka autora dotycząca sposobu wystawienia utworu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Początkujący lektor ośmieszył się czytaniem na głos również didaskaliów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲidaˈskalʲja, AS: dʹidaskalʹi ̯a

Wiktionary


didaskaliowy

→ didaskalia


SJP.pl

Patrz:

didaskalia

didaskalium

wskazówka autora dotycząca sposobu wystawienia utworu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zob. didaskalia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wędrówkę tę trzeba rozumieć dosłownie, a didaskalium w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości: „Seneka bierze za rękę Gwaranta i prowadzi przez wszystkie miejsca znakomitsze”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dydaktyka ż., dydaktyczność ż., Dydak m.

 przym. Dydakowy, dydaktyczny

 przysł. dydaktycznie

Wiktionary


diderot

nazwisko francuskie, m.in. Denis Diderot [czytaj deNI diDRO albo dideRO] - francuski filozof, krytyk literatury i sztuki, pisarz i encyklopedysta (1713-84)


SJP.pl


didgeridoo

[czytaj: didżeridu] instrument dęty australijskich aborygenów; didjeridoo


SJP.pl

Didgeridoo (IPA [dɪdʒərɪˈduː]) – instrument dęty australijskich Aborygenów.

Nie istnieją żadne wiarygodne źródła, według których można by określić dokładnie, kiedy instrument ten został wynaleziony. Badania archeologiczne aborygeńskich malowideł skalnych w północnej Australii sugerują, że mieszkańcy rejonu Kakadu używają didgeridoo od przynajmniej 1500 lat.

Wikipedia


didier

[czytaj: diDJE] nazwisko francuskie


SJP.pl


didjeridoo

[czytaj: didżeridu] instrument dęty australijskich aborygenów; didgeridoo


SJP.pl


didot

krój pisma drukarskiego opracowany ok. 1775 r. przez François-Ambroise Didota


SJP.pl


didrachma

moneta grecka o wartości dwóch drachm


SJP.pl


diduch

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) etn. tradycyjna ozdoba bożonarodzeniowa w postaci snopu zboża,

Wiktionary

Diduch (dosł. "dziad"), okłót – w tradycji wschodniosłowiańskiej i góralskiej pierwszy skoszony podczas żniw snop pszenicy i owsa lub niemłóconego żyta, ustawiany kłosem do góry w kącie izby na Szczodre Gody, a obecnie na Boże Narodzenie. Uważany był za wróżbę urodzaju w następnym roku i traktowany jako swego rodzaju talizman przeciw złym mocom.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zdarzało się i tak, że w kącie pokoju stawiano inną bożonarodzeniową ozdobę – snop zboża, zwany diduchem (dosł. dziadem), który miał służyć jako zasłona nowo narodzonemu Dzieciątku, skrytemu za snopem i podglądającemu, czy w rodzinie panuje zgoda.

Wiktionary


didur

nazwisko, m.in. Adam Didur (1874-1946), polski śpiewak


SJP.pl


didymos

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Tomasz Apostoł, zwany Didymos
  • Didymos z Aleksandrii
  • Didymos z Aleksandrii (młodszy)
  • Arejos Didymos
  • Baselios Mar Thoma Didymos I
  • (65803) Didymos – planetoida
  • Dydym
  • Dydym (imię)
  • Dydym Aleksandryjski

Wikipedia


didżej

osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką; dyskdżokej; disc jockey


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) muz. osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiliśmy naszemu didżejowi nowy gramofon.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. DJ mos., dyskdżokej mos., disc jockey mos., didżejka ż.

 przym. didżejski

 przym. rzad. didżejowski

 skr. DJ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) DJ, dyskdżokej, disc jockey

Wiktionary


didżejka

kobieta prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. kobieta prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pró­bo­wała swo­ich sił jako prawniczka, dziennikarka, didżejka, a także – ze szczególnie kiepskimi efektami – kelnerka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. didżej mos.

 przym. didżejski

Wiktionary


didżejować

potocznie: pełnić rolę didżeja


SJP.pl


didżejowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rzad. didżejski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku MGOPS Drohiczyn organizuje: w ramach zdobywania nowych kompetencji warsztaty "didżejowskie", informatyczno—programistyczne, wideo[–]filmowania, fotograficzne, a w ramach organizacji czasu wolnego warsztaty: wokalne, umuzykalniające i wędkarskie, dziennikarskie i teatralne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. didżej mos.

Wiktionary


didżejski

→ didżej


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z didżejem, dotyczący didżeja

Wiktionary

Patrz:

didżej

Powiązane:

 rzecz. didżej m., didżejka ż., DJ m.

 skr. DJ

Wiktionary


diec.

skrót od: diecezja, diecezjalny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = kośc. diecezja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biskup Piotr Turzyński odwiedził uchodźców, którzy przebywają na terenie gminy Wieniawa w diec. radomskiej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bpstwo

Wiktionary


diecezja

1. kościelna jednostka administracyjna pod zarządem biskupa, dzieląca się na dekanaty i parafie;
2. jednostka administracyjna w imperium rzymskim, zarządzana przez wikariusza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

 (1.2) hist. jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;

Wiktionary

Zobacz też: Diecezja (starożytność).

Diecezja (pot. biskupstwo, dawniej również kościół partykularny) – jednostka administracyjna w kościołach chrześcijańskich podległa biskupowi.

Jest zarządzana przez biskupa diecezjalnego, którego w zarządzaniu wspierają kuria, synod, kapituła katedralna, konsultorzy, rada kapłańska i rada duszpasterska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sąsiaduje z diecezją przemyską od wschodu, z diecezją sandomierską od północy i z diecezją tarnowską od zachodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɛˈt͡sɛzʲja, AS: dʹi ̯ecezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archidiecezja ż., diecezjanin mos., diecezjanka ż.

 przym. diecezjalny, wewnątrzdiecezjalny, archidiecezjalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. biskupstwo; reg. śl. diecezyjo

Wiktionary


diecezjalny

→ diecezja


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący diecezji, związany z diecezją

Wiktionary

Patrz:

diecezja

Przykłady

 (1.1) Muzeum Diecezjalne w Pelplinie można zwiedzać codziennie oprócz poniedziałku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjɛt͡sɛˈzʲjalnɨ, AS: dʹi ̯ecezʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż., diecezjanin mos., diecezjanka ż.

Wiktionary


diecezjanin

mieszkaniec danej diecezji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) kośc. członek wspólnoty diecezjalnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszystkich diecezjan zapewniam o pamięci w modlitwie i udzielam pasterskiego błogosławieństwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż.

:: fż. diecezjanka ż.

 przym. diecezjalny

Wiktionary


diecezjanka

mieszkanka danej diecezji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. członkini wspólnoty diecezjalnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przykład naszej błogosławionej diecezjanki sprawia, że widzimy w niej przede wszystkim patronkę teściowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż.

:: fm. diecezjanin mos.

 przym. diecezjalny

Wiktionary


diecezyjo

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. diecezja

Wiktionary


dieffenbachia

roślina zielna z rodziny obrazkowatych; diffenbachia; difenbachia


SJP.pl


diegetyczny

1. w filmoznawstwie: będący częścią świata przedstawionego w filmie;
2. opowiadający historię przy użyciu słów; narracyjny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. narracyjny

 (1.2) film. (np. o muzyce filmowej, dźwięku) narracyjny (nie będący tłem), należący do świata przedstawionego w filmie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ponadto Fieguth sądzi, że wtórny poziom znaczeniowy cyklu ma charakter diegetyczny (narracyjny).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diegeza ż.

Wiktionary


diegeza

1. w starożytnej Grecji: kategoria estetyczna przeciwstawiana mimesis, oznaczająca naśladowanie zdarzeń poprzez opowiadanie historii przy użyciu słów, a nie przez przedstawienie unaoczniające;
2. w filmologii: fikcyjny byt na ekranie, tworzony przez widza na podstawie literalnych wskazówek autora


SJP.pl

Diegeza (z gr. "διηγεῖσθαι" dihgeῖsthai 'opowiadać (szczegółowo)') – pojęcie z zakresu narratologii określające wszystkie elementy składające się na świat przedstawiony dzieła.

Pojęcie diegezy jest stosowane zwłaszcza w odniesieniu do struktury dzieła filmowego. Poszczególne składowe, takie jak warstwa dźwiękowa: efekty akustyczne, muzyka, komentarz narratora można określić jako diegetyczne, a więc usytuowane niejako „wewnątrz” świata filmu, bądź jako niediegetyczne – pochodzące spoza niego.

Wikipedia


diego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diego – hiszpańskie imię męskie
  • Diego (Diego Ribas da Cunha, ur. 1985) – brazylijski piłkarz
  • Diego (Diego Jara Rodrigues, ur. 1995) – brazylijski piłkarz
  • Diego – fikcyjna postać, bohater gier komputerowych z cyklu Gothic;
  • Diego – fikcyjna postać, tygrys szablastozębny, bohater filmów animowanych z cyklu Epoka lodowcowa;
  • San Diego – miasto i hrabstwo w stanie Kalifornia;
  • San Diego – miasto w stanie Teksas;

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Diego i jestem piłkarzem z Barcelony.

Wiktionary


dieldryna

syntetyczny środek owadobójczy, silnie toksyczny, wykorzystywany w rolnictwie do ochrony gleby i ziarna, w weterynarii jako środek odkażający dla owiec oraz jako środek konserwujący drewno i chroniący produkty wełniane przed molami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C12H8Cl6O., trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

Wiktionary

Dieldryna ( dieldrinum) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny insektycyd chloroorganiczny. W środowisku lub we wnętrzu organizmu dieldryna powstaje po szybkim rozpadzie aldryny i ma do niej podobną strukturę chemiczną. Jest ona trwała w środowisku i ulega bioakumulacji.

Wikipedia


dielektryczny

→ dielektryk


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) fiz. słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych

Wiktionary

Patrz:

dielektryk

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi elektryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dielektryk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izolacyjny, nieprzewodzący

Wiktionary


dielektryk

[czytaj: di-elektryk] materiał źle przewodzący prąd elektryczny, o bardzo dużej oporności; izolator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

Wiktionary

Dielektryk, izolator elektryczny – materiał, w którym bardzo słabo przewodzony jest prąd elektryczny. Może to być rezultatem niskiej koncentracji ładunków swobodnych, niskiej ich ruchliwości, lub obu tych czynników równocześnie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Drewno to typowy dielektryk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɛˈlɛktrɨk, AS: dʹi elektryk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dielektryczny, elektryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izolator

Wiktionary


diemjanka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Wiktionary

Diemjanka (ros. Демьянка) – rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtyszu. Długość rzeki wynosi 1160 km, powierzchnia dorzecza 34 800 km².

Wikipedia


dien

węglowodór nienasycony o dwóch wiązaniach podwójnych; diolefina


SJP.pl


dienowy

→ dien


SJP.pl

Patrz:

dien

dieny

w chemii: grupa związków organicznych obejmująca acykliczne i cykliczne węglowodory nienasycone, w cząsteczkach których występują 2 wiązania podwójne; diolefiny (rzadziej)


SJP.pl

Dieny – grupa organicznych związków chemicznych, węglowodory nienasycone, w których występują dwa wiązania podwójne między atomami węgla. Ogólny wzór dienów otwarto-łańcuchowych to CnH2n-2, zaś dienów cyklicznych to CnH2n-4.

W zależności od liczby wiązań pojedynczych znajdujących się pomiędzy wiązaniami podwójnymi w łańcuchu węglowym rozróżnia się trzy rodzaje dienów:

Wikipedia


dieppe

[czytaj: dip] miasto we Francji


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dieppe – miasto we Francji
  • Dieppe – miasto w Kanadzie, w prowincji Nowy Brunszwik

Wikipedia


diera

starogrecka galera o dwóch rzędach wioseł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. staroż. mar. galera z dwoma rzędami wioseł, początkowo tylko wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa;

Wiktionary

Diera, birema (od stgr. "diērēs", łac. "biremis") – określenie starożytnych galer wyposażonych w dwa rzędy wioseł, będących rozwinięciem konstrukcji monery. Inne greckie określenie takiego dwurzędowca to dikrotos.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjɛra, AS: dʹi ̯era

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwurzędowiec, birema

Wiktionary


diereza

1. w językoznawstwie: poziomy dwukropek (..) wpisany nad drugą samogłoską dyftongu, sygnalizujący oddzielne wymawianie każdej samogłoski;
2. w metryce antycznej i w wierszu sylabotonicznym: zbieganie się końca stopy i końca wyrazu lub zestroju akcentowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) typogr. diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;

 (1.2) jęz. w metryce: zbieżność granicy stopy akcentowej z granicą wyrazu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diereza – rodzaj cezury
  • Diereza – znak diakrytyczny
  • Diereza – pokrywanie się granicy wyrazu z granicą stopy akcentowej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na koniec pierwszej połowy pentametru przypada zawsze koniec wyrazu; zachodzi więc tutaj główna diereza, dzieląca wiersz na dwie równe części.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dierezowy

Wiktionary


dierezowy

→ diereza


SJP.pl

Patrz:

diereza

diesel

[czytaj: dizel] dizel;
1. typ tłokowego silnika spalinowego, napędzanego olejem napędowym; silnik dieslowski, silnik Diesla; ropniak;
2. potocznie:
a) samochód z silnikiem Diesla; ropniak;
b) olej napędowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. silnik wysokoprężny;

 (1.2) mot. pot. pojazd z dieslem (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Silnik o zapłonie samoczynnym
  • Olej napędowy
  • Diesel – włoska marka odzieżowa
  • Diesel – niskoprocentowy napój alkoholowy powstały z połączenia piwa i coli
  • Diesel – planetoida
  • Rudolf Diesel (1858–1913) – niemiecki konstruktor, twórca silnika nazwanego jego imieniem
  • Vin Diesel (ur. 1967) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta, kaskader i producent filmowy
  • Kevin Nash ps. Diesel – amerykański wrestler
  • Dieselgate
  • Dieselpunk
  • Operacja Diesel
  • Cykl Diesla

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tradycyjnym dieslu porcja paliwa potrzebna do wykonania pojedynczego cyklu pracy dostarczana jest od razu w jednym momencie.

 (1.1) (…) dla miłośników wolnych obrotów Ford przygotował dynamicznego diesla o mocy 90 KM.

 (1.2) Krzysiek podjeżdża swoim starym, rozklekotanym fordem dieslem.

 (1.2) Następnym razem kupię diesel, bo benzyniak mnie zbyt dużo kosztuje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲizɛl, AS: dʹizel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dieslowski, dieslowy

Wiktionary


dieselek

[czytaj: dizelek] zdrobnienie od: diesel


SJP.pl


dieselizacja

dawniej: zastępowanie parowozów lokomotywami z silnikiem wysokoprężnym


SJP.pl


diesis

[czytaj dies-is] interwał stanowiący różnicę pomiędzy oktawą czystą a trzema nietemperowanymi tercjami wielkimi, odpowiadający stosunkowi częstotliwości dźwięków równemu 128:125


SJP.pl


dieslowski

[czytaj: dizlowski] silnik dieslowski - silnik wysokoprężny; diesel, silnik Diesla


SJP.pl


dieslowy

→ diesel [czytaj: dizlowy]


SJP.pl


dieta

1. sposób odżywiania się;
2. wynagrodzenie z tytułu pełnienia szczególnej funkcji, suma przeznaczona na koszty utrzymania w podróży służbowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. sposób odżywiania się

 (1.2) pot. odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie

 (1.3) pieniądze na podróż służbową

 (1.4) wynagrodzenie dzienne (za każdy dzień pracy) za pełnienie szczególnych funkcji (np. posła)

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Twoja dieta powinna zawierać więcej witamin.

 (1.2) Pan dyrektor jest na diecie, bo ma za duży brzuch.

 (1.3) Był w Pile służbowo, w delegacji, więc nie powinien płacić za coś, co mu się zwyczajnie należało. Dlatego, wyjeżdżając, nawet nie pomyślał o tym, by zatroszczyć się o diety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjɛta, AS: dʹi ̯eta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dietetyka ż., dietetyk m., dietetyczka ż., dietetyczność ż.

 przym. dietetyczny

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietariusz

urzędnik nie będący na etacie, pobierający wynagrodzenie dzienne, diety; diurnista


SJP.pl


dieter

[czytaj: diter] imię niemieckie


SJP.pl


dietetyczka

→ dietetyk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: dietetyk

Wiktionary

Patrz:

dietetyk

Przykłady

 (1.1) Magda chodzi do dietetyczki, bo chce się skutecznie odchudzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjɛtɛˈtɨt͡ʃka, AS: dʹi ̯etetyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyka ż.

:: fm. dietetyk m.

 przym. dietetyczny

Wiktionary


dietetyczność

1. odpowiadanie wymaganiom diety lub dietetyki, np. dietetyczność kuchni;
2. o potrawach: zdrowość, niskokaloryczność, delikatność, np. dietetyczność posiłku


SJP.pl


dietetyczny

1. spełniający wymagania diety lub dietetyki;
2. o potrawach: zdrowy, niskokaloryczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

 (1.2) książk. o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam już dość dietetycznej kuchni mojej żony.

 (1.2) Od tygodnia jem dietetyczne pieczywo i nie schudłam ani kilograma!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjɛtɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯etetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyka ż., dietetyk m., dietetyczka ż.

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietetyk

specjalista opracowujący diety


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) med. specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój dietetyk zabronił mi pić kawę.

 (1.1) Ulryk jest dietetykiem, który właśnie wydał książkę ze stoma wegańskimi i wegetariańskimi przepisami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɛˈtɛtɨk, AS: dʹi ̯etetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyka ż.

:: fż. dietetyczka ż.

 przym. dietetyczny

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietetyka

1. nauka zajmująca się zasadami racjonalnego odżywiania człowieka;
2. praktyczne stosowanie odpowiednich przepisów odżywiania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: dietetyk

Wiktionary

Dietetyka – nauka medyczna o żywieniu człowieka zajmująca się:

Dietetyka dostarcza informacje niezbędne do opracowania zasad zdrowego odżywiania, które w połączeniu z właściwym stylem życia są najskuteczniejszą metodą zapobiegania chorobom cywilizacyjnym.

Dietetyka powiązana jest ściśle z: medycyną, farmakologią, chemią lub ściślej bromatologią, biologią i mikrobiologią, psychologią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲjɛˈtɛtɨka, AS: dʹi ̯etetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyk m., dietetyczka ż.

 przym. dietetyczny

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietka

zdrobnienie od: dieta


SJP.pl


dietl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bronisław Dietl – polski urzędnik państwowy
  • Eduard Dietl – niemiecki generał
  • Franz Dietl – niemiecki duchowny
  • Jerzy Dietl – polski ekonomista
  • Józef Dietl – polsko-austriacki lekarz
  • Marek Dietl – polski ekonomista
  • Tomasz Dietl – polski fizyk
  • Dietl – bateria artlerii
  • Dietel

Wikipedia


dietmar

[czytaj: ditmar] niemieckie imię męskie


SJP.pl


dietoholiczka

kobieta stosująca różnego rodzaju diety


SJP.pl


dietoholik

osoba stosująca różnego rodzaju diety


SJP.pl


dietoholizm

stosowanie różnego rodzaju diet traktowane jako objaw choroby


SJP.pl


dietoterapia

metoda leczenia lub wspomagania terapii odpowiednio dobraną dietą


SJP.pl

Dietoterapia – inaczej stosowanie diet terapeutycznych lub leczniczych to sposób żywienia, w którym celowo modyfikuje się podaż składników energetycznych i substancji odżywczych w celu osiągnięcia efektu terapeutycznego. Jest stosowana jako element leczenia w wielu schorzeniach, zwłaszcza tych, których rozwój jest związany z nieprawidłowym żywieniem. W zależności od celu klinicznego, diety terapeutyczne mogą:

Wikipedia


dietować

potocznie: być na diecie


SJP.pl


dietowy

→ dieta


SJP.pl

Patrz:

dieta

dietozależny

zależny od diety


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który zależy od diety

Wiktionary


dietozerowy

związany z dietą zero, głodówką


SJP.pl


dietrich

[czytaj: ditrich] nazwisko niemieckie, m.in. Marlena Dietrich (właściwie Maria Magdalena von Losch) (1904-92), amerykańska aktorka filmowa pochodzenia niemieckiego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Teodoryk – imię męskie
  • Amalie Dietrich (1821-1891) – niemiecka botanik i zoolog
  • Anne Dietrich (ur. 1980) – niemiecka bobsleistka
  • Bernd Dietrich (ur. 1944) – niemiecki wokalista
  • Christian Wilhelm Ernst Dietrich (1712-1774) − niemiecki malarz
  • Franciszek Dietrich (1775-1848) – polski ksiądz, nauczyciel, tłumacz i autor podręczników
  • Georg Dietrich (1922-2013) – przedsiębiorca niemiecki
  • Hermann Dietrich (1879-1954) – niemiecki polityk, minister finansów i wicekanclerz w Republice Weimarskiej
  • Johannes Dietrich (ur. 1985) – niemiecki pływak
  • Josef Dietrich (1892-1966) – hitlerowiec
  • Marek Dietrich (1934-2009) – polski inżynier mechanik
  • Marlene Dietrich (1901-1992) – niemiecko-amerykańska aktorka i piosenkarka

Wikipedia


dietro

określenie wykonawcze: od tyłu, cofając się; stosowane w odniesieniu do imitacji wstecznej


SJP.pl


dietyl

[czytaj: di-etyl] związek chemiczny, np. szczawian dietylu; dwuetyl


SJP.pl


dietyloamid

[czytaj: di-etyloamid] dietyloamid kwasu lizergowego - organiczny związek chemiczny, substancja psychoaktywna; LSD, dwuetyloamid


SJP.pl


dietyloamina

[czytaj: di-etyloamina] amina drugorzędowa stosowana do produkcji gum, farb, żywic; dwuetyloamina


SJP.pl

Dietyloamina – organiczny związek chemiczny, amina drugorzędowa.

Jest bardzo łatwopalna, rozpuszczalna w wodzie i etanolu.

Dietyloaminę otrzymuje się z amoniaku i etanolu. W wyniku reakcji powstają także etyloamina i trietyloamina. Dietyloamina używana jest jako czynnik antykorozyjny oraz przy produkcji gum, farb, leków i żywic.

Wikipedia


dietylowy

→ dietyl [czytaj: di-etylowy]; dwuetylowy


SJP.pl


difalia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) anat. seks. wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

Wiktionary

Difalia, duplikacja prącia – rzadkie zaburzenie rozwojowe, w którym samiec przychodzi na świat z dwoma prąciami. Pierwszy odnotowany przypadek opisał Johannes Jacob Wecker w 1609. Zaburzenie to występuje z częstością około 1 na 5,5 miliona urodzeń.

Występowanie difalii wiąże się zazwyczaj z innymi zaburzeniami wrodzonymi, które mogą dotyczyć nerek, kręgów, dystalnego jelita czy też okolicy anorektalnej. Difalia wiąże się też z wyższym ryzykiem rozszczepu kręgosłupa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲiˈfalʲja, AS: dʹifalʹi ̯a

Wiktionary


difenbachia

roślina zielna z rodziny obrazkowatych; dieffenbachia; diffenbachia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bot. doniczkowa roślina ozdobna o nakrapianych liściach i silnie trującym soku;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdʲifɛ̃nˈbaxʲja, AS: dʹifẽnbaχʹi ̯a

Wiktionary


difenol

związek z dwoma grupami fenolowymi; dwufenol


SJP.pl


difenyl

organiczny związek chemiczny, dimer benzenu; dwufenyl, bifenyl


SJP.pl


difenyloamina

związek chemiczny używany jako fungicyd; dwufenyloamina


SJP.pl

Difenyloamina – organiczny związek chemiczny z grupy amin. Jest to bezbarwne ciało stałe o charakterystycznym zapachu.

Wikipedia


difenyloetan

organiczny związek chemiczny; dwufenyloetan


SJP.pl


difenylometan

związek chemiczny powstający z benzolu przez działanie chlorku benzylu w obecności chlorku glinowego; dwufenylometan


SJP.pl


difenylowy

→ difenyl; dwufenylowy


SJP.pl


diff

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

 (1.1) inform. program komputerowy wyświetlający różnice między dwoma plikami tekstowymi;

 (1.2) środ. w serwisach typu wiki: strona ukazująca różnice pomiędzy dwoma wersjami artykułu; także link do takiej strony

Wiktionary

diff – program komputerowy działający w konsoli, wyświetlający różnice między dwoma plikami tekstowymi na poziomie poszczególnych wierszy. Ukazuje, które wiersze występują w obu plikach, a które są unikalne.

Poniżej przykładowe wyjście programu: wiersze wspólne dla porównywanych plików nie są oznaczane, wiersze występujące tylko w pierwszym pliku są poprzedzone minusem, a tylko w drugim – plusem:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲif, AS: dʹif

Wiktionary


diffenbachia

roślina zielna z rodziny obrazkowatych; dieffenbachia; difenbachia


SJP.pl


diflugia

pierwotniak z rzędu tekameb


SJP.pl


difoltowo

środowiskowo: domyślnie


SJP.pl


difosforan

sól lub ester kwasu difosforowego; dwufosforan


SJP.pl


difosforanowy

→ difosforan; dwufosforanowy


SJP.pl


difosfotiamina

pochodna tiaminy; pirofosforan tiaminy


SJP.pl


digambara

zwolennik jednego z dwóch kierunków dżinizmu


SJP.pl


digambarowie

zakon ascetów o surowej regule, zwolennicy jednego z dwóch kierunków dżinizmu


SJP.pl

Digambarowie (dewanagari: दिगंबर) – jeden z dwóch głównych (obok śwetambarów) kierunków w łonie dźinizmu.

Wikipedia


digamma

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) jęz. litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę IPA4|v. lub IPA4|w. oraz liczbę 6

Wiktionary

Di

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲiˈɡãmːa, AS: dʹigã•ma

Wiktionary


digeniczny

przywry digeniczne - podgromada płazińców, obejmująca bezwarunkowe pasożyty wewnętrzne kręgowców o ciele nieczłonowanym i listkowanym; przywry digenetyczne, przywry dwurodne


SJP.pl


digenit

ciemnoniebieski minerał, siarczek miedzi; dygenit


SJP.pl

Digenit – minerał z klasy siarczków.

Wikipedia


digesta

duża część kodeksu napisanego przez Justyniana I Wielkiego na podstawie pism prawników rzymskich; faktyczna kodyfikacja prawa rzymskiego; pandekta, pandekty


SJP.pl


digestif

[czytaj: diżestif] napój alkoholowy podawany po posiłku, ułatwiający trawienie


SJP.pl


digestorium

oszklona komora laboratoryjna, z której za pomocą wentylatora lub naturalnego ciągu usuwane są szkodliwe gazy; dygestorium


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. laboratoryjna przeszklona komora, zaopatrzona w wentylację wywiewną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dygestorium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dygestorium, wyciąg laboratoryjny

Wiktionary


digger

członek angielskiej lewicowej organizacji chłopskiej; kopacz


SJP.pl

Nie mylić z: "Diggers" (gra z 1993).

Digger – komputerowa gra zręcznościowa wydana w 1983 roku przez kanadyjskie przedsiębiorstwo Windmill Software na platformę PC. Gra polega na sterowaniu pojazdem kopiącym tunele w ziemi i zbierającym rozmieszczone na planszy szmaragdy.

Wikipedia


diggerzy

angielska lewicowa organizacja chłopska powstała w połowie XVII w., propagująca komunizm utopijny, dążąca do równości społecznej, zniesienia własności ziemskiej i powstania republiki demokratycznej; kopacze


SJP.pl

Di

Wikipedia


digi

[czytaj: didżi] cyfrowy; digital


SJP.pl


digibook

[czytaj: digiBUK] książka będąca jednocześnie opakowaniem na płytę kompaktową


SJP.pl


digilanid

zespół glikozydów wyizolowanych z liści naparstnicy wełnistej, wzmacniający mięsień sercowy, stosowany głównie w niewydolności krążenia


SJP.pl


digipack

[czytaj: digipak] opakowanie na płytę kompaktową


SJP.pl


digital

[czytaj: didżital] cyfrowy; digi


SJP.pl


digitalina

trująca substancja uzyskiwana z liści naparstnicy, w bardzo małych dawkach używana także jako składnik leków nasercowych


SJP.pl


digitalis

naparstnica;
1. trująca bylina z rodziny trędownikowatych;
2. środek nasercowy otrzymywany z liści tej rośliny


SJP.pl


digitalizacja

dygitalizacja, cyfryzacja;
1. nadawanie postaci cyfrowej różnego rodzaju danym; digityzacja;
2. upowszechnienie się umiejętności korzystania z techniki cyfrowej w różnych dziedzinach życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) inform. przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, także. rozpowszechnianie techniki cyfrowej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O tym, czy w celu ochrony dziedzictwa kulturowego zbiory m.in. gazet i czasopism należy poddać mikrofilmowaniu czy też digitalizacji, prowadzone są od dawna dyskusje na forach internetowych […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɟitalʲiˈzat͡sʲja, AS: dʹiǵitalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. digitalizować

 przym. digitalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dygitalizacja, cyfryzacja, ucyfrowienie

Wiktionary


digitalizacyjny

→ digitalizacja; dygitalizacyjny


SJP.pl


digitalizator

urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; dygitalizator, digitizer, dygitalizer, dyskretyzator, konwertor analogowo-cyfrowy


SJP.pl


digitalizować

nadawać czemuś (muzyce, obrazowi, danym) postać cyfrową; dygitalizować, cyfryzować


SJP.pl


digitalny

wykorzystujący technikę cyfrową; cyfrowy, dygitalny, digitalowy, dygitalowy


SJP.pl


digitalowy

wykorzystujący technikę cyfrową; cyfrowy, digitalny, dygitalny, dygitalowy


SJP.pl


digitizer

[czytaj: digiTAJzer] urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; dygitalizer, digitalizator, dygitalizator, dyskretyzator, konwertor analogowo-cyfrowy


SJP.pl


digitoksyna

glikozyd nasercowy pozyskiwany (obok digoksyny) z liści naparstnicy purpurowej i wełnistej, stosowany w niewydolności mięśnia sercowego


SJP.pl

Digitoksyna (łac. "Digitoxinum") – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów, jego aglikon zawiera pochodną steranu. Jest silną trucizną.

Zaliczana jest do leków z grupy glikozydów nasercowych. Stosuje się ją w chorobach serca. Jest otrzymywana z naparstnicy purpurowej ("Digitalis purpurea").

Wikipedia


digitopresura

odprężający i relaksujący masaż punktów energetycznych ciała


SJP.pl


digitopunktura

terapia polegająca na uciskaniu odpowiednich punktów ciała końcami palców, stosowana zwłaszcza w kosmetyce


SJP.pl


digitron

lampa elektronowa o dziesięciu katodach (ponumerowanych cyframi od 0 do 9), stosowana jako wyświetlacz cyfrowy


SJP.pl


digityzacja

nadawanie postaci cyfrowej różnego rodzaju danym; dygitalizacja, digitalizacja, cyfryzacja


SJP.pl


diglosja

dwujęzyczność


SJP.pl


digoksyna

glikozyd nasercowy pozyskiwany (obok digitoksyny) z liści naparstnicy purpurowej i wełnistej, stosowany w niewydolności mięśnia sercowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. jeden z glikozydów naparstnicy, lek kardiotoniczny;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja ciotka przyjmuje digoksynę na niewydolność serca i arytmię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɡɔˈksɨ̃na, AS: dʹigoksỹna

Wiktionary


digraf

1. wykres matematyczny, w którym zbiór połączeń, zwanych łukami, jest zbiorem uporządkowanych par wierzchołków; graf skierowany;
2. głoska zapisana dwiema literami; dwuznak


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • digraf – rodzaj grafu
  • digraf – dwuznak, pojęcie w piśmiennictwie.

Wikipedia


dihydralazyna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny

Wiktionary

Dihydralazyna ( dihydralazinum) – organiczny związek chemiczny, lek hipotensyjny, pochodna hydrazynoftalazyny. Obniża przede wszystkim ciśnienie rozkurczowe rozszerzając bezpośrednio tętniczki obwodowe, rozszerza naczynia krwionośne, zwiększa przepływ krwi oraz zmniejsza obciążenie następcze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Maksymalna dawka dobowa dihydralazyny to 125 miligramów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲixɨdralaˈzɨ̃na, AS: dʹiχydralazỹna

Wiktionary


dihydrotachysterol

organiczny związek chemiczny, analog witaminy D, regulujący prawidłowe stężenie wapnia we krwi


SJP.pl


dijon

[czytaj: diżon]
1. gatunek musztardy; musztarda diżońska;
2. sos na bazie musztardy diżońskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Wiktionary

Nie mylić z: miastem Gijón w Hiszpanii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wcześniej, bo już od 1940 r., w północnej strefie okupowanej działało siedem placówkaacówek gestapo: w Paryżu, Nancy, Dijonie, Orleanie, Rouen, Rennes, Bordeaux.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diżoński

Wiktionary


dikamba

nazwa zwyczajowa herbicydu z grupy pochodnych kwasu benzoesowego


SJP.pl


dikarboksylowy

kwasy dikarboksylowe - kwasy karboksylowe zawierające dwie grupy karboksylowe (−COOH)


SJP.pl


dikarion

komórka (lub stadium) zawierająca dwa jądra komórkowe


SJP.pl

Di

Wikipedia


dikasterion

kolegialny organ władzy sądowniczej w starożytnej Grecji


SJP.pl


dikastikon

zapłata, którą otrzymywali po rozprawie sędziowie ateńscy


SJP.pl


dikaustyka

podwójna kaustyka


SJP.pl


dikdik

mała antylopa z rodziny krętorogich


SJP.pl

Dikdik ("Madoqua") – rodzaj ssaków kopytnych z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae). Pierwsze ślady pobytu antylopy na Ziemi szacuje się na okres 3,5 mln lat temu, kiedy to w północnej Tanzanii w jednym z wykopalisk w Laetoli natrafiono na ślady zostawiane w popiele wyrzucanym przez wulkan. Znaleziono tam też ich odchody, tzw. koprolity w postaci skamieniałych kulek.

Wikipedia


dike

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor;

 (1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 99;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dike – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości, jedna z trzech hor
  • Dike – planetoida o numerze katalogowym 99
  • Dike – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Iowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sztukach plastycznych Dike bywa przedstawiana jako młoda kobieta z jakimś kwiatem lub rośliną w ręce.

 (1.2) Dike porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲikɛ, AS: dʹike

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Justycja; rzad. Sprawiedliwość

Wiktionary


diketon

związek organiczny o cząsteczkach zawierających 2 grupy karbonylowe (ketonowe); dwuketon


SJP.pl


diketonowy

przymiotnik od: diketon


SJP.pl


dikka

podium w meczecie dla czytającego głośno Koran; dakka


SJP.pl


diklofenak

niesteroidowy lek o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym


SJP.pl

Di

Wikipedia


dikolon

w poezji antycznej: strofa złożona z dwu członów, która łączy wersy o dwu różnych miarach


SJP.pl


dikreozaur

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów


SJP.pl

Di

Wikipedia


diks

nazwisko


SJP.pl


diktiosom

część układu Golgiego


SJP.pl

Diktiosom, stos Golgiego – występujący u wszystkich organizmów eukariotycznych element aparatu Golgiego składający się z 5-8 łukowato wygiętych, spłaszczonych cystern oraz odpączkowujących pęcherzyków. Ich liczba zależy od aktywności wydzielniczej komórki. W diktiosomie wyróżniane są dwa bieguny: "cis" (formowania) i "trans" (dojrzewania).

Wikipedia


dikumarol

pochodna kumaryny, związek powstający w zgniłej koniczynie; melitoksyna, antyprotrombina, antywitamina K


SJP.pl

Dikumarol ( dicoumarolum), #PATRZ melitoksyna – naturalnie występujący i syntetyczny heterocykliczny, organiczny związek chemiczny, pochodna kumaryny, antywitamina witamin K, antyprotrombina. Na początku lat 20. XX kanadyjski lekarz weterynarii prof. Frank Schofield odkrył, że związek ten powstaje w zgniłej koniczynie. W przeszłości był wykorzystywany jako lek przeciwkrzepliwy, ale w krótkim czasie został wyparty z tego zastosowania przez nowsze syntetyczne pochodne np. warfarynę.

Wikipedia


dikwat

nazwa zwyczajowa herbicydu powodującego wysuszenie rośliny


SJP.pl


dil

potocznie: ubity interes, zawarta umowa; deal


SJP.pl

Dil (hindi: दल, urdu: دل) – bollywoodzki komediodramat wyreżyserowany w 1990 przez debiutanta Indra Kumara. W rolach głównych sławni indyjscy aktorzy Aamir Khan, Madhuri Dixit i Anupam Kher. Tematem filmu są narodziny i obrona miłości także przed nieakceptacją rodziców.

Wikipedia


dilbert

komiksowa postać pracownika korporacji, stworzona przez Scotta Adamsa


SJP.pl

Di

Wikipedia


dildo

sztuczny członek służący do masturbacji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) seks. sztuczny penis

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dildo (Nowa Fundlandia i Labrador) – miejscowość w Kanadzie
  • Dildo (wyspa) – wyspa w prowincji Nowa Fundlandia i Labrador (Kanada)
  • Dildo Key – wyspa w stanie Floryda (USA)
  • Dildo – angielskie słowo oznaczające sztuczny męski członek

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲildɔ, AS: dʹildo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. jebadło

Wiktionary


diler

dealer;
1. osoba lub firma pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich
2. osoba zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) sprzedawca-dystrybutor

Wiktionary

Diler – anglicyzm, spolszczona wersja angielskiego słowa "dealer", oznaczającego osobę pośredniczącą w transakcjach kupna i sprzedaży.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲilɛr, AS: dʹiler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dilowanie n.

:: fż. dilerka ż.

 czas. dilować ndk.

 przym. dilerski

Wiktionary


dilerka

dealerka;
1. kobieta pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich;
2. kobieta zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków;
3. potocznie: zajęcie, praca dilera, dilerki; dilerstwo, dealerstwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta pośrednicząca w transakcjach handlowych

 (1.2) kobieta, która diluje narkotykami

 (1.3) dilerstwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dilowanie n.

:: fm. diler

 czas. dilować ndk.

 przym. dilerski

Wiktionary


dilerski

→ diler; dealerski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dilerem, dotyczący dilera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diler mos., dilerka ż.

 czas. dilować

Wiktionary


dilerstwo

dealerstwo;
1. pośredniczenie w sprzedaży produktów określonej firmy, zwłaszcza drogich, np. samochodów;
2. rozprowadzanie narkotyków


SJP.pl


dili

potocznie: ubity interes, zawarta umowa; deal


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. stolica Timoru Wschodniego;

Wiktionary

Dili ( Díli) – stolica Timoru Wschodniego, położona na północnym wybrzeżu wyspy Timor, w archipelagu Małych Wysp Sundajskich, nad cieśniną Ombai. Liczba mieszkańców miasta 59 tysięcy, 163 000 w aglomeracji (2006). Miasto stanowi centrum gospodarcze i handlowe kraju – znajduje się tu główny port morski i port lotniczy. Przemysł włókienniczy, chemiczny, spożywczy; rzemiosło.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲilʲi, AS: dʹilʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dilijczyk mos., dilijka ż.

 przym. dilijski

Wiktionary


dilijczyk

mieszkaniec Dili (stolicy Timoru Wschodniego)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dili

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲiˈlʲijt͡ʃɨk, AS: dʹilʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dili n.

:: fż. dilijka ż.

 przym. dilijski

Wiktionary


dilijka

mieszkanka Dili (stolicy Timoru Wschodniego)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dili

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲiˈlʲijka, AS: dʹilʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dili n.

:: fm. dilijczyk mos.

 przym. dilijski

Wiktionary


dilijski

→ Dili (stolica Timoru Wschodniego)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Dili

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲiˈlʲijsʲci, AS: dʹilʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dili n., dilijczyk m., dilijka ż.

Wiktionary


dilmah

marka herbaty i firma


SJP.pl


dilofozaur

rodzaj dinozaura z podrzędu teropodów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Dilophosaurus|ref=tak., rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej;

 (1.2) zool. zwierzę z rodzaju dilofozaur (1.1)

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dilofozaur należy do najwcześniejszych dużych drapieżników wśród dinozaurów.

Wiktionary


dilować

potocznie: rozprowadzać narkotyki; dealować


SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. brak)

 (1.1) sprzedawać narkotyki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diler, dilerka, dilerstwo, dilowanie, dealer, dealerka, dealerstwo, dealowanie

 czas. dealować

 przym. dealerski, dilerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dealować

Wiktionary


dilthey

nazwisko, m.in. Wilhelm Dilthey (1833-1911), niemiecki filozof


SJP.pl


diltiazem

organiczny związek chemiczny, lek z grupy antagonistów wapnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) farm. lek rozszerzający naczynia, stosowany m.in. w nadciśnieniu tętniczym i chorobie wieńcowej, należący do pierwszej generacji antagonistów wapnia; pochodna benzotiazepiny

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy rzadsze stosowanie diltiazemu to oznaka końca tego farmaceutyku?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Dilzem, Oxycardil

Wiktionary


diluendo

określenie wykonawcze: gasnąco, zamierająco


SJP.pl


dim

wymiar przestrzeni liniowej


SJP.pl

DiM (do 2006 roku jako Dusza i Mercik) – polski zespół reggae, działający w latach 2005–2009.

Wikipedia


dimas

nazwisko, m.in. Stawros Dimas, grecki polityk


SJP.pl


dimenhydrinat

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu mdłości i wymiotów, zawierającego dimenhydraminę; Dimenhydrinat, Awiomarina


SJP.pl


dimer

cząsteczka powstała z połączenia się dwóch monomerów, cząsteczek prostych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. oligomer zbudowany z dwóch merów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cyklizacji do dimerów sprzyja też prowadzenie reakcji w dużym rozcieńczeniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲĩmɛr, AS: dʹĩmer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dimeryzacja ż.

 przym. dimeryczny

Wiktionary


dimerkaprol

syntetyczny związek stosowany jako odtrutka w zatruciach metalami ciężkimi


SJP.pl

Dimerkaprol, BAL ( dimercaprolum) – chelatujący związek chemiczny stworzony przez brytyjskich biochemików na Uniwersytecie Oxfordzkim podczas II wojny światowej. Został wynaleziony w sekrecie jako antidotum na bojowy środek trujący o nazwie luizyt.

BAL obecnie jest używany w medycynie jako antidotum w leczeniu zatruć arsenem, rtęcią i innymi metalami ciężkimi. Dodatkowo znalazł też zastosowanie przy leczeniu choroby Wilsona, genetycznego zaburzenia polegającego na spichrzaniu miedzi w tkankach.

Wikipedia


dimeryczny

w chemii: powstały z połączenia się dwóch monomerów, takich samych cząsteczek prostych


SJP.pl


dimeryzacja

reakcja chemiczna, w czasie której z monomerów powstają dimery


SJP.pl

Dimeryzacja – reakcja chemiczna (rodzaj polimeryzacji), w której dwa monomery łączą się w dimer (często w obecności katalizatora). Przykładem tej reakcji może być kondensacja trimetylosilanolu:

Wikipedia


dimeryzować

1. zamieniać w dimer;
2. dimeryzować się - stawać się dimerem


SJP.pl


dimetoat

organiczny związek chemiczny używany do zwalczania insektów i roztoczy na roślinach uprawnych


SJP.pl

Dimetoat – organiczny związek chemiczny z grupy estrów kwasu ditiofosforowego, insektycyd fosforanoorganiczny służący do zwalczania insektów i roztoczy na uprawach roślinnych.

Wikipedia


dimetria

w matematyce: rodzaj rzutu aksonometrycznego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dimetria ukośna
  • dimetria prostokątna

Wikipedia


dimetrodon

Dimetrodon – mięsożerny synapsyd zamieszkujący we wczesnym i środkowym permie około 280–265 mln lat temu tereny dzisiejszej Ameryki Północnej i Europy (większość jego skamieniałości odkryto na obszarze USA, w Teksasie, Oklahomie i fragmentaryczne w Nowym Meksyku; skamieniałości jednego gatunku "D. teutonis" odkryto w środkowych Niemczech).

Wikipedia


dimetryczny

→ dimetria


SJP.pl

Patrz:

dimetria

dimetyl

związek chemiczny, np. siarczan dimetylu; dwumetyl


SJP.pl


dimetyloamina

amina alifatyczna, gaz o zapachu zgniłych ryb; dwumetyloamina


SJP.pl

Dimetyloamina, #PATRZ dwumetyloamina – organiczny związek chemiczny z grupy amin, najprostsza drugorzędowa amina alifatyczna.

Wikipedia


dimetyloeter

organiczny związek chemiczny z grupy eterów, produkowany z gazu ziemnego, węgla lub biomasy; dimetyloeter, eter dimetylowy, eter dwumetylowy


SJP.pl


dimetyloformamid

pochodna kwasu mrówkowego; ciecz będąca doskonałym rozpuszczalnikiem wielu związków organicznych


SJP.pl

Di

Wikipedia


dimetyloglioksym

kryształ nierozpuszczalny w wodzie, stosowany w analizie chemicznej


SJP.pl

Dimetyloglioksym – organiczny związek chemiczny z grupy oksymów. Jest stosowany w analizie chemicznej (jako odczynnik Czugajewa) do wykrywania szeregu metali, zwłaszcza jonów niklu ():

Reakcja ta jest bardzo czuła – pozwala wykryć jedną część niklu w 400 tysiącach części wody (tj. 2,5 ppm).

Wikipedia


dimetylowy

eter dimetylowy - organiczny związek chemiczny z grupy eterów, produkowany z gazu ziemnego, węgla lub biomasy; dimetyloeter, eter dwumetylowy


SJP.pl


diminuendo

określenie wykonawcze: coraz ciszej; decrescendo


SJP.pl

Di

Wikipedia


dimm

rodzaj złącza na płycie głównej komputera


SJP.pl

DIMM ( Dual In-Line Memory Module) – szereg standardów modułów pamięci RAM, w których styki złącza krawędziowego modułu znajdują się po obu stronach płytki drukowanej. Wcześniej stosowane moduły miały styki tylko z jednej strony i były oznaczane jako SIMM.

Wikipedia


dimocznik

związek chemiczny stosowany w analizie chemicznej; dwumocznik


SJP.pl


dimorficzny

→ dimorfizm; dymorfizm


SJP.pl


dimorfizm

występowanie organizmów jednego gatunku w dwu różnych formach (np. dymorfizm płciowy); dymorfizm


SJP.pl


dimorfoteka

roślina kwiatowa z rodziny astrowatych, uprawiana dla celów ozdobnych


SJP.pl

Dimorfoteka ("Dimorphotheca") – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 19 gatunków. Występują w południowej Afryce – na południe od Namibii, Botswany i Zimbabwe. Są to rośliny jednoroczne, byliny lub krzewinki pochodzące z Afryki Południowej i są spokrewnione z gatunkami rodzaju kościanik "Osteospermum". W Polsce rośliny te są uprawiane. Dimorfoteka gruczołowata "D. pluvialis" przejściowo dziczeje z upraw (ma status efemerofita).

Wikipedia


dimos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) adm. grecki odpowiednik gminy administracyjnej;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demos

Wiktionary


din

1. Deutsches Institute für Normung, Niemiecki Instytut Normalizacyjny, instytut naukowy w Niemczech;
2. (od instytutu DIN) światłoczułość; oznaczenie stopnia światłoczułości


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) miar. fot. miara światłoczułości;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DIN – skrótowe określenie nazwy Niemieckiego Instytutu Normalizacyjnego (Deutsches Institut für Normung) oraz norm przez ten instytut stworzonych, m.in.:
    • DIN 476 – obecnie ISO 216. Norma stworzona w 1922 roku, określająca formaty arkuszy papieru (np. A4),
    • DIN (fotografia) – norma określająca czułość materiału światłoczułego,
    • Szyna DIN – standard szyny montażowej,
    • Złącze DIN – złącze elektryczne wykonane zgodnie z normą DIN,
    • Mini-DIN – złącze elektryczne opracowane przez Niemiecki Instytut Normalizacyjny, zminiaturyzowana wersja złącza DIN,
    • DIN 75490 – (ISO 7736) norma określająca rozmiar zatok montażowych dla radioodbiorników samochodowych,
    • DIN Setting – norma określająca siłę mocowań wiązań butów narciarskich w celu ich poprawnego wyczepiania,
    • DIN 1451 – norma określająca rodzaj czcionki typu sans-serif stosowanej w drogownictwie niemieckim,
    • FF DIN – odmiana czcionki DIN 1451 o mniejszej wadze,
    • DIN 47100 – norma standaryzująca kolory żył kabli komunikacyjnych w zależności od ich numeru,
    • DIN 72552 – norma standaryzująca numerację wszystkich złączek elektrycznych występujących w samochodzie,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dotyczy to przede wszystkim zdjęć robionych na filmach o czułości 400 i więcej DIN.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲĩn, AS: dʹĩn

Wiktionary


dina

imię żeńskie


SJP.pl

Dina – imię żeńskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebrajskiego słowa דִּינָה oznaczającego „sędzia”. Najbardziej znaną osobą o tym imieniu była biblijna Dina córka Jakuba i Lei.

Wikipedia


dinar

dynar;
1. podstawowa jednostka monetarna byłej Jugosławii, Iraku, Jordanii i innych państw
2. dawna złota moneta arabska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) monet. współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

Wiktionary

Dinar – złota moneta arabska, bita od VII do XV wieku, używana głównie w handlu międzynarodowym. Początkowo moneta ważyła około 4,25 grama.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To kosztuje sześć dinarów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲĩnar, AS: dʹĩnar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denar mzw.

 przym. dinarowy

Wiktionary


dinarowy

→ dinar


SJP.pl

Patrz:

dinar

diner

dinner;
1. restauracja, w której odbywają się produkcje teatralne w czasie kolacji albo po niej;
2. rodzaj szybkiego w przygotowaniu posiłku spożywanego podczas oglądania telewizji


SJP.pl

Diner – pamiątkowa jednostka monetarna Andory, wydawana oficjalnie od roku 1977 (wcześniej jedynie w krótkich nieoficjalnych seriach). Przeznaczona do celów kolekcjonerskich, nie jest używana w normalnym obiegu pieniężnym. Występuje jedynie w formie monet – srebrnych, złotych i bimetalicznych (m.in. brąz z miedzioniklem, także złoto z platyną) oraz tri-metalicznych. Jednostką podwielokrotną wobec dinera jest centym ("cèntim"): 1 D. = 100 c.

Wikipedia


ding-dong

Ding-dong – utwór muzyczny polskiego zespołu 2 plus 1 z 1978 roku.

Wikipedia


dinghy

[czytaj: dingi] dingi;
1. gumowa pneumatyczna tratwa używana jako łódka ratunkowa;
2. mały jacht mieczowy


SJP.pl


dingi

dinghy;
1. gumowa pneumatyczna tratwa używana jako łódka ratunkowa;
2. jednomasztowy mały jacht mieczowy


SJP.pl


dingo

dziki pies australijski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Canis lupus dingo|ref=tak., ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dingo krzyżuje się z psem domowym, dając płodne potomstwo, różni się jednak budową czaszki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲĩŋɡɔ, AS: dʹĩŋgo

Wiktionary


dingue

[czytaj: dęg] z francuskiego: dziwaczny, cudaczny, ekstrawagancki (w odniesieniu do przedmiotów)


SJP.pl

Dingue – solowy album francuskiej aktorki, Emmanuelle Seigner.

Autorami piosenek są francuski piosenkarz Doriand (właśc. Laurent Lescarret) oraz izraelska piosenkarka Keren Ann Zeidel. W przeciwieństwie do albumu "Ultra Orange & Emmanuelle", Emmanuelle Seigner zaśpiewała tu w swoim ojczystym języku.

Wikipedia


dink

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dink – wieś w południowej Bułgarii, w obwodzie Płowdiw, w gminie Marica
  • Hrant Dink – dziennikarz i publicysta, turecki Ormianin,
  • Dink Smallwood – gra komputerowa (również nazwisko jej głównego bohatera),
  • Dink Meeker – postać fikcyjna serii Gra Endera (autor: Orson Scott Card).
  • Dink, mały dinozaur – kreskówka o dinozaurze (emitowana na kanale Cartoon Network),

Wikipedia


dinka

język zachodnionilotycki należący do rodziny języków nilo-saharyjskich, używany przez kilka milionów Nilotów (głównie przez plemię Dinków)


SJP.pl


dinkowie

lud afrykański mieszkający w południowym Sudanie, w dorzeczu Nilu


SJP.pl

Dinkowie, Dinka – afrykańskie plemię zamieszkujące Sudan Południowy, odłam Nilotów.

Liczbę Dinków szacuje się na ok. 2,9 mln (dane z końca XX wieku). Język dinka należy do rodziny nilo-saharyjskiej, a w jej obrębie do zachodniego odłamu nilotyckiej gałęzi języków wschodniosudańskich.

Wikipedia


dinks

potocznie: niewielka rzecz, której mówiący nie potrafi nazwać; dynks


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) zob. dynks.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲĩŋks, AS: dʹĩŋks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dynks mrz.

Wiktionary


dinner

[czytaj: diner] diner;
1. restauracja, w której odbywają się produkcje teatralne w czasie kolacji albo po niej;
2. rodzaj szybkiego w przygotowaniu posiłku spożywanego podczas oglądania telewizji


SJP.pl


dino

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

 (1.1) zoonim imię dla psa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dino (Dawid Kałuża, ur. 1979) – polski producent muzyczny
  • Dino – album muzyczny Deana Martina (wyd. 1972)
  • Dino: Italian Love Songs – album muzyczny Deana Martina (wyd. 1962)
  • Dino: Like Never Before – album kompilacyjny Deana Martina (wyd. 1967)
  • Dino (Antonio Dino Galvão Bueno, 1901-1993) – piłkarz brazylijski
  • Dino – monotypowy rodzaj kosarzy (pajęczaki)
  • – wyspa
  • Dino (Dino Polska) – polska sieć sklepów spożywczo-przemysłowych
  • Dino (Fiat Dino) – model samochodu marki Fiat
  • Dino (Ferrari Dino) – model samochodu marki Ferrari

Wikipedia


dinoceras

wymarły ssak kopytny z rodziny Dinocerata; dinocerat


SJP.pl


dinocerat

wymarły ssak kopytny z rodziny Dinocerata; dinoceras


SJP.pl


dinofit

organizm jednokomórkowy zaopatrzony w wici, zaliczany do królestwa protistów; bruzdnica


SJP.pl


dinornis

jeden z wymarłych rodzajów ptaków z rzędu moa


SJP.pl


dinozaur

[czytaj: diNOzałr]
1. przedstawiciel wymarłej grupy gadów znanych od późnego triasu do końca ery mezozoicznej;
2. przenośnie: osoba żyjąca bardzo długo lub zajmująca się czymś do późnych lat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. paleont. wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) przen. pejor. pot. stary człowiek

 (2.2) pogard. osoba przejawiająca przestarzałe poglądy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (3.1) pejor. instytucja o skostniałych strukturach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Film o dinozaurach dziecko potraktowało w kategoriach bajki o smokach.

 (1.1) Dinozaury dawno temu żyły, ale już wszystkie wyginęły.

 (1.1) Ogród szczyci się także najstarszą w Polsce kolekcją sagowców, czyli roślinnych dinozaurów, pospolitych na ziemi w czasach mezozoiku (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲĩˈnɔzawr, AS: dʹĩnozau̯r

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dinozaurowy

Wiktionary


dinozaurek

zdrobnienie od: dinozaur


SJP.pl


dinozaurowy

→ dinozaur; dinozaurzy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dinozaura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dinozaur mzw./mos./mrz.

Wiktionary


dinozaury

[czytaj: diNOzałr]
1. przedstawiciel wymarłej grupy gadów znanych od późnego triasu do końca ery mezozoicznej;
2. przenośnie: osoba żyjąca bardzo długo lub zajmująca się czymś do późnych lat


SJP.pl

Zo

Wikipedia


dinozaurzy

→ dinozaur; dinozaurowy


SJP.pl


dinozaurzyca

samica dinozaura


SJP.pl


dintojra

1. sąd polubowny, rozstrzygnięcie sporu między Żydami przez rabina;
2. krwawa rozprawa wyrównująca porachunki w środowisku przestępczym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. praw. sąd polubowny przed rabinem, rozstrzygający cywilny spór między Żydami;

 (1.2) gw-pl|Warszawa. więz. honorowy sąd przestępczy albo krwawa rozprawa wyrównująca przestępcze porachunki

Wiktionary

Dintojra – nazwa sądu rabinackiego wydającego orzeczenia w sprawach cywilnych Żydów w ramach autonomii gmin żydowskich w diasporze.

Nazwa pochodzi z języka hebrajskiego, gdzie słowo "din" oznacza sąd, a słowo "tora" prawo. W późniejszym czasie nazwa została przejęta przez środowisko przestępcze, w którego żargonie oznacza krwawą rozprawę wyrównującą rachunki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲĩnˈtɔjra, AS: dʹĩntoi ̯ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tora ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tentoira

Wiktionary


dinukleotyd

dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy - koenzym uczestniczący w procesie oddychania komórkowego, niezbędny czynnik przemiany glukozy w organizmie; NAD, dwunukleotyd


SJP.pl


dinuś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zdrobn. od: Dino

Wiktionary


dinx

środowiskowo: mocny napój alkoholowy, np. denaturat, wódka; dinks, dynks


SJP.pl


diobelnie

przysłówek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ekspr. okropnie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż., dioboł mzw.

 przym. diobelny, diobli

Wiktionary


diobelny

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ekspr. okropny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż., dioboł mzw.

 przysł. diobelnie

 przym. diobli

Wiktionary


diobelski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. diabelski

Wiktionary


diobli

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. diabelski, diabli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż., dioboł mzw.

 przym. diobelny

 przysł. diobelnie

Wiktionary


dioboł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. diabeł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż.

 przym. diobelny, diobli

 przysł. diobelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deboł

Wiktionary


diobłowina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zgorszenie

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. robienie bezeceństwa

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegodziwość, podłość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dioboł mzw.

 przym. diobelny, diobli

 przysł. diobelnie

Wiktionary


dioda

przyrząd elektroniczny przewodzący prąd tylko w jednym kierunku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) elektron. element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

 (1.2) slang. przen. pryszcz

Wiktionary

Dioda – dwuzaciskowe (dwuelektrodowe) urządzenie elektroniczne, które przewodzi prąd elektryczny w sposób niesymetryczny (generalnie – w jednym kierunku).

Historycznie pierwszymi diodami były detektory kryształkowe i diody próżniowe. Obecnie najczęściej spotykanym rodzajem są diody półprzewodnikowe, zbudowane z dwóch warstw odmiennie domieszkowanego półprzewodnika, tworzących razem złącze p-n.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diody stanowią podstawowe elementy prostowników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjɔda, AS: dʹi ̯oda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diodówka ż.

:: zdrobn. diodka ż.

 przym. diodowy

Wiktionary


diodka

zdrobnienie od: dioda


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od dioda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dioda ż., diodówka ż.

 przym. diodowy

Wiktionary


diodon

tropikalna ryba morska z rzędu najeżkokształtnych; jeżówka; najeżka; jeżoryb; rybojeż


SJP.pl

Diodon – rodzaj morskich ryb rozdymkokształtnych z rodziny najeżkowatych (Diodontidae).

Wikipedia


diodor

imię męskie pochodzenia greckiego


SJP.pl

Diodor – imię męskie pochodzenia greckiego, od "Διοδωρος (Diodoros)", co oznacza "dar Zeusa" ("dar Boga"). Imię to jest złożone z członów "Διος (Dios)" ("Zeusa") i "δωρον (doron)" ("dar") – por. Teodor i Bożydar. Imię to nosił grecki historyk z I wieku p.n.e., a także wielu świętych katolickich.

Wikipedia


diodowy

przymiotnik od: dioda


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) elektr. związany z diodą, dotyczący diod; zbudowany z diod

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dioda ż., diodka ż.

Wiktionary


diodrast

środek kontrastowy przepuszczający promieniowanie rentgenowskie, stosowany dożylnie w urografii


SJP.pl


diofantos

Diofantos (2 połowa III wieku), matematyk grecki


SJP.pl

Diofantos (gr. Διόφαντος = "Diophantos", łac. "Diophantus"; ur. ok. 200/214 n.e., zm. ok. 284/298 n.e.) – matematyk grecki żyjący w III wieku n.e. w Aleksandrii.

Wikipedia


diofantyczny

w teorii liczb: dotyczący liczb naturalnych jako rozwiązań algebraicznych równań lub nierówności, np. równanie diofantyczne - problem ustalenia istnienia rozwiązań równania w liczbach naturalnych


SJP.pl


diogenes

1. Diogenes Laertios (III w.), grecki filozof i doksograf;
2. Diogenes z Synopy (ok. 413-323 p.n.e.), filozof grecki (cynik)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

 (1.2) filoz. starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;

Wiktionary

Diogenes – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się z połączenia słów "Dios" - "Bóg" i "genes" - "urodzony", oznaczającego "urodzony z Boga".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Diogenes i jestem armatorem z Salonik.

 (1.2) Muszę tylko sprzedać moją willę w mieście i jak Diogenes zamieszkać w beczce po winie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɔˈɡɛ̃nɛs, AS: dʹi ̯ogẽnes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Diogenesowy

Wiktionary


diogenesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Diogenesa lub z nim związany


SJP.pl


diogenit

meteoryt kamienny zbudowany głównie z ziaren piroksenu


SJP.pl

Diogenit – typ meteorytu kamiennego należącego do achondrytów. Jest skałą magmową, w której skład wchodzą głównie pirokseny. Diogenity wchodzą w skład podgrupy achondrytów nazywanej też HED, do której zaliczają się jeszcze howardyty i eukryty. Badania meteorytów zaliczanych do diogenitów wykazały, że tworzyły się one pod powierzchnią planetoid.

Wikipedia


dioklecjan

cesarz rzymski w latach 284-305


SJP.pl

Di

Wikipedia


dioklecjanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dioklecjana lub z nim związany


SJP.pl


dioksan

organiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej, oleistej cieczy; dwuoksan, dwutlenek dwuetylenu


SJP.pl

Dioksan – organiczny związek chemiczny z grupy cyklicznych eterów. Występuje w formie trzech izomerów o różnym ułożeniu atomów tlenu w pierścieniu: 1,2-dioksanu, 1,3-dioksanu i 1,4-dioksanu.

Dostępny w handlu odczynnik, stosowany jako rozpuszczalnik, zawiera zwykle prawie wyłącznie 1,4-dioksan i dlatego często nazwa „dioksan”, w uproszczonym użyciu, oznacza tylko ten jeden izomer.

Wikipedia


dioksyna

bardzo toksyczny związek chemiczny powstający w wyniku spalania pewnych tworzyw sztucznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) chem. potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • 1,4-dioksyna – heterocykliczny związek chemiczny zawierający 2 atomy tlenu (w układzie para) i dwa wiązania podwójne w sześcioczłonowym pierścieniu
  • 1,2-dioksyna – heterocykliczny związek chemiczny zawierający 2 atomy tlenu (w układzie orto) i dwa wiązania podwójne w sześcioczłonowym pierścieniu.
  • dioksyny – potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Łososie, śledzie i szproty odławiane w Bałtyku zawierają rakotwórcze dioksyny - wykazały badania specjalistów z Państwowego Instytutu Weterynarii.

Wiktionary


dioksynowy

→ dioksyna


SJP.pl

Patrz:

dioksyna

dioksyny

bardzo toksyczny związek chemiczny powstający w wyniku spalania pewnych tworzyw sztucznych


SJP.pl

Di

Wikipedia


diol

alkohol zawierający dwie grupy hydroksylowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) chem. organiczny związek chemiczny, alkohol, zawierający dwie grupy hydroksylowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reaktywność dioli jest zbliżona do innych alkoholi.

Wiktionary


diolefina

węglowodór nienasycony o dwóch wiązaniach podwójnych; dien


SJP.pl


diolefiny

w chemii: grupa związków organicznych obejmująca acykliczne i cykliczne węglowodory nienasycone, w cząsteczkach których występują 2 wiązania podwójne; dieny (częściej)


SJP.pl


diolowy

→ diol


SJP.pl

Patrz:

diol

dioma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Wiktionary

Dioma (ros. Дёма, baszk. Дим, "Dim") – rzeka w Rosji, w Baszkortostanie. Ma 535 km długości, powierzchnię zlewni 12 800 km² i średni przepływ 42,3 m³/s.

Źródła rzeki znajdują się na zboczach wyżyny Wielki Syrt, na granicy z obwodem orenburskim. Płynie w kierunku północno-wschodnim do Baszkortostanu, gdzie tworzy dolinę. Uchodzi do Biełej w granicach Ufy, w pobliżu ujścia rzeki Ufa. Nad Diomą leży m.in. miasto Dawlekanowo.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Dema

Wiktionary


diomedes

1. Cato Diomedes (1570-po 1615), muzyk pochodzenia włoskiego;
2. mit. gr.:
a) bohater wojny trojańskiej;
b) król tracki, właściciel koni karmionych ludzkim mięsem, skradzionych przez Heraklesa w ramach 12 słynnych prac


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Diomedes – imię męskie
  • Diomedes – w mitologii greckiej król Tracji, syn Aresa
  • Diomedes – w mitologii greckiej uczestnik wojny trojańskiej, syn Tydeusa
  • Diomedes Grammaticus – gramatyk rzymski z IV w. n.e.
  • Diomedes – planetoida o numerze katalogowym 1437
  • konie Diomedesa – konie (lub klacze) Diomedesa, żywione ludzkim mięsem
  • Wyspy Diomedesa – wyspy w Cieśninie Beringa
  • Zatoka Diomedesa – jedna z mniejszych zatok w Zatoce Piotra Wielkiego

Wikipedia


diomedesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Diomedesa lub z nim związany


SJP.pl


dion

nazwisko, m.in. Céline Dion, kanadyjska piosenkarka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dion – dzielnica Beauraing
  • Dion-le-Mont – dzielnica (section) gminy Chaumont-Gistoux w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
  • Dion-le-Val – dzielnica (section) gminy Chaumont-Gistoux w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
  • Dion – miejscowość w jednostce regionalnej Pieria
  • Dion-Olimp – gmina
  • Dion – postać z mitologii greckiej
  • Dion – stanowisko archeologiczne w Grecji
  • Dion DiMucci – muzyk
  • Dion z Prusy (Dion Chryzostom) – filozof
  • Dion z Syrakuz – zięć Dionizjosa I, przyjaciel Platona
  • Céline Dion – kanadyjska piosenkarka
  • Kasjusz Dion – historyk rzymski, senator

Wikipedia


dione

dwunasty księżyc Saturna


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dione – księżyc Saturna
  • Dione – planetoida o numerze katalogowym 106
  • Dione (Diona) – w mitologii greckiej bogini
  • Dionaea (muchołówka) – rodzaj roślin z rodziny rosiczkowatych

Wikipedia


dionina

pochodna morfiny (etylomorfina) o właściwościach przeciwbólowych i przeciwkaszlowych


SJP.pl


dioniza

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Dioniza – żeński odpowiednik imienia Dionizy. Imię to pochodzi z Grecji, od Dionizosa, greckiego boga wina.

Dioniza imieniny obchodzi 15 maja, 2 października, 6 grudnia.

Inną formą imienia Dioniza jest Dionizja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ile razy Dioniza podchodziła do egzaminu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizos mos., Dionizy mos., Dionizja ż.

Wiktionary


dioniziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizy lub z nią związany


SJP.pl


dionizja

imię żeńskie


SJP.pl

Dionizja – żeński odpowiednik imienia Dionizy.

Dionizja imieniny obchodzi: 14 lutego, 15 maja, 2 października, 6 grudnia i 12 grudnia.

Wikipedia


dionizjak

rzadko: wino


SJP.pl


dionizje

obrzędy ku czci boga Dionizosa, odprawiane w starożytnej Grecji; Dionizje (traktowane jako święto)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) hist. antyczne uroczystości ku czci boga Dionizosa

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Atenach Dionizje obchodzono na wiosnę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizos mos., Dionizy mos.

 przym. dionizyjski

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary


dionizjusz

imię męskie


SJP.pl

Dionizjusz – oboczna forma imienia Dionizy.

Dionizjusz imieniny obchodzi 8 kwietnia, 19 kwietnia, 3 października, 9 października, 10 października i 29 grudnia.

Wikipedia


dionizjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizjusza lub z nim związany


SJP.pl


dionizos

mit. gr. bóg sił witalnych natury, ekstazy religijnej i wina, związany też z życiem pozagrobowym; Bakchos; Bachus


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) mitgr. bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Wiktionary

Dionizos (także Bakchos, Bachus; gr. Διώνυσος "Diṓnysos", Διόνυσος "Diónysos", Βάκχος "Bákchos", Dionysus, Bacchus) – w mitologii greckiej bóg płodności, dzikiej natury, winnej latorośli, teatru i wina jako napoju upajającego i mającego dobroczynny wpływ na człowieka. Syn Zeusa i śmiertelniczki Semele. Czczony także w starożytnym Rzymie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dionizos zapoznał ludzi z uprawą winnej latorośli.

 (1.1) Atrybutami Dionizosa były: tyrs, kielich (kantaros), wino, wieniec z bluszczu lub winorośli, kiść winogron, delfin, lampart, leopard, lew, osioł, pantera i róg obfitości.

 (1.1) Hestia ustąpiła Dionizosowi swoje miejsce w gronie dwunastu największych bóstw olimpijskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs, AS: dʹi ̯o̊̃ńizos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizje nmos., Dionizy mos., Dioniza ż., Dionizjusz mos., Dionizja ż., Denis mos., Denisa ż., Dionizów mrz., dionizyjskość ż.

 przym. Dionizosowy, dionizyjski

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Bachus, Liber, Liber Pater

Wiktionary


dionizosowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizosa lub z nim związany


SJP.pl


dionizostwo

Dionizy z małżonką; Dionizowie


SJP.pl


dionizowie

Dionizy z małżonką; Dionizostwo


SJP.pl


dionizowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizego lub z nim związany


SJP.pl


dionizy

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) D. lp., M. B. i W. lm. od: Dioniza

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Denis”. Zobacz też: Denis Island – wyspa w archipelagu Seszeli.

Dionizy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od imienia boga Dionizosa. W niektórych językach jego odpowiednikiem jest forma Denis albo Dennis; oboczną formą jest Dionizjusz. Żeńskim odpowiednikiem jest Dionizja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Panu Dionizemu zrób herbatę z dzikiej róży.

 (1.1) Żona Dionizego została radną Żoliborza.

 (1.1) Przestań wysługiwać się Dionizym i sam podlej rabaty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ, AS: dʹi ̯o̊̃ńizy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dioniza ż., Dionizja ż., Dionizje lm nm., Dionizjusz m., Dionizos mos., Dionizów mrz., dionizyjskość ż.

 przym. dionizyjski

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary


dionizyjski

1. związany z kultem Dionizosa, boga sił witalnych, ekstazy religijnej i wina;
2. pełen beztroskiej radości; upojny, bachiczny, orgiastyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) rel. związany z kultem Dionizosa

 (1.2) filoz. w filozofii nietzscheańskiej związany z nurtem tragicznym i symbolicznym w sztuce greckiej

 (1.3) żywiołowy, dynamiczny, beztroski

 (1.4) związany z wczesnochrześcijańskim mnichem i pisarzem Dionizym Małym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Orfeusz nie uznawał misteriów dionizyjskich, natomiast wielką czcią otaczał Apollina.

 (1.1) Zachował przy tym kult dionizyjskiego sensualizmu i pełni życia, zderzając go następnie z buddyjską ascezą i radykalnym nihilizmem samotnika żyjącego poza społeczeństwem.

 (1.2) Unika przepychu, subiektywności, mistycyzmu. Jakby zarzucając nurt dionizyjski na rzecz nurtu apollińskiego.

 (1.4) Od roku następującego po tej dacie (rok 1 n.e.) zaczął liczyć erę chrześcijańską, od jego imienia zwaną także erą dionizyjską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizy mos., Dionizje lm nm., Dionizos mos.

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bachiczny

Wiktionary


dionizyjsko

przysłówek

 (1.1) na sposób dionizyjski, po dionizyjsku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizy mos., Dionizos mos., Dionizje lm nm.

 przym. dionizyjski

Wiktionary


dionizyjskość

→ dionizyjski


SJP.pl

Patrz:

dionizyjski

diopsyd

minerał z grupy piroksenów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, wzór chemiczny|CaMg[Si2O6].;

Wiktionary

Diopsyd – minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów. Jest minerałem pospolitym i szeroko rozpowszechnionym.

Nazwa pochodzi od "gr. dis" = podwójnie, podwójny i "òpsè" = twarz, wygląd, w odniesieniu do dwóch sposobów orientowania się graniastosłupa.

Wikipedia


dioptaz

przezroczysty, uwodniony krzemian miedzi, używany w jubilerstwie jako kamień półszlachetny


SJP.pl

Dioptaz – minerał z gromady krzemianów pierścieniowych; także jako naskorupienia. Prawidłowe kryształy (narosłe, dobrze wykształcone) spotykane są w druzach. Nie topi się w płomieniu dmuchawy, rozpuszcza się w amoniaku, kwasie solnym i azotowym. Jest kruchy, piroelektryczny, przezroczysty, przeświecający czasami zawiera domieszki żelaza. Sporadycznie wykazuje słaby pleochroizm w kolorach jasno i ciemnozielonej.

Wikipedia


diopter

przyrząd zwiększający dokładność celowania; przeziernik


SJP.pl


dioptra

1. dawny przyrząd geodezyjny i astronomiczny w postaci pręta na okrągłej tarczy z podziałką kątową;
2. dawniej: dioptria (jednostka zdolności zbierającej układu optycznego)


SJP.pl


dioptraż

zdolność zbierająca soczewki wyrażona cyframi w dioptriach


SJP.pl


dioptria

jednostka zdolności zbierającej układu optycznego (soczewki); dla soczewek skupiających mająca wartość dodatnią, dla rozpraszających - ujemną; zdolność zbierająca soczewki o ogniskowej 1 metra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) metrol. opt. jednostka zdolności skupiającej układu optycznego;

Wiktionary

Dioptria (gr. διόπτρα "urządzenie pomiarowe") – jednostka miary zdolności skupiającej układu optycznego, legalna, nienależąca do układu SI (pozaukładowa), stosowana w optyce. Legalność jednostki oznacza, że jest ona dopuszczona do użytku w oficjalnych dokumentach, mimo że jej nazwa (dioptria) nie została przyjęta jako oficjalna nazwa jednostki pochodnej w układzie SI. Obecnie nie jest używany żaden skrót dioptrii. Dawniej stosowano oznaczenia D, dpt lub symbol δ (mała delta).

Wikipedia


dioptromierz

miernik zdolności skupiającej (mocy optycznej) układów optycznych


SJP.pl


dioptryka

dział optyki geometrycznej obejmujący zjawiska związane z załamaniem światła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła;

Wiktionary

Dioptryka ( dioptriké, διοπτρική) – dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła, szczególnie przez soczewki.

Termin ten wprowadził Johannes Kepler w swoim dziele z 1611 roku: "Dioptryka, czyli dowód na to, jak obraz staje się widoczny dzięki nowo wynalezionemu teleskopowi" (oryg. " Dioptrice seu demonstratio eorum quae visui & visibilibus propter Conspicilla ita pridem inventa accident").

Wikipedia


dior

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Christian Dior – francuski projektant, założyciel domu mody
  • Christian Dior SA – francuski dom mody
  • Dior Eluchíl
  • Dior (namiestnik Gondoru)

Wikipedia


diora

marka sprzętu radiowego i firma


SJP.pl

Diora S.A. – przedsiębiorstwo produkcyjne z siedzibą w Dzierżoniowie istniejące w latach 1945–2006. Pierwsze polskie przedsiębiorstwo produkujące odbiorniki radiowe w okresie po II wojnie światowej.

Wikipedia


diorama

obraz namalowany częściowo na materiale nieprzezroczystym, a częściowo na przezroczystym, metodą laserunkową, sprawiający wrażenie przestrzeni przy podświetleniu go od tyłu w zaciemnionym wnętrzu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. szt. namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości

 (1.2) techn. szt. zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami

Wiktionary

Diorama (z gr. "dioráō" „widzę na przestrzał”) – w malarstwie rodzaj obrazu w głębokim obramowaniu, gdzie pewne jego części są nieprzezroczyste, malowane na płótnie, a inne przezroczyste są malowane na cienkim materiale techniką laserunkową. Oświetlany z dowolnej strony w ciemnym pomieszczeniu, pozwala na uzyskanie efektów plastycznych w przestrzeni (przy użyciu ruchomych źródeł światła może dawać wrażenie ruchu), czasem uzupełniony sztafażem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲjɔˈrãma, AS: dʹi ̯orãma

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dioramowy

Wiktionary


dioramowy

przymiotnik od: diorama


SJP.pl


dioryt

magmowa skała głębinowa


SJP.pl

Dioryt – obojętna skała głębinowa, składająca się głównie z (2/3 objętości) plagioklazów (zwykle andezynu i oligoklazu) i amfiboli (hornblenda), niekiedy z dodatkiem piroksenów (augit, hipersten), biotytu oraz skaleni potasowych (ortoklaz, mikroklin). Niektóre odmiany zawierają niewielkie ilości kwarcu (do 5%) bądź oliwinu. Minerałami akcesorycznymi są: magnetyt, ilmenit, apatyt, cyrkon, tytanit. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF dioryt zajmuje pole 10 wraz z gabrem.

Wikipedia


diorytowy

przymiotnik od: dioryt


SJP.pl


dioskur

przenośnie, książkowo: jeden z dwóch nierozłącznych towarzyszy, przyjaciół


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dioskur − imię
  • Dioskur z Aleksandrii (zm. 305-307) − święty męczennik z IV w.
  • Dioskur I (zm. 454) − patriarcha Aleksandrii, założyciel Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Dioskur II (zm. 517) − patriarcha Aleksandrii w latach 516-517
  • Dioskur (zm. 530) − antypapież
  • Dioskur (Atif Ishak, ur. 1946) – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Dioskur (Berhaneselasie Gebre Tsion, ur. 1963) – duchowny Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Dioskur (Abune Dioskoros (ur. 1935, zm. 2015) – erytrejski duchowny, patriarcha Erytrejskiego Kościoła Ortodoksyjnego
  • Dioskurowie

Wikipedia


dioskurowie

przenośnie, książkowo: dwaj nierozłączni towarzysze, przyjaciele


SJP.pl

Dioskurowie (zw. także Tyndarydami; lp gr. Διόσκουρος Dióskouros, lm gr. Διόσκουροι Dióskouroi ‘synowie Zeusa’, lp łac. Dioscurus, lm łac. Dioscuri, Gemini ‘bliźnięta’), Kastor (gr. Κάστωρ Kástōr, łac. Castor) i Polideukes (także Polydeukes, Polluks; gr. Πολυδεύκης Polydeúkēs, łac. Pollux) – w mitologii greckiej bliźniacy, ubóstwieni herosi, Argonauci, uczestnicy łowów kalidońskich i amazonomachii, opiekunowie żeglarzy i żołnierzy.

Wikipedia


diosmina

flawonoid stosowany w leczeniu niewydolności żylnej i żylaków


SJP.pl

Di

Wikipedia


dioteletyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) teol. hist. doktryna uznająca istnienie dwóch woli w Jezusie Chrystusie;

Wiktionary

Dioteletyzm – kierunek w teologii chrześcijańskiej przyjmujący, że Jezus Chrystus posiada dwa rodzaje woli, jedną Boską i jedną ludzką oraz że obydwie przejawiały się w działaniu.

Dioteletyzm został uznany za obowiązującą doktrynę na Soborze konstantynopolitańskim III w 681 roku. Doktryna uznana jako naturalna konsekwencja doktryny o dwóch naturach w Chrystusie. Przeciwieństwem dioteletyzmu jest uznawany za heretycki monoteletyzm, według którego wola ludzka została wchłonięta przez wolę Boską.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sobór konstantynopolitański III uznał dioteletyzm za doktrynę obowiązującą w Kościele.

Wiktionary


dip

zimny, gęsty sos do maczania pieczywa, warzyw itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) kulin. gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;

 (1.2) sport. ćwiczenie fizyczne polegające na wykonaniu pionowego ruchu w pozycji z wyprostowanym tułowiem i zgiętymi nogami w kolanach, cały czas opierając ręce na dwóch poziomych poręczach znajdujących się po lewej i prawej stronie (mniej więcej na poziomie pasa) od linii patrzenia ćwiczącego;

Wiktionary

Dip (z to dip „zamaczać”) – gęsty sos zimny, którego podstawą jest śmietana, twaróg, jogurt, majonez. Swój wyrazisty smak zawdzięcza dodatkom: aromatycznym ziołom, marynatom, owocom, przyprawom.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲip, AS: dʹip

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maczanka

 (1.2) pompka na poręczach, pompka szwedzka

Wiktionary


dipawali

hinduskie święto ku czci bogini Lakszmi; diwali


SJP.pl


dipeptyd

peptyd złożony z dwóch aminokwasów; dwupeptyd


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) organiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch reszt aminokwasowych połączonych wiązaniem peptydowym

Wiktionary


dipis

osoba, która wywieziona na przymusowe roboty przez hitlerowskie Niemcy nie wróciła do kraju po zakończeniu II wojny światowej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. osoba, która w wyniku działań wojennych znalazła się poza krajem zamieszkania, wymagająca pomocy, aby wrócić do ojczyzny;

Wiktionary


dipiska

→ dipis


SJP.pl

Patrz:

dipis

dipladenia

pnącze uprawne z rodziny toinowatych


SJP.pl


diplekser

filtr rozdzielczy odprzęgający obwody dwóch źródeł


SJP.pl


dipleurula

typ planktonicznych larw u szkarłupni i półstrunowców


SJP.pl

Di

Wikipedia


diplodok

wymarły roślinożerny gad z rzędu dinozaurów, o długiej szyi i bardzo długim ogonie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) paleont. gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲiˈplɔdɔk, AS: dʹiplodok

Wiktionary


diploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych dwa zespoły chromosomów


SJP.pl

Nie mylić z: Diplont.

Diploid (gr. "διπλος" ‘podwójny’) – komórka lub organizm zawierający w swoim genomie podwójny zestaw chromosomów homologicznych. Oznaczany jest jako 2n.

U organizmów rozmnażających się płciowo jeden z nich zazwyczaj pochodzi od matki, zaś drugi od ojca. Większość eukariontów (szczególnie wyższych) jest diploidalna.

Wikipedia


diploidalność

→ diploidalny


SJP.pl

Patrz:

diploidalny

diploidalny

mający podwójną liczbę chromosomów w komórce


SJP.pl


diplokok

bakteria o kształcie ziarenka fasoli, zwykle chorobotwórcza; dwoinka


SJP.pl


diplont

organizm składający się z komórek o podwójnej (diploidalnej) liczbie chromosomów w jądrze


SJP.pl

Nie mylić z: Diploid.

Diplont, diplobiont – organizm, którego cały cykl życiowy (z wyjątkiem fazy haploidalnych gamet) jest diploidalny. Oznacza to w praktyce, że jego komórki somatyczne zawierają w swoim genomie podwójny zestaw chromosomów homologicznych (oznaczany jako 2n). Diplontami są wszystkie tkankowce, a także niektóre brunatnice i okrzemki.

Wikipedia


diplopia

podwójne widzenie spowodowane niesprawnością mięśni zewnętrznych gałki ocznej; ambiopia


SJP.pl

Diplopia (widzenie zdwojone, podwójne widzenie) - zaburzenie widzenia stereoskopowego objawiające się widzeniem podwójnych obrazów przedmiotów, które może być powodowane zaburzeniami działania ośrodkowego układu nerwowego lub porażeniem ośrodków motorycznych oka. Obrazy mogą być przesunięte względem siebie w poziomie, lub pionie.

Wikipedia


diploporowy

przymiotnik od: diplopora


SJP.pl


dipol

1. dwubiegunowy układ elektryczny lub magnetyczny;
2. krótkofalowa antena kierunkowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fiz. układ dwóch biegunów lub ładunków wytwarzający pole

Wiktionary

Dipol ( "dipolos", dwa bieguny) – układ dwóch różnoimiennych ładunków elektrycznych lub biegunów magnetycznych, wytwarzający pole dipolowe. Można go scharakteryzować wektorem zwanym momentem dipolowym. Odmiany:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dipolowy

Wiktionary


dipolowy

przymiotnik od: dipol


SJP.pl


diprotodon

największy torbacz w historii Ziemi, żyjący na terenie Australii w okresie plejstocenu


SJP.pl

Diprotodon – wymarły rodzaj ssaka z rodziny Diprotodontidae. Największy torbacz w historii Ziemi. Był wielkości dzisiejszego nosorożca białego. Prowadził podobny tryb życia do hipopotama. Szkielety tych zwierząt zostały odkryte w słonych glinach australijskiego jeziora Callabona.

Wikipedia


dipsja

picie, wchłanianie wody wywoływane wzrostem stężenia jonów sodowych na zewnątrz komórki


SJP.pl


dipsoman

osoba cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniak, dipsomaniak, dypsoman


SJP.pl


dipsomania

okresowa potrzeba picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomania


SJP.pl

Nie mylić z: polidypsją.

Dipsomania lub dypsomania (z gr. "dipsa" - pragnienie) – zaburzenie polegające na występującej okresowo potrzebie picia alkoholu. Jest to wytworzony odruch warunkowy pojawiający się mimo prawidłowej regulacji przemiany wodnej. Zaburzenie takie może pojawić się u osób z patologicznie zwiększonym łaknieniem (hiperfagia), w alkoholizmie i u narkomanów. Charakterystyczne jest to, że chorzy odczuwają pragnienie tylko w dzień, nie w nocy.

Wikipedia


dipsomaniak

osoba cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniak, dypsoman, dipsoman


SJP.pl


dipsomaniakalny

→ dipsomania; dypsomaniakalny


SJP.pl


dipsomanka

kobieta cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniaczka, dypsomanka


SJP.pl


dipterologia

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ent. nauka o muchówkach;

Wiktionary

Dipterologia – dział entomologii zajmujący się badaniem muchówek ("Diptera"). Naukowcy zajmujący się dipterologią to dipterolodzy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdʲiptɛrɔˈlɔɟja, AS: dʹipteroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dipterolog m.

Wiktionary


dipteros

świątynia grecka, w której naos otoczony był dwoma rzędami kolumn; dypteros


SJP.pl

Dipteros (dypteros, dwuskrzydłowy) – świątynia, którą otacza podwójna kolumnada.

Szczególnie popularna w architekturze jońskiej (greckiej). Najsłynniejszym przykładem dipterosu jest świątynia Artemidy w Efezie, tzw. Artemizjon.

Pseudodipteros – podobnie jak dipteros ma dwa rzędy kolumn biegnące dookoła, ale pierwszy rząd jest wtopiony w ścianę budynku. Pseudodipterosem był na przykład Herajon (świątynia Hery) niedaleko Paestum w południowych Włoszech.

Wikipedia


dipylon

największa znana brama wjazdowa w starożytnej Grecji, obecnie zabytek tamtego okresu


SJP.pl

Di

Wikipedia


dipyloński

przymiotnik od: Dipylon


SJP.pl


dipówka

miseczka, w której podaje się gęsty sos do maczania pieczywa, warzyw itp.


SJP.pl


dirac

[czytaj: diRAK] nazwisko francuskie, np. Paul Dirac (1902 - 1984), brytyjski fizyk, jeden z twórców teorii kwantowej


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Paul Dirac – fizyk angielski, jeden z twórców mechaniki kwantowej
  • Notacja Diraca – zapis formalizmów
  • Dirac (kodek) – kodek obrazu
  • Dirac (Charente) – miejscowość we Francji

Wikipedia


dirae

[czytaj: dire] złorzeczący wiersz charakterystyczny dla poezji łacińskiej


SJP.pl


direct

przymiotnik

 (1.1) środ. hand. bezpośredni (odnośnie sprzedaży, sposobu dotarcia do klienta, nawiązania kontaktu)

Wiktionary

Direct - studyjny album Vangelisa, wydany w 1988 roku. Jest wprowadzeniem do cyklu, którego ideą było łączenie różnych horyzontów muzycznych i odkrywanie ścieżek pomiędzy odmiennymi stylami: od współczesnej muzyki symfonicznej do muzyki etnicznej.

Wikipedia


directx

DirectX – zestaw funkcji API wspomagających generowanie grafiki (dwuwymiarowej i trójwymiarowej), dźwięku oraz innych zadań związanych zwykle z grami komputerowymi i innymi aplikacjami multimedialnymi. DirectX jest produktem firmy Microsoft dostępnym tylko na platformę Windows oraz konsolę Xbox.

Wikipedia


direktor

element anteny dipolowej


SJP.pl


direttissima

droga wspinaczki wiodąca możliwie najprościej na wierzchołek góry


SJP.pl

Direttissima (wł. "najkrótsza") – określenie drogi wspinaczkowej poprowadzonej możliwie blisko linii spadku wierzchołka. Droga jeszcze bliższa idealnej linii spadku to "superdirettissima". W slangu wspinaczkowym oba te określenia są często skracane do "diretta" i "superdiretta".

Wikipedia


dirge

[czytaj derdż] w poezji angielskiej: pieśni żałobne wyrażające smutek z powodu śmierci bliskiej osoby lub zwierzęcia


SJP.pl

Dirge – piosenka napisana przez amerykańskiego muzyka Boba Dylana, którą nagrał w 1973 roku. Utwór wydano na albumie "Planet Waves" (1974).

Wikipedia


dirham

dirhem;
1. jednostka monetarna w Iraku, Maroku i Zjednoczonych Emiratach Arabskich
2. średniowieczna srebrna moneta arabska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) monet. waluta Maroka i Zjednoczonych Emiratów Arabskich; ,

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲirxãm, AS: dʹirχãm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dirhamowy

Wiktionary


dirhem

dirham;
1. jednostka monetarna w Iraku, Maroku i Zjednoczonych Emiratach Arabskich
2. średniowieczna srebrna moneta arabska


SJP.pl

Dirhem (dirham) – jednostka wagi pierwotnie ustalona w Arabii jako 2/3 drachmy attyckiej. Także srebrna moneta krajów arabskich bita od VII do XI wieku.

