długodzioby

mający długi dziób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posiada długi dziób

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Widzę nurkujące co chwilę tracze nurogęsi, tracze długodziobe i bielaczki.

Wiktionary

długodziób

ptak mający długi dziób

SJP.pl

długofalowość

→ długofalowy

SJP.pl

Patrz:

długofalowy

1. trwający długo lub zaplanowany na dłuższy czas, mający długi horyzont; długookresowy;
2. związany z długimi falami elektromagnetycznymi

SJP.pl

długofazowość

→ długofazowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

długoletni

trwający wiele lat, wieloletni

SJP.pl

przymiotnik

długoletni

Powiązane:

przym. długoletni

Wikipedia

długonosy

mający długi nos

SJP.pl

przymiotnik

przymiotnik

(1.1) trwający przez długi okres lub zaplanowany na długi czas

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przeprowadzono długookresową analizę treści ponad 33200 postów na internetowym forum poświęconym rakowi piersi.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. długookresowość ż.

przysł. długookresowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) długotrwały, długoterminowy

Wiktionary

długoostrogowy

gółka długoostrogowa - gatunek rośliny z rodziny storczykowatych

SJP.pl

długopalcowy

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

wieś w Polsce

SJP.pl

Długopole-Zdrój (niem. "Bad Langenau") – wieś uzdrowiskowa w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka.

Wikipedia

długopolski

przymiotnik od: Długopole-Zdrój

SJP.pl

długopoły

o ubraniu: mający długie poły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o ubiorze mający długie poły

Wiktionary

długopręcikowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający długie pręciki

Wiktionary

długopyski

delfin długopyski - gatunek delfina; delfin zwyczajny

SJP.pl

długopęd

pęd rozwinięty typowo, o wydłużonych międzywęźlach

SJP.pl

Długopęd – boczny pęd roślin drzewiastych o długich międzywęźlach (odległościach między poszczególnymi liśćmi) i silnym przyroście na długość. Na pędzie takim występują pojedyncze pąki liściowe, rzadko kwiatowe (np. u forsycji). Cechy morfologiczne długopędów odgrywają często istotną rolę przy oznaczaniu gatunków i odmian.

Wikipedia

długopłatkowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma długie płatki

Wiktionary

długopłetwiec

waleń z podrzędu fiszbinowców; humbak, długopłetwowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Megaptera|Gray|ref=tak., rodzaj morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych

przymiotnik relacyjny

długoseryjny

produkowany w długich seriach, dużych ilościach w tej samej wersji

dawna nazwa rzędu ptaków, obecnie występującego pod nazwą krótkonogich

SJP.pl

długoskrzydły

mający długie skrzydła

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) imię|polski|m., poufała forma imienia Długomił;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. potok na Przedgórzu Paczkowskim

(2.2) geogr. grzbiet górski Sudetach Środkowych;

(2.3) geogr. wieś w województwie mazowieckim, w gminie Szydłowiec;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Długosz – zdrobnienie imienia Długomił.
długosz (Osmunda) – rodzaj paproci z rodziny długoszowatych
długosz królewski – gatunek paproci
Długosz – potok na Przedgórzu Paczkowskim, dopływ Mory
Długosz – grzbiet górski Gór Kruczych w Sudetach Środkowych
Długosz – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Szydłowiec
Długosz Królewski – rezerwat przyrody w Łęczynie
Długosz Królewski – rezerwat przyrody w Wierzchucinie
Alfons Długosz (1902–1975) – malarz i fotografik, nauczyciel
Antoni Długosz (ur. 1941) – duchowny rzymskokatolicki, biskup
Henryk Długosz (ur. 1961) – polityk, poseł
Jan Długosz (z Niedzielska) – rycerz, uczestnik bitwy pod Grunwaldem

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mój szef ma na imię Długosz, po dziadku.

(2.1) Wieczorami kąpaliśmy się w Długoszu i palili ognisko z miejscowymi.

(2.2) Na północnym krańcu Długosz styka się ze skałkami Trzej Bracia.

(2.3) Mieszkamy w Długoszu od lata 1975 roku.

Wiktionary

Powiązane:

przym. Długoszowski, Długoszowy

rzecz. Długomił mos.

Wiktionary

długoszczęki

delfinek długoszczęki - gatunek ssaka morskiego

SJP.pl

długoszewski

nazwisko

SJP.pl

długoszowate

rodzina paproci

SJP.pl

Długoszowate ("Osmundaceae") – rodzina paproci, jedyna z rzędu długoszowców "Osmundales". Obejmuje ok. 23 gatunki grupowane w 4 lub 6 rodzajów. Rodzina ma zasięg niemal kosmopolityczny – brak jej tylko na obszarach okołobiegunowych i znajdujących się pod wpływem klimatu gorącego i suchego. W Europie, w tym w Polsce, rośnie tylko jeden gatunek – długosz królewski "Osmunda regalis".

Wikipedia

długoszowaty

o cechach długoszowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

długoszowiec

przedstawiciel rzędu paproci

SJP.pl

długoszowski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Długosza

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Długoszowski (1922-1944) – podharcmistrz, uczestnik powstania warszawskiego
Bolesław Wieniawa-Długoszowski (1881-1942)
Jerzy Długoszowski (1922-2009) – harcmistrz, kapitan MO, partyzant Szarych Szeregów, polityk SLD
Jerzy Wieniawa-Długoszowski (1898-1931) – uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej
Marek Długoszowski ps. „Baobab” (1924-1944) – uczestnik powstania warszawskiego

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Długosz m.

przym. Długoszowy

Wiktionary

długoszowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Długosza

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przy Długoszowej stajni stoi buda dla psa.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Długosz mos., Długoszowski mos.

przym. Długoszowski

Wiktionary

długoszpar

gatunek planktonożernego rekina; żarłacz olbrzymi, rekin olbrzymi, rekin słoneczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Cetorhinus maximus|Gunnerus|ref=tak., ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

Wiktionary

Długoszyn – część miasta Jaworzno w woj. śląskim
Długoszyn – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Sulęcin
Długoszyn – zlikwidowany przystanek osobowy w kolejowy w województwie lubuskim

Wikipedia

długoszypułkowy

przymiotnik

(1.1) bot. mający długie szypułki

Wiktionary

długoterminowiec

1. środowiskowo: meteorolog zajmujący się opracowywaniem długoterminowych prognoz pogody;
2. skazany na długoletnie więzienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. więzień odsiadujący długi wyrok

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. długoterminowość

przym. długoterminowy

Wiktionary

długoterminowość

→ długoterminowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

→ długotrwały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co długotrwałe

Wiktionary

Patrz:

długotrwały

Powiązane:

przym. długotrwały

przysł. długotrwale

Wiktionary

długotrwały

przymiotnik

(1.1) trwający przez długi czas

(1.2) mający długi czas przydatności, trwałości lub działania

Wiktionary

Przykłady

długoweekendowy

[czytaj: długołikendowy] związany z długim weekendem

SJP.pl

długowieczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: długowieczny; bardziej długowieczny

SJP.pl

długowieczność

→ długowieczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długie życie;

(1.2) długie trwanie

Wiktionary

Długowieczność – długość życia człowieka, zwierzęcia, bądź drzewa wyższa od oczekiwanej.