Obecnie w użyciu są następujące waluty o nazwie nawiązującej do "dirhema":

W użyciu są również jako zdawkowe jednostki monetarne:

Wikipedia


dirk

lina przy ożaglowaniu gaflowym, służąca do podtrzymywania noku bomu; dirka


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dirk (imię)
  • dirk (broń)
  • Dirk Pitt – bohater książek Clive’a Cusslera

Wikipedia


dirka

lina przy ożaglowaniu gaflowym, służąca do podtrzymywania noku bomu; dirk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żegl. lina podtrzymująca bom;

Wiktionary

Dirka – lina olinowania ruchomego przy ożaglowaniu gaflowym, biegnąca od noku bomu na ukos do górnej części masztu, służąca do podtrzymywania bomu. Na każdy bom przypadają dwie dirki, przy czym wybierana jest dirka nawietrzna, zaś zawietrzną luzuje się, aby nie odkształcała i nie przecierała żagla.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲirka, AS: dʹirka

Wiktionary


dirke

w mitologii greckiej: żona Likosa, króla Teb


SJP.pl

Dirke – w mitologii greckiej druga żona króla Teb Likosa. Aby ją poślubić, Likos odtrącił i uwięził swoją pierwszą żonę Antiopę. Dirke zginęła zamęczona przez synów Antiopy, którzy z zemsty przywiązali ją do byka.

Wikipedia


dirndl

kobiecy strój ludowy z południowych Niemiec i Tyrolu, składający się z sukienki z gorsetem, bluzki i fartucha


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) rodzaj stroju ludowego, pochodzącego z rejonu Alp;

Wiktionary

Dirndl – tradycyjny kobiecy strój ludowy, noszony w południowych Niemczech i Austrii, oparty na historycznym ubiorze chłopek zamieszkujących Alpy.

Wikipedia


dirować

nurkować zgodnie z koncepcją DIR


SJP.pl


dirt

[czytaj: dert] sport wyczynowy na rowerze typu BMX; skoki w powietrzu z akrobacjami


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dirt – angielski zespół muzyczny
  • Dirt – album studyjny zespołu Alice in Chains z 1992
  • Dirt – amerykański serial telewizyjny, emitowany w latach 2007–2008
  • Colin McRae: DiRT – komputerowa gra rajdowa z 2007
  • Colin McRae: DiRT 2 – komputerowa gra rajdowa z 2009
  • Dirt 3 – komputerowa gra rajdowa z 2011
  • Dirt Showdown – komputerowa gra rajdowa z 2012
  • Dirt Rally – komputerowa gra rajdowa z 2015
  • Direct Route Technology (Di.R.T.) – konstrukcja przerzutki tylnej i związany z nią sposób prowadzenia linki do przerzutki
  • Dirt jumping – dyscyplina BMX

Wikipedia


dirty

[czytaj: derty] w muzyce: chrapliwe, szorstkie brzmienie instrumentu


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dirty (Brudne sprawy) – film z 2005 roku
  • Dirty – album Sonic Youth
  • Dirty – zespół muzyczny
  • „Dirty” – piosenka Basshuntera z albumu Calling Time
  • Dirty Harry (Brudny Harry) – film z 1971

Wikipedia


dis

dźwięk d podwyższony o pół tonu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. dźwięk d podwyższony o półton;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dís – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
  • Dis – album muzyczny Jana Garbarka wydany w 1976 r.
  • Dis – lodowe jezioro z Boskiej komedii Dantego
  • Dis – język programowania
  • dis – nazwa dźwięku muzycznego
  • Dis Pater – bóg śmierci w mitologii rzymskiej
  • DIS – radziecki samolot z okresu II wojny światowej
  • diss – rodzaj utworu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲis, AS: dʹis

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. D♯

Wiktionary


dis-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku dis


SJP.pl

Dis-dur – gama muzyczna oparta na skali durowej, której toniką jest dis. Gama Dis-dur zawiera dźwięki: dis, eis, fisis, gis, ais, his, cisis. Enharmonicznym odpowiednikiem Dis-dur jest gama Es-dur.

Dis-dur to także akord, zbudowany z pierwszego (dis), trzeciego (fisis) i piątego (ais) stopnia gamy Dis-dur.

Wikipedia


dis-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku dis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji dis-moll (1.1)

Wiktionary

dis-moll − gama oparta na skali molowej, której toniką jest dis. Gama ta w odmianie naturalnej (eolskiej) zawiera dźwięki: dis, eis, fis, gis, ais, h, cis. W zapisie tonacji dis-moll występuje sześć krzyżyków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲis‿mɔl, AS: dʹis‿mol

Wiktionary


disa

idisa; w mitologii germańskiej:
1. żeńskie bóstwo opiekuńcze pokrewne nornom;
2. demon śmierci, zniszczenia i wojny, wegetacji i płodności


SJP.pl

Disa – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych ("Orchidaceae"). Obejmuje ok. 185 gatunków. Rośliny te występują w Afryce subsaharyjskiej w takich krajach jak: Kenia, Tanzania, Uganda, Etiopia, Sudan, Angola, Malawi, Mozambik, Zambia, Zimbabwe, RPA, Gwinea, Lesotho, Wybrzeże Kości Słoniowej, Liberia, Niger, Nigeria, Sierra Leone, Burundi, Kamerun, Republika Środkowoafrykańska, Kongo, Gabon, Rwanda, DRK, Madagaskar, Reunion oraz na Półwyspie Arabskim w Jemenie.

Wikipedia


disablizm

[czytaj: disejblizm] dyskryminacja osób niepełnosprawnych; ableizm, ablizm, handicapizm, handikapizm


SJP.pl


disacharyd

węglowodan zbudowany z dwóch cząsteczek cukrów prostych połączonych wiązaniem glikozydowym; dwusacharyd, bisacharyd, dwucukier, bioza


SJP.pl


disaggio

[czytaj: dizadżio] spadek kursu dewiz, papierów wartościowych poniżej ich wartości nominalnej; disagio; dysażio; dyzażio


SJP.pl


disagio

[czytaj: dizadżio] spadek kursu dewiz, papierów wartościowych poniżej ich wartości nominalnej; dysażio; dyzażio; disaggio


SJP.pl


discantus

[czytaj: diskantus] dawniej: śpiew dwugłosowy; dyszkant


SJP.pl

Di

Wikipedia


dischi

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. włoski makaron w kształcie dysków-ślimaczków, stosowany najczęściej do zup lub sałatek makaronowych;

Wiktionary

Dischi, dischi volanti (czytaj: "diski", dosł. "latające talerze", także: "messicani") – rodzaj włoskiego makaronu w kształcie dysków-ślimaczków, stosowany najczęściej do zup lub sałatek makaronowych.

Nazwa rozpowszechniła się wkrótce po wymyśleniu nazwy niezidentyfikowanych obiektów latających w 1947.

Wikipedia


disclaimer

[czytaj: disKLEJmer] oświadczenie przedsiębiorstwa, w którym zrzeka się ono odpowiedzialności za wytworzony produkt lub oferowaną usługę


SJP.pl

Disclaimer (dosłownie: „zrzeczenie się”) – zapożyczony z języka angielskiego termin w najogólniejszym rozumieniu określający każdy zapis, którego celem jest wyłączenie przez autora części lub całości odpowiedzialności cywilnoprawnej związanej z korzystaniem ze świadczonych przez niego usług.

Wikipedia


disclosure

[czytaj: dysklożer] ujawnienie w reklamie informacji o danym produkcie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Disclosure – brytyjski duet tworzący muzykę elektroniczną
  • Disclosure – album muzyczny grupy The Gathering
  • Disclosure (polski tytuł W sieci) – amerykański film, dreszczowiec z 1994 roku w reżyserii Barry'ego Levinsona
  • Disclosure Day – amerykański film z 2026 roku w reżyserii Stevena Spielberga

Wikipedia


discman

[czytaj: diskmen lub dyskmen] przenośny odtwarzacz płyt kompaktowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) elektron. przenośny odtwarzacz płyt CD wyposażony w słuchawki;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeszcze kilka lat temu moim marzeniem był discman, dziś wolę empetrójkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲiskmɛ̃n, AS: dʹiskmẽn

Wiktionary


disco

[czytaj: disko] dysko, disko;
1. dyskoteka;
2. muzyka dyskotekowa;
3. lokal, w którym tańczy się przy muzyce dyskotekowej;
4. dyskotekowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. gatunek muzyki popularnej;

 (1.2) choreogr. styl popularnego współczesnego tańca

 (1.3) środ. dyskoteka

przymiotnik

 (2.1) mający cechy muzyki disco (1.1)

 (2.2) mający cechy tańca disco (1.2)

Wiktionary

Disco, znane także pod nazwą muzyka dyskotekowa – gatunek muzyki popularnej będący rodzajem rytmicznej muzyki tanecznej, głównie, choć nie wyłącznie, przeznaczonej do tańca w dyskotekach. Szczególnie popularny w drugiej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednak pierwsze utwory w stylu czystego disco pojawiły się około 1974.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲiskɔ, AS: dʹisko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) dyskoteka

Wiktionary


discopolo

[czytaj: diskopolo] rodzaj muzyki charakteryzujący się kiczem i prostotą wykonania; disco polo


SJP.pl


discopolowiec

[czytaj: diskopolowiec] wykonawca lub fan muzyki disco polo


SJP.pl


discopolowy

→ discopolo [czytaj: diskopolowy]


SJP.pl


discord

[czytaj: diskord] darmowa aplikacja do komunikacji, umożliwiająca prowadzenie rozmów tekstowych, głosowych i wideo


SJP.pl

Di

Wikipedia


discordowy

→ Discord [czytaj: diskordowy]


SJP.pl


discount

[czytaj: dyskant lub dyskont] sklep samoobsługowy mający w ofercie wybrane produkty po niskich cenach; dyskont


SJP.pl


discovery

[czytaj: disKAwery]
1. amerykański program badań Układu Słonecznego;
2. nazwa jednego z amerykańskich wahadłowców kosmicznych;
3. kanał telewizyjny nadający programy dokumentalne; Discovery Channel;
4. model samochodu marki Land Rover


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Discovery – amerykański prom kosmiczny
  • Discovery – amerykański kosmiczny program badawczy
  • Discovery – nadawca telewizyjny
  • Discovery – album muzyczny Electric Light Orchestra z 1979
  • Discovery – album muzyczny Mike’a Oldfielda z 1984 roku
  • Discovery – album muzyczny Daft Punk z 2001
  • Discovery – box set Pink Floyd z 2011
  • Discovery Polska – grupa stacji telewizyjnych
    • Discovery Channel – ogólno-dokumentalna
    • Animal Planet – przyrodnicza
    • Discovery Travel and Living – turystyczna
    • Discovery Science – naukowo-techniczna

Wikipedia


diseksualizm

obojnaczość, obupłciowość, dwupłciowość, obojnactwo, hermafrodytyzm;
1. u zwierząt: jednoczesne występowanie gruczołów rozrodczych męskich i żeńskich w organizmie lub gruczołu obojnaczego;
2. u człowieka: wrodzona wada rozwojowa polegająca na istnieniu u tej samej osoby gonad męskich i żeńskich


SJP.pl


disengagement

[czytaj: dyzengejdżment] działanie zmierzające do zmniejszenia napięcia pomiędzy blokami państw, polegające na likwidacji baz wojskowych i wycofaniu wojska z linij demarkacyjnych


SJP.pl


diseuse

[czytaj: dizEZ] artystka sceniczna, której produkcje piosenkarskie zawierają utwory o różnym stylu z pogranicza sztuki lekkiej i poważnej, zaś ich interpretacja wymaga często stylu "mówionego"; dizeza


SJP.pl


disfolid

groźny wąż afrykański o bardzo silnym jadzie


SJP.pl


disiarczek

związek chemiczny zawierający związane z sobą dwa atomy siarki; dwusiarczek


SJP.pl


disiarczkowy

→ disiarczek; dwusiarczkowy


SJP.pl


disis

[czytaj: dis-is] dźwięk d podwyższony o dwa półtony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. dźwięk d podwyższony o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwięki disis na pięciolinii. W kolejności: disis¹, disis², Disis, disis°.

Disis – dźwięk, którego częstotliwość dla disis¹ wynosi około 329,6 Hz. Jest to podwyższony za pomocą podwójnego krzyżyka dźwięk d. Dźwięki enharmonicznie równoważne (o tej samej wysokości) to: e i fes.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲisʲis, AS: dʹisʹis

Wiktionary


diskdżokej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) didżej, disc jockey, dyskdżokej, DJ

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Witajcie w Prusach, krainie "Multi Kulti" — wołał niedawno diskdżokej w radiu berlińskim.

Wiktionary


disko

dysko, disco;
1. dyskoteka;
2. muzyka dyskotekowa;
3. lokal, w którym tańczy się przy muzyce dyskotekowej;
4. dyskotekowy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Disko – wyspa na Morzu Baffina
  • Disko – zatoka Morza Baffina
  • Disco

Wikipedia


diskoprezenter

rzadko: osoba prezentująca muzykę w dyskotece; didżej, dyskdżokej, disc jockey


SJP.pl


diskrobiowy

zawierający dwa łańcuchy skrobi; dwuskrobiowy


SJP.pl


dislajk

internetowe oznaczenie posta informujące, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy; dislike


SJP.pl


dislajkować

środowiskowo: oznaczać post internetowy w celu pokazania, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy


SJP.pl


dislike

[czytaj: dislajk] internetowe oznaczenie posta informujące, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy; dislajk


SJP.pl


disnejowski

związany z filmami Disneya, taki jak w tych filmach; disneyowski


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) film. występujący w produkcjach Disneya, taki jak u Disneya, związany z filmami Disneya

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieci uwielbiają disnejowskiego Kubusia Puchatka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Disnejowski

 rzecz. Disney mos.

Wiktionary


disney

Walt (właściwie Walter Elias) Disney [czytaj: łolt disnej] - amerykański producent i reżyser filmowy (1901-66)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) film. nazwisko twórcy amerykańskiego koncernu filmowego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Disney – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Mayes
  • Walt Disney – założyciel The Walt Disney Company, amerykański reżyser, producent filmowy
  • Roy Oliver Disney – współtwórca firmy The Walt Disney Company
  • Disney – oficjalna skrótowa forma The Walt Disney Company – największa na świecie korporacja mediowa
  • Walt Disney Pictures – wytwórnia filmowa powstała w 1983 roku
  • Walt Disney Animation Studios – najstarsza wytwórnia filmów animowanych powstała w 1934 roku
  • Disneynature – wytwórnia filmowa zajmująca się produkcją filmów dokumentalnych
  • Walt Disney Records – wytwórnia muzyczna nagrywająca ścieżki dźwiękowe do filmów wytwórni Disneya
  • Disney Channel – stacja telewizyjna nadająca seriale i kreskówki oraz filmy wytwórni Disneya
  • Disney XD – kanał telewizyjny emitujący seriale jak i kreskówki oraz filmy Disneya
  • Disney Junior – kanał telewizyjny emitujący edukacyjne seriale i kreskówki Disneya
  • Radio Disney – internetowa stacja radiowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rodzina Disneyów weszła w posiadanie sporego majątku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Disnejowski, disnejowski

 rzecz. Disneyland mrz.

Wiktionary


disneyland

[czytaj: DISnejlend albo DISnejland] przenośnie: cudowna kraina, w której spełniają się marzenia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) turyst. film. wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Wiktionary

Disneyland (wymowa:) – amerykański park tematyczny położony w miejscowości Anaheim, w stanie Kalifornia. Został otwarty w 1955 roku i był to jedyny park Disneya zbudowany za życia Walta Disneya i osobiście przez niego nadzorowany. W 2001 roku został włączony jako część kompleksu rozrywkowego Disneyland Resort.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten obrzydliwy incydent wydarzył się w ubiegły piątek, ok. 21.00 w Disneylandzie w Los Angeles.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. disneylandowy

 rzecz. Disney mos.

Wiktionary


disneylandowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Disneylandu, związany z Disneylandem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Disneyland m.

Wiktionary


disneylandyzacja

[czytaj: disnejlendyzacja] komercyjne działania instytucji kultury, np. muzeów


SJP.pl


disneyowski

[czytaj: disnejowski] związany z filmami Disneya, taki jak w tych filmach; disnejowski


SJP.pl


disować

dissować; środowiskowo:
1. obrażać, poniżać;
2. wykonywać lub nagrywać piosenkę ukazującą negatywne cechy jakiejś osoby


SJP.pl


disperato

określenie wykonawcze: z desperacją


SJP.pl


display

[czytaj: displej] displej;
1. wyświetlacz w urządzeniach elektronicznych;
2. obrazy lub słowa, które widać na monitorze komputera


SJP.pl


displej

display;
1. wyświetlacz w urządzeniach elektronicznych;
2. obrazy lub słowa, które widać na monitorze komputera


SJP.pl


diss

obraza, atak słowny na konkretną osobę; popularne w hip-hopie ukazywanie negatywnych cech czyjejś twórczości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) slang. obraza, atak słowny na kogoś

Wiktionary

Diss – miasto w Anglii, w hrabstwie Norfolk, w dystrykcie South Norfolk. Leży 31 km na południowy zachód od Norwich i 129 km na północny wschód od Londynu. W 2001 miasto liczyło 6742 mieszkańców.

Wikipedia


dissogonia

osiąganie dojrzałości płciowej dwukrotnie w ciągu życia niektórych żebropławów i pierścienic


SJP.pl


dissować

[czytaj: disować] disować; środowiskowo:
1. obrażać, poniżać; 1. wykonywać lub nagrywać piosenkę ukazującą negatywne cechy jakiejś osoby


SJP.pl

czasownik

 (1.1) slang. wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający

 (1.2) slang. ogólniej: wyśmiewać, poniżać lub obrażać kogoś

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) disować

Wiktionary


distres

stres negatywny, występujący podczas całkowitego fizycznego i psychicznego wycieńczenia


SJP.pl


distributiw

w językoznawstwie: wyraz pełniący funkcję dystrybutywną


SJP.pl


distylos

świątynia grecka z charakterystycznymi dwoma wewnętrznymi filarami


SJP.pl


disulfiram

związek organiczny zaburzający metabolizm alkoholu etylowego w organizmie, stosowany w leczeniu alkoholizmu; anticol; antabus; esperal


SJP.pl

Disulfiram – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w leczeniu alkoholizmu, którego działanie polega na wpływie na metabolizm alkoholu etylowego.

Wikipedia


disulfiramowy

→ disulfiram


SJP.pl

Patrz:

disulfiram

disulfoton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd;

Wiktionary

Disulfoton – organiczny związek chemiczny, insektycyd fosforanoorganiczny należący do grupy estrów kwasu tiofosforowego, akarycyd oraz inhibitor acetylocholinoesterazy. Jest rozpylany na uprawach tytoniu, trzciny cukrowej, ziemniaków, kukurydzy w celu zwalczania mszyc, wciornastków i przędziorków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Amerykańska EPA ograniczyła w USA użycie disulfotonu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲisulˈfɔtɔ̃n, AS: dʹisulfotõn

Wiktionary


dit

1. gatunek poezji popularny we Francji, ukazujący zdarzenia, zachowania człowieka jako przykład zjawisk powszechnych;
2. ilość informacji zawarta w komunikacie o występowaniu jednej z dziesięciu możliwości; jednostka informacji dziesiątkowa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dit Clapper – kanadyjski hokeista
  • Samnang Dit – kambodżańska zapaśniczka
  • dit – inne oznaczenie banu
  • DIT
  • Lieu-dit

Wikipedia


diteista

osoba wierząca w dwóch bogów lub w Boga dwupostaciowego; dyteista


SJP.pl


diterpenoid

związek z grupy związków chemicznych, do których należą m.in. fitol, forskolina


SJP.pl


diterpenoidy

związek z grupy związków chemicznych, do których należą m.in. fitol, forskolina


SJP.pl


diterpeny

Diterpeny (C20H32) – i ich pochodne, związki organiczne z grupy terpenów, są tetramerami izoprenu. Występują głównie w żywicach roślinnych. Charakteryzują się wysoką temperaturą wrzenia. Dotychczas nie znalazły większego zastosowania praktycznego.

Przykładami są: stewiol, kwasy żywiczne, fitol i labdany.

Wikipedia


dithering

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dithering (audio)
  • dithering (grafika komputerowa)

Wikipedia


ditianon

nazwa zwyczajowa fungicydu z grupy pochodnych chinonu


SJP.pl


ditionin

ditionin sodu - nieorganiczny związek chemiczny używany m.in. przy produkcji papieru oraz jako wybielacz włókna drzewnego; hydrosulfit, podsiarczyn sodu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny będący solą lub estrem kwasu ditionawego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy bieleniu ścieru drzewnego wykorzystuje się właściwości redukujące ditioninów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ditionian

 przym. ditioninowy, ditionianowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. dwutionin, podsiarczyn, niepopr., przest. hydrosulfit

Wiktionary


ditizon

związek organiczny stosowany w analizie chemicznej, tworzący trwałe kompleksy z jonami wielu metali; difenylotiokarbazon


SJP.pl

Ditizon, difenylotiokarbazon – organiczny związek chemiczny, pochodna tiokarbazonu, stosowany jako odczynnik chemiczny do wykrywania i oznaczania metali.

W stanie stałym ma postać czarnego lub czarnobrunatnego proszku. jest nierozpuszczalny w wodzie. Jego roztwór w etanolu, chloroformie lub czterochlorku węgla ma kolor zielony.

Wikipedia


ditlen

tlen w cząsteczkach dwuatomowych; dwutlen


SJP.pl


ditlenek

związek chemiczny, w którym jeden atom pierwiastka połączony jest z dwoma niepowiązanymi atomami tlenu; dwutlenek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwutlenek

Wiktionary


ditmar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Ditmar, Dietmar – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów "diot" "lud" oraz "mari" "sławny", mogło oznaczać "człowieka cieszącego się sławą wśród ludu". Staropolskim wariantem jest forma Dziećmar.

Ditmar imieniny obchodzi: 2 stycznia, 5 marca, 18 maja i 28 września.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Detek

Wiktionary


ditox

marka środka owadobójczego DDT


SJP.pl


ditranol

syntetyczny związek chemiczny stosowany w leczeniu łuszczycy


SJP.pl

Ditranol ( dithranolum) – organiczny związek chemiczny z grupy polifenoli, jeden z najskuteczniejszych leków przeciwłuszczycowych, stosowany od ponad 90 lat[].

Wikipedia


ditto

z włoskiego: to samo, jak wyżej; detto


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • ditto – znak powtórzenia w druku (np. 〃 bądź ——〃——)
  • Ditto – jeden z pokémonów
  • Ditto – utwór południowokoreańskiej grupy muzycznej NewJeans
  • dittografia

Wikipedia


dittografia

mimowolne, omyłkowe powtarzanie sąsiednich liter, sylab lub wyrazów podczas pisania albo przepisywania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) błąd (występujący najczęściej przy przepisywaniu) polegający na niezamierzonym powtórzeniu jednej litery, sylaby, wyrazu lub linijki;

Wiktionary

Dittografia (od gr. διττός "dittós" – „podwójny” i γραφία "grafía" – „pisanie”) – mimowolne, omyłkowe powtarzanie, podczas przepisywania tekstu, jednostek literackich.

Błąd dittografii najczęściej polega na powtórzeniu tej samej litery, dotyczy również sylab, wyrazów, a nawet większych jednostek w zdaniu. Błąd dittografii popełniany jest nieświadomie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) P. Humbert (art. cyt., 250), uważa bezpodstawnie me' 'et Jahwe za dittografię wyrażenia 'et Chawwah.

Wiktionary


diugoniowate

rodzina morskich ssaków z rzędu brzegowców


SJP.pl

Diugoniowate (Dugongidae) – rodzina morskich ssaków łożyskowych z rzędu brzegowców (Sirenia). Jedyny żyjący współcześnie gatunek tej rodziny – diugoń przybrzeżny ("Dugong dugon") – występuje w wodach tropikalnych u wybrzeża wschodniej Afryki, Azji, Australii i Nowej Gwinei. Syrena morska (†"Hydrodamalis gigas") została wytępiona w XVIII wieku. Gatunki kopalne znane są ze szczątków pochodzących z eocenu. Osiągały do 7 m długości.

Wikipedia


diugoniowaty

o cechach diugoniowatych (rodzina ssaków)


SJP.pl


diugoń

jedyny przedstawiciel rodziny diugoni, morski ssak zaliczany do syren, żyjący w wodach Oceanu Indyjskiego i Spokojnego; piersiopławka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) zool. nazwa systematyczna|Dugong|ref=tak., monotypowy rodzaj ssaków z rodziny diugoniowatych;

 (1.2) zool. zwierzę wodne z rodzaju diugoń (1.1)

Wiktionary


diuk

1. we Francji, Wielkiej Brytanii: wysoki tytuł arystokratyczny, książę spoza najbliższej rodziny królewskiej;
2. osoba nosząca ten tytuł


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. najwyższy tytuł arystokratyczny we Francji, książę;

 (1.2) najwyższy tytuł szlachecki w Wielkiej Brytanii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Korona diuka, jeśli dobrze pamiętam heraldykę, nie ma żadnych gałek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. diuszesa ż.

 przym. diukowski

Wiktionary


diukostwo

godność, tytuł diuka


SJP.pl


diukowski

przymiotnik

 (1.1) właściwy diukowi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kostium diukowski miecza nie przewidywał, co zawsze wydawało się Vimesowi zadziwiająco głupie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diuk mos., diuszesa ż.

Wiktionary


diula

język nigero-kongijski bedący językiem urzędowym Burkina Faso


SJP.pl

Diula lub Jula – grupa etniczna z rodziny ludów Malinke, zamieszkująca przeważnie na terenach Wybrzeża Kości Słoniowej i Burkina Faso, w mniejszej liczbie w Mali i Ghanie. Posługują się językiem diula z grupy mande. Ich populację szacuje się na 4,8 mln. Większość z nich to muzułmanie, od dawna uważani za handlowców.

Wikipedia


diuna

ruchoma wydma piaszczysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diuna – wydma ruchoma, jeden z rodzajów wydm piaskowych
  • koło Helgolandu
  • Diuna (oryg. Dune) – powieść science-fiction napisana przez Franka Herberta
    • Diuna (Arrakis) – fikcyjna planeta w uniwersum stworzonym przez Franka Herberta
    • Diuna – film Davida Lyncha na podstawie powieści Franka Herberta (1984)
    • Diuna – film Denisa Villeneuve’a na podstawie powieści Franka Herberta (2021)
    • Diuna – miniserial telewizyjny na podstawie powieści Franka Herberta
  • Dune

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diuna powoli przesuwała się na wschód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjũna, AS: dʹi ̯ũna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydma

Wiktionary


diuretyczny

wywołujący lub zwiększający wydzielanie moczu; moczopędny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zob. moczopędny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diuretyna ż., diureza ż.

Wiktionary


diuretyk

lek moczopędny


SJP.pl


diuretyna

związek stosowany jako środek moczopędny


SJP.pl


diureza

proces wytwarzania moczu przez nerki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. wytwarzanie i wydalanie moczu

Wiktionary

Diureza – w medycynie, ogół zjawisk związanych z procesem wydalania moczu.

Prawidłowość przebiegu diurezy jest oceniana na podstawie pomiarów objętości moczu, który został wydalony w określonym czasie, np. w ciągu doby lub godziny ("diureza dobowa", "diureza godzinowa"), przy równoczesnym uwzględnieniu ilości podanych płynów. Niekiedy dla wykonania dokładniejszych pomiarów wymagane jest wprowadzenie cewnika na stałe (na cały czas badania) do pęcherza.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. diuretyczny

Wiktionary


diurnał

modlitewnik katolickich księży; część brewiarza


SJP.pl


diurnista

urzędnik nie będący na etacie, pobierający wynagrodzenie dzienne, diety; dietariusz


SJP.pl


diuron

nazwa zwyczajowa herbicydu z grupy pochodnych mocznika


SJP.pl

Diuron, DCMU – organiczny związek chemiczny, fitotoksyczny bojowy środek trujący zaliczany do herbicydów totalnych.

Diuron jest białą, krystaliczną substancją, rozpuszczalną w rozpuszczalnikach organicznych (w wodzie praktycznie nierozpuszczalny).

W małych dawkach stymuluje wzrost roślin. Właściwości toksyczne podobne do monuronu – dawki ok. 10 kg/ha niszczą uprawy warzyw i pastwiska, użycie w ilości 20–30 kg/ha powoduje całkowite wyjałowienie gleby.

Wikipedia


diuszesa

1. odmiana gruszy;
2. we Francji: księżna spoza rodziny królewskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żona diuka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Proszę przekazać diuszesie moje wyrazy szacunku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. diuk m.

 przym. diukowski

Wiktionary


diva

diwa;
1. przestarzale: słynna śpiewaczka operowa lub operetkowa; primadonna;
2. słynna artystka, np. aktorka; gwiazda


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • diwa – popularna, ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki lub słynna aktorka albo tancerka
  • Diva – francuski film z 1981 w reżyserii Jean-Jacques’a Beineix
  • Diva – malajski film z 2007 w reżyserii Sharada Sharana
  • Diva – koreański film z 2020 w reżyserii Cho Seul-ye
  • Diva – album My Sister’s Machine z 1992
  • Diva – album Marcii Hines z 2001
  • Diva – album Annie Lennox z 2002
  • Diva – album Ivy Queen z 2003
  • Diva – album Jeleny Karleušy z 2012
  • „Diva” – singiel Dany International z 1998
  • „Diva” – singel Beyoncé Knowles z 2009

Wikipedia


divadelnosť

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) teatralność

Wiktionary


divertimento

instrumentalna forma muzyki rozrywkowej z XVIII w.; serenada


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) muz. niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;

Wiktionary

Divertimento (określenie z języka włoskiego) – kompozycja instrumentalna stosowana w XVII i XVIII wieku o prostym charakterze, niewielkich rozmiarach i składająca się z kilku części.

Divertimento pochodzi od suity, a forma wykazuje podobieństwo z wczesną symfonią. Kompozycje w tej formie pisali m.in. Wolfgang Amadeus Mozart i Joseph Haydn. W fudze stanowi epizod, w którym rozwijają się elementy tematu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego dorobek to ponad 600 kompozycji, w tym 20 oper, 68 symfonii, 27 koncertów i 19 mszy, oratoria, divertimenta i wiele utworów muzyki kameralnej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲivɛrtʲĩˈmɛ̃ntɔ, AS: dʹivertʹĩmẽnto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) divertissement

Wiktionary


divertissement

[czytaj: diwertisMĄ] wstawka baletowa we francuskiej operze barokowej


SJP.pl

Divertissement (fr. "rozrywka, zabawa") – wywodzące się z francuskiej kultury dworskiej krótkie widowiska o charakterze mieszanym. Najczęściej określano tym terminem widowiska baletowe stanowiące interludium w operze lub w antraktach spektaklu teatralnego, w ich skład wchodziły jednak również muzyka, śpiew i recytacja.Divertissement miały charakter rozrywkowy lub okolicznościowy, często wiązały się z uroczystościami dworskimi. W operze i balecie popularne były do XIX wieku.

Wikipedia


divi-divi

garbnik z owoców brezylki rosnącej w Ameryce Południowej i w Indiach, stosowany do garbowania skór podeszwowych


SJP.pl


divisi

[czytaj: diwiz-i] określenie wykonawcze nakazujące podział na mniejsze zespoły grupy instrumentów jednego typu lub głosu chóralnego


SJP.pl


divus

w starożytnym Rzymie: tytuł przyznawany pośmiertnie cesarzom uznawanym za bogów


SJP.pl

Divus (łac. bóg) – w starożytnym Rzymie tytuł przyznawany w wyniku deifikacji dokonywanej przez Senat. Nadawano go przywódcy kraju - pośmiertnie (np. Juliuszowi Cezarowi, niebędącemu wprawdzie nigdy cesarzem, lecz uświęconemu za szczególne zasługi dla kraju) lub za życia (np. Neronowi).

Wikipedia


divx

1. rodzaj stratnej metody kompresji obrazu filmowego;
2. program komputerowy umożliwiający zapis filmów DVD z pominięciem chroniących je zabezpieczeń antypirackich


SJP.pl

DivX – stratna metoda kompresji obrazu filmowego, w nowszych wersjach zgodna z MPEG-4 część 2, pozwalającą zapisać na zwykłej płycie kompaktowej filmy o długości ok. 90 min i jakości niewiele ustępującej DVD-Video. Wykorzystywana także do przesyłania filmów przez Internet.

Wikipedia


diw

w mitologii perskiej: demon, zły duch


SJP.pl


diwa

diva;
1. przestarzałe: słynna śpiewaczka operowa lub operetkowa; primadonna;
2. słynna artystka, np. aktorka; gwiazda


SJP.pl

Zobacz też: Diva.

Diwa – popularna, ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki lub słynna aktorka albo tancerka.

Wikipedia


diwali

hinduskie święto ku czci bogini Lakszmi; dipawali


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi;

Wiktionary

Di

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diwali (inaczej Deepawali), czyli Święto Światła, w br. przypadło na 25 października. Celebrują je wszyscy wyznawcy hinduizmu. Święto to symbolizuje zwycięstwo prawdy nad fałszem, światła nad ciemnością, życia nad śmiercią, dobra nad złem (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dipawali

Wiktionary


diwapniowy

zawierający dwa atomy wapnia w cząsteczce; dwuwapniowy


SJP.pl


diwinian

ester kwasu winowego, np. diwinian choliny; dwuwinian


SJP.pl


diwęglan

związek chemiczny zawierający w cząsteczce dwa aniony węglanowe; dwuwęglan


SJP.pl


dix

nazwisko, m.in.: Otto Dix (1891-1969), niemiecki malarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dix – rzeka w USA, w stanie Kentucky
  • Dix – góra w USA, w stanie Nowy Jork
  • Dix – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Jefferson
  • Dix – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Kimball
  • Dix – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Schuyler
  • Dix (ang. Dix Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Ford
  • Dix (ang. Dix Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Schuyler

Wikipedia


dixi

z łaciny: powiedziałem, zakończyłem przemówienie


SJP.pl

czasownik

 (1.1) dosł. powiedziałem/am; taka jest moja opinia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzekłem, skończyłem

Wiktionary


dixie

[czytaj: diks-i]
1. postać serialu animowanego "Pixie, Dixie i Pan Jinks";
2. określenie Południa USA, popularne od drugiej połowy XIX wieku


SJP.pl

Dixie (znane również jako Dixieland lub Dixie’s Land) – potoczne określenie południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych.

Do Dixie zalicza się obecnie następujące stany: Alabama, Arkansas, Delaware, Floryda, Georgia, Karolina Południowa, Karolina Północna, Kentucky, Luizjana, Maryland, Missisipi, Oklahoma, Teksas, Tennessee, Wirginia i Wirginia Zachodnia, a także Dystrykt Kolumbii.

Wikipedia


dixieland

[czytaj: DIks-ilend] odmiana tradycyjnego dżezu, naśladująca styl nowoorleańskich Murzynów


SJP.pl

Dixieland – styl w muzyce jazzowej, określany czasem jako "Hot jazz", "Early jazz" ("wczesny jazz"). Powstał w Nowym Orleanie na początku XX w., skąd został przeniesiony do Chicago i Nowego Jorku przez zespoły nowoorleańskie w drugiej dekadzie XX w. Najsłynniejsze standardy dixielandowe to "When the Saints Go Marching In" i "Basin Street Blues".

Wikipedia


dixielandowy

→ dixieland [czytaj: diks-ilendowy]


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dixielandu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dixieland

Wiktionary


dizajn

wzornictwo, projektowanie, projekt; design


SJP.pl


dizajner

projektant przedmiotów lub systemów użytkowych; designer


SJP.pl


dizajnerka

projektantka przedmiotów lub systemów użytkowych; designerka


SJP.pl


dizajnerski

→ dizajner; designerski


SJP.pl


dizel

diesel; potocznie:
1. typ tłokowego silnika spalinowego, napędzanego olejem napędowym; silnik dieslowski, silnik Diesla; ropniak;
2. samochód z silnikiem Diesla; ropniak;
3. olej napędowy


SJP.pl


dizelek

zdrobnienie od: dizel


SJP.pl


dizeza

recytatorka, recytująca zwłaszcza teksty do muzyki; diseuse


SJP.pl


dizzy

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dizzy Dean – amerykański baseballista
  • Dizzy Gillespie – amerykański trębacz
  • Dizzy Reed – amerykański klawiszowiec
  • (5831) Dizzy – planetoida
  • Dizzy – sera gier komputerowych
  • Dizzy Mizz Lizzy – duński zespół muzyczny
  • Dizzy – singel brytyjskiego piosenkarza Olliego Alexandra
  • Bubble Dizzy
  • Dizy
  • The Fantastic Adventures of Dizzy
  • Wonderland Dizzy

Wikipedia


diżoński

przymiotnik od: Dijon


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dijon, dotyczący Dijon (miasta we Francji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dijon

Wiktionary


dj

[czytaj: didżej] skrót od: disc jockey (didżej, dyskdżokej)


SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskoosobowego

 (1.1) muz. osoba grająca muzykę na dyskotekach, najczęściej przy pomocy gramofonów;

Wiktionary

DJ, inaczej didżej (ang. "disc jockey") – osoba zajmująca się dobieraniem oraz odtwarzaniem i miksowaniem muzyki na żywo. DJ najczęściej stara się stworzyć płynność muzyczną w swoim występie, łącząc ze sobą różne utwory muzyczne, dodając efekty dźwiękowe, sample, utwory typu a capella. DJ-e turntabliści posługują się także skreczem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲid͡ʒɛj, AS: dʹiǯei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. didżej mos.

 przym. didżejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) didżej, dyskdżokej

Wiktionary


djakarta

dawna (1942-1972) nazwa Dżakarty, stolicy Indonezji


SJP.pl


djakowica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto leżące w południowo-zachodnim Kosowie w regionie Peć;

Wiktionary

Djakowica ("Ðakovica", "Ђаковица"; alb. "Gjakova" lub "Gjakovë") – miasto leżące w południowo-zachodnim Kosowie w regionie Peć. Czwarte co do wielkości miasto kraju. Ośrodek przemysłu (włókienniczego, spożywczego) i rzemiosła (złotnictwo); meczet (XVI wiek), domy w stylu bałkańskim i orientalnym. W pobliżu miasta wydobycie rud chromu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. djakowicki

Wiktionary


djakowicki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Djakowicą, dotyczący Djakowicy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Djakowica ż.

Wiktionary


djembe

[czytaj: dżembe] afrykański bęben w kształcie kielicha


SJP.pl

Djembe ["wym." dżembe] lub jembe – instrument muzyczny z Afryki (najpopularniejszy na zachodzie kontynentu), stanowiący rodzaj kielicha jednomembranowego bębna. Membrana djembe zrobiona jest zazwyczaj ze skóry koziej lub rzadziej z bydlęcej (dawniej z antylopiej), naciągniętej za pomocą specjalnie splatanego sznura (tradycyjnie) bądź śrub (współcześnie). Istnieją również modele bez możliwości strojenia (np. produkowane przez firmę Remo).

Wikipedia


djent

podgatunek metalu progresywnego


SJP.pl

Djent – podgatunek muzyki metalowej.

Nazwa wywodzi się z onomatopei naśladującej dźwięk wydawany w czasie gry techniką palm muting na nisko nastrojonej, przesterowanej gitarze elektrycznej. Autorstwo terminu przypisywane jest szwedzkiemu zespołowi muzycznemu Meshuggah. Innymi wykonawcami tworzącymi muzykę z elementami djentu są np. Tosin Abasi z Animals as Leaders i Misha Mansoor z Periphery.

Wikipedia


djentowy

→ djent


SJP.pl

Patrz:

djent

dk

skrót od: dokonany


SJP.pl


dk.

skrót

 (1.1) = kośc. diakon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dniu odpustu parafię odwiedzili ks. Dominik Stolarczyk i dk. Mateusz Komorowski.

 (1.1) W kancelarii parafialnej pomoże w tym tygodniu dk. Zbyszek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakon m.

Wiktionary


dkf

skrót od: Dyskusyjny Klub Filmowy


SJP.pl

skrótowiec

 (1.1) = film. dyskusyjny klub filmowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ‿ka‿ˈɛf, AS: de‿ka‿ef

Wiktionary


dkg

dag; dekagram


SJP.pl


dkl

dal; dekalitr


SJP.pl


dkm

skrót od: dekametr; dam


SJP.pl


dl

dcl; decylitr


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DL – oznaczenie płyty DVD dwuwarstwowej
  • decylitr dL
  • Lista dystrybucyjna (ang. Distribution List, DL)

Wikipedia


dla

przyimek łączący się z dopełniaczem


SJP.pl

przyimek

 (1.1) …używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

 (1.2) …używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla szczeniąt konieczne jest rozpoczęcie pobierania mleka jak najszybciej po porodzie.

 (1.1) Ten prezent jest dla ciebie.

 (1.1) Ten film jest dla dorosłych.

 (1.2) Pan jest dla mnie bardzo uprzejmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dla, AS: dla

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dlaczego

Wiktionary


dlaboga

okrzyk wyrażający zdziwienie, także gniew


SJP.pl


dlaczego

zaimek przysłówkowy rozpoczynający zdanie pytajne:
a) niezależne (np. "Dlaczego nie rozumiesz ZDS-u?");
b) zależne (np. "Nie mam pojęcia, dlaczego nie rozumiesz ZDS-u.")


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) …używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

zaimek względny

 (2.1) …używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

Wiktionary

Dl

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dlaczego jedziemy tyłem?

 (2.1) Nie odpowiedział, dlaczego wczoraj nie przyszedł na spotkanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dlaˈt͡ʃɛɡɔ, AS: dlačego

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. dla

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) czemu, po co, z jakiego powodu, z jakiej przyczyny, pot. czego

Wiktionary


dlaczegoś

potocznie: z niewiadomego powodu, w nieokreślonym celu, np. "Ona dlaczegoś nas ostatnio unika."; czemuś, czegoś


SJP.pl


dlaczegoż

"dlaczego" wzmocnione partykułą "-ż"; dlaczegóż


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) wzmocnione „dlaczego” w znaczeniu: „zaimek pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności”

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegoż, czegóż, dlaczego, dlaczegóż

Wiktionary


dlaczegoż-eś

rzadko: dlaczegożeś; "dlaczegoż" połączone z końcówką czasownikową "-eś" (np. "Dlaczegoż-eś nie wygrał?" = "Dlaczegoż nie wygrałeś?")


SJP.pl


dlaczegożeś

"dlaczegoż" połączone z końcówką czasownikową "-eś" (np. "Dlaczegożeś nie wygrał?" = "Dlaczegoż nie wygrałeś?")


SJP.pl


dlaczegóż

wzmocnione "dlaczego"; dlaczegoż


SJP.pl

zaimek pytajny

 (1.1) wzmocnione „dlaczego” w znaczeniu: „zaimek pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo dlaczegóż nie pozwolić człowiekowi być sobą? Dlaczegóż odmalowywać miłość jako hydrę podziemi? Dlaczegóż negacja wolności, jej piętnowanie, jako czegoś diabelskiego? Dlaczegóż w końcu odrzucanie istoty człowieka jakim naprawdę jest?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegoż, czegóż, dlaczego, dlaczegoż

Wiktionary


dlatego

spójnik wprowadzający wypowiedzenia podrzędne; ponieważ


SJP.pl

spójnik

 (1.1) …używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego

 (1.2) …używany w budowie podrzędnego zdania przyczynowego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Padał deszcz, dlatego wychodząc z domu wzięła ze sobą parasol.

 (1.2) Krzyczał dlatego, że się zdenerwował.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dlaˈtɛɡɔ, AS: dlatego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) z tego powodu, więc; gw. Górny Śląsk bezto

 (1.2) z tego powodu, ponieważ, pot. bo

Wiktionary


dlategoż

"dlatego" wzmocnione partykułą "-ż"; dlategóż


SJP.pl


dlategóż

wzmocnione "dlatego"; dlategoż


SJP.pl


dlań

dla niego


SJP.pl

forma ściągnięta

 (1.1) książk. dla niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dlãɲ, AS: dlãń

Wiktionary


dlc

skrótowiec, rzeczownik

 (1.1) = grykomp. ang. downloadable content (zawartość do pobrania); rozszerzenie do gry udostępniane przez Internet ;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Digital Loop Carrier
  • Zawartość do pobrania – multimedialne dodatki do gier komputerowych udostępniane za pośrednictwem Internetu
  • – amorficzna faza węgla reprezentująca właściwości zależne od udziału wiązań sp2 (grafit) i sp3 (diament)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najnowsze DLC do gry zawiera nową kampanię.

Wiktionary


dlm

(od łac. dosis letalis minima - minimalna dawka śmiertelna) - wyznacznik stopnia toksyczności substancji trujących


SJP.pl


dm

dcm; decymetr


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dm – skrót nazwy decymetra, podjednostki długości w Układzie SI, 1 dm = 10 cm = 0,1 m
    • dm3 skrót nazwy decymetra sześciennego, podjednostki objętości w Układzie SI, 1 dm3 = 0,001 m3 – zamiast dm3 często używa się jeszcze starego określenia tej jednostki: litr
  • .dm – sufiks domeny Dominiki
  • DM Drogerie Markt (w skrócie: dm) – największa pod względem obrotów sieć drogerii w Niemczech.
  • DM

Wikipedia


dma

skrót od: Direct Memory Access


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dimetyloamina
  • bezpośredni dostęp do pamięci ()
  • DMA – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Dominiki

Wikipedia


dmitrij

rosyjskie imię męskie


SJP.pl


dmitrow

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Wiktionary

Dmitrow (ros. Дмитров) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, port na kanale Moskiewskim, położony 65 km od Moskwy, 68 tys. mieszkańców (2021).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dmitrowski

Wiktionary


dmitrowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dmitrowem, dotyczący Dmitrowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dmitrow mrz.

Wiktionary


dmitruk

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Jerzy Dmitruk – polski malarz, grafik, ilustrator
  • Krzysztof Dmitruk – polski literaturoznawca
  • Małgorzata Dmitruk – polska artystka
  • Stanisław Dmitruk – polski inżynier budownictwa
  • Tabita (Dmitruk) – rosyjska mniszka prawosławna

Wikipedia


dmochowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Artur Dmochowski (ur. 1959) – polski dziennikarz, publicysta, historyk, dyplomata
  • Franciszek Dmochowski (ujednoznacznienie)
  • Henryk Dmochowski (1810–1863) – białoruski i polski rzeźbiarz i powstaniec
  • Jakub Dmochowski (ur. 2001) – polski aktor, prezenter telewizyjny
  • Jan Dmochowski (ujednoznacznienie)
  • Jerzy Dmochowski (ujednoznacznienie)
  • Kazimierz Dmochowski (ujednoznacznienie)
  • Mariusz Dmochowski (1930–1992) – polski aktor, poseł VI (1972–1976) i VII (1976–1980) kadencji Sejmu
  • Marian Dmochowski (1924–2010) – ekonomista i członek władz w PRL z ramienia PZPR
  • Piotr Dmochowski (1865–1941) – polski duchowny katolicki, filozof
  • Piotr Dmochowski (ur. 1942) – polski prawnik, kolekcjoner sztuki, popularyzator twórczości Zdzisława Beksińskiego
  • Piotr Dmochowski-Lipski (ur. 1957) – polski menedżer, dyplomata, przedsiębiorca. Były dziennikarz Radia Wolna Europa.

Wikipedia


dmosin

wieś w Polsce


SJP.pl

Dmosin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Dmosin.

Dmosin uzyskał lokację miejską w 1430 roku, zdegradowany w 1579 roku. Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie rawskim ziemi rawskiej województwa rawskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia


dmosiński

przymiotnik od: Dmosin, gmina wiejska w województwie łódzkim


SJP.pl


dmowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Roman Dmowski (ur. 1864, zm. 1939) – polityk, minister spraw zagranicznych RP, poseł na Sejm RP oraz II i III Dumy, główny ideolog polskiego nacjonalizmu
  • Jędrzej Dmowski (ur. 1939) – działacz polityczny, społeczny, dziennikarz
  • Roman Dmowski (urzędnik) – od 2011 roku podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w rządzie Donalda Tuska
  • linia Dmowskiego – linia proponowanych granic Polski przedstawiana przez stronę polską na paryskiej konferencji pokojowej

Wikipedia


dmowszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) polit. kierunek polityczny, społeczny reprezentowany przez Romana Dmowskiego i jego zwolenników, zwykle w znaczeniu pejoratywnym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dmowszczyzna brnie, niestety, w swych burdach antysemickich, wzmacniając pułkownikowski rząd i rozbijając własne organizacje.

Wiktionary


dmt

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) chem. biol. dimetylotryptamina;

 (1.2) chem. deoksymetylotestosteron

 (1.3) chem. grupa dimetoksytrytylowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DMT – dimetylotryptamina, substancja psychoaktywna
  • DMT (ang. dimethyl terephthalate) – tereftalan dimetylu
  • DMT – deoksymetylotestosteron, steryd anaboliczny
  • DMT (DMTr) – grupa dimetoksytrytylowa ((4,4′-dimetoksy)trifenylometylowa)
  • DMT (ang. discrete multitone modulation) – dyskretna modulacja wielotonowa w metodzie OFDM
  • DMT (ang. dance movement therapy) – terapia tańcem i ruchem
  • Dʿmt – historyczne państwo w Afryce

Wikipedia


dmuch

1. powietrze wtłaczane za pomocą dmuchawy, wentylatora lub miecha do pieca albo ogniska kowalskiego, w celu utrzymania w nich wysokiej temperatury
2. dawniej: dmuchnięcie, podmuch, powiew


SJP.pl


dmuchacz

1. ten, kto dmucha, dmie;
2. robotnik w hucie szklanej wydmuchujący przedmioty z ciekłego szkła


SJP.pl


dmuchaczka

→ dmuchacz


SJP.pl

Patrz:

dmuchacz

dmuchalnia

zakład produkujący przedmioty z wydmuchiwanego szkła


SJP.pl


dmuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wypuszczanie powietrza ustami

 (1.2) wulg. o mężczyźnie odbywanie stosunku płciowego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dmuˈxãɲɛ, AS: dmuχãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dmuchać ndk., dmuchnąć dk.

 rzecz. dmuchaniec mrz., dmuchnięcie n., dmuch m., dmuchawiec m., dmuchawa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) posuwanie

Wiktionary


dmuchaniec

potocznie: urządzenie do skakania wypełniane powietrzem; skakaniec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. instalacja w formie wielkiej wypełnionej powietrzem zabawki do skakania dla dzieci, np. w kształcie zamku, zjeżdżalni itp.

 (1.2) pot. mobilny, pneumatyczny nośnik reklamy zewnętrznej stosowany głównie na imprezach plenerowych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchanie n., nadmuchiwanie n., nadmuchanie n., wydmuchiwanie n., wydmuchanie n., podmuchanie n., dmuchawiec m., dmuch m., podmuch m., dmuchanko n., wydmuszka n., dmuchawa ż., nadmuch m., podmuch m., wydmuch m., zdmuchiwanie n., zdmuchnięcie n.

 czas. dmuchać ndk., nadmuchiwać ndk., nadmuchać dk., wydmuchiwać ndk., wydmuchać dk., podmuchać dk., zdmuchiwać ndk., zdmuchnąć dk.

 przym. dmuchańcowy, dmuchawcowy, wydmuszkowy, podmuchowy

Wiktionary


dmuchany

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony do napełniania gazem (zwykle powietrzem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia odruchowo przyskoczyła do drzwi i zamknęła je na klucz. Następnie usiadła wygodnie na materacu dmuchanym i wesolutki uśmiech wykwitł na jej ustach.

Wiktionary


dmucharka

maszyna wydmuchująca sprężone powietrze, używana w górnictwie


SJP.pl


dmuchawa

1. rodzaj wentylatora;
2. urządzenie do przenoszenia z prądem powietrza ziarna, słomy itp.


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza

 (1.2) techn. roln. urządzenie do przenoszenia ziarna, słomy itp. prądem powietrza z wentylatora

 (1.3) techn. maszyna do sprężania gazów do ciśnienia nie większego od 3 atmosfer

Wiktionary

Dmuchawa – maszyna robocza sprężająca gaz do stosunkowo niskich ciśnień, potrzebnych w zasadzie do pokonywania oporów przepływu przez sieć przewodów i włączonych w nią urządzeń. Najczęściej dmuchawami nazywamy maszyny przetłaczające gaz, które przy gęstości gazu q 1,2 kg/m³, wytwarzają spiętrzenie w granicach od 13 do 200 kPa (0,13 do 2 at).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dmuch m., podmuch m., wydmuch m., dmucharka ż., dmuchalnia ż., dmuchawiec m., dmuchacz m., dmuchanie n., dmuchnięcie n., nadmuchiwanie n., nadmuchanie n., rozdmuchiwanie n., rozdmuchanie n., wydmuchiwanie n., wydmuchanie n., zdmuchiwanie n., zdmuchnięcie n., podmuchanie n., podmuchiwanie n., przedmuchiwanie n., przedmuchanie n.

:: zdrobn. dmuchawka ż.

 czas. dmuchać ndk., dmuchnąć dk., nadmuchiwać ndk., nadmuchać dk., rozdmuchiwać ndk., rozdmuchać dk., wydmuchiwać ndk., wydmuchać dk., zdmuchiwać ndk., zdmuchnąć dk., podmuchać ndk., podmuchiwać ndk., przedmuchiwać ndk., przedmuchać dk.

 przym. dmuchawkowy

Wiktionary


dmuchawcowy

→ dmuchawiec


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dmuchawcem, dotyczący dmuchawca

Wiktionary

Patrz:

dmuchawiec

Powiązane:

 rzecz. dmuchawiec m., dmuchaniec mrz.

Wiktionary


dmuchawiec

roślina zielna z rodziny astrowatych (złożonych), o liściach zebranych w przyziemną rozetę, żółtych kwiatach i owocach zaopatrzonych w puch, występująca w Eurazji; brodawnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. bot. przekwitnięty kwiat mniszka lekarskiego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dmuˈxavʲjɛt͡s, AS: dmuχavʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec mrz., dmuchanie n., dmuchawka ż., dmuchnięcie n., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać ndk., dmuchnąć dk.

 przym. dmuchawcowy

Wiktionary


dmuchawka

Dm

Wikipedia


dmuchawkowy

przymiotnik od: dmuchawka


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dmuchawką, wyposażony w dmuchawkę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchawka ż., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać

Wiktionary


dmuchać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dmuchnąć)

 (1.1) wypuszczać powietrze z ust

czasownik przechodni niedokonany (dk. dmuchnąć)

 (2.1) wulg. o mężczyźnie: odbywać stosunek płciowy z kobietą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek długo dmuchał na gorący obiad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdmuxat͡ɕ, AS: dmuχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec mrz., dmuch m., dmuchawa ż., dmuchawka ż., dmucharka ż., dmuchalnia ż., dmuchawiec m., dmuchacz m., dmuchanie n., dmuchnięcie n.

 czas. dmuchnąć dk., nadmuchiwać ndk., rozdmuchiwać ndk., wydmuchiwać ndk.

 przym. nadmuchany, dmuchawkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dąć

 (2.1) dymać, ruchać

Wiktionary


dmuchańcowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dmuchańcem, dotyczący dmuchańca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec m.

Wiktionary


dmuchnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dmuchnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dmuxʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: dmuχʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dmuchnąć, dmuchać

 rzecz. dmuchanie n., dmuchawiec mrz., dmuchawa ż.

Wiktionary


dmuchnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. dmuchać)

 (1.1) dokonany od|dmuchać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (2.1) pot. ukraść coś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Gdy przechodziliśmy koło stoiska z warzywami, dmuchnęła dwie kiście winogron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdmuxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: dmuχnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchanie n., dmuchawiec mrz., dmuchnięcie n., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać

Wiktionary


dmuchomierz

miernik przepływu gazów, najczęściej stosowany do pomiaru szybkości przepływu gazów w silnikach samolotów lub samochodów


SJP.pl


dmuchowy

w przypadku szkła: kształtowany przez dmuchanie


SJP.pl


dmuszek

roślina z rodziny wiechlinowatych, w Polsce uprawiana jako trawa ozdobna


SJP.pl


dmytrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie radziechowskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Dmytrów (ukr. Дмитрів) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie szeptyckim. Liczy 1,2 tys. mieszkańców.

W II Rzeczypospolitej do 1934 roku wieś stanowiła samodzielną gminę jednostkową w powiecie radziechowskim w woj. tarnopolskim. W związku z reformą scaleniową została 1 sierpnia 1934 roku włączona do nowo utworzonej wiejskiej gminy zbiorowej Chołojów w tymże powiecie i województwie. Po wojnie w wyniku zmiany granic wieś została włączona do Ukraińskiej SRR.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dmytrowski

Wiktionary


dn

skrót od: Księga Daniela - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = Księga Daniela

Wiktionary

Klasa DN – najliczniejsza na świecie klasa bojerowa charakteryzująca się prostą budową oraz łatwością w transporcie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa dãˈɲɛla, AS: ḱśẽŋga dãńela

Wiktionary


dn.

skrót od: dzień (odczytywany jako cały, odmienny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dn. 20 (= dwudziestego) maja br. rozpocznie się remont klatki schodowej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲɲa, AS: dʹńa

Wiktionary


dna

dna moczanowa (potocznie skaza moczanowa), zapalenie stawów o charakterze napadowym, potem przewlekłym, spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, należy do chorób reumatycznych; artretyzm


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

 (1.1) biol. chem. kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

 (1.2) biol. kod genetyczny dający się ustalić na podstawie analizy kwasu DNA (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • DnA – Norweska Partia Pracy, skrótowiec od
  • DNA – kwas deoksyrybonukleinowy, skrótowiec od
  • DNA – producent muzyczny
  • DNA – singel grupy BTS
  • DNA – (w Wikipedii) Dzień Nowego Artykułu
  • dna moczanowa – przewlekła choroba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adenina łączy się z tyminą w DNA i z uracylem w RNA.

 (1.2) Celem naszego badania jest rozkodowanie niektórych fragmentów DNA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ‿ɛ̃n‿ˈa, AS: de‿ẽn‿a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. RNA n./m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. kwas deoksyrybonukleinowy; przest. kwas dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary


dnawy

1. → dna;
2. guzek dnawy - jeden z objawów skórnych dny moczanowej


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. artretyczny podagryczny,, dotyczący dny moczanowej

Wiktionary


dniem

przysłówek

 (1.1) w ciągu dnia, gdy jest jasno

forma rzeczownika.

 (2.1) N. lp. od: dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czuwał u jej łóżka dniem i nocą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzień mrz.

 czas. dnieć ndk.

 przym. dzienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w dzień, za dnia

Wiktionary


dnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dnieć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dnieć

 rzecz. dzień ż./mrz.

Wiktionary


dniepr

1. rzeka w Rosji, na Białorusi i Ukrainie;
2. miasto na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;

 (1.2) geogr. miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Wiktionary

Dniepr (ros. Днепр, "Dniepr"; biał. Дняпро, "Dniapro; ukr. Дніпро, Dnipro") – rzeka w Rosji, na Białorusi i Ukrainie, w zlewisku Morza Czarnego; dł. 2285 km – jedna z najdłuższych w Europie.

Wypływa z Wałdaju, płynie w kierunkach przeważnie południowych przez rozległe tereny Niziny Wschodnioeuropejskiej, uchodzi do Limanu Dniepru i Bohu; najważniejsze miasta nad rzeką: Smoleńsk (Rosja), Mohylew (Białoruś), Kijów, Czerkasy, Dniepr, Zaporoże, Chersoń (Ukraina).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I step zamiera we mnie niby Dniepr pod tamą, i światło na gałęziach przepływa strzeliście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲɲɛpr̥, AS: dʹńepr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Naddnieprze n., Zadnieprze n., Dnieprowszczyzna ż.

 przym. dnieprowy, dnieprzański, naddnieprzański, zadnieprzański, dnieprowski, dniprowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hist. Jekaterynosław m. (1787–1796 oraz 1802–1926), Noworosyjsk m. (1796-1802), Dniepropietrowsk m. (1926-1991), Dniepropetrowsk m. (1991-2016)

Wiktionary


dnieprodzierżyńsk

w latach 1936-2016: Kamieńskie (miasto na Ukrainie)


SJP.pl


dnieprodzierżyński

→ Dnieprodzierżyńsk (miasto na Ukrainie)


SJP.pl


dniepropetrowsk

dawniej: Dniepr (miasto na Ukrainie); Dniepropietrowsk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim odpowiadający nazwie miasta w latach 1991-2016);

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropetrowszczyzna ż.

 przym. dniepropetrowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dniepr (od 2016), hist. Jekaterynosław (1787–1796 oraz 1802–1926), Noworosyjsk (1796-1802), Dniepropietrowsk (1926-1991)

Wiktionary


dniepropetrowski

1. → Dniepropetrowsk; dniepropietrowski;
2. obwód dniepropetrowski - jeden z 24 obwodów Ukrainy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dniepropetrowskiem, dotyczący Dniepropetrowska (obecnie miasto Dniepr)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropetrowsk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dniepropietrowski

Wiktionary


dniepropietrowsk

dawniej: Dniepr (miasto na Ukrainie); Dniepropetrowsk


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1926-1991);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skromna jednobramkowa zaliczka Kolejorza wywalczona w Dniepropietrowsku okazała się wystarczająca – mistrz Polski awansował do fazy grupowej Ligi Europy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropietrowszczyzna ż.

 przym. dniepropietrowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dniepr (od 2016), hist. Jekaterynosław (1787–1796 oraz 1802–1926), Noworosyjsk (1796-1802), Dniepropetrowsk (1991-2016)

Wiktionary


dniepropietrowski

→ Dniepropietrowsk (miasto na Ukrainie); dniepropetrowski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) zob. dniepropetrowski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropietrowsk mrz.

Wiktionary


dnieprowski

→ Dniepr (miasto na Ukrainie)


SJP.pl


dnieprowy

→ Dniepr (rzeka); dnieprzański


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dnieprem, położony niedaleko niego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dnieprzański

Wiktionary


dnieprzański

→ Dniepr (rzeka); dnieprowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Dnieprem (rzeką uchodzącą do Morza Czarnego)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dnieprowy

Wiktionary


dniestr

rzeka na Ukrainie i w Mołdawii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Wiktionary

Dniestr ( Дністер, "Dnister", "Nistru", w starożytności "Tyras" lub "Nester") – rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość – 1362 km, powierzchnia zlewni – ok. 68 tys. km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podole położone jest nad północnymi dopływami środkowego Dniestru.

 (1.1) Tatarzy krymscy przekraczali Dniestr poniżej Tehinii i z Budziaku podążali pomiędzy Prutem i Dniestrem przez Mołdawię (…)

 (1.1) Sieć rzeczna jest dobrze rozwinięta, a główne rzeki to Dniestr z dopływami: Reut, Ikiel, Botna i Byk oraz Prut, należące do zlewiska Morza Czarnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲɲɛstr̥, AS: dʹńestr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestrowsk mrz., Nowodniestrowsk mrz., Naddniestrze n., Poddniestrze n.

 przym. dniestrzański, naddniestrzański, zadniestrzański, dolnodniestrzański, górnodniestrzański, dniestrowy, dniestrowski

Wiktionary


dniestrowy

przymiotnik od: Dniestr; dniestrzański


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Dniestrem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dniestrzański

Wiktionary


dniestrzański

przymiotnik od: Dniestr; dniestrowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Dniestrem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dniestrowy

Wiktionary


dnieć

świtać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) stawać się dniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Cóż, luba, prawda, że jeszcze nie dnieje? — O, dnieje, dnieje! Idź, śpiesz się, uciekaj!

 (1.1) (…) i choć czasem • ze zdziwienia przecieram oczy • zakamarki duszy melancholią ścielę • by nie zabrakło słów do spełnienia nocy • przecież najpiękniej… • – w twoich ramionach dnieję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzień m., dzionek m., dnienie n., dziennik m., dzienniczek m., dniówka ż., dziennikarz m., dziennikarka ż., dziennikarstwo n., codzienność ż.

 przym. dzienny, codzienny, dziennikowy, dziennikarski, dniówkowy, dniowy

 przysł. dziennie, codziennie, dniówkowo, dniem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świtać, rozwidniać się

Wiktionary


dniować

dawniej: spędzać dzień


SJP.pl

czasownik

 (1.1) daw. spędzać dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu nocował albo dniował ktoś inny, ktoś nieznany, ktoś, kto czai się może gdzieś w załomie muru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲɲɔvat͡ɕ, AS: dʹńovać

Wiktionary


dniowy

dzienny;
1. przypadający na pojedynczy dzień;
2. dawniej: związany z dniem, dotyczący dnia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przest. zob. dzienny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do pokoi na parterze nie dochodzi nawet dniowe światło.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dnieć ndk.

 rzecz. dniówka ż., dnienie n., dzień mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzienny

Wiktionary


dniówka

1. dzień pracy objętej wynagrodzeniem;
2. wynagrodzenie otrzymywane za jeden dzień pracy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dzień pracy zarobkowej

 (1.2) system płacy, w którym wynagrodzenie dzienne jest związane z liczbą przepracowanych godzin

 (1.3) wynagrodzenie za przepracowany dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam już za sobą cztery dniówki w tej pracy i na razie nie narzekam.

 (1.2) Zenek nie ma stałej pracy. Pracuje na dniówki po różnych budowach.

 (1.3) Andrzej przepuścił całą dniówkę, grając na automatach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dniówkarz mos., dzień m., dnienie n., codzienność ż.

 czas. dnieć ndk.

 przym. dniówkowy, dzienny, dniowy, codzienny

 przysł. dziennie, codziennie

Wiktionary


dniówkarz

potocznie: osoba pracująca według stawek dziennych; pracownik dniówkowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. pracownik wynajmowany na jeden dzień, robotnik dniówkowy, pracujący za dniówkę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdybyś 300 lat temu urodził się jako syn bogatego kupca, miałbyś zupełnie inne życie, niż gdybyś był synem ubogiego dniówkarza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲɲufkaʃ, AS: dʹńufkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzień mrz., dniówka ż.

 przym. dniówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tagielnik, dniak, (pracownik/robotnik) dniówkowy

Wiktionary


dniówkowy

związany z dniówką


SJP.pl


dno

spód czegoś, dolna powierzchnia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu

 (1.2) wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu

 (1.3) przen., największa intensywność jakiegoś negatywnego zjawiska

 (1.4) przen. pogard. o kimś, kto wykazuje kompletną ignorancję w jakiejś dziedzinie lub o kimś bezwartościowym moralnie

 (1.5) przen. pogard. o czymś bezwartościowym lub bardzo brzydkim

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dno – polski film krótkometrażowy
  • Dno (obwód pskowski) – miasto w Rosji, w obwodzie pskowskim
  • Kabaret Dno
  • dno kwiatowe
  • dno doliny
  • Dno cieku
  • dno morza lub oceanu
  • badanie dna oka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na początku lat siedemdziesiątych zorganizowano kilka wypraw naukowych na dno Atlantyku, ale nie znaleziono nic oprócz mułu i starych wylewów lawy.

 (1.2) Po przeprowadzeniu doświadczenia na dnie probówki pozostał osad.

 (1.4) Staczasz się na dno, mój kolego.

 (1.5) Przecież ten film to istne dno!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dnɔ, AS: dno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. denko n.

 przym. denny

Wiktionary


dns

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

 (1.1) inform. ang. domain name system → system nazw domenowych; system, który pozwala na zamianę tekstowych adresów internetowych na adresy IP;

 (1.2) inform. pot. adres serwera DNS (1.1)

 (1.3) chem. kwas dinitrosalicylowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Konfiguracja drukarki w domenie wymaga podania obu DNS-ów.

Wiktionary


do

1. solmizacyjna nazwa dźwięku c
2. przyimek łączący się z dopełniaczem


SJP.pl

przyimek

 (1.1) …określający końcowy punkt w przestrzeni

 (1.2) …określający maksymalną wartość

 (1.3) …określający końcowy punkt w czasie

 (1.4) …określający przeznaczenie, użytek

 (1.5) …określający przynależność, własność

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) muz. nazwa solmizacyjna dźwięku C;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • do – nazwa solmizacyjna dźwięku muzycznego C
  • do – japońska nazwa napierśnika używanego w kendo
  • do (informatyka) – w wielu językach programowania słowo kluczowe najczęściej oznaczające początek jednego z typów pętli
  • dō – japońska koncepcja drogi życia
  • do – skrót od dowód osobisty
  • DO – kod przypisany Dominikanie według standardu ISO 3166-1 alfa-2
  • Do – wieś w Republice Serbskiej, w gminie Berkovići
  • Do – wieś w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie hercegowińsko-neretwiańskim, w gminie Stolac
  • Do – wieś w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie sarajewskim, w gminie Hadžići
  • Do – wieś w Republice Serbskiej, w mieście Trebinje
  • .do – domena internetowa Dominikany

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Historia ta wydarzyła się w pociągu do Berlina.

 (1.2) Tam dodawanych jest do kilkuset słów dziennie.

 (1.3) Prace nad projektem planowaćanujemy ukończyć do końca kwietnia.

 (1.4) Garnka do gotowania mleka nie należy używać do innych celów.

 (1.5) Ta posesja obok należy do syna ministra, choć wcześniej należała do skarbu państwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ, AS: do

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-4) ku

 (2.1) C, daw. ut

Wiktionary


do-

przedrostek

 (1.1) …tworzący, modyfikujący czasowniki; dodaje znaczenie dopełnia stan lub czynność, zmienia aspekt z niedokonanego na dokonany

 (1.2) …przymiotników, przysłówków, rzeczowników; nadaje wydźwięk dopełnienia się ich desygnatu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ, AS: do

Wiktionary


doawansować

1. przesunąć kogoś na najwyższe lub najkorzystniejsze stanowisko;
2. dawniej: dojść, posunąć się do końca


SJP.pl


doawansowywać

1. przesuwać kogoś na najwyższe lub najkorzystniejsze stanowisko;
2. dawniej: dochodzić, posuwać się do końca


SJP.pl


doba

1. okres 24 godzin;
2. okres wyodrębniony według jakiegoś kryterium, np. doba nowożytna
3. okres, w jakim planeta wykonuje pełen obrót o 360 stopni wokół własnej osi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) miar. jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

 (1.2) przen. charakterystyczny okres

 (1.3) stpol. czas, chwila

Wiktionary

Doba – astronomiczna jednostka miary upływu czasu, w którym Ziemia wykonuje jeden pełen obrót wokół własnej osi (ale nie jest równa jednemu pełnemu obrotowi, który trwa 23 h 56 min 4,091 s). Po upływie doby słonecznej Słońce ponownie znajduje się w górnej kulminacji na południku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prowodyr zamieszek został zatrzymany w areszcie przez dwie doby.

 (1.1) W swojej celi długie godziny spędzał na modlitwach, dał sobie ogolić włosy, przywdział strój kapłański i cztery razy na dobę uczęszczał do chóru najmłodszych kapłanów.

 (1.2) W dobie Internetu błyskawiczna komunikacja jest czymś powszednim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔba, AS: doba

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobowy

 przysł. dobowo

Wiktionary


dobaczewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobaczewski – polskie nazwisko; na początku lat 90. XX wieku w Polsce zamieszkiwały 602 osoby o tym nazwisku.
  • Eugeniusz Dobaczewski – senator RP, lekarz, żołnierz Legionów
  • Hubert Dobaczewski – muzyk zespołu Lao Che
  • Jacek Dobaczewski – fizyk jądrowy
  • Wanda Dobaczewska – pisarka, poetka, publicystka
  • Weneda Dobaczewska – geodetka, pionierka geodezji satelitarnej

Wikipedia


dobadać

1. dokończyć badanie;
2. dawniej:
a) zbadać natarczywie, usilnie;
b) dobadać się - dowiedzieć się czegoś za pomocą natarczywego badania


SJP.pl


dobczyce

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dobczyce – miasto w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobczyce, położone w dolinie rzeki Raby, między Pogórzem Wiśnickim a Pogórzem Wielickim. Jeden z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 6163 mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 12,97 km² (1 stycznia 2024).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔpˈt͡ʃɨt͡sɛ, AS: dopčyce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobczycki

Wiktionary


dobczycki

przymiotnik od: Dobczyce


SJP.pl


dobczyczanin

mieszkaniec Dobczyc (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobczyczanka

mieszkanka Dobczyc (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobczyn

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobczyn – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Klembów
  • Dobczyn – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Śrem
  • Dobczyn – przystanek kolejowy we wsi Dobczyn, w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, w gminie Klembów

Wikipedia


dobek

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Patryk Dobek (ur. 1994) – polski lekkoatleta
  • Zygmunt Jaksa Dobek – podstarości sieradzki (1778–1793), skarbnik sieradzki (1772–1778)
  • Rafał Dobek (ur. 1973) – polski historyk, europeista, doktor habilitowany nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki
  • Czesław Dobek (1910–1973) – powieściopisarz, poeta, dziennikarz radiowy
  • Krzysztof Dobek – polski fizyk, doktor habilitowany nauk fizycznych, nauczyciel akademicki
  • Jerzy Dobek (ur. 1936) – polski prawnik i polityk
  • Anna Dobek (ur. 1996) – polska lekkoatletka, sprinterka
  • Andrzej Dobek (ur. 1946) – polski fizyk, profesor nauk fizycznych, nauczyciel akademicki
  • Bogusława Dobek-Ostrowska (ur. 1955) – polska politolog, historyk, dr hab. nauk humanistycznych, profesor zwyczajny
  • Stanisław Dobek Łowczowski – sędzia ziemski kamieniecki (1569–1582/1583)
  • Dąbek

Wikipedia


doberman

rasa psa obronnego o krótkiej sierści i czarnym umaszczeniu, należąca do tej samej grupy co pinczer, sznaucer, molos i szwajcarski pies pasterski


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) kynol. silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

Wiktionary

Zobacz też: Doberman (film).

Doberman – rasa psa zaliczana do grupy pinczerów. Krajem pochodzenia tej rasy są Niemcy. W klasyfikacji FCI zaliczona została do grupy 2 (pinczery i sznaucery, molosy, szwajcarskie psy górskie i do bydła, pozostałe rasy), sekcji 1 (pinczery i sznaucery). Psy tej rasy celem uzyskania kwalifikacji hodowlanych muszą być poddane próbom pracy. Typ wilkowaty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbɛrmãn, AS: dobermãn

Wiktionary


dobermanka

samica dobermana (psa obronnego o krótkiej sierści i czarnym umaszczeniu)


SJP.pl


dobicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobić, bić

 rzecz. dobijanie n.

Wiktionary


dobiec

1. biegnąc, osiągnąć jakiś cel;
2. o głosie, dźwięku: dotrzeć z pewnej odległości;
3. osiągnąć jakiś moment, kres w czasie


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dobiegać)

 (1.1) biegnąc, osiągnąć jakiś cel

 (1.2) o czasie: nadejść, nastać

 (1.3) o głosie, dźwięku: dotrzeć z pewnej odległości

 (1.4) o drodze, ścieżce: zaprowadzić dokądś

 (1.5) osiągnąć jakiś moment, kres w czasie

 (1.6) o człowieku: osiągnąć jakiś wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dobiegła do rozsuwanych bezszelestnie drzwi wieżowca.

 (1.3) W nocnej ciszy dobiegły mnie stłumione odgłosy awantury.

 (1.5) Końca dobiegła piąta kadencja samorządu.

 (1.6) Gdy dobiegł czterdziestki, był już ministrem, potem dyrektorem koncernu, wreszcie mianowano go lordem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobieg mrz., dobiegaczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-6) dobiegnąć

Wiktionary


dobiechna

imię żeńskie


SJP.pl


dobiechniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobiechny lub z nią związany


SJP.pl


dobiecin

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobiecin – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Bełchatów
  • Dobiecin – osada w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Bełchatów
  • Dobiecin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Chynów
  • Dobiecin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Mogielnica

Wikipedia


dobiecki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Dobiecki (????) – poseł, cześnik
  • Artur Dobiecki (1884-1948) – ekonomista, polityk
  • Eustachy Onufry Feliks Dobiecki (1855–1919) – polityk i działacz społeczny
  • Grzegorz Dobiecki – dziennikarz
  • Wincenty Dobiecki (1787-1872) – generał
  • Wojciech Dobiecki (1782-1862) – generał

Wikipedia


dobieg

1. końcówka biegu, dobieganie do mety;
2. droga samolotu od momentu dotknięcia kołami ziemi do zatrzymania się


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) lotn. faza lądowania trwająca od zetknięcia się podwozia z ziemią do zatrzymania się statku powietrznego;

 (1.2) środ. sport. dobieganie do mety

Wiktionary

Dobieg – faza lądowania polegająca na wyhamowaniu statku powietrznego po zetknięciu się podwozia z ziemią.

Długością dobiegu nazywa się drogę przebytą przez lądujący samolot od momentu zetknięcia z ziemią do czasu zatrzymania się. Długość dobiegu samolotu determinuje wymiary lotnisk.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɔbʲjɛk, AS: dobʹi ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobiegać/dobiec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) finisz

Wiktionary


dobiegaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. fot. tryb pracy aparatu fotograficznego polegający na przewidywaniu ruchu obiektu i na tej podstawie automatycznym korygowaniu ostrości; wyprzedzający autofocus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzięki dobiegaczce można zachować ostrość obiektów przybliżających się i oddalających od aparatu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbʲjɛˈɡat͡ʃka, AS: dobʹi ̯egačka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobiegać ndk., dobiec dk.

 rzecz. dobieganie, dobiegnięcie

Wiktionary


dobiegać

potocznie: używać czegoś do biegania aż do jakiegoś momentu


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) niedokonany od|dobiec.

 (1.2) rzad. niedokonany od|dobiegnąć.

 (1.3) daw. niedokonany od|dobieżeć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy wszakże wracała, usłyszała głosy Julczynych przyjaciół, dobiegające już z kuchennych rewirów, wobec czego odstawiła paprotkę i podkradła się na palcach, żeby poobserwować tego wspaniałego Tolka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobieg mrz., dobiegaczka ż.

Wiktionary


dobiegniew

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (2.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Dobiegniew (do 1945 Woldenberg) – miasto w Polsce w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobiegniew, położone nad jeziorem Wielgie. Przez miasto przepływa rzeka Mierzęcka Struga.

Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy i usługowy. Przemysł spożywczy.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Pan Dobiegniew, oprócz jeżdżenia rowerem, wykonuje również prywatnie strony internetowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲjɛ̇ɟɲɛf, AS: dobʹi ̯ėǵńef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobiegniewowa ż.

:: zdrobn. Gniewko m.

Wiktionary


dobiegniewa

imię żeńskie


SJP.pl

Dobiegniewa – żeńska forma imienia Dobiegniew, nienotowana w źródłach staropolskich.

Dobiegniewa imieniny obchodzi 30 stycznia.

Wikipedia


dobiegniewianin

mieszkaniec Dobiegniewa (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobiegniewianka

mieszkanka Dobiegniewa (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobiegniewiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobiegniewy lub z nią związany


SJP.pl


dobiegniewostwo

Dobiegniew z małżonką; Dobiegniewowie


SJP.pl


dobiegniewowie

Dobiegniew z małżonką; Dobiegniewostwo


SJP.pl


dobiegniewowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobiegniewa lub z nim związany


SJP.pl


dobiegniewski

→ Dobiegniew


SJP.pl

Patrz:

Dobiegniew

dobiegowy

związany z dobiegiem


SJP.pl


dobiemir

imię męskie


SJP.pl

Dobiemir, Dobiemiar, Dobiemier, Dobimir(?) – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Dobie-" ("stosowny, zdatny" albo "waleczny, dzielny") i "-mir" ("pokój, spokój, dobro"). Imię to mogło oznaczać "ten, kto zapewnia pokój".

Dobiemir imieniny obchodzi 2 stycznia, 5 lutego i 7 sierpnia.

Wikipedia


dobiemirostwo

Dobiemir z małżonką; Dobiemirowie


SJP.pl


dobiemirowie

Dobiemir z małżonką; Dobiemirostwo


SJP.pl


dobiemirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobiemira lub z nim związany


SJP.pl


dobieralny

dający się dobrać, polegający na dobieraniu


SJP.pl


dobieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobierać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedobieranie n., dobór mrz.

 czas. dobrać, dobierać ndk.

Wiktionary


dobieraniec

warkocz dobierany


SJP.pl


dobieranka

gra lub zabawa polegająca na dobieraniu odpowiednich elementów


SJP.pl


dobierarka

środowiskowo: wyszukiwarka internetowa umożliwiająca znalezienie produktów dopasowanych do szukanego produktu, kompatybilnych z szukanym produktem itp.


SJP.pl


dobierać

1. znajdować bezpośredni dostęp do czegoś;
2. odpowiadać sobie, dopasowywać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dobrać)

 (1.1) wybierać, wyszukiwać coś lub kogoś odpowiedniego

czasownik zwrotny niedokonany dobierać się (dk. dobrać się)

 (2.1) znajdować łatwy dostęp do czegoś

 (2.2) ukracać czyjąś bezkarność

 (2.3) dobrze się z kimś dopasowywać, odpowiadać sobie wzajemnie

 (2.4) próbować wykorzystać kogoś seksualnie

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Nie można nad tym przejść obojętnie, zwłaszcza, gdy państwo bez żenady dobiera się do każdego, który jest na bakier z fiskusem i innymi wierzycielami.

 (2.3) To istotna kwestia doboru małżeńskiego – homogamia. W pary dobierają się osoby o podobnej sytuacji społecznej, materialnej. Taka zasada obowiązuje w nowoczesnym społeczeństwie i realizowana jest nieświadomie: zakochujemy się w kimś o podobnym stylu życia, postawie […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobór m., dobranie n., dobieranie n.

 czas. dobrać dk.

 przym. doborowy, dobrany

Wiktionary


dobies

nazwisko


SJP.pl


dobieszków

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobieszków – wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Stryków.

Wikipedia


dobieszowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobieszowice – wieś w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Walce
  • Dobieszowice – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Bobrowniki
  • Dobieszowice – gromada

Wikipedia


dobieszyn

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobieszyn – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Stromiec
  • Dobieszyn – wieś w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Jedlicze
  • Dobieszyn – gromada
  • Dobieszyn – stacja kolejowa w Dobieszynie, w województwie mazowieckim

Wikipedia


dobiesław

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobiesław (imię)
  • Dobiesław (zm. ok. 1243) – pierwszy znany z dokumentów kasztelan małogoski
  • Dobiesław (ur. ok. 1230, zm. 1280 r.) – kasztelan zawichojski, kasztelan żarnowski, kasztelan wiślicki
  • Dobiesław – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Płoty
  • Dobiesław – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. policki, w gminie Nowe Warpno
  • Dobiesław – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Darłowo
  • Dobiesław – gromada
  • Dobiesław – dawna gmina
  • Dobiesław – nieczynny przystanek kolejowy w Dobiesławiu, w powiecie gryfickim, w województwie zachodniopomorskim

Wikipedia


dobiesława

imię żeńskie


SJP.pl

Dobiesława, Dobosława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów "Dobie-" ("stosowna, zdatna" albo "waleczna, dzielna") i "-sława" ("sława"). Po raz pierwszy odnotowane w dawnych dokumentach w 1284 roku. Imię to mogło oznaczać "ciesząca się słuszną sławą", "słynąca z dzielności" lub in. Niektóre możliwe staropolskie zdrobnienia: Dobachna, Dobala, Dobiechna, Dobka, Dochna.

Wikipedia


dobiesławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobiesławy lub z nią związany


SJP.pl


dobiesławostwo

Dobiesław z małżonką; Dobiesławowie


SJP.pl


dobiesławowie

Dobiesław z małżonką; Dobiesławostwo


SJP.pl


dobiesławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobiesława lub z nim związany


SJP.pl


dobieżeć

dawniej: dobiec;
1. biegnąc, osiągnąć jakiś cel;
2. o głosie, dźwięku: dotrzeć z pewnej odległości;
3. osiągnąć jakiś moment, kres w czasie


SJP.pl


dobijak

niewielka ryba morska z rzędu okoniokształtnych


SJP.pl

Dobijak ("Hyperoplus lanceolatus") – gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny dobijakowatych (Ammodytidae).

Wikipedia


dobijakowate

rodzina ryb morskich z rzędu okoniokształtnych, przypominających węgorze


SJP.pl

Dobijakowate ("Ammodytidae") – rodzina morskich ryb okoniokształtnych.

Występowanie: Ocean Arktyczny, Indyjski, Spokojny i Atlantycki. W polskich wodach Morza Bałtyckiego występuje dobijak i tobiasz.

Wikipedia


dobijakowaty

o cechach dobijakowatych (rodzina ryb)


SJP.pl


dobijanie

manewr podchodzenia statku do nabrzeża lub innego statku, w którym dopływa on jedynie siłą bezwładności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobijać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaczynamy dobijanie do brzegu, przygotujcie się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbʲiˈjä̃ɲɛ, AS: dobʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobijać ndk., dobić dk.

 rzecz. dobitka, dobicie

 przym. dobitny

 przysł. dobitnie

Wiktionary


dobino

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobino – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Połczyn-Zdrój
  • Dobino – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

Wikipedia


dobiszewski

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Antoni Dobiszewski – polski działacz komunistyczny i związkowy, nauczyciel
  • Artur Dobiszewski – polski wokalista i gitarzysta folkowy.

Wikipedia


dobisława

imię żeńskie


SJP.pl


dobitek

m.in. w piłce nożnej i hokeju: uderzenie na bramkę rywala następujące bezpośrednio po wcześniejszym uderzeniu


SJP.pl


dobitka

m.in. w piłce nożnej i hokeju: uderzenie na bramkę rywala następujące bezpośrednio po wcześniejszym uderzeniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. poprawienie strzału piłką lub krążkiem, końcowe uderzenie

 (1.2) daw. zakończenie

Wiktionary

Dobitka – w sporcie potoczne określenie ponownego skierowania piłki lub krążka do bramki albo kosza po wcześniejszej nieskutecznej próbie. W koszykówce termin ten ma także znaczenie regulaminowe i oznacza sytuację, w której piłka zostaje uderzona (skierowana) ręką lub rękami w kierunku kosza przeciwników.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dobijanie n.

Wiktionary


dobitnie

przysłówek sposobu

 (1.1) stanowczo i jasno, często głośno i w obrazowy sposób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiktor dobitnie wyraził swój sprzeciw.

 (1.1) Trybunał Konstytucyjny jak i sądy administracyjne dobitnie podkreślały w swych orzeczeniach zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego i jej ochronę prawną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲitʲɲɛ, AS: dobʹitʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobijanie n., dobitność ż.

 przym. dobitny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dosadnie, stanowczo, wymownie, wyraziście, bez cienia wątpliwości

Wiktionary


dobitniej

stopień wyższy od przysłówka: dobitnie


SJP.pl


dobitniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dobitny


SJP.pl


dobitność

→ dobitny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest dobitne, wyraziste, niepozostawiające wątpliwości

Wiktionary

Patrz:

dobitny

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲitnɔɕt͡ɕ, AS: dobʹitność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobitny

 przysł. dobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedwuznaczność, dosadność, wyrazistość

Wiktionary


dobitny

wyraźny, głośny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wyraźny, który nie pozostawia wątpliwości

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲitnɨ, AS: dobʹitny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobitność ż., dobijanie n.

 przysł. dobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyraźny, wyrazisty, jasny, pewny, oczywisty, kategoryczny

Wiktionary


dobić

1. dopłynąć do brzegu
2. zabić kogoś bliskiego śmierci
3. osiągnąć cel
4. wbić do końca


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dobijać)

 (1.1) dokonany od|dobijać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbʲit͡ɕ, AS: dobʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobijać ndk., bić ndk.

 rzecz. dobicie n., dobijanie n., bicie n.

Wiktionary


dobkowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bolesław Dobkowski – polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
  • Antonina Dobkowska – polska Sprawiedliwa wśród Narodów Świata
  • Wincenty Dobkowski – polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
  • Mieczysław Dobkowski – polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
  • Tadeusz Dobkowski – polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
  • Dariusz Dobkowski – polski aktor
  • Jan Dobkowski – polski artysta malarz
  • Wiesław Dobkowski – polski polityk

Wikipedia


dobnia

narzędzie drewniane w kształcie cylindra z rękojeścią - służy do ubijania, wbijania


SJP.pl


dobniak

drewniany młotek kamieniarski


SJP.pl


dobok

[czytaj: tobok] ubiór zawodnika taekwondo; tobok


SJP.pl

Dobok – nazwa pochodząca z języka koreańskiego, używana do określenia ubrania treningowego w koreańskich sztukach walki. Odpowiednik japońskiego Gi. Przez laików nazywany kimonem.

Nazwa dobok używana jest przede wszystkim przez osoby trenujące Taekwondo.

Dobok składa się z 3 elementów: bluzy (sang-i), spodni(ha-i) i pasa (ti).

Wikipedia


dobokaretka

jednostka rozliczeniowa kosztów użytkowania karetki pogotowia


SJP.pl


doborowość

→ doborowy


SJP.pl

Patrz:

doborowy

doborowy

doskonały, przedni, najlepszy w swoim gatunku


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. będący rezultatem najlepszego doboru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozwiązaniem problemu zajmuje się doborowy zespół specjalistów z różnych dziedzin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobór m.

 czas. dobierać ndk., dobrać dk.

Wiktionary


dobosiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Krystyna Dobosiewicz (1931 - 2007), polski lekarz ortopeda i traumatolog
    • Metoda Dobosiewicz, metoda rehabilitacji
  • Stanisław Dobosiewicz (1910 - 2007)

Wikipedia


dobosz

członek orkiestry wojskowej grający na bębnie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) muz. wojsk. człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;

Wiktionary

Dobosz (z węgierskiego "dobos") – członek orkiestry (szczególnie wojskowej) grający na bębnie. W wojskach europejskich od końca średniowiecza wybijał takt w marszu i w czasie ataku oraz przekazywał sygnały natarcia, odwrotu i alarmu. W Polsce pierwotnie zwano dobosza bębnicą, od XVI wieku doboszem, w XVIII i na początku XIX wieku pałkarzem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Polsce pierwotnie zwano dobosza bębnicą, od XVI wieku doboszem, w XVIII i na początku XIX wieku pałkarzem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbɔʃ, AS: doboš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. doboszka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) werblista

Wiktionary


doboszka

→ dobosz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. wojsk. kobieta grająca na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej

Wiktionary

Patrz:

dobosz

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. dobosz mos.