Wpływ na długowieczność mają różne czynniki. Głównie są to uwarunkowania genetyczne (odpowiadają w 20-30% za długowieczność), styl życia, a także klimat danego kraju. Przypadkami skrajnej długowieczności są tzw. superstulatkowie, czyli osoby, które przekroczyły 110 lat.

Wikipedia

Patrz:

długowieczny

Przykłady

(1.1) Japonia stoi na czele państw na świecie pod względem długowieczności swoich mieszkańców: aż 87,2 lat dla kobiet i 81 dla mężczyzn.

(1.1) – Budyń jest na długowieczność. Z tym że waniliowy – szeptały kobiety, usiłując wytłumaczyć w ten sposób upodobania doktora do mlecznych deserów.

(1.2) Rad bowiem należy do grupy pierwiastków ziem alkalicznych o wybitnie określonych własnościach, a jakkolwiek ilość jego w rudach uranu jest nader mała (najwyżej około 500 mgr. na tonnę), to jednak przy względnej długowieczności radu (okres półtrwania wynosi 1600 lat) ilość ta jest wystarczająca, aby można było wyodrębnić czyste sole radu, określić jego ciężar atomowy (226, 0), a nawet otrzymać Ra w stanie metalu.

Wiktionary

Powiązane:

przym. długowieczny

Wiktionary

długowieczny

przymiotnik

rodzina słodkowodnych ryb sumokształtnych

SJP.pl

Długowąsowate (Clariidae) – rodzina słodkowodnych ryb sumokształtnych (Siluriformes), blisko spokrewniona z Heteropneustidae. Poławiane gospodarczo, hodowane w akwakulturze, a mniejsze gatunki – w akwarystyce.

Wikipedia

długowąsy

1. mający długie wąsy;
2. kiełb długowąsy - gatunek ryby z rodziny karpiowatych

SJP.pl

długowłosy

mający długie włosy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. mający długie włosy

(1.2) kynol. mający długą sierść

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek z długimi włosami

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Madzia siedzi w ławce z tą długowłosą dziewczynką, którą poznaliśmy na rozpoczęciu roku szkolnego.

(2.1) Podszedł do mnie jakiś długowłosy i poprosił o papierosa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ, AS: du̯ugovu̯osy

Wiktionary

długowłóknisty

złożony z długich włókien

SJP.pl

długoziarnisty

ryż długoziarnisty - odmiana ryżu o długich ziarnach

SJP.pl

długołańcuchowy

przymiotnik

(1.1) o długim łańcuchu

Wiktionary

długołęcki

przymiotnik od: Długołęka

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Marian Długołęcki (1911–1987) – kapitan dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, oficer wywiadu
Ryszard Długołęcki (ur. 1933) – polski lekarz, himalaista, uczestnik wypraw wysokogórskich, publicysta i tłumacz literatury pięknej oraz naukowej
Stefan Długołęcki (1906–1948) – podpułkownik Wojska Polskiego

Wikipedia

długołęka

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Długołęka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Długołęka
Długołęka – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Strzelce
Długołęka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna
Długołęka – wieś w woj. podlaskim, w pow. monieckim, w gminie Krypno
Długołęka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Osiek
Długołęka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
Długołęka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Kobylin
Długołęka – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Nowogard
Długołęka (Długołęka-Świerkla)
Długołęka – gmina wiejska
Długołęka – stacja kolejowa
Długołęka – dawna gmina wiejska

Wikipedia

długościomierz

miernik długości, wymiarów, rozmiarów obiektów, ciał, stosowany zazwyczaj w mechanice precyzyjnej

SJP.pl

długość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

(1.2) o czasie: czas trwania czegoś

(1.3) fiz. o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań;

(1.4) geogr. jedna ze współrzędnych geograficznych, zmieniająca się w kierunku wschód-zachód

(1.5) cecha tego, co długie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

długość fizyczna
długość geograficzna
długość fali
długość ekliptyczna
długość Plancka
długość słowa
długość łuku
długość całkowita
długość między pionami
odległość

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Sznurek długości metra zmieści się w kieszeni.

(1.2) Przewidywana długość oczekiwania zniechęciła ją do złożenia zamówienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuɡɔɕt͡ɕ, AS: du̯ugość

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dłużyzna ż., dłużyca ż., dłużenie n., wydłużenie n.

czas. przedłużyć, przedłużać, dłużyć ndk., wydłużyć dk.

przym. długi, długaśny, podłużny

przysł. długo, długaśnie, wzdłuż

temsłow. długo-

przyim. wzdłuż

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) długość fali

(1.4) długość geograficzna

Wiktionary

dłuski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aleksandr Dłuski (1883–1956) – rosyjski wojskowy
Bolesław Roman Dłuski (1826–1905) – polski lekarz, malarz i wojskowy
Dawid Dłuski (* ?– 1510) – starosta Konina w latach 1506–1510
Erazm Dłuski (1857–1923) – kompozytor, pianista i profesor
Jakub Dłuski (* 1987) – polski koszykarz
Jakub Franciszek Dłuski (* ?–1683) – duchowny katolicki, franciszkanin i biskup bakowski
Jan Ignacy Dłuski (1724–?) – duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy i kanonik kamieniecki
Kazimierz Dłuski (1855–1930) – lekarz ftyzjatra i społecznik
Mamert Dłuski (1788–1843) – generał brygady
Ostap Dłuski (1892–1964) – galicyjski działacz komunistyczny
Remigian Dłuski – wojski większy i regent grodzki kamieniecki
Sebastian Dłuski (* ?–1807) – podkomorzy koronny i starosta łukowski

Wikipedia

dłusko

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dłusko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Węgorzyno
Dłusko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa
Dłusko – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Złocieniec
Dłusko – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Węgorzyno

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

(1.2) grub. penis

w technice: obrabiarka skrawająca do obróbki otworów wielokątnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) masz. strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych itp.;

Wiktionary

dłutownik

młot służący do obrabiania kamieni; karbownik

SJP.pl

dłutowski

(1.1) odczasownikowy od|dłużyć.

Wiktionary

Powiązane:

czas. dłużyć

rzecz. długość ż.

Wiktionary

dłużewski

nazwisko

SJP.pl

dłużniczka

→ dłużnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: dłużnik (finansowy)

(1.2) forma żeńska od: dłużnik (moralny)

Wiktionary

Patrz:

dłużnik

Przykłady

(1.1) Jeśli wszystkie moje dłużniczki w pracy oddadzą mi pieniądze, to kupię sobie tę nową sukienkę.

(1.2) Dziękuję ci za pomoc, jestem twoją dłużniczką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuʒʲˈɲit͡ʃka, AS: du̯užʹńička

Wiktionary

Powiązane:

zob. dłużnik.

Wiktionary

dłużniewski

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Dłużniewski – polski malarz, rysownik, grafik, fotograf, performer
Jan Dłużniewski – polski szlachcic, urzędnik i sędzia
Mirosław Dłużniewski – polski lekarz
Wiktor Dłużniewski – polski nauczyciel, literat, poeta

Wikipedia

dłużnik

1. osoba lub firma, która zaciągnęła dług;
2. osoba mająca wobec kogoś moralne zobowiązania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

(1.2) książk. osoba mająca wobec kogoś moralne zobowiązania

Wiktionary

Dłużnik ( debitor) – osoba zobowiązana do spełnienia świadczenia na rzecz innej osoby (wierzyciela) na podstawie łączącego je stosunku zobowiązaniowego.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednikiem dłużnika jest zobowiązany.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jeśli dłużnicy nadal będą zalegać mi ze spłatami, to w końcu ja sam nie będę miał czym zapłacić rachunków.

Wiktionary

dłuższy

stopień wyższy od przymiotnika: długi

SJP.pl

dłużyca

1. długi pień ściętego drzewa
2. gwarowo o wysokiej kobiecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) leśn. długi pień ściętego drzewa z obciętymi gałęziami i wierzchołkiem, mający długość m.in. 9 m w przypadku drzew iglastych i 6 m w przypadku drzew liściastych;

(1.2) gwara. szoferska ciężarówka z długą skrzynią ładunkową

(1.3) gwara. szoferska naczepa Jelcza

Wiktionary

Zobacz też: Dłużyca – wzniesienie we Wzgórzach Bukowych.

Dłużyca – długi pień ściętego drzewa z obciętym wierzchołkiem i gałęziami. Jest to drewno okrągłe, średniowymiarowe lub wielkowymiarowe, o minimalnej długości 9 m dla gatunków iglastych i 6 m dla gatunków liściastych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dwuˈʒɨt͡sa, AS: du̯užyca

Wiktionary

Powiązane:

przym. długi

rzecz. długość ż.

Wiktionary

dłużycowy

przymiotnik od: dłużyca

SJP.pl

dłużynka

chrząszcz z rodziny kózkowatych

SJP.pl

Dłużynka ("Oberea") – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych.

Wikipedia

dłużyzna

potocznie: zbyt długa, nużąca scena w utworze, filmie lub sztuce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w powieści, przedstawieniu, filmie: scena zbyt długa, rozwlekła, nużąca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuˈʒɨzna, AS: du̯užyzna

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. długość ż.

przym. długi

przysł. długo

czas. dłużyć ndk.

Wiktionary

dłużyć

dłużyć się - o czasie: zbyt wolno mijać, wydawać się dłuższym niż zwykle; wlec się

SJP.pl

czasownik

(1.1) stpol. zadłużać

czasownik zwrotny niedokonany dłużyć się

(2.1) zdawać się dłuższym niż zazwyczaj, za wolno mijać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuʒɨt͡ɕ, AS: du̯užyć

Wiktionary

Powiązane:

(1.1)

rzecz. dług

czas. zadłużać

(2.1)

rzecz. długość, dłużyzna

przym. długi

Wiktionary

dłóg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dług

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jak mi dłóg wrócisz oroz, to ci nie bydym broł procentu.

Wiktionary

dłż.

skrót od: dolnołużycki; dłuż.

SJP.pl

dź

1. połączenie literowe oznaczające spółgłoskę "dź";
2. spółgłoska środkowojęzykowa, dźwięczna, zwarto-szczelinowa, ustna

SJP.pl

dźabalpur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Jabalpur.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W 1864 roku Dźabalpur otrzymał prawa miejskie.

(1.1) Na obrzeżach Dźabalpuru znajduje się lotnisko.

Wiktionary

Powiązane:

przym. dźabalpurski

Wiktionary

dźajnizm

system religijno-etyczny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e; założycielem był Wardhamana Mahawira; dźinizm; dżinizm; dżajnizm

SJP.pl

dźataka

indyjska opowieść o poprzednich wcieleniach Buddy; dżataka

SJP.pl

dźati

kasta hinduska

SJP.pl

(1.1) Awanturnik dźgnął go nożem w ramię.

(1.1) filoz. rel. nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;

Wiktionary

Dźinizm (też dżinizm dawniej dżajnizm, dżainizm, जैन धर्म – trl. "jaina dharma", trb. dźajna dharma) – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Odwołując się do ahinsy, dźinizm wymaga bezwzględnego wegetarianizmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑĩɲism̥, AS: ʒ́ĩńism̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźinista m., dźinistka ż., dżinizm m., dżinista m., dżinistka ż.

przym. dźinijski, dżinijski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dżinizm, dźajnizm, dżajnizm

Wiktionary

dźiwanmukta

człowiek, który osiągnął wyzwolenie za życia (tzw. mukti); dżiwanmukta

SJP.pl

Dźiwanmukta (dewanagari, trl. "jīvanmukta" „Wyzwolony za życia”) – hinduistyczny tytuł odnoszący się do człowieka, który jeszcze żyje w ciele fizycznym, ale jest już wyzwolony z kołowrotu wcieleń (samsary).

Tradycja hinduizmu uznaje, że czyny dźiwanmukty nie podlegają konwencjonalnym zasadom moralności. Gdy człowiek zrealizował swoją wewnętrzną naturę Absolutu, jego działania są zgodne z ostatecznym źródłem wszelkich wartości.

Wikipedia

dźwierze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. drzwi

(1.2) Jestem dźwierzucianinem od urodzenia, znam problemy Dźwierzut i dlatego kandyduję na wójta gminy Dźwierzuty.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dźwierzuty nmos.

:: fż. dźwierzucianka ż.

przym. dźwierzucki

Wiktionary

dźwierzucianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Dźwierzut

(1.2) kobieta pochodząca z Dźwierzut, urodzona w Dźwierzutach

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Jestem dźwierzucianką od urodzenia, znam problemy Dźwierzut i dlatego kandyduję do naszej rady gminy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dźwierzuty nmos.

:: fm. dźwierzucianin mos.

przym. dźwierzucki

Wiktionary

dźwierzucki

przymiotnik od: Dźwierzuty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dźwierzutami, dotyczący Dźwierzut

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dźwierzuty nmos., dźwierzucianin m., dźwierzucianka ż.

Wiktionary

dźwierzuty

wieś w Polsce

SJP.pl

Dź

Wikipedia

dźwig

1. maszyna służąca do przenoszenia ciężkich ładunków, zazwyczaj na budowie
2. winda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. techn. żuraw, maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie i w poziomie

(1.2) zob. winda.

Wiktionary

Dźwig – urządzenie podnoszące obsługujące określone poziomy, wyposażone w podstawę ładunkową poruszającą się wzdłuż sztywnych prowadnic, nachylonych do poziomu pod kątem większym niż 15 stopni, lub urządzenie podnoszące poruszające się po określonym torze.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na plac budowy przywieziono elementy konstrukcyjne dźwigu.

(1.2) Dzieci poniżej dwunastego roku życia mogą poruszać się dźwigiem osobowym wyłącznie pod opieką osoby pełnoletniej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲik, AS: ʒ́vʹik

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźwignica ż., dźwignia ż., udźwig m., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwigacz mrz.

czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

przym. dźwigowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) żuraw, kran, dźwignica

Wiktionary

dźwigacz

1. pierwszy kręg szyjny kręgosłupa; kręg szczytowy; atlas;
2. mięsień, którego skurcz powoduje uniesienie danego narządu;
3. przestarzałe, dziś ironiczne: osoba, która dźwiga ciężkie przedmioty

SJP.pl

czas. dźwigać ndk.

rzecz. dźwigacz mrz.