Wiktionary


doboszyński

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Doboszyński – polski adwokat, ziemianin
  • Adam Doboszyński – polski polityk, oficer
  • Eugeniusz Doboszyński – polski prawnik, urzędnik samorządowy
  • Leon Doboszyński – polski specjalista uprawy łąk i pastwisk

Wikipedia


dobowo

przysłówek czasu

 (1.1) przez całą dobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doustnie stosuje się dobowo 4,5 g surowca lub 1,5–3 g wyciągu płynnego lub 1,5 g nalewki.

 (1.1) W roku 2018 stacja obsługiwała 700–1000 pasażerów dobowo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doba

 przym. dobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na dobę

Wiktionary


dobowy

związany z dobą


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający związek z dobą; trwający dobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Padł nowy rekord dobowej liczby potwierdzonych zakażeń koronawirusem w Polsce.

 (1.1) Zgodnie z danymi Urzędu Transportu Kolejowego dobowa wymiana pasażerska na przystanku w 2017 roku wynosiła 10-19 osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doba ż.

 przysł. dobowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całodobowy, dwudziestoczterogodzinny, okołodobowy

Wiktionary


dobośna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka na Białorusi, prawy dopływ Dniepru

Wiktionary


dobra

1. potocznie: dobrze, zgoda (partykuły);
2. jednostka walutowa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej, wyspiarskim państwie w Zatoce Gwinejskiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) ekon. ogół środków, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich;

 (1.2) pot. duży majątek ziemski

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) ekon. bank. jednostka walutowa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej;

forma rzeczownika.

 (3.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: dobro

forma przymiotnika.

 (4.1) ż. M. lp. od: dobry

wykrzyknik

 (5.1) pot. zgoda, przyzwolenie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dobra – w ekonomii to wszystkie środki, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich.
  • dobra – jednostka monetarna Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
  • dobra – dawniej majątek ziemski, posiadłość, duże gospodarstwo rolne
  • Dobra – miasto w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Dobra
  • Dobra – miasto w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Dobra
  • Dobra – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. bolesławieckim, w gminie Bolesławiec
  • Dobra – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oleśnickim, w gminie Dobroszyce
  • Dobra – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Świdnica
  • Dobra – wieś w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Sędziejowice
  • Dobra – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Stryków
  • Dobra – wieś w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Dobra
  • Dobra – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bulkowo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ekonomia zajmuje się również badaniem zaspokojenia dóbr.

 (1.2) Ród Potockich posiadał dawniej rozległe dobra na Litwie.

 (3.1) Owsiak co roku potrafi wykrzesać w nas wiele dobra.

 (4.1) Pani Ania to dobra kobieta.

 (5.1) No dobra, możemy ze sobą chodzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbra, AS: dobra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobry

 rzecz. dobry mrz.

 wykrz. dobry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kapitał rzeczowy, kapitał finansowy

 (1.2) włości

 (2.1) skr. Db, STD

 (5.1) OK, zgoda, dobrze

Wiktionary


dobraczyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Dobraczyn ( Добрячин) – wieś na Ukrainie, w rejonie czerwonogrodzkim obwodu lwowskiego. Wieś liczy 815 mieszkańców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobraczyński

Wiktionary


dobraczyński

nazwisko


SJP.pl


dobranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobrać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedobranie n., dobór mrz.

 czas. dobierać, dobrać ndk.

Wiktionary


dobranoc

rodzaj pożegnania wieczornego


SJP.pl

wykrzyknik

 (1.1) pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

rzeczownik, rodzaj żeński

 (2.1) pot. telew. program dla dzieci nadawany wieczorem w radiu i telewizji

Wiktionary

Dobranoc – album Lecha Janerki wydany w 1997 roku nakładem wytwórni Koch International.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idziesz już spać? Zatem dobranoc, śpij dobrze!

 (2.1) Kładź się spać! Już dawno po dobranocy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrãnɔt͡s, AS: dobrãnoc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobranocka ż.

 przym. dobranockowy

 wykrz. dobrej nocy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrej nocy

 (2.1) wieczorynka, dobranocka

Wiktionary


dobranocka

wieczorny program dla dzieci nadawany w radiu lub telewizji; wieczorynka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. program telewizyjny adresowany do dzieci emitowany wieczorem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzieciaki poszły na dobranockę.

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. dobranoc

 rzecz. dobranoc ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieczorynka

Wiktionary


dobranockowy

→ dobranocka


SJP.pl

Patrz:

dobranocka

dobranowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobranowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Igołomia-Wawrzeńczyce
  • Dobranowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Wieliczka
  • Dobranowice – gromada
  • Dobranowice – dawna gmina

Wikipedia


dobrany

dostosowany, zharmonizowany, zgodny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który pasuje

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od dobrać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to reakcja zachodząca wyłącznie w obecności odpowiednio dobranych fermentów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobierać ndk., dobrać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopasowany, dostosowany, dostrojony, odpowiedni, pasujący, zgodny, zharmonizowany

Wiktionary


dobrawa

1. Dobrawa (?-977) księżniczka czeska, żona Mieszka I; Dąbrówka;
2. imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Dobrawa – staropolskie imię żeńskie pochodzenia słowiańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "las dębowy" ( doubrava jest odpowiednikiem polskiej dąbrowy) lub od słowa oznaczającego „dosyć dobra, czasem dobra” (por. dobrawa, jak biaława, zimnawa itp) lub jest to skrót od złożonego imienia Dobrosława. Dwie ostatnie etymologie (zwłaszcza pierwszą z nich) potwierdza kronika Thietmara, w której tłumaczy on to słowo jako „dobra”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Studenci mają szansę porozmawiać z nimi i poznać szczegóły dotyczące procesu rekrutacji – mówi Dobrawa Chmielewska (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrava, AS: dobrava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dobrawka ż., Dobrusia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dobrawka, Dobrusia

Wiktionary


dobrawola

tylko w przestarzałych wyrażeniach: po dobrawoli, z dobrawoli - z własnej chęci, dobrowolnie


SJP.pl


dobrać

1. znaleźć bezpośredni dostęp do czegoś;
2. odpowiadać sobie, dopasować się


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

 (1.1) dokonany od|dobierać.

czasownik zwrotny dokonany dobrać się (ndk. dobierać się)

 (2.1) dokonany od|dobierać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W pokoju ktoś dobrał się do wzmacniacza, podłączył swój magazynek, buchnęła muzyka niepodobna do niczego, czego tu słuchałem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobór mrz., dobranie n., dobieranie n.

 czas. dobierać ndk.

 przym. doborowy, dobrany

Wiktionary


dobrcz

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrcz – (niem. "Dobsch, 1942–1945 Dauben") wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Dobrcz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia


dobrczanin

mieszkaniec Dobrcza (wsi w Polsce)


SJP.pl


dobrczanka

mieszkanka Dobrcza (wsi w Polsce)


SJP.pl


dobre

1. to, co w kodeksie moralnym człowieka jest oceniane jako pomyślne, pożyteczne, wartościowe; dobro;
2. książkowo: interes, zadowolenie, pomyślność, szczęście; pożytek, korzyść; dobro;
3. kierowanie się w postępowaniu życzliwością dla otoczenia; dobroć


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. wszystko, co wartościowe w sensie moralnym czy religijnym

 (1.2) książk. wszystko, co w jakikolwiek sposób korzystne

forma przymiotnika.

 (2.1) n. lp. i nmos. lm. od: dobry

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzieci trzeba za dobre od czasu do czasu pochwalić.

 (1.2) Aktorka zagrała w serialu „Na dobre i na złe”.

 (1.2) Wiele dobrego wydarzyło się w życiu Franka w tych ostatnich miesiącach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɛ, AS: dobre

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobry mrz., dobro n., dobroć ż., dobrota ż., przedobrzenie n., Dobre nmos., Dobry mrz.

 czas. przedobrzyć dk.

 przym. dobry

 przysł. dobrze

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobro

Wiktionary


dobrecki

przymiotnik od: Dobrcz; dobrski


SJP.pl


dobrkowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrkowo (niem. " Daberkow ") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe.

Według danych z 2011 roku wieś liczyła 52 mieszkańców.

Wikipedia


dobrnąć

dotrzeć dokądś z trudem, wysiłkiem


SJP.pl


dobro

to, co jest uznawane za wartościowe; przeciwieństwo zła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;

 (1.2) czyjaś korzyść, zysk

 (1.3) rzecz mająca wartość

 (1.4) czwarta litera głagolicy (Ⰴ), odpowiednik litery „d”

 (1.5) muz. w country: gitara z metalowym rezonatorem, która podczas gry spoczywa poziomo a struny szarpie się pazurkami lub plektronem;

Wiktionary

Dobro – jedno z podstawowych (pierwotnych) pojęć etycznych, utożsamiane z pojęciem bytu. W moralności dobro określa poprawność (zgodność z normami moralnymi) czynów i zachowań człowieka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obywatel nie powinien dbać tylko o siebie, lecz troszczyć się o dobro wspólne.

 (1.2) Wszystko, co robię, robię z myślą o dobru nas i naszych dzieci.

 (1.3) Podatek dochodowy obejmuje przychody ze sprzedaży dóbr i świadczenia usług.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɔ, AS: dobro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobroć ż., dobrota ż., przedobrzenie n., Dobre nmos., Dobry m.

 czas. przedobrzyć dk.

 przym. dobry

 przysł. dobrze

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary


dobrobycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dobrobyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie dobrobyt, lecz tylko mały dobrobycik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrobyt m.

Wiktionary


dobrobyt

dostatek, zamożność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dobre warunki materialne

Wiktionary

Do

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔbɨt, AS: dobrobyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dobrobycik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogactwo, dostatek, obfitość, zamożność, zasobność; przest. majętność

Wiktionary


dobrocha

zdrobnienie od: Dobrosława


SJP.pl


dobrochna

imię żeńskie


SJP.pl


dobrochniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobrochny lub z nią związany


SJP.pl


dobrochoczy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mitsłow. nieufny lecz sprawiedliwy leśny demon z Podlasia, wzrostu drzewa;

Wiktionary

Do

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈxɔt͡ʃɨ, AS: dobroχočy

Wiktionary


dobroci

1. kierowanie się w postępowaniu życzliwością i chęcią niesienia pomocy;
2. dawniej: dobra jakość czegoś


SJP.pl


dobrocie

1. kierowanie się w postępowaniu życzliwością i chęcią niesienia pomocy;
2. dawniej: dobra jakość czegoś


SJP.pl


dobrociech

imię męskie


SJP.pl

Dobrociech — staropolskie imię męskie, złożone z członu "Dobro-" ("dobry") oraz "-ciech" ("cieszyć"). Może ono oznaczać "tego, którego cieszy dobro". Odpowiednik tego imienia, jakim jest "Dobrotech", jest notowany w języku czeskim, słoweńskim i połabskim.

Dobrociech imieniny obchodzi 5 czerwca i 8 czerwca.

Wikipedia


dobrociechostwo

Dobrociech z małżonką; Dobrociechowie


SJP.pl


dobrociechowie

Dobrociech z małżonką; Dobrociechostwo


SJP.pl


dobrociechowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobrociecha lub z nim związany


SJP.pl


dobrocin

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrocin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Dzierżoniów
  • Dobrocin – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Małdyty
  • Dobrocin – gromada
  • Dobrocin – przystanek kolejowy w województwie warmińsko-mazurskim

Wikipedia


dobroczynek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ogrod. arachn. nazwa systematyczna|Phytoseiulus., roztocze żywiące się innymi roztoczami, stosowane jako środek zwalczania szkodników

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naturalnym wrogiem przędziorka jest dobroczynek szklarniowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczynność ż.

Wiktionary


dobroczynnie

przysłówek

 (1.1) w sposób dobroczynny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczyńca mos., dobroczynność ż.

 przym. dobroczynny

Wiktionary


dobroczynność

niesienie pomocy materialnej ubogim; filantropia, beneficencja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

 (1.2) daw. instytucja filantropijna

 (1.3) odprzym. cecha tego, co jest dobroczynne; cecha tych, którzy są dobroczynni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczyńca mos., dobroczynek m.

 przym. dobroczynny

 przysł. dobroczynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filantropia

 (1.3) cecha

Wiktionary


dobroczynny

1. przynoszący korzyść lub ulgę;
2. niosący pomoc, np. instytucja dobroczynna


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przynoszący korzyść, dobry, przydatny, wartościowy

 (1.2) służący pomocą osobom potrzebującym, wspierający potrzebujących

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈt͡ʃɨ̃nːɨ, AS: dobročỹ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczyńca mos., dobroczynność ż.

 przysł. dobroczynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) charytatywny

Wiktionary


dobroczyńca

człowiek świadczący innym dobro


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. osoba świadcząca innym dobro, osoba dobroczynna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dnia 31 marca 1888 r. zmarł w Turynie we Włoszech siedemdziesięciotrzyletni starzec, ksiądz Jan Bosco, dobroczyńca młodzieży, prawdziwy apostoł i założyciel zakonu św. Franciszka Salezego całkowicie poświęcającego się wychowaniu młodzieży zaniedbanej, osieroconej i opuszczonej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczynność ż.

 przym. dobroczynny

 przysł. dobroczynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. filantrop; przest. dobrodziej, łaskawca, wspomożyciel

Wiktionary


dobroczyńczyni

→ dobroczyńca


SJP.pl

Patrz:

dobroczyńca

dobroczyński

nazwisko


SJP.pl


dobroduszniak

potocznie, żartobliwie o osobie dobrodusznej


SJP.pl


dobrodusznie

przysłówek

 (1.1) w sposób dobroduszny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroduszność ż.

 przym. dobroduszny

Wiktionary


dobroduszniej

stopień wyższy od przysłówka: dobrodusznie


SJP.pl


dobroduszniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: dobroduszny; bardziej dobroduszny


SJP.pl


dobroduszno-ironiczny

dobroduszny i ironiczny


SJP.pl


dobroduszność

łagodność, dobrotliwość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dobroduszne; cecha tych, którzy są dobroduszni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobroduszny

 przysł. dobrodusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poczciwość

Wiktionary


dobroduszny

1. taki, który jest życzliwie nastawiony do innych, o łagodnym, pozytywnym usposobieniu;
2. świadczący o takich cechach


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający łagodne, życzliwe usposobienie

 (1.2) wyrażający dobroduszność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroduszność ż.

 przysł. dobrodusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poczciwy

Wiktionary


dobrodziej

1. przestarzałe: osoba świadcząca innym dobro; dobroczyńca, filantrop, benefaktor;
2. dawny tytuł grzecznościowy;
3. regionalnie: ksiądz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. dobroczyńca

 (1.2) przest. tytuł grzecznościowy

 (1.3) przest. (dziś gwara. i reg.) ksiądz

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) […] Teofil, dobrodziej i opiekun całej rodziny, zmarł nagle w lesie ukąszony przez żmiję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔd͡ʑɛ̇j, AS: dobroʒ́ėi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziejstwo n.

:: fż. dobrodziejka ż.

:: zdrobn. dobrodziejaszek mos.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dobroczyńca

Wiktionary


dobrodziejaszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gwara. zdrobn. od: dobrodziej

 (1.2) pot. poufale o księdzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mówią, że dobrodziejaszka przywiozą dopiero po sumie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziej mos., dobrodziejka ż., dobrodziejstwo n.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary


dobrodziejka

1. przestarzałe: kobieta świadcząca innym dobro; filantropka;
2. dawny tytuł grzecznościowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. kobieta świadcząca innym dobro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naszej dobrodziejce zawdzięczamy wzniesienie nowej siedziby biblioteki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziejstwo n.

:: fm. dobrodziej mos.

:: zdrobn. dobrodziejaszek mos.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary


dobrodziejski

→ dobrodziej


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) należący do dobrodzieja lub dobrodziejki

przymiotnik relacyjny

 (2.1) dotyczący dobrodzieja lub dobrodziejki, związany z dobrodziejem lub dobrodziejką

Wiktionary

Patrz:

dobrodziej

Powiązane:

 rzecz. dobrodziej mos., dobrodziejka ż., dobrodziejstwo ż., dobrodziejaszek mos.

Wiktionary


dobrodziejstwo

dobro wyświadczone komuś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. dobro komuś okazane

 (1.2) książk. pozytywne skutki jakiegoś działania, rozwoju określonej dziedziny życia

 (1.3) daw. tytuł grzecznościowy używany w stosunku do pary małżeńskiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ezechiasz jednak nie odwdzięczył się za wyświadczone dobrodziejstwo, ponieważ jego serce uniosło się pychą, i dlatego zapłonął gniew Boży nad nim, nad Judą i nad Jerozolimą

 (1.3) Więc poddaję się z chęcią i gotowością woli asaństwa dobrodziejstwa — odpowiedziałem z ukłonem i sercem pełnym ukontentowania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziej mos., dobrodziejaszek mos., dobrodziejka ż.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobro

 (1.2) korzyść, zysk

Wiktionary


dobrodzienianin

mieszkaniec Dobrodzienia (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobrodzienianka

mieszkanka Dobrodzienia (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobrodzień

miasto w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zobacz też: Dobrodzień (ujednoznacznienie).

Dobrodzień (dodatkowa nazwa Guttentag) – miasto na Górnym Śląsku, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobrodzień. Miasto znajduje się między Opolem a Lublińcem. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego. Przed rokiem 1975 Dobrodzień należał do powiatu lublinieckiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krysia kupiła sobie meble z Dobrodzienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: dobroʒ́ė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrodzieński

Wiktionary


dobrodzieński

→ Dobrodzień


SJP.pl

Patrz:

Dobrodzień

dobrodzika

przestarzale: dobrodziejka


SJP.pl


dobrogost

imię męskie


SJP.pl

Dobrogost – staropolskie imię męskie. Składa się z członu "Dobro-" („dobry”) i "-gost" („gościć”, „gość”). Mogło oznaczać "dobry, życzliwy dla gości". Odpowiednik tego imienia, "Dobrohost", występuje w językach: czeskim, słowackim, serbsko-chorwackim i ruskim.

Wikipedia


dobrogostostwo

Dobrogost z małżonką; Dobrogostowie


SJP.pl


dobrogostowie

Dobrogost z małżonką; Dobrogostostwo


SJP.pl


dobrogostowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobrogosta lub z nim związany


SJP.pl


dobrogoszcz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrogost – imię, od którego pochodzi Dobrogoszcz, będąca nazwą odosobową (dzierżawczą)
  • Dobrogoszcz – jezioro na Pojezierzu Kaszubskim
  • Dobrogoszcz – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Strzelin
  • Dobrogoszcz – osada leśna w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Grodzisk
  • Dobrogoszcz – wieś w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Kościerzyna
  • Dobrogoszcz – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Trzcińsko-Zdrój
  • Dobrogoszcz – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz
  • Dobrogoszcz – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

Wikipedia


dobrogowski

nazwisko


SJP.pl


dobrohostów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Dobrohostów (ukr. Доброгостів, "Dobrohostiw") – wieś na Ukrainie w rejonie drohobyckim należącym do obwodu lwowskiego.

Wieś "Dobrohostow" położona na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie drohobyckim ziemi przemyskiej województwa ruskiego, wieś "Dobrohostaw" w drugiej połowie XVII wieku należała do starostwa drohobyckiego.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobrohostowski

Wiktionary


dobrojewo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrojewo – wieś w woj. lubuskim, w pow. międzyrzeckim, w gminie Skwierzyna
  • Dobrojewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Ostroróg
  • Dobrojewo – kolonia w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Drawno
  • Dobrojewo – zamknięty przystanek kolejowy w Dobrojewie, w woj. wielkopolskim

Wikipedia


dobroludzizm

potocznie: postawa przesadnej troski o innych ludzi


SJP.pl


dobromat

automat do wpłacania datków na cele charytatywne przy użyciu płatności elektronicznych; datkomat, zbiórkomat


SJP.pl


dobromiejski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dobrym Miastem, dotyczący Dobrego Miasta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobre Miasto n., Dobromieszczanin mos., Dobromieszczanka ż.

Wiktionary


dobromierski

przymiotnik od: Dobromierz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dobromierzem, dotyczący Dobromierza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromir mos., Dobromierz m., dobromierzanin m., dobromierzanka ż.

Wiktionary


dobromierz

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobromierz – wersja imienia Dobromir
  • Dobromierz – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Dobromierz
  • Dobromierz – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka
  • Dobromierz – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Kluczewsko
  • Dobromierz – gmina wiejska w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim
  • Dobromierz – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku w województwie kieleckim
  • Dobromierz – gromada w powiecie jaworskim
  • Dobromierz – gromada w powiecie włoszczowskim
  • Jezioro Dobromierz – zbiornik retencyjny w woj. dolnośląskim

Wikipedia


dobromieszczanin

mieszkaniec Dobrego Miasta (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobromieszczanka

mieszkanka Dobrego Miasta (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobromil

1. miasto na Ukrainie;
2. wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodniej części Ukrainy;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobromił – imię męskie
  • Dobromil – kolonia w woj. dolnośląskim, w pow. polkowickim, w gminie Radwanice
  • Dobromil – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Bielsk Podlaski
  • Dobromil – kolonia wsi Dobromil w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Bielsk Podlaski
  • Dobromil – część wsi Łukowo w woj. wielkopolskim w pow. obornickim, w gminie Oborniki
  • Dobromil – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1952–1954 w woj. białostockim
  • Dobromil – miasto w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim
  • Dobromil – hromada terytorialna w rejonie samborskim obwodu lwowskiego
  • Dobromil – stacja kolejowa w Dobromilu w obwodzie lwowskim
  • Dobromil – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1939 i 1941–1944 w woj. lwowskim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobromilski

Wiktionary


dobromiliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobromiły lub z nią związany


SJP.pl


dobromilski

→ Dobromil (miasto na Ukrainie)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący Dobromila

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromil mrz.

Wiktionary


dobromir

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Dobromir, a to moja dziewczyna Genowefa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔ̃mʲir, AS: dobrõmʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromierz m.

:: fż. Dobromira ż.

 przym. Dobromirowy, dobromierski

Wiktionary


dobromira

imię żeńskie


SJP.pl

Dobromira – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów "Dobro-" ("dobry") i "-mira" ("pokój, spokój, dobro"). Mogło ono oznaczać "ta, która ceni pokój". W źródłach polskich poświadczone w XIII wieku.

Wikipedia


dobromirostwo

Dobromir z małżonką; Dobromirowie


SJP.pl


dobromirowie

Dobromir z małżonką; Dobromirostwo


SJP.pl


dobromirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobromira (Dobromiry) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


dobromirzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobromiry lub z nią związany


SJP.pl


dobromił

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Dobromiła

Wiktionary

Dobromił – męski odpowiednik imienia Dobromiła, nienotowany w źródłach staropolskich.

Dobromił imieniny obchodzi 5 kwietnia, 5 czerwca, 11 października, 21 października.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔ̃mʲiw, AS: dobrõmʹiu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromiła ż.

Wiktionary


dobromiła

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Dobromił

Wiktionary

Dobromiła – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów "Dobro-" ("dobro, dobra") i "-miła" ("miła"). Mogło oznaczać "ta, która jest dobra i miła". W źródłach polskich poświadczone w XII wieku (lata 1185 – 1186).

Dobromiła imieniny obchodzi 4 października i 11 października.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 4 i 11 października przypadają imieniny Dobromiły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔ̃ˈmʲiwa, AS: dobrõmʹiu̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dobromiłka ż., Dobrusia ż., Dobrunia ż.

:: fm. Dobromił mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dobromiłka, Dobrusia, Dobrunia

Wiktionary


dobromiłostwo

Dobromił z małżonką; Dobromiłowie


SJP.pl


dobromiłowie

Dobromił z małżonką; Dobromiłostwo


SJP.pl


dobromiłowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobromiła (Dobromiły) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


dobromysł

imię męskie


SJP.pl

Do

Wikipedia


dobromysłostwo

Dobromysł z małżonką; Dobromysłowie


SJP.pl


dobromysłowie

Dobromysł z małżonką; Dobromysłostwo


SJP.pl


dobromysłowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobromysła lub z nim związany


SJP.pl


dobronieg

imię żeńskie


SJP.pl


dobroniega

imię żeńskie


SJP.pl

Dobroniega – staropolskie imię żeńskie, złożone z dwóch członów: "Dobro-" ("dobra") i "-niega" ("rozkosz"). Mogło zatem oznaczać "ta, która dostarcza przyjemnosci, rozkoszy".

Dobroniega imieniny obchodzi 20 stycznia i 26 sierpnia.

Wikipedia


dobronieżyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobroniegi lub z nią związany


SJP.pl


dobrosielski

nazwisko


SJP.pl


dobrostan

rzadziej: dobre samopoczucie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) subiektywnie odczuwany stan zadowolenia ze swojego stanu fizycznego i psychicznego w połączeniu poczuciem bezpieczeństwa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dobrostan psychiczny
  • dobrostan subiektywny
  • dobrostan zwierząt
  • Dobrostan (wieś)
  • Dobrostan – album Natalii Kukulskiej
  • Dobrostany

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od zawsze jesteśmy za całkowitym zakazem hodowli norek ze względu na środowisko, zdrowie publiczne, a przede wszystkim dobrostan zwierząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔstãn, AS: dobrostãn

Wiktionary


dobrostanowy

→ dobrostan


SJP.pl

Patrz:

dobrostan

dobrosz

nazwisko


SJP.pl


dobroszyce

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobroszyce (niem. "Juliusburg") – wieś w Polsce (1663–1928 miasto) położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim; siedziba gminy Dobroszyce, należącej do aglomeracji wrocławskiej.

Wikipedia


dobroszycki

→ Dobroszyce


SJP.pl

Patrz:

Dobroszyce

dobroszyczanin

mieszkaniec Dobroszyc (wsi w Polsce)


SJP.pl


dobroszyczanka

mieszkanka Dobroszyc (wsi w Polsce)


SJP.pl


dobrosąsiedzki

przymiotnik

 (1.1) taki, jak między dobrymi sąsiadami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrosąsiedztwo n.

Wiktionary


dobrosąsiedztwo

dobre życie z sąsiadami, stosunki dobrego sąsiedztwa


SJP.pl


dobrosław

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Dobrosława

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrosław – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Lututów
  • Dobrosław – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Złocieniec
  • Kolonia Dobrosław – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Lututów
  • Dobrosław – osiedle typu miejskiego w obwodzie odeskim, rejonu odeskiego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobrosław to rzadko spotykane obecnie imię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobrosława ż.

Wiktionary


dobrosława

imię żeńskie


SJP.pl

Dobrosława, Dobroslava – starosłowiańskie imię żeńskie złożone z członów "Dobro-" („dobry”) i "-sława" („sława”), oznaczające tę, która „cieszy się dobrą sławą”. Popularniejsze stało się w XIX wieku, kiedy w ramach panslawizmu przywracano imiona słowiańskie; swojej wnuczce nadał takie drugie imię Julian Ursyn Niemcewicz.

Wikipedia


dobrosławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobrosławy lub z nią związany


SJP.pl


dobrosławostwo

Dobrosław z małżonką; Dobrosławowie


SJP.pl


dobrosławowie

Dobrosław z małżonką; Dobrosławostwo


SJP.pl


dobrosławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dobrosława (Dobrosławy) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


dobrota

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. dobroć

Wiktionary

Dobrota (cyr. Доброта) – miasto w Czarnogórze, w gminie Kotor. W 2011 roku liczyło 8189 mieszkańców.

Leży na wschodnim wybrzeżu Zatoki Kotorskiej. Pierwsza historyczna wzmianka pochodzi z 1260 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A jeśli Bóg swej zapomni dobroty / I tak się uprze karać me niecnoty [...]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔta, AS: dobrota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobro n., dobroć ż.

 czas. przedobrzyć dk.

 przysł. dobrze, niedobrze

 przym. dobry, dobrotliwy

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroć, dobrotliwość

Wiktionary


dobrotliwie

przysłówek

 (1.1) na sposób dobrotliwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ludwik panował dobrotliwie dwadzieścia lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrotliwość ż.

 przym. dobrotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrodusznie, łagodnie, łaskawie, miłosiernie, miłościwie

Wiktionary


dobrotliwiej

stopień wyższy od przysłówka: dobrotliwie


SJP.pl


dobrotliwość

→ dobrotliwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dobrotliwe; cecha tych, którzy są dobrotliwi

Wiktionary

Patrz:

dobrotliwy

Powiązane:

 przym. dobrotliwy

 przysł. dobrotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroduszność, dobroć, anielskość

Wiktionary


dobrotliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: dobrotliwy


SJP.pl


dobrotliwy

dobroduszny, łagodny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) ktoś odznaczający się dobrocią i łagodnością

 (1.2) coś przyjemnego, przynoszący ulgę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Święty mikołaj to taki dobrotliwy staruszek przynoszący dzieciom prezenty.

 (1.2) Finowie już dawno temu zauważyli dobrotliwy wpływ sauny na nasze zdrowie i samopoczucie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈtlʲivɨ, AS: dobrotlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobry mrz., dobroć ż., dobrota ż., dobrotliwość ż.

 przysł. dobrotliwie

 przym. dobry

 wykrz. dobry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroduszny, łagodny

 (1.2) kojący, dobroczynny

Wiktionary


dobrotwór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. osiedle typu miejskiego, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w rejonie kamioneckim obwodzie lwowskim;

Wiktionary

Dobrotwór (ukr. Добротвір) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie lwowskim (rejon kamionecki). 6409 mieszkańców (2020), w 2001 było ich 6683.

W II Rzeczypospolitej wieś powiecie kamioneckim województwa tarnopolskiego. W kwietniu 1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 50 Polaków, rabując i paląc polskie zagrody oraz miejscowy kościół.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobrotworski

Wiktionary


dobrowit

imię męskie


SJP.pl

Dobrowit – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Dobro-" („dobry”) i "-wit" („pan, władca”). Oznacza „dobrego pana”, „dobrego władcę” albo „dobrze rządzącego”. Istnieje dokładny odpowiednik znaczeniowy tego imienia w języku galijskim: "Suvallos", z prainoeurop. elementem "su-" („dobrze, dobry”).

Wikipedia


dobrowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Zobacz też: Dobrowo w innych znaczeniach tej nazwy.

Dobrowo (niem. "Groß Dubberow") – wieś sołecka Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dobrowo, po jej zniesieniu w gromadzie Pomianowo. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego.

Wikipedia


dobrowoj

imię męskie


SJP.pl

Do

Wikipedia


dobrowolnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki – powiem brutalnie – intelektualista, humanista i katolik, to co, nie wiedział, co robi? Przez nikogo nie zmuszany, nie przynaglany, przyszedł do nas dobrowolnie, wstąpił do partii i nie dlatego, że ktoś go do tego nakłaniał, tylko dlatego, że akceptował racje tej partii, jej program.

 (1.1) Ci, którzy dobrowolnie zgłoszą się sami, mogą liczyć na zmniejszenie wyroku o jedną trzecią w porównaniu z karami dla tych, których złapie policja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ, AS: dobrovolʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrowolny

 rzecz. dobrowolność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samochcąc

Wiktionary


dobrowolność

→ dobrowolny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dobrowolne; cecha tych, którzy są dobrowolni

Wiktionary

Dobrowolność – cecha działania etycznego, stanowiąca konieczny lub wystarczający warunek podlegania ocenom moralnym. Odpowiednimi przymiotnikami zastępującymi to słowo są: nieprzymuszony, niewymuszony, nieprzymusowy; spontaniczny, samodzielny, samorzutny, ochotniczy; bez przymusu, z własnej woli (dobrowolny datek).

Wikipedia

Patrz:

dobrowolny

Powiązane:

 przym. dobrowolny

 przysł. dobrowolnie

Wiktionary


dobrowolny

wynikający z własnej woli, działający bez przymusu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

 (1.2) otwarty, publiczny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skutki te należą do etapu nazywanego wykonaniem decyzji, zarówno dobrowolnym (podporządkowanie się decyzji przez jej adresata), jak i przymusowym (egzekucja administracyjnoprawna).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ, AS: dobrovolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrowolność ż.

 przysł. dobrowolnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) własnowolny

Wiktionary


dobrowolski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Dobrowolski (1903–1981) – polski prawnik, oficer podczas II wojny światowej
  • Andrzej Dobrowolski (1921–1990) – polski kompozytor i pedagog
  • Antoni Bolesław Dobrowolski (1872–1954) – polski geofizyk, meteorolog i podróżnik
  • Emil Dobrowolski (ur. 1986) – lekkoatleta polski, długodystansowiec
  • Franciszek Dobrowolski (1830–1896) – działacz społeczny i polityczny
  • Gieorgij Dobrowolski (1928–1971) – radziecki astronauta
  • Grzegorz Dobrowolski – polski prawnik, sędzia, nauczyciel akademicki
  • Grzegorz Dobrowolski-Doliwa (1898–1952) – pułkownik, pilot
  • Henryk Dobrowolski (1904–1985) – polski poseł
  • Igor Dobrowolski (ur. 1967) – rosyjski piłkarz
  • Jacek Dobrowolski – strona ujednoznaczniająca
  • Jerzy Dobrowolski – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia


dobrowsky

nazwisko, m.in. Josef Dobrowsky (1889-1964), austriacki malarz


SJP.pl


dobrozmianowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) neol. członek obozu rządowego skupionego wokół Prawa i Sprawiedliwości, także zwolennik rządów PiS

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrozmianowy

Wiktionary


dobrozmianowy

przymiotnik

 (1.1) neol. iron. związany z rządami Prawa i Sprawiedliwości po 2015 r. oraz obozem politycznym skupionym wokół tej partii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrozmianowiec mos.

Wiktionary


dobroć

1. kierowanie się w postępowaniu życzliwością i chęcią niesienia pomocy;
2. dawniej: dobra jakość czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

 (1.2) cecha tego, co jest dobre

 (1.3) fiz. wielkość charakteryzująca ilościowo układ rezonansowy;

Wiktionary

Dobroć (symbol: Q) – wielkość charakteryzująca ilościowo układ rezonansowy. Określa, ile razy amplituda wymuszonych drgań rezonansowych jest większa niż analogiczna amplituda w obszarze częstości nierezonansowych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozwijaj pełną miłości dobroć względem wszystkich istot, bez rozróżniania.

 (1.2) Młodsza córka, która była wiernym portretem swojego ojca pod względem swojej dobroci i prawości, oprócz tego była jedną z najpiękniejszych dziewcząt, które można było znaleźć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɔt͡ɕ, AS: dobroć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobro n., dobrota ż., Dobra ż.

 przym. dobrotliwy, dobry

 przysł. dobrze

 wykrz. dobrze, dobry

Wiktionary


dobroń

wieś w Polsce


SJP.pl

Zobacz też: Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Dobroń”.

Dobroń – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Dobroń.

Leży nad rzeką Grabią, przy linii kolejowej między Pabianicami i Łaskiem, z przystankiem Dobroń.

Wikipedia


dobroński

przymiotnik od: Dobroń


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dobroniem, dotyczący Dobronia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobroń m., dobronianin m., dobronianka ż.

Wiktionary


dobrski

1. przymiotnik od: Dobra, Dobre
2. przymiotnik od: Dobrcz; dobrecki


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) dotyczący miejscowości Dobra, Dobre

 (1.2) dotyczący miejscowości Dobrcz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anna Tomaszewicz-Dobrska (1854-1918) – polska lekarka
  • Jan Dobrski – wicewojewoda chełmiński w XVIII wieku
  • Józef Dobrski – polski szlachcic, urzędnik
  • Julian Dobrski (1811-1886) – polski tenor operowy
  • Władysław Dobrski – chorąży michałowski w 1695 roku, ławnik chełmiński, podsędek chełmiński

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. Dobra ż., Dobre n., dobrzanin m., dobrzanka ż.

 przym. dobrzański, dobrzyński

 (1.2)

 rzecz. Dobrcz m.

 przym. dobrecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrzański, dobrzyński

 (1.2) dobrecki

Wiktionary


dobrucki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrucki – polskie nazwisko.
  • Gustaw Dobrucki (1873-1943) – polski lekarz, polityk
  • Józef Dobrucki (1726-1791) – kabalista, frankista
  • Mateusz Dobrucki (ur. 1520) – krakowski lutnik
  • Rafał Dobrucki (ur. 1976) – polski żużlowiec
  • Stanisław Dobrucki (1862-1919) – polski lekarz
  • Władysław Dobrucki (1918-2010) – polski profesor zwyczajny nauk technicznych
  • Zdzisław Dobrucki (1944-2021) – polski żużlowiec, trener sportu żużlowego

Wikipedia


dobrudzki

przymiotnik od: Dobrudża


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Dobrudżą, dotyczący Dobrudży, pochodzący z Dobrudży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobrudża ż.

 przym. dobrudżański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrudżański

Wiktionary


dobrudża

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) hist. geogr. kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;

Wiktionary

Dobrudża (rum. "Dobrogea", bułg. "Добруджа") – kraina historyczna między Morzem Czarnym a ostatnim przed ujściem odcinkiem Dunaju, podzielona obecnie między Rumunię i Bułgarię. Powierzchnia całkowita wynosi ok. 23 000 km².

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobrudzki, dobrudżański

Wiktionary


dobrudżański

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dobrudżą, dotyczący Dobrudży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobrudża ż., Dobrudżanin mos.

 przym. dobrudzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrudzki

Wiktionary


dobrusia

zdrobnienie od: Dobrosława (imię żeńskie)


SJP.pl


dobry

1. zgodny z zasadami moralnymi;
2. skłonny do pomocy;
3. satysfakcjonujący, dodatni;
4. o nastroju: pogodny;
5. będący zwiastunem czegoś pozytywnego;
6. starannie wykonujący swe obowiązki;
7. o organizmie, jego części: dobrze funkcjonujący;
8. starannie wykonany;
9. odpowiedni;
10. o potrawie, napoju: smaczny;
11. intratny, przynoszący zyski;
12. z nawiązką


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) miły, uczynny, usłużny, szlachetny

 (1.2) odpowiedni, pasujący do czegoś

 (1.3) pomyślny, udany

 (1.4) smaczny

 (1.5) grzeczny

 (1.6) świetny, znakomity w swojej dziedzinie

 (1.7) ciekawy, interesujący, wysokiej jakości

 (1.8) o nastroju wesoły, radosny

 (1.9) o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony

 (1.10) korzystny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) urz. eduk. nazwa oceny szkolnej 4

wykrzyknik

 (3.1) pot. dzień dobry

Wiktionary

Dobry (niem. "Döbern (Ostpr.)") – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Godkowo.

Do 1954 roku siedziba gminy Dobry. W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dobry, po jej zniesieniu w gromadzie Godkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego. Miejscowość leży w historycznym regionie Prus Górnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest pan dla mnie bardzo dobry.

 (1.2) Ta śrubka jest dobra.

 (1.3) Mam nadzieję, że miał pan dobrą podróż?

 (1.3) Gdy bezrobocie jest niskie, to sytuacja gospodarcza kraju jest dobra.

 (1.4) Najbardziej lubię kapustę. Jest bardzo dobra.

 (1.5) Byłeś wczoraj bardzo dobry, a dzisiaj strasznie rozrabiasz!

 (1.6) Pan Kowalski jest dobrym kierowcą.

 (1.7) właśnie leci dobry film w telewizji.

 (1.8) Mam dziś dobry humor.

 (1.9) Janek ma najlepszy słuch w całej klasie.

 (2.1) Pana syn ostatnio dostał z plastykaastyki dwa dobre i jeden niedostateczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɨ, AS: dobry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobro n., dobroć ż., dobrota ż., dobra nmos., przedobrzenie n., przedobrzanie n.

 czas. przedobrzać ndk., przedobrzyć dk.

 przym. dobrotliwy

 przysł. dobrze

 wykrz. dobra, dobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) udany, pomyślny, przyjemny, wygodny

 (1.4) smaczny

 (1.5) grzeczny, posłuszny

 (1.6) świetny

 (1.10) korzystny

 (2.1) czwórka, czwóra

Wiktionary


dobrymir

dawne imię męskie


SJP.pl


dobrynin

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrynin (daw. "Dobromin") – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Przecław. Ma status sołectwa.

Wikipedia


dobryszyce

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobryszyce – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Dobryszyce.

Wieś królewska w tenucie radomszczańskiej w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dobryszyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia


dobryszycki

przymiotnik od: Dobryszyce


SJP.pl


dobrzanianin

mieszkaniec Dobrzan (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobrzanianka

mieszkanka Dobrzan (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobrzaniecki

nazwisko


SJP.pl


dobrzanin

1. mieszkaniec Dobrego;
2. mieszkaniec Dobrej


SJP.pl


dobrzanka

1. mieszkanka Dobrej;
2. mieszkanka Dobrego


SJP.pl

Dobrzanka – niezamieszkana wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza. Wchodzi w skład sołectwa "Malawa".

Leży na terenie Pogórza Przemyskiego nad potokiem Dobrzanka dopływem Lipki (dopływ Stupnicy).

Dobrzanka powstała prawdopodobnie na początku XVII w. Najstarsza zachowana wzmianka pochodzi z 1631 r. W tym czasie właścicielem Malawy wraz z Dobrzanka i sąsiednią Lipą był Jan Humnicki.

Wikipedia


dobrzany

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. nazwa trzech wsi na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dobrzany ( Jacobshagen, Jakobshagen) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobrzany, na Pojezierzu Ińskim, nad jeziorem Szadzko.

Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 2404 mieszkańców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbʒãnɨ, AS: dobžãny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrzański

Wiktionary


dobrzański

przymiotnik od: Dobrzany


SJP.pl

Dobrzański (forma żeńska: Dobrzańska; liczba mnoga: Dobrzańscy) – polskie nazwisko. 1 stycznia 2023 w Polsce nosiło je co najmniej 4855 osób.

Wikipedia


dobrze

to, co jest uznawane za wartościowe; przeciwieństwo zła


SJP.pl

przysłówek sposobu

 (1.1) w należyty sposób

 (1.2) uczciwie

 (1.3) przyjemnie

 (1.4) z korzyścią

wykrzyknik

 (2.1) wyrażenie zgody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Produkt został wykonany dobrze.

 (1.2) Złodziej dobrze zrobił, oddając sprzedawcy skradziony produkt.

 (1.3) Na Wyspach Kanaryjskich czułem się bardzo dobrze.

 (1.4) Dobrze wyszliśmy na tej transakcji.

 (2.1) Dobrze, zgadzam się na Twój wyjazd za granicę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbʒɛ, AS: dobže

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobrota ż., dobro n., dobroć ż., dobry mrz.

 czas. dobrzeć ndk., przedobrzać ndk., przedobrzyć dk., wydobrzeć dk.

 przym. dobry, przedobry

 przysł. niedobrze, przedobrze

 wykrz. dobry

Wiktionary


dobrzec

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrzec – osada w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska
  • Dobrzec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Sośnie
  • Dobrzec – sołectwo Kalisza
  • Dobrzec P – osiedle Kalisza
  • Dobrzec W – osiedle Kalisza
  • Dobrzec – gromada
  • Dobrzec – dawna gmina

Wikipedia


dobrzechów

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzechów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Strzyżów. Ma status sołectwa.

Miejscowość jest siedzibą Parafii św. Stanisława Biskupa, należącej do dekanatu Strzyżów, diecezji rzeszowskiej.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Dobrzechów.

Wikipedia


dobrzecki

przymiotnik od: Dobrzec


SJP.pl


dobrzedziałka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) prostytutka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbʒɛˈd͡ʑawka, AS: dobžeʒ́au̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


dobrzejowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzejowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie głogowskim, w gminie Żukowice.

Wikipedia


dobrzejów

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzejów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Miłkowice.

Wikipedia


dobrzelin

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzelin – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Żychlin.

Nowy Dobrzelin uzyskał lokację miejską w 1536 roku, zdegradowany przed 1700 rokiem.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dobrzelin. W latach 1973–1991 miejscowość była siedzibą gminy Dobrzelin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia


dobrzeliński

związany z Dobrzelinem


SJP.pl


dobrzelów

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzelów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim, w gminie Bełchatów.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dobrzelów, po jej zniesieniu w gromadzie Bełchatów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia


dobrzeniecki

nazwisko


SJP.pl


dobrzewino

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzewino (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Dobrzewino, niem. Wertheim) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Szemud, przy drodze wojewódzkiej nr 218. W skład sołectwa Dobrzewino wchodzi również Dębowa. Połączenie z Gdynią (jedynie w dni powszednie) umożliwiają autobusy komunikacji miejskiej (linia nr "191").

Wikipedia


dobrzeć

1. stawać się zdrowszym, odzyskiwać siły;
2. przestarzałe: stawać się dobrym; łagodnieć


SJP.pl


dobrzeń

1. stawać się zdrowszym, odzyskiwać siły;
2. przestarzałe: stawać się dobrym; łagodnieć


SJP.pl

Dobrzeń (niem. "Gutwohne") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Dobroszyce.

Wikipedia


dobrzeński

→ Dobrzeń, → Dobrzeń Wielki


SJP.pl

Patrz:

Dobrzeń, → Dobrzeń Wielki

dobrzuszny

dochodzący do brzucha


SJP.pl


dobrzyca

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce;
3. jezioro w Polsce;
4. rzeka w Polsce


SJP.pl

Dobrzyca (niem. "Dobberschütz") – miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobrzyca. Jest to druga pod względem liczby mieszkańców miejscowość powiatu pleszewskiego.

Wikipedia


dobrzycki

→ Dobrzyca


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Wikipedia

Patrz:

Dobrzyca

dobrzyczanin

mieszkaniec Dobrzycy (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobrzyczanka

mieszkanka Dobrzycy (miasta w Polsce)


SJP.pl


dobrzyków

wieś w Polsce


SJP.pl

Dobrzyków – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Gąbin. Leży na lewym brzegu Wisły, na południe od Płocka.

Wikipedia


dobrzynianin

mieszkaniec Dobrzynia nad Wisłą


SJP.pl


dobrzynianka

mieszkanka Dobrzynia nad Wisłą


SJP.pl


dobrzyniec

wieś w Polsce


SJP.pl

Do

Wikipedia


dobrzyniecki

nazwisko


SJP.pl


dobrzyniewo

wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim


SJP.pl

Do

Wikipedia


dobrzyniewski

przymiotnik od: Dobrzyniewo Kościelne


SJP.pl


dobrzynka

wieś w Polsce


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. kawa zbożowa popularna w PRL-u, produkowana dawniej we Włocławku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrzynka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie
  • Dobrzynka – rzeka, dopływ Neru
  • Debrzynka, Dobrzynka – rzeka, dopływ Gwdy

Wikipedia


dobrzyń

1. Dobrzyń nad Wisłą - miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce;
3. jezioro w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrzyń nad Wisłą – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim
  • Dobrzyń – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Gubin
  • Dobrzyń – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Przewóz
  • Dobrzyń – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Czosnów
  • Dobrzyń – wieś w woj. opolskim, w pow. brzeskim, w gminie Lubsza
  • Dobrzyń – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Przechlewo
  • Dobrzyń – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Nidzica
  • Dobrzyń (do 31 grudnia 2005 Dobrzyn) – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Gryfice
  • Dobrzyń – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Wydminy
  • Dobrzyń nad Drwęcą – dzielnica Golubia-Dobrzynia, dawniej miasto
  • Dobrzyń – gromada
  • Dobrzyń – przystanek kolejowy

Wikipedia


dobrzyński

1. przymiotnik od: Dobrzyń nad Wisłą
2. golubsko-dobrzyński - przymiotnik od: Golub-Dobrzyń


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrzyński – polskie nazwisko
  • Adam Dobrzyński – polski lekkoatleta,
  • Andrzej Dobrzyński (dyplomata),
  • Barbara Dobrzyńska – aktorka,
  • Ignacy Feliks Dobrzyński – polski pianista i kompozytor, dyrygent i pedagog,
  • Jan Dobrzyński – polski polityk, działacz PiS, wojewoda podlaski od 5 grudnia 2005 roku,
  • Jerzy Jarosław Dobrzyński – polski kompozytor muzyki rozrywkowej, aranżer, multiinstrumentalista,
  • Leszek Dobrzyński
  • Ludwik Dobrzyński – polski fizyk
  • Władysław Dobrzyński – polski lekarz, działacz społeczny zasłużony dla rozwoju polskiej spółdzielczości mieszkaniowej,
  • Władysław Dobrzyński – polski działacz społeczny, senator w II Rzeczypospolitej.
  • Dobrzyńscy - polscy szlachcice, bohater zbiorowy mickiewiczowskiej epopei Pan Tadeusz.

Wikipedia


dobrów

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dobrów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Szczawin Kościelny
  • Dobrów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Tuczępy
  • Dobrów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Kościelec
  • Dobrów – dawna gmina wiejska istniejąca w XIX wieku w guberni warszawskiej
  • Dobrów – gromada
  • Dobrowo

Wikipedia


dobszyna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w centralnej części Słowacji;

Wiktionary

Dobszyna (słow. "Dobšiná", do 1927 "Dobšina", niem. "Dobschau", węg. "Dobsina", łac. "Dobsinium") – miasto na Słowacji w kraju koszyckim, w powiecie Rożniawa. Zabudowania miasta zajmują dolinę Dobszyńskiego Potoku ("Dobšinský potok") i jego dopływów, w regionie Volovské vrchy.

Wikipedia


dobudowa

dobudowana część budynku itp.; dobudówka


SJP.pl


dobudowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobudować.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobudowywanie n., dobudowa ż., dobudówka ż.

 czas. dobudować dk., dobudowywać ndk.

Wiktionary


dobudować

1. dokończyć budowanie;
2. zbudować dodatkową część budynku itp.


SJP.pl


dobudzać

1. z trudem budzić kogoś;
2. dobudzać się - odzyskiwać sprawność umysłową i fizyczną po obudzeniu


SJP.pl


dobudzić

1. z trudem obudzić kogoś;
2. dobudzić się - odzyskać sprawność umysłową i fizyczną po obudzeniu


SJP.pl


dobudzony

1. z trudem obudzić kogoś;
2. dobudzić się - odzyskać sprawność umysłową i fizyczną po obudzeniu


SJP.pl


dobudówka

dobudowana część budynku itp.; dobudowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bud. dobudowana część budynku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komisja nakazała rozebranie dobudówki i udostępnienie przejazdu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobudowanie n., dobudowywanie n.

 czas. dobudować dk., dobudowywać ndk.

Wiktionary


dobycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobyć

Wiktionary


dobytczę

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. bydlę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbɨṭt͡ʃɛ, AS: dobyṭče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bydło, dobytek

Wiktionary


dobytek

ogół rzeczy należących do kogoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wszystko, co się posiada

 (1.2) przest. bydło, zwierzęta domowe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ławce leżał luj, a obok w wózku stał cały jego dobytek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbɨtɛk, AS: dobytek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobytczę n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) majątek, mienie

Wiktionary


dobywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dobywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobyć, dobywać ndk.

Wiktionary


dobywać

wyjmować coś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dobyć)

 (1.1) daw. wyjmować

 (1.2) powodować powstanie dźwięku

czasownik zwrotny niedokonany dobywać się (dk. dobyć się)

 (2.1) wydostawać się (o zapachu, dźwięku itp.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kościele zatrzymywał się tuż przy drzwiach i o kruchciane drzwi wsparty dobywał z kieszeni gromnicę i zapaliwszy ją, stał z owem trupiem światłem w ręku.

 (2.1) Kaszel jej był gruby, chrypliwy, głośny, jakby dobywał się z głębi beczki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbɨvat͡ɕ, AS: dobyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobyć dk.

 rzecz. dobywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjmować, wydobywać

Wiktionary


dobyć

przestarzale: wydostać na zewnątrz


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dobywać)

 (1.1) daw. wyjąć

 (1.2) spowodować powstanie dźwięku

czasownik zwrotny dokonany dobyć się (ndk. dobywać się)

 (2.1) wydostać się (o zapachu, dźwięku itp.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komandor na taką obrazę zawrzał gniewem i dobył szpady.

 (1.2) Wziął gęśl, wszedł w koło i rzutem ręki / Dobył z strun dzikie, ponure dźwięki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbɨt͡ɕ, AS: dobyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobycie n., dobywanie n.

 czas. dobywać ndk.

 przym. dobyty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjąć, wyciągnąć, chwycić za

Wiktionary


dobór

wybieranie odpowiednich elementów; selekcja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Małżeństwo to umowa na długo, nieraz na całe życie i trzeba, oprócz aspektów uczuciowych i innych, wziąć również pod uwagę sprawę doboru fizycznego.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobierać ndk., dobrać dk.

 rzecz. dobieranie n., dobranie n.

 przym. doborowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybór, selekcja

Wiktionary


dobóść

sprawić komuś przykrość, dotkliwie dokuczyć, stać się powodem zmartwień; dopiec, dogryźć


SJP.pl


doc

format tekstowy


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doc – pseudonim Krzysztofa Raczkowskiego
  • Doc Holliday – amerykański hazardzista i rewolwerowiec
  • Doc Powers – amerykański bejsbolista
  • Doc Rivers – amerykański koszykarz
  • Doc Shaw – amerykański aktor
  • Baby Doc – syn François Duvaliera, prezydenta i dyktatora Haiti
  • .doc – rozszerzenie plików programu Microsoft Word (doc – od , dokument)
  • doc. – docent, stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych
  • Doc – amerykański serial telewizyjny
  • Doktor Doc – fikcyjna postać z mangi Hellsing i anime Hellsing Ultimate
  • DOC
  • Dok

Wikipedia


doc.

skrót od docent


SJP.pl

skrót

 (1.1) = docent

Wiktionary


doca

hormon wytwarzany przez korę nadnerczy, mający wpływ na gospodarkę sodu i potasu w ustroju; dezoksykortykosteron


SJP.pl

Doca, właśc. Alfredo Almeida Rego (ur. 7 kwietnia 1903, zm. 31 grudnia 1956) – brazylijski piłkarz grający na pozycji napastnika.

Podczas kariery piłkarskiej grał w: Mackenzie Rio de Janeiro (1923–1925), São Cristóvão Rio de Janeiro (1926–1932) oraz CR Flamengo (1933–1935). Największym sukcesem w karierze klubowej było wywalczenie mistrzostwa stanu Rio de Janeiro – Campeonato Carioca w 1926.

Wikipedia


docelowość

cecha czegoś stanowiącego cel czyichś działań


SJP.pl


docelowy

1. będący celem podróży;
2. dotyczący zamierzonego efektu końcowego, np. zatrudnienie docelowe


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) prowadzący do celu

 (1.2) stanowiący cel przejściowy lub ostateczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docel mrz., docelowość ż., docelówka ż.

 przysł. docelowo

Wiktionary


docencik

zdrobnienie od: docent


SJP.pl


docencki

odnoszący się do docenta, właściwy docentom


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z docentem, dotyczący docenta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docent mos., docentka ż., docentura ż.

Wiktionary


docenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doceniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡sɛ̃ˈɲä̃ɲɛ, AS: docẽńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docenienie n., przecena ż.

 czas. doceniać ndk., docenić dk.

Wiktionary


doceniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. docenić)

 (1.1) dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

czasownik zwrotny niedokonany doceniać się (dk. docenić się)

 (2.1) dostrzegać wartość własnych czynów, słów lub wyglądu

 (2.2) dostrzegać wzajemnie wartość czynów, słów lub wyglądu z drugą osobą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej praca nie została należycie doceniona.

 (1.1) Piosenkarka nigdy nie doceniała muzyków ze swojego własnego bandu.

 (2.1) Myślę, że nie doceniasz się i masz problemy z samoakceptacją.

 (2.2) Dojrzali małżonkowie doceniają się i lubią spędzać razem czas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ, AS: docẽńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecena ż., cena ż., docenianie n., docenienie n.

 czas. docenić dk.

 przysł. cenowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwalić

Wiktionary


docenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|docenić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡sɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: docẽńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docenianie n., przecena ż.

 czas. docenić dk., doceniać ndk.

Wiktionary


docenić

uznać zasługi


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doceniać)

 (1.1) zob. doceniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡sɛ̃ɲit͡ɕ, AS: docẽńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecena ż., cena ż., docenianie n., docenienie n.

 czas. doceniać

Wiktionary


docent

1. stanowisko na uczelni wyższe od adiunkta;
2. osoba zajmująca to stanowisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) eduk. stanowisko dydaktyczne w instytucjach naukowych i w szkolnictwie wyższym

 (1.2) eduk. osoba zajmująca stanowisko docenta (1.1)

Wiktionary

Docent ( Dozent od docens „uczący”) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Te same zasady, dotyczące wyboru i odwoływania nauczycieli, będą stosowane do profesorów, docentów i asystentów uniwersyteckich na wydziałach teologii katolickiej […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔt͡sɛ̃nt, AS: docẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docentura ż.

:: fż. docentka ż.

 przym. docencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) docentura, skr. doc.

Wiktionary


docentka

rzadko: kobieta zajmująca stanowisko na uczelni wyższe od adiunkta; kobieta docent


SJP.pl


docentrować

wycentrować;
1. w piłce nożnej: skierować piłkę z boku boiska w pobliże bramki; dośrodkować;
2. wyprostować koło poprzez luzowanie lub naciąganie szprych


SJP.pl


docentrowywać

środowiskowo: centrować - prostować koło poprzez naciąganie lub luzowanie szprych; wycentrowywać


SJP.pl


docentura

stanowisko docenta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) eduk. posada docenta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡sɛ̃nˈtura, AS: docẽntura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docent m.

 przym. docencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) docent

Wiktionary


docha

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gwara. uczn. ocena dostateczna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam z maty dwie dochy i pałę.

 (1.1) Tadek dostał dochę na pierwsze półrocze.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostateczny, ocena dostateczna, stopień dostateczny, trója, trójka, symbol. 3

Wiktionary


dochmius

miara wiersza antycznego


SJP.pl


dochna

jednoroczna trawa uprawiana w krajach tropikalnych dla ziarna i źdźbeł; sorgo cukrowe


SJP.pl


dochnal

nazwisko, m.in. Marek Dochnal, polski przedsiębiorca


SJP.pl


dochodotwórczy

przynoszący dochód; dochodowy


SJP.pl


dochodowość

→ dochodowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. cecha tego, co przynosi dochody

Wiktionary

Patrz:

dochodowy

Powiązane:

 przym. dochodowy

 rzecz. dochodzenie n., dochód mrz., dojście n.

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rentowność, zyskowność, opłacalność

Wiktionary


dochodowy

1. przynoszący dochód, zysk; intratny, rentowny, opłacalny, zyskowny, popłatny;
2. dotyczący zagadnień związanych z dochodem, np. podatek dochodowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który przynosi zysk

 (1.2) powiązany z wielkością dochodu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Damian rozkręcił na Lubelszczyźnie bardzo dochodowy interes handlu używanymi meblami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔxɔˈdɔvɨ, AS: doχodovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochód n., dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) intratny, lukratywny, opłacający się, opłacalny, pokupny, popłatny, przynoszący zysk, rentowny, zyskowny, intratny, kasowy, korzystny

Wiktionary


dochody

pojęcie ekonomiczne określające nadwyżkę przychodu nad rozchodem


SJP.pl


dochodzenie

czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub uprawnione osoby, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem; badanie, śledztwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) praw. ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem

 (1.2) odczasownikowy od|dochodzić.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dochodzenie – forma postępowania przygotowawczego prowadzonego przez policję
  • Dochodzenie (tyt. org. City by the Sea) – amerykański film kryminalny z 2002 roku w reżyserii Michaela Caton-Jonesa
  • Dochodzenie (tyt. org. The Killing) – amerykański serial telewizyjny emitowany w latach 2011-2014

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pomimo wielkich wysiłków włożonych w dochodzenie, policja nie potrafi ustalić tożsamości seryjnego zabójcy, który sieje postrach w mieście.

 (1.2) W umowie był kruczek uniemożliwiający pracownikom dochodzenie swoich praw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: doχoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dojście n.

 czas. dochodzić ndk., dojść dk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śledztwo, daw. inwestygacja

Wiktionary


dochodzeniowiec

policjant prowadzący dochodzenie


SJP.pl


dochodzeniowy

→ dochodzenie


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dochodzeniem

Wiktionary

Patrz:

dochodzenie

Powiązane:

 rzecz. dojście n., dochodzenie, dochodzeniówka

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary


dochodzeniówka

wydział śledczy policji (milicji)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. policyjne wydział dochodzeniowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojście n., dochodzenie

 czas. dochodzić, dojść

 przym. dochodzeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydział dochodzeniowy

Wiktionary


dochodzik

zdrobnienie od: dochód


SJP.pl


dochodzić

potocznie: uczęszczając gdzieś, dotrwać do końca


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dojść)

 (1.1) niedokonany od|dojść.

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (2.1) o czasie: być prawie

 (2.2) starać się uzyskać albo odzyskać coś

 (2.3) pot. uczęszczając gdzieś, dotrwać do końca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dochodziliśmy już do domu, gdy zaczęło padać.

 (1.1) Dochodzą sprawiedliwości w sądzie.

 (2.1) Dochodzi siódma.

 (2.2) Dochodziła do końca roku na ten kurs, ale bardzo narzekała na prowadzącego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: doχoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 czas. dojść dk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary


dochodzący

o służącej, pomocy domowej: niemieszkający u pracodawcy


SJP.pl


dochować

1. o sekrecie, wierze, przyrzeczeniu: dotrzymać;
2. przechować coś lub wychować kogoś do pewnego czasu;
3. złożyć ciało zmarłego w grobie, w którym uprzednio pochowano innego zmarłego;
4. dochować się:
a) przetrwać do pewnego czasu; przechować się;
b) doczekać się rezultatów wychowywania, starań


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dochowywać)

 (1.1) wychować do pewnego czasu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈxɔvat͡ɕ, AS: doχovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chować

Wiktionary


dochowek

przyrost żywego inwentarza; przychówek; dochówek


SJP.pl


dochowywać

1. o sekrecie, wierz, przyrzeczeniu: dotrzymywać;
2. przechowywać coś lub wychowywać kogoś do pewnego czasu;
3. dochowywać się:
a) trwać do pewnego czasu; przechowywać się;
b) doczekiwać się rezultatów wychowywania, starań


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dochować)

 (1.1) niedokonany od|dochować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔxɔˈvɨvat͡ɕ, AS: doχovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chować

Wiktionary


dochrapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dochrapać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedochrapanie n.

 czas. dochrapać dk.

Wiktionary


dochrapać

potocznie: dochrapać się - osiagnąć coś po długich staraniach


SJP.pl


dochromać

przestarzałe: kulejąc, dojść dokądś; doczłapać


SJP.pl


dochrzaniać

potocznie:
1. obciążać kogoś czymś; dowalać;
2. dochrzaniać się - czepiać się o coś; dowalać się


SJP.pl


dochrzanić

potocznie:
1. dochrzanić komuś - pobić kogoś;
2. obciążyć kogoś czymś; dowalić;
3. dochrzanić się - zgłosić pretensje, często nieuzasadnione; przyczepić się


SJP.pl


dochtor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lekarz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maściorz

Wiktionary


dochtór

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. doktor, lekarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poszła baba do dochtora.

Wiktionary


dochód

pojęcie ekonomiczne określające nadwyżkę przychodu nad rozchodem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) księg. suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

 (1.2) ekon. kwota pozostająca do dyspozycji

Wiktionary

Dochód – wpływy osiągnięte w określonym czasie po potrąceniu kosztów ich uzyskania.

Stanowi podstawową kategorię ekonomiczną, wyrażającą dodatni efekt zastosowania czynników wytwórczych: ziemi, pracy, kapitału rzeczowego, kapitału finansowego w procesie gospodarowania. Dochód jest rezultatem połączenia wymienionych czynników wytwórczych oraz przedsiębiorczości człowieka. Dochód w formie pieniężnej jest wyrazem towarów i usług, które podmioty go posiadające mogą za niego nabyć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzemieślnicy i sklepikarze nigdy nie mogli być pewni jutra, życie całej ich rodziny zależało od skromnych dochodów oraz wciąż rosnących apetytów właścicieli wynajmowanych lokali.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔxut, AS: doχut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 przym. dochodowy

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. intrata

Wiktionary


dochówek

1. przyrost żywego inwentarza; przychówek; dochowek;
2. złożenie ciała zmarłego w grobie, w którym uprzednio pochowano innego zmarłego;
3. ponowny pochówek


SJP.pl


dochówka

regionalnie: część pieca kuchennego do przechowywania i podgrzewania potraw; piekarnik, piecyk, duchówka


SJP.pl


dociec

1. dowiedzieć się czegoś lub wykryć coś;
2. o wodzie, cieczy: cieknąc, dojść, dostać się gdzieś


SJP.pl


dociekania

1. poszukiwać wyjaśnienia lub rozwiązania;
2. o wodzie, cieczy: cieknąc, dojść, dostać się gdzieś


SJP.pl


dociekanie

1. poszukiwać wyjaśnienia lub rozwiązania;
2. o wodzie, cieczy: cieknąc, dojść, dostać się gdzieś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dociekać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dociekać

 przym. dociekliwy

Wiktionary


dociekać

1. poszukiwać wyjaśnienia lub rozwiązania;
2. o wodzie, cieczy: cieknąc, dojść, dostać się gdzieś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dociec, docieknąć)

 (1.1) podn. badając coś, starać się dotrzeć do sedna sprawy; dochodzić prawdy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dociec, docieknąć)

 (2.1) ciekąc, dostawać się gdzieś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociekanie n.

 przym. dociekliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badać, odkrywać, poszukiwać, śledzić, wykrywać

 (2.1) dopływać

Wiktionary


dociekliwiec

potocznie: osoba dociekliwa, wnikliwa, badawcza


SJP.pl


dociekliwiej

stopień wyższy od przysłówka: dociekliwie


SJP.pl


dociekliwość

wnikliwość, ciekawość, starania aby dowiedzieć się i zrozumieć jak najwięcej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dociekanie, chęć poszerzania wiedzy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dociekliwy

Wiktionary


dociekliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: dociekliwy


SJP.pl


dociekliwy

1. starający się dowiedzieć i zrozumieć jak najwięcej;
2. świadczący o takim podejściu do czegoś


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który chce dowiedzieć się i zrozumieć jak najwięcej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociekliwość ż., dociekanie n.

 czas. dociekać ndk.

 przysł. dociekliwie

Wiktionary


docieknięty

o wodzie: dojść lub dostać się gdzieś; dociec


SJP.pl


docieknąć

o wodzie: dojść lub dostać się gdzieś; dociec


SJP.pl


dociekły

o wodzie: dojść lub dostać się gdzieś; dociec


SJP.pl


dociepleniowiec

potocznie: monter dociepleń budynków


SJP.pl


dociepleniowy

→ docieplenie (budynku)


SJP.pl


docieracz

osoba trudniąca się obróbką przedmiotów poprzez pocieranie ich powierzchni


SJP.pl


docieraczka

narzędzie do uzyskiwania odpowiedniego kształtu, wzoru lub gładkości obrabianej powierzchni; docierak


SJP.pl


docierak

narzędzie do uzyskiwania odpowiedniego kształtu, wzoru lub gładkości obrabianej powierzchni; docieraczka


SJP.pl


docieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|docierać.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • docieranie (motoryzacja)
  • docieranie (obróbka)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡ɕɛˈrãɲɛ, AS: doćerãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. docierać

Wiktionary


docierarka

maszyna do uzyskiwania odpowiedniego kształtu, wzoru lub gładkości obrabianej powierzchni, np. docierarka do betonu


SJP.pl


docierać

1. wygładzać, wycierać;
2. dostawać się dokądś lub do kogoś z trudem;
3. powodować wzajemne dopasowywanie się powierzchni trących maszyny;
4. ucierać dodatkową ilość czegoś;
5. docierać się - dostosować się do siebie


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dotrzeć)

 (1.1) wygładzać, wycierać

 (1.2) dostawać się, dochodzić dokądś lub do kogoś z trudem

 (1.3) powodować wzajemne dopasowywanie się powierzchni trących maszyny

 (1.4) pot. ucierać dodatkową ilość czegoś

 (1.5) rozprzestrzeniać się

czasownik zwrotny niedokonany docierać się (dk. dotrzeć się)

 (2.1) dostosować się, dopasować się do siebie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) (…) przyznane rolnikom kredyty docierały z kilkumiesięcznym opóźnieniem

 (1.4) Dotrzyj jeszcze trochę ogórków, wyjątkowo mi dziś smakują.

 (1.5) Skwar sierpniowych dni nie docierał do mojej ziemianki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡ɕɛrat͡ɕ, AS: doćerać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docieranie n., dotarcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dochodzić, dołączać, dostawać się, osiągać

 (1.5) dobiegać, poet. dopływać

Wiktionary


docinak

ręczne narzędzie ślusarskie do przycinania końcówek rur


SJP.pl


docinać

1. wycinać do końca lub do określonego miejsca;
2. obcinając, dopasowywać;
3. mówić komuś coś złośliwego


SJP.pl


docinek

złośliwy komentarz, przykra uwaga


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przykra uwaga

Wiktionary


docinkowy

przymiotnik jakościowy

 (1.1) rzad. uszczypliwy, szyderczy, pełny docinków

Wiktionary


dociosać

dokończyć ciosanie


SJP.pl


dociosywać

dokańczać ciosanie


SJP.pl


docisk

1. element mocujący przedmiot podczas obróbki na obrabiarce;
2. siła występująca między powierzchniami stykania się przyciskanych do siebie przedmiotów


SJP.pl

Docisk w wytrzymałości materiałów – stan obciążenia ciała, kiedy działające na nie obciążenie zewnętrzne jest skupione na małym fragmencie jego powierzchni. Takie obciążenie powoduje pojawienie się dużych naprężeń w otoczeniu punktu przyłożenia siły, które szybko maleją ze odległością od tego punktu.

Wikipedia


dociskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. docisnąć)

 (1.1) przyciskać coś do czegoś tak, aby zwiększyć kontakt lub stabilność

 (1.2) przen. zmuszać kogoś do większego wysiłku lub działania

czasownik zwrotny niedokonany dociskać się (dk. docisnąć się)

 (2.1) być dociskanym

 (2.2) dociskać siebie nawzajem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociskanie n.

 czas. ściskać, docisnąć dk.

Wiktionary


dociskowy

związany z dociskiem


SJP.pl


dociąg

1. mechanizm automatycznego domykania drzwi w samochodzie;
2. dawniej: wprowadzenie do warnika pewnej ilości gęstego soku, klarówki lub ulepu


SJP.pl


dociągać

1. ciągnąc, przybliżać coś lub kogoś do pewnego miejsca;
2. robiąc coś, doprowadzać to do jakiegoś punktu w przestrzeni lub w czasie;
3. docierać gdzieś z trudem;
4. trwać, żyć do jakiegoś momentu


SJP.pl


dociągnąć

1. ciągnąc, przybliżyć coś lub kogoś do pewnego miejsca;
2. robiąc coś, doprowadzić to do jakiegoś punktu w przestrzeni lub w czasie;
3. dotrzeć gdzieś z trudem;
4. przetrwać, przeżyć do jakiegoś momentu


SJP.pl


dociągowy

→ dociąg


SJP.pl

Patrz:

dociąg

dociąć

1. wyciąć do końca lub do określonego miejsca;
2. obcinając, dopasować;
3. powiedzieć komuś coś złośliwego


SJP.pl


dociążać

1. zwiększać ciężar czegoś;
2. obarczać kogoś dodatkową pracą


SJP.pl


dociążenie

1. zwiększyć ciężar czegoś;
2. obarczyć kogoś dodatkową pracą


SJP.pl


dociążyć

1. zwiększyć ciężar czegoś;
2. obarczyć kogoś dodatkową pracą


SJP.pl


docięcie

1. wyciąć do końca lub do określonego miejsca;
2. obcinając, dopasować;
3. powiedzieć komuś coś złośliwego


SJP.pl


doctorow

[czytaj: doktorow] nazwisko, m.in. Cory Doctorow, kanadyjski pisarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • E.L. Doctorow (1931–2015) – amerykański pisarz, wykładowca
  • Cory Doctorow (ur. 1971) – kanadyjski pisarz science-fiction, dziennikarz i blogger

Wikipedia


docucać

przywracać kogoś do przytomności


SJP.pl


docucić

doprowadzić z trudem do stanu przytomności


SJP.pl


docudrama

[czytaj: dokudrama] fabularyzowany film dokumentalny; dokudrama


SJP.pl


docusoap

[czytaj: DOkjusołp] rodzaj filmu dokumentalnego, emitowanego w odcinkach i zbliżonego do serialu obyczajowego


SJP.pl


docymolog

specjalista od egzaminów, sposobu oceniania


SJP.pl


docymologia

nauka o egzaminach szkolnych, ich analiza i ocena


SJP.pl

Docymologia (gr. "δοκιμε" „próba”) – nauka o sposobach oceniania wiedzy, umiejętności i przydatności danych osób do wykonywania określonych zawodów lub funkcji.

Ten dział nauki zaczął rozwijać się dopiero po II wojnie światowej. Głównym jej zadaniem jest udoskonalenie dawnych oraz tworzenie nowych metod egzaminowania i weryfikacji osiągnięć szkolnych lub zawodowych. Stwierdza ona brak zaufania do wartości tradycyjnych egzaminów oraz prowadzi badania nad medotami prowadzenia testów i konkursów.

Wikipedia


doczekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dotrwanie aż do jakiegoś momentu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał więc do wyboru – albo jakąkolwiek szkołę pomaturalną i doczekanie do egzaminów w następnym roku, albo wojsko. Jakiś sierżant na komisji poborowej powiedział mu, że ma jeszcze inne wyjście.

Wiktionary


doczekać

doczekać się;
1. czekając cierpliwie, wytrwać do jakiegoś spodziewanego momentu; dotrwać;
2. zasłużyć na coś swoją wytrwałą pracą; dostąpić, zasłużyć, osiągnąć coś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doczekiwać)

 (1.1) dotrwać czegoś spodziewanego po pewnym czasie oczekiwania

 (1.2) dożyć jakiegoś wieku lub ważnego wydarzenia

czasownik zwrotny dokonany doczekać się (ndk. doczekiwać się)

 (2.1) doczekać (1.1) czegoś po długim czasie oczekiwania, zazwyczaj z wyjątkowym zniecierpliwieniem

 (2.2) doczekać (1.2) jakiegoś ważnego momentu lub etapu w swoim życiu

 (2.3) otrzymać coś, co było oczekiwane lub zasłużone

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz nagle przelękła się, że może zginąć, nie doczekać końca wojny, podzielić los innych Żydów.

 (1.2) Czy chcą doczekać wnuków, czy też spędzić resztę życia na wózku inwalidzkim?

 (2.1) Nie tracę nadziei, nie mogę się już doczekać tego pięknego dnia!

 (2.3) Dziwiło mnie, że ta książka właściwie nie doczekała się krytycznej analizy ze strony środowisk, których dotyczyła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedoczekanie n.

 czas. czekać

 wykrz. niedoczekanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotrwać

Wiktionary


doczep

lekki wagon do ruchu pasażerskiego na bocznych liniach


SJP.pl


doczepa

lekki wagon do ruchu pasażerskiego na bocznych liniach


SJP.pl


doczepek

potocznie: coś doczepionego, dodanego do czegoś * zwykle w związku frazeologicznym: na doczepkę - na dodatek, oprócz tego; na przyczepkę


SJP.pl


doczepienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doczepić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doczepić

 rzecz. doczepka ż.

Wiktionary


doczepić

czasownik przechodni dokonany (ndk. doczepiać)

 (1.1) dokonany od|doczepiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡ʃɛpʲit͡ɕ, AS: dočepʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepienie n., doczepka ż.

Wiktionary


doczepka

potocznie: coś doczepionego, dodanego do czegoś * zwykle w związku frazeologicznym: na doczepkę - na dodatek, oprócz tego; na przyczepkę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot., rzad. lub daw. przedmiot stanowiący dodatkowy, dołączony element większej całości; rzecz uzupełniająca

 (1.2) transp. niewielki pojazd bez własnego napędu, holowany przez inny pojazd; mała doczepa

 (1.3) przen. złośliwa aluzja lub uwaga wypowiedziana w czyjejś obecności, mająca sprawić tej osobie przykrość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kolorowe refleksy można też wprowadzić w formie doczepek z naturalnych włosów (klejonych na tzw. plasterastry).

 (1.1) Od którego momentu dodatek przestaje być jeno doczepką, a przemienia się w nieodłączną część tego, co miało zostać wzbogacone.

 (1.2) W Fabryce Pojazdów Szynowych tymczasem produkuje się niskopodłogowe doczepki do tramwajów, które jeżdżą już w Niemczech.

 (1.3) Głupie doczepki ze strony kolegów z klasy, śmiech czy głupie żarty powodują niską samoocenę.

 (1.3) Nic bardziej nie będzie działać im na nerwy niż fakt, że masz ich gdzieś i olewasz ich głupie doczepki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepianie n., doczepienie n., doczepa ż., doczepek mrz., czepianie n., czepienie n., czepek mrz., czepiec mrz., odczepka ż., przyczepa ż., przyczepka ż., zaczepka ż., zaczep mrz.

 czas. doczepiać ndk., doczepić dk., czepiać ndk., czepić dk., odczepiać ndk., odczepić dk., przyczepiać ndk., przyczepić dk., zaczepiać ndk., zaczepić dk.

 przym. doczepny, doczepiany, czepny, przyczepny, zaczepny

 przysł. zaczepnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. war. doczepek; dodatek, uzupełnienie

 (1.2) przyczepka

 (1.3) wycieczka

Wiktionary


doczepny

przystosowany do doczepiania


SJP.pl


doczesać

dokończyć czesanie


SJP.pl


doczesna

przemijający, związany z życiem ziemskim, bez większego znaczenia w perspektywie wiecznego życia


SJP.pl

Doczesna – przerosła i rozpulchniona błona śluzowa macicy. Rozrost następuje pod wpływem hormonów jajnika, a zwłaszcza progesteronu w trakcie cyklu miesiączkowego i ma na celu przygotowanie podścieliska dla zagnieżdżenia się zapłodnionej komórki jajowej. W razie zapłodnienia komórki jajowej błona śluzowa macicy ulega dalszym zmianom, przekształcając się w doczesną ciążową, która dzieli się na następujące części:

Wikipedia


doczesność

→ doczesny


SJP.pl

Patrz:

doczesny

doczesny

przemijający, związany z życiem ziemskim, bez większego znaczenia w perspektywie wiecznego życia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przemijający, związany z życiem ziemskim, bez większego znaczenia w perspektywie wiecznego życia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡ʃɛsnɨ, AS: dočesny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczesność ż.

 przysł. docześnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemijający, ziemski

Wiktionary


doczesywać

kończyć czesanie


SJP.pl


doczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gwara. córka

 (1.2) gwara. szoferska: ciężarówka marki Dodge

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔt͡ʃka, AS: dočka

Wiktionary


doczkać

czasownik dokonany

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zaczekać, poczekać

Wiktionary


doczołgiwać

doczołgiwać się - docierać dokądś, czołgając się


SJP.pl


doczyszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doczyszczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedoczyszczanie n.

 czas. oczyszczać, doczyszczać ndk.

Wiktionary


doczytać

1. dokończyć czytanie czegoś, przeczytać do końca;
2. doczytać się - czytając dowiedzieć się czegoś; wyczytać coś


SJP.pl


doczłapać

dojść dokądś z trudem, człapiąc; dowlec się


SJP.pl


dod.

skrót

 (1.1) = dodatek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdatɛk, AS: dodatek

Wiktionary


doda

zwiększyć ilość czegoś


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doda – imię żeńskie
  • Doda z Reims – święta katolicka z VII w.
  • Doda – żona Arnulfa z Metzu
  • Doda – pseudonim piosenkarki Doroty Rabczewskiej
  • Zbigniew Doda – polski szachista
  • Zbigniew Doda – polski prawnik
  • Doda – miasto w Indiach

Wikipedia


dodajna

liczba, do której dodaje się inną liczbę


SJP.pl


dodajnik

w dodawaniu liczba dodawana do dodajnej


SJP.pl


dodanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dodać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tworzenie deminutywów w języku niemieckim jest proste i sprowadza się do dodania do rdzenia odpowiedniego sufiksu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdãɲɛ, AS: dodãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dodać

Wiktionary


dodatek

1. to, co się dodaje ponad normę, ponad określoną ilość, miarę, ponad program;
2. krótki film wyświetlany po kronice przed filmem pełnometrażowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) coś dodanego, dodatkowego

 (1.2) inform. dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.

Wiktionary

Dodatek – część wsi Tomaszówka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Lipsko.

W latach 1975–1998 Dodatek należał administracyjnie do województwa radomskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Natka pietruszki może stanowić bardzo smaczny dodatek do zupy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdatɛk, AS: dodatek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dodać, dodawać

 przym. dodatkowy, dodatni

 przysł. dodatkowo

Wiktionary


dodatki

1. to, co się dodaje ponad normę, ponad określoną ilość, miarę, ponad program;
2. krótki film wyświetlany po kronice przed filmem pełnometrażowym


SJP.pl

Dodatki – kolonia w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Wodzisław.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.

Wikipedia


dodatkowo

przysłówek

 (1.1) w sposób dodany do czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzydła tego trójpłata były dodatkowo wzmocnione.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dodatkowy

 rzecz. dodatek m., dodawanie n.

 czas. dodać dk., dodawać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na dodatek, ponadto, co więcej

Wiktionary


dodatkowość

zasada mówiąca o tym, że fundusze przeznaczone przez Unię Europejską na rozwój państw członkowskich mogą być tylko dodatkowym, a nie głównym źródłem finansowania programów rozwoju realizowanych przez dane państwo; additionality


SJP.pl


dodatkowy

taki, który został dodany do czegoś, nadprogramowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dodany do istniejącej wcześniej reszty

 (1.2) niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków

 (1.3) pomocniczy

 (1.4) nieplanowany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź sobie dodatkową pracę, to będziesz mieć mniej czasu, ale więcej zarobisz.

 (1.2) Dodatkową jej zaletą był czarujący uśmiech.

 (1.3) Dodatkowe kółka zapewniają większą stabilność.

 (1.4) Dodatkowe wydanie gazety osiągnęło wielki nakład.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔdatˈkɔvɨ, AS: dodatkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodatek m.

 czas. dodawać ndk., dodać dk.

 przysł. dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bonusowy, uzupełniający, uboczny

 (1.2) nadmiarowy, nadwyżkowy, bonusowy, uzupełniający, uboczny

 (1.3) pomocniczy, wspomagający, rezerwowy, uzupełniający, uboczny

 (1.4) specjalny, okolicznościowy

Wiktionary


dodatni

1. dobry, korzystny;
2. większy od zera, oznaczony znakiem plus


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mat. ekon. większy od zera

 (1.2) fiz. chem. taki, który nie jest ujemny

 (1.3) świadczący o obecności jakiegoś wskaźnika

 (1.4) dobry lub korzystny

 (1.5) wyrażający pozytywny sąd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwadratem każdej liczby rzeczywistej jest liczba dodatnia.

 (1.2) Pozytony mają dodatni ładunek elektryczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdatʲɲi, AS: dodatʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodawanie n., dodatniość ż., dodatek m.

 czas. dodawać ndk.

 przysł. dodatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) pozytywny, pot. plusowy

 (1.4) pozytywny, korzystny, dobry, pomyślny

 (1.5) pozytywny

Wiktionary


dodatniość

→ dodatni


SJP.pl

Patrz:

dodatni

dodawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mat. działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);

 (1.2) mat. jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1)

 (1.3) odczasownikowy od|dodawać.

Wiktionary

Dodawanie – wspólna nazwa różnych działań matematycznych, zdefiniowanych na różnych zbiorach i klasach, m.in. tych liczbowych, ale też dla wektorów, niektórych funkcji i części innych zbiorów.

Dodawane obiekty to składniki, a wynik dodawania to suma. Działanie to zwykle oznacza się plusem: formula_1 Dodawanie zalicza się do działań arytmetycznych i jest najprostszym z nich, definiującym pozostałe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Suma to wynik dodawania.

 (1.2) Homomorfizm pierścieni zachowuje dodawanie, mnożenie i jedynkę.

 (1.3) Ewentualne dodawanie kolejnych zadań odbije się na jakości pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔdaˈvãɲɛ, AS: dodavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodajnik m., dodajna ż., dodatniość ż.

 czas. dodawać ndk., dodać dk.

 przym. dodatni

 przysł. dodatnio, dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sumowanie

Wiktionary


dodawać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość

 (1.2) dopowiadać coś, uzupełniać wypowiedź dodatkowymi zwrotami; nadmienić

 (1.3) mat. wykonywać dodawanie, sumować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dodaj więcej warzyw do zupy.

 (1.2) Nie muszę niczego dodawać; po prostu nie zgadzam się z panem.

 (1.3) Jeśli dodamy dwa i dwa, otrzymamy cztery.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdavat͡ɕ, AS: dodavać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodawanie n., dodatek m.

 czas. dać, dodać

 przym. dodatkowy, dodatni

 przysł. dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dorzucać, uzupełniać, dołączać, powiększać

Wiktionary


dodać

zwiększyć ilość czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dodawać)

 (1.1) dokonany od|dodawać.

spójnik

 (2.1) mat. plus (spójnik łączący dodawane składniki)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dwa dodać dwa równa się cztery.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔdat͡ɕ, AS: dodać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dać, dodawać ndk.

 rzecz. dodatek mrz., dodanie n., dodawanie n.

 przym. dodatkowy

 przysł. dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) plus

Wiktionary


dodefiniować

dokładniej coś zdefiniować; doprecyzować


SJP.pl


dodefiniowywać

dokładniej coś definiować; doprecyzowywać


SJP.pl


dodek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) poufała forma imienia Adolf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adolfek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Adolfek, Alf

Wiktionary


dodekaedr

wielościan foremny ograniczony dwunastoma pięciokątami foremnymi; dwunastościan foremny


SJP.pl


dodekafonia

12-dźwiękowa atonalna technika komponowania utworów muzycznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. technika kompozytorska polegająca na użyciu wszystkich dwunastu dźwięków skali chromatycznej w określonym porządku, bez wyróżniania jednego z nich jako tonu głównego (czyli bez tonalności dur-moll)

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dodekafonia wywarła ogromny wpływ na muzykę XX wieku, szczególnie muzykę awangardową i współczesną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dodekafoniczny

 rzecz. dodekafoniczność ż.

Wiktionary


dodekafoniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dodekafoniczne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodekafonia ż.

 przym. dodekafoniczny

 przysł. dodekafonicznie

Wiktionary


dodekafoniczny

→ dodekafonia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) muz. związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii

Wiktionary

Patrz:

dodekafonia

Powiązane:

 rzecz. dodekafonia ż., dodekafoniczność ż.

 przysł. dodekafonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwunastotonowy

Wiktionary


dodekafonista

kompozytor stosujący technikę dodekafoniczną


SJP.pl


dodekafonistka

→ dodekafonista


SJP.pl

Patrz:

dodekafonista

dodekafonizm

styl we współczesnej muzyce poważnej oparty na technice dodekafonicznej


SJP.pl


dodekahedron

wielościan ograniczony dwunastoma wielokątami; dwunastościan


SJP.pl


dodekanez

grupa wysp greckich, na Morzu Egejskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

 (1.2) geogr. adm. nomos (prefektura administracyjna) obejmujący archipelag Dodekanez (1.1)

Wiktionary

Dodekanez ( Δωδεκάνησα, trb. "Dodekánisa"; w tłum. na pol. „dwanaście wysp”) – archipelag na Morzu Egejskim i do końca 2010 roku prefektura (nomos) w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Południowe w Grecji ze stolicą w mieście Rodos. Prefektura Dodekanez zajmowała łączną powierzchnię 2714 km², zamieszkiwało ją około 200,5 tysiąca ludzi (stan na 2005 rok).

Wikipedia


doderer

nazwisko, m.in. Heimito von Doderer (1896-1966), pisarz austriacki


SJP.pl


dodge

[czytaj: dodż] marka samochodów


SJP.pl

Dodge – amerykański producent samochodów z siedzibą w Auburn Hills działający od 1913 roku. Należy do międzynarodowego koncernu Stellantis.

Wikipedia


dodo

ptak nielot z wymarłej rodziny drontów, który występował na wyspie Mauritius


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) ornit. wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku nazwa systematyczna|Raphus cucullatus|ref=tak.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dodo – irlandzko-indyjski serial animowany z 2021 roku
  • Dront dodo – gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɔdɔ, AS: dodo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dront dodo

Wiktionary


dodoma

stolica Tanzanii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica Tanzanii;

Wiktionary

Dodoma – oficjalna stolica Tanzanii (do 1981 roku był nią Dar es Salaam), położona w środkowej części kraju na wysokości ok. 1100 m n.p.m., ośrodek administracyjny okręgu Dodoma, zamieszkiwana przez ok. 324 tys. mieszkańców (2002). Jest to ósme co do wielkości miasto w Tanzanii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃ma, AS: dodõma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodomczyk mos., dodomka ż.

 przym. dodomski

Wiktionary


dodomczyk

mieszkaniec Dodomy (stolicy Tanzanii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dodomy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃mt͡ʃɨk, AS: dodõmčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dodoma ż.

:: fż. dodomka ż.

 przym. dodomski

Wiktionary


dodomka

mieszkanka Dodomy (stolicy Tanzanii)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dodomy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃mka, AS: dodõmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dodoma ż.

:: fm. dodomczyk mos.

 przym. dodomski

Wiktionary


dodomski

→ Dodoma (stolica Tanzanii)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do miasta Dodoma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃msʲci, AS: dodõmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodomka ż., dodomczyk mos., Dodoma ż.

Wiktionary


dodona

1. miejscowość w Grecji;
2. siedziba wyroczni Zeusa


SJP.pl

Dodona (stgr. Δωδώνα Dōdṓnā, Δωδώνη Dōdṓnē, ngr. Dodoni) – miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Epir-Macedonia Zachodnia, w regionie Epir, w jednostce regionalnej Janina, w gminie Dodona, w pobliżu góry Tomaros. W 2011 roku liczyła 55 mieszkańców.