Wiktionary

dźwigar

1. element konstrukcyjny, belka podtrzymująca jakąś konstrukcję, np. strop, skrzydło samolotu;
2. dawniej: dźwig

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) element konstrukcyjny podtrzymujący jakąś konstrukcję

Wiktionary

Dźwigar – element konstrukcyjny (np. wiązar lub belka), poziomy lub ukośny (np. dźwigar dachowy, stropowy); fragment budowli (np. dźwigar mostowy, stanowiący zazwyczaj przęsło mostu) przenoszący obciążenia konstrukcji na podpory główne (ściany, słupy lub filary).

Wikipedia

dźwigarka

maszyna do przenoszenia lub podnoszenia ciężarów; lewar; winda śrubowa

SJP.pl

dźwigarowy

przymiotnik od: dźwigar

SJP.pl

dźwigać

czasownik

(1.1) podnosić z wysiłkiem w górę coś ciężkiego

(1.2) nieść ciężkie rzeczy

(1.3) przen. podnosić na wyższy poziom

(1.4) przen. dawać radę jakimś trudom

czasownik zwrotny

(2.1) dźwigać się → podnosić się, wstawać

(2.2) dźwigać się → przen. być odbudowywanym

(1.3) sport. chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;

(1.4) ekon. instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie

(1.5) ekon. bank. finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy

Wiktionary

Dź

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Poczekaj – powiedział Sidor. – Tam pod ścianą widziałem jakiś pręt, spróbujemy zrobić dźwignię.

(1.5) Najwyższą obecnie stosowaną dźwignię można spotkać na Forexie, gdzie wynosi ona nawet 3000:1.

Wiktionary

urządzenie do podnoszenia i przemieszczania ładunków na niewielkie odległości

Wiktionary

dźwirzyno

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś rybacka w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Port, przystań, most, dęby

Dźwirzyno (niem. "Kolberger Deep") – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Kołobrzeg. Miejscowość położona jest nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Szczecińskim, nad jeziorem Resko Przymorskie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dźwirzyno jest miejscowością wypoczynkową.

(1.1) Główną ulicą Dźwirzyna jest ulica Wyzwolenia.

(1.1) Dźwirzyno leży nad jeziorem Resko Przymorskie i nad Morzem Bałtyckim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiˈʒɨ̃nɔ, AS: ʒ́vʹižỹno

Wiktionary

Powiązane:

przym. dźwirzyński

rzecz. dźwirzynianin m., dźwirzynianka ż.

Wiktionary

dźwirzyński

dotyczący Dźwirzyna, kąpieliska nad Morzem Bałtyckim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Dźwirzyna, związany z Dźwirzynem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dźwirzyno n., dźwirzynianin m., dźwirzynianka ż.

Wiktionary

dźwiyrka

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. drzwiczki

Wiktionary

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dźwięknąć, dk. zadzęczeć)

(1.1) wydawać dźwięk

(1.2) być wyczuwalnym w mowie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Za to na łąkach wesoło dźwięczały żelaza kosarzy ścinające bujnie porosłą trawę (…)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźwięczenie n., dźwięcznik mrz., dźwięczność ż., dźwięk mrz., dźwiękowiec mos.

przym. dźwięczny

przysł. dźwięcznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) brzmieć, rozbrzmiewać

Wiktionary

dźwięczniej

stopień wyższy od przysłówka: dźwięcznie

SJP.pl

dźwięczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dźwięczny

SJP.pl

dźwięcznik

Dźwięcznik, czara głosowa – wylot (zakończenie) instrumentu dętego, które nadaje dźwiękom wydawanym przez poszczególne instrumenty dęte specyficzną barwę, w zależności od kształtu i materiału, z którego został wykonany.

Wikipedia

dźwięczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dźwięczne

(1.2) jęz. cecha artykulacji głosek wymawianych z drganiem więzadeł głosowych;

Wiktionary

Dźwięczność (fonacja) – jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. dźwięk m., dźwiękowiec m., niedźwięczność ż.

czas. dźwięczeć ndk., zadźwięczeć dk.

przym. dźwięczny, bezdźwięczny, niedźwięczny, dźwiękowy

przysł. dźwięcznie, bezdźwięcznie

Wiktionary

dźwięczny

mający wyraźne, przyjemne brzmienie; dźwięczący

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

przymiotnik relacyjny

(2.1) jęz. wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźwięczność ż., dźwięk mrz., dźwiękowiec mos., dźwięczenie n., dźwięknięcie n.

czas. dźwięczeć ndk., dźwięknąć dk.

przym. dźwiękowy, dźwiękliwy

przysł. dźwięcznie, dźwiękowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) jasny, klarowny

Wiktionary

dźwięk

1. wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym;
2. zaburzenia falowe w ośrodku sprężystym, np. w powietrzu, wodzie, zdolne do wywołania wrażenia słuchowego;
3. w językoznawstwie: głoska;
4. w muzyce: brzmienie o określonej wysokości, natężeniu i barwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

Wiktionary

Plik audio został utworzony na podstawie wersji z i nie obejmuje późniejszych edycji.

Dźwięk – zaburzenie mechaniczne falowe rozchodzące się w ośrodku sprężystym, zdolne do wrażenia słuchowego u człowieka lub zwierząt, a także wrażenie słuchowe wywołane taką falą. Dla człowieka pasmo słyszenia mieści się w granicach 20Hz do 20kHz. Częstotliwości poniżej 20Hz to infradźwięki, a powyżej 20kHz to ultradźwięki.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nagle usłyszeliśmy dźwięk tłukącego się szkła.

(1.1) Bel to bardzo duża jednostka, odpowiadająca bardzo dużym zmianom w natężeniu dźwięku, dlatego w praktyce używa się mniejszej jednostki – dziesiątej części bela, czyli decybela.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲjɛ̃ŋk, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźwięczność ż., dźwiękowiec mos., dźwiękówka ż., dźwięczenie n.

czas. dźwięczeć ndk., zadźwięczeć dk.

przym. dźwiękowy, dźwięczny, dźwiękliwy, ponaddźwiękowy, naddźwiękowy

przysł. dźwiękowo, dźwięcznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) głos

Wiktionary

dźwięki

SJP.pl

dźwiękliwy

rzadko: wydający dźwięk; dźwięczący

SJP.pl

dźwięknięcie

wydać wyraźny, wysoki dźwięk; zadźwięczeć

SJP.pl

dźwięknąć

wydać wyraźny, wysoki dźwięk; zadźwięczeć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dźwięczeć)

(1.1) dokonany od|dźwięczeć.

Wiktionary

Powiązane:

przym. dźwięczny

rzecz. dźwiękowiec mos.

Wiktionary

dźwiękochłonność

→ dźwiękochłonny

SJP.pl

Patrz:

dźwiękochłonny

przymiotnik

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dźwiękonaśladowczość

Wiktionary

dźwiękoszczelność

→ dźwiękoszczelny

SJP.pl

Patrz:

dźwiękoszczelny

przymiotnik

(1.1) nie przepuszczający dźwięków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔˈʃt͡ʃɛlnɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkoščelny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźwiękoszczelność ż.

Wiktionary

dźwiękowiec

specjalista w zakresie udźwiękowiania; realizator dźwięku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zajmuje się realizacją dźwięku w studiu – radiowym, telewizyjnym lub nagraniowym

(1.2) osoba odpowiedzialna za nagłośnienie koncertu lub spektaklu

(1.3) realizator nagrań dźwięku na planie filmu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dźwięk m., dźwięczność ż., dźwięczenie n., dźwięknięcie n.

czas. dźwięczeć ndk., dźwięknąć dk.

przym. dźwiękowy, dźwięczny, dźwiękliwy

przymiotnik od: Dźwina

SJP.pl

dż

1. połączenie literowe oznaczające spółgłoskę "dż";
2. spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa, dźwięczna, zwarto-szczelinowa, ustna

SJP.pl

dwuznak

(1.1) jęz. dwuznak polski oznaczający fonem IPA2|d͡ʐ.;

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dƶ

Wiktionary

dżabalpur

miasto w Indiach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Jabalpur.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W 1864 roku Dżabalpur otrzymał prawa miejskie.

(1.1) kilof

rzecz. dżakartczyk mos., dżakartka ż.

Wiktionary

dżakartka

mieszkanka Dżakarty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Dżakarty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkartka, AS: ǯakartka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dżakarta ż.

:: fm. dżakartczyk mos.

przym. dżakarcki

Wiktionary

dżakfrut

owoc chlebowca różnolistnego (drzewa bochenkowego); jackfruit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. bot. ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;

Wiktionary

Dżakfrut, jackfruit – owoc chlebowca różnolistnego ("Artocarpus heterophyllus") z rodziny morwowatych, występującego w Azji Południowej, Południowo-wschodniej i Afryce.

Owoce (właściwie owocostany), nieco podobne do owoców chlebowca właściwego, osiągają do 90 cm długości i 30 kg masy. Spożywa się zarówno na surowo, jak i po poddaniu obróbce termicznej. Miąższ jest dość soczysty, ciemno-żółty, odznacza się intensywnym, upajającym zapachem. W kuchni indyjskiej wykorzystuje się również nasiona.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒakfrut, AS: ǯakfrut

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. jackfruit m.

przym. dżakfrutowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) jackfruit

Wiktionary

dżalabija

wierzchnia szata noszona przez Arabów; galabija

SJP.pl

dżalalabad

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

(1.2) geogr. adm. miasto obwodowe w południowo-zachodnim Kirgistanie;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dżalalabad − miasto w Afganistanie
Dżalalabad − dawna nazwa miasta Manas w Kirgistanie
Jalalabad – miasta w północnych Indiach w stanie Uttar Pradesh i w stanie Pendżab

Wikipedia

Powiązane:

przym. dżalalabadzki

Wiktionary

dżalalabadzki

przymiotnik od: Dżalalabad (miasto w Afganistanie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżalalabadem, dotyczący Dżalalabadu (miasta w Afganistanie)

wielki meczet

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

transkrypcja arabskiego wyrazu جامع, oznaczającego m.in. miejsce spotkań, także meczet; nazwą masdżid dżami (مسجد جامع) określa się główny, centralny meczet danej miejscowości
Dżami – perski poeta i uczony
Abdurahmana Dżami – miasto w Tadżykistanie nazwane imieniem poety

Wikipedia

dżamila

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

(1.2) geogr. toponim, stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Algierii;

Wiktionary

Dżanin ("Dżenin"; #PATRZ

, hebr. ג'נין, Jenin) – jedno z miast Autonomii Palestyńskiej, położone na północy Zachodniego Brzegu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ruiny Dżaninu pod gołym niebem zaświadczają o wściekłości destrukcji.

Wiktionary

(1.1) meteorol. deszcz o bardzo drobnych kroplach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒːa, AS: •ǯa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżdżystość, dżdżownica, dżdżownik

przym. dżdżowy, dżdżysty

czas. dżdżyć

przysł. dżdżysto, dżdżyście

Wiktionary

dżdżownica

bezkręgowiec o długim, walcowatym ciele zbudowanym z pierścieni; glista, glizda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

(1.2) daw. woda deszczowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

z rodziny dżdżownicowatych,
z rodzaju Lumbricus,
dżdżownica ziemna, rosówka (Lumbricus terrestris),
dżdżownica kalifornijska, kompostowiec różowy (Eisenia fetida), nazywany też dżdżownicą kompostową,
dżdżownica australijska (Megascolides australis) – nie jest zaliczana do rodziny dżdżownicowatych.
Dżdżownica – komiks autorstwa Janusza Christy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kret odżywia się dżdżownicami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa, AS: •ǯovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżdżystość ż., deszcz m., dżdża ż., deżdż m.

przym. dżdżysty

czas. dżdżyć

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) reg. glizda

Wiktionary

przym. dżdżowy, dżdżysty

przysł. dżdżysto, dżdżyście

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) mżyć, siąpić

Wiktionary

dżdżyście

przysłówek

Synonimy:

(1.1) Dżudda

Wiktionary

dżeferysyt

minerał, uwodniony krzemianem glinu i magnezu z niewielką ilością żelaza; wermikulit

SJP.pl

dżejran

gatunek azjatyckiej gazeli z rodziny krętorogich

SJP.pl

dżeki

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) zoonim popularne imię dla psa

Wiktionary

dżelada

duża afrykańska małpa z rodziny wąskonosych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Theropithecus gelada|ref=tak., małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

Wiktionary

Dżelada ("Theropithecus") – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛˈlada, AS: ǯelada

Wiktionary

dżelalabadzki

dotyczący Dżelalabadu, miasta w Afganistanie

SJP.pl

dżellaba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duże okrycie w podłużne pasy z rękawami i kapturem;

Wiktionary

Nie mylić z: galabija.

Dżellaba, dżelaba, dżelab (arab. djellabah) – duże okrycie wełniane w podłużne pasy z rękawami i kapturem.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. dżelaba, dżelab

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dżelaba, dżelab

Wiktionary

dżem

rodzaj konfitur o galaretowatej konsystencji przyrządzany przez gotowanie świeżych owoców z dodatkiem cukru i pektyny; jam (przestarzałe)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

Wiktionary

Dżem ( jam – zatkanie) – przetwór owocowy sporządzany z całych owoców lub ich części. Dżem przygotowuje się, gotując owoce z dużą ilością cukru. W zależności od rodzaju dżemu jak i rodzaju owoców, dżemy mogą zawierać dodatki zagęszczające: pektynę lub rzadziej żelatynę. Mogą być również dodawane inne owoce w celu zabarwienia lub wzmocnienia smaku.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na śniadanie zjadłem bułkę z dżemem malinowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛ̃m, AS: ǯẽm

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. dżemik m.

przym. dżemowy

Wiktionary

dżemik

zdrobnienie od: dżem (rodzaj konfitur)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dżem

(1.2) pot. małe opakowanie dżemu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Antosiu, zjesz kromeczkę z dżemikiem z moreli?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżem m.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. inaczej: Dżanin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɛ̃ɲĩn, AS: ǯẽńĩn

Wiktionary

dżenkinsyt

minerał, rodzaj antygorytu

SJP.pl

dżentelmen

gentleman;
1. dobrze wychowany mężczyzna;
2. mężczyzna wytworny, gustownie ubrany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,

(1.2) mężczyzna wytworny, elegancko ubrany, elegancki

(1.3) eufem. mężczyzna, facet

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Gentleman”. Zobacz też: Gentleman (muzyk), Gentleman (singel).