Wikipedia


dodoński

przymiotnik od: Dodona (miejscowość w starożytnej Grecji)


SJP.pl


dodrapać

1. zdrapać do końca;
2. dodrapać się -
a) drapiąc czymś ostrym, dostać się do czegoś;
b) dotrzeć z trudem na coś wysokiego;
c) dotrzeć z trudem do jakichś informacji;
d) osiągnąć z trudem swój cel związany z wysoką pozycją zawodową


SJP.pl


dodrapywać

dodrapywać się -
1. drapiąc czymś ostrym, dostawać się do czegoś;
2. docierać z trudem na coś wysokiego;
3. docierać z trudem do jakichś informacji;
4. osiągać z trudem swój cel związany z wysoką pozycją zawodową


SJP.pl


dodreptać

drepcząc, dojść gdzieś


SJP.pl


dodruk

1. dodrukowanie egzemplarzy z zachowanej formy drukarskiej;
2. pozycja wydawnicza wydrukowana tą metodą


SJP.pl

Dodruk – zwiększenie nakładu publikacji przez dodatkowe drukowanie egzemplarzy z przechowanych form drukowych (matryc, składu) w ramach jednego wydania.

W filatelistyce termin ten odnosi się do dodatkowego druku znaczków lub całostek pocztowych. W tym wypadku dodruk może też przyjąć formę naniesienia dodatkowego tekstu (maszynowo lub ręcznie) na całostce pocztowej poza znakiem opłaty. Taki dodruk nie jest związany z pierwotnym przeznaczeniem całostki.

Wikipedia


dodruki

1. dodrukowanie egzemplarzy z zachowanej formy drukarskiej;
2. pozycja wydawnicza wydrukowana tą metodą


SJP.pl


dodrzeć

podrzeć zupełnie, do końca, zniszczyć przez noszenie, używanie, np. dodrzeć buty, stare ubrania


SJP.pl


dodupizm

żartobliwie: bycie do niczego


SJP.pl


dodusić

1. skończyć proces duszenia potraw;
2. doprowadzić duszenie do końca, zadusić


SJP.pl


dodyna

nazwa zwyczajowa fungicydu z grupy pochodnych guanidyny


SJP.pl

Na tę stronę wskazuje „Syllit”. Zobacz też: Sylit.

Dodyna, – organiczny związek chemiczny, sól kwasu octowego i 1-dodecyloguanidyny; pochodna guanidyny zawierająca 12-węglowy lipofilowy łańcuch boczny.

Wikipedia


dodzierżeć

czasownik

 (1.1) stpol. dotrzymać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈd͡ʑɛrʒɛt͡ɕ, AS: doʒ́eržeć

Wiktionary


dodzwanialność

możliwość uzyskania połączenia telefonicznego


SJP.pl


dodźgać

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (1.1) zabić umierającego człowieka lub zwierzę, uderzając czymś ostrym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiec padł. Stary mu poprawił raz, drugi, nożem dodźgał.

Wiktionary


dodźwigać

donieść gdzieś z trudem; dodźwignąć


SJP.pl


dodźwignąć

rzadko: donieść gdzieś z trudem; dodźwigać


SJP.pl


doedukować

douczyć, dokształcić, doszkolić


SJP.pl


doedukowywać

douczać, dokształcać, doszkalać


SJP.pl


doeg

Doeg – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Edomita, główny pasterz króla Saula. Był w Nob, kiedy kapłan Achimelek nakarmił i uzbroił uciekającego Dawida. Doeg wydał Achimeleka i przeprowadzili egzekucje kapłanów z Nob zarządzone przez Saula. Patrz 1 Sm 21,8; 22,9 nn.

Wikipedia


doenergetyzować

dodać energii, pobudzić


SJP.pl


doenjang

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) kulin. koreańska pasta ze sfermentowanych ziaren soi;

Wiktionary

Doenjang ( 된장) – rodzaj sfermentowanej pasty sojowej w całości przyrządzanej z soi i solanki. Jest to również produkt uboczny produkcji "guk-ganjang" (sosu sojowego do zup). Pasta czasami jest używana jako relisz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po zakończeniu fermentacji rozdziela się płyn od ciał stałych, gdzie płyn to ganjang, koreański sos sojowy, a pozostałość to właśnie doenjang, czyli pasta sojowa, zbliżona do japońskiego miso.

Wiktionary


dofakturować

wystawić dodatkową fakturę odbiorcy


SJP.pl


dofinansowanie

bezzwrotna pomoc finansowa; subsydium; subwencja; dotacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dodatkowe pieniądze przyznawane jako pomoc finansowa w opłaceniu jakiegoś przedsięwzięcia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sejm uchwalił w piątek tzw. ustawę okołobudżetową, która przewiduje m.in. zamrożenie płac w budżetówce, dofinansowanie staży lekarskich środkami z Funduszu Pracy i podwyżkę akcyzy na wyroby tytoniowe.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dofinansować

Wiktionary


dofinansować

wspomóc finansowo


SJP.pl


dofu

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. rzad. twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich, zob. tofu.

Wiktionary


dog

duży pies obronny i myśliwski o krótkiej sierści


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) kynol. nazwa rasy psa;

Wiktionary

Dog (z dog – pies) – rasa psów obronnych z grupy molosów, charakteryzująca się dużym wzrostem, krótką, gładką sierścią o różnym umaszczeniu oraz tępo zakończoną kufą z silnymi szczękami. Główną rolą tych psów była walka z dzikimi zwierzętami oraz ochrona karawan i stad bydła. Z czasem zaczęto ich używać jako psów myśliwskich i bojowych. Obecnie pełnią zazwyczaj rolę psów rodzinnych i do towarzystwa..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok złotowłosej Sisi szedł jakiś wielki pies, chyba dog.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔk, AS: dok

Wiktionary


dog-friendly

[czytaj: dog frendli] przyjazny dla psów


SJP.pl


doga

forma rzeczownika.

 (1.1) D., B. lp. od: dog

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Muzaj wyprowadza swojego doga przed szóstą rano.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dog mzw.

Wiktionary


dogadać

1. potocznie: powiedzieć komuś coś złośliwego;
2. uzgodnić coś z kimś ostatecznie


SJP.pl


dogadywacz

potocznie: osoba często robiąca złośliwe uwagi; złośliwiec


SJP.pl


dogadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dogadzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogadzać ndk.

 przysł. dogodnie

 rzecz. dogodność ż.

 przym. dogodny

Wiktionary


dogadzać

1. spełniać czyjeś wymagania, życzenia, zachcianki; zadowalać kogoś;
2. dogadzać sobie - w przenośni: nadużywać czegoś, ulegać własnym namiętnościom lub nałogom; folgować sobie;
3. być dogodnym dla kogoś, odpowiadać komuś


SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. dogodzić)

 (1.1) pot. sprawiać komuś przyjemności, zaspokajać czyjeś życzenia, zachcianki

 (1.2) pot. odpowiadać komuś, mieć zgodność z czyimiś wymaganiami, oczekiwaniami

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogadzanie n., dogodność ż.

 czas. dogodzić dk.

 przym. dogodny

 przysł. dogodnie

Wiktionary


dogalać

dokańczać golenie


SJP.pl


dogalopować

1. o zwierzęciu: dobiec galopem;
2. dojechać na koniu galopem;
3. potocznie: osiągnąć określony etap trwania


SJP.pl


dogalopowywać

1. o zwierzęciu: dobiegać galopem;
2. dojeżdżać na koniu galopem


SJP.pl


doganianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doganiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɡãˈɲä̃ɲɛ, AS: dogãńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doganiać

Wiktionary


doganiać

ścigając kogoś, równać się z nim


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) ścigając kogoś, bardzo zbliżać się do niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡãɲät͡ɕ, AS: dogãńäć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. gonić, dogonić dk.

 rzecz. doganianie n.

Wiktionary


dogaressa

małżonka doży


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. żona doży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doża mos., dożostwo n.

 przym. dożowski

Wiktionary


dogasanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dogasać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogasać ndk.

Wiktionary


dogasać

czasownik

 (1.1) przestawać się palić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przynieś trochę drewna, bo dogasa ogień pod kuchnią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogasanie n.

Wiktionary


dogasić

doprowadzić gaszenie do końca


SJP.pl


dogaszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gaszenie resztek ognia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogaszenie n., gaszenie n.

 czas. gasić, dogaszać ndk., dogasić dk.

Wiktionary


dogaszać

czasownik

 (1.1) likwidować resztki ognia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡaʃat͡ɕ, AS: dogašać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gaszenie n., dogaszanie n., dogaszenie n.

 czas. dogasić, gasić

Wiktionary


dogasły

taki, który dogasł (dogasnął)


SJP.pl


dogazować

dodać gdzieś gaz


SJP.pl


dogazowywać

dodawać gdzieś gaz


SJP.pl


dogger

środkowa epoka jury


SJP.pl

Dogger (jura brunatna) – nieformalne określenie całej jury środkowej lub tylko jej części. W niektórych starszych publikacjach geologicznych był traktowany jako środkowy oddział systemu jurajskiego. We współczesnych (z XXI w.) tabelach stratygraficznych nie jest stosowany.

Wikipedia


doggerel

[czytaj: DOgerel] w literaturoznawstwie: rodzaj angielskiego wiersza o prostych rymach i niestarannej wersyfikacji, zwykle na błahy temat, odpowiednik polskiego wiersza częstochowskiego


SJP.pl


dogiel

nazwisko, m.in. Walentin Dogiel (1882-1955) - radziecki zoolog; prowadził prace z parazytologii, protozoologii i anatomii porównawczej bezkręgowców


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksandr Dogiel (1852–1922) – rosyjski histolog
  • Walentin Dogiel (1882–1955) – rosyjski parazytolog i protistolog
  • Iwan Dogiel (1830–1916) – rosyjski farmakolog
  • Maciej Dogiel (1715–1760) – polski ksiądz, historyk
  • Stanisław Klemens Dogiel (1795–1863) – polski nauczyciel

Wikipedia


dogiąć

zniekształcić lub zmienić kształt danej rzeczy do końca


SJP.pl


doglebowy

przeznaczony do gleby


SJP.pl


dogling

wieloryb z rodziny dziobaczy


SJP.pl


dogliosamente

określenie wykonawcze: boleśnie, smutno


SJP.pl


dogląd

opieka roztoczona nad kimś lub nad czymś; doglądanie, dozór, nadzór


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pilnowanie, nadzorowanie i kontrolowanie czegoś lub kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doglądać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozór, nadzór, opieka; war. doglądanie

Wiktionary


doglądanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doglądać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doglądać ndk.

Wiktionary


doglądać

1. opiekować się kimś, czymś;
2. czuwać nad przebiegiem jakichś spraw


SJP.pl

czasownik

 (1.1) co jakiś czas troszczyć się, dbając o rozwój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarz codziennie doglądał chorego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doglądanie n., dogląd mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opiekować się

Wiktionary


dogma

dawniej: dogmat


SJP.pl

Do

Wikipedia


dogmacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dogmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat m.

Wiktionary


dogmat

1. teza podana do wierzenia przez Kościół jako prawda;
2. nienaruszalna, podstawowa teza, pewnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) filoz. twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości

 (1.2) rel. teol. prawda uznana za objawioną przez Kościół

 (1.3) hist. wydane postanowienie władz miast-państw w starożytnej Grecji

 (1.4) hist. filoz. teza przyjęta w danej szkole filozoficznej w starożytnej Grecji, która obowiązywała jej uczniów

Wiktionary

Dogmat (gr. δόγμα "dógma") – termin pochodzący z języka greckiego, mający kilka różnych znaczeń, występujących w sferze religijnej, historycznej, politycznej czy filozoficznej,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z całkowitym, u źródła, odrzuceniem dogmatu o odseparowaniu wiąże się teza o „przesiąkliwości” (…) dyskursów.

 (1.2) Dogmatowi Trójcy Świętej przeciwstawiają się głównie Świadkowie Jehowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmatyka ż., dogmatyzm m., dogmatyk m., dogmatyczka ż., dogmatyzacja ż., dogmatyzowanie n., zdogmatyzowanie n.

:: zdrobn. dogmacik m.

 czas. dogmatyzować ndk., zdogmatyzować dk.

 przym. dogmatyczny, dogmatowy

 przysł. dogmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pewnik

 (1.2) prawda objawiona

Wiktionary


dogmatyczka

→ dogmatyk


SJP.pl

Patrz:

dogmatyk

dogmatycznie

przysłówek

 (1.1) w sposób dogmatyczny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz., dogmatyzm mrz.

 przym. dogmatyczny

Wiktionary


dogmatyczno-moralny

dogmatyczny i moralny


SJP.pl


dogmatycznoteologiczny

teologiczny w aspekcie dogmatycznym


SJP.pl


dogmatyczność

→ dogmatyczny


SJP.pl

Patrz:

dogmatyczny

dogmatyczny

odnoszący się do dogmatu lub dogmatyzmu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) rel. związany z dogmatami religijnymi lub z dogmatyką

przymiotnik jakościowy

 (2.1) oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz., dogmatyka ż., dogmatyczność ż., dogmatyzm mrz., dogmatyk mos., dogmatyzowanie n.

 czas. dogmatyzować ndk.

 przysł. dogmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) doktrynerski, doktrynalny

Wiktionary


dogmatyk

zwolennik dogmatyzmu (kierunek myślenia przyjmujący twierdzenia i doktryny jako dogmaty, bez uprzedniego zbadania ich prawdziwości lub słuszności)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś kto nie toleruje innych poglądów niż własne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz., dogmatyzm mrz.

 przym. dogmatyczny

Wiktionary


dogmatyka

1. jedna z dziedzin teologii zajmująca się prawdami wiary ogłoszonymi przez Kościół jako dogmaty; teologia dogmatyczna;
2. zbiór tez danej doktryny, traktowanych w sposób dogmatyczny;
3. dogmatyka prawa - analiza, systematyzacja i interpretacja norm obowiązującego prawa na potrzeby praktyki prawniczej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dziedzina teologii zajmująca się dogmatami Kościoła

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • teologia dogmatyczna
  • dogmatyka prawa (dogmatyka prawnicza)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz.

 przym. dogmatyczny

Wiktionary


dogmatyzacja

1. nadanie, nadawanie czemuś cech niepodlegającego dyskusji pewnika;
2. oficjalne uznanie przez sobór lub papieża danej prawdy wiary za dogmat


SJP.pl


dogmatyzm

kierunek myślenia przyjmujący twierdzenia i doktryny jako dogmaty, bez uprzedniego zbadania ich prawdziwości lub słuszności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

 (1.2) cecha doktryn, w których głoszone są tezy bez stosownego uzasadnienia

Wiktionary

Dogmatyzm (od gr. "dógma" – „przekonanie”, „zdanie”, „pogląd”) – stanowisko bezkrytycznego przyjmowania danych twierdzeń jako prawdy, bez weryfikacji i podawania w wątpliwość, na zasadzie bezkrytycznej wiary. Dogmatyzm jest przeciwieństwem sceptycyzmu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dogmat m., dogmatyk m., dogmatyczka ż., dogmatyczność ż.

 przym. dogmatyczny

 przysł. dogmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyczność, doktrynerstwo

Wiktionary


dognać

ścigając kogoś zrównać się z nim; dogonić; dopędzić; dopaść


SJP.pl


dogniatak

w obróbce plastycznej: tłocznik do dogniatania


SJP.pl


dognieść

dokończyć gniecenie


SJP.pl


dogniwać

gnić do końca; ulegać całkowitemu rozkładowi


SJP.pl


dognić

zgnić do końca; ulec zupełnemu rozkładowi


SJP.pl


dognębiać

gnębić do reszty


SJP.pl


dogodnie

przysłówek

 (1.1) w sposób odpowiadający czyimś potrzebom

 (1.2) przynosząc korzyść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogadzanie n., dogodność ż., dogodzenie n., udogodnienie n.

 czas. dogadzać ndk., dogodzić dk.

 przym. dogodny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komfortowo, wygodnie

 (1.2) dobrze, korzystnie

Wiktionary


dogodniej

stopień wyższy od przysłówka: dogodnie


SJP.pl


dogodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dogodny; bardziej dogodny


SJP.pl


dogodność

→ dogodny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) warunki dające poczucie zaspokojenia potrzeb

 (1.2) korzystna okoliczność

Wiktionary

Patrz:

dogodny

Powiązane:

 rzecz. dogadzanie n., dogodzenie n., udogodnienie n.

 czas. dogadzać ndk., dogodzić dk.

 przym. dogodny

 przysł. dogodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komfort, udogodnienie, ułatwienie, wygoda

 (1.2) korzyść, plus, zaleta

Wiktionary


dogodny

1. dobrze nadający się do czegoś, odpowiadający czyimś potrzebom;
2. przynoszący korzyść


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podobnie widły, przeznaczone do rozrzucania nawozu, okazywały się wielekroć dogodnym instrumentem przy załatwianiu konfliktów gromadzkich i klasowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogodność ż., dogadzanie n., dogodzenie n.

 czas. dogadzać ndk., dogodzić dk.

 przysł. dogodnie

Wiktionary


dogodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dogodzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogodzić

 przysł. dogodnie

 rzecz. dogodność ż.

 przym. dogodny

Wiktionary


dogodzić

1. spełnić czyjeś wymagania, życzenia, zachcianki; zadowolić kogoś;
2. dogodzić sobie - w przenośni: nadużyć czegoś, ulec własnym namiętnościom lub nałogom; pofolgować sobie


SJP.pl

czasownik nieprzechodni

 (1.1) dokonany od|dogadzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nic na świecie nie jest w stanie mu dogodzić.

 (1.1) Ten przybłęda tak mu dogodził, że przez tydzień nie mógł się pozbierać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡɔd͡ʑit͡ɕ, AS: dogoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogodzenie n., dogodność ż.

 przysł. dogodnie

 przym. dogodny

 czas. dogadzać

Wiktionary


dogolić

dokończyć golenie


SJP.pl


dogon

członek negroidalnego ludu zamieszkującego Afrykę Zachodnią


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. mężczyzna lub chłopiec z negroidalnego ludu mieszkającego w Afryce Zachodniej;

Wiktionary


dogoni

negroidalny lud mieszkający w Afryce Zachodniej; Dogonowie


SJP.pl


dogonić

czasownik przechodni dokonany (ndk. doganiać)

 (1.1) zrównać się z kimś podczas pościgu

 (1.2) dorównać komuś pod jakimś względem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie dogonimy go, jest zbyt chyży.

 (1.2) Choćbyśmy na rzęsach stawali, i tak ich nie dogonimy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogonienie n.

 czas. doganiać, gonić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopaść, dopędzić, doścignąć; war. dognać

 (1.2) dopędzić, doścignąć; war. dognać

Wiktionary


dogonowie

negroidalny lud mieszkający w Afryce Zachodniej; Dogoni


SJP.pl

Dogonowie, Dogoni (zw. Habe, Kado i Tombo) – negroidalny lud mieszkający w Afryce Zachodniej.

Dogonowie zamieszkują południowo-centralne Mali – okolice Uskoku Bandiagara. Ich odrębna kultura, a zwłaszcza mitologia, od dawna budzi zainteresowanie naukowców, także polskich.

Wikipedia


dogorywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dogorywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogorywać ndk.

Wiktionary


dogorywać

podniośle:
1. umierać w cierpieniach, konać;
2. kończyć się;
3. przestawać się palić, gasnąć


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) umierać, zdychać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dogorzeć)

 (2.1) przestawać się palić, gasnąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psy dogorywają w schronisku.

 (2.1) Stodoła już dogorywała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɡɔˈrɨvat͡ɕ, AS: dogoryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogorywanie n.

Wiktionary


dogoterapeuta

terapeuta leczący z pomocą psa; kynoterapeuta


SJP.pl


dogoterapeutka

→ dogoterapeuta


SJP.pl

Patrz:

dogoterapeuta

dogoterapia

terapia poprzez ćwiczenia i zabawy z odpowiednio wyszkolonymi psami; kynoterapia


SJP.pl


dogotować

1. ugotować całkowicie;
2. ugotować dodatkową ilość czegoś;
3. dogotować się - ugotować się całkowicie


SJP.pl


dogotowywacz

skrzynka z grubymi ścianami do dogotowywania lub utrzymywania w ciepłym stanie potraw


SJP.pl


dogowaty

typ dogowaty - typ psów o silnym i masywnym ciele


SJP.pl


dogoński

→ Dogon, → Dogonowie


SJP.pl

Patrz:

Dogon, → Dogonowie

dogradzać

dokańczać stawianie ogrodzenia wokół czegoś


SJP.pl


dogranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dograć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dograć dk.

 rzecz. dogrywka ż.

 przym. growy

Wiktionary


dograć

zagrać do końca


SJP.pl


dogri

jeden z języków urzędowych Indii


SJP.pl


dogrodzić

dokończyć stawianie ogrodzenia wokół czegoś


SJP.pl


dogrywka

przedłużenie czasu gry lub dodatkowy mecz w sytuacji, gdy gra nie została roztrzygnięta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) sport. czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania

Wiktionary

Dogrywka – w wielu sportach (m.in. w piłce nożnej i rugby) dodatkowy okres gry, rozpoczynany, gdy mecz nie przynosi rozstrzygnięcia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mediolańska drużyna pokonała piłkarzy z Neapolu dopiero w dogrywce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡrɨfka, AS: dogryfka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogrywanie n., dogranie n., przygrywka ż.

 czas. grać, dogrywać ndk., dograć dk.

 przym. growy

Wiktionary


dogrywkowicz

osoba uczestnicząca w dogrywkach na giełdzie


SJP.pl


dogrywkowy

→ dogrywka


SJP.pl

Patrz:

dogrywka

dogryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dogryzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogryzać ndk.

Wiktionary


dogrzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dogrzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. grzać, dogrzać dk.

 rzecz. dogrzewanie n.

Wiktionary


dogrzew

w technice: dogrzewanie


SJP.pl


dogrzewacz

dodatkowe źródło ciepła wykorzystywane w instalacjach centralnego ogrzewania


SJP.pl


dogrzewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ogrzewanie dodatkowym źródłem ciepła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogrzanie n.

 czas. dogrzewać ndk., dogrzać dk.

Wiktionary


dogrzewać

czasownik

 (1.1) ogrzewać dodatkowym źródłem ciepła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogrzewanie n.

Wiktionary


dogsitter

[czytaj: dogs-iter] osoba opiekująca się odpłatnie psami


SJP.pl


dogtrekking

[czytaj: dogtreking] szybki spacer lub bieg z psem przypiętym do właściciela za pomocą specjalnej linki


SJP.pl


dogtrekkingowy

[czytaj: dogtrekingowy] związany z szybkim spacerem lub biegiem z psem przypiętym do właściciela za pomocą specjalnej linki


SJP.pl


dogładzak

kamień szlifierski


SJP.pl


dogładzarka

maszyna do dogładzania wyrobów metalowych


SJP.pl


dogłos

narastanie dźwięku w pomieszczeniu po włączeniu jego źródła


SJP.pl

Dogłos – zjawisko stopniowego narastania energii dźwięku w pomieszczeniu po zapoczątkowaniu emisji tego dźwięku przez źródło. Zjawisko związane jest z występowaniem dużej liczby fal odbitych od powierzchni pomieszczenia. Dogłos jest czasem, jaki minął od pojawienia się dźwięku bezpośredniego aż do osiągnięcia przez ten dźwięk (wraz z jego wielokrotnymi odbiciami) maksymalnego natężenia.

Wikipedia


dogłębnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dogłębny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Treść charyzmatu zmartwychwstańskiego, ukazana Celinie i jej córce, została przez nie dogłębnie zrozumiana i zastosowana w życiu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dogłębny, głęboki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głęboko

Wiktionary


dogłębniej

stopień wyższy od przysłówka: dogłębnie


SJP.pl


dogłębniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dogłębny


SJP.pl


dogłębność

→ dogłębny


SJP.pl

Patrz:

dogłębny

dogłębny

sięgający istoty rzeczy, obejmujący wszystkie szczegóły jakiegoś zagadnienia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przenikający głęboko, przez wiele warstw

 (1.2) sięgający sedna

 (1.3) mocno odczuwalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogłębność ż.

 przysł. dogłębnie

 przym. głęboki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głęboki

 (1.2) głęboki, gruntowny

 (1.3) dojmujący, głęboki, mocny, przenikliwy

Wiktionary


doha

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto, stolica Kataru (egzonim wariantowy wg. KSNG);

Wiktionary

Doha albo Ad-Dauha ( ‏الدوحة‎ "Ad-Dawḥa") – stolica i największe miasto Kataru położone na wschodnim wybrzeżu półwyspu Katar, w Zatoce Perskiej.

Miasto zostało zniszczone w 1867 w czasie wojny z Bahrajnem. W 1916 Brytyjczycy ustanowili je siedzibą swojego protektoratu. Gdy Katar uzyskał niepodległość, miasto zostało jego stolicą. W 1973 roku założono uniwersytet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spotkanie odbędzie się w Dosze.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ad-Dauha, przest. Dauha; hist. Al-Bida

Wiktionary


dohamować

odpowiednio zmniejszyć prędkość samochodu


SJP.pl


dohamowywać

odpowiednio zmniejszać prędkość samochodu


SJP.pl


doherty

[czytaj: DOherti] nazwisko obce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Denny Doherty – kanadyjski piosenkarz
  • Katarzyna Doherty – rzymskokatolicka duchowna
  • Ken Doherty – irlandzki snookerzysta
  • Ken Doherty – amerykański lekkoatleta
  • Lawrence Doherty – brytyjski tenisista
  • Pete Doherty – brytyjski muzyk, kompozytor i wokalista, multiinstrumentalista
  • Peter Doherty – australijski immunologa
  • Peter Doherty – północnoirlandzki piłkarz
  • Shannen Doherty – amerykańska aktorka
  • Tom Doherty – amerykański wydawca

Wikipedia


doholować

1. holując, doprowadzić pojazd, statek, barkę itp. do miejsca przeznaczenia;
2. potocznie: doprowadzić kogoś z trudem do jakiegoś miejsca; dociągnąć


SJP.pl


doholowywać

1. holując, doprowadzać pojazd, statek, barkę itp. do miejsca przeznaczenia;
2. potocznie: doprowadzać kogoś z trudem do jakiegoś miejsca; dociągać


SJP.pl


doicielka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. osoba płci żeńskiej, która zajmuje się dojeniem krów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., dojenie n., doiwo n., dój m., dojnica ż., dojarka ż., wydojenie n., dojność ż.

 czas. doić ndk., wydoić dk., udoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


doidentyfikować

1. rozpoznać po zdobyciu dodatkowych informacji;
2. doidentyfikować się - podać dodatkowe informacje o swojej osobie


SJP.pl


doigrać

doigrać się - ponieść skutki złego lub lekkomyślnego postępowania


SJP.pl


doina

rodzaj rumuńskiej pieśni ludowej


SJP.pl

Doina, także m.in. Hore (Horie) lungă, Cântec lung – rumuńska liryczna pieśń ludowa, pokrewna ukraińskiej dumie.

Zwykle śpiewana jest przez jednego wykonawcę – kobietę lub mężczyznę, z akompaniamentem lub bez, nierzadko improwizowana. Teksty doiny mają duży ładunek emocjonalny – traktują o miłości, smutku, żałobie, tęsknocie. Do melodii doiny śpiewane są również kołysanki. Wyróżnia się trzy rodzaje doiny:

Wikipedia


doinstalować

1. dokończyć proces instalacji;
2. zainstalować coś jeszcze


SJP.pl


doinstalowywać

1. kończyć proces instalacji;
2. instalować coś jeszcze


SJP.pl


dointerpretować

1. zinterpretować coś bardziej szczegółowo;
2. dokończyć interpretację


SJP.pl


doiwanić

doiwanić komuś - pobić kogoś


SJP.pl


doiwo

dawniej, gwarowo: udój


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. dój

 (1.2) daw. mleko wydojone na raz, udój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy każdym doiwie trzeba pilnego oka, aby skopki z mlekiem na stronę nie szły (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., doicielka ż., dój m., dojenie n., doinka ż., dojarz m., dojarka ż., doje nmos., dojka ż., dojnica ż., dojnik m., dojność ż., dójka ż., udój m., wydój m., wydojenie n.

 czas. doić ndk., udoić dk., wydoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


doić

1. pozyskiwać mleko z wymion zwierzęcia
2. ciągnąć zyski za czyjąś szkodą
3. szybko pić dużymi łykami


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydoić)

 (1.1) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego

 (1.2) pot. łapczywie pić

 (1.3) pot. wykorzystywać kogoś finansowo

 (1.4) przen. gwara przestępcza palić (papierosy, fajkę)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W scenie podoju jeden pachołek doi krowę, drugi przytrzymuje rwącego się do niej cielaka (…)

 (1.3) Wyrodny syn całe życie doił swoich rodziców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔjit͡ɕ, AS: doi ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., dojenie n., wydojenie n., udojenie n., dojarz m., dojarka ż., dojka ż., dojność ż., udój m., doiwo n., dój m., dojnica ż., doicielka ż.

 czas. wydoić dk., udoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. dudlić

 (1.3) wyzyskiwać, pasożytować

Wiktionary


dojadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dojadać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jeść, dojadać

Wiktionary


dojadać

1. zjadać coś do końca
2. zjadać coś dodatkowo, żeby poczuć się sytym
3. dokuczać, dawać się we znaki


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dojeść)

 (1.1) jeść, aż do końca

 (1.2) jadać dodatkowo

 (1.3) dawać się we znaki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojadanie n.

 czas. dojeść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) dokuczać

Wiktionary


dojareczka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: dojarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojarka ż.

Wiktionary


dojarka

1. rodzaj pompy służącej do dojenia krów;
2. kobieta zajmująca się dojeniem krów; dójka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. urządzenie do mechanicznego dojenia zwierząt;

 (1.2) kobieta dojąca zwierzę mleczne

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obory były na wszystkich trzech folwarkach, a krów około dwustu. Dojarek elektrycznych jeszcze nie znano, więc udój, trzy razy dziennie, odbywał się ręcznie.

 (1.2) Była to naprawdę utalentowana i oddana swojemu zawodowi dojarka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojnica ż., dojareczka ż., doiwo n., doicielka ż., dojenie n., dójka ż., dojność ż., dojnik m.

:: (1.2) fm. dojarz mos.

 czas. doić ndk.

 przym. dojny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dójka

Wiktionary


dojarnia

pomieszczenie do dojenia zwierząt, zwłaszcza krów; hala udojowa


SJP.pl


dojarz

mężczyzna dojący krowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mężczyzna dojący krowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doiwo n., dojek mrz., dój m.

 czas. doić

 przym. udojowy

Wiktionary


dojazd

1. dojeżdżanie lub dojechanie do jakiegoś miejsca;
2. droga doprowadzająca do jakiegoś miejsca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mot. droga dojazdowa

 (1.2) czynność dojeżdżania gdzieś

 (1.3) sport. teren na skoczni narciarskiej, na którym skoczkowie wyhamowują po wylądowaniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dyskutowali na temat dojazdu do parceli.

 (1.2) Dojazd na korty zajmuje jej godzinę z hakiem.

 (1.3) Nasz lucky loser uderzył na dojeździe w bandy z reklamami.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dojazdowy

Wiktionary


dojazdowo

→ dojazdowy


SJP.pl

Patrz:

dojazdowy

dojazdowy

związany z dojazdem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dojazdem, dotyczący dojazdu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dochodzimy do grupy przewoźników, którzy zablokowali drogę dojazdową po polskiej stronie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔjazˈdɔvɨ, AS: doi ̯azdovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojazd

Wiktionary


dojazdówka

1. potocznie: droga, którą się gdzieś dojeżdża; dojazd;
2. środowiskowo:
a) wąskie koło zapasowe w samochodzie;
b) fragment trasy rajdu samochodowego poprowadzony po drogach publicznych


SJP.pl

Do

Wikipedia


dojebanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dojebać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dojebać, jebać, wyjebać

 przym. jebany, jebnięty

 rzecz. jebany mos.

Wiktionary


dojebać

dopierdolić; wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. dołożyć, dorzucić, dodać;
2. dojebać (komuś) - pobić (kogoś);
3. powiększyć swą masę mięśniową poprzez ćwiczenia fizyczne;
4. dojebać się - doczepić, przyczepić się


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (1.1) wulg. uderzyć, przywalić

 (1.2) wulg. przen. kazać zrobić komuś coś ciężkiego, zrzucić na kogoś jakiś trud, obowiązek

 (1.3) wulg. dodać

czasownik zwrotny dokonany dojebać się (ndk. brak)

 (2.1) wulg. przyczepić się, czepić się kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gruby ostro dojebał temu frajerowi z osiedla.

 (1.2) Ale mi dojebali roboty.

 (1.3) Czego te chuje dojebały do tego kebaba?

 (2.1) Ciągle tylko mnie krytykujesz! Odpuść już! Coś się tak dojebał?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛbat͡ɕ, AS: doi ̯ebać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jebanie n., jebanko n., jebadełko n., jebaniec m., pojeb m., dojebanie n., jebak mzw./mos.

 czas. jebać, pojebać

 przym. jebany, pojebany

Wiktionary

Synonimy:

dopierdalać

Wiktionary


dojebywać

dopierdalać; wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. dokładać, dorzucać, dodawać;
2. dojebywać się - doszukiwać się w kimś albo czymś czegoś złego, doczepiać się, przyczepiać się


SJP.pl


dojechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dojechać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pościg zakończył się podczas dojechania do zapór drogowych, które zostały ustawione z powodu trwających prac remontowych.''

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jazda ż.

 czas. dojechać

 wykrz. jazda

Wiktionary


dojechać

1. jadąc, zbliżyć się do kogoś lub do czegoś; dotrzeć;
2. potocznie:
a) dokuczyć komuś; dogryźć;
b) mocno uderzyć; dowalić


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dojeżdżać)

 (1.1) jadąc, dotrzeć gdzieś lub zbliżyć się do kogoś, czegoś

czasownik przechodni dokonany

 (2.1) slang. pot. dopaść, dorwać, zniszczyć (kogoś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak klnąc i sierdząc się na pannę, a czasem na siebie samych warcząc, dojechali do lasu.

 (2.1) Nie próbuj mnie oszukać, bo cię dojadę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛxat͡ɕ, AS: doi ̯eχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jazda ż., dojechanie n.

 czas. dojeżdżać, jechać

 wykrz. jazda

Wiktionary


dojedzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dojeść.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dojeść, jeść

Wiktionary


dojek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. zool. anat. strzyk wymienia krowy, kozy lub owcy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doicielka ż., dojenie n., udój m., dojarka ż., dojarz m., dojenie n., wydojenie n., dojność ż., doiwo n., dój m.

 czas. doić ndk., wydoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strzyk

Wiktionary


dojelitowy

przeznaczony do aplikowania do jelit


SJP.pl


dojenie

1. pozyskiwać mleko z wymion zwierzęcia
2. ciągnąć zyski za czyjąś szkodą
3. szybko pić dużymi łykami


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doić.

Wiktionary

Dojenie – czynność mająca na celu pozyskiwanie mleka z wymion samic ssaków. m.in. krowy, owcy, kozy, kobyły, wielbłądzicy i innych. Proces dojenia wykonywany jest ręczne lub mechanicznie za pomocą dojarki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: doi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., doiwo n., dój m., dojnica ż., dojarka ż., wydojenie n., dojność ż., doicielka ż.

 czas. doić ndk., wydoić dk., udoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


dojeść

1. dokończyć zaczęte jedzenie, zjeść wszystko do końca;
2. zjeść dodatkowo;
3. dokuczyć, dać się we znaki, dogryźć


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dojadać)

 (1.1) dokonany od|dojadać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie dospał, nie dojadł, zarabiał marnie, ale czuł się potrzebny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: doi ̯ėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojedzenie n.

 czas. jeść, dojadać

Wiktionary


dojeżdżacz

myśliwy na koniu ścigający z ogarami lub chartami zwierzynę


SJP.pl


dojeżdżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dojeżdżać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔjɛʒˈd͡ʒãɲɛ, AS: doi ̯ežǯãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zajeżdżanie n.

 czas. dojeżdżać

Wiktionary


dojeżdżać

1. jadąc, zbliżać się do czegoś; docierać gdzieś;
2. jeździć regularnie do jakiegoś miejsca


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dojechać)

 (1.1) jadąc, docierać gdzieś lub zbliżać się do kogoś, czegoś

 (1.2) jeździć regularnie do jakiegoś miejsca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ośle, wciąż pytasz czy daleko jeszcze, a przecież już dojeżdżamy.

 (1.2) Codziennie dojeżdżam do pracy pociągiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: doi ̯ežǯać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jechać, przejeżdżać, dojechać dk.

 rzecz. dojeżdżanie n.

Wiktionary


dojlidy

dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa Białegostoku


SJP.pl

Dojlidy – osiedle o największej powierzchni w Białymstoku. Pełni funkcję mieszkaniowo-przemysłową. Dawniej wieś i folwark. Znajduje się tam: fabryka sklejek Biaform SA oraz Browar Dojlidy, stawy rybne oraz tereny rekreacyjne nad zbiornikami na rzece Białej.

Wikipedia


dojlidzki

→ Dojlidy


SJP.pl

Patrz:

Dojlidy

dojmować

1. o przykrych wrażeniach zmysłowych, uczuciach: dawać się odczuć w dużym stopniu; przejmować, przenikać;
2. przestarzałe: robić komuś wielką przykrość; dogryzać, dokuczać


SJP.pl


dojmujący

wywołujący przykre doznania psychiczne lub fizyczne; przejmujący, przenikliwy


SJP.pl


dojnica

naczynie, do którego doi się mleko; szkopek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) naczynie, do którego doi się mleko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doicielka ż., doiwo n., dój m., dojenie n., dojarka ż.

 czas. doić

Wiktionary


dojniejszy

1. stopień wyższy od przymiotnika: dojny; bardziej dojny;
2. w przysłowiu: cudze bydło dojniejsze - obce jest lepsze


SJP.pl


dojnik

miejsce dojenia krów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miejsce dojenia krów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doiwo n., dój m.

Wiktionary


dojność

→ dojny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ilość mleka dawana przez zwierzę dojne w określonym przedziałe czasu

Wiktionary

Patrz:

dojny

Powiązane:

 rzecz. dój m., dojenie n., dojek mrz., doiwo n., doicielka ż.

 czas. doić

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


dojny

o zwierzęciu: dający mleko używane przez człowieka w celach spożywczych (np. dojne kozy)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) roln. o samicach mlekodajnych zwierząt hodowlanych: mogący dawać mleko

 (1.2) roln. daw. lub rzad. związany z dojeniem, służący do dojenia

 (1.3) pot. przen. taki, od którego można bezkarnie wyłudzać pieniądze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., doicielka ż., dojenie n., udój m., dojarka ż., dojenie n., wydojenie n., dojność ż., doiwo n., dój m.

 czas. doić ndk., wydoić dk.

 przym. udojowy

Wiktionary


dojo

pomieszczenie, w którym ćwiczy się sztuki walki


SJP.pl

Dojo (jap. 道場 dōjō) – określenie w języku japońskim miejsca treningów sportów walki albo sali medytacji mnichów buddyjskich zen.

W dojo obowiązują odpowiednie zasady zachowania. Wchodząc i wychodząc, składa się ukłon (jap. 礼 rei) wyrażający szacunek i podziękowanie. Można wchodzić jedynie boso. Obowiązkiem, także w trakcie ćwiczeń, jest przestrzeganie kodeksu dojo.

Wikipedia


dojrzalej

stopień wyższy od przysłówka: dojrzale


SJP.pl


dojrzalszy

stopień wyższy od przymiotnika: dojrzały; bardziej dojrzały


SJP.pl


dojrzałość

1. stan czegoś lub kogoś ostatecznie uformowanego, osiągnięcie ostatecznego etapu rozwoju lub procesu kształtowania;
2. dojrzałość płciowa - biologiczna gotowość do rozmnażania płciowego;
3. egzamin dojrzałości - końcowy egzamin w szkole średniej; matura


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzymiotnikowy od|dojrzały.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • inaczej dorosłość
  • dojrzałość emocjonalna
  • dojrzałość fizjologiczna
  • dojrzałość morfologiczna
  • dojrzałość płciowa
  • dojrzałość szkolna
  • dojrzałość umysłowa
  • dojrzałość wędrówkowa
  • pełnoletniość
  • egzamin dojrzałości, matura

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Biografia pisarza obejmuje tylko okres dojrzałości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzewalnik m., dojrzewanie n., dojrzenie n.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przym. dojrzały, dojrzewalniczy

 przysł. dojrzale

Wiktionary


dojrzały

1. o owocach, roślinach uprawnych: nadający się do zbioru lub zjedzenia;
2. o organizmach żywych: rozwinięty pod względem biologicznym; ostatecznie ukształtowany;
3. o człowieku: ukształtowany pod względem umysłowym i emocjonalnym; dorosły;
4. o wytworach ludzkich, zjawiskach społecznych: w pełni ukształtowany, osiągający ostateczną formę;
5. o surowcach, przetworach: taki, który osiągnął odpowiednie cechy w wyniku fermentacji, leżakowania itp


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju

 (1.2) taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiłam na rynku koszyk dojrzałych śliwek.

 (1.2) Uważam go za dojrzałego i rozsądnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔjˈʒawɨ, AS: doi ̯žau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzałość ż., dojrzewanie n.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przysł. dojrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dorosły, reg. pozn. dostany; gw. Górny Śląsk żdżały; stpol. śpiały

 (1.2) odpowiedzialny, rozsądny

Wiktionary


dojrzewający

o niektórych produktach spożywczych, np. serze, wędlinie: polepszający z czasem własności organoleptyczne


SJP.pl


dojrzewalnia

odpowiednio przygotowane pomieszczenie zamknięte, przeznaczone do dojrzewania owoców lub produktów przemysłowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) spoż. pomieszczenie lub budynek, w którym coś dojrzewa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnik m., dojrzałość ż., dojrzewanie n., dojrzenie n.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przym. dojrzały, dojrzewalniczy

 przysł. dojrzale

Wiktionary


dojrzewanie

okres dochodzenia do pełni rozwoju


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) okres życia między dzieciństwem a dorosłością;

 (1.2) proces osiągania dojrzałości przez owoc, ser lub wino

Wiktionary

Dojrzewanie, adolescencja – okres życia między dzieciństwem a dorosłością, charakteryzujący się przeobrażeniami w budowie i wyglądzie ciała (dojrzewanie biologiczne), psychice – kształtowaniu osobowości (dojrzewanie psychiczne), postawach wobec płci (dojrzewanie psychoseksualne), pełnieniu roli społecznej (dojrzewanie społeczne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta płyta była w moim środowisku tak niezbędnym atrybutem dojrzewania jak trądzik i masturbacja.

 (1.2) Etylen jest hormonem roślinnym, stymulującym opadanie liści, dojrzewanie owoców, starzenie się roślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ, AS: doi ̯ževãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzałość ż.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przym. dojrzały

 przysł. dojrzale

Wiktionary


dojrzewać

1. osiągać najwyższy stopień rozwoju;
2. osiągać gotowość do pełnienia określonych funkcji;
3. osiągać najwyższą jakość;
4. stawać się samodzielnym życiowo; dorośleć


SJP.pl

czasownik

 (1.1) osiągać pełnię rozwoju; osiągać dojrzałość, dorosłość

 (1.2) stawać się gotowym do czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W końcu XIX w., wraz z rozwojem przemysłu ciężkiego na Górnym Śląsku, powoli zaczynała dojrzewać świadomość klasowa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔjˈʒɛvat͡ɕ, AS: doi ̯ževać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzewanie n., dojrzałość ż.

 przym. dojrzały

 przysł. dojrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dorośleć, rosnąć, dorastać, mężnieć, poważnieć, rozwijać się, stawać się

Wiktionary


dojrzeć

1. osiągnąć najwyższy stopień rozwoju;
2. osiągnąć gotowość do pełnienia określonych funkcji;
3. osiągnąć najwyższą jakość;
4. stać się samodzielnym życiowo; wydorośleć, dorosnąć


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doglądać)

 (1.1) zobaczyć coś niewyraźnego

 (1.2) uświadomić sobie

 (1.3) przeprowadzić nadzór

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dojrzewać)

 (2.1) osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem dojrzałem zbliżającą się chmarę szarańczy.

 (1.2) [...] Polacy dojrzeli do europejskiego myślenia i własnej gorzkiej świadomości, że byli nie tylko ofiarami, ale i katami w tej wojnie.

 (1.2) Julia po długiej konwersacji z dotychczas unikaną przez nią teściową dojrzała w niej wartościową kobietę.

 (2.1) Nasze wino dojrzałoby już, to byśmy się napili.

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1)

 czas. dojrzewać

 rzecz. dojrzałość

 przym. dojrzały

 przysł. dojrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostrzec, spostrzec, wypatrzeć, zauważyć

 (1.2) dostrzec, spostrzec, pojąć, zauważyć, zrozumieć

 (1.3) przypilnować, przyjrzeć się, przypatrzyć się

 (2.1) dorosnąć, wyrosnąć

Wiktionary


dojutrek

żartobliwie: osoba odkładająca rzeczy na później, uchylająca się od odpowiedzialności


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rzad. iron. człowiek charakteryzujący się odkładaniem zadań i obowiązków na jutro, na później; człowiek wahający się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bądź takim dojutrkiem! Odrób pracę domową już teraz!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jutrznia ż., dojutrkowość ż., dojutrkostwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prokrastynator

Wiktionary


dojutrkowość

1. odkładanie czegoś na później, zwłóczenie z czymś; opieszałość;
2. życie z dnia na dzień, brak dłuższej perspektywy; tymczasowość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) nietrwały charakter czegoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojutrek mos., jutrznia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowość

Wiktionary


dojąć

1. o przykrych wrażeniach: dać się odczuć w wysokim stopniu
2. przestarzale: zrobić komuś wielką przykrość


SJP.pl


dojścia

posiadanie znajomych wśród ludzi wpływowych; znajomości


SJP.pl


dojście

1. osiągnąć cel, granicę, koniec
2. o warzywach: dojrzewać
3. osiągać pewną granicę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dojść.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wiadomo, był to system funkcjonujący na niby, i żeby jakoś funkcjonować, trzeba nieustannie szukać sobie jakichś dojść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔjɕt͡ɕɛ, AS: doi ̯śće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dochodzenie n.

 czas. dochodzić ndk., dojść dk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary


dojściowy

rzadko: umożliwiający dojście do jakiegoś miejsca


SJP.pl


dojść

1. osiągnąć cel, granicę, koniec
2. o warzywach: dojrzewać
3. osiągać pewną granicę


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dochodzić)

 (1.1) poruszając się, osiągnąć pewien cel; dotrzeć idąc

 (1.2) o środkach komunikacji: dojechać, dolecieć, dopłynąć

 (1.3) o listach, paczkach, przesyłkach: zostać doręczonym pod wskazany adres

 (1.4) o płynie, powietrzu, ogniu: dotrzeć gdzieś, dosięgnąć czegoś

 (1.5) o pociskach: dolecieć

 (1.6) o wiadomościach, informacjach, plotkach: dotrzeć do kogoś, stać się wiadomymi

 (1.7) o dźwięku, obrazie, zapachu: dać się słyszeć, widzieć, czuć

 (1.8) osiągnąć jakąś granicę

 (1.9) osiągnąć pewną miarę, liczbę, wielkość

 (1.10) osiągnąć zamierzony, upragniony cel

 (1.11) stać się dodatkowym elementem do czegoś

 (1.12) uzyskać coś na drodze prawnej

 (1.13) pojąć coś, zrozumieć, zbadać

 (1.14) o owocach, warzywach, roślinach: dojrzeć

 (1.15) pot. o potrawach: dogotować lub dopiec się

 (1.16) łow. podejść do zwierzyny na odległość umożliwiającą oddanie strzału

 (1.17) pot. osiągnąć orgazm

Wiktionary

Przykłady

 (1.8) Według planów, nowy park dojdzie aż do jeziora.

 (1.10) Jeśli będziesz się cze­piał każ­dego zda­nia dziennika, nie ma opcji, żebyśmy doszli do bitew.

 (1.13) Wreszcie doszedłem, jak działa ta maszyna!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔjɕt͡ɕ, AS: doi ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 czas. dochodzić ndk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary


dok

1. miejsce w porcie do załadowywania i rozładowywania statków;
2. basen stoczniowy do budowy i remontu statków


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) żegl. basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji

 (1.2) sf. hala dokowania statków kosmicznych

Wiktionary

Dok – basen portowy lub pływająca konstrukcja, które zapewniają utrzymanie położenia statku wodnego w pionie i na stałym poziomie, niezależnie od otaczających wód akwenowych. Pojęcia doku używa się w trzech znaczeniach:

Jako dok określa się też element konstrukcji jednostek pływających, przede wszystkim niektórych okrętów desantowych, umożliwiający wpływanie i wypływanie mniejszych jednostek (np. barek desantowych) oraz ich transport po wypompowaniu wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy wchodzeniu do doku uszkodzono śrubę.

 (1.2) Kwadrans później podwiesiłam mojego TIE-a w doku i opuściłam kokpit z drżącymi rękoma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔk, AS: dok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokowy

Wiktionary


dokamerowo

→ dokamerowy


SJP.pl

Patrz:

dokamerowy

dokamerowy

wykonywany bez publiczności, wyłącznie do kamery


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) wykonywany bez publiczności, wyłącznie do kamery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kamera ż., kamerka ż., kamerzysta m., kamerzystka ż.

Wiktionary


dokanałowy

wkładany bezpośrednio do kanału słuchowego


SJP.pl


dokapitalizować

podnieść kapitał, uzupełnić fundusze własne, wzmocnić finansowo


SJP.pl


dokarmiacz

osoba, która karmi dodatkowo, dożywia


SJP.pl


dokarmianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokarmiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkarˈmʲjä̃ɲɛ, AS: dokarmʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokarmiać, pokarmić

 rzecz. pokarm mrz., karmiciel ż., karmicielka ż.

Wiktionary


dokarmiać

czasownik niedokonany

 (1.1) sporadycznie zaopatrywać kogoś w żywność, dostarczać komuś żywność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostatnio dokarmiałem zwierzęta w lesie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkarmʲjät͡ɕ, AS: dokarmʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokarmianie n., pokarm mrz., karmienie n., karmiciel ż., karmicielka ż.

 czas. karmić, pokarmić

Wiktionary


dokarmić

czasownik dokonany (niedokonany dokarmiać)

 (1.1) dać dodatkowy pokarm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkarmʲit͡ɕ, AS: dokarmʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. karmienie n., pokarm mrz., karmiciel mos., karmicielka ż.

 czas. karmić

Wiktionary


dokart

dwu- lub czterokołowy lekki pojazd konny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzad. lekki pojazd konny

Wiktionary


dokasować

1. skasować coś dodatkowo;
2. dokończyć usuwanie danych z płyty, dysku itp.;
3. dokończyć stemplowanie lub dziurkowanie biletów


SJP.pl


dokasowywać

1. kasować coś dodatkowo;
2. dokańczać usuwanie danych z płyty, dysku itp.;
3. dokańczać stemplowanie lub dziurkowanie biletów


SJP.pl


dokaszać

dokańczać koszenie


SJP.pl


dokazać

osiągnąć zamierzony cel; dokonać, dopiąć


SJP.pl


dokazywanie

1. osiągać zamierzony cel; dokonywać, dopinać;
2. bawić się beztrosko i wesoło, po dziecięcemu; figlować, swawolić


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokazywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedokazywanie n.

 czas. dokazywać ndk.

Wiktionary


dokazywać

1. osiągać zamierzony cel; dokonywać, dopinać;
2. bawić się beztrosko i wesoło, po dziecięcemu; figlować, swawolić


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dokazać)

 (1.1) książk. osiągać zamierzony cel

czasownik nieprzechodni niedokonany (brak dk.)

 (2.1) pot. bawić się w sposób nieskrępowany, płatać figle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokazywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) baraszkować, broić, brykać, figlować, harcować, hasać, psocić, rozrabiać, swawolić, szaleć, wariować, zbytkować

Wiktionary


dokańczać

doprowadzać coś do końca; zakończać, zakańczać, dokończać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dokończyć)

 (1.1) doprowadzać wykonanie czegoś do końca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokańczanie n.

 przym. skończony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dokończać

Wiktionary


doker

robotnik portowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mar. robotnik portowy;

Wiktionary

Doker (z docker) – nazwa robotnika portowego zatrudnionego przy przeładunku, transporcie i składowaniu towarów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W stłumieniu protestu dokerów w Gdańsku uczestniczyli funkcjonariusze MBP.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokerski

Wiktionary


dokerka

potocznie: czapka bez daszka z wywiniętym mankietem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odzież. pot. czapka w kształcie kopuły z paskiem u podstawy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaszkiet albo dokerka dobrze sprawują się do temperatury 0 ℃. Poniżej musi być uszanka.

Wiktionary


dokerski

→ doker


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z osobą lub pracą dokera, dotyczący dokera

Wiktionary

Patrz:

doker

Powiązane:

 rzecz. doker mos.

Wiktionary


doketa

wyznawca, zwolennik doketyzmu


SJP.pl


doketka

→ doketa


SJP.pl

Patrz:

doketa

doketyzm

wczesnochrześcijańska doktryna chrystologiczna, która kwestionowała podstawowe dogmaty wiary chrześcijańskiej, czyli wcielenie i zbawienie ludzkości poprzez mękę, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa


SJP.pl

Doketyzm (gr. δοκεῖν "dokein" – wydawać się, mniemać, przypuszczać) – wczesnochrześcijańska doktryna chrystologiczna (powstała w II w.), która kwestionowała podstawowe dogmaty wiary chrześcijańskiej, czyli wcielenie i zbawienie ludzkości poprzez mękę, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. Od pierwszego soboru nicejskiego uznawana przez chrześcijaństwo za herezję.

Wikipedia


dokimasia

[czytaj: dokimas-ia] w starożytnym prawie: urzędowa kontrola spełnienia wymagań obowiązujących obywatela w danej sytuacji, np. wieku lub majątku


SJP.pl


dokimazja

w demokracji ateńskiej: procedura sprawdzania kandydatów na urzędy


SJP.pl

Do

Wikipedia


doklejka

cienki element wykończeniowy doklejany do mebli, zwykle na krawędziach


SJP.pl


doklepać

dokończyć klepanie


SJP.pl


doklepywać

kończyć oklepywanie


SJP.pl


dokolutka

zdrobnienie od: dokoła


SJP.pl


dokoluśka

forma zdrobniała od: dokoła


SJP.pl


dokompletować

dodać brakujące do całości elementy


SJP.pl


dokonanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokonać.

 (1.2) osiągnięcie, sukces

 (1.3) zrealizowanie, wykonanie

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Byłoby jednak roztropnie, by poddać ocenie dokonanie egzekucji w trybie doraźnym, tak samo jak kapitan, który stracił jednostkę, zawsze staje przed sądem wojennym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnãɲɛ, AS: dokõnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokonać

 rzecz. dokonywanie n.

 przym. niedokonany

Wiktionary


dokonaność

→ dokonany


SJP.pl

Patrz:

dokonany

dokonany

przymiotnik

 (1.1) gram. opisujący czynność, która się zakończyła

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: dokonać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Liczne czasowniki dokonane są utworzone od niedokonanych poprzez dodanie przedrostka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ, AS: dokõnãny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokonać

Wiktionary


dokonać

czasownik dokonany

 (1.1) zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność

 (1.2) wykonać, stworzyć coś ważnego, istotnego dla jakiejś dziedziny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Jan dokonał poważnej zmiany w swoim życiu.

 (1.2) W krótkim okresie swej działalności dokonał wiele dla polskiej weterynarii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkɔ̃nat͡ɕ, AS: dokõnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokonanie n., dokonywanie n.

 przym. dokonany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zrobić, skończyć, wykonać, sfinalizować, przeprowadzić

 (1.2) osiągnąć, spełnić, urzeczywistnić, uczynić, zrobić

Wiktionary


dokonały

przymiotnik

 (1.1) stpol. doskonały

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnawɨ, AS: dokõnau̯y

Wiktionary


dokonywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokonywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃nɨˈvãɲɛ, AS: dokõnyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokonywać ndk., dokonać dk.

 rzecz. dokonanie n.

Wiktionary


dokonywać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) niedokonany od|dokonać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W końcowej fazie produkcji dokonuje się kontroli za pomocą specjalnych mierników.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ, AS: dokõnyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokonywanie n.

Wiktionary


dokooptować

1. przyjąć kogoś do grupy w celu jej powiększenia;
2. dokooptować się - przyłączyć się do grupy w celu jej powiększenia


SJP.pl

czasownik dokonany

 (1.1) dokonać kooptacji, uzupełnić skład decyzją samych jego członków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Liczba osób dokooptowanych nie może przekroczyć 1/3 składu rady.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kooptować ndk.

Wiktionary


dokooptowywać

1. przyjmować kogoś do grupy w celu jej powiększenia;
2. dokooptowywać się - przyłączać się do grupy w celu jej powiększenia


SJP.pl


dokop

miejsce pozyskania gruntu znajdujące się poza pasem robót


SJP.pl


dokosić

dokończyć koszenie


SJP.pl


dokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) mar. wprowadzenie jednostki pływającej do suchego doku, albo podniesienie jej za pomocą doku pływającego

 (1.2) mar. w portach pływowych wprowadzenie jednostki do zamykanego basenu portowego ze stałym poziomem wody

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W doku numer cztery (= 4) odbyło się dokowanie masowca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔˈvãɲɛ, AS: dokovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadokowanie n., wydokowanie n.

 czas. dokować

Wiktionary


dokować

1. wprowadzać statek do doku;
2. przyłączać przenośny komputer do stacji dokującej w celu zwiększenia jego możliwości operacyjnych


SJP.pl


dokowy

związany z dokiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dokiem, dokami, dotyczący doków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dok mrz.

Wiktionary


dokoła

ze wszystkich stron punktu położonego w środku; dookoła; naokoło; naokół


SJP.pl

przysłówek sposobu

 (1.1) ze wszystkich stron punktu położonego w środku

przyimek

 (2.1) ze wszystkich stron czegoś znajdującego się pośrodku

 (2.2) przen. służy do określenia głównego tematu rozmowy, myśli itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dokoła obozowiska szumiał las.

 (2.1) Zgraja psów atakowała nas dokoła.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł.

:: zdrobn. dokolusia, dokoluśka, dokolutka

 przyim.

:: zdrobn. dokolusia, dokoluśka, dokolutka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dookoła, naokoło

 (2.1) dookoła, naokoło

Wiktionary


dokończać

doprowadzać coś do końca; zakończać, zakańczać, dokańczać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dokończyć)

 (1.1) doprowadzać wykonanie czegoś do końca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokończanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dokańczać

Wiktionary


dokończenie

doprowadzić coś do końca; zakończyć, skończyć


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ostatnia część czegoś niedokończonego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan mi uniemożliwia dokończenie wypowiedzi, panie marszałku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokończyć dk.

 rzecz. kończenie n.

Wiktionary


dokończyć

doprowadzić coś do końca; zakończyć, skończyć


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dokańczać lub dokończać)

 (1.1) zob. dokańczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. koniec mrz., dokończenie n., zakończenie n.

 przym. skończony

Wiktionary


dokp

[czytaj: de-o-ka-PE] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych


SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

 (1.1) = kolej. Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siedzibą Pomorskiej DOKP był Szczecin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ‿ɔ‿ka‿ˈpɛ, AS: de‿o‿ka‿pe

Wiktionary


dokrasić

1. regionalnie: dołożyć tłuszczu, dodać omasty, okrasy do potrawy; omaścić, polać tłuszczem;
2. dawniej: dodać czemuś krasy, piękności, uczynić coś jeszcze piękniejszym; upiększyć


SJP.pl


dokraszać

1. regionalnie: dokładać tłuszczu, dodawać omasty, okrasy do potrawy; omaszczać, polewać tłuszczem;
2. dawniej: dodawać czemuś krasy, piękności, czynić coś jeszcze piękniejszym; upiększać


SJP.pl


dokraść

dorobić kradzieżą; wzbogacić się kradnąc


SJP.pl


dokrewność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dokrewne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokrewny

 przysł. dokrewnie

Wiktionary


dokrewny

1. gruczoł dokrewny - gruczoł wytwarzający hormony wydzielane do krwi, limfy lub płynów tkankowych; gruczoł wewnątrzwydzielniczy;
2. układ dokrewny - narządy i tkanki organizmu ludzkiego lub zwierzęcego, wytwarzające hormony bezpośrednio do krwi; układ wewnątrzwydzielniczy


SJP.pl


dokrwić

doprowadzić wystarczającą ilość krwi do narządów i tkanek żywych organizmów


SJP.pl


dokrzykiwać

dopowiadać coś, krzycząc


SJP.pl


dokręcacz

człowiek lub przyrząd dokręcający jakieś elementy do czegoś


SJP.pl


dokręcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokręcać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkrɛ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: dokrẽncãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokręcać

Wiktionary


dokręcany

zbudowany tak, aby go do czegoś dokręcić


SJP.pl


dokręcarka

urządzenie do dokładnego, szczelnego zakręcania czegoś, np. słoików


SJP.pl


dokręcać

czasownik niedokonany

 (1.1) kręcąc (np. śrubą, kranem), dociskać coś do końca

 (1.2) o filmie: nagrywać dodatkowe fragmenty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkrɛ̃nt͡sat͡ɕ, AS: dokrẽncać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wkrętarka ż., wkrętak mrz., wkręt mrz., dokręcanie n. ndk., dokręcenie n. dk., dokrętka ż.

 czas. dokręcić dk., kręcić dk.

Wiktionary


dokręt

1. dokręcanie jakiegoś elementu;
2. ścisłe przyleganie do czegoś dokręconego elementu;
3. końcowe skręcenie przędzy na przędzarkach


SJP.pl


dokrętka

1. element dokręcany do jakieś większej całości;
2. potocznie:
a) kręcenie scen mających być dodatkiem do całości filmu stworzonej wcześniej;
b) sceny nakręcone po zakończeniu zdjęć mające być dodatkiem do całości filmu stworzonej wcześniej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) techn. nakrętka zabezpieczająca śrubę przed odkręceniem się

 (1.2) pot. sceny nakręcone po zakończeniu zdjęć do filmu w trakcie dodatkowych dni zdjęciowych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wrócę za tydzień, bo mamy jeszcze dokrętkę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokręcić dk., dokręcać ndk.

 rzecz. dokręcenie n., dokręcenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwnakrętka

Wiktionary


doksograf

w starożytnej Grecji: pisarz referujący w przystępny sposób poglądy szkół filozoficznych i filozofów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. pisarz grecki opisujący poglądy filozofów i ich szkół

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doksografowie, uczeni greccy, którzy różne zapatrywania starożytnych filozofów uporządkowali według problemów i podali w formie przejrzystej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doksografia ż.

:: fż. doksografka ż.

Wiktionary


doksografia

działalność i dorobek doksografów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hist. działalność i dorobek piśmienniczy doksografów;

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Historia (w sensie historiografii!) filozofii, w tej mierze, w jakiej jest historią filozofii, a nie doksografią, jest historią współczesności.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doksograf mos.

:: fż. doksografka ż.

 przym. doksograficzny

Wiktionary


doksograficzny

→ doksografia


SJP.pl

Patrz:

doksografia

doksologia

1. formuła modlitewna głosząca chwałę Boga;
2. każdy pochwalny hymn religijny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kośc. formuły liturgiczne głoszące chwałę Boga;

Wiktionary

Doksologia ( δοξολογία, doxa – „chwała” + logos – „słowo”), w kościołach wschodnich o tradycji słowiańskiej także: sławosłowie ( славосло́вїе) – pojęcie oznaczające formuły liturgiczne, które głoszą chwałę Boga, Jego wielkość i moc, ujawniającą się w tym, czego dokonał i czego nadal dokonuje dla człowieka, potwierdzane przez zgromadzenie wiernych aklamacją amen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Medytacja nad każdą Tajemnicą kończy się trynitarną doksologią – czyli uwielbieniem Trójcy Świętej: „Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu…”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔksɔˈlɔɟja, AS: doksoloǵi ̯a

Wiktionary


doksologiczny

→ doksologia


SJP.pl

Patrz:

doksologia

doksycyklina

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) farm. antybiotyk z grupy tetracyklin, o szerokim spektrum działania i długim okresie półtrwania;

Wiktionary

Doksycyklina – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny antybiotyk z grupy tetracyklin.

W porównaniu do innych tetracyklin znacznie lepiej się wchłania z przewodu pokarmowego (w 90–95%), jest również mniej nefrotoksyczna. Oporność krzyżowa obserwowana wśród bakterii na tetracykliny naturalne często nie dotyczy doksycykliny, która okazuje się skuteczna.

Wikipedia


dokształceniowy

związany z dokształcaniem


SJP.pl


doktor

stopień naukowy; osoba mająca ten stopień


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) stopień naukowy;

 (1.2) pot. grzecz. lekarz

Wiktionary

Doktor ( doctor = nauczyciel, mistrz; w skrócie: dr) – stopień naukowy nadawany przez jednostki naukowe (uniwersytety lub ich wydziały, instytuty itp.) osobom, które obroniły swoje rozprawy doktorskie. W Polsce stopień doktora może być stopniem naukowym lub stopniem w zakresie sztuki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Andrzej Lepper otrzymał tytuł doktora honorowego na uczelni w Ukrainie.

 (1.2) — Tylko niech pan doktor napisze do Kołobrzegu. — Mogę tylko dopisać, że pacjentka bardzo prosi o miejscowość nadmorską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔktɔr, AS: doktor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktoryzacja ż., doktorostwo n./mos.

:: zdrobn. doktorek mos.

 czas. doktoryzować, doktoryzować się

 przym. doktorski, doktorancki

Wiktionary


doktoracik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od doktorat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczonym podpowiadamy: podobno istnieje ścisły związek między liczbą zamężnych kobiet a liczbą żonatych mężczyzn; można to dokładnie zbadać, a wyniki ogłosić; jako doktoracik lub habilitację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktorant mos., doktorantka ż., doktor mos.

 przym. doktorancki, doktorski

Wiktionary


doktoracja

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. nauk. doktorat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m.

Wiktionary


doktoralnie

→ doktoralny


SJP.pl

Patrz:

doktoralny

doktoralny

dawniej:
1. doktorski - właściwy godności doktora (posiadacza stopnia naukowego);
2. arbitralny, poważny, napuszony


SJP.pl


doktorancki

przymiotnik od: doktorant


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) nauk. związany z doktoratem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zawodowo byłam na znacznie gorszej pozycji niż koledzy ze studium doktoranckiego – czas przeznaczony na doktorat wykorzystałam na góry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔktɔˈrãnt͡sʲci, AS: doktorãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorowa ż., doktorat m., doktoracik m., doktorant m., doktorantka ż., doktor m., doktorka ż.

 przym. doktorski

 czas. doktoryzować się

Wiktionary


doktorant

osoba zdobywająca stopień doktora


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora

 (1.2) środ. stud. żart. student powtarzający rok

Wiktionary

należy dopracować:

"przedstawiono sytuację tylko z perspektywy – ". Pomóż poprawić.

Doktorant – osoba pisząca rozprawę doktorską. W rozumieniu polskiej nieobowiązującej już ustawy "Prawo o szkolnictwie wyższym" doktorant był uczestnikiem studiów doktoranckich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔkˈtɔrãnt, AS: doktorãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktor m., doktoryzowanie n.

:: fż. doktorantka ż.

 czas. doktoryzować się, doktoryzować ndk.

 przym. doktorancki, doktorski

Wiktionary


doktorantka

kobieta uczęszczająca na studia doktoranckie, starająca się o tytuł doktora


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: doktorant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do sali wykładowej wszedł profesor ze swoją doktorantką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔktɔˈrãntka, AS: doktorãntka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. doktorant.

Wiktionary


doktorantura

studia doktoranckie


SJP.pl


doktorat

1. praca naukowa napisana w celu uzyskania stopnia doktora;
2. stopień doktora w jakiejś dziedzinie nauki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) nauk. praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora

 (1.2) nauk. uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Danuta napisała doktorat o charyzmacie urszulańskim.

 (1.2) Ksiądz profesor ma też doktorat z hebraistyki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor mos., doktorant mos., doktorantka ż., doktorka ż., doktoryzowanie n.

:: zdrobn. doktoracik mrz.

 czas. doktoryzować się, doktoryzować ndk.

 przym. doktorancki, doktorski

 przysł. doktorsko

Wiktionary


doktorek

ekspresywnie:
1. doktor - osoba ze stopniem naukowym;
2. doktor - lekarz; eskulap


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) zdrobn. doktor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W czasie gdy dwaj krzepcy dżentelmeni wynosili Krystynę na noszach, doktorek wpił oburzone spojrzenie w tatę Żaka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorowa ż., doktor mos., doktorka ż.

Wiktionary


doktorka

kobieta lecząca pacjentów; lekarka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta posiadająca stopień naukowy doktora

 (1.2) specjalistka w dziedzinie medycyny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktoryzacja ż., doktorostwo n./mos., doktorowa ż.

:: fm. doktor

:: zdrobn. doktorek mos.

 czas. doktoryzować, doktoryzować się

 przym. doktorski, doktorancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lekarka, medyczka, daw. doktórka, dochtórka

Wiktionary


doktorostwo

1. doktor (mężczyzna, który ma stopień doktora) z żoną;
2. doktor (lekarz) z żoną


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) ofic. doktor z żoną

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (2.1) daw. godność doktorska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako ostatni na przyjęcie przybyli doktorostwo Zielińscy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔktɔˈrɔstfɔ, AS: doktorostfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorowa ż., doktor m., doktorstwo n., doktorka ż.

 przym. doktorski

Wiktionary


doktorowa

małżonka doktora


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) daw. żona lekarza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m., doktorka ż., doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktoryzacja ż., doktorostwo n./mos.

:: zdrobn. doktorek mos.

 czas. doktoryzować, doktoryzować się

 przym. doktorski, doktorancki

Wiktionary


doktorowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Adam Hrebnicki-Doktorowicz – polski botanik
  • Krystyna Doktorowicz – polska politolog, polityk, senator
  • Michał Kazimierz Doktorowicz-Hrebnicki – polski urzędnik

Wikipedia


doktorowy

związany z doktorem


SJP.pl


doktorski

→ doktor


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) nauk. związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora

Wiktionary

Patrz:

doktor

Przykłady

 (1.1) Na zarzuty, że wydaje kwartalnik, bo potrzebuje publikacji do pracy doktorskiej, burmistrz (…) odpowiada: - Studia musiałem zawiesić, a publikacji na koncie mam już wystarczająco dużo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔkˈtɔrsʲci, AS: doktorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m., doktorka ż., doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktorostwo n./mos.

 przym. doktorancki

 czas. doktoryzować się

Wiktionary


doktorstwo

dawniej:
1. zawód lekarza (doktora); medycyna;
2. doktorat


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ogół doktorów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A państwo doktorstwo ma w d... chorych, gdyż liczy się tylko to, co się opłaca. (z Internetu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔkˈtɔrstfɔ, AS: doktorstfo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doktoryzować się

 rzecz. doktorostwo n./mos.

Wiktionary


doktoryzacja

→ doktoryzować


SJP.pl

Patrz:

doktoryzować

doktoryzacyjny

związany z doktoryzacją


SJP.pl


doktoryzować

1. nadać komuś stopień doktora;
2. doktoryzować się - uzyskać stopień naukowy doktora


SJP.pl


doktorzyna

pogardliwie o doktorze, lekarzu


SJP.pl


doktorzysko

zgrubienie od: doktor; poufale lub z niechęcią o doktorze


SJP.pl


doktorówna

dawniej: córka doktora


SJP.pl


doktryna

1. zespół założeń i twierdzeń z określonej dziedziny wiedzy; teoria, koncepcja;
2. zespół poglądów i planów strategicznych dotyczących polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa;
3. bezzasadne poglądy i twierdzenia przyjmowane bezkrytycznie za pewnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • doktryna polityczna
  • doktryna polityki zagranicznej
  • doktryna precedensu
  • doktryna religijna
  • doktryna wojenna
  • doktryna wojskowa
  • doktryna prawa – jurysprudencja
  • doktrynalizm
  • indoktrynacja
  • idea
  • ideologia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fundamentem, na którym ma się oprzeć jedność myślenia socjalistycznego społeczeństwa radzieckiego ma być doktryna marksizmu-leninizmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔkˈtrɨ̃na, AS: doktrỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktrynerstwo n., doktryner m., doktrynerka ż.

 przym. doktrynalny, doktrynerski

 przysł. doktrynalnie, doktrynersko

Wiktionary


doktrynalnie

przysłówek

 (1.1) w sposób dotyczący doktryny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktryna ż.

 przym. doktrynalny

Wiktionary


doktrynalność

→ doktrynalny


SJP.pl

Patrz:

doktrynalny

doktrynalny

1. związany z podstawowymi założeniami i twierdzeniami w jakiejś dziedzinie, odnoszący się do pryncypiów;
2. dogmatyczny, nie uznający obiektywnych racji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący doktryny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktryna ż.

 przysł. doktrynalnie

Wiktionary


doktryner

gorliwy zwolennik jakiejś doktryny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. pejor. osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie dopuszczajcie do życia publicznego doktrynerów cudzego i własnego chowu!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktrynerstwo n., doktryna ż.

:: fż. doktrynerka ż.

 przym. doktrynerski

 przysł. doktrynersko, po doktrynersku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyk, sekciarz

Wiktionary


doktrynerka

gorliwa zwolenniczka jakiejś doktryny


SJP.pl


doktrynerski

→ doktrynerstwo


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. pejor. charakterystyczny dla doktrynera lub doktrynerstwa

Wiktionary

Patrz:

doktrynerstwo

Przykłady

 (1.1) Trzeba jednak dodać, że ówczesny socjalizm był nie tylko doktrynerski, ale i w swej realizacji nader przerażający.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktrynerstwo n., doktryner m., doktrynerka ż., doktryna ż.

 przysł. doktrynersko, po doktrynersku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyczny, sekciarski, scholastyczny

Wiktionary


doktrynerstwo

trzymanie się dogmatycznych poglądów, ciasnych schematów myślowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. pejor. postawa polegająca na uporczywym trwaniu przy wyznawanych doktrynach, skostniałych poglądach, nieadekwatnych do rzeczywistości zasadach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Humanistyka została w latach stalinowskich zepchnięta do poziomu ideologicznego doktrynerstwa i spętana cenzurą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktryna ż., doktryner m., doktrynerka ż.

 przym. doktrynerski

 przysł. doktrynersko, po doktrynersku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyzm, dogmatyczność, ortodoksyjność, sekciarstwo

Wiktionary


doktór

przestarzałe: doktor (zwłaszcza lekarz)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) reg. doktor (lekarz)

 (1.2) reg. doktor (stopień naukowy, osoba z tym stopniem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość zapalił fajkę i położył się, jak mu kazano, doktór robił swoje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m.

Wiktionary


dokuczajewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Wiktionary

Dokuczajewsk ( Докучаєвськ) – miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dokuczajewski

Wiktionary


dokuczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wyrządzanie przykrości komuś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkuˈt͡ʃãɲɛ, AS: dokučãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczenie n., dokuczliwość ż., dokucznik m., dokuczliwiec m.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drażnienie, denerwowanie

Wiktionary


dokuczać

1. robić komuś na złość, denerwować kogoś poprzez uwagi lub zachowanie; sprawiać przykrość
2. boleć
3. przykrzyć się


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dokuczyć)

 (1.1) sprawiać przykrość, kłopoty lub ból

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli dokucza głód, mamy przy sobie dwie lub trzy tabliczki czekolady z dużą zawartością kakao.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkut͡ʃat͡ɕ, AS: dokučać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kucza ż., dokuczanie n., dokuczenie n., dokuczliwość ż., dokucznik mos., dokuczliwiec mos.

 czas. dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. nagrować

Wiktionary


dokuczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokuczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczanie n., dokuczliwość ż., dokucznik m., dokuczliwiec mos.

 czas. dokuczyć dk., dokuczać ndk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary


dokuczliwie

przysłówek

 (1.1) w sposób dokuczliwy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczanie n., dokuczliwość ż., dokucznik m., dokuczliwiec mos., dokuczenie n.

 czas. dokuczyć dk., dokuczać ndk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

Wiktionary


dokuczliwiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pot. człowiek skłonny do dokuczania innym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pamięci Odyńca młody Słowacki zapisał się przede wszystkim jako kapryśny dokuczliwiec, umiejący z satysfakcją zranić boleśnie, za chwilę zaś tonący w wylewnej tkliwości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczliwość ż., dokuczanie n., dokuczenie n.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary


dokuczliwiej

stopień wyższy od przysłówka: dokuczliwie


SJP.pl


dokuczliwość

→ dokuczliwy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, kto dokuczliwy

 (1.2) cecha tego, co komuś dokucza

Wiktionary

Patrz:

dokuczliwy

Przykłady

 (1.1) O nie, przeklęta dokuczliwość — to może największa wada chłopców w stosunku do dziewczynek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczliwiec m., dokuczanie n., dokuczenie n.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary


dokuczliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: dokuczliwy


SJP.pl


dokuczliwy

przymiotnik

 (1.1) lubiący dokuczać

 (1.2) przykry do znoszenia, trudny do wytrzymania, dotkliwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dokuczliwi sąsiedzi utrudniali jej życie.

 (1.2) Podczas jesiennego wieczoru panował dokuczliwy ziąb.

 (1.2) Co można zrobić, aby ból kręgosłupa był mniej dokuczliwy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkut͡ʃˈlʲivɨ, AS: dokučlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kucza ż., dokuczliwość ż., dokuczanie n., dokuczenie n., dokucznik m., dokuczliwiec m.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokuczający, nieznośny; daw. dokuczny

 (1.2) dotkliwy, nieznośny, przenikliwy, uciążliwy

Wiktionary


dokuczyć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dokuczać)

 (1.1) sprawić przykrość, kłopoty lub ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkut͡ʃɨt͡ɕ, AS: dokučyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczanie n., dokuczenie n., dokuczliwość ż., dokuczliwiec mos.

 czas. dokuczać ndk.

 przym. dokuczliwy

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. zajść za skórę, zaleźć za skórę, zalać sadła za skórę, zalać gorącego sadła za skórę, dać do wiwatu, dać popalić, przypiec do żywego, pokazać, gdzie raki zimują

Wiktionary


dokudrama

fabularyzowany film dokumentalny; docudrama


SJP.pl


dokujący

stacja dokująca - replikator portów, stacjonarne urządzenie pozwalające zwiększyć funkcjonalność urządzenia mobilnego, np. smartfonu, notebooka itp.


SJP.pl


dokulać

potocznie:
1. dotoczyć, doturlać;
2. dokulać się -
a) dotoczyć się, doturlać się;
b) powoli dojechać do określonego miejsca


SJP.pl


dokumencik

zdrobnienie od: dokument


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dokument

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumentacja ż.

 przym. dokumentacyjny

 czas. dokumentować

Wiktionary


dokument

1. pismo urzędowe;
2. dowód stwierdzający czyjąś tożsamość, np. dowód osobisty, legitymacja;
3. materiał, przedmiot mający wartość dowodową lub informacyjną;
4. potocznie: film dokumentalny;
5. w informatyce: logicznie spójna porcja informacji przetwarzana w systemie komputerowym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;

 (1.2) przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy

 (1.3) pot. film dokumentalny

 (1.4) pismo urzędowe stwierdzające tożsamość

 (1.5) inform. zbiór informacji zapisywanych i odczytywanych z pliku za pomocą odpowiedniego programu;

Wiktionary

Zobacz też: film dokumentalny.

Dokument (z documentum od doceo „uczę”) – przedmiot materialny, zawierający utrwaloną na nim lub w nim informację przeznaczoną do przekazywania w przestrzeni i w czasie. Dokumentem jest np. książka, czasopismo, wszelkiego rodzaju pismo i obraz na dowolnym materialnym przedmiocie, płyta i taśma z nagranymi dźwiękami, film z obrazami i każdy przedmiot materialny będący wytworem myśli ludzkiej i ludzkiego działania, jeśli stanowił źródło informacji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dyrektor musi podpisać dokument, w którym potwierdzi przyjęcie pracownika na stanowisko.

 (1.1) Z archiwum wywieziono tajne dokumenty.

 (1.2) Film jest dokumentem czasów, w jakich powstał.

 (1.3) Wczoraj widziałem w telewizji dobry dokument o historii Warszawy.

 (1.4) Podczas odprawy celnik zawsze sprawdza dokumenty.

 (1.5) Nie pamiętam, w którym katalogu zapisałam ten dokument.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkũmɛ̃nt, AS: dokũmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokumentacja ż., dokumentalista m., dokumentowanie n., udokumentowanie n.

:: zdrobn. dokumencik m.

 czas. dokumentować, udokumentować

 przym. dokumentalny, dokumentowy, dokumentnie, dokumentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potwierdzenie

Wiktionary


dokumentacja

1. zbiór dokumentów
2. wykazanie czegoś na podstawie dokumentów; dokumentowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

Wiktionary

Dokumentacja – zbiór dokumentów ustanowiony ze względu na wspólny temat, np. dotyczących danego obiektu, problemu lub zadania. Inaczej, to działalność informacyjna (albo jej część) związana z opracowywaniem i gromadzeniem dokumentów, zbiór bądź spis dokumentów o pewnym zagadnieniu bądź dobranych wg innych kryteriów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dokumentacji medycznej rozpoznania należy wpisywać zgodnie z międzynarodową klasyfikacją ICD-10.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkũmɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: dokũmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumencik m., dokumentalista m., dokumentalistka ż., dokumentowanie n.

 czas. dokumentować ndk.

 przym. dokumentacyjny, dokumentalny

 przysł. dokumentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akta

Wiktionary


dokumentacyjny

związany z dokumentacją


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dokumentacją, dotyczący dokumentacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dokonaliśmy analizy dokumentacyjnej, a wnioski są w tej teczce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokumentacja ż., dokument m., dokumencik m., dokumentalizm m., dokumentalista m., dokumentalistka ż., dokumentowanie n.

 czas. dokumentować

 przym. dokumentowy, dokumentalny

Wiktionary


dokumentalista

dokumentarzysta;
1. osoba zajmująca się zbieraniem, badaniem i porządkowaniem dokumentów;
2. specjalista w dziedzinie filmu dokumentalnego


SJP.pl


dokumentalistka

→ dokumentalista


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) autorka filmów dokumentalnych

 (1.2) specjalistka w gromadzeniu, porządkowaniu i opracowywaniu dokumentów i materiałów źródłowych

Wiktionary

Patrz:

dokumentalista

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumentacja ż., dokumentowanie n., udokumentowanie n.

:: fm. dokumentalista

 czas. dokumentować, udokumentować

 przym. dokumentalny, dokumentowy, dokumentnie, dokumentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) archiwistka

Wiktionary


dokumentalistyczny

→ dokumentalizm


SJP.pl

Patrz:

dokumentalizm

dokumentalizm

opieranie się na dokumentach, materiałach źródłowych, na faktach wziętych z życia


SJP.pl


dokumentalizować

opierać się na materiałach źródłowych, faktach wziętych z życia


SJP.pl


dokumentalność

→ dokumentalny


SJP.pl

Patrz:

dokumentalny

dokumentalny

dokumentarny;
1. mający cechy dokumentu, materiału w postaci tekstu, fotografii, nagrania itp. o wartość dowodowej lub informacyjnej;
2. oparty na dokumentach, potwierdzonych faktach, materiałach źródłowych


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) opierający się na dokumentach lub faktach wziętych z życia, także. mający wartość dokumentu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reżyser zrealizowała ponad 190 filmów dokumentalnych i reportaży filmowych w latach 1977–2011.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokumentalistka ż., dokument mrz., dokumentacja ż.

 przym. dokumentacyjny, dokumentowy

 czas. dokumentować

Wiktionary


dokumentarność

→ dokumentarny


SJP.pl

Patrz:

dokumentarny

dokumentarny

dokumentalny;
1. mający cechy dokumentu, materiału w postaci tekstu, fotografii, nagrania itp. o wartość dowodowej lub informacyjnej;
2. oparty na dokumentach, potwierdzonych faktach, materiałach źródłowych


SJP.pl


dokumentaryzm

sztuka tworzenia filmów dokumentalnych


SJP.pl


dokumentarzysta

dokumentalista;
1. osoba zajmująca się zbieraniem i opracowywaniem materiałów mających wartość dokumentu;
2. specjalista w dziedzinie filmu dokumentalnego


SJP.pl


dokumentarzystka

→ dokumentarzysta


SJP.pl

Patrz:

dokumentarzysta

dokumentniej

przestarzały stopień wyższy od przysłówka: dokumentnie


SJP.pl


dokumentny

1. kompletny, zupełny, dokładny;
2. przestarzałe: oparty na dowodach, niebudzący wątpliwości; autentyczny


SJP.pl


dokumentomat

automat do nadawania i odbierania dokumentów urzędowych


SJP.pl


dokumentować

1. zbierać i prezentować dokumenty w celu potwierdzenia jakichś faktów lub tez;
2. o dokumencie: potwierdzać jakiś fakt lub tezę;
3. potwierdzać, zaświadczać, np. dokumentować coś swoją postawą


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. udokumentować)

 (1.1) składać dowody; przedstawiać dokumenty na potwierdzenie czegoś

 (1.2) stanowić dokument potwierdzający daną sprawę

 (1.3) gromadzić zapisy, zbierać materiały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wydatków służbowych nie wolno dokumentować wyłącznie ręcznie sporządzonymi przez siebie notatkami.

 (1.2) Raporty Pileckiego (…) były podsumowaniem działalności polskiego ruchu oporu w Auschwitz, a także pierwszym na świecie świadectwem dokumentującym holokaust.

 (1.3) W ramach terenowych badań antropologicznych od dawna istniała tradycja, aby dokumentować nawyki żywieniowe, a szczególną uwagę na jedzenie zaczęto zwracać wraz z nadejściem strukturalizmu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument mrz., dokumentacja ż., dokumentacyjność ż., dokumentalista mos., dokumentalistka ż.,dokumentalistyczność ż., dokumentalistyka ż., dokumentalizm mrz., dokumentalizowanie n., dokumentalność ż., dokumentarność ż., dokumentaryzm mrz., dokumentarzysta mos., dokumentność ż., dokumentowanie n., dokumentowość ż., udokumentowanie n., udokumentowywanie n.

:: zdrobn. dokumencik mrz., dokumencina ż.

 czas. dokumentalizować ndk., udokumentować dk., udokumentowywać ndk.

 przym. dokumentacyjny, dokumentalistyczny, dokumentalizowany, dokumentalizujący, dokumentalny, dokumentarny, dokumentowany, dokumentowy, dokumentujący, udokumentowany, udokumentowujący, udokumentowywany

 przysł. dokumentacyjnie, dokumentalnie, dokumentarnie, dokumentnie, dokumentny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) udowadniać, uzasadniać

 (1.2) zaświadczać

Wiktionary


dokumentowy

związany z dokumentem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dokumentem, dotyczący dokumentu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumentalistka ż.

 przym. dokumentalny, dokumentacyjny

 czas. dokumentować

Wiktionary


dokup

kupić coś dodatkowo


SJP.pl


dokupić

kupić coś dodatkowo


SJP.pl


dokupować

dokonywać uzupełniających zakupów; dokupywać


SJP.pl


dokupywać

kupować dodatkowo rzeczy do już posiadanych lub wcześniej kupionych


SJP.pl


dokusztykiwać

potocznie: potykając się, z trudem gdzieś dochodzić; dokuśtykiwać


SJP.pl


dokuwać

1. kuć do końca, kończyć kucie;
2. kuć dodatkowo, dodawać kując


SJP.pl


dokuć

1. skończyć kucie, np. dokuć konia;
2. wykuć coś brakującego


SJP.pl


dokuśtykiwać

potocznie: potykając się, z trudem gdzieś dochodzić; dokusztykiwać


SJP.pl


dokwaterować

czasownik przechodni dokonany (ndk. dokwaterowywać)

 (1.1) przydzielić osobie pomieszczenie w lokalu już zajmowanym przez inne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Właściciele bloku chcą dokwaterować mieszkańcom lokatora!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokwaterowanie n.

 czas. dokwaterowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domeldować

Wiktionary


dokwitnięty

taki, który dokwitnął; dokwitły


SJP.pl


dokwitły

taki, który dokwitł; dokwitnięty


SJP.pl


dokąd

do jakiego miejsca, stanu


SJP.pl

zaimek

 (1.1) … pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

 (1.2) … względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

 (1.3) … pytajny, służący do pytania o długość trwania jakiejś czynności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dokąd jedzie ten pociąg?

 (1.1) - Dokąd idziesz z workiem na plecyecach?

 (1.2) Zapomniałem, dokąd pojedziemy na wycieczkę.

 (1.2) Poszli za nim, dyskretnie, jak mieli przykazane, żeby zobaczyć, dokąd pójdzie, ponieważ Ruge słusznie podejrzewał, że papierek, w który owinięto monetę, może być zapisany.

 (1.3) Dokąd będzie trwało to spotkanie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔkɔ̃nt, AS: dokõnt

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dokądś, dokądkolwiek, znikąd

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. kany, reg. śl. kanyż

 (1.3) jak długo

Wiktionary


dokądeś

dawniej: dokądś


SJP.pl


dokądkolwiek

zaimek nieokreślony

 (1.1) obojętnie, do jakiego miejsca

zaimek względny

 (2.1) …wskazujący na to, że to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym dzieje się niezależnie od miejsca, do którego kierowana jest czynność opisana w zdaniu podrzędnym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzędnicy w Lagos znani są z tego, że za odpowiednią prowizję gotowi są chętnie reeksportować dostawy broni praktycznie dokądkolwiek.

 (2.1) Cóż ja na to poradzę, że dokądkolwiek przyjadę, wszędzie mi się podoba.

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dokąd

Wiktionary


dokądś

zaimek oznaczający miejsce bliżej nieokreślone


SJP.pl

zaimek przysłowny

 (1.1) …w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ma go w domu; poszedł dokądś po południu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔkɔ̃ntʲɕ, AS: dokõntʹś

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dokąd, znikąd

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. kansikej

Wiktionary


dokądże

wzmocnione "dokąd"


SJP.pl

zaimek

 (1.1) …pytajny; wzmocnione dokąd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] oświadczyła na koniec mężowi, że chce do wód jechać. ¶ — I owszem, — a dokądże to? ¶ — Do Baden.''

 (1.1) ​Dokądże, albo dopókiż trzeba będzie to nieszczęście znosić?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔkɔ̃ntʒɛ, AS: dokõntže

Wiktionary


dokładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dokładać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkwaˈdãɲɛ, AS: doku̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokładać ndk., dołożyć dk.

 rzecz. dołożenie n., dokładka ż.