Dżentelmen (ang. "gentleman", fr. "gentilhomme", hiszp. "gentilhombre", wł. "gentiluomo") – współcześnie mężczyzna o dobrym, uprzejmym, wspaniałomyślnym i kurtuazyjnym zachowaniu, bardzo miły.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dżentelmen nie zostawia damy bez odpowiedzi.

(1.3) W czasie gdy dwaj krzepcy dżentelmeni wynosili Krystynę na noszach, doktorek wpił oburzone spojrzenie w tatę Żaka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛ̃nˈtɛlmɛ̃n, AS: ǯẽntelmẽn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. gentleman m.

przym. dżentelmeński

przysł. dżentelmeńsko

Wiktionary

Synonimy:

gentleman

Wiktionary

dżentelmenel

żartobliwie: osoba z marginesu społecznego prosząca o pieniądze w przesadnie grzeczny sposób

SJP.pl

dżentelmeneria

sposób bycia charakterystyczny dla dżentelmena; taktowne, honorowe zachowanie

SJP.pl

dżentelmeński

charakterystyczny dla dżentelmena (gentlemana), taktowny, grzeczny; gentlemeński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżentelmenem, dotyczący dżentelmena

przymiotnik jakościowy

(2.1) właściwy dżentelmenowi

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Lenistwo, szlachetna cnota dżentelmeńska, jest owocem długich beztroskich lat prosperity, obfitości i spokoju.

Wiktionary

→ dżentelmeński

SJP.pl

Patrz:

dżentelmeński

dżepetto

postać fikcyjna z powieści "Pinokio" Carla Collodiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) liter. fikcyjny stolarz, który stworzył Pinokia;

Wiktionary

dżerba

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Wiktionary

Dżerba (arab. جربة "Jirba", wł. Gerba, fr. Djerba) – tunezyjska wyspa na Morzu Śródziemnym, w zatoce Mała Syrta, od czasów rzymskich połączona groblą z kontynentem afrykańskim. W 2023 roku została oficjalnie wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

Powierzchnia: 514 km², 163 726 mieszkańców (2014).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na Dżerbie jest mnóstwo hoteli.

Wiktionary

dżereń

rodzaj antylopy żyjący na stepach Mongolii

SJP.pl

Dżereń ("Procapra") – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia

dżersej

krowa rasy mlecznej; jersey

SJP.pl

Dżersej – spolszczona nazwa odmiany dzianiny wyrabianej oryginalnie z cienkich włókien wełnianych, obecnie także bawełnianych i innych rodzajów włókien. Nazwa materiału pochodzi od nazwy wyspy na kanale La Manche – Jersey.

(1.1) Dżesice nie podoba się muzyka dżezowa.

(1.1) Z moimi bliźniakami chodzą do klasy aż trzy Dżesiki.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Jessica ż.

Wiktionary

dżet

1. czarny, błyszczący paciorek naszywany jako ozdoba na ubranie lub buty;
2. czarny, lśniący minerał, odmiana węgla brunatnego; gagat;
3. w fizyce kwantowej: wiązka cząstek wtórnych, wysyłana przez jądro atomowe podczas bombardowania go cząstkami o wysokiej energii; jet;
4. w astronomii: strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki lub gwiazdy; jet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. gagat (odmiana węgla brunatnego);

(1.2) jubil. ozdoby, często w formie paciorków, wykonywane z dżetu (1.1), stanowiące często część stroju żałobnego

(1.3) astr. strumień plazmowyazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

dżet (astronomia)
Dżet – skupiony stożek hadronów i innych cząstek powstających w wyniku zjawiska hadronizacji kwarków i gluonów
Dżet (faraon)
dżet – ozdoba w postaci mocno wypolerowanego czarnego paciorka
dżet – odmiana węgla brunatnego, stosowana m.in. w jubilerstwie
jet

Wikipedia

Powiązane:

rzecz.; zdrobn. dżecik mrz.

przym. dżetowy

Wiktionary

dżetowy

przybrany, udekorowany dżetami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. muzyk wykonujący dżez (jazz)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezówka ż., dżezowanie n.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dżezmen, jazzman; war. jazzista

Wiktionary

dżezmen

muzyk jazzowy; jazzman

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk wykonujący dżez (jazz)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżez mrz., dżezowanie n., dżezista mos., dżezówka ż.

czas. dżezować ndk.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. granie lub śpiewanie muzyki dżezowej (jazzowej)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. jazzowanie

Wiktionary

dżezować

grać, śpiewać muzykę dżezową; jazzować

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) muz. grać lub śpiewać muzykę dżezową (jazzową)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. jazzować

Wiktionary

dżezowy

dotyczący dżezu, związany z dżezem; jazzowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. zob. jazzowy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezujący

Wiktionary

dżezrockowy

→ jazz-rock

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

dżezwa

tradycyjny dzbanek do parzenia kawy po turecku, powszechnie używany w Turcji, na Bałkanach, Kaukazie i w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące jako imbryk do przygotowywania kawy;

Wiktionary

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. jazzówka

Wiktionary

dżezówki

obuwie tancerzy dżezowych; jazzówki

SJP.pl

dżibucki

→ Dżibuti; dżibutyjski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Dżibuti

rzecz. Dżibuti n., dżibutczyk m., dżibutka ż., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż., Dżibutyjczyk mos.

:: fż. Dżibutka ż., Dżibutyjka ż.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Dżibutyjczyk

Wiktionary

dżibuti

państwo w Afryce ze stolicą w Dżibuti; Republika Dżibuti

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

(1.2) geogr. adm. stolica Dżibuti (1.1);

Wiktionary

Dżibuti ( Djibouti, arab. ‏جيبوتي‎), Republika Dżibuti (fr. République de Djibouti, arab. ‏جمهورية جيبوتي‎) – państwo we wschodniej Afryce, nad Zatoką Adeńską i cieśniną Bab al-Mandab. Graniczy z Somalią (de facto z Somalilandem), Etiopią i Erytreą.

Dawne nazwy Dżibuti: Somali Francuskie, Francuskie Terytorium Afarów i Isów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zasoby naturalne Dżibuti są ograniczone, a przemysł słabo rozwinięty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈbutʲi, AS: ǯʹibutʹi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dżibutyjczyk mos., Dżibutczyk mos., Dżibutyjka ż., Dżibutka ż., dżibutyjczyk mos., dżibutczyk mos., dżibutyjka ż., dżibutka ż.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) hist. Francuskie Terytorium Afarów i Isów

Wiktionary

dżibutka

mieszkanka Dżibuti (miasta); Dżibutyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Dżibuti

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dżibuti n., Dżibutyjka ż.

:: fm. Dżibutczyk mos., Dżibutyjczyk mos.

Wiktionary

dżibutyjka

mieszkanka Dżibuti (miasta); Dżibutka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miasta Dżibuti (stolicy państwa Dżibuti)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲibuˈtɨjka, AS: ǯʹibutyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dżibutczyk mos., Dżibutyjczyk mos., Dżibuti n., Dżibutyjka ż., Dżibutka ż.

:: fm. dżibutyjczyk mos.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dżibutka

Wiktionary

dżibutyjski

→ Dżibuti; dżibucki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Dżibuti

(1.2) odnoszący się do miasta Dżibuti

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dowolny akt terrorystyczny z którejkolwiek części świata ma jakiś związek z Pakistanem. To dlatego, że organizacje spod znaku dżihadu wciąż cieszą się tu swobodą i otrzymują wsparcie.

(1.2) Dżihad to działanie podejmowane w imię Boga. Może być przedsięwzięte przez jednostkę bądź społeczność, aby naprawić jej kondycję moralną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲixat, AS: ǯʹiχat

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. mudżahid m., idżtihad m., dżihadysta m., dżihadystka ż., dżihadyzm m.

dżihadysta

dżihadystyczny

→ dżihadyzm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżihadyzmem, dżihadystami, dotyczący dżihadyzmu, dżihadystów

Wiktionary

Patrz:

dżihadyzm

Powiązane:

rzecz. dżihadyzm mrz., dżihad mrz., dżihadysta mos., dżihadystka ż.

Wiktionary

dżihadyzm

szerzenie wiary muzułmańskiej m.in. za pomocą walki zbrojnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. rel. rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu;

Wiktionary

Dż

Wikipedia

Przykłady

Synonimy:

(1.1) war. dżinn

(2.1) jałowcówka; war. gin, dżyn

Wiktionary

dżina

w dżinizmie: ten, kto osiągnął stan nirwany

SJP.pl

dżingel

krótki, rozpoznawalny przerywnik dźwiękowy, używany zwykle w radiu lub telewizji jako autoreklama; dżingiel, dżyngiel, jingle, jingiel

SJP.pl

dżingiel

krótki, rozpoznawalny przerywnik dźwiękowy, używany zwykle w radiu lub telewizji jako autoreklama; dżingel, dżyngiel, jingle, jingiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) środ. rad. przerywnik muzyczny, najczęściej reklamujący stację (nazwa, częstotliwość) lub audycję

Wiktionary

rzecz. dźinizm m., dżinizm m., dźinista m., dżinista m.

dżinn

duch, demon; dżin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mitarab. według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

Wiktionary

(1.1) W tym sezonie modne są sukienki z dżinsu.

(1.1) Ubierał się ze smakiem w markowe dżinsy marki Wrangler i kurtkę tej samej firmy. Ciuchy kupował w peweksie, bo – jak mówił – polski dżins z „Odry” to zafarbowany na niebiesko materiał na worki do pyrów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩw̃s, AS: ǯʹĩũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżinsy nmos., dżinsówka ż.

(1.1) odzież. kraw. spodnie z dżinsu lub drelichu wzorowane na spodniach farmerskich;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) plural|dżins.

Wiktionary

Dżinsy, jeansy (ang. "jeans") – rodzaj spodni, prostych lub ogrodniczek, powstałych w XIX wieku w USA. Uważa się, że zostały wynalezione w 1871 przez Jacoba W. Davisa i opatentowane 20 maja 1873 przez niego wraz z Levim Straussem (założycielem firmy Levi Strauss & Co.) z myślą o górnikach i farmerach. Był to amerykański typ spodni roboczych uszytych z tkaniny bawełnianej typu dżins, wykonanej w splocie skośnym wzmocnionych miedzianymi nitami.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Najlepiej się czuję w tych znoszonych dżinsach.

(1.1) Miał na sobie ciemne dżinsy i koszulę flanelową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ, AS: ǯʹĩũ̯sy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dżins m., dżinsówka ż.

przym. dżinsowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) jeansy, teksasy, pot. wycieruchy

Wiktionary

dżinsówka

potocznie: kurtka dżinsowa

SJP.pl

dżip

jeep;
1. samochód terenowy;
2. wojskowy samochód osobowy; łazik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mot. samochód marki Jeep;

(1.2) mot. wojsk. amerykański bezdrzwiowy samochód z okresu II wojny światowej

(1.3) mot. pot. każdy samochód terenowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲip, AS: ǯʹip

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) terenówka, łazik

Wiktionary

dżistać

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pierdzieć

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. plotkować

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Aleś chopie dżistnął!

(1.2) Ana zaś dziś dżistała o tym twoim gachu.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) prukać, pierdzieć

(1.2) plotkować, nadawać

Wiktionary

dżiu-dżitsu

japoński system samoobrony opierający się na wykorzystaniu ruchów przeciwnika przeciw niemu samemu; sportowa odmiana tej sztuki walki; dżiudżitsu; dżudżitsu; dżu-dżitsu; jujutsu; jiujitsu; jiu-jitsu; jujitsu; ju-jitsu; ju-jutsu

SJP.pl

dżiudżitsu

japoński system samoobrony opierający się na wykorzystaniu ruchów przeciwnika przeciw niemu samemu; sportowa odmiana tej sztuki walki; dżiu-dżitsu; dżudżitsu; dżu-dżitsu; jujutsu; jiujitsu; jiu-jitsu; jujitsu; ju-jitsu; ju-jutsu

SJP.pl

dżiwanmukta

człowiek, który osiągnął wyzwolenie za życia (tzw. mukti); dźiwanmukta

SJP.pl

dżizja

podatek pogłówny w krajach muzułmańskich nakładany na innowierców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. rel. hist. podatek pogłówny nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich;

Wiktionary

Dżizja (arab. جزية) – nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich podatek pogłówny, ściągany w pieniądzu.

Dżizja została usankcjonowana przez Koran

Wikipedia

dżokdżakarta

rezydentura w Indonezji na Jawie

SJP.pl

dżokej

zawodowy jeździec biorący udział w gonitwach konnych; jockey (rzadziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jeźdz. jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

Wiktionary

Dżokej (ang. "jockey") – jeździec w wyścigach konnych, który podczas zawodów stosuje specyficzny bardzo płytki dosiad, zwany półsiadem lub dosiadem stiplowym, w strzemionach na bardzo krótkich puśliskach.

Dawniej dżokej to służący jadący na koniu przy karecie lub powozie albo towarzyszący jadącemu konno panu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W młodości chciał być dżokejem, a następnie rozpoczął na krótko karierę zawodową w sporcie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɔkɛj, AS: ǯokei ̯

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. jockey mos., dżokejstwo n.

:: fż. dżokejka ż.

przym. dżokejski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) jockey

Wiktionary

dżokejka

1. kobieta biorąca zawodowo udział w gonitwach konnych;
2. lekka, sztywna czapka z daszkiem noszona najczęściej do konnej jazdy

SJP.pl

rzecz. judo n.

rzecz. dżudo n.

:: fż. dżudoczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) judoka

Wiktionary

dżudowiec

Wiktionary

Dżugdżur (ros. "Джугджу́р") – łańcuch górski w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim. Ciągnie się wygiętym łukiem wzdłuż brzegów Morza Ochockiego i jest północno-wschodnim przedłużeniem Pasma Stanowego. W północno-zachodniej części graniczy z pasmem Sette-Daban.