Wiktionary


dokładać

1. dorzucać coś; dodawać, dołączać, dopełniać;
2. dorzucać parę słów do tego, co zostało powiedziane; dopowiadać, dodawać;
3. dokładać się:
a) dorzucać pieniądze od siebie, włączać się do wspólnego działania; dorzucać się, dopłacać;
b) dawniej: wkładać wiele wysiłku w jakąś pracę; starać się, przykładać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dołożyć)

 (1.1) kłaść, dodawać coś do czegoś, co już jest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rodzice więc z ulgą dokładali Dodo każdego miesiąca czterysta złotych, żeby tylko brat mógł spokojnie zdawać maturę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadat͡ɕ, AS: doku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładanie n., dokładka ż.

 czas. kłaść

Wiktionary


dokładka

1. dodatkowa porcja, np. jedzenia;
2. na dokładkę - dodatkowo, na dodatek


SJP.pl


dokładnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

partykuła

 (2.1) zgodnie z rzeczywistością co do każdego szczegółu

wykrzyknik

 (3.1) pot. przytaknięcie rozmówcy, zgodzenie się z jego słowami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fiskus dokładnie sprawdzi handel w Internecie.

 (1.1) Nie musisz mi tyle o tym opowiadać, bo dokładnie znam tę sprawę.

 (2.1) Statek płynie dokładnie na zachód.

 (2.1) Dokładnie piętnaście minut później zadzwonił telefon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadʲɲɛ, AS: doku̯adʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładność

 przym. dokładny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) precyzyjnie, konkretnie, szczegółowo

 (2.1) właśnie, ściśle, akurat, równo, prosto

 (3.1) tak, właśnie

Wiktionary


dokładniej

stopień wyższy od przysłówka: dokładnie


SJP.pl


dokładniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dokładny


SJP.pl


dokładność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dokładne

 (1.2) staranność, dbałość

 (1.3) metrol. stopień zgodności wartości rzeczywistej ze średnią arytmetyczną wyników uzyskanych dla oznaczanej wielkości;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje urządzenie GPS potrafi podać pozycję z dokładnością do pół minuty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ, AS: doku̯adność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokładny

 przysł. dokładnie

 partyk. dokładnie

 wykrz. dokładnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) precyzja

Wiktionary


dokładny

odznaczający się starannością, dbałością o szczegóły; precyzyjny; skrupulatny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonany z dużą starannością

 (1.2) o człowieku: robiący coś starannie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstaję i ruszam w drogę zgodnie z adresem, który na szczęście zanotowałam, sporządzając dokładny szkic ze strzałkami.

 (1.1) Oświetlenie obiektów przemysłowych i technicznych wymaga przygotowania i często opiera się na dokładnych obliczeniach.

 (1.2) Chirurg musi być bardzo dokładny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadnɨ, AS: doku̯adny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładność ż.

 przysł. dokładnie

 partyk. dokładnie

 wykrz. dokładnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1,2) precyzyjny

 (1.2) skrupulatny

Wiktionary


dokłamać

potocznie: dopowiedzieć, kłamiąc


SJP.pl


dokłamywać

potocznie: dopowiadać, kłamiąc


SJP.pl


dokłosie

część źdźbła traw od kłosa lub wiechy w dół do najwyższego kolanka


SJP.pl


dokłusować

dojechać kłusem


SJP.pl


dol

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) med. jednostka natężenia bólu;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dol – wieś
  • Dol – wieś w gminie Krašić
  • Dol – wieś w gminie Postira
  • Dol – wieś w Starym Gradzie
  • Dol-de-Bretagne – miejscowość w departamencie Ille-et-Vilaine
  • Dol – luksemburska nazwa wsi Dahl
  • Dol – wieś
  • Dol – miejscowość w gminie Gornji Grad
  • Dol – miejscowość w gminie Kočevje
  • Dol – miejscowość w gminie Krško
  • Dol – miejscowość w gminie Medvode
  • dol – jednostka bólu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔl, AS: dol

Wiktionary


dol.

skrót od: dolar (czytany jako całe, odmienne wyrażenie)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dolny

 (1.2) = dolina

 (1.3) = dolar

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Kartel OPEC znaczącym cięciem wydobycia chciał wymusić utrzymanie ceny ropy na poziomie bliskim 100 dol. za baryłkę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) symbol. $, USD

Wiktionary


dola

1. żywot;
2. potocznie: przypadająca komuś część pieniędzy; działka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. los, czyjeś obecne położenie, stan

 (1.2) pot. przypadająca komuś część zdobyczy, zarobku

 (1.3) mitsłow. duch opiekuńczy, stanowiący o losie i dobrobycie człowieka

 (1.4) środ. cela więzienna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dola – personifikacja losu i przeznaczenia w mitologii słowiańskiej
  • dola – rosyjska jednostka wagowa
  • Dola – wieś w Bośni i Hercegowinie
  • Dola – dawny zaścianek, obecnie na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Rukojnie
  • Dola – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w Ohio
  • Tadeusz Dola – polski teolog katolicki
  • Kazimierz Dola – ksiądz, historyk dziejów Kościoła

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciężka była dola chłopów pańszczyźnianych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔla, AS: dola

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) los, fatum, fortuna

 (1.2) działka

 (1.3) doda, dodola

 (1.4) cela, dołek

Wiktionary


dolabella

nazwisko, m.in. Tomasz Dolabella (ok.1570-1650), włoski malarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Tomasz Dolabella – włoski malarz
  • Dado Dolabella – brazylijski aktor i piosenkarz
  • Jean Dolabella – brazylijski perkusista
  • Gnaeus Cornelius Dolabella – rzymski konsul

Wikipedia


dolaciński

nazwisko


SJP.pl


dolantyna

nazwa handlowa opioidowego leku przeciwbólowego, zawierającego petydynę


SJP.pl


dolar

1. jednostka monetarna USA oraz wielu innych krajów;
2. jednostka miary reaktywności reaktora jądrowego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) monet. waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

Wiktionary

Dolar ( dollar) – waluta wielu krajów świata. Dzieli się na 100 centów. Nazwa dolara – podobnie jak nazwa waluty Słowenii sprzed 1 stycznia 2007, tolar – pochodzi od dawnej srebrnej monety, talara. Dolar został oficjalną jednostką monetarną Stanów Zjednoczonych w 1785 roku. Jednak zarówno samo słowo angielskie, jak i pieniądze o takiej nazwie istniały już wcześniej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostatnim czasie dolar strasznie spadł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlar, AS: dolar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolaryzowanie n., dolaryzacja ż.

 czas. dolaryzować ndk.

 przym. dolarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. dolec, zielony; symbol. $

Wiktionary


dolarowicz

osoba zarabiająca dolary


SJP.pl


dolarowiec

potocznie, w czasach PRL: osoba posiadająca dolary lub inne waluty wymienialne, posiadająca dostęp do dóbr podówczas luksusowych


SJP.pl


dolarowy

związany z dolarem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) przym. od dolar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odbiorca miał się wylegitymować częścią rozdartego banknotu dolarowego, którego drugą część otrzymał w liście Sadkowski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlaˈrɔvɨ, AS: dolarovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolar m., dolarowiec mos., dolaryzacja ż., dolaryzowanie n.

 czas. dolaryzować ndk.

Wiktionary


dolaryzacja

wprowadzenie dolara amerykańskiego jako środka płatniczego w wewnętrznych obrotach handlowych w danym państwie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ekon. wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty;

Wiktionary

Dolaryzacja – wprowadzenie jednostki monetarnej np. dolara jako waluty alternatywnej lub zamiast waluty krajowej w celu korzystania z niego jako ze środka płatniczego w obrotach pieniężnych wewnątrz danego państwa. Dotyczy to głównie najbardziej rozpowszechnionych walut świata tzn. dolara amerykańskiego (USD) i euro (EUR).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔlarɨˈzat͡sʲja, AS: dolaryzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolaryzowanie n., dolar mrz.

 czas. dolaryzować ndk.

 przym. dolarowy

Wiktionary


dolaryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dolaryzować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlarɨzɔˈvãɲɛ, AS: dolaryzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolar, dolaryzacja

 przym. dolarowy

Wiktionary


dolaryzować

czasownik niedokonany

 (1.1) ekon. wprowadzać dolara do obrotu w innym państwie jako urzędową walutę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlarɨˈzɔvat͡ɕ, AS: dolaryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolaryzacja, dolar

 przym. dolarowy

Wiktionary


dolarówka

moneta lub banknot o nominale jednego dolara


SJP.pl


dolaszewo

wieś w Polsce


SJP.pl

Dolaszewo (dawniej: niem. "Hasenberg") – wieś krajeńska w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Szydłowo. Od kilku lat wieś intensywnie się rozbudowuje.

Wieś królewska należała do starostwa ujskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie wałeckim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Wikipedia


dolata

dawniej, poetycko: dolatywać


SJP.pl


dolatać

dawniej, poetycko: dolatywać


SJP.pl


dolatowski

nazwisko


SJP.pl


dolać

zwiększyć ilość cieczy w naczyniu, nalewając dopełnić, nalać powtórnie


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dolewać)

 (1.1) dodać płynu, uzupełnić płyn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mocne pragnienie najlepiej ukoisz następującym napojem: garść jęczmienia pogotuj z kwartą wody, przecedź, dolej cztery łyżki octu i dwie łyżki praśnego miodu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. podlewać, olać, dolewać ndk., lać ndk.

 rzecz. dolewka ż., dolewanie n., dolewacz m.

Wiktionary


dolby

1. system zapisu dźwięku o wysokiej jakości i efektach przestrzennych;
2. aparatura pozwalająca uzyskać taki dźwięk;
3. o systemie zapisu dźwięku lub o aparaturze: dający taki dźwięk


SJP.pl


dolce

[czytaj: dolcze] określenie wykonawcze: słodko, łagodnie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dolce – rumuńska telewizja satelitarna Telekom Romania
  • Dolce – gmina w Czechach, w powiecie Pilzno Południe, w kraju pilzneńskim
  • Domenico Dolce – włoski projektant mody, współzałożyciel prestiżowego domu mody Dolce & Gabbana.

Wikipedia


dolcetto

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wytrawne czerwone wino z Piemontu

Wiktionary

Dolcetto – czerwony szczep winorośli, pochodzący z Włoch. Typowy dla Piemontu, uprawiany również w Ligurii i na niewielką skalę w innych krajach. Powierzchnia winnic obsadzonych odmianą we Włoszech wynosiła w roku 2000 7,450 ha, co jednak stawiało odmianę poza pierwszą dziesiątką. Nazwa jest zdrobnieniem od włoskiego "dolce" (słodki).

Wikipedia


dolcian

[czytaj: dolczian] dawny instrument muzyczny z grupy aerofonów, popularny w muzyce renesansu i baroku, prototyp fagotu; dulcian, dulcjan


SJP.pl


dolcinista

[czytaj: dolczynista] osoba grająca na dolcianie - prototypie fagotu


SJP.pl


dolcissimo

[czytaj: dolcziss-imo] określenie wykonawcze: jak najbardziej słodko, delikatnie


SJP.pl


dolec

potocznie: dolar; zielony


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. dolar

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dolec – wieś w obwodzie Silistra
  • Dolec – wieś w obwodzie Tyrgowiszte

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bilety na mecz piłki nożnej są drogie skoro kosztują pięćdziesiąt dolców za sztukę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlɛt͡s, AS: dolec

Wiktionary


dolecieć

czasownik

 (1.1) dostać się na miejsce, lecąc

 (1.2) pot. dobiec, szybko dojść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Samolot doleciał do Singapuru.

 (1.2) Ledwo doleciałem do autobusu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. latanie, dolecenie, lot, lotnik, lotnisko, lotnisko

 czas. lecieć, przelecieć, wylecieć, zalecieć, przylecieć, wlecieć, latać

 przym. lotniczy, oblatany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dobiec, dojść

Wiktionary


dolecki

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Henryk Dolecki (ur. 1945) – polski prawnik
  • Iwona Mirosław-Dolecka (ur. 1973) – polska aktorka teatralna i filmowa, lalkarz.
  • Jakow Dolecki (1888–1937) – radziecki działacz partyjny i państwowy
  • Marek Dolecki (1943–2015) – polski artysta fotograf
  • Stanisław Dolecki (ur. 1917) – polski funkcjonariusz komunistycznego aparatu bezpieczeństwa
  • Tomasz Dolecki (ur. 1962) – polski działacz opozycji demokratycznej w PRL
  • Waldemar Dolecki (ur. 1972) – polski aktor, dziennikarz, prezenter prognozy pogody
  • Władysław Dolecki (1946–2022) – polityk, prezydent Włocławka, I sekretarz KM PZPR we Włocławku
  • Władysław Dolecki (ur. ?) – prezydent Pabianic
  • Zbigniew Dolecki (1930-1990) – polski poeta, pisarz, krytyk literacki, filmowy i muzyczny

Wikipedia


doleczać

dokańczać leczenie, leczyć do końca


SJP.pl


doleczyć

dokończyć leczenie, wyleczyć do końca


SJP.pl


dolegać

dokuczać komuś, sprawiać ból, nieprzyjemność


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dolec, dolegnąć)

 (1.1) sprawiać dokuczliwość, przykrość, ból, trudności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku dni coś mu dolega.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doleganie n., dolegliwość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciążyć, dokuczać, doskwierać

Wiktionary


dolegliwiej

stopień wyższy od przysłówka: dolegliwie


SJP.pl


dolegliwość

1. ból fizyczny, choroba, cierpienie;
2. przykrość, zmartwienie, troska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) choroba, schorzenie, problem zdrowotny

 (1.2) coś sprawiającego przykrość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: doleglʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dolegać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ból, niedomaganie, słabość, doległość

Wiktionary


dolegliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: dolegliwy


SJP.pl


dolegliwy

sprawiający przykrość, ból; dokuczliwy, dolegający


SJP.pl


doległość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. dolegliwość, ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlɛɡwɔɕt͡ɕ, AS: dolegu̯ość

Wiktionary


dolek

zdrobnienie od: Adolf, Rudolf (imiona męskie)


SJP.pl


dolente

określenie wykonawcze: boleśnie, z bólem; doloroso


SJP.pl


dolepiać

dołączać coś, przyklejając


SJP.pl


dolepić

dołączyć coś, przyklejając


SJP.pl


doleryt

skała magmowa; diabaz


SJP.pl


dolesiać

dokańczać sadzenie lasu na jakimś terenie


SJP.pl


dolesić

dokończyć sadzenie lasu na jakimś terenie


SJP.pl


doletni

przymiotnik

 (1.1) daw. dorosły, pełnoletni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbyszko (…) pomyślał przy tym, że jeśli pan Mikołaj z Długolasu ma doletniego syna, to tam kiedyś wyzwie go na walkę pieszą lub konną, byle za skrzata nie darować.

 (1.1) Była to już panna doletnia, słusznego wzrostu i prawie męskiej postawy.

Wiktionary


dolew

w technice: dolewanie, dolanie


SJP.pl

Dolew (hebr.: דולב) – wieś położona w samorządzie regionu Matte Binjamin, w Dystrykcie Judei i Samarii, w Izraelu.

Leży w południowo-zachodniej części Samarii, na północny zachód od Jerozolimy, w otoczeniu terytoriów Autonomii Palestyńskiej.

Wikipedia


dolewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dolewać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlɛˈvãɲɛ, AS: dolevãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dolewać, lać, olać, dolać

Wiktionary


dolewać

czasownik niedokonany (dk. dolać)

 (1.1) lejąc coś, uzupełniać, dodawać

 (1.2) bić kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] dolewał mu wciąż do kieliszka doskonałej wiśniówki […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlɛvat͡ɕ, AS: dolevać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolewka ż., dolewanie n., dolanie n.

 czas. olać, lać, podlewać, dolać dk.

Wiktionary


dolewka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) pot. dodatkowa porcja zupy lub napoju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dlaczego nie chciałeś dolewki grzybowej?

 (1.1) Pójdę jeszcze po dolewkę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. olać, dolać dk., dolewać ndk., lać ndk.

 rzecz. niedolewanie n.

Wiktionary


doleźć

dojść wolnym krokiem, dowlec się


SJP.pl

czasownik

 (1.1) pot. dojść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Powoli dolazł na miejsce.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. leźć, przyleźć, wleźć, przeleźć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dojść

Wiktionary


doleżeć

leżąc dotrwać do pewnego czasu


SJP.pl


dolha

nazwisko, m.in. Emilian Dolha, rumuński piłkarz


SJP.pl


dolice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dolice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Dobrzany
  • Dolice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Dolice
  • Dolice – gmina w powiecie stargardzkim
  • Dolice – gromada
  • Dolice – stacja kolejowa w Dolicach
  • Dolice – jezioro na Pojezierzu Ińskim, położone w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Dobrzany
  • Dolice Wąskotorowe

Wikipedia


dolichocefalia

w antropologii: kształt ludzkiej głowy wydłużony ku tyłowi, typowy np. dla rdzennych Australijczyków; dolichokefalia, długogłowość, długogłowie, podłużnogłowość, podłużnogłowie


SJP.pl

Dolichocefalia, długogłowie (gr. "dolichós" długi + "kephalḗ" głowa) – cecha anatomiczna głowy (lub czaszki) zwierząt, charakteryzująca się wskaźnikiem głowowym w zakresie 60–76. Głowa takiego zwierzęcia ma o wiele większy wymiar przednio-tylny niż boczny.

Wikipedia


dolichokefalia

w antropologii: kształt ludzkiej głowy wydłużony ku tyłowi, typowy np. dla rdzennych Australijczyków; dolichocefalia, długogłowość, długogłowie, podłużnogłowość, podłużnogłowie


SJP.pl


dolicki

→ Dolice


SJP.pl

Patrz:

Dolice

doliczać

dodawać jakąś sumę do sumy uprzednio obliczonej


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) dodać jakąś sumę do sumy obliczonej wcześniej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doliczanie n.

 czas. doliczyć dk.

Wiktionary


doliczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doliczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doliczyć

Wiktionary


doliczeniowy

polegający na dodaniu jakiejś wartości do wyniku wcześniejszych obliczeń


SJP.pl


doliczyć

dodać jakąś sumę do sumy uprzednio obliczonej


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doliczać)

 (1.1) dokonany od|doliczać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wnioskował jednak, że gdy doliczy do stu, Perełka powinien dołączyć do niego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: dolʹičyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doliczenie n.

 czas. doliczać

Wiktionary


dolina

1. dawniej: kieszeń;
2. podłużne wgłębienie na powierzchni ziemi powstałe wskutek erozji wody płynącej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) geogr. wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

 (1.2) gwara. więz. kieszeń, zwłaszcza gdy cudza

 (1.3) gw-pl|Warszawa. kieszeń

Wiktionary

Dolina, dolina rzeczna – wklęsła forma terenu o wydłużonym kształcie i wyraźnie wykształconym dnie, otoczona z dwóch stron wzniesieniami, najczęściej powstała w wyniku działalności rzek (erozji i akumulacji rzecznej) lub lodowców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze szczytu roztaczał się rozległy widok na dolinę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩna, AS: dolʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doliniarz m., dół m., pradolina ż.

:: zdrobn. dolinka ż.

 przym. dolinny, dolny

Wiktionary


doliniara

złodziejka kieszonkowa


SJP.pl


doliniarka

środowiskowo: złodziejka kieszonkowa


SJP.pl


doliniarski

środowiskowo: złodziejski


SJP.pl


doliniarstwo

proceder doliniarza; kieszonkostwo


SJP.pl


doliniarz

środowiskowo: złodziej kieszonkowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) gwara więzienna kieszonkowiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩɲaʃ, AS: dolʹĩńaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolina ż.

 przym. dolinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kieszonkowiec

Wiktionary


dolinka

zdrobnienie od: dolina


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: dolina

 (1.2) mała, płytka dolina, np. potoku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dolinka – przysiółek wsi Świny woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Bolków
  • Dolinka – część wsi Frycowa woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Nawojowa
  • Dolinka – przysiółek wsi Zawoja woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Zawoja
  • Dolinka – osada w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Przechlewo
  • Dolinka – część wsi Brenna woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Brenna
  • Dolinka – dolina w polskich Tatrach Zachodnich
  • Dolinka – nieistniejąca osada w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Kolbudy
  • Dolinka – dopływ rzeki Hron
  • Dolinka – dopływ rzeki Turiec
  • Dolinka – wieś
  • Dolinka – wieś w rejonie iwanickim, w rejonie włodzimierskim
  • Dolinka – osiedle w Obwodzie karagandyjskim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩnka, AS: dolʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolinny

 rzecz. dolina ż.

Wiktionary


dolinkować

w informatyce: umieścić link, oznaczyć linkiem; zlinkować, podlinkować, zalinkować


SJP.pl


dolinkowy

→ dolinka


SJP.pl

Patrz:

dolinka

dolinkowywać

w informatyce: umieszczać link, oznaczać linkiem; podlinkowywać


SJP.pl


dolinny

→ dolina; dolinowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany doliną, dotyczący doliny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lodowce dolinne i lodowce górskie stanowią najliczniejszą grupę, ponadto są najlepiej zbadane.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩnːɨ, AS: dolʹĩ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolina ż., dolinka ż., doliniarz m.

Wiktionary


dolinowy

→ dolina; dolinny


SJP.pl


dolistny

o nawozach, środkach ochrony roślin: podawany na liście, wchłaniany poprzez liście


SJP.pl


dolittle

[czytaj: Dulitl] doktor Dolittle, bohater utworów H. Loftinga przeznaczonych dla dzieci (np. "Doktor Dolittle i jego zwierzęta")


SJP.pl


doliński

→ Dolina (miasto na Ukrainie)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doliński – polskie nazwisko
  • Aleksander Doliński
  • Dariusz Doliński
  • Jan Doliński (ujednoznacznienie)
  • Łukasz Doliński

Wikipedia


dolly

[czytaj: doli] w filmie: ruchoma platforma umożliwiająca bezgłośne wykonywanie zdjęć w ruchu


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • owca Dolly
  • Dolly Parton
  • Dolly – francuska grupa rockowa

Wikipedia


dolma

mięsne danie lewantyńskie i greckie


SJP.pl


dolmades

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) kulin. rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;

Wiktionary

Dolmades (nwgr. ντολµάδες, l.p. ντολμάς "dolmas") – potrawa z mięsa i ryżu, charakterystyczna dla kuchni: greckiej, tureckiej i azerskiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔlˈmadɛs, AS: dolmades

Wiktionary


dolman

1. długi, turecki ubiór męski noszony pod futrem;
2. węgierski strój narodowy, rodzaj kurtki wojskowej obszytej futrem; dołman;
3. dawniej: rodzaj okrycia damskiego o szerokich rękawach


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. węgierska kurtka obszyta futrem;

 (1.2) turecki ubiór męski

 (1.3) daw. kraw. okrycie damskie z szerokimi rękawami

Wiktionary

Dolman, dołman, dołoman, huzarka (węg. "dolmány") – wywodzący się z Turcji narodowy strój węgierski.

W Turcji mianem dolmana (tur. "dolman" – owijanie) określano długi jedwabny lub sukienny strój męski z obcisłymi rękawami noszony pod futrem. Był on popularnym ubiorem janczarów i oficerów tatarskich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lecz na swoich ogromnych koniach, w butach zabłoconych, dolmanach wytartych, w pasach bawolich i z cuglami zmiętemi przez długie używanie, mieli takie marsowe miny!

Wiktionary


dolmeczerka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gwara. obozowa: tłumaczka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlmɛˈt͡ʃɛrka, AS: dolmečerka

Wiktionary


dolmeczerować

potocznie: wykonywać ustne tłumaczenie, zwłaszcza z języka niemieckiego


SJP.pl


dolmen

neolityczna budowla wykonana z wielkich głazów, rodzaj grobowca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archeol. prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

Wiktionary

Dolmen – prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca. Składała się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony. Pierwotnie dolmen był przysypywany ziemią. Budowle te są charakterystyczne dla neolitu europejskiego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W rozwoju grobów megalitycznych kultur nadmorskich najstarszą forma jest dolmen, złożony z samych kamieni bocznych, ustawionych na powierzchni i przykrytych wspólną płytą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlmɛ̃n, AS: dolmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolmenowy

Wiktionary


dolmusz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) turyst. turecka taksówka lub mikrobus współdzielony przez kilku pasażerów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do centrum Stambułu najłatwiej dostać się dolmuszem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlmuʃ, AS: dolmuš

Wiktionary


dolniak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Dolniak (ur. 1960) – polska prawniczka i polityk
  • Grzegorz Dolniak (1960–2010) – polski polityk i przedsiębiorca

Wikipedia


dolnicki

nazwisko


SJP.pl


dolnik

nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dolnik – typ wiersza w poezji rosyjskiej
  • Dolnik – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Międzylesie
  • Dolnik – część kolonii Rzyce w woj. śląskim, w pow. lublinieckim, w gminie Koszęcin
  • Dolnik – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Krajenka
  • Dolnik – kolonia w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Okonek
  • Dolnik – przysiółek wsi Ciemnik w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Ińsko
  • Dolnik – część miasta Gdańsk, w dzielnicy Orunia-Św. Wojciech-Lipce
  • Dolnik – gromada
  • Dolnik – przystanek kolejowy, w Dolniku w woj. wielkopolskim
  • Dolnik – inna nazwa Niskiego Jeziora położonego w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek

Wikipedia


dolnoaustriacki

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dolną Austrią, dotyczący Dolnej Austrii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolna Austria ż.

Wiktionary


dolnobrzeski

przymiotnik od: Brzeg Dolny (miasto na Dolnym Śląsku); brzeski


SJP.pl


dolnobrzeżanin

mieszkaniec Brzegu Dolnego (miasta w Polsce)


SJP.pl


dolnobrzeżanka

mieszkanka Brzegu Dolnego (miasta w Polsce)


SJP.pl


dolnofrankoński

w językoznawstwie: dialekt dolnofrankoński - dialekt stanowiący dawny północny odłam dialektu frankońskiego, obejmujący tereny nad dolnym Renem


SJP.pl


dolnokamski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dolnym biegiem Kamy

Wiktionary


dolnokartlijski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dolną Kartlią, dotyczący Dolnej Kartlii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolna Kartlia ż.

Wiktionary


dolnokredowy

dotyczący okresu dolnej (wczesnej) kredy; wczesnokredowy


SJP.pl


dolnomszański

przymiotnik od: Mszana Dolna; mszański


SJP.pl


dolnoniemiecki

1. występujący na terenie północnych Niemiec;
2. w językoznawstwie: język dolnoniemiecki - grupa dialektów występujących na terenie północnych Niemiec; plattdeutsch


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dolną (nizinną, północną) częścią Niemiec

przymiotnik

 (2.1) jęz. mający cechy dialektów dolnoniemieckich, wcale lub nieznacznie dotknięty drugą przesuwką spółgłoskową

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (3.1) jęz. język dolnoniemiecki;

Wiktionary


dolnoniemieckojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem dolnoniemieckim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem dolnoniemieckim

 (1.3) spisany, stworzony w języku dolnoniemieckim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlnɔɲɛ̃ˈmʲjɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: dolnońẽmʹi ̯eckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


dolnoobski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dolnym biegiem Obu

Wiktionary


dolnoprzepustowy

filtr dolnoprzepustowy - układ elektroniczny albo algorytm, przepuszczający częstotliwości sygnału poniżej ustalonej częstotliwości granicznej


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) elektr. przepuszczający składowe częstotliwości sygnału poniżej pewnej częstotliwości granicznej i tłumiący niższe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeżeli na wyjściu układu mnożącego zastosujemy filtr dolnoprzepustowy, to po filtrze pozostanie tylko sygnał o częstotliwości różnicowej.

Wiktionary


dolnopłat

samolot lub szybowiec o skrzydłach umieszczonych w dolnej części kadłuba lub pod nim; dolnopłatowiec


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) lotn. samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba

Wiktionary

Dolnopłat – samolot jednopłatowy o płacie umocowanym u dołu kadłuba.

Zazwyczaj są to konstrukcje wolnonośne. Tylko w nielicznych przypadkach stosuje się zastrzały, głównie w samolotach o małej prędkości jak np. samoloty rolnicze.

Pierwszy dolnopłat został wyprodukowany w końcowym okresie I wojny światowej przez Cesarstwo Niemieckie, a był nim samolot Junkers D.I.

Wikipedia


dolnopłatowiec

samolot lub szybowiec o skrzydłach umieszczonych w dolnej części kadłuba lub pod nim; dolnopłat


SJP.pl


dolnopłuk

spłuczka montowana tuż nad sedesem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spłuczka ze zbiornikiem montowanym tuż nad sedesem

Wiktionary


dolnoreglowy

odnoszący się do dolnego regla


SJP.pl


dolnoreński

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dolnym biegiem Renu

Wiktionary


dolnosaksoński

przymiotnik od: Dolna Saksonia


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dolną Saksonią, dotyczący Dolnej Saksonii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dolnosaksoński;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolnosaski mrz., Dolna Saksonia ż., Dolnosaksończyk mos., Dolnosaksonka ż.

 przym. dolnosaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dolnosaski

 (2.1) dolnosaski, dolnoniemiecki

Wiktionary


dolnosaski

w językoznawstwie: dialekt dolnosaski - główny dialekt języka dolnoniemieckiego, obecnie stosowany jedynie w lokalnym piśmiennictwie


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dolną Saksonią, dotyczący Dolnej Saksonii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. zob. dolnoniemiecki.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hans Kallner, dowódca niemieckiej 19 dolnosaskiej dywizji pancernej i równocześnie grupy bojowej, wyznaczonej do likwidacji kotła żoliborskiego, przekazał ppłk. „Żywicielowi" propozycję kapitulacji, na co otrzymał odpowiedź odmowną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolnosaksoński mrz., Dolna Saksonia ż., Dolnosaksończyk mos., Dolnosaksonka ż.

 przym. dolnosaksoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dolnosaksoński

 (2.1) dolnoniemiecki, dolnosaksoński

Wiktionary


dolnosuski

przymiotnik

 (1.1) odnoszący się do wsi Sucha Dolna

Wiktionary


dolnołabski

o dialekcie: używany u ujścia Łaby i w Holsztynie na terenie północnych Niemiec


SJP.pl


dolnołużycki

przymiotnik od: Łużyce Dolne


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Łużycami Dolnymi lub Dolnołużyczanami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dolnołużycki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dolnołużyckie wsie wymierają.

 (2.1) Dolnołużycki jest podobny po polskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlnɔwuˈʒɨt͡sʲci, AS: dolnou̯užycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolnołużyczanin mos., Dolnołużyczanka ż.

Wiktionary


dolnołużyckojęzyczny

przymiotnik

 (1.1) taki, który posługuje się językiem dolnołużyckim

 (1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem dolnołużyckim

 (1.3) spisany, stworzony w języku dolnołużyckim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlnɔwuˈʒɨt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: dolnou̯užyckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


dolnołużyczanin

mieszkaniec Łużyc Dolnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dolnych Łużyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolne Łużyce nmos.

:: fż. Dolnołużyczanka ż.

 przym. dolnołużycki

Wiktionary


dolnołużyczanka

mieszkanka Łużyc Dolnych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dolnych Łużyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolne Łużyce nmos.

:: fm. Dolnołużyczanin mos.

 przym. dolnołużycki

Wiktionary


dolnośl.

skrót

 (1.1) = dolnośląski

Wiktionary


dolnośląski

przymiotnik od: Dolny Śląsk


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z Dolnym Śląskiem, dotyczący Dolnego Śląska, leżący na Dolnym Śląsku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dolnośląscy policjanci po żmudnej pracy operacyjnej rozbili zorganizowaną siatkę pedofilską działającą w Internecie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolnoślązaczka ż., Dolnoślązak mos.

Wiktionary


dolnośląsko-wielkopolski

dotyczący województwa dolnośląskiego oraz wielkopolskiego


SJP.pl


dolnośląskość

→ dolnośląski


SJP.pl

Patrz:

dolnośląski

dolnoślązaczka

mieszkanka Dolnego Śląska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dolnego Śląska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedyś Dolnoślązaczki mówiły też po niemiecku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolny Śląsk mrz.

:: fm. Dolnoślązak mos.

 przym. dolnośląski

Wiktionary


dolnoślązak

mieszkaniec Dolnego Śląska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dolnego Śląska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Leszek zna Dolnoślązaków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolny Śląsk mrz.

:: fż. Dolnoślązaczka ż.

 przym. dolnośląski

Wiktionary


dolny

znajdujący się na niskiej wysokości, u dołu, niżej położony


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) znajdujący się na dole

 (1.2) będący niżej niż punkt odniesienia

 (1.3) geogr. o odcinku rzeki będący bliżej ujścia

 (1.4) o dzielnicy, miejscowości, regionie, kraju położony niżej (lub dalej od źródła pobliskiej rzeki) niż inna jednostka terytorialna o tej samej nazwie najczęściej określana jako górna

 (1.5) geol. starszy okres

 (1.6) muz. niski dźwięk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wierzenia Sauków odnosiły się do świata górnego (niebiosa) i dolnego (pod ziemią).

 (1.1) Lenda wsparła stopę o dolną belkę barierki, zaczęła ją otrzepywać dłonią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlnɨ, AS: dolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dół m., dolina ż., dołek m.

Wiktionary


dolomicik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dolomit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolomit m.

Wiktionary


dolomicki

→ Dolomity (góry we Włoszech)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Dolomitów, związany z Dolomitami, pochodzący z Dolomitów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na dolomickim niebie pojawiło się jesienne słońce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolomity nmos.

Wiktionary


dolomit

1. minerał, węglan wapnia i magnezu
2. skała osadowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. minerał z gromady węglanów;

 (1.2) geol. skała osadowa, zbudowana głównie z tego minerału;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dolomit (minerał)
  • dolomit (skała)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈlɔ̃mʲit, AS: dolõmʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolomicik m., Dolomity nmos.

 przym. dolomitowy

Wiktionary


dolomitowy

związany z dolomitem


SJP.pl


dolomity

1. minerał, węglan wapnia i magnezu
2. skała osadowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

 (1.1) geogr. pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch;

Wiktionary

Ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod względem geologicznym Dolomity stanowią fragment Południowych Alp Wapiennych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolomicki

 rzecz. dolomit m.

Wiktionary


dolomityzacja

w geologii: proces przemiany kalcytu w dolomit


SJP.pl

Do

Wikipedia


dolores

1. obce imię żeńskie;
2. miasto w Urugwaju


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dolores – imię żeńskie
  • Dolores – miasto w prowincji Buenos Aires w Argentynie
  • Dolores – miasto w Gwatemali w departamencie Petén
  • Dolores – gmina w Hiszpanii, w prowincji Alicante, w Walencji
  • Dolores – gmina w Hondurasie, w departamencie Copán
  • Dolores – miasto w departamencie Tolima w Kolumbii
  • Dolores – miejscowość w stanie Kolorado, w USA
  • Dolores – miasto w departamencie Soriano w Urugwaju
  • hrabstwo Dolores (ang. Dolores County) – w stanie Kolorado
  • Dolores – poemat Algernona Charlesa Swinburne’a
  • Dolores − powieść Jacqueline Susann, wydana w 1976 roku
  • Dolores − amerykański film dramatyczny z 1995 roku

Wikipedia


dolorologia

nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu


SJP.pl


dolorologiczny

→ dolorologia


SJP.pl

Patrz:

dolorologia

doloroso

[czytaj: dolorozo] określenie wykonawcze: boleśnie, z bólem; dolente


SJP.pl


dolorysta

zwolennik doloryzmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. rel. zakonnik z nieistniejącego Zgromadzenia Synów Matki Bożej Bolesnej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowicjat dolorystów znajdował się w Józefowie koło Otwocka.

Wiktionary


dolorystyczny

→ doloryzm


SJP.pl

Patrz:

doloryzm

doloryzm

uznawanie bólu fizycznego za wartościowe przeżycie


SJP.pl

Do

Wikipedia


dolos

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) jeden z bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlɔs, AS: dolos

Wiktionary


dolosować

wylosować coś jeszcze


SJP.pl


dolosowywać

losować coś jeszcze


SJP.pl


dolot

1. końcowa część lotu; dolecenie;
2. dopływ (benzyny do silnika itp.)


SJP.pl


dolotowy

związany z dolotem


SJP.pl


dolph

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Brian Dolph – amerykański zapaśnik
  • Dolph Lundgren – szwedzki aktor kina akcji
  • Dolph Ziggler – amerykański wrestler i aktor

Wikipedia


dolsk

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. nazwa dwóch wsi na Ukrainie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dolsk (pol. hist. Dolsko) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dolsk, nad jeziorem Dolskim Wielkim i Dolskim Małym.

Miasto "Dolsko" było własnością biskupstwa poznańskiego, pod koniec XVI wieku leżało w powiecie kościańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔlsk, AS: dolsk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolski

Wiktionary


dolski

dotyczący Dolska


SJP.pl

Dolski ("Dolski Kniaź") – polski herb książęcy, herb własny rodziny Dolskich"".

Wikipedia


dolszczanin

mieszkaniec Dolska


SJP.pl


dolszczanka

mieszkanka Dolska


SJP.pl


dolus

w prawie karnym: wina umyślna


SJP.pl


doluś

zdrobnienie od: Adolf, Rudolf (imiona męskie)


SJP.pl


dolędzin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. osada w województwie śląskim, powiecie raciborskim, gminie Rudnik;

Wiktionary

Dolędzin (niem. "Dollendzin", pol. po wojnie "Dołędzin") – osada w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik.

Dolędzin jest położony w północno-zachodniej części gminy. Posiada powierzchnię 3,55 km² oraz kilkunastu mieszkańców. Administracyjnie osada jest częścią sołectwa Modzurów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dolędzin należy do sołectwa Modzurów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlɛ̃ɲd͡ʑĩn, AS: dolẽńʒ́ĩn

Wiktionary


dolędźwiowy

o znieczuleniu, zastrzyku: podawany do lędźwiowego odcinka kręgosłupa


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. wykonywany, stosowany do lędźwi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wymienione powyżej zabiegi wymagają znieczulenia dolędźwiowego (od pasa w dół) oraz zwykle kilkudniowego pobytu w szpitalu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlɛ̃ɲd͡ʑˈvʲjɔvɨ, AS: dolẽńʒ́vʹi ̯ovy

Wiktionary


dom

1. mieszkanie
2. budynek
3. domownicy, gospodarstwo domowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. urb. oddzielny budynek mieszkalny

 (1.2) pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym

 (1.3) urz. placówka społeczna, usługowa lub handlowa

 (1.4) herald. ród, rodzina, dynastia

Wiktionary

Dom – przystosowane przez człowieka pod względem konstrukcyjnym i użytkowym miejsce, przeznaczone do celów mieszkalnych. Współcześnie domem człowieka są: mieszkanie w bloku lub domu wielorodzinnym, dom jednorodzinny, dom dziecka, dom spokojnej starości itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mieście wyrosło wiele nowych domów.

 (1.1) W tym domu obok mieszka mój kuzyn.

 (1.2) W drodze do domu wstąpiłem na pocztę.

 (1.2) Niektórzy nauczyciele twierdzą, że szkoła jest drugim domem ucznia.

 (1.3) Syn sąsiada za kradzież dokonaną w domu handlowym, trafił do domu poprawczego.

 (1.4) Jestem Joanna Kowalska, z domu Nowak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃m, AS: dõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domostwo n., domator m., domatorka ż., domownik m., domowniczka ż., domówka ż., podomka ż., udomowienie n., udomawianie n.

:: zdrobn. domek m., domeczek m.

:: zgrub. domisko n., domiszcze n.

 czas. udomowić dk., udomawiać ndk., zadomowić się dk., zadomawiać się ndk.

 przym. domowy, przydomowy, wewnątrzdomowy

 przysł. doma, domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński dóm

 (1.2) mieszkanie, dach nad głową, własny kąt, ognisko domowe, gniazdo rodzinne, ojcowska strzecha, pielesze; gw. Śląsk Cieszyński dóm

Wiktionary


dom.

skrót od: domowy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = domowy

Wiktionary


doma

przysłówek

 (1.1) daw. lub gwara. w domu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz.

Wiktionary


domacanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domacać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domacać dk.

Wiktionary


domacać

macając, doszukać się czegoś, natrafić na coś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

 (1.1) macając dotrzeć, osiągnąć, sięgnąć po coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Domacałam wreszcie tę szminkę w torebce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domacanie n.

Wiktionary


domachowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domachowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie
  • Domachowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Krobia
  • Domachowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów
  • Domachowo – nieczynny przystanek kolejowy w Domachowie, w województwie wielkopolskim

Wikipedia


domachowski

nazwisko


SJP.pl

Domachowski, Domachowska – polskie nazwisko, w Polsce nosi je ponad 1300 osób.

Wikipedia


domacjum

zwykle w liczbie mnogiej: domacja - specjalne wytwory na różnych częściach roślin lub przekształcone organy roślinne służące innym organizmom (np. mrówkom) jako miejsce zamieszkania


SJP.pl

Do

Wikipedia


domacywać

1. macając, doszukiwać się czegoś;
2. przenośnie: dowiadywać się czegoś


SJP.pl


domaczać

moczyć do końca, czynić wystarczająco mokrym


SJP.pl


domagalik

nazwisko


SJP.pl


domagalski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alfred Domagalski (ur. 1945) – polityk, poseł
  • Aleksander Domagalski (ur. 1982) – gitarzysta, kompozytor
  • Dariusz Domagalski (ur. 1972) – pisarz
  • Henryk Domagalski (1907-1978) – komunista
  • Ignacy Domagalski (ujednoznacznienie)
  • Jan Domagalski (1871-1958) – podnaczelnik, powstaniec wielkopolski, działacz społeczny
  • Karol Domagalski (ur. 1989) – sportowiec, kolarz
  • Radosław Domagalski-Łabędzki (ur. 1978) – polski menedżer i prawnik
  • Władysław Domagalski (ujednoznacznienie)
  • Zygmunt Domagalski (1888-1943) – działacz społeczny, komunista

Wikipedia


domagać

domagać się;
1. uporczywie upominać się o coś; żądać, nalegać; wymagać;
2. potrzebować czegoś do właściwego działania


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

 (1.1) apelować o coś, dopominać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domagać się ndk.

 rzecz. Domagała mos./ż., domaganie n.

Wiktionary


domagała

domagać się;
1. uporczywie upominać się o coś; żądać, nalegać; wymagać;
2. potrzebować czegoś do właściwego działania


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Cezary Domagała (ur. 1961), polski aktor
  • Jacek Domagała (ur. 1947), polski kompozytor
  • Jan Domagała (ur. 1896, zm. ?), polski więzień KL
  • Łukasz Domagała (ur. 13 stycznia 1987) – polski lekkoatleta
  • Marek Domagała (ur. 1951) – polski samorządowiec i lekarz
  • Marek Domagała (ur. 1979) – polski muzyk i artysta
  • Marian Domagała (ur. 1919, zm. 1976) – prawnik
  • Marian Domagała (ur. 1909, zm. 1991) – polski pilot myśliwski
  • Paweł Domagała (ur. 1984), polski aktor
  • Sebastian Domagała (ur. 3 czerwca 1973 w Krakowie) – polski aktor filmowy i teatralny
  • Tadeusz Domagała (ur. 1937 w Nowym Mieście Lubawskim) – historyk sztuki
  • Tomasz Domogała (ur. 1985), polski przedsiębiorca

Wikipedia


domain

[czytaj: doMEJN] element adresu internetowego; domena


SJP.pl


domak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. domownik

 (1.2) daw. domator

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mak, AS: dõmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom m., domatorstwo n., domek mrz.

 przym. domowy

Wiktionary


domakietka

element scenografii filmowej do zdjęć trickowch


SJP.pl


domalewski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Leszek Domalewski – polski gitarzysta basowy
  • Piotr Domalewski – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser i scenarzysta

Wikipedia


domalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domalować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domalować, domalowywać

 przym. malarski

 rzecz. malarz mos.

Wiktionary


domalować

czasownik przechodni dokonany (ndk. domalowywać)

 (1.1) dokonany od|domalowywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃maˈlɔvat͡ɕ, AS: dõmalovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domalowywać, malować, pomalować, namalować

 rzecz. malarstwo n., domalowanie n., malarz mos.

 przym. malarski, malowniczy

Wiktionary


domalowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domalowywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃malɔvɨˈvãɲɛ, AS: dõmalovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domalowywać

 przym. malarski

 rzecz. malarz mos.

Wiktionary


domalowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. domalować)

 (1.1) malując, dodawać coś do istniejącego już obrazu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃malɔˈvɨvat͡ɕ, AS: dõmalovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domalowywanie n., domalowanie n., malarz mos.

 czas. domalować, namalować dk., pomalować dk., malować ndk.

 przym. malarski

Wiktionary


domamir

dawne imię męskie


SJP.pl

Domamir, Domiemir – staropolskie imię męskie, złożone z członów "Doma-" („dom”; psł. "*domъ" oznacza „pomieszczenie, gdzie człowiek żyje ze swoją rodziną”; „wszystko, co jest w domu, rodzina, mienie, majątek”, „ród, pokolenie”, „strony rodzinne, kraj ojczysty”) i "-mir" („pokój, spokój, dobro”). Wyrażało ono życzenie, ażeby nim obdarzony zapewniał swojemu domowi pokój i zgodę.

Wikipedia


doman

imię męskie


SJP.pl

Doman – seria komiksowa stworzona przez Andrzeja O. Nowakowskiego i Janusza Florkiewicza nawiązująca do podań i legend staropolskich. Scenariusz oparty został na powieści "Stara Baśń" Józefa Ignacego Kraszewskiego.

Pierwszy komiks z serii, zatytułowany "Władca Myszy", ukazał się w 1986 nakładem Polskiej Agencji Interpress.

Wikipedia


domaniak

nazwisko


SJP.pl


domanice

nazwa kilku wsi w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domanice – przysiółek wsi Słupice w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Łagiewniki
  • Domanice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wińsko
  • Domanice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Mietków
  • Domanice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Domanice
  • Domanice – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
  • Domanice – część wsi Łebień w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Damnica
  • Domanice – gmina wiejska
  • Domanice – dawna gmina wiejska w woj. wrocławskim
  • Domanice – gromada w powiecie siedleckim
  • Domanice – gromada w powiecie świdnickim
  • Domanice-Kolonia, Domanice-Majątek

Wikipedia


domanicki

→ Domanice


SJP.pl

Patrz:

Domanice

domaniewice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domaniewice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łowickim, w gminie Domaniewice
  • Domaniewice – wieś w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
  • Domaniewice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Promna
  • Domaniewice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą
  • Domaniewice – gmina
  • Domaniewice – dawna gromada
  • Domaniewice – stacja kolejowa w Domaniewicach, w województwie łódzkim

Wikipedia


domaniewicki

przymiotnik od: Domaniewice


SJP.pl


domaniewski

nazwisko


SJP.pl


domanin

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domanin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Kępno
  • Domanin – osada w pow. kępińskim
  • Domanin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Dąbie
  • Domanin – nieistniejąca wieś w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim
  • Domanin – stacja kolejowa w Domaninie w województwie wielkopolskim

Wikipedia


domaniowski

przymiotnik od: Domaniów


SJP.pl


domaniów

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domaniów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oławskim, w gminie Domaniów
  • Domaniów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Przytyk
  • Domaniów – gromada w powiecie oławskim
  • Domaniów – gromada w powiecie radomskim
  • Domaniów – zlikwidowana stacja kolejowa w Domaniowie; w gminie Domaniów, w powiecie oławskim, w województwie dolnośląskim

Wikipedia


domanostwo

Doman z małżonką; Domanowie


SJP.pl


domanowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Domanowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Trzebnica.

Wikipedia


domanowie

Doman z małżonką; Domanostwo


SJP.pl


domanowski

nazwisko


SJP.pl


domanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Domana lub z nim związany


SJP.pl


domarad

słowiańskie imię męskie


SJP.pl

Domarad, Domorad, Domared(?) – staropolskie imię męskie złożone z członów "Doma-" ("dom"; psł. "*domъ" oznacza "pomieszczenie, gdzie człowiek żyje ze swoją rodziną"; "wszystko, co jest w domu, rodzina, mienie, majątek", "ród, pokolenie", "strony rodzinne, kraj ojczysty") i "-rad" ("radzić" "być zadowolonym, chętnym, cieszyć się"). Mogło oznaczać "ten, który cieszy się swoim domem". We wczesnym średniowieczu synonim Majordoma, zarządcy dworu książęcego.

Wikipedia


domaradostwo

Domarad z małżonką; Domaradowie


SJP.pl


domaradowie

Domarad z małżonką; Domaradostwo


SJP.pl


domaradowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Domarada lub z nim związany


SJP.pl


domaradz

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domaradz – imię męskie
  • Domaradz – wieś w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Pokój
  • Domaradz – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Domaradz
  • Domaradz – część wsi Baryczka w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Niebylec
  • Domaradz – część wsi Glinik Zaborowski w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Strzyżów
  • Domaradz – część wsi Dolsko w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
  • Domaradz – osada w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Damnica
  • Domaradz – gmina wiejska
  • Domaradz – gromada w powiecie brzozowskim
  • Domaradz – gromada w powiecie opolskim

Wikipedia


domaradzki

przymiotnik od: Domaradz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Domaradzka (1952–2022) – polska operatorka dźwięku
  • Gabriel Domaradzki – poseł na Sejm I Rzeczypospolitej
  • Jerzy Domaradzki (ur. 1943) – polski reżyser i scenarzysta
  • Klaudia Domaradzka (ur. 2000) – polska saneczkarka
  • Krzysztof Domaradzki (1945–2020) – polski architekt i urbanista
  • Krzysztof Domaradzki (ur. 1989) – polski pisarz
  • Mariusz Domaradzki (ur. 1980) – polski muzyk
  • Michał Domaradzki (ur. 1973) – polski funkcjonariusz Policji
  • Mieczysław Marian Domaradzki (1949–1998) – polski archeolog
  • Mikołaj Domaradzki (ur. 1976) – polski filozof
  • Piotr Domaradzki (1946–2015) – polski dziennikarz i pisarz
  • Piotr Domaradzki (ur. 1951) – polski filmowiec, realizator dźwięku

Wikipedia


domarat

imię męskie


SJP.pl


domarecki

nazwisko


SJP.pl


domarsz

dotarcie do określonego miejsca marszem


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) dotarcie marszem

Wiktionary


domarznięty

[czytaj: domar-znięty] taki, który domarznął (zmarznął całkowicie); domarzły, domarźnięty


SJP.pl


domarzyć

marzyć do pewnej chwili, do końca; dośnić


SJP.pl


domarzły

taki, który domarzł (zmarzł całkowicie); domarźnięty, domarznięty


SJP.pl


domarźnięty

taki, który domarzł (zmarzł całkowicie); domarzły, domarznięty


SJP.pl


domaszczyn

wieś w Polsce


SJP.pl

Domaszczyn (niem. "Domatschine", od 1935 r. "Sachsenau", łac. "Domancici") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka.

Wikipedia


domaszewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Aleksander Domaszewicz – polski powstaniec, inżynier
  • Aleksander Domaszewicz – polski lekarz, wojskowy, działacz niepodległościowy i polityk
  • Janina Domaszewicz – polska działaczka niepodległościowa, urzędniczka

Wikipedia


domaszewnica

wieś w Polsce


SJP.pl

Domaszewnica – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie radzyńskim, w gminie Ulan-Majorat.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w ziemi łukowskiej województwa lubelskiego.

W latach 1954–1962 wieś należała i była siedzibą władz gromady Domaszewnica, po jej zniesieniu w gromadzie Wólka Domaszewska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia


domaszkowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Domaszkowice ( Ritterswalde) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Nysa.

Wieś rozciąga się około 5 km, od Wierzbięcic do Kubic.

W XVII w. wieś była własnością rodziny von Strachwitz.

Wikipedia


domaszkowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Domaszkowem, dotyczący Domaszkowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Domaszków m.

Wiktionary


domaszków

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domaszków – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Międzylesie
  • Domaszków – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wołów
  • Domaszków – dawna gmina wiejska istniejąca w województwie wrocławskim, a następnie wałbrzyskim
  • Domaszków – gromada
  • Domaszków – stacja kolejowa w Domaszkowie

Wikipedia


domaszowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domaszowice – wieś w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Domaszowice
  • Domaszowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Masłów
  • Domaszowice – gmina wiejska
  • Domaszowice – gromada
  • Domaszowice – stacja kolejowa w Domaszowicach, w województwie opolskim
  • Domaszowice Wikaryjskie – część miasta Kielce

Wikipedia


domaszowicki

przymiotnik od: Domaszowice


SJP.pl


domaszuk

nazwisko


SJP.pl


domasław

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domasław – staropolskie imię męskie
  • Domasław – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kobierzyce
    • Domasław – przystanek kolejowy we wsi
  • Domasław − możny szczeciński z XII wieku

Wikipedia


domasława

imię żeńskie


SJP.pl

Domasława, Domisława, Domosława – staropolskie imię żeńskie złożone z członów "Doma-" („dom”; psł. "*domъ" oznacza „pomieszczenie, gdzie człowiek żyje ze swoją rodziną”; „wszystko, co jest w domu, rodzina, mienie, majątek”, „ród, pokolenie”, „strony rodzinne, kraj ojczysty”) i "-sława" („sława”). Mogło oznaczać „przynosząca sławę domowi”. W źródłach polskich poświadczone od XIII wieku (1265 rok).

Wikipedia


domasławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Domasławy lub z nią związany


SJP.pl


domasławostwo

Domasław z małżonką; Domasławowie


SJP.pl


domasławowie

Domasław z małżonką; Domasławostwo


SJP.pl


domasławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Domasława (Domasławy) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


domasłów

wieś w Polsce


SJP.pl

Domasłów (niem. "Domsel") – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, w gminie Perzów.

Wikipedia


domatków

wieś w Polsce


SJP.pl

Domatków – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, w gminie Kolbuszowa. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii Miłosierdzia Bożego, należącej do dekanatu Kolbuszowa Zachód, diecezji rzeszowskiej.

Wikipedia


domator

osoba lubiąca spędzać czas wolny w domu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom m., domatorstwo n.

:: fż. domatorka ż.

 przym. domatorski, domowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. domak

Wiktionary


domatorka

kobieta lubiąca spędzać czas wolny w domu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) forma żeńska od: domator

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃maˈtɔrka, AS: dõmatorka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. domator.

Wiktionary


domatorski

→ domator


SJP.pl

Patrz:

domator

domatorstwo

zamiłowanie do życia domowego, rodzinnego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zamiłowanie do domowego życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Taszycki podkomorzy, człek wielkiego doświadczenia a rozumu w takich rzeczach, bardzo dobrze na to wszystko powiada: Domatorstwo, panie Stańczyku, domatorstwo ich gubi. Zapomnieli co życie publiczne (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domator m., domatorka ż., domówka ż., domak m.

 przym. domatorski, domowy

Wiktionary


domatowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Domatowo (kaszb. "Domôtowò") – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck. Leży na obszarze Puszczy Darżlubskiej i nad jeziorem Bielawa. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia


domatówko

wieś w Polsce


SJP.pl

Domatówko (kaszb. "Domatówkò" lub też "Domôtówkò", niem. "Klein Domnatau") – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck. Leży na obszarze Puszczy Darżlubskiej.

Wieś jest siedzibą sołectwa "Domatówko". W skład sołectwa wchodzą również miejscowości Wielka Piaśnica i Mała Piaśnica.

Wikipedia


domawit

imię męskie


SJP.pl


domański

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Domański (ur. 1981) – polityk
  • Bartosz Domański (ur. 1980) – łyżwiarz
  • Bolesław Domański (1872–1939) – duchowny
  • Bolesław Domański – geograf, profesor
  • Eugeniusz Domański (1909–1992) – lekarz weterynarii
  • Henryk Domański (ur. 1952) – socjolog
  • Ignacy Franciszek Domański – burgrabia
  • Jacek Domański (ur. 1941) – aktor
  • Jakub Domański – marszałek Ziemi Czerskiej
  • Jan Domański (ujednoznacznienie)
  • Jerzy Domański (ur. 1951) – dziennikarz
  • Juliusz Domański (ur. 1927) – historyk filozofii

Wikipedia


domb

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Dąb, dzielnica Katowic

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Dómb

Wiktionary


dombek

nazwisko


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chryzantema

Wiktionary


dombrowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anton Dombrowski – rosyjski dziennikarz, publicysta, pisarz
  • Eugen Dombrowski – warmiński historyk i nauczyciel
  • Jan Dombrowski – polski bobsleista, saneczkarz
  • Joe Dombrowski – amerykański kolarz szosowy
  • Lutz Dombrowski – wschodnioniemiecki lekkoatleta

Wikipedia


domcio

zdrobnienie od: dom; domek, domuś


SJP.pl


domeczek

zdrobnienie od: domek


SJP.pl


domejkit

minerał, arsenek miedzi; domeykit


SJP.pl


domejko

nazwisko polskie, m.in. Ignacy Domejko (albo: Domeyko) (1802-89), inżynier górnik, mineralog i geolog


SJP.pl


domek

zdrobnienie od: dom; mały dom (np. domek dla lalek, domek na drzewie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: dom

 (1.2) mały dom

 (1.3) zabawka lub obiekt w formie niewielkiego domu

 (1.4) pot. pancerzyk żółwia, mięczaka lub przenośne schronienie owada

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mój wujek ma domek nad morzem.

 (1.2) Schroniliśmy się w jednym z domków górskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mɛk, AS: dõmek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domówka ż., domak mos., domownik m.

 przym. domowy

Wiktionary


domena

1. zakres zainteresowań lub działalności;
2. element adresu internetowego;
3. dawna posiadłość ziemska należąca do państwa, rodzin panujących lub magnackich;
4. kategoria systematyczna wyższa od królestwa, używana w klasyfikacji biologicznej; nadkrólestwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność

 (1.2) inform. część adresu w internecie;

 (1.3) fiz. obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;

 (1.4) hist. posiadłość należąca do panujących na danym obszarze;

 (1.5) biol. kategoria systematyczna wyższa od królestwa;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • domena – posiadłość ziemska w systemie feudalnym
  • domena publiczna – twórczość wyłączona z ograniczeń autorskich praw majątkowych
  • domena – spójny obszar ferroelektryka o wyróżnionej polaryzacji jego cząsteczek
  • domena – spójny obszar ferro- lub ferrimagnetyka o ustalonym układzie momencie magnetycznym jego cząsteczek
  • domena – kategoria systematyczna klasyfikacji biologicznej
  • domena – podstawowy element strukturalny cząsteczki białka
  • domena – element adresu internetowego w systemie nazw domenowych (DNS)
  • domena generyczna - adres strony internetowej, który posiada w nazwie słowo, które można nazwać „słowem klucz” np. kawa.pl, czy muzyka.pl
  • domena – usługa sieciowa dla systemów Windows umożliwiająca scentralizowane zarządzanie kontami, uprawnieniami i zasobami
  • dziedzina

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Psychologia to domena moich zainteresowań.

 (1.5) Wyróżnia się trzy domeny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmɛ̃na, AS: dõmẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominant, dominanta, dominacja

 przym. domenowy, dominacyjny

 czas. dominować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziedzina

Wiktionary


domenichino

Domenichino, właśc. Domenico Zampieri (ur. 21 października 1581 w Bolonii, zm. 6 kwietnia 1641 w Neapolu) – włoski malarz i rysownik okresu baroku.

Wikipedia


domenka

zdrobnienie od: Dominika


SJP.pl


domenowy

związany z domeną


SJP.pl


domeracki

nazwisko


SJP.pl


domeradzki

nazwisko


SJP.pl


domestos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) chem. detergent marki Domestos

Wiktionary

Domestos – międzynarodowa marka środków czystości, należąca do koncernu Unilever. Produkty Domestos są sprzedawane w co najmniej 35 krajach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krakowianin, którego kilka dni temu w stanie krytycznym zabrało pogotowie do szpitala wypił domestos z alkoholem.

 (1.1) Domestos jest naprawdę silnym środkiem dezynfekującym.

Wiktionary


domestykacja

przyzwyczajenie dzikich zwierząt do przebywania wśród ludzi, do służenia ludziom; udomowienie, oswojenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zootechn. udomowienie zwierząt

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • domestykacja zwierząt
  • domestykacja jako strategia przekładowa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mɛstɨˈkat͡sʲja, AS: dõmestykacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domestykacyjny

Wiktionary


domestykacyjny

związany z domestykacją


SJP.pl


domestykalny

ograniczony do regionu, miejscowości lub stanu


SJP.pl


domeykit

minerał, arsenek miedzi; domejkit


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) miner. arsenek miedzi;

Wiktionary

Domeykit – minerał z gromady arsenków. Należy do minerałów rzadkich.

Odkryty w 1844 przez geologa i mineraloga Ignacego Domeykę w kopalniach kopalnie Algodonez i San Antonio niedaleko Coquimbo w Chile.

Wikipedia


domeyko

nazwisko polskie, m.in. Ignacy Domeyko (albo: Domejko) (1802-89), inżynier górnik, mineralog i geolog


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Ana Domeyko – chilijska działaczka społeczna
  • Ignacy Domeyko – polski uczony, geolog i mineralog
  • (2784) Domeyko – planetoida
  • hisp. Cordillera Domeyko, pol. Góry Domeyki – pasmo górskie w Andach, w północnym Chile
  • Domeyko (Chile) – miejscowość w Chile w prowincji Atacama.
  • Centro de Formación Técnica Ignacio Domeyko – instytucja edukacyjna należąca do Uniwersytetu La Serena w Chile
  • Domeykit – minerał z gromady arsenków
  • Domeykodactylus – pterozaur żyjący we wczesnej kredzie w Ameryce Południowej
  • Domeykos – prehistoryczna ryba kostnoszkieletowa
  • Domeykosaurus – nieformalna nazwa nieoznaczonych rodzajów dinozaurów z okresu późnej kredy (Tytanozaury)

Wikipedia


domian

nazwisko


SJP.pl


domiar

karny podatek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) podatek uznaniowy, nakładany uznaniowo na podatnika przez urząd skarbowy;

Wiktionary

Domiar – podatek uznaniowy, nakładany uznaniowo na podatnika przez urząd skarbowy. Oficjalnie wprowadzono go w PRL po II wojnie światowej[]. Był narzędziem władz socjalistycznych pozwalającym na wymuszanie dodatkowych, czasami niezwykle wysokich opłat od prywatnych przedsiębiorców, ponad opłaty wynikające z ksiąg handlowych i przepisów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Teoretycznie domiar naliczano, gdy stwierdzono nieprawidłowo prowadzoną księgowość firmy, ukrywającą dochody, lub zawyżającą koszty, w praktyce było to narzędzie do niszczenia tak zwanej „prywatnej inicjatywy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔmʲjar, AS: domʹi ̯ar

Wiktionary


domiatać

zamiatać do końca


SJP.pl


domica

jaskinia na Słowacji


SJP.pl

Domica – słowacka część słowacko-węgierskiego systemu jaskiniowego Baradla, największego w Krasie Słowacko-Węgierskim. Znajduje się w południowej części powiatu Rożniawa, na terenie Parku Narodowego Kras Słowacki. Wyjątkowe zróżnicowanie i bogactwo formacji naciekowych zaliczają Domicę do grona najpiękniejszych jaskiń. Jedną z jej najciekawszych atrakcji stanowi dla zwiedzających spływ po podziemnej rzece o nazwie Styks.

Wikipedia


domicela

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Domicela – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego (łac. "Domitilla"), utworzone od nazwy rodowej "Domicjuszów". Pierwotnie oznaczało „pani domu”.

Domicela imieniny obchodzi 7 maja i 12 maja.

Wikipedia


domiceliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Domiceli lub z nią związany


SJP.pl


domicella

imię żeńskie


SJP.pl

Domicella – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Avellino.

Według danych na 1 stycznia 2022 roku gminę zamieszkiwało 1838 osób (935 mężczyzn i 903 kobiety).

Wikipedia


domicjan

imię męskie


SJP.pl

Domicjan, "Domitianus", "Titus Flavius Domitianus", oficjalna tytulatura cesarska Imperator Caesar Domitianus Augustus (ur. 24 października 51 w Rzymie, zm. 18 września 96 tamże) – cesarz rzymski od 14 września 81 do swojej śmierci. Syn Wespazjana i Domitilli Starszej, brat Tytusa Flawiusza i Domitilli Młodszej.

Wikipedia


domicjanostwo

Domicjan z małżonką; Domicjanowie


SJP.pl


domicjanowie

Domicjan z małżonką; Domicjanostwo


SJP.pl


domicjanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Domicjana lub z nim związany


SJP.pl


domicjusz

imię męskie


SJP.pl

Domicjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, od nazwy rodowej "Domicjuszy", wywodzącej się od łac. "domitus", co oznacza "oswojony, poskromiony". Istniało kilku świętych patronów tego imienia. Od Domicjusza pochodzi imię Domicjan.

Domicjusz imieniny obchodzi 23 października.

Wikipedia


domicyl

1. miejsce stałego zamieszkania, stała siedziba;
2. ustalone umownie przez kontrahentów miejsce wypełnienia zobowiązania pieniężnego


SJP.pl

Domicyl ( domicilium „miejsce zamieszkania”) – stałe miejsce zamieszkania osoby fizycznej lub siedziba osoby prawnej. Może oznaczać również stałe miejsce dopełniania zobowiązań finansowych. W prawie międzynarodowym prywatnym jeden z łączników wskazujących, jakie prawo należy zastosować dla oceny spornego stosunku. Pojęcie domicylu jest również obecne w prawie konstytucyjnym wielu państw. Przykładem może być wymóg domicylu (minimum 14 lat) w stosunku do kandydata na urząd Prezydenta USA.

Wikipedia


domicylować

oznaczać na wekslu miejsce jego płatności


SJP.pl


domicylowy

związany z domicylem


SJP.pl


domierać

rzadko: kończyć życie; konać


SJP.pl


domierzać

1. dokańczać mierzenie czegoś;
2. mierzyć coś dodatkowo;
3. wyznaczać domiar podatku


SJP.pl


domierzyć

1. dokończyć mierzenie czegoś;
2. zmierzyć coś dodatkowo;
3. wyznaczyć domiar podatku


SJP.pl


domieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domieszać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domieszka ż., domieszkowanie n., mieszadło n.

 czas. domieszać dk., domieszkować ndk.

Wiktionary


domieszka

1. dodatkowy składnik jakiejś całości; dodatek, dosypka;
2. przenośnie: odcień, zabarwienie, posmak; nuta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

 (1.2) coś, co nieco zmienia znaczenie, powoduje niewielką acz wtórnie zauważalną różnicę

Wiktionary

Domieszka – jon lub atom obcej substancji (pierwiastka albo związku chemicznego) wprowadzany do sieci krystalicznej ciała stałego w celu zmiany własności fizycznych bądź chemicznych w procesie zwanym domieszkowaniem.

Proces domieszkowania można przeprowadzać podczas tworzenia substancji (np. podczas wzrostu kryształu) albo po wytworzeniu substancji (patrz implantacja jonów, dyfuzja).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na równinach abisalnych znajdują się złoża konkrecji polimetalicznych – brył zbudowanych ze związków manganu, niklu, żelaza, kobaltu, miedzi z domieszkami innych metali, będące obiektem zainteresowania ze strony ludzi pod kątem ich gospodarczego wykorzystania.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymieszka ż., domieszkowanie n., domieszanie n., mieszanie n., mieszacz m., mieszalnia ż., mieszadło n.

 czas. domieszkować ndk., domieszać dk., mieszać dk.

 przym. domieszkowy, mieszany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodatek, drobina

 (1.2) nuta, odcień, odrobina, zabarwienie

Wiktionary


domieszkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domieszkać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domieszkać dk.

Wiktionary


domieszkać

dawniej: mieszkać do określonego czasu


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

 (1.1) mieszkać aż do określonego terminu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domieszkanie n.

Wiktionary


domieszkiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domieszkiwać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domieszkiwać ndk.

Wiktionary


domieszkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domieszkować.

Wiktionary

Domieszkowanie – wprowadzanie obcych jonów/atomów do sieci krystalicznej metalu, półprzewodnika lub materiału ceramicznego tworzących roztwory stałe. Domieszkowanie stosowane jest w celu modyfikacji wybranych właściwości materiału, np.: optyczne, elektryczne, magnetyczne czy mechaniczne. Ilość wprowadzanej domieszki nie przekracza zazwyczaj kilku procent atomowych (kilka atomów domieszki na 100 atomów sieci macierzystej).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. domieszka ż., domieszanie n.

 czas. domieszkować ndk., domieszać dk.

Wiktionary


domieszkowo

→ domieszkowy


SJP.pl

Patrz:

domieszkowy

domieszkowy

związany z domieszką


SJP.pl


domieść

zmieść do końca


SJP.pl


domiksować

dodać coś do czegoś poprzez miksowanie


SJP.pl


domiksowywać

dodawać coś do czegoś poprzez miksowanie


SJP.pl


domina

1. żartobliwie o kobiecie lubiącej dominować nad swoim partnerem, partnerką, zwłaszcza w odniesieniu do pożycia seksualnego;
2. lichy, mały dom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rzad. z politowaniem: domek lichy, zapuszczony

 (1.2) seks. kobieta silnie dominująca w kontaktach seksualnych

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lp. zob. domino.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmʲĩna, AS: dõmʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. dom m.

 (1.2)

:: rzecz. dominacja ż.

:: czas. dominować

Wiktionary


dominacja

przeważanie, panowanie nad czymś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. przeważanie, panowanie nad czymś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dominacja (biologia)
  • Dominacja niezupełna
  • Dominacja społeczna
  • Dominacja w zarządzaniu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy jedna grupa kontroluje drugą grupę i używa niehumanitarnych środków, by podtrzymać tę dominację, mamy do czynienia z apartheidem (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈnat͡sʲja, AS: dõmʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dominować, zdominować

 rzecz. domena ż., dominowanie n., dominator m., dominatorka ż.

 przym. dominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hegemonia, panowanie, przewaga, wyższość, supremacja, prymat; przest. preponderancja

Wiktionary


dominacyjny

związany z dominacją


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dominacji

Wiktionary


dominant

1. w ekologii: gatunek roślin lub zwierząt, który znacznie przewyższa liczebnie inne gatunki w pewnym zespole roślinnym lub zwierzęcym;
2. w etologii: osobnik zajmujący najwyższe miejsce w hierarchii stada


SJP.pl


dominanta

1. zasadnicza cecha czegoś, element dominujący;
2. w statystyce: wartość cechy występującej najczęściej w badanej zbiorowości statystycznej;
3. piąty dźwięk gamy, na którym budowany jest akord;
4. najdłużej utrzymujący się dźwięk, na którym recytowany jest tekst psalmu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dominująca cecha

 (1.2) stat. najczęściej występująca wartość danej cechy statystycznej;

 (1.3) muz. piąty dźwięk skali lub gamy;

 (1.4) muz. akord oparty na dominancie (1.3)

 (1.5) muz. rel. najdłużej utrzymujący się dźwięk, na którym recytowany jest tekst psalmu

 (1.6) archit. główny, wysuwający się na pierwszy plan, element architektoniczny;

 (1.7) szt. dominujący element kompozycji

 (1.8) szt. dominujący kolor

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dominanta – pojęcie z zakresu teorii muzyki – piąty stopień skali lub gamy
  • dominanta – pojęcie z zakresu statystyki – najczęściej przyjmowana wartość zmiennej losowej o rozkładzie dyskretnym
  • dominanta architektoniczna – pojęcie z zakresu architektury
  • dominanta – pojęcie z zakresu sztuk wizualnych – dominujący element kompozycji lub kolor (dominanta kolorystyczna)
  • Dominanta – wieża widokowa i galeria handlowa w Gorzowie Wielkopolskim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. domena ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) moda

Wiktionary


dominantka

→ dominant


SJP.pl

Patrz:

dominant

dominantowy

→ dominanta


SJP.pl

Patrz:

dominanta

dominat

starorzymska forma absolutnej władzy panującego


SJP.pl

Dominat (łac. "dominus et deus" – pan i bóg) – termin używany przez współczesnych historyków na określenie ustroju Cesarstwa Rzymskiego (III w.) po reformach Dioklecjana. Charakteryzowała go absolutna władza cesarza używającego tytułu "dominus et deus" (pan i bóg).

Wikipedia


dominator

receptor siatkówki odpowiadający za natężenie światła


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) ktoś, kto przeważa nad kimś, nad czymś

 (1.2) ktoś, kto panuje nad kimś, nad czymś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dominator – album niemieckiej grupy U.D.O.
  • Dominator – album amerykańskiej grupy W.A.S.P.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈnatɔr, AS: dõmʹĩnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominacja ż., dominowanie n., zdominowanie n.

:: fż. dominatorka ż., domina ż.

 czas. dominować ndk., zdominować dk.

 przym. dominacyjny

 przysł. dominacyjnie

Wiktionary


dominatorka

1. kobieta mająca nad kimś lub nad czymś przewagę;
2. kobieta podporządkowująca sobie innych ludzi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która przeważa nad kimś, nad czymś

 (1.2) kobieta, która panuje nad kimś, nad czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔmʲĩna'tɔrka, AS: domʹĩnatorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominator mos., dominacja ż.

 czas. dominować

Wiktionary


domingo

imię męskie


SJP.pl


dominiak

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Dominiak (ur. 1939) – pięcioboista nowoczesny, trener, mistrz i reprezentant Polski
  • Piotr Dominiak (ur. 1948) – ekonomista, prorektor Politechniki Gdańskiej
  • Wawrzyniec Dominiak (ur. 1932) – inżynier, polityk, poseł na Sejm X kadencji

Wikipedia


dominialny

przymiotnik od: dominium


SJP.pl


dominic

[czytaj: dominik, DOminik] imię męskie


SJP.pl


dominicki

przymiotnik od: Dominika (wyspa lub państwo)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący państwa Dominika, związany z Dominiką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈɲit͡sʲci, AS: dõmʹĩńicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominiczanka ż., Dominiczanin mos., Dominikanka ż., Dominikańczyk mos., Dominika ż.

Wiktionary


dominiczak

nazwisko


SJP.pl


dominiczanin

obywatel Dominiki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. obywatel Dominiki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominika ż.

:: fż. Dominiczanka ż.

 przym. dominicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. Dominikanin

Wiktionary


dominiczanka

obywatelka Dominiki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) przest. obywatelka Dominiki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominika ż.

:: fm. Dominiczanin mos.

 przym. dominicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. Dominikanka

Wiktionary


dominiczek

zdrobnienie od: Dominik (imię męskie); Domek, Domeczek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. Dominik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź Dominiczka na spacer do parku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik mos.

 przym. Dominikowy

Wiktionary


dominiczka

zdrobnienie od: Dominik (imię męskie); Domek, Domeczek


SJP.pl


dominiczyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dominiki lub z nią związany


SJP.pl


dominik

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) śrpol. rel. Dominikanin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) gwara. wielki jarmark w Gdańsku na święto Dominika

Wiktionary

Dominik – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa "dominicus" oznaczającego „Pański”, „należący do Boga”. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Dominika.

Wedle danych rejestru PESEL imię Dominik (jako pierwsze) według stanu na 22 stycznia 2025 w Polsce nosi 135 762 mężczyzn. Jest na 53. miejscu pod względem popularności.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmʲĩɲik, AS: dõmʹĩńik

Wiktionary


dominika

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

 (1.2) geogr. wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych

 (1.3) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

 (2.1) D. i B. lp. od: Dominik

Wiktionary

Nie mylić z: Dominikaną.

Dominika, Wspólnota Dominiki ( Dominica, Commonwealth of Dominica) – państwo na wyspie o takiej samej nazwie na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Nawietrznych (Małe Antyle), pomiędzy Gwadelupą i Martyniką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dominika uzyskała niepodległość 3 listopada 1978 r.

 (1.2) Na Dominice żyje kilka gatunków endemicznych ptaków.

 (1.3) Wczoraj Dominika była w bibliotece.

 (1.3) Oprócz Dominiki w firmie z Wrześni pracuje też Maciej, Krzysztof i Kamil.

 (2.1) Wczoraj Dominika nie było w bibliotece.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈɲika, AS: dõmʹĩńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominikanka ż., Dominikańczyk mos., Dominiczanin mos., Dominiczanka ż., Dominik mos., dominikanin mos.

 przym. dominicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wspólnota Dominiki

Wiktionary


dominikalista

w dawnej Polsce: chłop użytkujący zagrodę i niewielką działkę roli, zobowiązany do pańszczyzny pieszej; zagrodnik dworski


SJP.pl


dominikana

państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Santo Domingo; Republika Dominikańska


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Środkowej;

Wiktionary

Nie mylić z: Dominiką.

Dominikana, oficjalnie: Republika Dominikańska ( República Dominicana) – drugie co do wielkości (po Kubie) państwo na Morzu Karaibskim. Zajmuje około 2/3 powierzchni wyspy Haiti, dzieląc ją z położoną po zachodniej stronie Republiką Haiti.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dominikana jest wyspiarskim państwem na Karaibach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna, AS: dõmʹĩńikãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominikanin mos., Dominikanin mos., Dominikanka ż.

 przym. dominikański

Wiktionary


dominikanie

zakon założony w XIII w. we Francji przez hiszpańskiego kaznodzieję Dominika Guzman


SJP.pl

OP

Wikipedia


dominikanin

członek zakonu katolickiego założonego przez Dominika Guzmana, kaznodzieję hiszpańskiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) rel. członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ulicą idzie dominikanin w białym habicie.

 (1.1) W mediach często widuje się dominikanów wygłaszających swoje poglądy.

 (1.1) Zakon dominikanów powstał w celu przeciwdziałania ruchowi albigensów, a w późniejszym okresie dominikanie często sprawowali urząd inkwizytora, realizując misję głoszenia ewangelii „wszędzie, wszystkim i na wszystkie sposoby”.

 (1.1) Krucjata albigeńska odegrała znaczącą rolę w tworzeniu i organizacji zarówno zakonu dominikanów, jak i średniowiecznej inkwizycji.

 (1.1) Wielebni oo. dominikanie wezwali naszych ojców do kurii biskupiej, a nawet do nuncjatury apostolskiej, uważając wspomniany cud za bajeczkę (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn, AS: dõmʹĩńikãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik m., Dominika ż., Dominikanin m., Dominikanka ż., Dominikana n.

:: fż. dominikanka ż.

 przym. dominikański, podominikański

Wiktionary


dominikanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Dominika


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) rel. zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu dominikańskiego;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poprosił dominikanki o modlitwę w intencji swojej chorej córki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik m.

:: fm. dominikanin m.

 przym. dominikański, podominikański

Wiktionary


dominikanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Dominika


SJP.pl

Dominikanki – rzymskokatolickie żeńskie zgromadzenia zakonne należące do Rodziny Dominikańskiej:

Wikipedia


dominikańczyk

obywatel Dominikany


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) obywatel Dominiki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: dõmʹĩńikãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominika ż., Dominikanka ż.

 przym. dominicki

Wiktionary


dominikański

przymiotnik od:
1. Dominikana (państwo w Ameryce Środkowej);
2. dominikanin (członek zakonu kaznodziejów)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do państwa Dominikana

 (1.2) odnoszący się do zakonu dominikanów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stany Zjednoczone kilkakrotnie interweniowały, zawsze po stronie władz dominikańskich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci, AS: dõmʹĩńikãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominikana ż., Dominikanin m., dominikanin m., Dominikanka ż., dominikańskość ż.

Wiktionary


dominikostwo

Dominik z małżonką; Dominikowie


SJP.pl


dominikowice

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dominikowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Poddębice
  • Dominikowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Gorlice
  • Dominikowice – gromada w powiecie gorlickim
  • Dominikowice – gromada w powiecie poddębickim

Wikipedia


dominikowie

Dominik z małżonką; Dominikostwo


SJP.pl


dominikowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Zobacz też: Dominikowo (Białoruś).

Dominikowo (niem. "Mienken") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Drawno.

Wieś leży ok. 6 km na południowy wschód od Drawna, nad rzeką Słopicą, między dwoma jeziorami: (Dominikowo Małe) oraz jeziorem Dominikowskim.

Wikipedia


dominikowski

nazwisko


SJP.pl


dominikowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dominika (Dominiki) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

 (1.1) przest. gwara. taki, który należy do Dominika

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofka nazbierała poziomek w Dominikowym borze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik mos., Dominiczek mos.

Wiktionary


dominique

[czytaj: dominNIK] imię francuskie


SJP.pl


dominium

1. niezależne państwo wchodzące w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów, np. Kanada, Nowa Zelandia;
2. dawniej: duża posiadłość ziemska należąca do rodziny panującej lub magnackiej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) hist. posiadłość ziemska pana feudalnego

 (1.2) hist. adm. jednostka podziału administracyjnego Galicji;

 (1.3) geogr. adm. forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dominium – w prawie rzymskim własność prywatna.
  • dominium – w systemie feudalnym posiadłości ziemskie należące w całości do pana feudalnego.
  • dominium brytyjskie – niezależne państwo wchodzące w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów oraz uznające monarchę brytyjskiego za głowę państwa, a będące niegdyś kolonią Wielkiej Brytanii.
  • Dominium – jednostka podziału administracyjnego i sądowego Austro-Węgier.
  • Dominium – polska grupa muzyczna.
  • Dominium – w fikcyjnym świecie Star Trek imperium gwiezdne zlokalizowane w kwadrancie gamma stworzone przez rasę Zmiennokształtnych.
  • Pizza Dominium – nieistniejąca polska sieć restauracji. Obecnie przekształcona na Domino's Pizza
  • dominion (ujednoznacznienie)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dominialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domena

Wiktionary


domino

1. gra w układanie 28 płaskich kostek z oznaczonymi punktami (od zera do sześciu);
2. płaszcz z kapturem noszony dawniej przez mnichów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;

 (1.2) kamień do gry w domino (1.1)

 (1.3) strój maskaradowy w formie płaszcza z kapturem

 (1.4) osoba przebrana za domino (1.3)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

 (2.1) W. lp. od: domina

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chodź, zagramy sobie w domino.

 (1.2) Zgubiłem jedno domino z kompletu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmʲĩnɔ, AS: dõmʹĩno

Wiktionary


dominowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dominować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: dõmʹĩnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dominować

 rzecz. dominator mos., dominacja ż.

Wiktionary


dominować

przeważać, panować nad czymś, nad kimś


SJP.pl

czasownik niedokonany

 (1.1) przeważać nad czymś, nad kimś

 (1.2) panować nad czymś, nad kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Microsoft dominuje na rynku komputerowym.

 (1.2) Juliusz Cezar dominował nad niemal całą Europą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: dõmʹĩnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominacja ż., dominator m., dominatorka ż., domina ż., domena ż., dominowanie n., zdominowanie n.

 czas. zdominować dk.

 przym. dominacyjny

 przysł. dominacyjnie

Wiktionary


dominowo

Zobacz też: Dominowo (obwód miński).

Dominowo (niem. "Dominowo", od 1908 "Herrenhofen") – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Dominowo.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dominowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia


dominowski

przymiotnik od: Dominowo, Dominów


SJP.pl


dominowy

przymiotnik od: domino


SJP.pl


dominujący

przeważać, panować nad czymś, nad kimś


SJP.pl

forma czasownika.

 (1.1) ims. przymiotnikowy czynny od dominować

Wiktionary

Patrz:

dominować

Powiązane:

 rzecz. dominacja ż., dominowanie n., zdominowanie n., dominanta ż., domina ż., dominator m., dominatorka ż.

 czas. dominować ndk., zdominować dk.

 przym. dominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewodni

Wiktionary


dominów

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dominów – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Głusk
  • Dominów – wieś w woj. lubelskim, w pow. świdnickim, w gminie Mełgiew
  • Dominów – przystanek kolejowy w Dominowie, w województwie lubelskim

Wikipedia


domisie

postać z programu telewizyjnego Domisie


SJP.pl

Domisie – edukacyjno-wychowawczy program telewizyjny o charakterze widowiska teatralnego z udziałem aktorów i lalek, kierowany do dzieci w wieku przedszkolnym. Premierowe odcinki w latach 2004–2013 emitowane były w TVP1, od 16 lutego 2014 przeniesione zostały do kanału tematycznego dla dzieci TVP ABC.

Wikipedia


domisko

zgrubienie od: dom (budynek)


SJP.pl


domiszcze

zgrubienie od: dom


SJP.pl


domisław

imię żeńskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domisław – staropolskie imię męskie
  • Domisław – wieś w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Czarne
  • Domisław – przystanek kolejowy w Domisławiu w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim

Wikipedia


domisława

imię żeńskie


SJP.pl


domięśniowo

przysłówek

 (1.1) med. poprzez wstrzyknięcie do mięśni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten lek jest podawany domięśniowo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domięśniowy

Wiktionary


domięśniowy

wstrzykiwany do mięśni


SJP.pl


domińczak

nazwisko


SJP.pl


domińczyk

nazwisko


SJP.pl


domiński

nazwisko


SJP.pl


domiś

postać z programu telewizyjnego Domisie


SJP.pl


domka

nazwisko


SJP.pl


domkowicz

właściciel domku jednorodzinnego


SJP.pl


domkowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Domkowo – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Grunwald. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia


domkowy

→ domek


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający kształt domku

Wiktionary

Patrz:

domek

domniemanie

uznanie istnienia niestwierdzonego faktu na podstawie innych ustalonych faktów, pozostających z nim w związku; presumpcja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przypuszczenie

 (1.2) stpol. podejrzenie

Wiktionary

Domniemanie prawne – norma nakazująca przyjąć za udowodniony jakiś fakt lub kształt prawa. Może mieć dwie postacie: "należy domniemywać stan A" lub "jeżeli A, to domniemywa się (funktor tworzący domniemanie) stan B".

Zgodnie z art. 234 KPC domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd; mogą być jednak obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãɲɛ, AS: dõmʹńẽmãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domniemać, domniemywać, mniemać

Wiktionary


domniemany

oparty na przypuszczeniu; przypuszczalny, hipotetyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) oparty na przypuszczeniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sędzia zarządził areszt bezwarunkowy dla domniemanego zabójcy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ, AS: dõmʹńẽmãny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domyślny, hipotetyczny, implicytny, przypuszczalny, rzekomy, zakładany

Wiktionary


domniemać

domyślić się czegoś (przestarzale: domniemać się)


SJP.pl


domniemywać

domyślać się czegoś (przestarzale: domniemywać się)


SJP.pl

czasownik

 (1.1) domyślać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Planeta jednak pozostawała aktywna geologicznie, więc domniemywaliśmy, że ekosystem musi bazować na energii geotermalnej, a te rzekome duże organizmy zamieszkują siedliska podziemne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domniemanie n.

 czas. mniemać

Wiktionary


domocentryczny

koncentrujący się w przestrzeni własnego domu


SJP.pl


domoczyć

zmoczyć do końca, uczynić wystarczająco mokrym


SJP.pl


domofon

rodzaj aparatu telefonicznego, używanego przede wszystkim jako urządzenie umożliwiające identyfikację głosową osób pragnących dostać się do jakiegoś budynku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;

Wiktionary

Domofon (również bramofon) – aparat telefoniczny o uproszczonej budowie, służący do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali, zazwyczaj w obrębie jednego budynku lub posesji.

Najczęściej wykorzystywane w domach, mieszkaniach i innych budynkach do identyfikacji interesantów i do zdalnego otwierania drzwi. Czasami połączony z kamerą i wyświetlaczem – nazywany wtedy wideodomofonem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmɔfɔ̃n, AS: dõmofõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domofonik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) interkom

Wiktionary


domofonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od domofon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domofon m.

Wiktionary


domofonowy

→ domofon


SJP.pl

Patrz:

domofon

domoikowy

kwas domoikowy - neurotoksyna, aminokwas produkowany przez okrzemki


SJP.pl


domokrąstwo

sprzedaż towarów bezpośrednio w domu klienta


SJP.pl


domokrążca

akwizytor; potocznie:
1. osoba chodząca po domach i oferująca rozmaite towary lub usługi;
2. pracownik przedsiębiorstwa zajmujący się akwizycją; agent


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) przest. osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary

 (1.2) pot. zob. akwizytor.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mam dosyć domokrążców zachwalających tandetne dywany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃt͡sa, AS: dõmokrõũ̯šca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domokrąstwo n.

 przym. domokrążny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) komiwojażer

Wiktionary


domokrążczyni

→ domokrążca


SJP.pl

Patrz:

domokrążca

domokrążny

→ domokrążca


SJP.pl

Patrz:

domokrążca

domolewski

nazwisko


SJP.pl


domont

tymczasowy barak wzniesiony na placu budowy


SJP.pl

Domont – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Dolina Oise, około 20 km na północ od Paryża. Partnerskie Miasto Wolsztyna w Polsce w woj. wielkopolskim.

Wikipedia


domontować

zmontować coś dodatkowo


SJP.pl


domontowywać

montować dodatkowo


SJP.pl


domordowywać

mordując, dobijać, przysparzać męczarni


SJP.pl


domorosłość

1. cecha kogoś, kto samodzielnie opanował jakąś umiejętność;
2. cecha czegoś, co wynika z umiejętności zdobytych samodzielnie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest domorosłe; cecha tych, którzy są domorośli

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domorosły

 przysł. domorośle

Wiktionary


domorosły

1. taki, który samodzielnie opanował jakąś umiejętność; nieuczony, niekształcony;
2. ironicznie: swojski, miejscowy, np. domorosła bieda, elegancja, zawiść


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który samodzielnie opanował jakąś umiejętność; nieuczony, niekształcony

 (1.2) iron. swojski, miejscowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domorosłość ż.

Wiktionary


domostwo

1. dom mieszkalny razem z zabudowaniami gospodarskimi; obejście, zagroda, siedziba;
2. duży, zazwyczaj stary, budynek mieszkalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dom mieszkalny wraz z towarzyszącymi zabudowaniami

 (1.2) duży budynek mieszkalny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W małych drzwiach wybitych w bocznej ścianie domostwa ukazywała się czasem służba w barwie książęcej – i z wiadrami lub cebrami na powerkach biegła po wodę do studzien.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gumno, obejście, zagroda

Wiktionary


domosław

imię męskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Domosław – staropolskie imię męskie
  • Domosław – województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Winnica

Wikipedia


domosławski

nazwisko


SJP.pl


domowicz

nazwisko


SJP.pl


domowić

domowić się - stawać się rodzinnym, swojskim, przystosowywać się do lokalnych warunków


SJP.pl


domownica

→ domownik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta stale zamieszkująca jakiś dom

Wiktionary

Patrz:

domownik

Powiązane:

 rzecz. dom m.

:: fm. domownik

Wiktionary


domowniczka

→ domownik


SJP.pl

Patrz:

domownik

domownik

osoba mieszkająca wspólnie z innymi w domu lub mieszkaniu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) członek gospodarstwa domowego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domek mrz., domownica ż.

 przym. domowy

 przysł. domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współlokator

Wiktionary


domowo

przysłówek

 (1.1) tak jak w domu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy rozpaliłem w kominku, zaraz zrobiło się domowo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domownik mos.

 czas. udomawiać ndk., udomowić dk.

 przym. domowy

Wiktionary


domowość

poczucie domowej, rodzinnej atmosfery


SJP.pl


domowy

związany z domem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z domem, dotyczący domu

 (1.2) wyprodukowany w domu

przymiotnik jakościowy

 (2.1) miły i swojski jak w domu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tata przyniósł wczoraj królika. To już nasze trzecie zwierzątko domowe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmɔvɨ, AS: dõmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom m., domek m., domeczek m., domisko n., domiszcze n., domownik m., domator m., domatorka ż., domówka ż., domak mos., udomowienie n., domatorstwo n.

 czas. udomowić, udomawiać, zadomowić się, zadomawiać się

 przym. domatorski

 przysł. domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) domowej roboty

Wiktionary


dompteur

pogromca, treser dzikich zwierząt


SJP.pl


dompteurka

kobieta zajmująca się tresurą dzikich zwierząt


SJP.pl


domra

kozacki instrument ludowy podobny do lutni, w XX wieku zastąpiony przez bałałajkę


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) muz. ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym;

Wiktionary

Domra – białoruski, ukraiński oraz rosyjski instrument ludowy, należący do grupy instrumentów strunowych szarpanych, podobny do bałałajki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Umiem grać na domrze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mra, AS: dõmra

Wiktionary


domrażać

mrozić coś dodatkowo


SJP.pl


domrozić

zamrozić coś dodatkowo


SJP.pl


domu

forma rzeczownika.

 (1.1) D., Ms. lp. od: dom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mu, AS: dõmu

Wiktionary


domurować

1. dokończyć murowanie;
2. murując, dobudować


SJP.pl


domurowywać

1. dokańczać murowanie;
2. murując, dobudowywać


SJP.pl


domuś

zdrobnienie od: dom; domek, domcio


SJP.pl


domyk

cichy domyk - mechanizm hamujący pęd wsuwanej szuflady lub zamykanych drzwiczek i niedopuszczający do trzaśnięcia


SJP.pl


domykacz

urządzenie domykające drzwi


SJP.pl


domykalność

→ domykalny


SJP.pl

Patrz:

domykalny

domykalny

dający się domknąć


SJP.pl


domykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|domykać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedomykanie n., domknięcie n.

 czas. domykać ndk.

Wiktionary


domysł

to, co ktoś przypuszcza, czego się domyśla; przypuszczenie, domniemanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przypuszczenie, domniemanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne są domysły na temat wyginięcia dinozaurów.

 (1.1) Pisząc o Pileckim, nie mogłem ryzykować domysłów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mɨsw̥, AS: dõmysu̯̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domyślny

 czas. domyślać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domniemanie, hipoteza, podejrzenie

Wiktionary


domyć

wyczyścić do końca, całkowicie


SJP.pl


domyślać

1. myśleć o czymś do końca, wyczerpująco;
2. domyślać się - przypuszczać lub odgadywać coś nie mając całkowitej pewności


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. domyśleć)

 (1.1) doprowadzać myśli do stanu umożliwiającego zatwierdzenie czego, podjęcie decyzji

czasownik zwrotny niedokonany domyślać się (dk. domyślić się)

 (2.1) przewidywać coś pomimo niewystarczających danych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domyślanie n., domyślenie n., domysł m.

 przysł. domyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dorozumiewać się, domniemywać, miarkować, odgadywać, podejrzewać, czytać między wierszami, dośpiewywać sobie, przenikać istotę, wyobrażać sobie

Wiktionary


domyśleć

rzadko: doprowadzić myślenie, rozważania do końca, np. domyśleć wszystko do ostatniego szczegółu; przemyśleć, rozważyć


SJP.pl


domyślić

domyślić się - przewidzieć coś mimo niepełnych informacji


SJP.pl


domyślnie

przysłówek

 (1.1) w sposób świadczący o obowiązywaniu odgórnie ustalonych ustawień lub decyzji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niemal każda płyta główna ma domyślnie ustawione automatyczne wykrywanie zainstalowanych dysków twardych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domyślny

 czas. domyślać

Wiktionary


domyślniej

stopień wyższy od przysłówka: domyślnie


SJP.pl


domyślniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: domyślny


SJP.pl


domyślnik

coś, czego trzeba się domyślić


SJP.pl


domyślność

→ domyślny


SJP.pl

Patrz:

domyślny

domyślny

1. łatwo domyślający się; przewidujący, przenikliwy, bystry;
2. taki, którego trzeba się domyślić; przypuszczalny, prawdopodobny, hipotetyczny, implicytny;
3. w informatyce o wartościach lub ustawieniach: odgórnie ustalony lub przyjęty; standardowy, defaultowy;
4. podmiot domyślny - podmiot niewyrażony osobnym wyrazem, dający się wywnioskować z formy orzeczenia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, który łatwo domyśla się czegoś

 (1.2) taki, którego trzeba się domyślać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domyślność ż., domysł m.

 czas. domyślać się ndk., domyślić się dk.

 przysł. domyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) książk. implicytny

Wiktionary


domóweczka

zdrobnienie od: domówka


SJP.pl


domówić

1. powiedzieć coś do końca;
2. ustalić szczegóły, uzgodnić coś;
3. domówić się - przymówić się o coś


SJP.pl


domówka

1. potocznie: impreza odbywająca się w domu; prywatka;
2. środowiskowo: awantura w domu;
3. dawniej: docinek;
4. dawniej: nauka domowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) slang. młodz. impreza organizowana w domu

 (1.2) daw. nauka w domu

 (1.3) daw. docinek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem wczoraj na odjechanej domówce.

 (1.1) Poznałem ją na domówce u Tomka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmufka, AS: dõmufka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz. dom m., domek m., domeczek m., domisko n., domiszcze n., domator m., domatorka ż., domownik m., domowniczka ż., podomka ż., udomowienie n., udomawianie n.

 czas. udomowić dk., udomawiać ndk., zadomowić się dk., zadomawiać się ndk.

 przym. domowy, przydomowy

 przysł. domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prywatka

Wiktionary


domówkowicz

uczestnik domówki


SJP.pl


domówkowy

→ domówka


SJP.pl

Patrz:

domówka

domózgowo

przysłówek

 (1.1) bezpośrednio do mózgu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Badania polegające na zakażaniu myszy, zarówno drogą pokarmową, jak i dootrzewnowo i domózgowo, wykazały, że priony kryją się tylko w mózgu, rdzeniu kręgowym i siatkówce.

Wiktionary


domłacać

1. kończyć młócenie;
2. wymłacać dodatkowo


SJP.pl


domłynkować

doczyścić omłócone ziarno za pomocą młynka


SJP.pl


domłócić

1. dokończyć młócenie;
2. wymłócić dodatkowo


SJP.pl


domżalski

nazwisko


SJP.pl


don

1. tytuł grzecznościowy używany w Hiszpanii, Portugalii i Włoszech;
2. w średniowieczu: tytuł przyznawany osobom z rodziny królewskiej i książętom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) tytuł grzecznościowy używany w Hiszpanii, Portugalii i we Włoszech, tylko w połączeniu z imieniem

wykrzyknik

 (2.1) dźwięk. naśladujący brzmienie dzwonu

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ich śladem podąża tajemniczy don Pedro – szpieg z Krainy Deszczowców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃n, AS: dõn

Wiktionary


donaciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Donaty lub z nią związany


SJP.pl


donacja

1. w prawie: dar, darowizna;
2. dawniej: kwota pieniężna lub dobra ziemskie nadane za zasługi, w nagrodę itp.; darowizna;
3. dawniej: dokument stwierdzający darowiznę na rzecz jakiejś osoby lub instytucji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) darowizna

 (1.2) praw. akt darowizny

Wiktionary

Donacja, majorat donacyjny (z łac. "donatio") – w okresie średniowiecza darowizna dla Kościoła, przeważnie w postaci ziemi później dobra ziemskie nadane przez monarchę jako forma nagrody i uposażenia wyższych urzędników państwowych lub wysokich rangą wojskowych, a także niezbywalny majątek w ten sposób uzyskany.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Donacja funduszu umożliwi założenie biblioteki w miasteczku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donatywum n., donator m., donatorka ż.

Wiktionary


donacjomat

automat do wpłacania datków przy użyciu płatności elektronicznych; daromat; datkomat


SJP.pl


donacyjny

przymiotnik od: donacja


SJP.pl


donająć

nająć kogoś lub coś dodatkowo, dobrać kogoś lub coś przez wynajęcie; dołączyć


SJP.pl


donaks

1. rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny marantowatych, z rzędu imbirowców;
2. cynodon donaks - gatunek cynodonu z rodziny wiechlinowatych, z rzędu wiechlinowców


SJP.pl


donald

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) spoż. rodzaj gumy do żucia

Wiktionary

Donald – imię pochodzenia celtyckiego ("Dumno" + "valos"; „świat” + „potężny”, „możny”). Staroirlandzkie "Domnall" i gaelicko-szkockie "Domhnall" oznacza „silny tego świata” lub „władca świata”.

Wedle danych PESEL według stanu na 19 stycznia 2024 roku imię to nosi w Polsce 209 mężczyzn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Samymi donaldami się nie najesz!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donalduś mos., Donald mos., Donalda ż.

Wiktionary


donalda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

 (2.1) D. i B. lp. od: Donald

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lech pobrał się z Donaldą jakoś w lutym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donald mrz., Donna ż.

:: fm. Donald mos.

Wiktionary


donaldostwo

Donald z małżonką; Donaldowie


SJP.pl


donaldowie

Donald z małżonką; Donaldostwo


SJP.pl


donaldowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Donalda lub z nim związany


SJP.pl


donaldson

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Donaldson – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Hot Spring
  • Donaldson – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Kittson
  • Donaldson – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Schuylkill

Wikipedia


donalduś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m., zdrobn. od Donald

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale nam Donalduś podrósł od wakacji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donald mrz., Donald mos., Donalda ż., Donna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Donek, Donaldzik, Donaldek, Donaldeczek, Donaldzio

Wiktionary


donarski

nazwisko


SJP.pl


donaryt

materiał wybuchowy kruszący, stosowany w górnictwie i do celów wojskowych; amonit


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) górn. wojsk. chem. krusząca, wybuchowa mieszanina saletry amonowej z trotylem i innymi dodatkami

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈnarɨt, AS: dõnaryt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amonit

Wiktionary


donasiennie

→ donasienny


SJP.pl

Patrz:

donasienny

donasienny

stosowany na nasiona lub razem z nasionami przed siewem


SJP.pl


donaszać

1. nosić prawie całkiem zniszczone ubranie, buty, niszczyć je do końca przez noszenie
2. o kobiecie: prawidłowo przebywać ciążę


SJP.pl


donat

pączek w kształcie krążka z dziurką w środku; oponka, donut


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

 (2.1) D. lm. od: Donata

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Donat – miejscowość w gminie Muntogna da Schons, w kantonie Gryzonia, w regionie Viamala
  • Donat – biskup Kartaginy
  • Donat – chorwacki biskup
  • Donat – francuski biskup
  • Donat – grecki biskup
  • Donat – irlandzki biskup
  • Donat – łotewski biskup
  • Donat – rosyjski biskup
  • Donat – włoski biskup
  • Eliusz Donat – rzymski gramatyk
  • Robert Donat – angielski aktor
  • Zdzisława Donat – śpiewaczka polska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znałem w wojsku jednego Donata.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Donata ż.

Wiktionary


donata

pączek w kształcie krążka z dziurką w środku; oponka, donut


SJP.pl

Donata – żeński odpowiednik imienia Donat. Łacińskie "donatus" oznacza „dany, darowany”. Wśród patronek tego imienia – św. Donata, jedna z wczesnych świętych Kościoła katolickiego.

Donata imieniny obchodzi 17 lutego, 7 kwietnia, 21 maja, 7 sierpnia, 5 października.

Wikipedia


donatariusz

dawniej: osoba obdarzona donacją


SJP.pl


donatariuszka

→ donatariusz


SJP.pl

Patrz:

donatariusz

donatello

rzeźbiarz włoskiego renesansu


SJP.pl

Do

Wikipedia


donateware

[czytaj: donatłer] w informatyce: program, z którego użytkownicy mogą korzystać za darmo i rozpowszechniać go, a którego producent prosi w zamian o niewielką kwotę pieniędzy, która będzie wykorzystywana na dalszy rozwój aplikacji


SJP.pl


donatien

[czytaj: donaTJĘ albo donaTJEN; w odmianie: Donatiena - czytaj: doNAtjena itd.] francuskie imię męskie


SJP.pl


donator

osoba, która dokonała zapisu, darowizny na cele społeczne; ofiarodawca, fundator


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba, która ofiarowuje coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈnatɔr, AS: dõnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donatywum n., donacja ż.

:: fż. donatorka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiarodawca, darczyńca

Wiktionary


donatorka

kobieta, która dokonała zapisu, darowizny na cele społeczne; ofiarodawczyni, fundatorka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która ofiarowuje coś na cele społeczne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donacja ż.

:: fm. donator

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiarodawczyni, fundatorka, sponsorka

Wiktionary


donatostwo

Donat z małżonką; Donatowie


SJP.pl


donatowie

Donat z małżonką; Donatostwo


SJP.pl


donatowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Donatowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Czempiń
  • Donatowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie

Wikipedia


donatowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Donata (Donaty) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


donatysta

zwolennik doktryny z wczesnego chrześcijaństwa głoszącej rygoryzm moralny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. zwolennik donatyzmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym też okresie władze cesarskie nasiliły represje stosowane wobec donatystów, co, pomimo początkowego sceptycyzmu, poparł Augustyn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donat mos., donatyzm mrz.

 przym. donatystyczny

Wiktionary


donatystka

→ donatysta


SJP.pl

Patrz:

donatysta

donatystyczny

→ donatyzm


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) hist. rel. związany z donatyzmem, donatystami

Wiktionary

Patrz:

donatyzm

Przykłady

 (1.1) Schizma donatystyczna miała swe początki po wielkim prześladonaniu Dioklecjana i dokonała się niejako na kilku płaszczyznach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donatyzm mrz., donatysta mos.

Wiktionary


donatywa

okazjonalna, przeważnie złota moneta, będąca darem dla władcy lub innej dostojnej osobistości


SJP.pl

Donatywa (od donatio – darowizna, dar) – charakterystyczne dla Rzeczypospolitej szlacheckiej monety złote o wartości od 1,5 do nawet 100 dukatów lub srebrne o masie talara lub jego wielokrotności, bite okazjonalnie w darze dla władców i innych ważnych osobistości przez bogate miasta Prus i Inflant.

Wikipedia


donatywum

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) numizm. złota moneta bita okolicznościowo i rozdawana, przeważnie przez króla z okazji koronacji;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donacja ż., donator m., donatorka ż.

 przym. donacyjny, donatorski

Wiktionary


donatyzm

ruch religijno-społeczny powstały w IV w. w Afryce Północnej


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) hist. teol. rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;

Wiktionary

Donatyzm – ruch kontestacyjny w IV/V w. w Kościele chrześcijańskim w prowincji Afryki Prokonsularnej (obecnie Tunezja i wybrzeże Libii) Cesarstwa Rzymskiego, zapoczątkowany przez biskupa Donata z Kartaginy w następstwie prześladowania chrześcijan za cesarza Dioklecjana (303–305 n.e.). W 412 roku donatyści zostali skazani na banicję przez cesarza Honoriusza, zanikli całkowicie w wyniku najazdu ariańskich Wandalów, a następnie muzułmańskich Arabów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwolenników donatyzmu nazywamy donatystami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donat mos., donatysta mos.

 przym. donatystyczny

Wiktionary


donatyści

zwolennik doktryny z wczesnego chrześcijaństwa głoszącej rygoryzm moralny


SJP.pl


donbabwe

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) żart. pejor. polit. Doniecka Republika Ludowa

 (1.2) żart. pejor. Donieck

 (1.3) żart. pejor. Donieckie Zagłębie Węglowe, Donbas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Elity "Donbabwe i Ługandy" skompromitowały się wielokrotnie, obecnie rejterują, a ich ostatnie flirty z eksprezydentem Miedwiediewem były niestrawne nawet dla jastrzębi.

Wiktionary


donbas

okręg przemysłowy we wschodniej Ukrainie i w południowo-zachodniej Rosji; Donieckie Zagłębie Węglowe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. Donieckie Zagłębie Węglowe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. donbaski, doniecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. pejor. Donbabwe

Wiktionary


donbaski

→ Donbas


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Donbasem, dotyczący Donbasu (Donieckiego Zagłębia Węglowego)

Wiktionary

Patrz:

Donbas

Powiązane:

 rzecz. Donbas mrz.

Wiktionary


donc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. upał

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk hica

Wiktionary


doncaster

[czytaj: donkaster] miasto w Wielkiej Brytanii


SJP.pl

Do

Wikipedia


donderować

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) przest. pot. łajać, besztać kogoś; burczeć, fukać, zrzędzić, piorunować

 (1.2) przest. pot. przewodzić komuś, rządzić kimś, dyrygować, kierować

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Posługa tam była niełatwa: właściciel gospody nie pobłażał i donderował ich przy lada okazji.

 (1.2) Jeśli sobie wyobrażasz, że pozwolę tobie donderować sobą, to się grubo mylisz: ja nie wtrącam się do ciebie i ty nie wtrącaj się do mnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odczas. donderowanie n., dunderowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. dunderować, denderować, dądrować

Wiktionary


donegal

tkanina wełniana z grubej przędzy zgrzebnej


SJP.pl

Do

Wikipedia


donejt

środowiskowo: wsparcie finansowe udzielane streamerom przez ich widzów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) neol. środ. kwota finansowa dobrowolnie przekazana streamerowi (rzadziej: innego rodzaju twórcy internetowemu) przez widza

 (1.2) neol. środ. wiadomość tekstowa wysyłana wraz z donejtem (1.1) i wyświetlana na streamie po jego otrzymaniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeszcze niedawno można było legalnie przyjąć miliony w donejtach i nie zapłacić ani grosza podatku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. donejtować

Wiktionary


donejtować

potocznie: przekazywać donejty (dobrowolne datki)


SJP.pl


dong

jednostka monetarna Wietnamu (1 dong = 10 hao = 100 xu)


SJP.pl

rzeczownik

 (1.1) monet. waluta Wietnamu o symbolu ₫;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Đồng – waluta Wietnamu
  • Dong – dzielnica w rejonie miejskim miasta wydzielonego Taizhong na Tajwanie
  • Dong – grupa etniczna w Chinach
  • Dong Zhiming – chiński paleontolog

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dongowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₫

Wiktionary


donica

1. duże naczynie gliniane lub plastikowe, służące do hodowania roślin ozdobnych; doniczka; wazon;
2. duże, drewniane naczynie do rozczyniania ciasta na chleb; dzieża;
3. gliniana misa do ucierania maku, kremu itp.; makutra


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) duża doniczka, naczynie do hodowania roślin ozdobnych

 (1.2) naczynie służące do wytapiania szkła optycznego

 (1.3) przest. makutra, gliniana misa do ucierania

 (1.4) naczynie drewniane do rozczyniania ciasta na pieczywo

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • donica – duża doniczka, naczynie do hodowania roślin ozdobnych
  • donica – dzieża, naczynie drewniane do rozczyniania ciasta na pieczywo
  • Donica – wzgórze na Wyżynie Częstochowskiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Posadź, proszę, palmę w tej dużej donicy pod oknem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲit͡sa, AS: dõńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doniczka ż.

 przym. doniczkowy, donicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wazon, skrzynka na rośliny

 (1.3) makutra, misa

 (1.4) dzieża

Wiktionary


donicowaty

mający kształt podobny do kształtu donicy


SJP.pl


donicowy

związany z donicą


SJP.pl


doniczka

naczynie gliniane lub plastikowe, służące do hodowania roślin ozdobnych; wazonik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) ogrod. naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

 (1.2) gw-pl|Poznań. mały wazon

Wiktionary

Doniczka (albo donica) – pojemnik, naczynie służące do uprawy roślin. Doniczki wypełniane są substratem uprawowym (ziemią) odpowiednio do wymagań danego gatunku i posiadają otwór odpływowy (pojemniki bez otworów pełnią rolę osłonek). Wykonywane są z różnych materiałów – z plastiku, ceramiki lub metalu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zmiana ziemi i doniczki wymaga od rośliny przystosowania się do nowych warunków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲit͡ʃka, AS: dõńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doniczkowiec mzw., doniczkowce lm nm., Donica ż.

:: zgrub. donica ż.

 przym. doniczkowy, donicowy, doniczkowaty, donicowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk blumentop, blumtopa, łotka

Wiktionary


doniczkarka

1. maszyna produkująca doniczki, zazwyczaj plastikowe;
2. kobieta zajmująca się profesjonalnie doniczkami: ich wyrobem, sprzedażą bądź doradztwem


SJP.pl


doniczkopaleta

paleta rozsadowa


SJP.pl


doniczkować

środowiskowo: uprawiać rośliny w doniczkach


SJP.pl


doniczkowce

pierścienica z rzędu skąposzczetów, żyjąca w wodzie lub glebie; wazonkowiec


SJP.pl


doniczkowiec

pierścienica z rzędu skąposzczetów, żyjąca w wodzie lub glebie; wazonkowiec


SJP.pl


doniczkowy

związany z doniczką


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który rośnie w doniczce

 (1.2) związany z doniczką, dotyczący doniczki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃ɲit͡ʃˈkɔvɨ, AS: dõńičkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donica ż., doniczka ż.

 przym. donicowy

Wiktionary


doniec

kozak doński


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;

Wiktionary

Doniec ( Северский Донец, "Siewierskij Doniec"; Сіверський Донець, "Siwerśkyj Doneć") – rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy (najdłuższy) dopływ Donu o długości 1053 km i powierzchni dorzecza 98 900 km².

Wikipedia

Powiązane:

 przym. doński, doniecki

Wiktionary


doniecczanin

mieszkaniec Doniecka


SJP.pl


doniecczanka

mieszkanka Doniecka


SJP.pl


donieck

1. miasto na Ukrainie;
2. miasto w Rosji


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto na wschodzie Ukrainy;

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Doniecku odbędą się niektóre mecze piłkarskich mistrzostw Europy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃ɲɛt͡sk, AS: dõńeck

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doniecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Józówka (do 1924), hist. Stalino (1924-1961), żart. pejor. Donbabwe

Wiktionary


doniecki

1. → Donieck;
2. obwód doniecki - jeden z 24 obwodów Ukrainy


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Donieckiem, dotyczący Doniecka

 (1.2) związany z Dońcem, dotyczący Dońca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zawodowi żołnierze i ochotnicy, którzy przez 240 dni bronili ruin donieckiego lotniska – w ostatnich tygodniach bijąc się praktycznie o każdy skrawek nowego terminalu – w nocy ze środy na czwartek musieli ustąpić. Dla Ukrainy są narodowymi bohaterami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲɛt͡sʲci, AS: dõńecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donieck m., Doniec m., Don m., Donbas mrz

 przym. doński

Wiktionary


doniesienie

1. komunikat, wiadomość przekazywana przez środki masowego przekazu;
2. zawiadomienie władz o przestępstwie lub wykroczeniu; oskarżenie, donos


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|donieść.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do sensacji jednak nie doszło: według doniesień zachodnich mediów, pertraktacje do niczego nie doprowadziły.

 (1.1) Przyznał, że do UOP-u wpływa dużo doniesień o nieprawidłowościach w pracy komisji przydzielającej koncesje na import paliw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃ɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ, AS: dõńėśė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., donaszanie n., donoszenie n.

 czas. donosić ndk./dk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. donosić)

 (1.1) dokonany od|donosić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widziała nie widziała? Podpali, doniesie, skrzywdzi nienawistna baba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: dõńėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., doniesienie n., donaszanie n., donoszenie n.

 czas. donosić ndk./dk., donaszać ndk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donikąd

tyle co: do żadnego miejsca


SJP.pl

przysłówek miejsca

 (1.1) do żadnego określonego miejsca

Wiktionary

Donikąd (tytuł oryg. "Nowhere") – francusko-amerykański dramat filmowy science-fiction w reżyserii Gregga Arakiego z 1997 roku. Do udziału w filmie zaangażowano pokaźną grupę aktorów młodego pokolenia, wśród których znaleźli się między innymi James Duval, Christina Applegate, Heather Graham, Ryan Phillippe i Denise Richards. Jest to trzeci, finałowy projekt z trylogii Arakiego "Teenage Apocalypse Trilogy", portretującej współczesną dorastającą młodzież.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta strategia donikąd nas nie zaprowadzi, musimy zmienić podstawowe założenia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲikɔ̃nt, AS: dõńikõnt

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. znikąd

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nigdzie

Wiktionary


donimirski

nazwisko


SJP.pl

Donimirski (Donimierski, Brochwicz-Donimierski, Brochwicz odmienny) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Brochwicz, używany przez rodzinę osiadłą na Kaszubach.

Wikipedia


doniosłość

ważność, istotność, duże znaczenie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzymiotnikowy od|doniosły.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doniosły

 przysł. doniośle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prestiż

Wiktionary


doniosły

mający duże znaczenie


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) o dużym znaczeniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To doniosły dzień w naszej historii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doniosłość ż.

 przysł. doniośle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ważny, znaczący

Wiktionary


donioślej

stopień wyższy od przysłówka: doniośle


SJP.pl


donioślejszy

stopień wyższy od przymiotnika: doniosły; bardziej doniosły


SJP.pl


doniszczać

1. niszczyć całkowicie;
2. doniszczać się - doprowadzać się do całkowitego wyniszczenia


SJP.pl


doniszczyć

1. zniszczyć całkowicie;
2. doniszczyć się - doprowadzić się do całkowitego wyniszczenia


SJP.pl


donizetti

[czytaj: donicetti] nazwisko włoskie, m.in. Gaetano Donizetti (1797-1848) - kompozytor włoski


SJP.pl


donkichoteria

postawa życiowa, sposób postępowania właściwy donkiszotowi; donkiszotyzm, donkiszoteria


SJP.pl


donkichotowski

→ Don Kichot; donkiszotowski, donkiszocki


SJP.pl


donkiszocki

→ donkiszot, → Donkiszot, → Don Kichot; donkichotowski, donkiszotowski


SJP.pl


donkiszot

1. błędny rycerz, marzyciel, fantasta, utopista;
2. o człowieku rażąco wysokim i chudym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. człowiek walczący o szlachetne cele, kierujący się wzniosłymi ideami, któremu brakuje poczucia rzeczywistości, realności swoich planów i dlatego sprawia wrażenie komiczne

 (1.2) książk. wyjątkowo wysoki i chudy człowiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyszedł do nas do pracy taki donkiszot i przekonuje wszystkich do walki z korupcją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ŋʲˈciʃɔt, AS: dõŋʹḱišot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donkiszoteria ż., donkiszotyzm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błędny rycerz, fantasta, utopista

Wiktionary


donkiszoteria

postawa życiowa, sposób postępowania właściwy donkiszotowi; donkiszotyzm, donkichoteria


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. postępowanie, zachowanie właściwe donkiszotowi

Wiktionary

Donkiszoteria – postawa życiowa charakteryzująca się marzycielstwem, brakiem rozsądku w ocenianiu ludzi i sytuacji, pragnieniem walki o nierealne cele, nierozsądnym entuzjazmem w podejmowaniu nieosiągalnych zadań oraz walce z urojonymi przeciwnikami (walka z wiatrakami). Osoba postępująca zgodnie z zasadami tejże postawy nazywana jest donkiszotem. Działania takiej osoby są z góry skazane na porażkę, wzbudzając jednocześnie uśmiech i politowanie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. donkiszot m., donkiszotyzm m.

 przym. donkiszotowski, donkiszoterski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donkiszotyzm

Wiktionary


donkiszotowski

→ donkiszot, → Donkiszot, → Don Kichot; donkichotowski, donkiszocki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający wzniosłe, ale nierealistyczne cele

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donkiszoteria ż.

Wiktionary


donkiszotyzm

postawa życiowa, sposób postępowania właściwy donkiszotowi; donkiszoteria, donkichoteria


SJP.pl


donna

1. tytuł grzecznościowy używany wobec kobiet we Włoszech; pani;
2. żartobliwie: ukochana kobieta, dziewczyna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.

 (1.2) geogr. miasto w USA w stanie Teksas;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Norwegia:
    • Dønna – miasto i gmina leżąca w regionie Nordland
  • Stany Zjednoczone:
    • Donna – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Hidalgo

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Donalduś mos., Donald m., Donalda ż.

Wiktionary


donnersmarck

nazwisko


SJP.pl


donor

w półprzewodniku: atom domieszki lub defekt sieci krystalicznej dostarczający elektron do pasma przewodnictwa


SJP.pl

Donor – pojęcie chemiczne oznaczające cząsteczkę, pojedynczy atom lub jon, który dostarcza elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon innym cząsteczkom w trakcie reakcji chemicznej. Cząsteczki przyjmujące (przeciwne donorowym) nazywane są akceptorami.

Wikipedia


donorowy

→ donor


SJP.pl

Patrz:

donor

donos

informacja, zgłoszenie do władz o dokonaniu wykroczenia; denuncjacja


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm

Wiktionary

Donos, denuncjacja – poufne lub tajne (anonim) pismo oskarżające daną osobę lub instytucję, skierowane do osoby lub instytucji (np. policji) dysponującej sankcjami wobec oskarżanego w nim. Stanowi gatunek literatury stosowanej.

Prócz donosów ściśle poufnych zdarzają się także donosy drukowane w formie artykułu publicystycznego – donosy drukowane chęć wywołania użycia sankcji wobec osoby oskarżanej wzmacniają poprzez wywieranie nacisku na opinię publiczną.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. donosiciel mos., donosicielka ż., donosicielstwo n., donoszenie n.

:: zdrobn. donosik mrz.

 czas. donieść, donosić ndk.

 przym. donosicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuncjacja

Wiktionary


donosiciel

osoba, która obserwuje kogoś lub jakieś środowisko i donosi o tym komuś, zwykle w celu uzyskania jakichś korzyści; kapuś, denuncjant, denuncjator, konfident


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. ten, kto donosi, oskarża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W organizacji było ponad dwudziestu donosicieli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃nɔˈɕit͡ɕɛl, AS: dõnośićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donos m., donosik m., donosicielstwo n., donoszenie n., donaszanie n., doniesienie n.

:: fż. donosicielka ż.

 czas. nosić, znosić, donosić ndk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuncjator; hist. delator, sykofanta; pot. kapuś, kabel, kapusta / kapucha, kapelusz, kret, gumowe ucho; slang. dziub, kalafior, łapa, stuk, skunks, śmierdziel

Wiktionary


donosicielka

→ donosiciel


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta, która na kogoś donosi

Wiktionary

Patrz:

donosiciel

Powiązane:

 rzecz. doniesienie n., donos mrz., donosik m., donoszenie n., donaszanie n., donosicielstwo n.

:: fm. donosiciel

 czas. donosić ndk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donosicielski

dotyczący donosiciela lub donosicielstwa; szpiegowski, szpiclowski, kapusiowaty


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donosiciel mos., donosicielka ż., donos mrz., donoszenie n., doniesienie n.

 czas. donosić ndk., donieść dk.

Wiktionary


donosicielstwo

to, czym zajmuje się donosiciel, składanie donosów; kapownictwo, kapusiostwo, szpiegostwo, szpiclostwo


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) potajemne donoszenie do władz lub przełożonych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do kontrowersyjnych metod zarządzania miało należeć podsłuchiwanie rozmów pracowników z aparatów służbowych i promowanie donosicielstwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donos mrz., doniesienie n., donosiciel m., donosicielka ż., donoszenie n.

 czas. donieść dk., donosić ndk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donosik

zdrobnienie od: donos


SJP.pl


donosić

potocznie:
1. nosząc, zużyć zupełnie;
2. przebyć ciążę prawidłowo


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. donieść)

 (1.1) przynosić, dostarczać do określonego miejsca

 (1.2) pot. uzupełniać brakujące rzeczy

 (1.3) powiadamiać o czymś

 (1.4) pejor. zawiadamiać o czymś władze, przełożonych

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

 (2.1) pot. przebyć ciążę do końca

czasownik przechodni dokonany (ndk. donaszać)

 (3.1) pot. zużyć nosząc jakieś ubranie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wczoraj doniesiono o brakach w banku krwi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. noszenie n., donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., doniesienie n., donaszanie n., donoszenie n.

 czas. przenosić, wznosić, donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski, donośny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotaskiwać

 (1.3) informować, komunikować, powiadamiać, zawiadamiać

 (1.4) pot. iść z gębą, kablować, kapować, latać z jęzorem

 (3.1) dodzierać

Wiktionary


donosowy

→ donos


SJP.pl

Patrz:

donos

donoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|donosić.

Wiktionary

Do

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃nɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: dõnošẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., doniesienie n., donaszanie n.

 czas. donosić ndk./dk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donośniej

stopień wyższy od przysłówka: donośnie


SJP.pl


donośniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: donośny


SJP.pl


donośnik

część konstrukcyjna broni palnej


SJP.pl

Do

Wikipedia


donośność

→ donośny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co jest donośne

Wiktionary

Patrz:

donośny

Powiązane:

 przym. donośny

 przysł. donośnie

 rzecz. doniesienie n., donoszenie n.

 czas. donieść, donosić

Wiktionary


donośny

taki, że słychać go daleko; głośny, dźwięczny, gromki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o głosie: taki, który jest głośny, niesie się daleko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój dziadek ma donośny głos, i czasem, gdy mówi, wydaje się, że krzyczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈnɔɕnɨ, AS: dõnośny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donośność ż.

 czas. znosić, nosić ndk., donosić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tubalny, głośny

Wiktionary


donucać

dokańczać nucenie czegoś


SJP.pl


donucić

dokończyć nucenie czegoś


SJP.pl


donudzić

potocznie:
1. znudzić kogoś dodatkowo;
2. nudząc się, dotrwać do końca;
3. donudzić się - znudzić się dodatkowo


SJP.pl


donut

[czytaj: donat] pączek w kształcie krążka z dziurką w środku; oponka, donat


SJP.pl

Doughnut, donut – rodzaj wysmażanego na głębokim oleju wyrobu cukierniczego w kształcie zbliżonym do torusa („oponki”). Często z polewą, np. czekoladową lub lukrową. Popularny w wielu krajach jako słodka przekąska lub deser. Od polskiego pączka odróżnia go kształt i brak nadzienia.

Wikipedia


donżon

baszta obronna wewnątrz zamku; stołp


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) archit. wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;

Wiktionary

Donżon (fr. "donjon", ang. "keep", niem. "Donjon") – wieża łącząca w sobie główne funkcje mieszkalne i obronne, przez co zamieszkiwana była w czasie pokoju. Często mylona z wieżą ostatecznej obrony typu stołp (bergfried), która służyła jedynie funkcji militarnej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jednym z najbardziej znanych donżonów jest wieża Joanny d'Arc w Rouen.

 (1.1) Ogromny, wyniosły donżon górował nad całą budowlą, podobny do wzniesionej w niebo pięści w żelaznej rękawicy, jakby grożącej całemu miastu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n, AS: dõṇžõn

Wiktionary


donżuan

uwodziciel, kobieciarz, lowelas


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pejor. bałamut, uwodziciel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Donżuany jedne, przez całą noc pod oknami po pijaku wyśpiewywali.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuaństwo n., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lowelas, podrywacz, bałamut, casanova, wszetecznik, kochaś, Romeo, zalotnik, kobieciarz

Wiktionary


donżuaneria

sposób bycia charakterystyczny dla donżuana


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) bałamucenie kobiet, postępowanie donżuana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu białogłowom wcale nie przeszkadzała jego donżuaneria, jego bałamutne intrygi i podchody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuanizm m.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuaństwo, donżuanizm, bałamucenie

Wiktionary


donżuanizm

sposób bycia, zachowanie się właściwe donżuanowi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) rzad. bałamucenie kobiet, postępowanie donżuana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Honorata, jego wierna żona, była już zmęczona tym jego nieskutecznym donżuanizmem względem koleżanek z pracy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuaneria ż.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuaństwo, donżuaneria, bałamucenie

Wiktionary


donżuanowski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do donżuana, związany z donżuanem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iście donżuanowskie wybryki pana Leopolda doprowadzały do szewskiej pasji jego małżonkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuański

Wiktionary


donżuański

związany z donżuanem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do donżuana, związany z donżuanem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Donżuańskie wybryki pana Hipolita doprowadzały do szewskiej pasji jego małżonkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuanowski

Wiktionary


donżuaństwo

sposób bycia, zachowanie się właściwe donżuanowi, kobieciarzowi; donżuanizm


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przest. bałamucenie kobiet, postępowanie donżuana

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu kobietom wcale nie przeszkadzało jego donżuaństwo, jego bałamutne intrygi i podchody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuaneria, donżuanizm, bałamucenie

Wiktionary


doocznie

→ dooczny


SJP.pl

Patrz:

dooczny

dooczny

1. wprowadzany przez oko;
2. zwrócony do oka


SJP.pl


doodbytniczo

przysłówek

 (1.1) poprzez odbyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doodbytniczy

Wiktionary


doodbytniczy

taki, który należy zaaplikować do odbytu


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który stosuje się wkładając do odbytu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odbyt m., odbytnica ż.

 przym. odbytniczy, przezodbytniczy

 przysł. odbytniczo, doodbytniczo, przezodbytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rektalny

Wiktionary


dooglądać

dokończyć oglądanie czegoś, np. filmu


SJP.pl


dookolny

znajdujący się dookoła, otaczający ze wszystkich stron; dookólny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) obejmujący przestrzeń wokół, dotyczący przestrzeni dookoła

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dookoła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dookólny

Wiktionary


dookolutka

zdrobnienie od: dokoła


SJP.pl


dookoła

ze wszystkich stron punktu położonego w środku; naokoło; dokoła; naokół


SJP.pl

przyimek

 (1.1) ze wszystkich stron

 (1.2) przen. służy do określenia głównego tematu rozmowy, myśli itp.

przysłówek

 (2.1) ze wszystkich stron punktu położonego w środku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dookoła rycerza pojawili się zbrojni chłopi.

 (1.2) Wszystkie jej myśli krążyły dookoła poznanego wczoraj mężczyzny.

 (2.1) Pokręcili się dookoła, ale nas nie znaleźli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔːˈkɔwa, AS: d•okou̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dookolny, dookólny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 2.1) naokoło, dokoła, naokół, wokoło, wokół

Wiktionary


dookólny

znajdujący się dookoła, otaczający ze wszystkich stron; dookolny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) obejmujący przestrzeń wokoło, dotyczący przestrzeni dookoła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muzeum zamieściło zdjęcia dookólne szeregu obiektów.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dookoła

 przyim. dookoła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dookolny

Wiktionary


doolittle

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doolittle James – pilot i generał lotnictwa Stanów Zjednoczonych
  • Hilda Doolittle – amerykańska poetka
  • Eliza Doolittle – piosenkarka
    • jej płyta Eliza Doolittle (album)
  • Eliza Doolittle - postać z Pigmalion. Romans w pięciu aktach, My Fair Lady, My Fair Lady (film 1964)
  • Doolittle – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Phelps
  • Doolittle – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie Hidalgo
  • Doolittle – album muzyczny grupy Pixies
  • Doktor Dolittle

Wikipedia


doomscrolling

[czytaj: dumskroling] kompulsywne, długotrwałe przeglądanie negatywnych lub niepokojących wiadomości, zwłaszcza w internecie i mediach społecznościowych


SJP.pl

Doomscrolling, doomsurfing – poświęcanie nadmiernej uwagi i czasu na przyswajanie negatywnych, niepokojących wiadomości z mediów, w odniesieniu do przeglądania informacji na ekranie smartfona lub komputera. Termin ten wywodzi się od angielskich słów "doom" – katastrofa, zagłada, fatum oraz "scroll" – przewijanie zawartości ekranu na urządzeniu elektronicznym lub "surf" – surfowanie po Internecie.

Wikipedia


door-to-door

[czytaj: dor-tu-dor]
1. metoda realizacji naprawy sprzętu itp., polegająca na odebraniu go od właściciela, usunięciu usterki i odesłaniu go do niego na koszt serwisu;
2. metoda prowadzenia kampanii wyborczej lub reklamowej polegająca na bezpośrednim odwiedzaniu wyborców lub klientów


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • door-to-door – sposób realizacji naprawy urządzenia, który polega na przesłaniu pocztą kurierską uszkodzonego sprzętu do serwisu (na koszt serwisu). Naprawione urządzenie wraca następnie przesyłką kur...
  • door-to-door – pojęcie funkcjonujące w marketingu.

Wikipedia


doorać

zakończyć proces orania


SJP.pl


doors

[czytaj: dors] potocznie: członek zespołu The Doors


SJP.pl


doorsi

[czytaj: dors] potocznie: członek zespołu The Doors


SJP.pl


doorywać

1. dokańczać oranie;
2. orać dodatkowo;
3. doorywać się - orząc, docierać do jakiegoś punku


SJP.pl


dop

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) środ. eduk. ocena dopuszczająca (w polskim systemie edukacji od roku 1999)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dOP – Dywizjon Okrętów Podwodnych
  • DOP – dilution of precision
  • DOP – Dumbarton Oaks Papers

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na świadectwie mam same dopy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔp, AS: dop

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopka, dwója

Wiktionary


dopadać

np. o deszczu: napadać więcej


SJP.pl


dopadkowy

przymiotnik

 (1.1) daw. rzad. wykonywany od czasu do czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopadkowość ż.

 przysł. dopadkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dorywczy, okazjonalny; daw. dolotny

Wiktionary


dopadywać

o śniegu, deszczu: spadać w większej ilości


SJP.pl


dopajać

1. dawać coś dodatkowo do wypicia;
2. dokańczać pojenie, poić do końca


SJP.pl


dopalacz

1. urządzenie w układzie wydechowym silnika samochodowego ograniczające szkodliwe składniki w spalinach;
2. urządzenie do zwiększania siły ciągu silnika turboodrzutowego przez spalanie dodatkowego paliwa;
3. potocznie: substancja psychoaktywna o działaniu pobudzającym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) techn. lotn. w silniku turboodrzutowym: urządzenie stosowane do spalania dodatkowego paliwa za turbiną w celu zwiększenia siły ciągu silnika;

 (1.2) techn. mot. urządzenie w układzie wydechowym silnika samochodowego umożliwiające utlenianie palnych składników spalin i zmniejszające ich toksyczność;

 (1.3) pot. substancja psychoaktywna o działaniu stymulującym

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dopalacz – urządzenie stosowane w samolotach odrzutowych w celu zwiększania ciągu silnika turboodrzutowego poprzez spalanie dodatkowego paliwa za turbiną.
  • dopalacz – urządzenie w samochodach umożliwiające utlenianie (dopalanie) palnych składników spalin, zmniejszające toksyczność spalin.
  • dopalacze – popularna nazwa niektórych substancji odurzających, często zawierających benzylopiperazynę (BZP).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W piątek od rana kontrolerzy skarbowi sprawdzają sklepy z dopalaczami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpalat͡ʃ, AS: dopalač

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić, dopalać ndk., dopalić dk.

 rzecz. dopalenie n., dopalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) narkotyk

Wiktionary


dopalaczowy

→ dopalacz


SJP.pl

Patrz:

dopalacz

dopalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopalić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpaˈlɛ̃ɲɛ, AS: dopalẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopalić, palić

 rzecz. dopalacz mrz.

Wiktionary


dopalić

1. spalić do końca;
2. zakończyć proces wymagający palenia; wypalić; upalić;
3. upalić dodatkową ilość np. kawy


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopalać)

 (1.1) dokonany od|dopalać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jeśli tymczasem złoci się zaledwie wino, snadź w krwi młodej więcej słońca niż purpury, póki lata gorącości nie dopalą krwi w żyłach i winnej macicy gron!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpalʲit͡ɕ, AS: dopalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopalenie n., dopalanie n., dopalacz mrz.

 czas. palić, dopalać ndk.

 przym. palny

Wiktionary


dopamina

neuroprzekaźnik syntetyzowany i uwalniany przez neurony ośrodkowego układu nerwowego, odpowiedzialny m.in. za koordynację ruchową, napęd i procesy emocjonalne


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fizj. neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

Wiktionary

Dopamina (łac. "dopaminum") – organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin. Ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego.

Dopamina działa przez swoiste receptory (pięć opisanych podtypów) zlokalizowane w błonach presynaptycznej i postsynaptycznej. Odgrywa odmienną rolę w zależności od miejsca swego działania:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hipoteza, że osoby ze schizofrenią mają nadmiar dopaminy w mózgu pojawiła się już w latach 50. XX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dopaminowy, dopaminergiczny

Wiktionary


dopaminergiczny

polegający na przekazywaniu impulsów nerwowych za pośrednictwem dopaminy


SJP.pl


dopamino

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: dopamina

Wiktionary


dopaminowy

→ dopamina


SJP.pl

Patrz:

dopamina

dopasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopasować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopasowywać

 rzecz. dopasowywanie n.

Wiktionary


dopasowany

o ubraniu: przylegający do ciała, dobrze się na kimś układający


SJP.pl


dopasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopasowywać)

 (1.1) wybrać trafnie, coś co idealnie pasuje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jednakże filtr o charakterystyce dokładnie dopasowanej do impulsu prostokątnego jest również trudny w praktycznej realizacji.

 (1.1) […] kruszejące powoli ściany z dopasowanych do siebie niewielkich bloków kamiennych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopasowywać ndk.

 rzecz. dopasowywanie n.

Wiktionary


dopasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przystosowanie, adaptacja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopasowanie n.

 czas. dopasować, dopasowywać

Wiktionary


dopasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dopasować)

 (1.1) zestawiać różne elementy tak, by pasowały do siebie

 (1.2) modyfikować coś tak, aby pasowało do danych założeń lub warunków

czasownik zwrotny niedokonany dopasowywać się (dk. dopasować się)

 (2.1) nastrajać się do kogoś lub czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Coraz bardziej weganizować będzie się też oferta restauracji, dopasowujących ofertę do zmian w potrzebach klientów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopasowanie n., dopasowywanie n.

 czas. dopasować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobierać, dostosowywać, komponować, łączyć, zestawiać

 (2.1) adaptować się, dostosowywać się, dostrajać się, przystosowywać się, wpasowywać się

Wiktionary


dopatrzeć

dopatrzeć się - znaleźć coś w kimś lub w czymś, doszukać się czegoś; doszukać się, spostrzec, dopatrzyć się


SJP.pl


dopatrzyć

1. zatroszczyć się o kogoś lub o coś, roztoczyć nad kimś lub nad czymś opiekę; dopilnować, zaopiekować się;
2. dopatrzyć się - znaleźć coś w kimś lub w czymś, doszukać się czegoś; doszukać się, spostrzec, dopatrzeć się


SJP.pl


dopał

potocznie:
1. przyrząd zwiększający moc nadajnika radiowego;
2. dodatkowe oświetlenie czegoś lampą błyskową


SJP.pl


dopaść

skończyć paść, karmić


SJP.pl

czasownik

 (1.1) raptownie zbliżyć się do celu (np. mety)

 (1.2) złapać lub znaleźć kogoś lub coś po poszukiwaniach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wzruszył ramionami, zrobił marsową minę, a potem zaczął się tak śmiać, że i mnie ogarnęła głupawka. Oparłam się o drzwi i dopadł mnie niekontrolowany atak śmiechu. Co spojrzałam na Adama, który zwinięty na krześle ryczał jak zarzynany prosiak, to łapała mnie czkawka.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. paść

 rzecz. dopadanie

Wiktionary


dopelmitel

czcionka o wysokości 11 punktów


SJP.pl


doper

potocznie: osoba stosująca środki dopingujące


SJP.pl


dopełniacz

1. w językoznawstwie: drugi przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kogo? czego?, który w zdaniu może pełnić funkcje przydawki, dopełnienia, okolicznika czasu oraz orzecznika; genetivus, genetiwus, genetyw;
2. w językoznawstwie: forma wyrazowa tego przypadka; genetivus, genetiwus, genetyw;
3. w biologii: substancja białkowa, która jest obecna w surowicy krwi i przyczynia się do rozpuszczania bakterii i wirusów;
4. w chemii: składnik preparatu owadobójczego lub grzybobójczego, który dodaje się do trucizny w celu rozcieńczenia i zwiększenia jej objętości;
5. surowiec pomocniczy (np. azbest, kaolin), który używany jest przy produkcji papieru w celu nadania mu połysku i koloru


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gram. drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dopełniacz (biologia)
  • dopełniacz (przypadek)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak brzmi ten wyraz w dopełniaczu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ, AS: dopeu̯ʹńač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełnianie n., dopełnienie n., dopełnianka ż., dopełniciel m.

 czas. dopełniać ndk., dopełnić dk.

 przym. dopełniaczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) genitiwus

Wiktionary


dopełniaczowy

→ dopełniacz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) gram. związany z dopełniaczem, dotyczący dopełniacza

Wiktionary

Patrz:

dopełniacz

Powiązane:

 rzecz. dopełniacz mrz.

Wiktionary


dopełniająco

→ dopełniający


SJP.pl

Patrz:

dopełniający

dopełnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopełniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɛwʲˈɲä̃ɲɛ, AS: dopeu̯ʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełnienie n., dopełniacz m., dopełnianka ż., dopełniciel m.

 czas. dopełniać ndk., dopełnić dk.

Wiktionary


dopełniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dopełnić)

 (1.1) uzupełniać do całości

 (1.2) czynić powinności, by coś zakończyć

czasownik zwrotny niedokonany dopełniać się (dk. dopełnić się)

 (2.1) uzupełniać się nawzajem, tworząc odpowiednią całość

 (2.2) stawać się realnym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełniacz mrz., dopełnianie n., dopełnienie n.

 czas. wypełniać, dopełnić dk.

 przym. pełny

 przysł. do pełna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzupełniać, wypełniać

 (1.2) czynić, realizować, spełniać, wykonywać

 (2.1) uzupełniać się

 (2.2) dziać się, realizować się, spełniać się, urzeczywistniać się, wydarzać się, ziszczać się, wchodzić w życie

Wiktionary


dopełnienie

1. to, czym się coś dopełnia, kompletuje; dodatek, uzupełnienie;
2. w gramatyce: część zdania określająca przedmiot, na który się kieruje czynność wyrażana przez orzeczenie;
3. w matematyce: dopełnieni kąta (ostrego) - kąt będący różnicą między kątem danym a kątem prostym


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopełnić.

 (1.2) część dopełniająca całość

 (1.3) gram. część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

 (1.4) mat. zbiór elementów nie należących do danego zbioru;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dopełnienie – pojęcie matematyczne
  • dopełnienie – część zdania
  • Dopełnienie – teoria złożoności
  • dopełnienie algebraiczne
  • dopełnienie grafu
  • dopełnienie Kleene'ego

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W zdaniu „Chłopiec czyta książkę”, wyraz „książkę” występuje w funkcji dopełnienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: dopeu̯ʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełnianie n., dopełniacz m., dopełnianka ż., dopełniciel m.

 czas. dopełniać ndk., dopełnić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) uzupełnienie

Wiktionary


dopełnieniowy

związany z dopełnieniem


SJP.pl


dopełnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopełniać)

 (1.1) dokonany od|dopełniać.

czasownik zwrotny dokonany dopełnić się (ndk. dopełniać się)

 (2.1) dokonany od|dopełniać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełniacz mrz., dopełnianie n., dopełnienie n.

 czas. dopełniać ndk.

 przysł. do pełna, pełno

Wiktionary


dopełzać

1. pełzając, czołgając się, docierać do określonego miejsca; doczołgiwać się;
2. o roślinach: pełzając, pnąc się, osiągać jakieś miejsce


SJP.pl


dopełznięty

taki, który gdzieś dopełzł; dopełzły, dopełźnięty


SJP.pl


dopełznąć

1. pełzając, czołgając się, dotrzeć do określonego miejsca; doczołgać się;
2. o roślinach: pełzając, pnąc się, osiągnąć jakieś miejsce


SJP.pl


dopełzły

1. pełzając, czołgając się, dotrzeć do określonego miejsca; doczołgać się;
2. o roślinach: pełzając, pnąc się, osiągnąć jakieś miejsce


SJP.pl


dopełźnięty

taki, który gdzieś dopełzł; dopełznięty, dopełzły


SJP.pl


dopiastowywać

dawniej: sprawować jakąś funkcję do określonego terminu


SJP.pl


dopiec

1. skończyć piec coś
2. upiec dodatkową ilość czegoś
3. przypiec, przygrzać mocno; dogrzać
4. dokuczyć komuś
5. dopiec się - skończyć się piec


SJP.pl


dopiekać

1. kończyć piec coś
2. piec dodatkową ilość czegoś
3. przypiekać, przygrzewać mocno; dogrzewać
4. dokuczać komuś
5. dopiekać się - kończyć się piec


SJP.pl


dopieprzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopieprzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedopieprzanie n.

 czas. dopieprzać ndk.

Wiktionary


dopieprzyć

1. doprawić potrawę pieprzem, dosypać pieprzu;
2. wulgarnie: brutalnie kogoś pobić; dogadać komuś, dociąć; dopierdolić


SJP.pl


dopieralski

nazwisko


SJP.pl


dopierała

nazwisko


SJP.pl


dopierdalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) wulg. odczasownikowy od|dopierdalać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲjɛrdaˈlãɲɛ, AS: dopʹi ̯erdalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopierdolenie n.

 czas. zapierdalać, pierdolić, dopierdalać ndk., dopierdolić dk.

Wiktionary


dopierdalać

wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. dokładać, dorzucać, dodawać;
2. dopierdalać się - doszukiwać się w kimś albo czymś czegoś złego, doczepiać się, przyczepiać się


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) wulg. dodawać w nadmiarze

 (1.2) wulg. bić

 (1.3) wulg. gadać głupoty

czasownik zwrotny

 (2.1) wulg. czepiać się, nagabywać, dręczyć o coś, robić komuś uwagi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wykładowca dopierdolił nam jeszcze pięć zadań.

 (1.2) Dopierdolili mi w parku.

 (1.3) Ale żeś teraz dopierdolił!

 (2.1) Policjant dopierdolił mu się do uszkodzonego lusterka. Policjant dopierdolił się do niego o uszkodzone lusterko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲjɛrˈdalat͡ɕ, AS: dopʹi ̯erdalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopierdalanie n., dopierdolenie n.

 czas. zapierdalać, pierdolić, dopierdolić dk.

Wiktionary

Synonimy:

dopieprzać, dowalać, dochrzaniać, dokurwiać, dojebać

Wiktionary


dopierdolić

wulgarnie: brutalnie kogoś pobić; dogadać komuś, dociąć; dopieprzyć


SJP.pl


dopierniczyć

dopierniczyć się - pospolicie:
a) mieć o coś pretensje;
b) narzucić swoje towarzystwo


SJP.pl


dopiero

1. tylko, zaledwie (dopiero co - przed chwilą)
2. wykrzyknik wzmacniający (a to dopiero!)


SJP.pl

partykuła

 (1.1) zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

 (1.2) przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano

 (1.3) postawienie warunku

 (1.4) dopiero co → przed chwilą, bardzo niedawno

wykrzyknik

 (2.1) podkreślenie szczególności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie możesz prowadzić samochodu, masz dopiero 17 lat.

 (1.2) Nie dostałem jeszcze przesyłki, ma przyjść dopiero jutro.

 (1.3) Przed zakupem słuchawek muszę przesłuchać na nich kilka moich ulubionych płyt – dopiero wtedy mogę ocenić, czy są dobre.

 (1.4) Właśnie co dopiero odwalił na cały lemiesz sąsiadowi skibę i stając obejrzał się, czy ta kto nie idzie.

 (2.1) Patrz na te grubasy. To ci dopiero para żarłoków!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpʲjɛrɔ, AS: dopʹi ̯ero

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tylko, jedynie

 (2.1) ależ

Wiktionary


dopieroz

partykuła

 (1.1) gw-pl|księstwo łowickie. dopiero

Wiktionary


dopieroż

partykuła

 (1.1) przest. a wówczas, a potem

 (1.2) przest. no to, a więc

 (1.3) przest. cóż dopiero, tym bardziej

 (1.4) przest. …wzmacniająca: w funkcji wykrzyknika, wyraz zdumienia, zaskoczenia itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dopieroż wieczorem, kiedy wróciliśmy do schroniska, zjedliśmy obiad.

 (1.2) I to ładne i to jeszcze ładniejsze, nie wiadomo co kupić i nie wiadomo co wybrać. Dopieroż narady między sobą, pytania…

 (1.3) Zamilkłem. Trudno mówić, a dopieroż mruczyć. • Więc milczę.

 (1.4) Dopieroż się zrobił hałas i tumult przy drzwiach, tamci gniotą, ci pchają, owi krzyczą i grożą (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) ależ

Wiktionary


dopieszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopieszczać.

Wiktionary


dopieszczać

czasownik

 (1.1) drobnymi poprawkami czynić coś dobrego jeszcze lepszym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieszczoch mos.

Wiktionary


dopiewiec

wieś w Polsce


SJP.pl

Dopiewiec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Dopiewo. Wieś jest siedzibą sołectwa Dopiewiec.

W pobliżu miejscowości znajduje się Miejsce Obsługi Podróżnych (MOP Dopiewiec) dla jadących Autostradą A2 w kierunku Świecka.

Wikipedia


dopiewo

wieś w Polsce


SJP.pl

Dopiewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy Dopiewo.

Wikipedia


dopiewski

przymiotnik od: Dopiewo


SJP.pl


dopijać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dopić)

 (1.1) niedokonany od|dopić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. picie n., pijus mos.

Wiktionary


dopilnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopilnować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲilnɔˈvãɲɛ, AS: dopʹilnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopilnować

Wiktionary


dopilnować

przypilnować;
1. pilnując, upewnić się, że ktoś wykona swoje obowiązki;
2. pilnując, zadbać o wykonanie, stan czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopilnowywać)

 (1.1) dokonany od|dopilnowywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Proszę dopilnuj, aby ten list został dziś wysłany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲilˈnɔvat͡ɕ, AS: dopʹilnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopilnowanie n.

Wiktionary


dopilnowywać

przypilnowywać, pilnować;
1. pilnując, upewniać się, że ktoś wykonuje swoje obowiązki;
2. pilnując, dbać o wykonanie, stan czegoś


SJP.pl


dopinać

1. zapinać do końca
2. dołączać coś do czegoś
3. potocznie: osiągać coś, realizować coś
4. potocznie: dokonywać końcowego sprawdzenia, wprowadzać ostatnie poprawki


SJP.pl


doping

1. zachęcanie kogoś do walki przez okrzyki, śpiewy itp.;
2. zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości; środek służący do takich celów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sport. zachęcanie kogoś do walki przez okrzyki, śpiewy itp.

 (1.2) sport. zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

 (1.3) pot. środek farmakologiczny przyjmowany w celu zwiększenia wydolności organizmu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • doping wydolnościowy – sztuczne podnoszenie wydolności zawodników
  • doping sportowy – aplauz, zachęcanie zawodników

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Doping kibiców był dla niemieckich piłkarzy zbyt słabą podnietą wobec przewagi drużyny z Mediolanu.

 (1.2) Ten kolarz został zawieszony na okres sześciu miesięcy za doping wydolnościowy.

 (1.3) Inwestowanie w chemiczny doping mózgu nie jest pozbawione ryzyka - i na dłuższą metę się nie opłaca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpʲĩŋk, AS: dopʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopingować ndk.

 przym. dopingowy, antydopingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podnieta, zachęta

Wiktionary


dopingować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) zachęcać do podejmowania większego wysiłku

czasownik zwrotny niedokonany dopingować się (dk. brak)

 (2.1) wzbudzać w sobie samym chęć do podejmowania większego wysiłku

 (2.2) zachęcać siebie nawzajem do podejmowania większego wysiłku

 (2.3) pot. zażywać środki dopingujące

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Proszę zauważyć, jak pięknie Anglicy dopingują swoją reprezentację.

 (2.1) Cykliczność zawodów sprawia, że dzieci i młodzież w naturalny sposób same dopingują się do podnoszenia sobie poprzeczki.

 (2.2) Stanowimy w tym sezonie szczególnie dobry kolektyw, nawzajem się dopingujemy do lepszej pracy.

 (2.3) Jednak z uwagi na to, że zażyty przez nią specyfik nie wskazywał na dopingowanie się na Justynę nałożono mniejszą roczną dyskwalifikację.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doping m.

 przym. dopingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobilizować, motywować

 (2.1) mobilizować się, motywować się

Wiktionary


dopingowicz

potocznie: sportowiec przyjmujący środki dopingujące


SJP.pl


dopingowiczka

potocznie: sportsmenka przyjmująca środki dopingujące


SJP.pl


dopingowy

związany z dopingiem


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) sport. związany z dopingem, farmakologicznym wspomaganiem sprawności

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doping mrz.

 czas. dopingować

Wiktionary


dopinka

sztuczne lub prawdziwe włosy przypinane w celu uzupełnienia lub przyozdobienia fryzury; treska, tresa


SJP.pl


dopis

krótka dodatkowa notatka lub uwaga; adnotacja, dopisek


SJP.pl


dopisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopisać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopisać

 rzecz. pisanina ż.

Wiktionary


dopisać

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopisywać)

 (1.1) dokonany od|dopisywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Tylko niech pan doktor napisze do Kołobrzegu. — Mogę tylko dopisać, że pacjentka bardzo prosi o miejscowość nadmorską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpʲisat͡ɕ, AS: dopʹisać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pisać

 rzecz. dopisek mrz., pismo n., dopisanie n., pisanina ż.

Wiktionary


dopisek

krótka dodatkowa notatka lub uwaga; adnotacja, dopis


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dodatkowa, krótka informacja dodana do uprzednio istniejącego tekstu

 (1.2) dodatkowy, krótki przekaz tekstowy dołączony do listu pod tekstem głównym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na samym dole dopisek „Sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pisanina ż.

 czas. dopisać dk., dopisywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adnotacja, notatka, przypisek

 (1.2) postscriptum

Wiktionary


dopisywacz

osoba dodająca tekst do już napisanego


SJP.pl


dopisywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopisywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pisanina ż.

Wiktionary


dopisywać

czasownik

 (1.1) pisząc dodawać tekstu do już napisanego

 (1.2) spełniać oczekiwania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drwiono z jej listów pisanych do województwa, bo na kopertach dopisywała: nauczycielka z telewizji… Pewnie plotka!

 (1.2) Na spotkaniach wyborczych naszej kandydatki frekwencja niestety nie dopisywała i trudno obwiniać o to deszcz.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pisać

 rzecz. dopisek mrz., pismo n., pisanina ż.

Wiktionary


dopiąć

1. zapiąć do końca
2. dołączyć coś do czegoś
3. potocznie: osiągnąć coś, zrealizować coś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopinać)

 (1.1) dokonany od|dopinać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Władza sądziła, że zwierając szeregi, zastraszając i kompromitując przeciwników, dopnie swego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: dopʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopięcie n.

 czas. zapinać

Wiktionary


dopić

wypić do końca


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopijać)

 (1.1) dokończyć picie czegoś, co już było wcześniej pite

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spieszył się na pociąg, więc dopił szybko kawę i wyszedł z kawiarni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpʲit͡ɕ, AS: dopʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pić

 przym. niedopity

 rzecz. picie n., pijus mos.

Wiktionary


dopięcie

1. zapiąć do końca
2. dołączyć coś do czegoś
3. potocznie: osiągnąć coś, zrealizować coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) spowodowanie zapięcia czegoś rozpiętego

 (1.2) przen. osiągnięcie czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) To jego ostatnia szansa na dopięcie swego najbardziej ambitnego celu kadencji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: dopʹi ̯ė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopiąć, zapinać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapięcie

Wiktionary


dopiłowywać

spiłowywać do końca


SJP.pl


dopka

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) środ. eduk. ocena dopuszczająca (w polskim systemie edukacji od roku 1999)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem zagrożony, ale wyciągnąłem na dopkę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dop, dwója

Wiktionary


doplatać

pleść do końca, dodatkowo


SJP.pl


dopleść

spleść do końca, dodatkowo


SJP.pl


doplątywać

1. dokańczać plątanie;
2. potocznie: doplątywać się - przyłączać się


SJP.pl


dopochwowo

przysłówek

 (1.1) poprzez pochwę

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dopochwowy

Wiktionary


dopochwowy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) med. umieszczany w pochwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U kobiet w ciąży nie zaobserwowano negatywnego wpływu na płód, tym niemniej leczenie miejscowe lub dopochwowe należy ograniczyć do przypadków uzasadnionych.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dopochwowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochwowy, waginalny

Wiktionary


dopoić

1. dać coś dodatkowo do wypicia;
2. dokończyć pojenie, napoić do końca


SJP.pl


dopokąd

dawniej: dopóki, póki;
1. do końca czasu, w którym coś trwa, np. Dopokąd było zimno, spalali dużo węgla.;
2. do czasu, aż, np.: Bili brawo, dopokąd nie zaczął grac.


SJP.pl

spójnik wprowadzający zdanie podrzędne

 (1.1) daw. …twierdzące, wskazujące na to, jak długo trwa sytuacja opisywana przez zdanie nadrzędne; dopóki

 (1.2) daw. …przeczące, wskazujące na to, kiedy zakończy lub zakończyła się sytuacja opisywana przez zdanie nadrzędne; dopóki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przecież i ja ziemi tyle mam, / Ile jej stopa ma pokrywa, / Dopokąd idę!…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopóki, póki; przest. pokąd

 (1.2) dopóki, póki; przest. pokąd

Wiktionary


dopokądże

wzmocnione "dopokąd"


SJP.pl


dopomagać

udzielać komuś pomocy, wspierać kogoś; wspomagać


SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dopomóc)

 (1.1) udzielać komuś pomocy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔ̃ˈmaɡat͡ɕ, AS: dopõmagać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopomaganie n., dopomożenie n.

 czas. dopomóc dk.

Wiktionary


dopominać

dopominać się;
1. ponawiać prośbę lub żądanie; domagać się;
2. odczuć brak czegoś, potrzebować czegoś


SJP.pl


dopomnieć

dopomnieć się;
1. ponowić prośbę lub żądanie; domagać się, zabiegać o coś;
2. odczuć brak czegoś, potrzebować czegoś


SJP.pl


dopomożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) daw. pomoc, obrona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔ̃mɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: dopõmožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopomóc dk., dopomagać ndk.

Wiktionary


dopomóc

udzielić komuś pomocy, wesprzeć kogoś; wspomóc


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dopomagać)

 (1.1) dokonany od|dopomagać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpɔ̃mut͡s, AS: dopõmuc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomocnictwo n., pomoc ż.

 przym. pomocny

Wiktionary


doposażać

uzupełniać wyposażenie, wzbogacać zasoby, dodawać jakąś część lub funkcjonalność


SJP.pl


doposażyć

uzupełnić wyposażenie, wzbogacić zasoby, dodać jakąś część lub funkcjonalność


SJP.pl


dopotąd

dawniej: dopóty, póty


SJP.pl


dopowiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopowiadać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔvʲjaˈdãɲɛ, AS: dopovʹi ̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopowiadać, powiedzieć

Wiktionary


dopowiadać

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) uzupełniać swoją wypowiedź o jakieś wyrażenie, zwrot; mówić coś jeszcze poza tym, co już się powiedziało; dodać parę słów

 (1.2) uzupełniać, wyjaśniać coś swoim stanem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔˈvʲjadat͡ɕ, AS: dopovʹi ̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopowiadanie n., dopowiedzenie n.

 rzecz. dopowiedzieć dk.

 czas. powiedzieć

Wiktionary


dopowiedzeniowy

→ dopowiedzenie


SJP.pl

Patrz:

dopowiedzenie

dopowiedź

1. uzupełnienie wcześniejszej wypowiedzi;
2. dopełnienie czegoś. np. dopowiedź orkiestrowa


SJP.pl


dopozwać

wezwać osobę trzecią do udziału w procesie jako pozwanego


SJP.pl


dopołudniowy

odbywający się do południa


SJP.pl


doppelgänger

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) zob. sobowtór.

Wiktionary


doppio

1. podwójna kawa, np. podwójne espresso;
2. określenie muzyczne: podwójnie; występuje w powiązaniu z innymi określeniami wykonawczymi


SJP.pl


doppler

potocznie: aparat dopplerowski (urządzenie do robienia USG)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Christian Andreas Doppler – austriacki matematyk i fizyk
  • (3905) Doppler – planetoida
  • Doppler (fantastyka) – fantastyczna istota wykreowana w książkach Andrzeja Sapkowskiego
  • Popularna nazwa technik i urządzeń wykorzystujących efekt Dopplera na przykład:
    • Power Doppler
    • USG dopplerowskie

Wikipedia


dopplerowski

związany z efektem Dopplera, pozwalający określić prędkość czegoś obserwowanego dzięki efektowi Dopplera


SJP.pl


doprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dokończenie prasowania

 (1.2) doprasowanie się: osiągnięcie efektu prasowaniafakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


doprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. doprasowywać)

 (1.1) dokończyć prasowanie

czasownik zwrotny dokonany doprasować się (ndk. doprasowywać się)

 (2.1) osiągnąć efekt prasowania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zazwyczaj ubolewam, że nie mogę doprasować moich ukochanych rzeczy, więc oddaje je do pralni, aby były porządnie wyprasowane.

 (2.1) Po raz kolejny moja czarna koszula nie doprasowała się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


doprasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kończenie prasowania

 (1.2) doprasowanie się: osiąganie efektu prasowaniafakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


doprasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. doprasować)

 (1.1) niedokonany od|doprasować.

czasownik zwrotny niedokonany doprasowywać się (dk. doprasować się)

 (2.1) niedokonany od|doprasować się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


dopraszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. zapraszanie kogoś dodatkowo

 (1.2) pot. uzyskiwanie czegoś po długich, usilnych prośbach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prośba ż., proszenie n., doproszenie n., napraszanie n., naproszenie n., naspraszanie n., odpraszanie n., odproszenie n., ponaspraszanie n., poproszenie n., pospraszanie n., powypraszanie n., pozapraszanie n., przepraszanie n., przeproszenie n., spraszanie n., sproszenie n., upraszanie n., uproszenie n., wproszenie n., wpraszanie n., wypraszanie n., wyproszenie n., zapraszanie n., zaproszenie n.

 czas. prosić ndk., dopraszać ndk., doprosić dk., napraszać się ndk., naprosić dk., naspraszać dk., odpraszać ndk., odprosić dk., ponaspraszać dk., poprosić dk., pospraszać dk., powypraszać dk., pozapraszać dk., przepraszać ndk., przeprosić dk., spraszać ndk., sprosić dk., upraszać ndk., uprosić dk., wpraszać się ndk., wprosić się dk., wypraszać ndk., wyprosić dk., zapraszać ndk., zaprosić dk.

Wiktionary


doprawdy

1. partykuła podkreślająca prawdziwość komunikowanego w zdaniu sądu, odnosząca się do treści całego zdania lub występująca przed wyrażeniem, do którego się odnosi, dodawana do rzeczownika, przymiotnika, czasownika, przysłówka lub liczebnika; naprawdę, zaprawdę, rzeczywiście, istotnie;
2. partykuła tworząca zależne od wcześniejszego kontekstu osobne wypowiedzenie o charakterystycznej, wznoszącej intonacji pytania, wyrażające brak wiary mówiącego w prawdziwość uzyskanej informacji lub jego wątpliwości, czy jest ona prawdziwa, np.: "Napędziłeś nam strachu. - Doprawdy?"


SJP.pl

partykuła

 (1.1) podkreślająca prawdziwość

 (1.2) wyrażająca zdziwienie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co się zaś tyczy holajzy, to doprawdy nie widzę potrzeby, aby pan miał fatygować się po nią do domu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczywiście, naprawdę, zaprawdę, zaiste, iście, dalibóg, dalipan

 (1.2) czyżby

Wiktionary


doprawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doprawiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprawienie n.

Wiktionary


doprawiać

1. wzmacniać smak czegoś, dodając przyprawy


SJP.pl

czasownik

 (1.1) dodawać przypraw do smaku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Elżbieta kończyła doprawiać specjalnym sosem surówkę z różnorakich warzyw i owoców, a Alicja już zaczęła nakrywać stół kolorowym obrusem.

 (1.1) Zasadziła wnuczkę do ucierania ziemniaków na tarce, a sama doprawiała kiszoną kapustę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprawienie n., przyprawa ż.

 czas. przyprawiać

Wiktionary


doprawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doprawić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: dopravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprawić dk., doprawiać ndk.

 rzecz. doprawianie n.

Wiktionary


doprawiony

1. wzmocnić smak czegoś, dodając przyprawy;
2. przygotować do użytku


SJP.pl


doprawić

1. wzmocnić smak czegoś, dodając przyprawy;
2. przygotować do użytku


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doprawiać)

 (1.1) dokonany od|doprawiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta zupa ma nijaki smak. Trzeba ją doprawić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpravʲit͡ɕ, AS: dopravʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprawienie n., przyprawa ż.

 czas. przyprawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński przismaczyć

Wiktionary


doprawka

dodatkowe picie alkoholu


SJP.pl


doprać

1. wyprać do czysta;
2. wyprać dodatkową ilość;
3. skończyć pranie


SJP.pl


doprecyzować

określić coś bardziej szczegółowo; uściślić, uszczegółowić


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doprecyzowywać)

 (1.1) sprawić, że coś wyrażone jest dokładniej, niż wcześniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poseł przekonywał też, że by prezydent podpisał ustawę, wystarczy nanieść dwie kosmetyczne poprawki: doprecyzować zasady wyborów władz organizacji samorządowych i zaproponować inną metodę poboru składek […].

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprecyzowywać ndk.

Wiktionary


doprecyzowywać

określać coś bardziej szczegółowo; uściślać, uszczegóławiać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. doprecyzować)

 (1.1) sprawiać, że coś wyrażone jest dokładniej, niż wcześniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Towarzystwa ubezpieczeniowe nie mają prawa doprecyzowywać umowy obowiązkowego ubezpieczenia.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprecyzować dk.

Wiktionary


doprodukować

wyprodukować dodatkową ilość czegoś


SJP.pl


doproszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) pot. zaproszenie kogoś dodatkowo

 (1.2) pot. uzyskanie czegoś po długich, usilnych prośbach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prośba ż., proszenie n., dopraszanie n., napraszanie n., naproszenie n., naspraszanie n., odpraszanie n., odproszenie n., ponaspraszanie n., poproszenie n., pospraszanie n., powypraszanie n., pozapraszanie n., przepraszanie n., przeproszenie n., spraszanie n., sproszenie n., upraszanie n., uproszenie n., wproszenie n., wpraszanie n., wypraszanie n., wyproszenie n., zapraszanie n., zaproszenie n.

 czas. prosić ndk., dopraszać ndk., doprosić dk., napraszać się ndk., naprosić dk., naspraszać dk., odpraszać ndk., odprosić dk., ponaspraszać dk., poprosić dk., pospraszać dk., powypraszać dk., pozapraszać dk., przepraszać ndk., przeprosić dk., spraszać ndk., sprosić dk., upraszać ndk., uprosić dk., wpraszać się ndk., wprosić się dk., wypraszać ndk., wyprosić dk., zapraszać ndk., zaprosić dk.

Wiktionary


doprowadzalnik

doprowadzający wodę kanał lub rurociąg


SJP.pl


doprowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doprowadzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprowadzać

Wiktionary


doprowadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. doprowadzić)

 (1.1) przywodzić kogoś/coś w określone miejsce

 (1.2) powodować jakiś stan

 (1.3) umożliwiać dostęp czegoś do jakiegoś miejsca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doprowadzał mnie do przejścia, później zawsze musiałam iść sama.

 (1.2) Doprowadzasz mnie do szału! Nie mogłabyś choć raz być zwyczajnie cicho?!

 (1.2) Ucz się pilnie i na bieżąco. Nie doprowadzaj się do sytuacji, gdy musisz nadrabiać lekcje.

 (1.2) Zawsze należy gotować masę mieszając, by nie doprowadzać do powstawania grudek.

 (1.2) Alkohol i narkotyki doprowadzają ludzi do przepaści.

 (1.3) Właśnie u nas na wsi doprowadzają telewizję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔprɔˈvad͡zat͡ɕ, AS: doprovaʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprowadzanie, doprowadzenie

 czas. doprowadzić dk.

Wiktionary


doprowadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doprowadzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprowadzić, doprowadzać

Wiktionary


doprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. doprowadzać)

 (1.1) dokonany od|doprowadzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Musiałem odkręcić kranik, żeby doprowadzić paliwo.

 (1.1) Zamontowanie karty o innej specyfikacji napięciowej może doprowadzić do uszkodzenia płyty głównej.

 (1.1) Stosowanie tych nowych norm powinno doprowadzić do usunięcia z rynku produktów o niezadowalającej jakości […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔprɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: doprovaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprowadzać

 rzecz. doprowadzenie n.

Wiktionary


doprzeć

dawniej:
1. domknąć, docisnąć;
2. dotrzeć, dojść


SJP.pl


doprzędać

prząść do końca lub do pewnego miejsca; doprzędywać


SJP.pl


doprzędywać

prząść do końca lub do pewnego miejsca; doprzędać


SJP.pl


doprzęg

dołączenie do zaprzęgu dodatkowego zwierzęcia; doprzężenie, przyprzążka


SJP.pl


dopukać

1. pukając w coś, spowodować, aby zbliżyło się to do czegoś innego;
2. dopukać się -
a) przywołać kogoś do okna, drzwi itp. pukaniem; dostukać się;
b) nawiązać z kimś kontakt dzięki uporczywym działaniom;
c) wpłynąć na czyjeś emocje dzięki uporczywym staraniom


SJP.pl


dopukiwać

1. pukając w coś, powodować, aby zbliżyło się to do czegoś innego;
2. dopukiwać się -
a) przywoływać kogoś do okna, drzwi itp. pukaniem; dostukiwać się;
b) próbować nawiązać z kimś kontakt dzięki uporczywym działaniom;
c) próbować wpłynąć na czyjeś emocje dzięki uporczywym staraniom


SJP.pl


dopust

nieszczęście, zrządzenie losu lub Boga


SJP.pl


dopuszczający

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) urz. eduk. druga po najniższej ocena szkolna, stopień dopuszczający

forma czasownika.

 (2.1) ims. przymiotnikowy czynny od: dopuszczać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopuszczać ndk.

 rzecz. dopuszczalność ż.

 przysł. dopuszczająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dop.; symbol. 2

Wiktionary


dopuszczalność

→ dopuszczalny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) warunkowe dozwolenie

Wiktionary

Patrz:

dopuszczalny

Przykłady

 (1.1) Pojęcie akceptowalności należy odróżnić od normatywnych koncepcji dopuszczalności (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopuszczający mrz., dopuszczanie, dopuszczenie

 czas. dopuszczać, dopuścić

 przym. dopuszczalny

 przysł. dopuszczalnie

Wiktionary


dopuszczalny

dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczegółowe zadania spoczywające na tej organizacji to ustalanie dopuszczalnych norm naświetlania, wykrywanie promieniowania oraz doskonalenie metod ochrony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpuʃˈt͡ʃalnɨ, AS: dopuščalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopuszczalność ż., dopust m., dopuszczenie n.

 czas. dopuszczać ndk., dopuścić dk.

 przysł. dopuszczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozwolony, tolerowany, akceptowalny, do pomyślenia, do przyjęcia, do zniesienia, dość dobry, jaki taki, pot. może być, przest. możebny, możliwy, pot. ujdzie, względny, znośny

Wiktionary


dopuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopuszczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopuszczać, puszczać, dopuścić

 rzecz. dopuszczalność ż., puścizna ż., spuścizna ż.

Wiktionary


dopuszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dopuścić)

 (1.1) pozwalać zbliżyć się do kogoś lub czegoś

 (1.2) uznawać coś za możliwe

 (1.3) zootechn. doprowadzać samca do samicy w celu rozrodu

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dopuścić)

 (2.1) przystawać, zgadzać się na coś, nie przeszkadzać czemuś

czasownik zwrotny niedokonany dopuszczać się (dk. dopuścić się)

 (3.1) robić coś, zwykle nielegalnego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cały czas rozmawia, nie dopuszcza nikogo do telefonu.

 (1.2) Przepisy krajowe, które dopuszczają rozwiązanie stosunku pracy z powodu osiągnięcia przez pracownika wieku emerytalnego, nie są sprzeczne z prawem unijnym.

 (2.1) Są jeszcze kraje, które nadal dopuszczają kary cielesne jako legalny sposób karania dzieci.

 (3.1) Złodziej ma wymówkę, gdy się sam sędzia kradzieży dopuszcza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopuszczający mrz., dopust m., dopuszczanie n., dopuszczenie n., dopuszczalność ż., puścizna ż., spuścizna ż.

 czas. dopuścić, popuścić dk., puszczać ndk., puścić dk.

 przym. dopuszczalny, niedopuszczalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przewidywać, przypuszczać

 (2.1) przyzwalać, zezwalać, pozwalać

 (3.1) popełniać

Wiktionary


dopuszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopuścić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopuścić, dopuszczać, puszczać

 przym. dopuszczalny

 rzecz. dopuszczalność ż., puścizna ż., spuścizna ż.

Wiktionary


dopuszczeniowy

→ dopuszczenie


SJP.pl

Patrz:

dopuszczenie

dopuścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopuszczać)

 (1.1) dokonany od|dopuszczać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przypadku, kiedy policjant posiada widoczny tatuaż, przełożony może nie dopuścić go do pełnienia służby lub może odsunąć od jej pełnienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: dopuśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopust m., dopuszczalność ż., dopuszczanie n., dopuszczenie n.

 czas. puszczać, dopuszczać ndk.

 przym. dopuszczalny

 przysł. dopuszczalnie

Wiktionary


dopytać

1. dokończyć zadawanie pytań; zapytać dodatkowo;
2. rzadko: wypytać kogoś, chcąc się czegoś dowiedzieć; dopytać się;
3. dopytać się - usilnie pytając, dowiedzieć się czegoś; wywiedzieć się


SJP.pl


dopytka

potocznie: dodatkowy egzamin ustny, zwykle na uczelni


SJP.pl


dopytywacz

potocznie: osoba wnikliwie pytająca o wszystkie szczegóły


SJP.pl


dopytywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopytywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedopytywanie n.

 czas. dopytywać ndk.

Wiktionary


dopytywać

1. dokańczać zadawanie pytań; pytać dodatkowo;
2. wypytywać kogoś, chcąc się czegoś dowiedzieć; dopytywać się;
3. dopytywać się - usilnie pytając, dowiedzieć się czegoś; dopytywać


SJP.pl


dopóki

do momentu gdy coś się wydarzy; do końca czasu; do jakiegoś czasu


SJP.pl

spójnik wprowadzający zdanie podrzędne

 (1.1) jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne

 (1.2) jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wyjdę z domu, dopóki pada deszcz.

 (1.1) Dopóki orły się gnieździły i dopóki je szanowano, dopóty sprzyjało szczęście Herburtom.

 (1.2) przysłowie: Dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie.

 (1.2) Dopóki nie mam pracy, nie mogę szaleć z wydatkami.

 (1.2) Dopóki robotnicy nie mają jasnego wyobrażenia o przyszłym ustroju, dopóki nie przygotowali się doń w zupełności, nie ma po co zaczynać rewolucji robotniczej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpuci, AS: dopuḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) póki (ze zdaniem twierdzącym)

 (1.2) póki (ze zdaniem przeczącym), aż (ze zdaniem twierdzącym lub przeczącym)

Wiktionary


dopóty

spójnik komunikujący, iż czas trwania czegoś jest wyznaczony przez czas trwania innej czynności lub stanu


SJP.pl

spójnik

 (1.1) …komunikujący, iż czas trwania czegoś jest wyznaczony przez czas trwania jakiejś innej czynności lub stanu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pisanie książek wymaga od autora całkowitego zaangażowania, które trwa dopóty, dopóki nie powstanie ostatnia strona.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) póty

Wiktionary


dopł.

skrót od: dopływ


SJP.pl


dopłacenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dopłacić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopłacić

 rzecz. dopłata ż.

Wiktionary


dopłacić

czasownik przechodni dokonany (ndk. dopłacać)

 (1.1) dokonany od|dopłacać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miasto dopłaci również do budowy sali gimnastycznej w Rdzawce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpwat͡ɕit͡ɕ, AS: dopu̯aćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopłacenie n., dopłata ż.

Wiktionary


dopłata

kwota do dopłacenia; dopłacenie do czegoś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) uiszczenie dodatkowej opłaty, dopłacenie

 (1.2) dodatkowo opłacona kwota

Wiktionary

Dopłata – uzupełnienie sumy, zapłata brakującej należności lub długu.

W polskim Kodeksie spółek handlowych nazwą „dopłata” określa się przewidzianą wyłącznie dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (a niedostępną dla spółek akcyjnych) formę dodatkowego finansowania tych spółek przez wspólników. Zasady wnoszenia dopłat do spółki oraz ich zwrotu wspólnikom opisane są zasadniczo w art. 177–179 ksh (w Rozdziale 2 – „Prawa i obowiązki wspólników”) oraz mogą być uszczegółowione w umowie spółki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dopłacenie n., dopłacanie n., opłata ż., zapłata ż., wpłata ż., wypłata ż., spłata ż.

 czas. dopłacić dk., dopłacać ndk., płacić ndk., zapłacić dk., wpłacić dk., wpłacać ndk., wypłacić dk., wypłacać ndk., spłacić dk., spłacać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopłacenie

Wiktionary


dopłatowy

→ dopłata


SJP.pl

Patrz:

dopłata

dopłynąć

1. płynąc, dotrzeć gdzieś;
2. przemieszczając się w jakimś kierunku, dotrzeć gdzieś


SJP.pl


dopływ

1. docieranie cieczy, energii itp. do określonego miejsca, np. dopływ krwi do mózgu;
2. rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) czynność docierania cieczy, energii itp. do określonego miejsca

 (1.2) geogr. hydrol. rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

Wiktionary

Dopływ – rzeka lub mniejszy ciek, który nie uchodzi bezpośrednio do zbiornika wodnego (morza, jeziora), ale do innego cieku (będącego recypientem tego dopływu). W zależności od tego, z której strony brzegu rzeki (patrząc od źródła) dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy mogą mieć własne dopływy – tworząc w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zakład energetyczny powinien gwarantować nieprzerwany dopływ energii do gospodarstw domowych.

 (1.1) Nie ma to jak stały dopływ gotówki.

 (1.2) Stobrawa jest lewym dopływem Odry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpwɨf, AS: dopu̯yf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pływanie n., płynięcie n., dopływanie n., pływalnia ż.

 czas. pływać, dopływać

 przym. dopływowy

 przysł. dopływowo

Wiktionary


dopływać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dopłynąć)

 (1.1) płynąc, osiągać cel

 (1.2) o cieczy, gazie: docierać do określonego miejsca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dopływając do Gdyni, nie zużyli nawet połowy paliwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopływ mrz., dopłynięcie n., dopływanie n.

 czas. dopłynąć dk.

 przym. dopływowy

Wiktionary


dopływowy

związany z dopływem


SJP.pl


dor

członek starożytnego plemienia greckiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. członek starożytnego plemięemienia greckiego;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • En Dor – kibuc
  • Dor – moszaw
  • Dor – wieś w rejonie wołogodzkim obwodu wołogodzkiego
  • Dor – wieś w rejonie totiemskim obwodu wołogodzkiego
  • Dor – wieś w rejonie ust-kubińskim obwodu wołogodzkiego
  • Dor – wieś w rejonie wołogodzkim obwodu wołogodzkiego
  • Dor – wieś w Rosji, w rejonie wołogodzkim obwodu wołogodzkiego
  • Dör – miejscowość
  • D’or Fischer – amerykański koszykarz
  • Dor Elo – izraelski piłkarz
  • Dor Hugi – izraelski piłkarz
  • Dor Peretz – izraelski piłkarz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud Dorów z Dorydy wyruszył na podbój Peloponezu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorycki

 rzecz. dorycki mrz., Doryda ż.

Wiktionary


dora

członek starożytnego plemienia greckiego


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż., poufała forma imienia Dorota

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dora – niemieckie działo kolejowe z okresu II wojny światowej
  • Dora – zespół schronów dla niemieckich okrętów podwodnych (U-Bootów) w Trondheim z okresu II wojny światowej
  • Mittelbau-Dora – niemiecki obóz koncentracyjny
  • Fw 190 D „Dora” – model Focke-Wulf Fw 190, niemieckiego myśliwca z okresu II wojny światowej
  • Dora – miasto w stanie Alabama, w hrabstwie Walker
  • Dora – wieś w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Roosevelt
  • Dora (ang. Dora Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Crawford
  • Dora (ang. Dora Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Moultrie
  • Dora (ang. Dora Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Otter Tail
  • Dora – wieś na Cyprze
  • Dora – dawna wieś, obecnie część miejscowości Jaremcze na Ukrainie
  • Dora – portugalska piosenkarka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Dorota ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Dorka

Wiktionary


dorabiacz

potocznie:
1. osoba, która coś dorabia;
2. osoba zarabiająca więcej pieniędzy dzięki dodatkowej pracy


SJP.pl


dorabiać

1. robić coś dodatkowego lub brakującego;
2. potocznie: zarabiać dodatkowo;
3. przenośnie: wymyślać coś dla uzasadnienia czegoś


SJP.pl


dorada

ryba okoniokształtna z rodziny prażmowatych, występująca w Morzu Śródziemnym i we wschodnim Atlantyku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) icht. srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

Wiktionary

Dorada, sparus złotogłowy ("Sparus aurata") – gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny prażmowatych (Sparidae), jedyny przedstawiciel rodzaju "Sparus".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈrada, AS: dorada

Wiktionary


doradca

1. ten, kto doradza, udziela porad;
2. człowiek lub czynnik wpływający na kogoś pozytywnie lub negatywnie;
3. osoba udzielająca fachowych porad z danej dziedziny za opłatą


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba udzielająca porad

 (1.2) ktoś wywierający wpływ

Wiktionary

To jest strona ujednoznaczniająca. Poniżej znajdują się różne znaczenia hasła „Doradca”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prezydent nominował swoich doradców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈratt͡sa, AS: doratca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradztwo n., doradzanie n., doradzenie n.

:: fż. doradczyni ż.

 czas. radzić, doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. doradczy, radcowski

Wiktionary


doradczy

służący radą, doradzający


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) udzielający rad, służący radą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradczyni ż.

 czas. doradzać ndk., doradzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konsultacyjny, konsultatywny

Wiktionary


doradczyni

kobieta, która doradza


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta udzielająca porad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pierw­szym obo­wiąz­kiem Cianne, a przynajmniej tak widzi to sama doradczyni, jest zapewnienie bez­pie­czeń­stwa sena­torce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradztwo n.

:: fm. doradca m.

 czas. radzić, doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. doradczy, radcowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konsultantka

Wiktionary


dorady

ryba okoniokształtna z rodziny prażmowatych, występująca w Morzu Śródziemnym i we wschodnim Atlantyku


SJP.pl


doradzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) dawanie rad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wygaśnięciu urzędu zajmował się doradzaniem w sprawach czynszowych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradztwo n., doradzenie n., radca mos.

 czas. doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. radcowski, radziecki

Wiktionary


doradzać

mówić komuś, co byłoby dla niego dobrze zrobić; radzić


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. doradzić)

 (1.1) udzielać rad, wskazywać wyjście z sytuacji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradzenie n., doradzanie n., radna ż., doradca mos., doradczyni ż., doradztwo n., radca mos.

 czas. doradzić dk.

 przym. doradczy, radcowski, radziecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radzić

Wiktionary


doradzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) danie rady

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poproś panią w aptece o doradzenie ci, które witaminy są lepsze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradzanie n., doradztwo n., radca mos.

 czas. doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. radcowski, radziecki

Wiktionary


doradzić

powiedzieć komuś, co byłoby dla niego dobrze zrobić; poradzić


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doradzać)

 (1.1) dokonany od|doradzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. radna ż., radca mos., doradzanie n., doradzenie n., rada ż., doradca m., doradczyni ż.

 czas. doradzać ndk., radzić ndk.

 przym. radcowski, radziecki, doradczy

Wiktionary


doradztwo

udzielanie fachowych porad, zwłaszcza prawnych i ekonomicznych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) udzielanie porad

 (1.2) przest. funkcja doradcy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasi specjaliści od trzody chlewnej świadczą doradztwo od żywienia zwierząt po zarządzanie stadem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradzanie n., doradzenie n., doradczyni ż.

 czas. doradzać ndk.

Wiktionary


dorastający

prawie dorosły


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) prawie dorosły

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy od: dorastać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosły mos., dorosła ż., dorastanie n., dorośnięcie n.

 przym. dorosły

 czas. dorastać ndk., dorosnąć dk., doróść dk.

Wiktionary


dorastać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dorosnąć, doróść)

 (1.1) rosnąc, osiągać właściwy wzrost lub wysokość

 (1.2) stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości

 (1.3) osiągać odpowiedni poziom rozwoju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz szczeniak już dorasta, więc trzeba kupić mu obrożę.

 (1.2) Znam Albańczyka, który dorastał w Danii.

 (1.3) Przecież ludzie czasem dorastają do zadań, które są im postawione!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorastanie n., dorosły mos., dorosłość ż.

 przym. dorastający, dorosły

 czas. dorosnąć, rosnąć, postawić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rosnąć, rozwijać się, wzrastać

 (1.2) dojrzewać

 (1.3) dorównywać

Wiktionary


dorawa

nazwisko


SJP.pl


doraźnie

przysłówek sposobu

 (1.1) książk. bez przygotowania, na potrzebę chwili; natychmiast

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈraʑɲɛ, AS: doraźńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doraźny

 rzecz. doraźność ż.

Wiktionary


doraźność

→ doraźny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego co doraźne

Wiktionary

Patrz:

doraźny

Powiązane:

 przym. doraźny

 przysł. doraźnie

Wiktionary


doraźny

zastosowany okolicznościowo; natychmiastowy, dorywczy, okolicznościowy


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zadowalający w danym momencie, zastosowany okolicznościowo, wynikający z potrzeby chwili

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bank dla doraźnej korzyści raczej zrujnuje przedsiębiorstwo, które kredytuje, niż wesprze je w trudnym okresie, licząc na przyszłe korzyści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doraźność ż., raz mrz.

 przysł. doraźnie

 licz. raz

 przym. raźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowy

Wiktionary


dordogne

[czytaj: dorDOŃ] rzeka we Francji


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dordogne – rzeka w południowej Francji
  • Dordogne – departament Francji
  • Dordogne – komputerowa gra przygodowa

Wikipedia


dordrecht

miasto w Holandii


SJP.pl

Dordrecht – miasto i gmina w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa, w delcie Renu i Mozy, na południowy wschód od Rotterdamu. Liczy 113 381 mieszkańców (2012) i tym samym stanowi trzecie co do wielkości miasto w tej prowincji, po Rotterdamie i Hadze.

Wikipedia


dordzałość

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) stpol. dojrzałość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrd͡zawɔɕt͡ɕ, AS: dorʒau̯ość

Wiktionary


dordzewienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dordzewieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrd͡zɛˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: dorʒevʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dordzewieć

Wiktionary


dordzewieć

czasownik nieprzechodni dokonany

 (1.1) zardzewieć do końca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A może po latach zbutwieje stylisko i łopata padnie na swą metalową twarz, aby leżąc w dzikiej trawie dordzewieć do końca?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrd͡zɛvʲjɛ̇t͡ɕ, AS: dorʒevʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dordzewienie n.

Wiktionary


doredagować

zredagować coś dodatkowo, do końca


SJP.pl


doredagowywać

doprowadzać redakcję czegoś do końca


SJP.pl


doregulować

dokładnie wyregulować


SJP.pl


doregulowywać

regulować ostatecznie, dokładnie


SJP.pl


dorek

zdrobnienie od: Izydor, Teodor (imiona męskie)


SJP.pl


dorian

imię męskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Dorian – imię męskie pochodzenia greckiego. Użył go Oscar Wilde w swojej powieści "The Picture of Dorian Gray" (Portret Doriana Graya). Wywodzi się od nazwy plemienia greckiego – Dorów. W greckiej mitologii Dorowie pochodzą od jednego z herosów: Heraklesa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazywam się Dorian Kraj i pochodzę z Zagłębia.

 (1.1) Huragan Dorian ma już czwartą kategorię, zmierza w kierunku Bahamów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔrʲjãn, AS: dorʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dorianek mos.

Wiktionary


doriana

imię żeńskie


SJP.pl


dorianek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. od: Dorian

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odbierz Dorianka z przedszkola.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorian mos.

Wiktionary


dorianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Doriany lub z nią związany


SJP.pl


dorianostwo

Dorian z małżonką; Dorianowie


SJP.pl


dorianowie

Dorian z małżonką; Dorianostwo


SJP.pl


dorianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Doriana (Doriany) lub z nim (z nią) związany


SJP.pl


doris

obce imię żeńskie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doris (Doryda) – imię żeńskie (sporadycznie męskie)
  • Doris – pierwsza żona Heroda Wielkiego
  • Doris Auer – austriacka lekkoatletka
  • Doris Betts – amerykańska pisarka
  • Doris Changeywo (Doris Changeiywo) – kenijska lekkoatletka
  • Doris Coley – amerykańska piosenkarka
  • Doris Day (wł. Doris Mary Ann Kappelhoff) – amerykańska piosenkarka
  • Doris de Agostini – szwajcarska narciarka alpejska
  • Doris Dragović (wł. Dorotea Dragović) – chorwacka piosenkarka
  • Doris Dörrie – niemiecka aktorka
  • Doris Fischer – austriacka brydżystka
  • Doris Giller – kanadyjska dziennikarka, upamiętniona Giller Prize

Wikipedia


dorka

zdrobnienie od: Izydor, Teodor (imiona męskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufale Dorota

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Dora

Wiktionary


dorkas

zwierzę, gatunek gazeli, żyje w Afryce


SJP.pl


dorking

brytyjska rasa kur


SJP.pl

Dorking – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w regionie South East England, w hrabstwie Surrey, położone nad rzeką Mole. W 2001 r. miasto to zamieszkiwało 17 000 osób.

Wikipedia


dormeza

1. luksusowa, co najmniej czterokonna kareta podróżna, umożliwiająca pasażerom spanie w czasie jazdy;
2. dawniej: kolczyk niewymagający zdejmowania na noc


SJP.pl

Dormeza, leżajka (fr. "dormeuse" – kanapka, leżanka) – kryty powóz, rodzaj karety, służący do odbywania dalszych podróży i przystosowany do spania w czasie jazdy. Używany w XIX-wiecznej Francji.

Wikipedia


dormezy

1. luksusowa, co najmniej czterokonna kareta podróżna, umożliwiająca pasażerom spanie w czasie jazdy;
2. dawniej: kolczyk niewymagający zdejmowania na noc


SJP.pl


dormitarz

sala sypialna w klasztorach, konwiktach lub zakładach wychowawczych; dormitorium


SJP.pl


dormitorium

sala sypialna w klasztorach, konwiktach lub zakładach wychowawczych; dormitarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sala sypialna w klasztorze, konwikcie albo w zakładzie wychowawczym

Wiktionary

Do

Wikipedia


dormowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Dormowo (pol. hist. "Durmowo") – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Międzychód.

Wikipedia


dorn

1. chwytak do mocowania podczas obróbki wyrobów mających centralny otwór; imadło, obejma;
2. cylinder, na którym obrabia się wyroby z gumy;
3. trzpień z hartowanej stali używany w hutnictwie; przecinak, wybijak


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wybijak

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dorn – dzielnica Waldkirchen
  • Dorn – dzielnica Wuppertalu
  • Friedrich Ernst Dorn – niemiecki fizyk
  • Heinrich Dorn – niemiecki kompozytor
  • Joel Dorn – amerykański producent muzyczny
  • Ludwik Dorn – polski polityk
  • Michael Dorn – amerykański aktor
  • Dorn – grupa muzyczna
  • George Dorn Screams
  • Dorn-Dürkheim

Wikipedia


dornier

marka dawnych samolotów


SJP.pl

Dornier-Werke GmbH – niemiecka wytwórnia lotnicza założona we Friedrichshafen w 1922 roku przez Claude Dorniera.

Od chwili założenia do dziś wytwórnia skonstruowała wiele maszyn zarówno dla celów wojskowych, jak i na rynek cywilny.

Wikipedia


doroba

nazwisko


SJP.pl


dorobek

1. to, czego się ktoś dorobił; majątek, mienie;
2. ogół dzieł uczonego, pisarza, artysty itp.;
3. ogół osiągnięć w jakiejś dziedzinie;
4. zdobywanie, gromadzenie majątku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) to, czego ktoś się dorobił

 (1.2) ogół twórczości określonego uczonego, pisarza, artysty itp.

 (1.3) ogół osiągnięć w jakiejś dziedzinie

 (1.4) dorabianie się, zdobywanie majątku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Małżonkowie mogą w umowie majątkowej zmienić lub uchylić ustawowy ustrój wspólności dorobków.

 (1.2) Charakteryzując cechy sztuki awangardowej, nie możemy zapominać o świadomym odrzuceniu dorobku pokoleń artystów.

 (1.3) Kreacjoniści ignorują dorobek współczesnej paleoantropologii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorobnik mos., dorobkiewicz mos.

 czas. dorobić dk., dorabiać ndk.

Wiktionary


dorobienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dorobić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dorobić

Wiktionary


dorobisz

1. zrobić coś dodatkowego lub brakującego;
2. potocznie: zarobić dodatkowo;
3. przenośnie: wymyślić coś dla uzasadnienia czegoś


SJP.pl


dorobić

1. zrobić coś dodatkowego lub brakującego;
2. potocznie: zarobić dodatkowo;
3. przenośnie: wymyślić coś dla uzasadnienia czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dorabiać)

 (1.1) dokonany od|dorabiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔbʲit͡ɕ, AS: dorobʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. robić

 rzecz. dorobienie n., dorobek mrz.

Wiktionary


dorobkiewicz

człowiek, który dorobił się majątku niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, starający się naśladować zamożne warstwy społeczeństwa; parweniusz; nuworysz; nowobogacki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pogard. osoba bogata lub o wysokiej pozycji społecznej osiągniętej z wykorzystaniem sprzyjających okoliczności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztuka, napisana z dużym humorem i wdziękiem, opowiada o perypetiach młodego szlachcica starającego się o rękę córki tytułowego dorobkiewicza, ten jednak usiłuje wydać ją za księcia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorobek mrz., dorobkiewiczostwo n., dorobnik mos.

 przym. dorobkiewiczowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowobogacki, nuworysz, parweniusz; daw. dorobnik

Wiktionary


dorobkiewiczka

→ dorobkiewicz


SJP.pl

Patrz:

dorobkiewicz

dorobkiewiczostwo

pogardliwie: dążenie do wzbogacenia się


SJP.pl


dorobkiewiczowski

→ dorobkiewicz


SJP.pl

Patrz:

dorobkiewicz

dorobkowy

przestarzale: pochodzący z dorobku, wzbogacony przez dorobek, nabyty pracą


SJP.pl


dorobnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) daw. dorobkiewicz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorobek m., dorobkiewicz m.

 czas. dorobić się dk.

Wiktionary


dorocia

zdrobnienie od: Dorota (imię żeńskie)


SJP.pl


dorociak

nazwisko


SJP.pl


dorociny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Doroty lub z nią związany


SJP.pl


dorociński

nazwisko


SJP.pl


dorocznie

przysłówek

 (1.1) każdego roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Filateliści zwykli dorocznie spotykać się w Chorzowie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doroczny

 rzecz. rocznik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) corocznie, rok w rok, rokrocznie

Wiktionary


doroczny

odbywający się raz w roku


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) odbywający się każdego roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spotykali się na dorocznym święcie nadleśnictwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rok mrz., roczek mrz., rocznik mrz.

 przym. roczny

 przysł. dorocznie, rocznie

Wiktionary


dorodniej

stopień wyższy od przysłówka: dorodnie


SJP.pl


dorodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dorodny


SJP.pl


dorodność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dorodne; cecha tych, którzy są dorodni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorodny

 przysł. dorodnie

Wiktionary


dorodny

wyróżniający się zdrowym, ładnym wyglądem, np. dorodne owoce


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wyróżniający się pięknym, zdrowym wyglądem, urodziwy, przystojny i postawny

 (1.2) o roślinach, owocach: zdrowy i dojrzały

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W ogrodzie rosło kilka dorodnych fig.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorodność ż.

 przysł. dorodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poet. hoży

Wiktionary


dorohusk

wieś w województwie lubelskim


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. wieś we wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim;

Wiktionary

Dorohusk (dawniej także "Drohiczyn chełmski") – wieś w Polsce położona w Obniżeniu Dubieńskim, w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Dorohusk. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 816.

Wieś leży przy granicy z Ukrainą przebiegającej na rzece Bug. W sąsiedztwie wsi znajduje się drogowe i kolejowe przejście graniczne Dorohusk-Jagodzin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rolnik z blokady Dorohuska dostaje pogróżki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorohuszczanin mos., dorohuszczanka ż.

 przym. dorohuski

Wiktionary


dorohuski

→ Dorohusk


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Dorohuska, związany z Dorohuskiem

przymiotnik jakościowy

 (2.1) charakterystyczny dla Dorohuska lub dorohuszczan, mający cechy lub właściwości przypisywane Dorohuskowi lub dorohuszczanom

Wiktionary

Patrz:

Dorohusk

Przykłady

 (1.1) Tyle czasu zajęło wykwalifikowanym policjantom sprawdzenie wszystkich zakamarków dorohuskiego przejścia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorohusk mrz., dorohuszczanin mos., dorohuszczanka ż.

Wiktionary


dorohuszczanin

mieszkaniec Dorohuska (wsi w Polsce)


SJP.pl


dorohuszczanka

mieszkanka Dorohuska (wsi w Polsce)


SJP.pl


dorosnąć

doróść;
1. osiągnąć odpowiednio duży wzrost;
2. dogonić kogoś pod względem umiejętności, osiągnąć ten sam poziom, dorównać komuś;
3. osiągnąć odpowiedni wiek; stać się dorosłym


SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dorastać)

 (1.1) osiągnąć odpowiednio duży wzrost, wielkość

 (1.2) osiągnąć odpowiedni wiek; stać się dorosłym

 (1.3) przen. dogonić kogoś pod względem umiejętności, osiągnąć ten sam poziom, dorównać komuś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupiliśmy pieska rasy labrador, teraz waży 10 kg, ale jak dorośnie, to będzie miał ponad 30.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosły mos., dorosła ż., dorastanie n., dorośnięcie n., dorosłość ż.

 przym. dorosły, dorastający, niedorosły

 ims. dorastający

 czas. rosnąć, dorastać ndk., doróść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. doróść

Wiktionary


dorosz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Andrzej Dorosz − polski menadżer
  • Antoni Dorosz − polski lekarz i wojskowy
  • Beata Dorosz − polski historyk literatury
  • Kazimierz Dorosz − polski socjalista, dyplomata
  • Krzysztof Dorosz − polski eseista i publicysta
  • Orest Dorosz − ukraiński piłkarz
  • Dorszcz Dorosz-polski filolog, anglista

Wikipedia


doroszewski

nazwisko, np. Witold Doroszewski (1899-1976), polski językoznawca, redaktor Słownika języka polskiego


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Alina Doroszewska
  • Antoni Doroszewski
  • Jan Doroszewski
  • Janina Doroszewska
  • Urszula Doroszewska
  • Witold Doroszewski
  • Słownik języka polskiego (Witold Doroszewski)

Wikipedia


doroszkiewicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Bazyli (Doroszkiewicz) (Włodzimierz Doroszkiewicz) – prawosławny biskup
  • Irena Doroszkiewicz – policjantka, pierwsza w historii Polski kobieta w randze nadinspektora
  • Warsonofiusz (Doroszkiewicz) (Bazyli Doroszkiewicz) – prawosławny biskup
  • Włodzimierz Doroszkiewicz – duchowny prawosławny PAKP i ROCOR
  • Włodzimierz Doroszkiewicz – polski biolog

Wikipedia


dorosła

kobieta pełnoletnia


SJP.pl


dorosłość

zbiór cech fizycznych, psychicznych i określonych prawnie, które umożliwiają człowiekowi określone działania, dają pewne prawa i obowiązki; pełnoletniość, pełnoletność, dojrzałość


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dorosłe

Wiktionary

Dorosłość – określenie stanu dojrzałości fizycznej (w biologii odnosi się do organizmu), zwykle człowieka (mężczyzny lub kobiety), który nie jest dzieckiem.

Uzyskanie pełnoletniości jest momentem formalnie oznaczającym dorosłość (mylnie utożsamianą z dojrzałością).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inne możliwe wpływy biologiczne obejmują ewolucję, genetykę, epigenetykę i hormony (zarówno w trakcie rozwoju, jak i w dorosłości).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosły m., dorastanie n., dorośnięcie n.

 czas. dorastać ndk., dorosnąć dk.

 przym. dorosły, niedorosły

 przysł. dorośle

Wiktionary


dorosły

1. o ludziach i zwierzętach: taki, który osiągnął odpowiedni wiek i stopień rozwoju; pełnoletni, dojrzały;
2. charakterystyczny dla dojrzałego człowieka, taki jak u dojrzałego człowieka, np. dorosły pogląd; poważny, przemyślany, rzeczowy, pragmatyczny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

 (1.2) praw. o człowieku: w wieku, w którym człowiek ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny

 (1.3) właściwy dorosłemu (1.1,2) człowiekowi lub zwierzęciu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (2.1) dorosła (1.1) osoba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy jest karma dla dorosłych psów?

 (1.1) W wielu krajach człowiek staje się dorosły po osiągnięciu 18 (= osiemnastu) lat.

 (2.1) Do kasyna mogą wejść tylko dorośli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔswɨ, AS: dorosu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosłość ż.

 czas. dorastać ndk., dorosnąć dk.

 przym. dorastający, niedorosły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dojrzały

Wiktionary


dorota

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

– imię żeńskie pochodzące z Δωροθέα ( δῶρον – dar i θεός – bóg, „dar od boga”). Jego męskim odpowiednikiem jest Doroteusz. W Polsce imię to odnotowano po raz pierwszy w 1385. Znane są też inne formy tego imienia: Dochna, Dora, Doroteja, Dorotka. To samo znaczenie ma złożone z analogicznych członów, tylko w odwrotnej kolejności, imię Teodora (a także imię Mateusz pochodzenia hebrajskiego).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dorota jest najpiękniejszą dziewczyną na świecie.

 (1.1) Pod koniec średniowiecza w Szwecji św. Dorotę dodano jako piętnastą do grona Czternastu Świętych Wspomożycieli.

 (1.1) Córka skarży się na zachowanie wychowawczyni, pani Doroty i jej męża.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔta, AS: dorota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorocin mrz., dorotanka ż., dorotka ż., Dorotowo n., Dorotów mrz.

:: zdrobn. Dorotka ż., Dorocia ż., Dosia ż., Dora ż.

:: war. Dorotea ż.

:: fm. Doroteusz m.

 przym. Dorotowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dorotka, Dosia, Dora; rzad. war. Dorotea; gw. Górny Śląsk Dorka

Wiktionary


doroteusz

imię męskie


SJP.pl

Doroteusz – imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające „dar od boga”; jego żeńskim odpowiednikiem jest Dorota. To samo znaczenie ma złożone z analogicznych członów, tylko w odwrotnej kolejności, imię Teodor.

Doroteusz imieniny obchodzi: 4 stycznia, 28 marca, 5 czerwca, 9 sierpnia i 9 września.

Wikipedia


doroteuszostwo

Doroteusz z małżonką; Doroteuszowie


SJP.pl


doroteuszowie

Doroteusz z małżonką; Doroteuszostwo


SJP.pl


doroteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Doroteusza lub z nim związany


SJP.pl


dorothea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) astr. planetoida o numerze 339 z pasa głównego asteroid;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrɔˈtɛa, AS: dorotea

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorotea ż., Dorota ż., Doroteusz m., Dorocin m., dorotanka ż., Dorotka ż.

Wiktionary


dorotka

1. roślina z rodziny pryszczyrnicowatych;
2. dawniej: loch więzienny;
3. dawniej: gruba kiszka wieprzowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Dorota

 (1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Tarłów;

 (1.3) geogr. część wsi Piskorzów, w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dorotka – rodzaj roślin z rodziny pryszczyrnicowatych
  • Dorotka – część wsi Piskorzów w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Pieszyce
  • Dorotka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Tarłów
  • Dorotka – zdrobnienie imienia Dorota
  • Dorotka – potoczna nazwa Góry Świętej Doroty
  • Dorotka – wesoły dinozaur – serial animowany

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na urodzinach u Dorotki podali kluski śląskie.

 (1.2) Przejeżdżając przez Dorotkę, widzieliśmy bocianie gniazdo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorothea ż., Dorota ż., Dorotowo n., Dorotów mrz.

Wiktionary


dorotowo

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dorotowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Więcbork
  • Dorotowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Stawiguda
  • Dorotowo – gromada
  • Dorotowo – nieczynny przystanek kolejowy, a dawniej także stacja w Dorotowie, w województwie kujawsko-pomorskim

Wikipedia


dorowie

starożytne plemię greckie


SJP.pl

Dorowie – lud grecki mówiący dialektem doryckim, który pod koniec II tysiąclecia p.n.e. zajął Helladę achajską. Pierwotnie, kiedy przebywali w górach Pindos, nazywali się "Makednoi", a "Dorami – Dorieis" – stali się w trakcie inwazji.

Według mitycznej tradycji Dorowie, potomkowie Dorosa, połączyli się z żyjącymi na wygnaniu potomkami Heraklesa – achajskimi Heraklidami. Dorowie mieli dzielić się na trzy plemiona: "Hylleis", "Dymanes" i "Pamfyloi".

Wikipedia


dorozumiany

taki, którego można się dorozumieć (domyślić)


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) praw. taki, którego można się domyślić, przypuszczalny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reasumując, jeżeli pracownik nie podpisał umowy o pracę, ale wykonuje czynności związane ze wskazanym w umowie stanowiskiem, wyraźnie podkreślić należy, iż do zawarcia umowy o pracę doszło, ale w sposób dorozumiany, co jednak nie ma wpływu na ważności takiej umowy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozumieć ndk.

Wiktionary


dorozumieć

potocznie: dorozumieć się - domyślić się, odgadnąć, dociec


SJP.pl


doroślej

stopień wyższy od przysłówka: dorośle


SJP.pl


doroślejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dorosły


SJP.pl


dorośnięty

doróść;
1. osiągnąć odpowiednio duży wzrost;
2. dogonić kogoś pod względem umiejętności, osiągnąć ten sam poziom, dorównać komuś;
3. osiągnąć odpowiedni wiek; stać się dorosłym


SJP.pl


dorożka

lekki pojazd konny, środek transportu miejskiego w XIX wieku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) transp. lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;

Wiktionary

Dorożka (potocznie również fiakier, drynda) – lekki, jedno- lub dwukonny, czterokołowy pojazd zaprzęgowy używany do przewozu 1–4 pasażerów, wprowadzony we Francji w latach 40. XVII wieku oraz w Rosji na początku XIX wieku. Wyposażony jest w składany dach nad tylną (pasażerską) częścią, natomiast przednie siedzenie (kozioł), przeznaczone dla powożącego (fiakra), jest zwykle odkryte. Obecnie dorożka służy do wynajmu (za opłatą) i jest atrakcją turystyczną wielu miast jako element lokalnego folkloru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obszarpane dorożki, zaprzągnięte w chude konie, wlokły się leniwie; tramwaje huczały przebiegając; po trotuarach snuli się pospiesznie, gorączkowo ludzie, jak długa, ruchoma wstęga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔʃka, AS: doroška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożkarz mos., dorożkarstwo n.

 czas. dorożkować ndk.

 przym. dorożkarski

Wiktionary


dorożkarka

→ dorożkarz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zajmująca się przewozem osób dorożką

 (1.2) daw. żona dorożkarza

Wiktionary

Patrz:

dorożkarz

Powiązane:

 rzecz. dorożkarstwo n.

:: fm. dorożkarz

 przym. dorożkarski

 czas. dorożkować

Wiktionary


dorożkarski

→ dorożkarz; dryndziarski, fiakierski


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dorożkarzem, dotyczący dorożkarza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożkarka ż., dorożka ż., dorożkarz mos.

 czas. dorożkować

Wiktionary


dorożkarstwo

zawód dorożkarza


SJP.pl


dorożkarz

właściciel dorożki trudniący się przewożeniem pasażerów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) właściciel dorożki trudniący się zawodowo przewożeniem pasażerów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odpowiednie warunki pracy dla koni określają także umowy zawierane przez miasto z dorożkarzami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔʃkaʃ, AS: doroškaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożkarka ż., dorożka ż., dorożkarstwo n.

 przym. dorożkarski

 czas. dorożkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dryndziorz, fiakier

Wiktionary


dorożkować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) rzad. powozić dorożką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do której dorożkują ulicami Krakowa?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożka ż., dorożkarka ż., dorożkarstwo n., dorożkarz mos., dorożkowanie n.

 przym. dorożkarski

Wiktionary


dorożyński

nazwisko


SJP.pl


dorpacki

→ Dorpat (dawna nazwa Tartu - miasta w Estonii)


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dorpatem, dotyczący Dorpatu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorpat m.

Wiktionary


dorpat

dawniej: Tartu - miasto w Estonii


SJP.pl


dorper

rasa owiec domowych pochodząca z RPA, o charakterystycznej czarnej głowie


SJP.pl

Dorper (Ovis Aries) – rasa owiec domowych pochodząca z RPA.

Jest to skrzyżowanie owcy rasy Dorset Horn i Czarnoglowki Perskiej, została opracowana w 1930 roku. Jest owcą, która wykazuje bardzo szybki przyrost masy i doskonałe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Dzienny przyrost masy jagniąt waha się w granicach 250 – 400g. W dorosłym życiu baran osiąga wagę około 85 – 120 kg a owca 60 -80kg.

Wikipedia


dorsalny

1. znajdujący się na stronie grzbietowej, grzbietowy;
2. spółgłoska dorsalna - spółgłoska, w wymowie której bierze udział grzbiet języka


SJP.pl


dorset

hrabstwo w Anglii


SJP.pl

Dorset – hrabstwo ceremonialne i historyczne w południowej Anglii, w regionie South West England, położone nad kanałem La Manche, obejmujące dwie jednostki administracyjne typu "unitary authority" – Dorset oraz Bournemouth, Christchurch and Poole. Do 2019 roku Dorset pełniło funkcję hrabstwa administracyjnego (niemetropolitalnego), ze stolicą w Dorchester.

Wikipedia


dorseta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) etn. hist. członek plemięemienia, grupy kulturowej zamieszkującej amerykańską Arktykę i Grenlandię przed Innuitami

Wiktionary


dorsz

drapieżna ryba morska z rodziny dorszowatych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

 (1.1) icht. nazwa systematyczna|Gadus|ref=tak., drapieżna ryba morska;

 (1.2) kulin. spoż. mięso lub potrawa z dorsza (1.1)

Wiktionary

Dorsz (wątłusz) – nazwa zwyczajowa dorsza atlantyckiego ("Gadus morhua") i jego podgatunków: nominatywnego "G. m. morhua", żyjącego w Bałtyku dorsza bałtyckiego ("G. m. callarias"), nazywanego również pomuchlą, oraz dorsza kildyńskiego ("G. m. kildinensis").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeszcze w tym tygodniu Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej ma wprowadzić krajowy zakaz połowu dorszy w okresie ochronnym

 (1.2) Dziś na kolację będzie filet z dorsza zapiekany z warzywami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔrʃ, AS: dorš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorszowate lm nm.

:: zdrobn. dorszyk mzw.

 przym. dorszowy, dorszowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomuchla, wątłusz

Wiktionary


dorszewicz

nazwisko


SJP.pl


dorszewski

nazwisko


SJP.pl


dorszokształtne

o cechach dorszokształtnych (rząd ryb)


SJP.pl

Dorszokształtne (Gadiformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), obejmujący wiele szeroko rozprzestrzenionych gatunków o bardzo dużym znaczeniu gospodarczym. Występują na obydwu półkulach. W zapisie kopalnym są znane z morskich pokładów trzeciorzędu.

Wikipedia


dorszokształtny

o cechach dorszokształtnych (rząd ryb)


SJP.pl


dorszowate

rodzina ryb morskich strefy umiarkowanej i arktycznej, o dużym znaczeniu gospodarczym; wątłuszowate


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) syst. icht. nazwa systematyczna|Gadidae|Rafinesque|ref=tak., rodzina morskich ryb z rzędu dorszokształtnych;

Wiktionary

Dorszowate, wątłuszowate (Gadidae) – rodzina morskich ryb dorszokształtnych (Gadiformes). Obejmuje gatunki o bardzo dużym znaczeniu gospodarczym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Klasyfikacja dorszowatych pozostaje sporna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorsz mzw., dorszyk mzw.

 przym. dorszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wątłuszowate

Wiktionary


dorszowaty

o cechach dorszowatych (wątłuszowatych; rodzina ryb); wątłuszowaty


SJP.pl


dorszowy

przymiotnik od: dorsz


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dorszem, dotyczący dorszy lub połowów tych ryb

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorsz mzw., dorszowate nmos.

Wiktionary


dorszyk

1. zdrobnienie od ''dorsz'';
2. dorszyk polarny - ryba z rodziny dorszowatych; sajka


SJP.pl


dorta

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cuk. tort

Wiktionary


dortmund

miasto w Niemczech


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w zachodnich Niemczech, największy ośrodek Zagłębia Ruhry;

Wiktionary

Dortmund [] (dolnoniem. "Düörpm") – miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Arnsberg. Pod koniec 2019 roku, z liczbą mieszkańców wynoszącą niecałe 590 tys., Dortmund zajmował dziewiąte miejsce w Niemczech pod względem liczby ludności[]. Jest największym miastem Zagłębia Ruhry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na stronie internetowej Dortmundu wyczytałem, że w mieście istnieje aż sześć browarów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔrtmũnt, AS: dortmũnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dortmundczyk m., dortmundka ż.

 przym. dortmundzki

Wiktionary


dortmundczyk

mieszkaniec Dortmundu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) mieszkaniec Dortmundu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z dortmundczyków zginął, pomagając zaatakowanej przez imigrantów kobiecie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dortmund m.

:: fż. dortmundka ż.

 przym. dortmundzki

Wiktionary


dortmundka

mieszkanka Dortmundu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) mieszkanka Dortmundu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciemnoskóry napastnik wyrwał dortmundce torebkę i uciekł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dortmund m.

:: fm. dortmundczyk mos.

 przym. dortmundzki

Wiktionary


dortmundzki

przymiotnik od: Dortmund, miasto w Niemczech


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) odnoszący się do Dortmundu, związany z Dortmundem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego ciotka pracuje w jednym z dortmundzkich browarów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dortmund mrz., dortmundczyk mos., dortmundka ż.

Wiktionary


dortuar

dawniej: wspólna sypialnia w zamkniętych zakładach wychowawczych


SJP.pl


doruchowski

→ Doruchów


SJP.pl

Patrz:

Doruchów

doruchów

wieś w Polsce


SJP.pl

Doruchów – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Doruchów, przy drodze wojewódzkiej nr 450 między Grabowem nad Prosną a Wieruszowem.

Siedziba gminy Doruchów. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Doruchów.

Wikipedia


dorwać

złapać, dopaść kogoś


SJP.pl


dorycki

odnoszący się do Dorów, jednego z głównych szczepów starożytnej Grecji


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący Dorów, jednego z plemiięemion greckich;

 (1.2) dotyczący doryckiego porządku architektonicznego;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) dialekt języka greckiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Klasyczne kolumny doryckie były budowane w starożytnej Grecji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dor mos., Doryda ż., Doryjczyk mos., Doryjka ż., Doros mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) war. doryjski

Wiktionary


doryda

imię żeńskie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) geogr. staroż. niewielka kraina położona w Grecji Środkowej w dolinie rzeki Pindos, w starożytności uważana za kolebkę Dorów;

 (1.2) geogr. staroż. część starożytnej Grecji obejmująca wyspy Rodos, Kos, część wybrzeża Karii i inne mniejsze wyspy w pobliżu, zasiedlone przez Greków mówiących dialektem doryckim;

 (1.3) imię|polski|ż.;

 (1.4) mitgr. jedna z oceanid;

 (1.5) mitgr. jedna z nereid

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doryda – imię żeńskie
  • Doryda – starożytna kraina historyczna w Grecji Środkowej
  • Doryda – starożytna nadbrzeżna kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji Mniejszej
  • Doryda (Doris) – w mitologii greckiej jedna z Nereid
  • Doryda (Doris) – w mitologii greckiej jedna z Okeanid, matka Nereid
  • Doris – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud Dorów z Dorydy wyruszył na podbój Peloponezu.

 (1.2) Największe polis Dorydy tworzyły związek sześciu miast – heksapolis.

 (1.3) Pochodziła z Cypru i miała na imię Doryda.

 (1.4) Oceanida Doryda urodziła pięćdziesiąt lub sto nimf morskich.

 (1.5) Imieniem Dorydy nazywano jedną z nereid.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorycki

 rzecz. Dor mos., dorycki mrz.

Wiktionary


dorydziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dorydy lub z nią związany


SJP.pl


doryforos

Do

Wikipedia


doryjka

członkini starożytnego plemienia greckiego


SJP.pl


dorymować

dokończyć rymowanie


SJP.pl


dorynek

nazwisko


SJP.pl


dorywać

1. kończyć rwanie, zrywać do końca;
2. potocznie: dopadać;
3. dorywać się -
1. potocznie: dorywać się do czegoś - uzyskiwać do czegoś dostęp


SJP.pl


dorywczo

przysłówek sposobu

 (1.1) z przerwami, okazjonalnie, od czasu do czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracował dorywczo to tu, to tam.

 (1.1) Edytuję Wikipedię dorywczo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɨft͡ʃɔ, AS: doryfčo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorywczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okazjonalnie, przygodnie, doraźnie, sezonowo, okolicznościowo, ad hoc

Wiktionary


dorywczość

→ dorywczy


SJP.pl

Patrz:

dorywczy

dorywczy

wykonywany od czasu do czasu lub gdy zachodzi taka potrzeba


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykonywany od czasu do czasu, jedynie gdy zajdzie potrzeba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorywczość ż.

 przysł. dorywczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okazjonalny; daw. dopadkowy, dolotny

Wiktionary


doryć

1. ryć do określonego miejsca;
2. dokończyć rycie;
3. doryć się - wzmocniona forma od: doryć


SJP.pl


dorzecze

obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) hydrol. obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki

Wiktionary

Dorzecze – obszar lądu, z którego wody powierzchniowe spływają do jednej rzeki i ostatecznie do jej ujścia.

W skład dorzecza wchodzą: rzeka, dla której określane jest dorzecze, jej przyrzecze (obszar wzdłuż rzeki) oraz jej dopływy wraz z ich dorzeczami. Dorzecze rzeki uchodzącej do morza lub innego akwenu określa się mianem dorzecza I rzędu. Dorzecza dopływów takiej rzeki – dorzeczami II rzędu, ich dopływów – dorzeczami III rzędu, itd.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dorzeczu Eufratu i Tygrysu rozwijały się starożytne cywilizacje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈʒɛt͡ʃɛ, AS: dožeče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczułka ż., rzeczka ż., rzeka ż.

Wiktionary


dorzeczniej

stopień wyższy od przysłówka: dorzecznie


SJP.pl


dorzeczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dorzeczny


SJP.pl


dorzeczność

→ dorzeczny


SJP.pl

Patrz:

dorzeczny

dorzeczny

1. odpowiedni, stosowny;
2. rozsądny, logiczny


SJP.pl


dorzeźbiać

1. dokańczać rzeźbienie;
2. rzeźbiąc, uzupełniać figurę o jakiś element


SJP.pl


dorzeźbić

1. dokończyć rzeźbienie;
2. rzeźbiąc, uzupełnić figurę o jakiś element


SJP.pl


dorznąć

dorżnąć;
1. dokończyć ciąć, przeciąć coś do końca lub do określonego miejsca;
2. narznąć coś dodatkowo;
3. uśmiercić ranne lub chore zwierzę; dobić;
4. potocznie: dodać komuś nowe obowiązki, zwiększyć wymagania


SJP.pl


dorzut

ponowny zawał mięśnia sercowego


SJP.pl


dorzutka

potocznie: dorzucenie, dostarczenie większej ilości czegoś


SJP.pl


dorzynanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dorzynać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

 czas. przerżnąć, przerzynać, dorzynać ndk., dorżnąć dk.

Wiktionary


dorzynać

1. kończyć ciąć, przecinać coś do końca lub do określonego miejsca;
2. narzynać coś dodatkowo;
3. uśmiercać ranne lub chore zwierzę; dobijać;
4. potocznie: dodawać komuś nowe obowiązki, zwiększać wymagania


SJP.pl


doráti

[czytaj: doRAti] nazwisko


SJP.pl


doróbka

1. dorobienie czegoś;
2. element dorobiony


SJP.pl


dorównać

czasownik dokonany (ndk. dorównywać)

 (1.1) dokonany od|dorównywać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorównywanie n., dorównanie, równanie n.

 czas. równać

Wiktionary


doróść

dorosnąć;
1. osiągnąć odpowiednio duży wzrost;
2. dogonić kogoś pod względem umiejętności, osiągnąć ten sam poziom, dorównać komuś;
3. osiągnąć odpowiedni wiek; stać się dorosłym


SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. dorastać)

 (1.1) dokonany od|dorastać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorastający

 czas. dorosnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dorosnąć

Wiktionary


doręczalność

→ doręczalny


SJP.pl

Patrz:

doręczalny

doręczalny

taki, który jest możliwy do doręczenia, dostarczenia


SJP.pl


doręczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doręczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doręczać ndk.

 rzecz. doręczyciel mos., doręczenie n.

Wiktionary


doręczać

oddawać coś do rąk, przynosić na miejsce przeznaczenia; dostarczać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. doręczyć)

 (1.1) dostarczać do kogoś i oddawać do jego rąk; przekazywać osobiście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doręczanie n., doręczyciel mos.

 czas. doręczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczać

Wiktionary


doręczna

część wiosła pomiędzy rączką a miejscem umocowania


SJP.pl


doręcznik

dawniej:
1. książka podręczna;
2. notes, notatnik;
3. księga urzędowa do wpisywania numerów dokumentów


SJP.pl


doręczny

przeznaczony do trzymania w ręce


SJP.pl


doręczyciel

ten, kto coś dostarcza; dostawca; oddawca


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) książk. osoba doręczająca przesyłkę

 (1.2) urz. listonosz

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doręczyciel (serial telewizyjny)
  • Doręczyciel pocztowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten doręczyciel jest godny zaufania.

 (1.2) Pracował na stanowisku doręczyciela, ale awansował i teraz pracuje w kadrach.

 (1.2) Jest to dziwne, ale przesyłkę, którą doręczyciel ma prawo wydać tej osobie, którą zastanie w mieszkaniu, urzędniczka w okienku pocztowym może oddać jedynie osobie wskazanej na kopercie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrɛ̃n͇ˈt͡ʃɨt͡ɕɛl, AS: dorẽṇčyćel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doręczenie n., doręczanie n.

:: fż. doręczycielka ż.

 czas. doręczać ndk., doręczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawca

 (1.2) listonosz

Wiktionary


doręczycielka

listonoszka; kobieta, która doręcza coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) książk. forma żeńska od: doręczyciel

 (1.2) urz. forma żeńska od: doręczyciel (listonosz)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ty zawsze musisz być doręczycielką złych wieści?

 (1.2) Na nieprawidłowości w pracy doręczycielki zwrócił uwagę klient Poczty Polskiej, który nie doczekał się przekazu pieniężnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrɛ̃n͇t͡ʃɨˈt͡ɕɛlka, AS: dorẽṇčyćelka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. doręczyciel.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawczyni

 (1.2) listonoszka

Wiktionary


doręczycielski

→ doręczyciel


SJP.pl

Patrz:

doręczyciel

doręczyć

oddać coś do rąk; przynieść na miejsce przeznaczenia; dostarczyć


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. doręczać)

 (1.1) dostarczyć do kogoś i oddać do jego rąk; przekazać osobiście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doręczenie n., doręczyciel mos.

 czas. doręczać

Wiktionary


dorżnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przerżnięcie czegoś do końca lub do pewnego miejsca

 (1.2) narżnięcie dodatkowo

 (1.3) zarżnięcie rannego lub chorego zwierzęcia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrʒʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: doržʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorznięcie n., dorzynanie n., naderznięcie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narznięcie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberznięcie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderznięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orznięcie n., orżnięcie n., orzynanie n., poderznięcie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porznięcie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerznięcie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrznięcie n., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerznięcie n., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rznięcie n., rżnięcie n., urznięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werznięcie n., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrznięcie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarznięcie n., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerznięcie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

 czas. dorznąć dk., dorzynać ndk., dorżnąć dk., naderznąć dk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narznąć dk., narzynać ndk., narżnąć dk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberznąć dk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderznąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orznąć dk., orzynać ndk., orżnąć dk., poderznąć dk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porznąć dk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerzynać ndk., przerznąć dk., przerżnąć dk., przyrznąć dk., przyrzynać ndk., przyrżnąć dk., rozerznąć dk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rznąć ndk., rżnąć ndk., urznąć dk., urzynać ndk., urżnąć dk., werznąć dk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrznąć dk., wyrzynać ndk., wyrżnąć dk., zarznąć dk., zarzynać ndk., zarżnąć dk., zerznąć dk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

 przym. rżnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dorznięcie

Wiktionary


dorżnąć

dorznąć;
1. dokończyć ciąć, przeciąć coś do końca lub do określonego miejsca;
2. narznąć coś dodatkowo;
3. uśmiercić ranne lub chore zwierzę; dobić;
4. potocznie: dodać komuś nowe obowiązki, zwiększyć wymagania


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dorzynać)

 (1.1) przerżnąć coś do końca lub do pewnego miejsca

 (1.2) narżnąć dodatkowo

 (1.3) zarżnąć ranne lub chore zwierzę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔrʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: doržnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorznięcie n., dorżnięcie n., dorzynanie n., naderznięcie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narznięcie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberznięcie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderznięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orznięcie n., orżnięcie n., orzynanie n., poderznięcie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porznięcie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerznięcie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrznięcie n., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerznięcie n., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rznięcie n., rżnięcie n., urznięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werznięcie n., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrznięcie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarznięcie n., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerznięcie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

 czas. dorznąć dk., dorzynać ndk., naderznąć dk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narznąć dk., narzynać ndk., narżnąć dk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberznąć dk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderznąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orznąć dk., orzynać ndk., orżnąć dk., poderznąć dk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porznąć dk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerzynać ndk., przerznąć dk., przerżnąć dk., przyrznąć dk., przyrzynać ndk., przyrżnąć dk., rozerznąć dk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rznąć ndk., rżnąć ndk., urznąć dk., urzynać ndk., urżnąć dk., werznąć dk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrznąć dk., wyrzynać ndk., wyrżnąć dk., zarznąć dk., zarzynać ndk., zarżnąć dk., zerznąć dk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

 przym. rżnięty

Wiktionary


dos

ang. Disk Operating System, rodzina komputerowych systemów operacyjnych i najstarszy system operacyjny komputerów IBM-PC


SJP.pl

Dos (łac. "posag") – w prawie rzymskim, majątek otrzymywany przez męża przy zawieraniu małżeństwa, w celu ułatwienia ponoszenia kosztów utrzymywania małżeństwa ("onera matrimonii"), rodziny oraz zabezpieczenia trwałości małżeństwa. Po śmierci męża żona dziedziczyła posag w kręgu sui heredes.

Wikipedia


dosa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kulin. kruchy i cienki naleśnik przygotowywany z soczewicy lub fasoli oraz fermentowanej mąki ryżowej; danie tradycyjnej kuchni indyjskiej;

Wiktionary

Dosa ("dosay" w Karnatace, దోసె "dosa" w Andhra Pradesh, தோசை "dosai" w Tamilnadu, "doshai" w Kerali) – pochodzące z południowych Indii cienkie jak papier naleśniki wyrabiane z soczewicy (lub fasoli) i fermentowanej mąki ryżowej, smażone na płaskiej blaszce z dodatkiem ghi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tradycyjne dosy podawane w indyjskich restauracjach mają średnicę ponad 30 cm.

Wiktionary


dosadnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dosadny, mocny, nie pozostawiający złudzeń, wątpliwości, niejasności

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsadʲɲɛ, AS: dosadʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosadność ż.

 przym. dosadny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobitnie, z grubej rury

Wiktionary


dosadniej

stopień wyższy od przysłówka: dosadnie


SJP.pl


dosadniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dosadny


SJP.pl


dosadność

→ dosadny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dosadne; cecha tych, którzy są dosadni

Wiktionary

Patrz:

dosadny

Powiązane:

 przym. dosadny

 przysł. dosadnie

Wiktionary


dosadny

mocny, stanowczy, dobitny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mocny, wyraźny w formie przekazu; daleki od subtelności

 (1.2) przekraczający granicę dobrego smaku; daleki od subtelności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozgrywa się tu teologiczna dysputa o życiu wiecznym, dialog, pełny dosadnych zwrotów, jest persyflażem – nie pastiszem – sarmackiego baroku, z obrazami nieuchronnego rozkładu i śmierci.

 (1.1) Mierziła go wszelka elitarność. Toteż starał się przemawiać jak najbardziej zrozumiale, lapidarnie, czystym, a jednocześnie dosadnym językiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosadność ż.

 przysł. dosadnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobitny, jędrny, mocny, niewyparzony, siarczysty, soczysty, wymowny, wyrazisty

 (1.2) wulgarny

Wiktionary


dosadzić

czasownik

 (1.1) stpol. dokuczyć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsad͡ʑit͡ɕ, AS: dosaʒ́ić

Wiktionary


dosalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dosalać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. solić, dosalać ndk.

 rzecz. solanka ż.

 przym. solankowy

Wiktionary


doschnięty

taki, który dosechł (doschnął); doschły


SJP.pl


doschły

taki, który dosechł (doschnął); doschnięty


SJP.pl


dosia

zdrobnienie od: Dorota (imię żeńskie)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

 (1.1) zdrobn. poufała forma żeńskiego imienia Dominika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorota ż.

Wiktionary


dosiad

1. układ ciała jeźdźca na koniu mający na celu optymalne rozłożenie ciężaru i zachowanie równowagi;
2. o ptakach łowczych: siadanie na zdobyczy, by ją pożreć


SJP.pl

Dosiad – układ ciała jeźdźca na koniu mający na celu optymalne rozłożenie ciężaru i zachowanie równowagi, umożliwiający kontrolę nad ruchami konia i podążanie za nimi.

Wyróżnia się następujące rodzaje dosiadu w jeździectwie klasycznym: ujeżdżeniowy, półsiad i stiplowy.

Wikipedia


dosiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dosiadać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosiąść, siadać, dosiadać ndk.

 rzecz. siad mrz.

 wykrz. siad

Wiktionary


dosiadać

siadać na grzbiecie zwierzęcia wierzchowego


SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. dosiąść)

 (1.1) siedzieć na grzbiecie zwierzęcia

 (1.2) wsiadać do pojazdu, którym już ktoś podróżuje

 (1.3) siedzieć na motorze, rowerze

 (1.4) wskakiwać na grzbiet przeciwnika podczas walki wręcz

czasownik zwrotny niedokonany dosiadać się (dk. dosiąść się)

 (2.1) wsiadać do pojazdu, którym już ktoś podróżuje

 (2.2) siadać obok kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Nie zatrzymuję się. Pędzę prosto na niego i wykopuję mu blaster z rąk. Dosiadam go i naparzam piąchami ze wszystkich sił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɕadat͡ɕ, AS: dośadać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosiadanie n., siad mrz.

 czas. siadać, dosiąść

 wykrz. siad

Wiktionary


dosiadywać

1. siedząc, wytrzymywać do końca lub do pewnego momentu;
2. o ptakach i zwierzętach łownych: nie uciekać, nie płoszyć się, zostawać na miejscu;
3. dosiadywać jaj - o ptakach: kończyć wysiadywanie jaj;
4. dosiadywać kary - kończyć odsiadywanie kary w więzieniu;
5. dawniej:
a) siedzieć długo, przesiadywać;
b) dosiadać - siadać na grzbiecie zwierzęcia wierzchowego


SJP.pl


dosiać

dokończyć siać; uzupełnić sianie; zasiać do pewnego miejsca


SJP.pl


dosiebny

skierowany jeden do drugiego, do siebie, do osoby działającej


SJP.pl


dosiec

siec do końca, do pewnego punktu; siec dodatkowo


SJP.pl


dosiedlać

osiedlać ludzi dodatkowo na jakimś obszarze


SJP.pl


dosiedlić

osiedlić ludzi dodatkowo na jakimś obszarze


SJP.pl


dosiedzieć

siedząc, wytrzymać do pewnego momentu, dotrwać do końca


SJP.pl


dosiew

dodanie ziarna do zasianego


SJP.pl


dosiewek

zapłata dawana dawniej parobkowi w postaci żniwa z roli dworskiej zasianej ziarnem parobka


SJP.pl


dosiewka

zapłata dawana dawniej parobkowi w postaci żniwa z roli dworskiej zasianej ziarnem parobka


SJP.pl


dosiewki

uroczystości zakończenia siewów


SJP.pl


dosiąc

dosięgnąć;
1. wyciągając rękę możliwie jak najdalej, dotknąć czegoś, chwycić coś; sięgnąć;
2. przesuwając się osiągnąć punkt w przestrzeni, jakiś obiekt; dopędzić, dotrzeć;
3. osiągnąć jakąś wielkość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stać się czyimś udziałem, dotknąć kogoś


SJP.pl


dosiąść

1. siąść na grzbiecie zwierzęcia wierzchowego;
2. wsiąść na motocykl lub rower;
3. wsiąść do pojazdu, w którym już jadą inne osoby; dosiąść się;
4. dosiąść się -
a) siąść przy osobie lub grupie osób siedzącej w jakimś miejscu; przysiąść się;
b) wsiąść do pojazdu, w którym już jadą inne osoby; dosiąść


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|dosiadać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dosiadł swojego rumaka i uciekł na jego grzbiecie w las.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosiadanie n., siadanie n.

 czas. dosiadać ndk.

Wiktionary


dosiębierność

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dosiębierne; cecha tych, którzy są dosiębierni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dosiębierny

 przysł. dosiębiernie

Wiktionary


dosięgalność

→ dosięgalny


SJP.pl

Patrz:

dosięgalny

dosięgalny

dający się dosięgnąć


SJP.pl


dosięgać

1. wyciągając rękę możliwie jak najdalej, dotykać czegoś, chwytać coś; sięgać;
2. przesuwając się osiągać punkt w przestrzeni, jakiś obiekt; dopędzać, docierać;
3. osiągać jakąś wielkość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stawać się czyimś udziałem, dotykać kogoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dosięgnąć)

 (1.1) sięgając gdzieś, dotykać lub chwytać coś

 (1.2) wykonując ruch, zbliżać się do kogoś lub czegoś

 (1.3) osiągać jakiś parametr

 (1.4) stawać się czyimś doświadczeniem, udziałem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosięganie n.

 czas. dosięgnąć dk.

 przym. dosiężny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sięgać

 (1.2) dochodzić, docierać, dojeżdżać, dolatywać

 (1.3) sięgać

 (1.4) doświadczać, spotykać

Wiktionary


dosięgnąć

dosiąc;
1. wyciągając rękę możliwie jak najdalej, dotknąć czegoś, chwycić coś; sięgnąć;
2. przesuwając się osiągnąć punkt w przestrzeni, jakiś obiekt; dopędzić, dotrzeć;
3. osiągnąć jakąś wielkość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stać się czyimś udziałem, dotknąć kogoś


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dosięgać)

 (1.1) dokonany od|dosięgać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przysuń taboret do regału, a dosięgniesz książkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosięganie n.

 czas. dosięgać ndk.

 przym. niedosiężny

Wiktionary


dosięgły

dosięgnąć;
1. wyciągając rękę możliwie jak najdalej, dotknąć czegoś, chwycić coś; sięgnąć;
2. przesuwając się osiągnąć punkt w przestrzeni, jakiś obiekt; dopędzić, dotrzeć;
3. osiągnąć jakąś wielkość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stać się czyimś udziałem, dotknąć kogoś


SJP.pl


dosiężność

osiągalność


SJP.pl


dosiężny

możliwy do osiągnięcia


SJP.pl


doskakać

rzadko: zbliżyć się gwałtownie; doskoczyć


SJP.pl


doskok

nagłe doskoczenie; lądowanie, końcowa faza skoku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) końcowy moment skoku

Wiktionary


doskonale

przysłówek

 (1.1) świetnie, w doskonały sposób

 (1.2) w pełni, całkowicie, absolutnie, perfekcyjnie

wykrzyknik

 (2.1) wyrażenie aprobaty, zgody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doskonale mówi pan po polsku.

 (1.2) Ma doskonale harmonijną figurę.

 (2.1) – Kupiłem jabłka od gospodarza. – Doskonale, zrobię jabłecznik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ, AS: doskõnale

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonałość ż., doskonalenie n., udoskonalanie n., udoskonalenie n.

 czas. doskonalić ndk., udoskonalać dk., udoskonalić dk.

 przym. doskonały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świetnie, znakomicie

 (1.2) absolutnie, całkowicie

 (2.1) świetnie, dobrze, ok, super, wyśmienicie, znakomicie

Wiktionary


doskonalej

stopień wyższy od przysłówka: doskonale


SJP.pl


doskonalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doskonalić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potrzebna była też chęć doskonalenia piłkarskich umiejętności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ, AS: doskõnalẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udoskonalenie n., udoskonalanie n., doskonałość ż.

 czas. doskonalić ndk., udoskonalić dk.

 przym. doskonały

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary


doskonalić

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) czynić coraz lepszym, doskonalszym, doprowadzać do doskonałości

czasownik zwrotny niedokonany doskonalić się (dk. brak)

 (2.1) czynić siebie lepszym, doskonalszym, doprowadzać siebie do doskonałości

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A chcąc doskonalić uczniów i świat, w którym będą żyli i działali, pedagogowie z konieczności wypracowują sobie jakieś własne wizje człowieka i świata, pełniące rolę ideałów wychowawczych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonałość ż., doskonalenie n., powydoskonalanie n., udoskonalenie n., udoskonalanie n., wydoskonalenie n., wydoskonalanie n.

 czas. powydoskonalać dk., udoskonalić dk., udoskonalać ndk., wydoskonalić dk., wydoskonalać ndk.

 przym. doskonały, doskonale

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary


doskonalszy

stopień wyższy od przymiotnika: doskonały


SJP.pl


doskonałość

1. brak wad; idealność, wzorowość;
2. ktoś lub coś co jest doskonałe


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

 (1.2) wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym

Wiktionary

Zo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwykliśmy o doskonałości mówić z uznaniem (…), ale niekiedy także dla oznaczenia ujemnej własności, jeśli występuje w szczególnym natężeniu (…). W czasach nowszych de La Rochefoucauld mówił o doskonałych łotrach: «Il y a des scélérats parfaits». A i dzisiejsze języki używają takich połączeń, w szczególności francuski: un parfait idiot, un parfait malappris. Znaczy to, że doskonałość oznacza zawsze kraniec, szczyt: przeważnie w górę, niekiedy, wyjątkowo w dół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ, AS: doskõnau̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonalstwo n., doskonalec m., doskonalenie n., udoskonalenie n., udoskonalanie n.

 czas. doskonać ndk., doskonalić ndk., udoskonalić dk., udoskonalać ndk.

 przym. doskonały

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perfekcja, skończoność, kompletność, idealność

Wiktionary


doskonały

1. odznaczający się najwyższą jakością, mający wszelkie zalety;
2. zupełny, absolutny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

 (1.2) wspaniały, bardzo dobry, najlepszy z możliwych, pozbawiony wad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …komunizm pragnął lepszego, bardziej humanitarnego społeczeństwa - lecz zrodził masowy ucisk. Był odbiciem optymistycznej wiary w potęgę rozumu władną zbudować społeczeństwo doskonałe.

 (1.2) To doskonałe miejsce na budowę naszego domu.

 (1.2) Ciasto ze śliwkami było doskonałe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ, AS: doskõnau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonałość ż., udoskonalenie n., doskonalenie n., udoskonalanie n.

 czas. doskonalić ndk., udoskonalić dk.

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealny, perfekcyjny, zupełny

 (1.2) bezkonkurencyjny, bez zarzutu, nienaganny, nieporównany, perfekcyjny, pierwszorzędny, przedni, przewyborny, wyborny, wyborowy, wyśmienity, tip-top, znakomity, z prawdziwego zdarzenia

Wiktionary


doskwier

doskwier pastwiskowy - gatunek owada z rodziny komarowatych


SJP.pl


doskwieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doskwierać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doskwierać ndk.

Wiktionary


doskwierać

dawać się we znaki, być dla kogoś uciążliwym; męczyć, dokuczać, dolegać


SJP.pl

czasownik

 (1.1) być uciążliwym, dawać się we znaki, męczyć, dokuczać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszystkim uczestnikom wycieczki doskwierał nieznośny upał.

 (1.1) Na starość zaczęła doskwierać mu samotność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈskfʲjɛrat͡ɕ, AS: doskfʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskwieranie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokuczać, nękać

Wiktionary


dosmaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dosmaczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔsmaˈt͡ʃãɲɛ, AS: dosmačãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczać

Wiktionary


dosmaczać

potocznie: wzbogacać smak potrawy; przyprawiać, doprawiać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dosmaczyć)

 (1.1) zob. dosmaczyć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U nas, w Kobyłce i Zielonce, bracia Ukraińcy ów spirytus dosmaczali i dobarwiali, kierując się wyobrażeniami o bukietach i aromatach szlachetnych trunków, a zapewne również i fantazją.

 (1.1) Niewiele miało wspólnego ze staropolskim grzanym piwem, zacnie dosmaczanym, bogato doprawianym, ale jak twierdzili jego zwolennicy łagodziło objawy przeziębienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsmat͡ʃat͡ɕ, AS: dosmačać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczyć dk.

 rzecz. dosmaczanie n.

Wiktionary


dosmaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dosmaczyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔsmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dosmačẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczyć

Wiktionary


dosmaczyć

potocznie: wzbogacić smak potrawy; przyprawić, doprawić


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dosmaczać)

 (1.1) pot. przyprawić potrawę, nadać jej smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zrobiłam sałatkę, ale musisz ją dosmaczyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsmat͡ʃɨt͡ɕ, AS: dosmačyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczać ndk.

 rzecz. dosmaczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyprawić

Wiktionary


dosmarować

dokończyć smarowanie


SJP.pl


dosmarowywać

dokańczać smarowanie


SJP.pl


dosolić

czasownik dokonany

 (1.1) kulin. dodać więcej soli do potrawy

 (1.2) pot. pobić, poturbować

Wiktionary

Powiązane:

 czas. solić, przesalać

 przym. solny, solankowy

 rzecz. solniczka ż., solnictwo n., solanka ż., sól ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sprać, stłuc

Wiktionary


dosowski

→ DOS


SJP.pl

Patrz:

DOS

dosowy

przymiotnik

 (1.1) inform. związany z systemem operacyjnym DOS, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym DOS

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. DOS

Wiktionary


dospawać

przyłączyć poprzez spawanie


SJP.pl


dospawywać

przyłączać poprzez spawanie


SJP.pl


dospać

1. wyspać się dostatecznie długo;
2. śpiąc dotrwać do pewnego czasu


SJP.pl


dospojówkowo

→ dospojówkowy


SJP.pl

Patrz:

dospojówkowy

dosprzedaż

dodatkowa sprzedaż


SJP.pl


dosrać

wulgarnie: złośliwie skrytykować, przygadać


SJP.pl


dosrywać

wulgarnie: złośliwie krytykować, przygadywać


SJP.pl


dossany

taki, który się dossał


SJP.pl


dossać

1. wyssać do końca;
2. dawniej: possać do pewnego czasu;
3. dossać się - dostać się do czegoś i ssać łapczywie; przyssać się


SJP.pl


dossier

[czytaj: doSJE]
1. zbiór dokumentów dotyczących jakiejś sprawy;
2. teczka, w której przechowuje się takie dokumenty


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) zbiór dokumentów i akt dotyczących jakiejś osoby lub sprawy

Wiktionary

Dossier (z fr.) – zbiór dokumentów, odnoszących się do pewnej sprawy lub osoby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dossier skorumpowanego ministra opublikowano w Internecie.

Wiktionary


dost.

[skrót czytany jako całe, odmienne wyrażenie lub potocznie: dost] dostateczny, dostateczne (ocena szkolna); dst., dst


SJP.pl


dostanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstãɲɛ, AS: dostãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostać, postawić

 rzecz. dostawa ż., dostawczak mrz.

Wiktionary


dostany

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|Poznań. dojrzały

Wiktionary


dostarczalność

→ dostarczalny


SJP.pl

Patrz:

dostarczalny

dostarczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostarczać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stale intensywne dostarczanie osadu przeszkadza w rozwoju zespołów organizmów dennych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstarˈt͡ʃãɲɛ, AS: dostarčãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostarczać, dostarczyć

 rzecz. dostarczycielka ż.

Wiktionary


dostarczać

oddawać coś do rąk, przynosić na miejsce przeznaczenia; doręczać


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dostarczyć)

 (1.1) sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś

 (1.2) sprawiać, że coś charakteryzuje się jakąś cechą, stanem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poczta dostarczyła list dopiero po dwóch miesiącach od nadania.

 (1.2) Ten film dostarczył nam wiele radości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstart͡ʃat͡ɕ, AS: dostarčać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostarczanie n., dostarczenie n., dostarczyciel mos., dostarczycielka ż., dostawa ż., dostawca mos.

 czas. dostarczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doręczać, zaopatrywać, przynosić/przywozić/przysyłać, donosić/dowozić/dosyłać, doprowadzać, zanosić/zawozić, aprowizować, zasilać, oddawać, przekazywać

 (1.2) udzielać, przekazywać, dawać, oddawać, oferować

Wiktionary


dostarczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostarczyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstarˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dostarčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostarczyć, dostarczać

 rzecz. dostarczycielka ż.

Wiktionary


dostarczyciel

1. ten, kto coś dostarcza; dostawca;
2. źródło czegoś


SJP.pl


dostarczycielka

kobieta, która coś dostarcza; doręczycielka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta zajmująca się dostarczaniem lub zaopatrywaniem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostarczanie n., dostarczenie n., dostarczyciel mos.

 czas. dostarczać ndk., dostarczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostawczyni, kolporterka

Wiktionary


dostarczyć

oddać coś do rąk; przynieść na miejsce przeznaczenia; doręczyć


SJP.pl

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|dostarczać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czułem, że Paweł dostarczył jej jakichś informacji na mój temat i że przechodzę jakąś osobliwą weryfikację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstart͡ʃɨt͡ɕ, AS: dostarčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostarczyciel mos., dostarczycielka ż., dostarczenie n., dostarczanie n.

 czas. dostarczać ndk.

Wiktionary


dostatczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stpol. dostarczanie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstaṭˈt͡ʃãɲɛ, AS: dostaṭčãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatek

Wiktionary


dostatecznie

przysłówek sposobu

 (1.1) w wystarczającym stopniu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak ona się zachowa? - myślał. - Czy jest dostatecznie bystra, żeby zrozumieć naszą wspólną grę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ, AS: dostatečʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostateczny

 rzecz. dostateczny mrz., dostateczność ż.

 przysł. niedostatecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wystarczająco, zadowalająco

Wiktionary


dostateczniej

stopień wyższy od przysłówka: dostatecznie


SJP.pl


dostateczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dostateczny


SJP.pl


dostateczność

→ dostateczny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dostateczne; cecha tych, którzy są dostateczni

Wiktionary

Patrz:

dostateczny

Powiązane:

 przym. dostateczny

 przysł. dostatecznie

 rzecz. dostateczny mrz.

Wiktionary


dostateczny

wystarczający, zadowalający


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) występujący w wystarczającym stopniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) urz. eduk. nota szkolna za wystarczające acz nie wyróżniające się opanowanie materiału czy pokazane zdolności

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jest to dostateczny powód.

 (2.1) Skala ocen w polskich szkołach ma 6 stopni: niedostateczny, dopuszczający, dostateczny, dobry, bardzo dobry, celujący.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostateczność ż., dostatek m.

 przysł. dostatecznie, dostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do przyjęcia, wystarczający, zadowalający

 (2.1) ocena dostateczna, stopień dostateczny, trója, trójka, symbol. 3, gwara. uczn. docha

Wiktionary


dostatek

1. dobrobyt, zamożność;
2. zadowalająca ilość czegoś; zasób, obfitość;
3. dawniej: to, co się posiada; mienie, dobytek


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) dobrobyt; bogate, wygodne życie

 (1.2) odpowiednia ilość czegoś

Wiktionary

Dostatek (tytuł oryginalny "Galore") – opublikowana w 2009 (pierwsze wydanie polskie: 2013) powieść nowofundlandzkiego autora Michaela Crummeya, utrzymana w stylistyce realizmu magicznego. Nagrodzona Commonwealth Writers’ Prize dla regionu Karaibów i Kanady oraz Canadian Authors’ Association Literary Award.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) "Studenci na całym świecie: w USA, w Hiszpanii, w Algierii, w Polsce, walczą o prawdziwe sprawy. Tymczasem opływające w dostatek dzieciaki z francuskich miast martwią się, że chłopcy nie mogą wchodzić do akademików dziewcząt" – śmiał się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstatɛk, AS: dostatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatczanie n., dostateczny mrz.

 przym. dostatni, dostateczny

 przysł. dostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogactwo, dobrobyt; gw. Śląsk Cieszyński żyr

 (1.2) bogactwo

Wiktionary


dostatni

odznaczający się dostatkiem; bogaty, zasobny, zamożny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) odznaczający się dostatkiem, zasobny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ludzie w panice porzucają rodzinne domy i ruszają, czasem pieszo, niekiedy na chybotliwych, zatłoczonych łodziach w stronę dostatnich i uporządkowanych państw Zachodu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatek m.

 przysł. dostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogaty

Wiktionary


dostatniej

stopień wyższy od przysłówka: dostatnio


SJP.pl


dostatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dostatni


SJP.pl


dostatnio

przysłówek

 (1.1) odznaczając się dostatkiem i zasobnością

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak więc Szejk żył bardzo dostatnio i szczęśliwie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatek mrz., dostateczny mrz.

 przym. dostatni, dostateczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogato

Wiktionary


dostatniość

→ dostatni


SJP.pl

Patrz:

dostatni

dostawa

1. dostarczenie towarów;
2. dostarczone towary


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dostarczenie towaru np. do sklepu

Wiktionary

Dostawa – przemieszczenie (przepływ) ściśle określonej partii dóbr od dostawcy do odbiorcy. Te dobra to, ogólnie, surowce, materiały, produkty lub towary. Przemieszczenie to odbywa się w wyznaczone miejsce w określonym terminie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzymaliśmy informację, że w przetwórni owocowej w Tarczynie wystąpiła przerwa w dostawie prądu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstava, AS: dostava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawca mos., dostawczyni ż., dostawanie n., dostanie n., dostawczak mrz.

 czas. dostarczać, dostawać ndk., dostać dk.

 przym. dostawczy

 przysł. dostawczo

Wiktionary


dostawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostawać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstaˈvãɲɛ, AS: dostavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostawać, dostać, postawić

 rzecz. dostawa ż., dostawczak mrz.

Wiktionary


dostawać

czasownik przechodni

 (1.1) stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

 (1.2) nabawiać się czegoś, chorować

 (1.3) pot. zostawać trafionym, uderzonym przez coś

 (1.4) dosięgać do czegoś

 (1.5) stpol. wystarczać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa tygodnie temu kupiłem książki w sklepie internetowym, ale wciąż nie dostałem żadnej przesyłki.

 (1.1) Na urodziny dostałem dzisiaj od rodziców nowy rower.

 (1.1) Przepraszam, ile mam jeszcze czekać, aż dostanę menu?

 (1.2) Dostałam wysypki po zjedzeniu czekolady, wszystko mnie swędziało. Lekarz później wyjaśnił mi, że mam uczulenie na czekoladę.

 (1.2) Myślałem, że dostanę szału, gdy odkryłem, że ktoś grzebał w moich rzeczach.

 (1.3) Wczoraj dostałem tym kijem prosto w głowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstavat͡ɕ, AS: dostavać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, dostać dk.

 rzecz. dostawczak mrz., dostawanie n., dostawa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otrzymywać

Wiktionary


dostawca

osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hand. osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dostawca w umowie dostawy
  • dostawca usług internetowych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze względu na nadmierne koszty nasz dostawca miodu wycofał się z interesu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstaft͡sa, AS: dostafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawa ż., dostawczak mrz.

:: fż. dostawczyni ż.

 czas. dostać dk.

 przym. dostawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczyciel

Wiktionary


dostawczaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dostawczak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawczak m.

Wiktionary


dostawczak

potocznie: samochód dostawczy; półciężarówka, kamionetka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. mot. samochód dostawczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed magazynem stoi zaparkowany dostawczak pana Henia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawa ż., dostawca mos., dostawczyni ż., dostawanie n., dostanie n.

:: zdrobn. dostawczaczek m.

 czas. dostawać ndk., dostać dk.

 przym. dostawczy

 przysł. dostawczo

Wiktionary


dostawczy

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dostawy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawczak mrz., dostawa ż., dostawca ż.

 czas. dostać

Wiktionary


dostawczyni

kobieta zajmująca się dostawą, dostarczająca coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) hand. kobieta zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawczak mrz., dostawca mos., dostawa ż.

Wiktionary


dostawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dostawić)

 (1.1) dokładać coś obok, do już istniejącego miejsca lub przedmiotu

czasownik zwrotny niedokonany dostawiać się (dk. dostawić się)

 (2.1) posp. natarczywie starać się zaimponować komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawianie n.

 czas. postawić

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zaczepiać

Wiktionary


dostawić

czasownik

 (1.1) dokonany od|dostawiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fred niespokojnie poruszył się na krześle dostawionym do stołu konferencyjnego.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić

Wiktionary


dostawka

1. potocznie: dostawione łóżko w szpitalu
2. składane zapasowe siedzenie bez oparcia, przymocowane do rzędu stałych foteli w teatrze; praktykabel; praktykabl; straponten
3. proteza dentystyczna


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zdrobn. od: dostawa

 (1.2) pot. dostawiony mebel jako dodatkowe miejsce do siedzenia lub leżenia

Wiktionary


dostawny

dostawiony, dostawiany do czegoś


SJP.pl


dostawowy

1. stosowany do ludzkiego stawu;
2. rzadki przymiotnik od: dostawa


SJP.pl


dostać

stojąc, wytrzymać do końca


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

 (1.1) dokonany od|dostawać.

czasownik nieprzechodni dokonany

 (2.1) dotrwać do jakiegoś momentu w pozycji stojącej

czasownik zwrotny dostać się

 (3.1) dokonany od|dostawać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przecież to dziś Danka dostała dwóję z fizyki! A ona, zamiast ratować sytuację, zamiast zacierać ślad swojej pedagogicznej klęski, jeszcze utwierdzała Dankę w jej lenistwie.

 (2.1) Starsza pani nie dostała do końca mszy i zemdlała podczas modlitwy.

 (3.1) Rebelia desperacko potrzebowała pilotów, więc bez trudu dostała się na szkolenie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔstat͡ɕ, AS: dostać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawa ż., dostawca m., dostawanie n., dostanie n., dostawczak mrz.

 czas. postawić, dostawać ndk.

 przym. dostawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dotrwać, wytrzymać

Wiktionary


dostały

książkowo: dojrzały


SJP.pl


dostojały

przymiotnik

 (1.1) gw-pl|księstwo łowickie. dojrzały

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostojić sie

Wiktionary


dostojewski

nazwisko, np. Fiodor Dostojewski (1821-81), powieściopisarz rosyjski


SJP.pl


dostojewszczyzna

ogół cech charakterystycznych dla twórczości Fiodora Dostojewskiego


SJP.pl


dostojeństwo

1. czyjaś powaga, znaczenie; majestat, dostojność;
2. godne, poważne znaczenie czegoś;
3. dawniej: wysokie stanowisko państwowe; godność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) książk. powaga i uznanie dla ważnej osoby

 (1.2) książk. dostojny charakter czegoś

 (1.3) daw. wysokie stanowisko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kompozytora otaczała aura dostojeństwa i tajemnicy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostojny

 rzecz. dostojnik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) stanowisko, urząd

Wiktionary


dostojka

rodzaj motyla dziennego z rodziny rusałkowatych


SJP.pl


dostojniczka

kobieta na wysokim stanowisku


SJP.pl


dostojnie

przysłówek

 (1.1) w sposób świadczący o dostojności

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostojny

Wiktionary


dostojniej

stopień wyższy od przysłówka: dostojnie


SJP.pl


dostojniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dostojny


SJP.pl


dostojnieć

stawać się dostojnym


SJP.pl


dostojnik

człowiek na wysokim stanowisku


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pogrzebie prezydenta pojawiło się wielu dostojników z różnych rejonów świata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstɔjɲik, AS: dostoi ̯ńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostojeństwo n.

:: fż. dostojniczka ż.

 przym. dostojny, dostojniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dygnitarz, prominent, VIP; pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szyszka, szycha, ważniak; przest. oficjał; stpol. czestnik

Wiktionary


dostojność

→ dostojny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha kogoś, kto wzbudza poważanie i szacunek

Wiktionary

Patrz:

dostojny

Powiązane:

 przym. dostojny

Wiktionary


dostojny

1. zasługujący na poważanie, pełen godności;
2. majestatyczny


SJP.pl

przymiotnik jakościowy

 (1.1) pełen godności i powagi, zasługujący na poważanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mrożek zdradza zamiłowanie do słownictwa poważnego, statecznego, dostojnego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostojnik m., dostojność ż., dostojeństwo n.

 przysł. dostojnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czcigodny, szacowny, szanowny, świetny, znakomity, znamienity

Wiktionary


dostosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sprawianie, że coś staje się odpowiednie

Wiktionary

Dostosowanie ang. fitness – zasadnicze pojęcie w darwinowskim mechanizmie ewolucji drogą doboru naturalnego („przetrwanie najlepiej dostosowanych”, ang. "survival of the fittest").

W modelach genetyki populacyjnej parametr ten oznacza się zwykle symbolem formula_1 Jest miarą sukcesu ewolucyjnego – wypadkową długości życia i liczby potomstwa (zob. rozmnażanie i rozrodczość, śmiertelność, Krzywa przeżywalności).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dostosowywanie n., stosowanie n., zastosowanie n.

 czas. dostosować dk., stosować ndk., zastosować dk., dostosowywać ndk.

 przym. dostosowawczy, stosowny

Wiktionary


dostosować

czasownik przechodni dokonany (ndk. dostosowywać)

 (1.1) dokonany od|dostosowywać.

czasownik zwrotny dokonany dostosować się (ndk. dostosowywać się)

 (2.1) dokonany od|dostosowywać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowoczesne ule są bardzo dobrze dostosowane do potrzeb pszczół.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostosowywać, stosować

 rzecz. dostosowywanie n., dostosowanie n.

 przym. dostosowawczy

Wiktionary


dostosowywalny

dający się dostosować


SJP.pl


dostosowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostosowywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostosowywać ndk., dostosować dk.

 rzecz. dostosowanie n.

Wiktionary


dostosowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dostosować)

 (1.1) sprawiać, że coś staje się odpowiednie

czasownik zwrotny niedokonany dostosowywać się (dk. dostosować się)

 (2.1) zmieniać się tak, by być odpowiednim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzeka tam się niesamowicie układa, jest inna, z pięknymi wyspami, brzegami. Wielu ludzi uważa, że Wisła powinna być żeglowna, że trzeba zupełnie ją zmieniać, dostosowywać do łodzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostosowanie n., dostosowywanie

 czas. dostosować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobierać, dopasowywać, dostrajać, przystosowywać

 (2.1) adaptować się, asymilować się, dopasowywać się, dostrajać się, przestrzegać, przystosowywać się, wpasowywać się, wstrzelać się, zestrajać się

Wiktionary


dostrajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostrajać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostrajać ndk.

Wiktionary


dostrzec

ujrzeć, wypatrzyć, zauważyć


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dostrzegać)

 (1.1) dokonany od|dostrzegać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mały wąsik pod kulfoniastym nosem poruszył się na boki, a ręka poprawiła błyskawicznie monokl i wygładziła siwiejące baki. Szczupaczyńska dostrzegła, że łysinę zasłaniała pożyczka, finezyjna wprawdzie, lecz dalece niewystarczająca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔsṭʃɛt͡s, AS: dosṭšec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzeżenie n., dostrzeganie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzegać ndk.

 przym. dostrzegalny

Wiktionary


dostrzegalnia

ustawiona w lesie wieża obserwacyjna przeciwpożarowa


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) wieża służąca do wykrywania pożarów w lasach

 (1.2) przest. obserwatorium astronomiczne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n., dostrzeżenie n.

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

 przym. dostrzegalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) współcz. obserwatorium

Wiktionary


dostrzegalnie

przysłówek

 (1.1) w sposób dostrzegalny; zauważalnie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n.

 czas. dostrzegać ndk.

 przym. dostrzegalny

Wiktionary


dostrzegalność

→ dostrzegalny


SJP.pl

Patrz:

dostrzegalny

dostrzegalny

dający się dostrzec, zobaczyć


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) możliwy do dostrzeżenia, zobaczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyglądał jak kropeczka sadzy, ledwie dostrzegalny na tle ruchliwych obłoków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n., dostrzeżenie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

 przysł. dostrzegalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zauważalny, widzialny

Wiktionary


dostrzeganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostrzegać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzeżenie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

 przym. dostrzegalny

 przysł. dostrzegalnie

Wiktionary


dostrzegać

zauważać coś; zwracać na coś uwagę


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dostrzec)

 (1.1) zwracać uwagę na coś, zauważać coś

 (1.2) widzieć już z daleka

czasownik zwrotny niedokonany dostrzegać się (dk. dostrzec się)

 (2.1) zauważać jeden drugiego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Filip dostrzegał w Paulinie wybitne zdolności artystyczne.

 (1.2) Czy dostrzega Pani ten statek na horyzoncie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n., dostrzeżenie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzec dk.

 przym. dostrzegalny

 przysł. dostrzegalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkrywać, rozeznawać się, spostrzegać, widzieć, wskazywać, zauważać, zdawać sobie sprawę, zwracać uwagę

 (1.2) spostrzegać, zauważać

Wiktionary


dostrzeliwać

1. uśmiercać przez wykonanie dodatkowego strzału;
2. strzelać tak, by pocisk doleciał do określonego miejsca


SJP.pl


dostrzeżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostrzec.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dostrzeżenie ziarnka piasku w korcu maku graniczy z cudem.

 (1.1) Najważniejsze jest dostrzeżenie obopólnych korzyści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzeganie n., dostrzegalnia ż.

 przym. dostrzegalny

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

Wiktionary


dostukać

dostukać się -
1. przywołać kogoś do okna, drzwi itp. stukaniem; dopukać się;
2. osiągnąć jakiś cel dzięki uporczywym działaniom


SJP.pl


dostukiwać

dostukiwać się - przywoływać kogoś do okna, drzwi itp. stukaniem; dopukiwać się


SJP.pl


dostymulować

pobudzić w większym stopniu


SJP.pl


dostąpienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostąpić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostąpić

 rzecz. dostęp mrz.

Wiktionary


dostąpić

1. podejść, zbliżyć się; przystąpić;
2. zasłużyć na wyróżnienie, nagrodę, zaszczyt; osiągnąć coś cennego


SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. dostępować)

 (1.1) dokonany od|dostępować.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez pracy trudno dostąpić honoru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstɔ̃mpʲit͡ɕ, AS: dostõmpʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostępować

 rzecz. dostąpienie n., dostępność ż., dostęp mrz.

Wiktionary


dostęp

1. możność dotarcia do określonego miejsca;
2. możność korzystania z czegoś, stykania się z kimś; osiągnięcia czegoś;
3. sposób sięgania do zasobów pamięci systemów komputerowych


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To hasło da ci dostęp do naszego wspólnego konta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔstɛ̃mp, AS: dostẽmp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostępność ż., udostępnianie n., dostąpienie n.

 czas. udostępniać, dostępować ndk., dostąpić dk.

 przym. dostępny, dostępowy

Wiktionary


dostępniej

stopień wyższy od przysłówka: dostępnie


SJP.pl


dostępniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dostępny; bardziej dostępny


SJP.pl


dostępność

→ dostępny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) możliwość dostania się do czegoś, możliwość dojścia gdzieś

 (1.2) łatwość zdobycia czegoś

 (1.3) łatwość zrozumienia

 (1.4) łatwość nawiązania kontaktu z inną osobą

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dostępność – cecha charakteru polegająca na zdolności do nawiązania więzi emocjonalnych w kontaktach międzyludzkich
  • Dostępność postawy
  • Dostępność dóbr materialnych – wskaźnik kosztu uzyskania danego dobra – odwrotność ceny nabycia jakiegoś dobra w danym miejscu i czasie
  • Dostępność WWW
  • Dostępność (informatyka)
  • dostępność (projektowanie)
  • Dostępność (niezawodność)

Wikipedia

Patrz:

dostępny

Powiązane:

 rzecz. dostęp mrz., udostępnianie n.

 czas. udostępnić dk., udostępniać ndk., dostąpić dk., dostępować ndk.

 przym. dostępny

 przysł. dostępnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyspozycyjność, osiągalność

 (1.3) jasność, przyswajalność, zrozumiałość, przystępność

 (1.4) przystępność

Wiktionary


dostępny

1. taki, do którego można dojść, wejść;
2. nietrudny do zdobycia; osiągalny, łatwy;
3. łatwy do zrozumienia, przyswojenia; zrozumiały, przystępny;
4. o człowieku: taki, z którym łatwo można nawiązać kontakt; przystępny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) (o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć

 (1.2) możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

 (1.3) łatwy do zrozumienia

 (1.4) telekom. (o człowieku) taki, z którym łatwo nawiązać kontakt (stale lub przez ograniczony czas)

 (1.5) taki, z którego można skorzystać (o zasobach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Schronisko znajduje się w przepięknym, ale jednym z najtrudniej dostępnych zakątków polskich gór.

 (1.2) Przez pewien czas jedynym ogólnie dostępnym towarem był ocet.

 (1.2) Obecnie wyższe wykształcenie jest ogólnie dostępne.

 (1.3) Trudne zagadnienia zostały wyłożone w sposób dostępny dla wszystkich.

 (1.3) Dzięki prostej symbolice przesłanie sztuki jest dostępne nawet dla małych dzieci.

 (1.4) Wykładowca będzie dostępny we wtorki od godziny czternastej do szesnastej.

 (1.5) Należy efektywnie wykorzystywać dostępne zasoby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstɛ̃mpnɨ, AS: dostẽmpny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostępowy

 rzecz. dostęp m., dostępność ż., udostępnianie n.

 czas. dostępować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) osiągalny

 (1.3) przystępny

Wiktionary


dostępowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dostępować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ, AS: dostẽmpovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostępować

Wiktionary


dostępować

czasownik niedokonany (dk. dostąpić)

 (1.1) osiągać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dworzanie na przemian dostępowali zaszczytów lub popadali w niełaskę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ, AS: dostẽmpovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostępowanie n., dostęp, dostępność

 przym. dostępny, dostępowy

 czas. stąpać, dostąpić dk.

Wiktionary


dostępowy

umożliwiający dostęp


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dostępem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zapadł się strop w korytarzu dostępowym w ambulatorium – melduje oficer pokładowa Serenity Meeks, dotykając komunikatora.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostęp mrz.

 przym. dostępny

 czas. dostępować

Wiktionary


dosulfin

nazwa handlowa antybiotyku o szerokim spektrum działania, zawierającego sulfametoksazol


SJP.pl


dosuw

w terminologii technicznej: dosunięcie; przysunięcie


SJP.pl


dosycać

1. w fotografii: uintensywniać kolor na zdjęciu;
2. w chemii: wprowadzać większą ilość substancji do roztworu


SJP.pl


dosycić

1. w fotografii: uintensywnić kolor na zdjęciu;
2. w chemii: wprowadzić większą ilość substancji do roztworu


SJP.pl


dosypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dosypać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosypka ż.

 czas. dosypać dk.

Wiktionary


dosypać

czasownik przechodni dokonany (ndk. dosypywać)

 (1.1) dodać coś przez sypanie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosypanie n.

 czas. usypać, dosypywać ndk.

Wiktionary


dosysać

1. wysysać do końca;
2. dosysać się - przysysać się


SJP.pl


dosyt

przestarzale: uczucie nasycenia, zaspokojenia; sytość


SJP.pl


dosyć

dość;
1. przysłówek oznaczający: tyle, ile trzeba; dostatecznie, należycie, wystarczająco dużo, np.: Mieć dosyć czasu na naukę.;
2. przysłówek oznaczający: w jakimś stopniu, stosunkowo, np. Dosyć dobrze się nauczył.;
3. wykrzyknik wyrażający zakaz, głównie w połączeniu: dosyć tego, np.: Dosyć tego, miarka się przebrała!; starczy, wystarczy


SJP.pl

liczebnik nieokreślony

 (1.1) zob. dość.

wykrzyknik

 (2.1) zob. dość.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziewczyna dosyć wcześnie wróciła do domu z dyskoteki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔsɨt͡ɕ, AS: dosyć

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dość

 wykrz. dość

 licz. dość

Wiktionary


dosył

dodatkowe przesłanie lub dostarczenie czegoś do odbiorcy


SJP.pl


dosyłka

1. dosłanie, dosyłanie czegoś;
2. to, co zostało dosłane


SJP.pl


dosyłkowy

→ dosyłka; przesyłkowy


SJP.pl


dosyłowy

→ dosył


SJP.pl

Patrz:

dosył

dosz

nazwisko


SJP.pl


doszacować

określić dodatkowo, uściślić; dookreślić


SJP.pl


doszacowywać

określać dodatkowo, uściślać; dookreślać


SJP.pl


doszczegółowić

uczynić bardziej szczegółowym; doprecyzować


SJP.pl


doszczelniacz

pracownik doszczelniający dna statku


SJP.pl


doszczelniak

narzędzie używane przy doszczelnianiu


SJP.pl


doszczepiać

zaszczepiać ponownie przeciw tej samej chorobie


SJP.pl


doszczepić

zaszczepić ponownie przeciw tej samej chorobie


SJP.pl


doszczętnie

przysłówek sposobu

 (1.1) o niszczeniu czegoś: całkowicie, kompletnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drewniany szałas został podpalony i doszczętnie spłonął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈʃt͡ʃɛ̃ntʲɲɛ, AS: doščẽntʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczątki nmos.

 przym. szczątkowy, doszczętny

 przysł. do szczętu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do cna, do szczętu, w drebiezgi, wniwecz

Wiktionary


doszczętniej

stopień wyższy od przysłówka: doszczętnie


SJP.pl


doszczętny

o zniszczeniu, stracie: zupełny, całkowity; totalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) wykazujący zniszczenie do szczątków; uległy całkowitej stracie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczątki nmos., doszczętność ż.

 przysł. doszczętnie, do szczętu

 przym. szczątkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całkowity, zupełny

Wiktionary


doszczęśliwiać

1. powodować, że ktoś czuje się bardziej szczęśliwy;
2. doszczęśliwiać się - potęgować uczucie własnego szczęścia


SJP.pl


doszczęśliwić

1. spowodować, że ktoś czuje się bardziej szczęśliwy;
2. doszczęśliwić się - spotęgować uczucie własnego szczęścia


SJP.pl


doszkalać

1. douczać kogoś;
2. doszkalać się - uzupełniać swoją wiedzę w jakiejś dziedzinie


SJP.pl


doszklistkowy

przymiotnik

 (1.1) med. wprowadzany bezpośrednio do ciała szklistego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naszej klinice musieliśmy wstrzymać terapię doszklistkową, przerwać ją u tych chorych, u których została ona rozpoczęta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔʃklʲiˈstkɔvɨ, AS: došklʹistkovy

Wiktionary


doszkolić

1. douczyć kogoś;
2. doszkolić się - uzupełnić swoją wiedzę w jakiejś dziedzinie


SJP.pl


doszlifowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ulepszenie czegoś poprzez ostatnie poprawki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Napisałem, zrobiłem rysunki, a ponieważ nie byłem pewien swojej angielszczyzny, poprosiłem prof. Skrobańskiego o doszlifowanie tekstu i oddanie do redakcji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doszlifować dk., szlifować ndk.

Wiktionary


doszlifować

czasownik przechodni dokonany (ndk. doszlifowywać)

 (1.1) techn. wykonać szlifowanie aż do osiągnięcia ostatecznej, pożądanej formy

 (1.2) przen. doprowadzić coś do lepszego, bardziej dopracowanego stanu; poprawić szczegóły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doszlifowanie n.

 czas. szlifować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygładzić

 (1.2) dopracować, poprawić, udoskonalić, ulepszyć

Wiktionary


doszlusowany

potocznie: taki, który przyłączył się do kolumny, zajął wolne miejsce w szeregu


SJP.pl


doszlusować

potocznie: dołączyć się do kogoś lub czegoś, dojechać, dojść


SJP.pl


doszperać

doszperać się - doszukać się, szperając


SJP.pl


doszycie

1. przyszyć lub uszyć coś dodatkowo;
2. zakończyć szycie czegoś;
3. ponownie przyłączyć uciętą lub urwaną część ciała


SJP.pl


doszydełkować

1. wytworzyć część ubrania za pomocą szydełka i połączyć ją z całością;
2. środowiskowo: doczepić dredy do już istniejących dredów za pomocą szydełka fryzjerskiego


SJP.pl


doszydełkowywać

1. wytwarzać część ubrania za pomocą szydełka i łączyć ją z całością;
2. środowiskowo: doczepiać dredy do już istniejących dredów za pomocą szydełka fryzjerskiego


SJP.pl


doszywać

1. przyszywać lub szyć coś dodatkowo;
2. kończyć szycie czegoś;
3. ponownie przyłączać uciętą lub urwaną część ciała


SJP.pl


doszyć

1. przyszyć lub uszyć coś dodatkowo;
2. zakończyć szycie czegoś;
3. ponownie przyłączyć uciętą lub urwaną część ciała


SJP.pl


doszły

1. osiągnąć cel, granicę, koniec
2. o warzywach: dojrzewać
3. osiągać pewną granicę


SJP.pl


dosł.

skrót od: dosłownie, dosłowny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dosłownie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co ciekawe, Erntedankfest (dosł. święto dziękczynienia za plony) obchodzone jest nie tylko w Polsce, ale również w Niemczech i Szwajcarii.

Wiktionary


dosłać

przesłać, posłać dodatkowo (list, pieniądze)


SJP.pl


dosłoneczny

przymiotnik

 (1.1) poddany intensywniejszej insolacji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adretami nazywa się dosłoneczne stoki gór.

 (1.1) Winnicę założył na dosłonecznych stokach wzgórza.

Wiktionary


dosłownie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

 (1.2) przen. wyrażenie używane do wzmocnienia i intensyfikacji przekazu niemal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podczas rozprawy oskarżyciel beznamiętnie dosłownie cytował najbardziej intymne fragmenty jej listu.

 (1.2) Jego pałac dosłownie pękał w szwach.

 (1.2) Tuż przed imprezą Hilda przeżyła ogromny kryzys odzieżowy – dosłownie nie miała co na siebie włożyć!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈswɔvʲɲɛ, AS: dosu̯ovʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dosłowny

 rzecz. dosłowność ż.

 przysł. bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) literalnie

Wiktionary


dosłowniej

stopień wyższy od przysłówka: dosłownie


SJP.pl


dosłowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dosłowny


SJP.pl


dosłowność

→ dosłowny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dosłowne

Wiktionary

Patrz:

dosłowny

Powiązane:

 rzecz. dosłownik m.

 przym. dosłowny

 przysł. dosłownie, bezsłownie

Wiktionary


dosłowny

1. zgodny co do słowa, dokładnie odtworzony;
2. nieprzenośny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dosłowna interpretacja tego wiersza nie ma sensu, należy raczej rozszyfrować zawarte w nim metafory.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈswɔvnɨ, AS: dosu̯ovny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dosłownie, bezsłownie

 rzecz. dosłowność ż., słownictwo n.

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) literalny, wierny

Wiktionary


dosłyszalność

→ dosłyszalny


SJP.pl

Patrz:

dosłyszalny

dosłyszalny

dający się uchwycić słuchem, posłyszeć


SJP.pl


dot.

skrót od: dotyczący, dotyczy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dotyczący

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Udzielanie informacji dot. (=dotyczących) pracy socjalnej w różnych krajach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨt͡ʃɨ, AS: dotyčy

Wiktionary


dotachać

potocznie: donieść z wysiłkiem coś ciężkiego do jakiegoś miejsca; dotaszczyć, dotaskać


SJP.pl

czasownik

 (1.1) dokonany od|tachać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chase siada na skrzyni, którą ma dotachać do hangaru, i wzdycha: – To mam po prostu przestać się starać?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tachać

Wiktionary


dotacja

bezzwrotna pomoc finansowa udzielana instytucji, organizacji, przedsiębiorstwu (rzadziej osobie) w celu poparcia określonej działalności; subwencja, subsydium, dofinansowanie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hojna anonimowa dotacja oddaliła od sierocińca groźbę zamknięcia.

 (1.1) W odpowiedzi otrzymali do dyspozycji samochód z kierowcą, dotację w wysokości 7,5 mln st. złotych oraz 200 bochenków chleba pułtuskiego, specjalnie wypieczonych i zabezpieczonych na czas podróży.

 (1.1) W trakcie remontu radni zawnioskowali, żeby część unijnej dotacji zachachmęcić i wydać je na inne inwestycje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtat͡sʲja, AS: dotacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotować

 rzecz. dotowanie

Wiktionary


dotacyjny

związany z dotacją


SJP.pl


dotamtąd

żartobliwie: do tamtego miejsca (zwykle w powiedzeniu "jak stąd dotamtąd")


SJP.pl


dotankować

dokończyć tankowanie


SJP.pl


dotankowywać

dokańczać tankowanie


SJP.pl


dotargać

potocznie: donieść gdzieś z trudem; dodźwigać


SJP.pl


dotaskać

potocznie: donieść z wysiłkiem coś ciężkiego do jakiegoś miejsca; dotachać, dotaszczyć


SJP.pl


dotaszczyć

potocznie: donieść z wysiłkiem coś ciężkiego do jakiegoś miejsca; dotachać, dotaskać


SJP.pl


dotańcowywać

potocznie:
1. dokańczać taniec;
2. tańcząc, docierać do danego miejsca


SJP.pl


dotcom

[czytaj: dotkom] w żargonie informatycznym: firma internetowa


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • .com – domena najwyższego poziomu
  • dot-com boom – bańka internetowa w latach 1995–2001
  • Dot Com (album)
  • Dotcom – amerykański producent muzyczny i DJ
  • Kim Dotcom – niemiecki przedsiębiorca, założyciel portalu Megaupload

Wikipedia


dotelefonowywać

potocznie: dotelefonowywać się - dodzwaniać się


SJP.pl


dotelepać

potocznie: dotelepać się - dojść, dojechać gdzieś z trudem; dowlec się


SJP.pl


dotelepywać

potocznie: dotelepywać się - docierać gdzieś z trudem


SJP.pl


dotiorowce

rząd grzybów z klasy workowców właściwych; Dothiorales


SJP.pl


dotiorowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z klasy workowców właściwych


SJP.pl


dotkankowo

→ dotkankowy


SJP.pl

Patrz:

dotkankowy

dotkliwie

przysłówek sposobu

 (1.1) dokuczliwie, nie do zniesienia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czasami wiatr zaciągał dotkliwiej i dmuchał w twarze niedawnym śniegiem.

 (1.1) Bratobójcze walki i szukanie pomocy na zewnątrz doprowadziły do interwencji czeskich i niemieckich; najdotkliwiej odczuwał je Śląsk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtklʲivʲjɛ, AS: dotklʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., dotkliwość

 przym. dotkliwy

 czas. dotykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) boleśnie, dojmująco, dokuczliwie, ostro, silnie

Wiktionary


dotkliwiej

stopień wyższy od przysłówka: dotkliwie


SJP.pl


dotkliwość

→ dotkliwy


SJP.pl

Patrz:

dotkliwy

dotkliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: dotkliwy


SJP.pl


dotkliwy

bolesny, dokuczliwy, przykry


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bolesny, dokuczliwy, trudny do wytrzymania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niezależnie więc od praprzyczyny, od systemowych realiów i schorzeń, od skutków dotkliwego nieurodzaju w latach 1979 - 1980, na osłabioną już gospodarkę spadły dodatkowe ciosy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtklʲivɨ, AS: dotklʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., dotkliwość

 przysł. dotkliwie

 czas. dotykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bolesny, dojmujący, dokuczliwy, głęboki, ostry, palący, przenikliwy, silny

Wiktionary


dotknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dotknąć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oparła się miękkiem dotknięciem swego ramienia na mojem ramieniu i tak szliśmy dalej po bezbrzeżnie pustych ulicach, nasłuchując ciągle, w której stronie huczą strzały.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtʲcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: dotʹḱńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotknąć dk., dotykać ndk.

 rzecz. dotyk mrz., niedotykalski mos.

 przym. dotykowy, niedotykalski

Wiktionary


dotknięty

urażony


SJP.pl


dotknąć

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|dotykać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy zaś wrócił i został sam jeden, ktoś zmagał się z nim aż do wschodu jutrzenki, a widząc, że nie może go pokonać, dotknął jego stawu biodrowego i wywichnął Jakubowi ten staw podczas zmagania się z nim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔtknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: dotknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., dotknięcie n., niedotykalski mos.

 czas. dotykać ndk.

 przym. dotykowy, niedotykalski

Wiktionary


dotlały

taki, który dotlał (dogasnął)


SJP.pl


dotleniacz

Dotleniacz – publiczna instalacja Joanny Rajkowskiej, wystawa Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, której głównymi elementami są: wzbogacony tlenem sztuczny staw wkomponowany w trawnik miejski i futurystyczne ławki opodal.

Wikipedia


dotlenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dotleniać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotlenić, dotleniać ndk.

Wiktionary


dotleniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dotlenić)

 (1.1) dostarczać dodatkową ilość tlenu

czasownik zwrotny niedokonany dotleniać się

 (2.1) dostarczać swojemu organizmowi dodatkową ilość tlenu poprzez uprawianie ruchu na świeżym powietrzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wszelkie smutki dobry jest uśmiech. Naukowcy dowiedli bowiem, że szczery, serdeczny śmiech wspaniale nas dotlenia – pobudza do pracy przeponę i płuca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtlɛ̃ɲät͡ɕ, AS: dotlẽńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotlenienie n., dotlenianie n., tlen m., utleniacz m., utlenianie n., utlenienie n., tlenienie n., beztlenowiec mzw., tlenowiec mzw./mrz.

 czas. dotlenić, tlenić, utlenić, utleniać

 przym. utleniony

 przysł. beztlenowo

Wiktionary


dotlenić

czasownik przechodni

 (1.1) dokonany od|dotleniać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotlenianie n., dotlenienie n., tlen mrz., beztlenowiec mzw., tlenowiec mzw./mrz.

 czas. dotleniać

 przysł. beztlenowo

Wiktionary


dotleć

rzadko: wypalić się zupełnie; wygasnąć, dogasnąć, dotlić się


SJP.pl


dotlić

dotlić się - wypalić się zupełnie; wygasnąć, dogasnąć, dotleć


SJP.pl


dotopić

1. dokończyć topienie, stopić resztę;
2. dodać coś w czasie topienia


SJP.pl


dotowarowywać

uzupełniać towar w sklepie


SJP.pl


dotować

udzielać bezzwrotnej pomocy finansowej instytucji, organizacji, przedsiębiorstwu (rzadziej osobie) w celu poparcia określonej działalności; subwencjonować, subsydiować, finansować


SJP.pl


dotracić

dawniej: roztrwonić, zmarnować do końca, całkowicie


SJP.pl


dotransportowywać

transportując, dostarczać do określonego miejsca


SJP.pl


dotrenować

dokończyć trening


SJP.pl


dotrenowywać

trenować do czasu osiągnięcia zadowalającej kondycji


SJP.pl


dotropić

w łowiectwie: zakończyć tropienie, doganiając zwierzę; wytropić


SJP.pl


dotruchtać

dobiec gdzieś truchtem


SJP.pl


dotruchtywać

rzadko: dobiegać truchtem


SJP.pl


dotruć

dokończyć trucie kogoś lub czegoś; zatruć całkowicie


SJP.pl


dotrzeć

1. dostać się gdzieś
2. rozprzestrzenić się
3. wygładzić powierzchnię


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. docierać)

 (1.1) dokonany od|docierać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do sklepu dotarła nowa partia towarów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔṭʃɛt͡ɕ, AS: doṭšeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotarcie n.

Wiktionary


dotrzeźwiać

rzadko: przywracać kogoś do przytomności; docucać


SJP.pl


dotrzeźwiały

taki, który dotrzeźwiał


SJP.pl


dotrzeźwić

rzadko: przywrócić kogoś do przytomności; docucić


SJP.pl


dotrzymać

czasownik przechodni dokonany (ndk. dotrzymywać)

 (1.1) dokonany od|dotrzymywać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mogę mojemu bratu dotrzymać kroku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzymać, dotrzymywać ndk.

 rzecz. dotrzymanie n., dotrzymywanie n.

Wiktionary


dotrzymywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dotrzymać)

 (1.1) trzymać do określonego czasu

 (1.2) spełniać zobowiązania

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ta drukarnia nie dotrzymuje terminów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotrzymywanie n., dotrzymanie n.

 czas. trzymać, dotrzymać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dochowywać, zachowywać, przechowywać

 (1.2) dochowywać, zachowywać

Wiktionary


dottore

maska komiczna w komedii dell'arte


SJP.pl

Do

Wikipedia


doturlać

potocznie: dotoczyć


SJP.pl


dotychczas

do tej pory, do chwili obecnej


SJP.pl

przysłówek

 (1.1) książk. do tego momentu, do chwili obecnej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dotychczas sama sobie radziłam z zadaniami z matematyki, więc nie potrzebuję korepetycji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨxt͡ʃas, AS: dotyχčas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dotychczasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotąd, do tej pory

Wiktionary


dotychczasowość

→ dotychczasowy


SJP.pl

Patrz:

dotychczasowy

dotychczasowy

1. trwający dotychczas;
2. żyjący, będący gdzieś dotychczas


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki jaki był dotychczas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pierwszy wniosek, że kapitalizm w dotychczasowej postaci robi już bokami i będzie się ratował faszyzmem.

 (1.1) Jubileuszowy program przynosi najlepsze skecze, scenki i piosenki z dotychczasowych spektakli.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dotychczas

Wiktionary


dotychmiast

przysłówek miejsca

 (1.1) stpol. dotąd

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨxmʲjast, AS: dotyχmʹi ̯ast

Wiktionary


dotyczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dotyczyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔtɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dotyčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotyczyć

Wiktionary


dotyczna

w matematyce: styczna kąta dopełnienia


SJP.pl


dotyczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Ten artykuł nie dotyczy naszego uniwersytetu” – powiedział rektor, przeglądając gazetę.

 (1.1) UE przyjęła skargę Hiszpanii w sprawie reform dotyczących oleju i bawełny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨt͡ʃɨt͡ɕ, AS: dotyčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyczenie n., dotyk m.

Wiktionary


dotyczący

przymiotnik relacyjny

 (1.1) mający bezpośrednie powiązanie

forma czasownika.

 (2.1) ims. przymiotnikowy czynny od: dotyczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dot.

Wiktionary


dotyk

1. dotknięcie, dotykanie;
2. zdolność odczuwania ucisku na powierzchnię ciała


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) fizj. jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

 (1.2) czynność dotykania

Wiktionary

Dotyk ("układ czuciowy") jest uznawany za jeden ze zmysłów, jednak wrażenia określane łącznie jako "dotyk" są kombinacją sygnałów przesyłanych przez komórki reagujące na ciepło lub zimno, nacisk oraz uszkodzenie (ból).

W rozmaitych eksperymentach wykazano, że dotyk i zmysł motoryczny są podstawowymi elementami definiującymi odbieranie rzeczywistości przez zwierzęta (w tym człowieka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzrok, słuch, węch, smak i dotyk to pięć zmysłów.

 (1.2) Poczuła jego delikatny dotyk na swojej twarzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔtɨk, AS: dotyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., dotknięcie n., tknięcie n., tkliwość ż.

 czas. dotykać ndk., dotknąć dk., dotyczyć ndk., tykać ndk., tknąć dk., podotykać dk.

 przym. dotkliwy, dotykowy, tkliwy, dotykalny, niedotykalski

 przysł. dotkliwie, tkliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czucie

 (1.2) kontakt, styczność, łączność, muśnięcie

Wiktionary


dotykalność

→ dotykalny


SJP.pl

Patrz:

dotykalny

dotykalny

dający się dotknąć; namacalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) taki, którego można dotknąć

 (1.2) wyraźny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., dotyk m., dotykalność ż.

 przysł. dotykalnie

 przym. dotykowy, niedotykalski

 czas. dotykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) namacalny, dotykowy, haptyczny, uchwytny, wyczuwalny

 (1.2) wyrazisty, zdecydowany

Wiktionary


dotykalski

potocznie: dający się dotykać, lubiący być dotykanym


SJP.pl


dotykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dotykać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔtɨˈkãɲɛ, AS: dotykãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotykać

 przym. dotykowy, niedotykalski

 rzecz. niedotykalski mos.

Wiktionary


dotykać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dotknąć)

 (1.1) zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

 (1.2) przen. sprawiać komuś przykrość, urażać kogoś

 (1.3) przen. poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie

 (1.4) sięgać aż do czegoś, graniczyć, stykać się z czymś

czasownik zwrotny niedokonany dotykać się (dk. dotknąć się)

 (2.1) dotykać (1.1) siebie wzajemnie

 (2.2) forma wzmocniona czasownika dotykać (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wystarczy dotknąć butelki, a dowiesz się czy piwo jest zimne.

 (1.2) Bardzo mnie dotknęły twoje słowa.

 (1.3) Spróbujmy dotknąć tematu wyjazdu. Czy masz bilety?

 (1.4) Ta ulica dotyka parku.

 (2.2) Nie dam ci dotknąć się mojego roweru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨkat͡ɕ, AS: dotykać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., dotykanie n., dotyk m., dotknięcie n., dotkliwość ż.

 czas. dotknąć dk.

 przym. dotykowy, dotkliwy, dotykalny, bezdotykowy, nietykalny, niedotykalski

 przysł. dotkliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) musnąć, zmacać, obmacać, obściskać, poruszyć, trącić, wzruszyć; gw. Śląsk Cieszyński pomacować

 (1.2) drasnąć, obrazić, skaleczyć, skrzywdzić, ukłuć, urazić, zranić

 (1.3) poruszyć, ująć, trącić, wzruszyć

Wiktionary


dotykowiec

osoba najlepiej przyswajająca wiedzę poprzez zmysł dotyku; kinestetyk


SJP.pl


dotykowość

→ dotykowy


SJP.pl

Patrz:

dotykowy

dotykowy

1. → dotyk;
2. ekran dotykowy - ekran w urządzeniu elektronicznym, umożliwiający sterowanie nim poprzez dotykanie wyświetlanych obiektów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem

 (1.2) taki, który reaguje na dotyk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔtɨˈkɔvɨ, AS: dotykovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk m., dotykanie n., dotknięcie n., niedotykalny m., tykanie n., tknięcie n., niedotykalski mos.

 czas. dotykać ndk., dotknąć dk., tykać ndk., tknąć dk.

 przym. dotykalny, niedotykalny, niedotykalski

 przysł. dotykowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taktylny, haptyczny

Wiktionary


dotąd

do tego momentu lub miejsca


SJP.pl

zaimek przysłowny

 (1.1) … wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas

 (1.2) … wyrażający granicę przestrzenną: aż do tego miejsca, potąd

spójnik

 (2.1) w wyrażeniu: dotąd… aż… komunikuje, że część zdania przed „aż” jest ograniczona od strony przyszłości przez zdarzenie opisane po „aż”

 (2.2) w wyrażeniu: dotąd… dopóki/póki… komunikuje, że część zdania przed „dopóki”/„póki” jest ograniczona od strony przyszłości przez zakończenie stanu lub czynności opisanej po „dopóki”/„póki”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dotąd nie było takich problemów.

 (1.2) Kopcie rów odtąd dotąd.

 (2.1) Dotąd nalegał, aż się zgodzili.

 (2.2) Dotąd nalegał, póki się nie zgodzili.

 (2.2) Dotąd nie miał spokoju, dopóki mieszkali razem.

 (2.2) Nie miał dotąd spokoju, dopóki mieszkali razem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔtɔ̃nt, AS: dotõnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotychczas, do teraz, do tego czasu

 (1.2) potąd, do tego miejsca

 (2.1-2) dopóty, póty, tak długo

Wiktionary


dotętniczy

wprowadzany do tętnicy; doarteryjny


SJP.pl


dotłuc

1. dokończyć tłuczenia, rozkruszania;
2. jeszcze więcej utłuc, dodać do już utłuczonego


SJP.pl


dotłukiwać

1. dokańczać tłuczenie;
2. tłuc coś dodatkowo


SJP.pl


douai

[czytaj: duE] miasto we Francji


SJP.pl

Douai () – miejscowość, gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Nord.

Miasto leży nad rzeką Scarpe (dopływ Skaldy) i Kanałem Sensée, 35 km na południe od Lille.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 42 175 osób (zespół miejski 200 tys. (1990)), a gęstość zaludnienia wynosiła 2500 osób/km². Wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Douai plasuje się na 9. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 95.

Wikipedia


douala

miasto w Kamerunie; Duala


SJP.pl


doubezpieczyć

dodatkowo ubezpieczyć


SJP.pl


double

[czytaj: dabl] środowiskowo: podwójny, dwuczęściowy, dwuelementowy, dwudzielny itp.


SJP.pl


double-click

[czytaj: dabl klik] dwukrotne naciśnięcie klawisza myszki w bardzo krótkim czasie (około pół sekundy), zazwyczaj służy otworzeniu danej aplikacji, pliku itp.; dwuklik


SJP.pl


double-double

[czytaj: dabldabl] w koszykówce: dwucyfrowe osiągnięcia w jednym meczu, np. 10 zbiórek i przechwytów


SJP.pl

Double-double (także jako DD2) – w koszykówce, uzyskanie wyników dwucyfrowych w dwóch z pięciu możliwych pozytywnych statystyk (punkty, asysty, zbiórki, przechwyty, bloki). Najczęstszą kombinacją double-double są punkty i zbiórki, a następnie punkty i asysty.

Wikipedia


doublé

[czytaj: dabl] środowiskowo: podwójny, dwuczęściowy, dwuelementowy, dwudzielny itp.


SJP.pl


doufu

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kulin. twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za Chiny ludowe nie spróbuję żadnego doufu.

Wiktionary


douglas

[czytaj: daglas] marka samolotów


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

 (1.1) geogr. miasto w Wielkiej Brytanii, na wschodnim wybrzeżu wyspy Man, stolica Wyspy Man rozumianej jako angielskie terytorium zależne;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Douglas – miasto, stolica Wyspy Man
  • Douglas – miasto w Szkocji (South Lanarkshire), w którym w roku 1940 powstał obóz dla żołnierzy PSZ ewakuowanych z Francji
  • Douglas – miejscowość na Falklandach
  • Douglas – miejscowość w Irlandii, w hrabstwie Cork
  • Douglas Aircraft Company – amerykańska wytwórnia lotnicza
  • Douglas – celtyckie imię męskie
  • Douglas – sieć sklepów kosmetycznych
  • Douglas – rzeka w Wielkiej Brytanii, w Anglii
  • Douglas – nadziemna stacja zielonej linii metra w Los Angeles
  • Douglas - miasto w Republice Południowej Afryki, położone w Prowincji Przylądkowej Północne
  • Douglas – szkocki klan
  • Fryderyk Douglas – podpułkownik Wojska Polskiego

Wikipedia


doula

[czytaj: dula] kobieta udzielająca wsparcia w czasie ciąży, porodu i po porodzie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) społ. kobieta zapewniająca fachowe wsparcie matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i / lub po porodzie;

Wiktionary

Doula (z stgr. δούλη, dosłownie: „służąca, niewolnica”) – wykształcona i doświadczona również w swoim macierzyństwie kobieta, zapewniająca ciągłe niemedyczne, fizyczne, emocjonalne i informacyjne wsparcie matce i rodzinie na czas ciąży, porodu i po porodzie (za definicją Stowarzyszenia Doula w Polsce).

Wikipedia


doumergue

[czytaj: dumerg] nazwisko


SJP.pl


douro

rzeka w Portugalii i Hiszpanii; Duero


SJP.pl


doustnie

przysłówek

 (1.1) med. przyjmowany lub podawany do ust, przez usta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niektóre leki przyjmowane doustnie mogą powodować intensyfikację choroby wrzodowej, dlatego u wrzodowców stosuje się zastrzyki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doustny

 rzecz. usta nmos.

Wiktionary


doustny

taki, który należy zaaplikować do ust


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) med. do stosowania doustnie (najczęściej o lekach i innych środkach farmakologicznych)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lekarz i chory mają jedną z 3 możliwości: kontynuować leczenie doustnym antykoagulantem, zatrzymać terapię na okres okołozabiegowy lub zatrzymać leczenie doustnym antykoagulantem, stosując jednocześnie leczenie pomostowe heparyną niefrakcjonowaną lub drobnocząsteczkową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwustnɨ, AS: dou̯ustny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. usta nmos., usteczka nmos.

 przym. ustny

 przysł. doustnie

Wiktionary


douszny

przeznaczony do ucha, np. słuchawki douszne


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) przeznaczony do ucha, umieszczany w uchu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ucho n., uszko n.

 przym. uszny

Wiktionary


doux

[czytaj: du] słodki (o winie)


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doux (Ardeny) – francuska gmina w regionie Szampania-Ardeny
  • Doux (Deux-Sèvres) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes

Wikipedia


dover

[czytaj: dołwer albo dower]
1. miasto w Anglii;
2. miasto w Stanach Zjednoczonych


SJP.pl

Dover – miasto i civil parish w południowo-wschodniej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie Kent, w dystrykcie Dover, port nad kanałem La Manche. Punkt Anglii najbliższy Francji – jest oddalony od francuskiego portu Calais o 34 kilometry, dlatego też Dover nazywane jest „bramą Anglii”. W 2011 roku civil parish liczyła 31 022 mieszkańców.

Wikipedia


doverski

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Doverem, dotyczący Doveru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Właściwie jednak dla naszego podróżnego gościniec doverski niewiele miał wspólnego z dyliżansem doverskim, wspinającym się po Shooters Hill.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dover mrz.

Wiktionary


dow.

skrót od:
1. dowódca; d-ca, dca;
2. dowództwo; d-dztwo, dtwo


SJP.pl


dowaga

dodatkowa ilość czegoś potrzebna do uzyskania odpowiedniej wagi


SJP.pl


dowalać

czasownik niedokonany (dk. dowalić)

 (1.1) pot. dodawać czegoś w dużej ilości

 (1.2) pot. dokuczać komuś

 (1.3) pot. obciążać kogoś dodatkowym obowiązkiem

czasownik zwrotny niedokonany dowalać się (dk. dowalić się)

 (2.1) pot. próbować zainteresować sobą drugą osobę

 (2.2) pot. zgłaszać pod czyimś adresem pretensje

 (2.3) pot. odurzać się używkami, będąc już pod ich wpływem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przyszłości będę musiał dowalać więcej pieprzu do tej zupy.

 (1.2) Tymczasem pan wicepremier Belka uparł się, żeby dowalać Balcerowiczowi i Radzie Polityki Pieniężnej.

 (1.3) Jedni czytają notatki, inni dyskutują o profesorze, który "zaczął jej dowalać pytania z mikrobiologii".

 (2.1) Uważaj, Marcin chyba dowala się do ciebie.

 (2.2) Ale ta baba się do mnie dowalała!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodawać

 (1.2) pot. dokopywać

 (1.3) pot. przywalać, pot. wulg. dojebać

 (2.1) pot. dostawiać się, pot. przystawiać się, pot. podwalać się

 (2.2) pot. wulg. dopierdalać się, pot. wulg. przypierdalać się, pot. wulg. dojebywać się

Wiktionary


dowalić

czasownik dokonany (ndk. dowalać)

 (1.1) dk. od: dowalać

 (1.2) pot. mocno kogoś uderzyć

 (1.3) pot. o śniegu: spaść w dużej ilości

 (1.4) pot. powiedzieć coś niewłaściwego, nieprawidłowego, szokującego w danej sytuacji

 (1.5) pot. pokonać kogoś zdecydowanie w rywalizacji

czasownik zwrotny dokonany dowalić się (ndk. dowalać się)

 (2.1) dk. od: dowalać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Niech będzie to pojedynek słowny, ale i gdyby któryś dowalił pięścią, to może by na tym skorzystał naród.

 (1.3) Wczoraj wieczorem dowaliło 30 centymetrów śniegu w mojej wiosce.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przywalić, walnąć, pot. lutnąć, wulg. przyjebać, wulg. jebnąć

 (1.5) wulg. rozjebać

Wiktionary


dowartościowywać

dostrzegać, doceniać, podkreślać czyjąś wartość, gestem lub słowem nagradzać kogoś za jego zasługi, utwierdzać w kimś poczucie własnej wartości


SJP.pl


dowarzać

czasownik niedokonany (dk. dowarzyć)

 (1.1) dogotowywać

Wiktionary


dować

czasownik niedokonany

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. dawać

Wiktionary


doważać

czasownik niedokonany (dk. doważyć)

 (1.1) ważyć dodatkową ilość

 (1.2) pot. ważyć coś uczciwie, tyle, ile ktoś żąda

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wyważyć

Wiktionary


dowbor

nazwisko, m.in. Katarzyna Dowbor, polska dziennikarka


SJP.pl


dowborczyk

żołnierz I Korpusu Polskiego, sformowanego w Rosji w czasie I wojny światowej i dowodzonego przez generała Józefa Dowbora-Muśnickiego


SJP.pl


dowcip

1. śmieszna historyjka, anegdota, żart; kawał;
2. dawniej: rozum, spryt;
3. zdolność spostrzegania i opisywania w zabawny sposób śmiesznych stron życia


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzysiek, opowiedz jakiś dowcip; rozruszamy towarzystwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔfʲt͡ɕip, AS: dofʹćip

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcipniś mos., dowcipkowanie n.

:: zgrub. dowcipas mos.

 czas. dowcipkować ndk.

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart, kawał, anegdota; gw. Górny Śląsk wic

Wiktionary


dowcipas

dowcipniś, figlarz, zbytnik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pot. niesmaczny, niedorzeczny żart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip mrz.

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

Wiktionary


dowcipek

zdrobnienie od: dowcip


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: dowcip

Wiktionary


dowcipkować

mówić dowcipy; żartować


SJP.pl

czasownik

 (1.1) opowiadać żarty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip mrz., dowcipniś mos.

Wiktionary


dowcipnie

przysłówek

 (1.1) w sposób dowcipny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip m., dowcipniś mos., dowcipność ż., dowcipas mrz.

 przym. dowcipny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawnie

Wiktionary


dowcipniej

stopień wyższy od przysłówka: dowcipnie


SJP.pl


dowcipniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dowcipny


SJP.pl


dowcipnisia

kobieta lubiąca dowcipkować, robić żarty, kawały; żartownisia, kawalarka


SJP.pl


dowcipniś

osoba lubiąca opowiadać kawały, stroić żarty; żartowniś, kawalarz, dowcipas


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) człowiek lubiący dowcipkować, żartować, robić żarty komuś lub z kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś dowcipniś robi sobie z nas żarty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip mrz., dowcipkowanie n.

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

 czas. dowcipkować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żartowniś; gw. Górny Śląsk szpasownik

Wiktionary


dowcipność

→ dowcipny; śmieszność


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dowcipne; cecha tych, którzy są dowcipni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

Wiktionary


dowcipny

żartobliwy, humorystyczny;
1. pełen humoru, chętnie i często żartujący;
2. mający charakter dowcipu, żartu


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) umiejący mówić i pisać żartobliwie i z humorem, lubiący żarty i dowcipy

 (1.2) pełen dowcipu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wygadany, inteligentny i dowcipny, wkrótce stał się ulubieńcem mieszkańców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip m., dowcipniś m., dowcipność ż., dowcipas mrz.

 przysł. dowcipnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błazeński, pocieszny, ucieszny, wesoły, wesołkowaty, zabawny

 (1.2) komiczny, humorystyczny, śmieszny, zabawny, żartobliwy; przest. krotochwilny, sowizdrzalski

Wiktionary


dowcipuszek

żarcik


SJP.pl


dowgielewicz

nazwisko


SJP.pl


dowiadywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dowiadywać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dowiadywać ndk.

Wiktionary


dowiać

1. o wietrze:
a) wiejąc, donieść coś;
b) wiejąc, dotrzeć gdzieś;
2. dokończyć oddzielanie ziaren od plew w wialni;
3. dawniej: przejąć chłodem; zmrozić


SJP.pl


dowidzieć

rzadko: móc, być w stanie dostrzec, zauważyć; występuje zwykle z przeczeniem, np.: Nie dowidzisz go, stoi za daleko.; dostrzec, dojrzeć, wypatrzyć


SJP.pl


dowierać

1. dawniej, dziś gwarowo: domykać;
2. dawniej: uwierać, sprawiać ból


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dowrzeć)

 (1.1) daw. sprawiać ból, uwierać

 (1.2) daw. zamykać, domykać

Wiktionary


dowierzająco

→ dowierzać


SJP.pl

Patrz:

dowierzać

dowierzać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dowierzyć)

 (1.1) mieć zaufanie, ufać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowierzanie n.

 czas. dowierzyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ufać

Wiktionary


dowierzchnia

1. w geologii: pokład skalny wychodzący na powierzchnię ziemi;
2. w górnictwie: pochyły chodnik łącząca dwa przodki


SJP.pl


dowiesić

dokończyć wieszanie, powiesić dodatkowo


SJP.pl


dowieszać

dokańczać wieszanie, wieszać dodatkowo


SJP.pl


dowietrzny

wystawiony w stronę najczęściej wiejących wiatrów


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) geogr. ustawiony w kierunku wiejących wiatrów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ekspozycja stoku ma spory wpływ na sumę opadów atmosferycznych. Stoki dowietrzne charakteryzują się częstszym występowaniem opadów aniżeli zawietrzne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvʲjɛṭʃnɨ, AS: dovʹi ̯eṭšny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wiatr m.

Wiktionary


dowiewać

1. o wietrze:
a) wiejąc, donosić coś;
b) wiejąc, docierać gdzieś;
2. dokańczać oddzielanie ziaren od plew w wialni;
3. dawniej: przejmować chłodem; mrozić, ziębić, chłodzić


SJP.pl


dowieść

wykazać prawdziwość


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dowodzić)

 (1.1) dokonany od|dowodzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Docent ośmieszył się opublikowaniem hipotezy, której fałszu potrafi dowieść każdy student fizyki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód mrz., dowodzik mrz.

Wiktionary


dowieźć

1. dostarczyć kogoś lub coś do celu;
2. przywieźć więcej osób lub rzeczy


SJP.pl


dowilżać

nasycać wilgocią w większym stopniu, zwilżać do końca


SJP.pl


dowilżyć

nasycić wilgocią w większym stopniu, zwilżyć do końca


SJP.pl


dowlec

1. coś albo kogoś gdzieś dociągnąć; wlec do określonego miejsca lub do określonego czasu;
2. dowlec się - z trudem dojść do określonego miejsca


SJP.pl


down

[czytaj: dałn] potocznie: osoba cierpiąca na zespół Downa - wrodzony niedorozwój umysłowy połączony z charakterystycznymi zmianami fizycznymi


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Down – hrabstwo w Irlandii Północnej
  • Down – miejscowość w Irlandii
  • Down – amerykański zespół muzyczny
  • Down – album The Jesus Lizard (1994)
  • Down – album Sentenced (1996)
  • Down – singel Blink-182 (2004)
  • Down – singel Jaya Seana (2009)
  • Down – singel Jasona Derulo i Davida Guetty (2024)
  • Down – singel Marian Hill (2014)
  • down – pojęcie w futbolu amerykańskim
  • zespół Downa opisany przez Johna Langdona Downa
  • System of a Down

Wikipedia


downar

nazwisko


SJP.pl


downarowicz

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Medard Downarowicz – polski działacz polityczny
  • Stanisław Downarowicz – polski działacz polityczny, inżynier
  • Stefan Downarowicz – polski architekt
  • Tomasz Downarowicz – polski inżynier podstawowych problemów techniki
  • Downarowicz – polski herb szlachecki

Wikipedia


downbeat

[czytaj: dałnbit] gatunek muzyczny wywodzący się z muzyki elektronicznej, powstały w latach 90. XX wieku w Wielkiej Brytanii; downtempo


SJP.pl


downgrade

[czytaj: dołngrejd] cofnięcie się do wcześniejszej wersji programu, gry komputerowej czy systemu operacyjnego


SJP.pl


downhill

[czytaj: dałnhil]
1. konkurencja w kolarstwie górskim i narciarstwie alpejskim, polegająca na zjeżdżaniu w dół po stromych i wąskich ścieżkach górskich;
2. potocznie: rower przeznaczony do jazdy po stromych zboczach; downhillowiec


SJP.pl

Do

Wikipedia


downhiller

[czytaj: dałnhiler] osoba uprawiająca downhill (jazdę po stromych zboczach); downhillowiec


SJP.pl


downhillowiec

[czytaj: dałnhilowiec] osoba uprawiająca downhill (jazdę po stromych zboczach); downhiller


SJP.pl


downhillowy

→ downhill [czytaj: dałnhilowy]


SJP.pl


downij

przysłówek czasu

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dawniej

Wiktionary


download

[czytaj: dałnlołd] środowiskowo: pobieranie plików z internetu; ściąganie


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • pobieranie plików
  • digital download

Wikipedia


downloadować

[czytaj: dałnlołdować] środowiskowo: pobierać pliki z internetu; ściągać


SJP.pl


downshifting

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Downshifting jest dobrowolną zmianą pracy na mniej wymagającą i absorbującą, żeby móc bardziej cieszyć się życiem.

Wiktionary


downsizing

[czytaj: dałnsajz-ing]
1. w handlu: zmniejszenie gramatury lub ilości produktów w opakowaniu przy jednoczesnym zachowaniu tej samej ceny; shrinkflacja;
2. w motoryzacji: zmniejszenie pojemności silnika i jednoczesne zwiększenie jego mocy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mot. zmniejszanie wielkości i pojemności silnika pojazdu połączone ze zwiększaniem jego mocy

 (1.2) hand. nieuczciwa praktyka zmniejszania zawartości produktu w opakowaniu w celu ukrycia podwyżki ceny;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Downsizing (motoryzacja)
  • Downsizing (handel)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Downsizing, czyli zmniejszanie ilości produktu w opakowaniu przy utrzymaniu tej samej ceny to zjawisko znane w branży spożywczej od lat.

Wiktionary


downsizingowy

→ downsizing [czytaj: dałnsajz-ingowy]


SJP.pl


downtempo

[czytaj: dałntempo] gatunek muzyczny wywodzący się z muzyki elektronicznej, powstały w latach 90. XX wieku w Wielkiej Brytanii; downbeat


SJP.pl

Downtempo (lub downbeat) – gatunek muzyczny wywodzący się z muzyki elektronicznej, powstały w latach 90. XX wieku w Wielkiej Brytanii.

Jest to gatunek bazujący przeważnie na synkopowym rytmie podobnym do hip-hopowego i na wielu elementach zapożyczonych z różnych gatunków muzycznych, takich jak np. dub, lounge, jazz, hip-hop i muzyki latynoskiej. Tempo oscyluje między 80 a 120 BPM, choć zdarzają się także szybsze i wolniejsze utwory.

Wikipedia


downvote

[czytaj: dałnwołt] internetowe oznaczenie treści informujące, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy; dislike, łapka w dół, kciuk w dół


SJP.pl


dowodliwość

dawniej: możliwość dowiedzenia


SJP.pl


dowodliwy

dawniej: dający się dowieść


SJP.pl


dowodnie

przysłówek sposobu

 (1.1) przest. w sposób niewątpliwy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód m., dowodzik m., dowodzenie n., udowadnianie n., udowodnienie n.

 czas. dowodzić ndk., udowadniać ndk., udowodnić dk.

 przym. dowodny, dowodowy

Wiktionary


dowodniej

stopień wyższy od przysłówka: dowodnie


SJP.pl


dowodność

→ dowodny


SJP.pl

Patrz:

dowodny

dowodny

dawniej:
1. dający się dowieść, uzasadnić;
2. oparty na dowodach; dowodowy;
3. odznaczający się w jakiejś dziedzinie; dobry


SJP.pl


dowodowy

przymiotnik od: dowód


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dowodami, dotyczący dowodów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód m.

 czas. udowodnić

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) przeprowadzanie dowodu

 (1.2) wydawanie rozkazów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dowodzenie w logice
  • dowodzenie w matematyce
  • dowodzenie w retoryce
  • dowodzenie w wojsku
  • dowodzenie istnienia Boga
  • dowód

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) WS dysponują przenośnymi terminalami łączności Link 16, umożliwia to dowodzenie w systemie sieciocentrycznym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: dovoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. dowód mrz., dowodzik mrz.

 przym. dowodowy

 przysł. dowodnie

 (1.2)

 rzecz. dowódca m., dowództwo n.

 czas. dowodzić ndk., przewodzić ndk.

 przym. dowódczy

Wiktionary


dowodzik

zdrobnienie od: dowód


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od dowód

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód m., dowiedzenie n.

 czas. dowodzić ndk., dowieść dk., udowadniać ndk., udowodnić dk.

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowodzić

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

 (1.1) kierować i wydawać rozkazy jakiejś grupie

czasownik przechodni niedokonany (dk. dowieść)

 (2.1) przeprowadzać dowód

 (2.2) stanowić dowód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siły polskie dowodzą siłami wojsk wielonarodowościowych, których liczbę szacuje się na 9,5 tys. żołnierzy.

 (2.1) Nauczyciel dowodził prawdziwości twierdzenia Pitagorasa.

 (2.2) Zgromadzone dane nie dowodzą postawionej tezy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvɔd͡ʑit͡ɕ, AS: dovoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. dowódca m., dowództwo n., dowodzenie n.

 czas. przewodzić ndk.

 przym. dowódczy

 (2.1-2)

 rzecz. dowód mrz., dowodzik mrz., dowodzenie n.

 czas. dowieść dk.

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowodzący

dowódca, wódz, przywódca


SJP.pl


dowojowywać

dowojowywać się - walcząc, zyskiwać coś


SJP.pl


dowolnie

przysłówek sposobu

 (1.1) w sposób dowolny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Smak bruschetty możesz dowolnie modyfikować dodatkami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvɔlʲɲɛ, AS: dovolʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowolność

 przym. dowolny

Wiktionary


dowolniej

stopień wyższy od przysłówka: dowolnie


SJP.pl


dowolniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dowolny


SJP.pl


dowolność

→ dowolny


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) odprzym. cecha tego, co jest dowolne

Wiktionary

Patrz:

dowolny

Powiązane:

 przym. dowolny

 przysł. dowolnie

Wiktionary


dowolny

zależny wyłącznie od własnej woli, nieskrępowany nakazami, przepisami; swobodny, wolny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) zależny tylko od własnego wyboru, nieograniczony zewnętrznymi nakazami i zakazami, swobodny

 (1.2) każdy

 (1.3) wszystko jedno który

 (1.4) wszystko jedno jaki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Styl dowolny to styl pływacki, w którym zawodnik może płynąć wybranym przez siebie sposobem.

 (1.2) Dowolna liczba naturalna jest liczbą rzeczywistą.

 (1.3) Naciśnij dowolny przycisk.

 (1.4) W jakim kolorze chcesz zasłonki? Wszystko mi jedno, w dowolnym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvɔlnɨ, AS: dovolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowolność

 przysł. dowolnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) każdy

 (1.3) obojętnie który, jakikolwiek

 (1.4) obojętnie jaki, jakiś

Wiktionary


dowozowy

przymiotnik od: dowóz


SJP.pl


dowrzeć

dawniej, dziś gwarowo: domknąć


SJP.pl


dowspuda

osada w Polsce


SJP.pl

Dowspuda – osada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Raczki, w sołectwie Szkocja. Leży nad rzeką Rospudą.

W okresie międzywojennym posiadłość ziemską miał tu Franciszek Samotyka (157 mórg).

Do 1954 roku miejscowość należała do gminy Dowspuda. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie suwalskim.

Wikipedia


dowód

coś dowodzące czegoś, świadczące o czymś lub zaświadczające coś


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) mat. skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;

 (1.2) przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

 (1.3) dokument potwierdzający przynależność, pot. dowód osobisty

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • dowód w logice
  • dowód w matematyce
  • dowód w prawie
  • Dowód – polskie postępowanie administracyjne
  • Dowód (ang. Proof) – australijski film z 1991
  • Dowód (ang. Proof) – amerykański film z 2005
  • Dowód – amerykański serial dramatyczny z elementami fantasy
  • teoria dowodu
  • dowód osobisty
  • dowodzenie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pierre de Fermat zanotował na marginesie książki, że znalazł zadziwiający dowód swojego twierdzenia, ale niestety margines jest za mały aby go zapisać. Twierdzenie pozostało nieudowodnione przez kolejne 350 lat, a znaleziony w końcu dowód jest pięć razy dłuższy niż cała tamta książka.

 (1.2) Ten niedopałek papierosa ze śladami szminki jest dowodem, że odwiedziła pani denata!

 (1.3) Policjant nawet nie spojrzał w dowód zatrzymanego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔvut, AS: dovut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowodzik mrz., dowodzenie n.

 czas. dowodzić ndk., dowieść dk., udowadniać ndk., udowodnić dk.

 przym. dowodowy

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowódca

osoba, która kieruje jednostką wojskową, stoi na czele jakiejś grupy; wódz, komendant, dowodzący, głównodowodzący


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) wojsk. osoba kierująca grupą wojskowych;

Wiktionary

Dowódca – stanowisko etatowe w wojsku, żołnierz stojący na czele rodzaju sił zbrojnych, związku taktycznego, oddziału lub pododdziału. Ma określone prawa (wydawanie rozkazów oraz nadzór nad ich wykonawstwem). Jest organizatorem działań bojowych podległych wojsk (żołnierzy) oraz dowodzi nimi w czasie ich trwania.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Generał Eugeniusz Kuszko w imieniu naczelnego dowódcy WP odczytał rozkaz o odznaczeniu pośmiertnym czołowych bohaterów powstania w getcie.

 (1.1) Podczas wojny mój dziadek był dowódcą klucza.

 (1.1) Wojsko czeka tylko na rozkaz dowódcy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvutt͡sa, AS: dovutca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowództwo n., dowodzenie n.

:: fż. dowódczyni ż.

 czas. dowodzić ndk.

 przym. dowódczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komendant, wódz

Wiktionary


dowódczy

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dowództwem, dotyczący dowództwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowództwo n., dowódca mos.

Wiktionary


dowódczyni

→ dowódca


SJP.pl

Patrz:

dowódca

dowództwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) stanowisko i władza dowódcy

 (1.2) zespół dowódców; dowódca wraz ze sztabem

 (1.3) miejsce urzędowania dowódcy

Wiktionary

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.

W skład dowództwa wchodzą dowódca, jego zastępca (zastępcy, pomocnicy), sztab, także ogniwa sztabowe szefostw rodzajów wojsk, komórki logistyczne, kadrowe i inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Leia Organa! Znana przywódczyni terrorystów z tak zwanego Sojuszu Rebeliantów! Wszelkie informacje na temat jej samej lub jej współspiskowców powinny natychmiast zostać przekazane lokalnemu dowództwu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowódca mos.

 przym. dowódczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowodzenie, komenda

 (1.3) centrala, komenda, kwatera główna

Wiktionary


dowóz

dowożenie rzeczy lub ludzi; dowózka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) przywiezienie, dostarczenie czegoś albo kogoś do celu; także. ogół czynności z tym związanych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przemysł krajowy zaspokajał potrzeby armii tylko częściowo. Dowóz sprzętu bojowego z zachodu mógł odbywać się jedynie przez Murmańsk i Archangielsk i to z wyłączeniem zimy, gdy zamarzały wody okalające oba porty.

 (1.1) Po locie z Gdańska czekał nas będzie bezpieczny dowóz autobusem do miejsca zakwaterowania.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dowozowy

 czas. dowozić ndk., dowieźć dk.

Wiktionary


dowózka

dowożenie rzeczy lub ludzi; dowóz


SJP.pl


dowąchać

dowąchać się:
1. długo wąchając, wykryć jakiś zapach;
2. przenośnie: wywęszyć, odkryć coś


SJP.pl


dowąchiwać

dowąchiwać się:
1. długo wąchając, wykrywać jakiś zapach;
2. przenośnie: wywęszać, odkrywać coś


SJP.pl


dowędzać

kończyć wędzenie


SJP.pl


dowędzić

dokończyć wędzenie


SJP.pl


dowżenko

nazwisko, m.in. Ołeksandr Dowżenko (1894-1956), ukraiński reżyser


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Anatol Dowżenko (1905–1976) – polski neurolog, doktor habilitowany nauk medycznych, rektor Akademii Medycznej w Poznaniu.
  • Anatol Dowżenko (1941–2020) – polski radiolog i neuroradiolog, doktor habilitowany nauk medycznych.
  • Ołeksandr Dowżenko (1894–1956) – ukraiński reżyser, scenarzysta i producent filmowy, jeden z pionierów kina ukraińskiego, pisarz.

Wikipedia


doxa

marka zegarków


SJP.pl

Doxa – marka szwajcarskich zegarków założona przez George Ducommuna w 1889 w Neuchâtel. "Zobacz też: Doksa – termin z filozofii starożytnej i grecki niszczyciel."

Wikipedia


doxing

ujawnianie czyichś prywatnych danych bez zgody; doxxing


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) społ. zjawisko ujawniania prywatnych danych osób w przestrzeni publicznej w celu zastraszania, zemsty, nękania lub wyrządzenia szkody;

Wiktionary

Doxing (z dox, skrót od "documents") – gromadzenie i publikowanie danych osobowych w Internecie, zazwyczaj w złym zamiarze wobec osoby, której dane dotyczą. W niektórych przypadkach wiąże się to również z identyfikacją anonimowych osób.

Powody doxingu mogą być różne, w tym samosąd, publiczne upokorzenie i nękanie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. doxingowanie n., zdoxingowanie n.

 czas. doxingować ndk., zdoxingować dk.

 przym. doxingowy

Wiktionary


doxxing

ujawnianie czyichś prywatnych danych bez zgody; doxing


SJP.pl


doxxować

[czytaj: doksować] ujawniać w internecie czyjeś prywatne dane bez zgody


SJP.pl


doyen

[czytaj: duaję, w odmianie: doyena - czytaj: duajena itd.] najstarszy wiekiem w jakimś gronie


SJP.pl


doyle

[czytaj: dojl] nazwisko, m.in. Arthur Conan Doyle (1859-1930), szkocki pisarz


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doyle – miejscowość w stanie Tennessee, w hrabstwie White
  • Doyle – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie San Patricio
  • Doyle – jednostka osadnicza w stanie Kalifornia, w hrabstwie Lassen
  • Doyle – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Barron
  • Doyle (ang. Doyle Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Clarke
  • Doyle (ang. Doyle Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Marion
  • Doyle (ang. Doyle Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Schoolcraft
  • Doyle (ang. Doyle Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Barron
  • Arthur Conan Doyle (ur. 1859) – szkocki pisarz, autor powieści o Sherlocku Holmesie
  • Eilidh Doyle (ur. 1987) – brytyjska lekkoatletka
  • Jason Doyle (ur. 1985) – australijski żużlowiec
  • Doyle – zespół muzyczny

Wikipedia


doza

pewna porcja czegoś; dawka


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) med. porcja leku

 (1.2) przen. pewna ilość czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wypili pod czułym okiem barmana, który z usłużną gotowością przysuwał kanciastą butelkę i srebrną miarkę do ustalania dozy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozowanie n., dozownik mrz., dozowacz mos./mrz.

 czas. dozować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawka

 (1.2) dawka

Wiktionary


dozator

przyrząd do równego odmierzania określonych ilości jakiejś substancji; dozownik, dawkownik


SJP.pl


dozbierać

uzupełnić, zakończyć zbieranie (zwłaszcza pieniędzy); uskładać


SJP.pl


dozgonnie

przysłówek

 (1.1) książk. aż do czyjejś śmierci

 (1.2) książk. przen. bardzo długo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Władze gminy dozgonnie pozwoliły jej korzystać z domu, w którym się urodziła.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dozgonny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dośmiertnie

Wiktionary


dozgonność

→ dozgonny


SJP.pl

Patrz:

dozgonny

dozgonny

trwający lub mający trwać do końca życia


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) książk. trwający lub mający trwać do końca czyjegoś życia, do jego zgonu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɡɔ̃nːɨ, AS: dozgõ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zgon

 przysł. dozgonnie

Wiktionary


doziemienie

Doziemienie – zwarcie przewodu fazowego z ziemią, które stanowi podstawowy typ uszkodzenia występujący w przemysłowych i komercyjnych systemach zasilania.

Zależnie od układu sieci doziemienie może wywoływać różnorakie skutki. W każdym jednak przypadku doziemienie powoduje pojawienie się potencjału sieci na uziemionych elementach przewodzących co może z kolei wywoływać zagrożenie:

Wikipedia


doziemny

skierowany ku ziemi


SJP.pl


doziębiać

zaziębiać zupełnie, do reszty


SJP.pl


dozmyślać

potocznie: dopowiedzieć, zmyślając


SJP.pl


doznanie

to, czego się doznaje; uczucie, odczucie


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doznać.

 (1.2) uczucie, odczucie, to, czego się doznaje

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doznać dk., doznawać ndk.

 rzecz. znawstwo n.

Wiktionary


doznaniowy

przymiotnik od: doznanie


SJP.pl


doznawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doznawać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔznaˈvãɲɛ, AS: doznavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doznawać ndk.

 rzecz. znawstwo n.

Wiktionary


doznawać

czasownik

 (1.1) odczuwać, doświadczać na własnej skórze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Analogicznych strat doznaje sygnał sondujący w drodze od nadajnika do anteny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈznavat͡ɕ, AS: doznavać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doznanie n., doznawanie n., znawstwo n.

 czas. uznawać, doznać dk.

Wiktionary


doznać

odczuć, poczuć, przeżyć coś, doświadczyć czegoś


SJP.pl

czasownik

 (1.1) odczuć, poczuć, przeżyć coś, doświadczyć czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aż nagle doznała olśnienia: Helena odkryła Esmeraldę oraz jej trzy siostrzyczki i powiadomiła szkołę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔznat͡ɕ, AS: doznać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doznawać

 rzecz. doznanie n., znawstwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczuć, doświadczyć, przeżyć, zaznać

Wiktionary


dozo

forma rzeczownika.

 (1.1) W. lp. od: doza

wykrzyknik

 (2.1) pot. = do zobaczenia

Wiktionary


dozometria

pomiar dawek promieniowania jonizującego oraz ocena skażeń promieniotwórczych


SJP.pl


dozometryczny

→ dozymetria


SJP.pl

Patrz:

dozymetria

dozorca

osoba pilnująca ładu i porządku np. na osiedlu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego;

 (1.2) ktoś pilnujący czegoś lub kogoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dozorca, gospodarz domu – pracownik zatrudniony przez spółdzielnię mieszkaniową, zarządcę nieruchomości lub zakład pracy, którego zadaniem jest zapewnienie porządku i czystości na terenie danej nieruc...
  • Dozorca (sztuka) – dramat autorstwa noblisty Harolda Pintera, napisany w 1959 roku
  • Dozór

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez użyte w rozporządzeniu określenie „dozorca domu” rozumie się osoby, które na podstawie umowy z zarządcą nieruchomości bądź na podstawie stosunku pracy zobowiązane są do bezpośredniego utrzymywania porządku i czystości na terenie nieruchomości.

 (1.2) Poszukujemy dozorcy do szkoły na pół etatu. Zatrudnienie od zaraz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɔrt͡sa, AS: dozorca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcostwo n., dozorcówka ż., dozorowiec mrz., dozorcowa ż., dozór mrz.

:: fż. dozorczyni ż.

 czas. dozorować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gospodarz domu, stróż, konsjerż; pot. cieć

 (1.2) stróż; pot. cieć

Wiktionary


dozorcostwo

stanowisko dozorcy, stróża; dozorstwo


SJP.pl


dozorcowa

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) żona dozorcy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy zaczęła pić i dozorcowa; wkrótce potem z powodu pijackiego trybu życia obojgu wymówiono pracę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorca mos., dozorczyni ż., dozorcostwo n., dozorcówka ż., dozorowiec mrz., dozór mrz.

 czas. dozorować ndk.

Wiktionary


dozorczyni

kobieta pilnująca ładu i porządku np. na osiedlu


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) kobieta dozorca

 (1.2) żona dozorcy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozór m., dozorowiec m., dozorcówka ż., dozorcówna ż., dozorcostwo n., dozorowanie n.

:: fm. dozorca m.

 czas. dozorować ndk.

 przym. dozorowy, dozorczy

Wiktionary


dozorcówka

potocznie: domek lub mieszkanie dozorcy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) dom, mieszkanie dozorcy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcowa ż., dozór m., dozorcostwo n., dozorca m., dozorczyni ż., dozorcówna ż., dozorowanie n.

 czas. dozorować ndk.

 przym. dozorowy, dozorczy

Wiktionary


dozorcówna

dawniej: córka dozorcy


SJP.pl


dozorować

mieć dozór nad kimś lub nad czymś; doglądać, pilnować


SJP.pl


dozorowiec

okręt wojenny przeznaczony do ochrony innych okrętów i konwojowania transportowców


SJP.pl


dozorowy

przymiotnik od: dozór


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) dotyczący dozoru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcówka ż., dozór mrz., dozorczyni ż.

 czas. dozorować

Wiktionary


dozorstwo

1. stanowisko dozorcy, stróża; dozorcostwo;
2. dawniej: mieszkanie dozorcy, stróża; dozorcówka


SJP.pl


dozowacz

pracownik dzielący coś na porcje o ściśle określonej wielkości


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) pracownik, który coś odmierza, dozuje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) urządzenie dozujące; dozownik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɔvat͡ʃ, AS: dozovač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doza ż., dozownik mrz.

 czas. dozować ndk., przedozować dk.

Wiktionary


dozowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dozować.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dozować ndk.

 rzecz. doza ż.

Wiktionary


dozowarka

urządzenie pozwalające automatycznie dozować ustaloną ilość danego towaru, surowca itp.; dozownik


SJP.pl


dozować

dawkować;
1. odmierzać i podawać coś w określonych ilościach;
2. stopniować nasilenie czegoś


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

 (1.1) wydzielać coś określonymi porcjami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nawet trucizna, byle umiejętnie dozowana, posiada lecznicze własności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɔvat͡ɕ, AS: dozovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozowanie n., dozownik m., dozowniczek m., dozowacz m., doza ż.

 przym. dozowniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawkować, wydzielać

Wiktionary


dozownica

urządzenie pozwalające automatycznie dozować ustaloną ilość danego towaru, surowca itp.; dozownik


SJP.pl


dozownik

przyrząd do równego odmierzania określonych ilości jakiejś substancji; dozator, dawkownik


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) pojemnik lub urządzenie przeznaczone do wydawania przedmiotów lub materiałów w nim zawartych;

Wiktionary

Do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ładowanie węgla odbywa się z zasobnika umieszczonego nad generatorem za pomocą dozownika ciśnieniowego, zaopatrzonego, podobnie jak wyrzutnia, w dwa szczelne zawory: górny i dolny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozowacz mos./mrz., doza ż.

 czas. dozować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawkownik, dozator, dyspenser

Wiktionary


dozwalać

zwalić do końca, całkowicie


SJP.pl


dozwolić

czasownik przechodni dokonany (ndk. dozwalać)

 (1.1) wyrazić zgodę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopuścić, pozwolić, zezwolić

Wiktionary


dozwolony

przymiotnik

 (1.1) dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami

forma czasownika.

 (2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: dozwolić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Policja zatrzymała pijanego kierowcę ciężarówki, który sześciokrotnie przewyższał dozwoloną granicę alkoholu na litr wydychanego powietrza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ, AS: dozvolõny

Wiktionary


dozymetr

urządzenie służące do pomiaru i obliczania dawek promieniowania jonizującego oraz pomiaru aktywności promieniotwórczej preparatów; dawkomierz


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) metrol. urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;

Wiktionary

Dozymetr (dawkomierz) – przyrząd do pomiaru dawki promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów i określenia jego natężenia lub dawki.

Dozymetr mierzący dawkę pochłoniętą przez pojedynczą osobę nazywa się dozymetrem indywidualnym.

Dozymetr służy do wyznaczania dawek promieniowania związanych z emisją cząstek alfa, cząstek beta oraz promieniowania gamma. Niektóre dozymetry są również wrażliwe na promieniowanie rentgenowskie lub promieniowanie neutronowe.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈzɨmɛtr, AS: dozymetr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozymetria ż., dozymetrysta mos., dozymetrystka ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozymetria

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) fiz. dział fizyki jądrowej obejmujący zagadnienia pomiarów i obliczeń dawek promieniowania jonizującego;

Wiktionary

Dozymetria – dział stosowanej fizyki jądrowej obejmujący pomiary i obliczenia dawek promieniowania jonizującego oraz innych wielkości związanych z oddziaływaniem promieniowania jonizującego z materią, zwłaszcza ożywioną.

Zależnie od rodzaju promieniowania i wielkości dawki do jej pomiaru stosuje się metody:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dozymetr mrz., dozymetrysta m., dozymetrystka ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozymetryczny

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z dozymetrią lub dozymetrem, dotyczący dozymetrii lub dozymetru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozymetria ż., dozymetr mrz., dozymetrysta mos., dozymetrystka ż.

Wiktionary


dozymetrysta

specjalista w dziedzinie dozymetrii


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

 (1.1) specjalista w dziedzinie dozymetrii

Wiktionary

Do

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dozymetr mrz., dozymetria ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozymetrystka

→ dozymetrysta


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) specjalistka w dziedzinie dozymetrii

Wiktionary

Patrz:

dozymetrysta

Powiązane:

 rzecz. dozymetr mrz., dozymetria ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozór

czuwanie nad kimś lub nad czymś w celu odpowiedniego wykonania czegoś i zapobieżenia nieprawidłowościom


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) sprawowanie pieczy nad kimś lub nad czymś

 (1.2) ludzie wyznaczeni do dozoru (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcowa ż., dozorcówka ż., dozorca mos., dozorczyni ż., dozorowanie n.

 czas. dozorować ndk.

 przym. dozorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doglądanie, dozorowanie, kontrola, kontrolowanie, opieka, piecza, pilnowanie

 (1.2) ochrona

Wiktionary


doładować

czasownik przechodni dokonany (ndk. doładowywać)

 (1.1) dodatkowo załadować

 (1.2) finans. uzupełnić środki płatnicze

 (1.3) elektr. uzupełnić zapas energii elektrycznej

czasownik zwrotny dokonany doładować się (ndk. doładowywać się)

 (2.1) zostać doładowanym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doładowanie n.

 czas. ładować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzupełnić

Wiktionary


doładowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. doładować)

 (1.1) dodatkowo ładować

 (1.2) finans. uzupełniać środki płatnicze

 (1.3) elektr. uzupełniać zapas energii elektrycznej

czasownik zwrotny niedokonany doładowywać się (dk. doładować się)

 (2.1) być doładowywanym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doładowywanie n.

 czas. ładować

Wiktionary


doładunek

dołączenie ładunku do pojazdu mającego wolną przestrzeń ładunkową


SJP.pl


dołapać

1. potocznie: schwytać, złapać;
2. złapać dodatkowo


SJP.pl


dołatać

1. dokończyć łatanie;
2. łatając, dodać


SJP.pl


doławiać

1. dokańczać łowy lub łowienie ryb;
2. doławiać się - zdobywać coś łowami lub łowieniem ryb


SJP.pl


dołazić

potocznie: dochodzić do określonego momentu, np. dołazić z grypą do soboty


SJP.pl


dołczan

rodzaj owadów prostoskrzydłych z rodziny szarańczowatych


SJP.pl

Dołczan ("Stenobothrus") – rodzaj owadów prostoskrzydłych z rodziny szarańczowatych (Acrididae) obejmujący około 50 gatunków o palearktycznym zasięgu występowania.

Takson ten wprowadzony został w 1853 roku przez H.L. Fischera. W 1910 roku W.F. Kirby wyznaczył jego gatunkiem typowym "Gryllus lineatus".

Wikipedia


dołeczek

zdrobnienie od: dołek


SJP.pl


dołeczkowaty

mający kształt małego wgłębienia


SJP.pl


dołek

małe zagłębienie w ziemi


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zdrobn. od: dół; mały dół, zagłębienie

 (1.2) nieznaczne wgłębienie w ciele człowieka

 (1.3) pot. przen. zasmucenie, lekka depresja

 (1.4) slang. policyjny areszt, izba zatrzymań

 (1.5) daw. gwara. więz. miska

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dołek – gra towarzyska
  • Dołek osiowy
  • Dołek skalisty
  • Dołek środkowy siatkówki oka
  • Dołek – część miasta Bełżyce
  • Dołek – część miasta Bukowno
  • Dołek – część wsi Kleszczyn w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Brzuze
  • Dołek – część wsi Czarnystok w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Radecznica
  • Dołek – część wsi Witonia w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Witonia
  • Dołek – część wsi Wartkowice w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Wartkowice
  • Dołek – część wsi Kaski w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Galewice
  • Dołek – część wsi Krzykawa w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Bolesław

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wracając wieczorem do domu, wpadłem w dołek na poboczu.

 (1.2) Lubię gdy mnie mój chłopak całuje w dołek na ramieniu.

 (1.3) Jurek ma dołek, bo rzuciła go wczoraj dziewczyna.

 (1.4) Po domowej awanturze, policja zabrała na dołek naszego sąsiada.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔwɛk, AS: dou̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dół m., podołek m.

:: zdrobn. dołeczek m.

 czas. dołować, zadołować

 przym. dolny, dołowy, zadołowany, zdołowany

 temsłow. -dołkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jamka, zagłębienie, lej, dziura

 (1.2) jama ciała, wgłębienie, dołeczek

 (1.3) kryzys, splin, przygnębienie, melancholia

 (1.4) cela, izba zatrzymań

Wiktionary


dołem

nisko, niżej, od spodu


SJP.pl


dołganie

członek ludu mieszkającego w Tajmyrskim Okręgu Autonomicznym w Rosji


SJP.pl

Dołganie (nazwy własne: "haкa", тыа-киhи, дулгаан [l.mn. дулгааттаp] ~ дoлгаан [l.mn. дoлгааттаp]) – jeden z ludów turkijskich zamieszkujący północną Syberię: półwysep Tajmyr i zachodnią Jakucję. Etnos ten liczy 7261 osób (dane ze spisu powszechnego z 2002 r.).

Wikipedia


dołganin

członek ludu mieszkającego w Tajmyrskim Okręgu Autonomicznym w Rosji


SJP.pl


dołganka

członkini ludu mieszkającego w Tajmyrskim Okręgu Autonomicznym w Rosji


SJP.pl


dołgański

dotyczący Dołgan, charakterystyczny dla Dołgan


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) związany z Dołganami, dotyczący Dołgan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (2.1) jęz. język dołgański

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dołganin mos., Dołganka ż.

Wiktionary


dołha

wieś w województwie lubelskim, w powiecie bialskim


SJP.pl

Zobacz też: Dołha (obwód brzeski).

Dołha – wieś w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Drelów.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dołha, po jej zniesieniu w gromadzie Żerocin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia


dołhobyczowski

przymiotnik od: Dołhobyczów


SJP.pl


dołhobyczów

wieś w Polsce


SJP.pl

Dołhobyczów (ukr. "Долгобичів" lub "Довгобичів") – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Dołhobyczów. Znajduje się u podnóża wzniesień Grzędy Sokalskiej, w pobliżu granicy z Ukrainą.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dołhobyczów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wikipedia


dołkowany

1. mleczaj dołkowany - gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych;
2. biegacz dołkowany - gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych;
3. kolczakówka dołkowana - rodzaj grzybów z rodziny kolcownicowatych


SJP.pl


dołkowaty

mający dołki, wklęsłości


SJP.pl


dołkownica

rzadko: patelnia z dołkami do smażenia jaj


SJP.pl


dołman

rzadko: węgierski strój narodowy, rodzaj kurtki wojskowej obszytej futrem; dolman


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

 (1.1) zob. dolman.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dołmanik mrz.

Wiktionary


dołmanik

zdrobnienie od: dołman


SJP.pl


dołowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dołować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔwɔˈvãɲɛ, AS: dou̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dołować

 rzecz. dół mrz.

Wiktionary


dołować

1. potocznie: odbierać komuś chęć działania, wpędzać w kompleksy; zniechęcać, deprymować;
2. przechowywać coś w ukryciu;
3. o broni palnej: nieść dołem, poniżej celu; znosić w dół;
4. umieszczać coś pod ziemią, w wykopie, w celu długotrwałego przechowywania;
5. w astronomii, o ciele niebieskim: osiągać najniższą pozycję względem linii horyzontu


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdołować)

 (1.1) pot. odbierać chęć działania, pogarszać humor (nastrój)

 (1.2) gwara więzienna chować coś

 (1.3) harc. (na obozie leśnym) zrzucać odpady kuchenne do wykopanego wcześniej dołu, po czym opcjonalnie zasypać je ziemią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Przestań mnie dołować" – powiedziała i rozpłakała się.

 (1.2) Przydołuj dulawkę (czyli: Schowaj lufkę)

 (1.3) Tej zupy już lepiej nie jeść, bo skwaśniała. Jak wrócę ze zgrupowania, to ją będę dołować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwɔvat͡ɕ, AS: dou̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dołek m., dołowanie n., dół mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygnębiać, deprymować

 (1.2) kisić

 (1.3) utylizować, grzebać

Wiktionary


dołowić

1. dokończyć łowy lub łowienie ryb;
2. dołowić się - zdobyć coś łowami lub łowieniem ryb


SJP.pl


dołownik

narzędzie rolnicze robiące dołki w ziemi do sadzenia np. ziemniaków


SJP.pl


dołowy

związany z dołem


SJP.pl


dołożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dołożyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: dou̯ožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dołożyć

 rzecz. dokładanie n.

Wiktionary


dołożyć

1. dorzucić coś; dodać, dołączyć, dopełnić;
2. dorzucić parę słów do tego, co zostało powiedziane; dopowiedzieć, dodać;
3. potocznie: pobić, uderzyć kogoś; przyłożyć, przylać, przysolić, przywalić;
4. potocznie: ostro komuś przygadać; nawrzucać, dociąć, dogryźć;
5. dołożyć się:
a) dorzucić pieniądze od siebie, włączyć się do wspólnego działania; dorzucić się, dopłacić;
b) dawniej: włożyć wiele wysiłku w jakąś pracę; postarać się, przyłożyć się


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dokładać)

 (1.1) dokonany od|dokładać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dołożyłem damę pik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: dou̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładanie n., dołożenie n.

Wiktionary


dołujący

1. potocznie: odbierać komuś chęć działania, wpędzać w kompleksy; zniechęcać, deprymować;
2. przechowywać coś w ukryciu;
3. o broni palnej: nieść dołem, poniżej celu; znosić w dół;
4. umieszczać coś pod ziemią, w wykopie, w celu długotrwałego przechowywania;
5. w astronomii, o ciele niebieskim: osiągać najniższą pozycję względem linii horyzontu


SJP.pl

Patrz:

dołować

doły

najuboższa i najmniej wykształcona warstwa społeczna


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Doły – część miasta Brzeszcze
  • Doły – część miasta Busko-Zdrój
  • Doły – część miasta Dobrzyń nad Wisłą
  • Doły – część miasta Dynów
  • Doły – część miasta Kazimierz Dolny
  • Doły – część miasta Łódź
  • Doły – część miasta, osiedle mieszkaniowe i obszar Systemu Informacji Miejskiej w Łodzi
  • Doły – część miasta Złoczew
  • Doły – część wsi Rzęczkowo w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka
  • Doły – część wsi Strzeszkowice Duże w pow. lubelskim, w gminie Niedrzwica Duża
  • Doły – część wsi Suchowola w pow. zamojskim, w gminie Adamów
  • Doły – część wsi Stanisławka w pow. zamojskim, w gminie Sitno

Wikipedia


dołza

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gniazdko

Wiktionary


dołączać

1. przyłączać, załączać
2. (np. do grupy, do szeregu) dochodzić, przyłączać się


SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dołączyć)

 (1.1) uzupełniać o coś

 (1.2) stawać się uczestnikiem lub elementem czego

czasownik zwrotny niedokonany dołączać się (dk. dołączyć się)

 (2.1) stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (1.2))

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do czarterpartii mogą być dołączane kartki zawierające klauzulę ustalone już po zawarciu umowy czarteru, niekiedy są one dopisywane nawet odręcznie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dołączanie n., dołączenie n.

 czas. dołączyć, łączyć, połączyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodawać

 (1.2) dochodzić, dołączać się, włączać się

 (2.1) przyłączać się

Wiktionary


dołączenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|dołączyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔwɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dou̯õṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dołączyć, dołączać

Wiktionary


dołącznik

krótka, żeliwna kształtka kanalizacyjna, stosowana do łączenia rur kanalizacyjnych


SJP.pl


dołączyć

dodać coś do czegoś, złączyć, połączyć


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dołączać)

 (1.1) dodać, połączyć z większą całością

czasownik nieprzechodni dokonany

 (2.1) przyłączyć się, zacząć towarzyszyć

czasownik zwrotny dokonany dołączyć się

 (3.1) wziąć udział w czymś, co już się odbywa, co już trwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Właśnie dołączyłem nową płytę do mojej kolekcji.

 (2.1) Dołącz do nas!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: dou̯õṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dołączenie dk., dołączanie ndk.

 czas. dołączać ndk.

Wiktionary


dołęga

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dołęga – herb szlachecki
  • Dołęga – gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych
  • Dołęga – wieś w woj. małopolskim
  • Dołęga – osada w gminie Oborniki w woj. wielkopolskim

Wikipedia


dołęgowski

nazwisko


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Barbara Dołęgowska (ur. 1960) – polska lekarka
  • Bożena Mirosława Dołęgowska-Wysocka (ur. 1955) – polska wolnomularka i dziennikarka
  • Tadeusz Dołęgowski (1928–2012) – polski działacz związków zawodowych, przewodnik w Jaskini Raj
  • Tomasz Dołęgowski – polski ekonomista

Wikipedia


dołężniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dołężny


SJP.pl


dołężny

dawniej:
1. sprawny fizycznie; dysponowany;
2. świadczący o sprawności fizycznej;
3. umiejący sobie dobrze radzić; poradny, udolny, zaradny;
4. świadczący o umiejętności w danej dziedzinie; udolny, zdolny, umiejętny


SJP.pl


dołżański

→ Dołha


SJP.pl

Patrz:

Dołha

dołżyca

wieś w Polsce


SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

  • Dołżyca – wieś w woj. podkarpackim, w pow. sanockim, w gminie Komańcza
  • Dołżyca – wieś w woj. podkarpackim, w pow. leskim, w gminie Cisna
  • Dołżyca – wieś w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim

Wikipedia


dołżyński

nazwisko


SJP.pl


doń

do niego


SJP.pl

forma ściągnięta

 (1.1) książk. do niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ɲ, AS: dõń

Wiktionary


doński

przymiotnik od: Don


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) od Don

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃j̃sʲci, AS: dõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Doniec mrz., Don

 przym. doniecki

Wiktionary


doś

zaimek pytajny

 (1.1) gw-pl|Poznań. ile

zaimek liczebny

 (2.1) gw-pl|Poznań. dużo

Wiktionary


dościelać

dościełać;
1. dokańczać ścielenie;
2. przygotowywać dodatkowe posłanie


SJP.pl


dościelić

dosłać;
1. pościelić do końca;
2. przygotować dodatkowe posłanie


SJP.pl


dościełać

dościelać;
1. dokańczać ścielenie;
2. przygotowywać dodatkowe posłanie


SJP.pl


doścień

(r. męski) górna część ściany pionowej będąca podporą sklepienia żaglowego


SJP.pl


dościgły

dawniej, dziś regionalnie: dojrzały


SJP.pl


doślepiać

potocznie: dostrzegać, zauważać


SJP.pl


doślepić

potocznie: dojrzeć, dostrzec, zauważyć


SJP.pl


doślizg

technika w pchnięciu kulą polegająca na podciągnięciu nogi postawnej do pozycji wyrzutnej


SJP.pl


doślizgać

doślizgać się - potocznie: dostać się gdzieś z trudem


SJP.pl


dośmiertny

przymiotnik

 (1.1) przest. trwający do śmierci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdarzają się również przypadki zakupu nieruchomości z zagwarantowaniem dośmiertnego pobytu i opieki dla właścicieli.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dośmiertnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. dożywotni; książk. dozgonny

Wiktionary


dośnieżać

wytwarzać dodatkową warstwę śniegu, np. na skoczni narciarskiej


SJP.pl


dośnieżyć

wytworzyć dodatkową warstwę śniegu, np. na skoczni narciarskiej


SJP.pl


dośnić

śnić do pewnej chwili, do końca


SJP.pl


dośpiały

przymiotnik

 (1.1) stpol. prędki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɕpʲjawɨ, AS: dośpʹi ̯au̯y

Wiktionary


dośpiew

książkowo: zakończenie, epilog


SJP.pl


dośrodkowanie

1. podanie piłki w kierunku środkowej osi boiska;
2. piłka z takiego podania


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sport. w piłce nożnej i innych grach zespołowych: podanie piłki ze skrzydła do środka pola

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dośrodkować dk., dośrodkowywać ndk.

 przysł. dośrodkowo

 rzecz. dośrodkowywanie n., środek mrz.

 przyim. śród

 przym. dośrodkowy

Wiktionary


dośrodkować

skierować piłkę z boku boiska ku jemu środkowi


SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dośrodkowywać)

 (1.1) sport. podać piłkę z boku boiska w kierunku środka bramki przeciwnika

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzydłowy świetnie dośrodkował z rzutu rożnego.

 (1.1) Dośrodkowana piłka została jednak złapana przez bramkarza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dośrodkowanie n., dośrodkowywanie n., środek mrz.

 czas. dośrodkowywać ndk.

 przyim. śród

Wiktionary


dośrodkowość

→ dośrodkowy


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

 (1.1) cecha tego, co dośrodkowe

Wiktionary

Patrz:

dośrodkowy

Powiązane:

 przym. dośrodkowy

Wiktionary


dośrodkowy

1. skierowany do środka;
2. w fizyce: siła dośrodkowa - siła powodująca zakrzywienie toru ruchu ciała


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) skierowany do środka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dośrodkowanie n., dośrodkowość ż.

Wiktionary


dośrodkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) sport. w piłce nożnej i innych grach zespołowych: podawanie piłki ze skrzydła do środka pola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dośrodkowanie n., środek mrz.

 czas. dośrodkowywać, dośrodkować

 przysł. dośrodkowo

 przyim. śród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) centrowanie

Wiktionary


dośrodkowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dośrodkować)

 (1.1) sport. niedokonany od|dośrodkować.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzydłowi często dośrodkowują z rzutu rożnego.

 (1.1) Dośrodkowywana piłka często zostaje złapana przez bramkarza.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dośrodkować dk.

 rzecz. dośrodkowywanie n., dośrodkowanie n., środek mrz.

 przyim. śród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. centrować

Wiktionary


doświadczalnictwo

metodyczne podejmowanie doświadczeń w celu poznania jakiegoś zjawiska


SJP.pl


doświadczalnik

osoba dokonująca doświadczeń naukowych, eksperymentów; eksperymentator, empiryk


SJP.pl


doświadczalno-naukowy

doświadczalny i naukowy


SJP.pl


doświadczalność

→ doświadczalny


SJP.pl

Patrz:

doświadczalny

doświadczalny

1. przeznaczony do doświadczeń;
2. poznany, otrzymany za pomocą doświadczeń;
3. oparty na doświadczeniu; empiryczny


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń

 (1.2) bazujący na doświadczeniu; dowiedziony za pomocą doświadczenia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z czasem zainteresowały się świnką morską instytuty medycyny i tam - w pracowniach doświadczalnych - rozpoczęła się jej służba dla nauki, dla człowieka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃalnɨ, AS: dośfʹi ̯aṭčalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczony

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) empiryczny

Wiktionary


doświadczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) odczasownikowy od|doświadczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doznawanie

Wiktionary


doświadczać

czasownik niedokonany

 (1.1) doznawać czegoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ich związek doświadczał wzlotów i upadków.

 (1.1) Człowiek doświadczający cudu konsumpcji również sporządza sobie cały zestaw przedmiotów-symulakrów, znaków zwiastujących szczęście, i czeka (rozpaczliwie, jak ująłby to pewnie jakiś moralizator) na jego pojawienie się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczyć dk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczuwać, doznawać

Wiktionary


doświadczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

 (1.2) wywoływanie jakichś zjawisk w sztucznych warunkach

Wiktionary

Doświadczenie – powszechne pojęcie składające się z wiedzy lub umiejętności w obserwacjach pewnych rzeczy, wydarzeń, uzyskanych poprzez zaangażowanie w ujawnienie tych rzeczy lub wydarzeń. Historia słowa "doświadczenie" (w tym staropolskiego słowa "eksperiencja") jest blisko związana z pojęciem "eksperymentu".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez 6 lat prowadziłem własną firmę. W tym okresie zdobyłem sporo doświadczenia związanego z obsługą klienta.

 (1.2) Profesor przeprowadzał w laboratorium różne doświadczenia z dziedziny optyki.

 (1.1) Doświadczenia przeprowadzono w pierwotnych hodowlach astrocytów i neuronów, stymulowanych odpowiednio agonistą receptora glukokortykoidowego (…) oraz agonistą jonotropowych receptorów glutaminianu (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dośfʹi ̯aṭčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praktyka

 (1.2) eksperyment, badanie

Wiktionary


doświadczeńszy

stopień wyższy od przymiotnika: doświadczony


SJP.pl


doświadczony

mający doświadczenie, biegły w czymś


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) mający doświadczenie

forma czasownika.

 (2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: doświadczyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doświadczony kierowca ma większe szanse uniknięcia wypadków na drodze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: dośfʹi ̯aṭčõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bywały, obeznany, obyty, wyrobiony, wytrawny; pot. oblatany, otrzaskany

Wiktionary


doświadczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. doświadczać)

 (1.1) dokonany od|doświadczać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy opisuje, co widział, czego doświadczył, ma za sobą nieraz ponętność prawdy i możeby autobiografię lub pamiętniki czasu swego dobrze napisał, ale jowialności jego są ckliwe, a wymysły nieprzydatne do zbudowania jednolitej całości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɕfʲjaṭt͡ʃɨt͡ɕ, AS: dośfʹi ̯aṭčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doznać, przeżyć

Wiktionary


doświetlacz

urządzenie lub lampa służąca do dodatkowego doświetlania


SJP.pl


doświetlać

zabieg w fotografii stosowany podczas naświetlania papieru fotograficznego pod powiększalnikiem, polegający na dodatkowym doświetleniu miejsc prześwietlonych na negatywie


SJP.pl


dość

dosyć;
1. przysłówek oznaczający: tyle, ile trzeba; dostatecznie, należycie, wystarczająco dużo, np.: Mieć dość czasu na naukę.;
2. przysłówek oznaczający: w jakimś stopniu, stosunkowo, np. Dość dobrze się nauczył.;
3. wykrzyknik wyrażający zakaz, głównie w połączeniu: dość tego, np.: Dość tego, miarka się przebrała!; starczy, wystarczy


SJP.pl

liczebnik nieokreślony

 (1.1) w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę

 (1.2) tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo

wykrzyknik

 (2.1) wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś jest dość ciepło.

 (1.1) Mam dość mało czasu na zrobienie projektu.

 (1.2) Chleba mamy już dość, nie musiałeś kupować kolejnego bochenka.

 (2.1) Dość tego!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔɕt͡ɕ, AS: dość

Wiktionary

Powiązane:

 licz. dosyć

 wykrz. dosyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dosyć, nawet

 (1.2) dosyć, wystarczająco

 (2.1) dosyć, dosyć tego, basta, stop

Wiktionary


dośćże

tyle co: dość; wykrzyknik wyrażający zakaz wzmocniony partykułą -że


SJP.pl


doża

tytuł naczelnika w dawnej Wenecji i Genui


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

 (1.1) hist. tytuł wybieralnego naczelnika państwa w republikach Wenecji i Genui;

Wiktionary

Doża (wł. "doge" od łac. "dux" – wódz) – tytuł przysługujący władcom (najwyższym urzędnikom) Republiki Weneckiej (od roku 697) i Republiki Genui (od roku 1339).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za panowania tego doży Wenecja opanowała Cypr.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dożostwo n.

:: fż. dogaressa

 przym. dożowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książę

Wiktionary


dożarty

potocznie: zawzięty, nieustępujący innym


SJP.pl


dożeglowywać

żeglując, docierać do celu


SJP.pl


dożostwo

dawniej: godność doży (naczelnika w dawnej Wenecji i Genui)


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) hist. urząd, godność doży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doża mos., dogaressa ż.

 przym. dożowski

Wiktionary


dożowski

→ doża


SJP.pl

przymiotnik relacyjny

 (1.1) hist. związany z dożą, dotyczący doży

Wiktionary

Patrz:

doża

Powiązane:

 rzecz. dożostwo n., doża mos., dogaressa ż.

Wiktionary


dożreć

zeżreć do końca; dojeść


SJP.pl


dożuwać

zżuwać wszystko


SJP.pl


dożuć

zżuć wszystko


SJP.pl


dożyca

samica psa z rasy dogów


SJP.pl


dożycie

wskaźnik statystyczny informujący o tym, jak długo może trwać średnio życie człowieka w określonym wieku; dożywalność


SJP.pl


dożylnie

przysłówek

 (1.1) med. wprowadzając bezpośrednio do krwiobiegu przez żyłę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po skaleczeniu się dostał w szpitalu dożylnie surowicę przeciwtężcową.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dożylny

Wiktionary


dożylny

wprowadzany bezpośrednio do żyły; śródżylny, intrawenalny


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Morfina, glukoza dożylna i środki nasercowe. Jeszcze godzinę, jeszcze dwie. Dziewczyna klęczy cały czas przy łóżku, w osłabłą rękę włożyła mu piękny krzyżyk z kości słoniowej. Umarł o godz. 24-tej. Zaczyna się plaga much, setki, tysiące […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈʒɨlnɨ, AS: dožylny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dożylnie

Wiktionary


dożynanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

 (1.1) kończenie żęcia, ścinania zboża lub trawy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dożęcie n., dożynki nmos., dożynkowicz m.

 czas. dożynać ndk., dożąć dk.

 przym. dożynkowy

Wiktionary


dożynać

książkowo: zżynać wszystko lub do określonego miejsca


SJP.pl


dożynki

tradycyjna uroczystość z okazji zakończenia żniw (zbioru zbóż), połączona z poczęstunkiem, śpiewami i tańcami, obchodzona jesienią; okrężne, wyżynki, obrzynki


SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

 (1.1) etn. roln. doroczny festyn organizowany administracyjnie z okazji zakończenia żniw;

 (1.2) etn. roln. tradycyjny obrzęd dziękczynny kończący zbiór zboża z pól; Gloger.

Wiktionary

Dożynki, "Święto Plonów", "Wieńce" – słowiańskie święto ludowe połączone z obrzędami dziękczynnymi za ukończenie żniw i prac polowych. W czasach przedchrześcijańskich – święto pogańskie, przypadające w okresie równonocy jesiennej (23 września). Współcześnie obchodzone zwykle w jedną z niedziel lub sobót sierpnia lub września po zakończeniu żniw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prawie cała wieś uczestniczy w obchodach dożynek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈʒɨ̃nʲci, AS: dožỹnʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dożynanie n., dożęcie n., dożynkowicz m., zażynki nmos., żniwo n.

 czas. dożynać ndk., dożąć dk., żąć ndk.

 przym. dożynkowy, żniwny

Wiktionary


dożynkowy

→ dożynki


SJP.pl

przymiotnik

 (1.1) związany z dożynkami

Wiktionary

Patrz:

dożynki

Przykłady

 (1.1) Nasze koło gospodyń wiejskich przygotowało z pszenicznych kłosów wspaniały wieniec dożynkowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔʒɨ̃ŋˈkɔvɨ, AS: dožỹŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dożynki nmos., dożynkowicz m., dożęcie n., dożynanie n.

 czas. dożynać ndk., dożąć dk.

Wiktionary


dożywalność

wskaźnik statystyczny informujący o tym, jak długo może trwać średnio życie człowieka w określonym wieku; dożycie


SJP.pl


dożywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dożyć)

 (1.1) żyć tak długo, aż nie dotrwa się pewnej chwili

 (1.2) książk. być u schyłku swojego życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy nowy system ma doprowadzić do tego, że pracownicy w ogóle nie będą dożywać do emerytury?

 (1.2) Ale w bój o gęsie życie treserka zaangażowała wtedy nawet trochę prasę i udało się: utalentowana, choć nieco mściwa gąska, dożywa późnej starości u pewnych gospodarzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dożywalność ż.

 czas. dożyć dk.

 przym. dożywotni

Wiktionary