Wikipedia

dżul

podstawowa jednostka pracy i energii w międzynarodowym układzie jednostek miar; dżaul; joule

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „KJ”. Zobacz też: KJ – dawny wzór chemiczny jodku potasu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jak przeliczyć dżule na kalorie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒul, AS: ǯul

Wiktionary

dżuma

1. ciężka, epidemiczna, bakteryjna choroba zakaźna wywołana przez pałeczkę dżumy, przenoszona na człowieka ze szczurów przez pchły, objawiająca się m.in. zapaleniem węzłów chłonnych, zapaleniem płuc i niewydolnością krążenia; mór; zaraza morowa;
2. groźne zjawisko o szerokim zasięgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę nazwa systematyczna|Yersinia pestis|ref=tak.;

(1.2) książk. przen. groźne, trudne do zatrzymania zjawisko o dużym zasięgu

(1.3) techn. zob. dżuma cynowa.

Wiktionary

Dżuma (czarna śmierć, mór, zaraza morowa) – ostra bakteryjna choroba zakaźna gryzoni i (rzadziej) innych drobnych ssaków, a także człowieka (zoonoza). Choroba ta wywołana jest infekcją względnie beztlenowych pałeczek z rodziny Enterobacteriaceae (G(-)) nazwanej "Yersinia pestis".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dżuma dotarła do Danii na norweskim statku, który osiadł na mieliźnie w północnej Jutlandii, gdyż cała załoga była martwa.

Wiktionary

przymiotnik od: dżuma

SJP.pl

dżungar

mieszkaniec Dżungarii (krainy historycznej w Chinach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członek mongolskiego plemięemienia zamieszkującego Dżungarię i sąsiednie ziemie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dżungaria ż.

:: fż. Dżungarka ż.

przym. dżungarski

Wiktionary

dżungaria

historyczna kraina w Chinach

SJP.pl

Dżungaria – historyczna kraina w zachodnich Chinach. Odpowiada północnej połowie Sinciangu. Ograniczona przez góry Ałtaj na północy i pasmo górskie Tienszan na południu. Obecnie region autonomiczny Sinciang. Region historycznie zamieszkiwali koczowniczy Dżungarowie pochodzenia mongolskiego.

Wikipedia

dżungaripterus

rodzaj pterozaura z podrzędu pterodaktyli

SJP.pl

dżungarka

mieszkanka Dżungarii (krainy historycznej w Chinach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.3) przen. miejsce, gdzie ludzie zachowują się bezlitośnie, gdzie silniejszy narzuca swoją wolę słabszym

(1.4) muz. gatunek muzyczny w estetyce rave, z łamanym uderzeniem (breakbeat), w tempie między 160-180 bpm

Wiktionary

Dżungla – termin oznaczający pierwotnie i współcześnie w części publikacji specjalistycznych rodzaj formacji roślinnej charakterystycznej dla nadrzecznych terenów w północno-wschodniej części Azji Południowej. W języku niefachowym i niektórych publikacjach specjalistycznych określenie funkcjonuje jako synonim szeroko ujmowanego wilgotnego lasu równikowego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z trudem przedzieraliśmy się przez dżunglę.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Dżuryn – rzeka
Dżuryn – wieś w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim
Dżuryn – wieś w obwodzie winnickim, w rejonie szarogrodzkim
Dżuryn – przystanek kolejowy w miejscowości Dżuryn, w rejonie czortkowskim, w obwodzie tarnopolskim, na Ukrainie
Dżuryn – dawna gmina

Wikipedia

Powiązane:

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżyzakiem, dotyczący Dżyzaku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Dżyzak mrz.

Wiktionary

dżyzak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

Wiktionary

Dżyzak ( Jizzax) – miasto w Uzbekistanie, nad rzeką Sanzar. Liczy 138,4 tys. mieszkańców (2004). Stolica wilajetu dżyzackiego.

Miasto jest ośrodkiem przemysłu materiałów budowlanych, elektrotechnicznego, maszynowego, chemicznego, lekkiego i spożywczego. Znajduje się tu także wyższa szkoła pedagogiczna. Dżyzak wzmiankowany jest już od X wieku. W pobliżu miasta znajduje się Park Narodowy Zaamin.

Wikipedia

Powiązane:

przym. dżyzacki

Wiktionary

e

1. samogłoska w języku polskim;
2. liczba będąca podstawą logarytmu naturalnego, wynosząca w przybliżeniu 2,7182818; liczba Nepera, liczba Eulera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. siódma litera polskiego alfabetu;

wykrzyknik

(2.1) wykrzyknik wyrażający negatywną opinię o wypowiedzi rozmówcy

(2.2) grub. wykrzyknik mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi

Wiktionary

E (minuskuła: e) – piąta litera alfabetu łacińskiego, siódma litera alfabetu polskiego. Zazwyczaj oznacza samogłoskę [] lub [].

Wikipedia

Przykłady

(2.1) E, i tak ci się nie uda!

(2.2) E, lala, zabawimy się?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ, AS: e

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) ę

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1.1) ę

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* esperanto: (2.1) dirlididi

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|E.}}

źródła.

== e (język afar.) ==

wymowa.

IPA|e.

znaczenia.

litera

(1.1) e, minuskuła piątej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) majuskuła: E

Wiktionary

e-

przedrostek

(1.1) cząstka o znaczeniu elektroniczny, dodawana do wyrazów oznaczających różne czynności, informująca, że są one dokonywane za pośrednictwem elektronicznych mediów (zwłaszcza za pośrednictwem internetu), lub wskazująca różne przedmioty funkcjonujące dzięki elektronice

Wiktionary

Przykłady

(1.1) e- + dokument = e-dokument

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ, AS: e

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|e-. < electronic → elektroniczny

uwagi.

możliwe są dwa sposoby odczytu: IPA4|ɛ. (tak jak litera w alfabecie polskim) występuje zwykle w połączeniach z wyrazami polskimi, natomiast IPA4|i. (wymowa zapożyczona z angielskiego) występuje zwykle w połączeniach z pożyczkami angielskimi, choć zdarzają się wyjątki od tej zasady

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-

* niemiecki: (1.1) E-

* wilamowski: (1.1) e-

źródła.

== e- (język angielski.) ==

wymowa. IPA|i.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) e-, w znaczeniu "elektroniczny"

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) e-business • e-cash • e-commerce • e-mail • e-zine

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|e-. < electronic → elektroniczny

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-

* niemiecki: (1.1) E-

* wilamowski: (1.1) e-

źródła.

== e- (język angielski.) ==

wymowa. IPA|i.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) e-, w znaczeniu "elektroniczny"

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) e-business • e-cash • e-commerce • e-mail • e-zine

synonimy.

Wiktionary

e-administracja

administracja sprawowana za pomocą poczty elektronicznej i internetu

SJP.pl

e-auto

auto napędzane silnikiem elektrycznym; e-samochód

SJP.pl

e-autobus

autobus napędzany energią elektryczną

SJP.pl

e-autobusowy

→ e-autobus

SJP.pl

elektroniczna obsługa biurowa firmy; wirtualne biuro

SJP.pl

e-biznes

ogół pojęć, zjawisk związanych z biznesem internetowym; e-business

SJP.pl

Biznes elektroniczny, e-biznes (ang. "electronic business", "e-business") – wprowadzony w 1995 roku przez IBM, model prowadzenia biznesu opierający się na szeroko rozumianych rozwiązaniach teleinformatycznych, w szczególności aplikacjach internetowych.

Wikipedia

e-biznesowy

→ e-biznes

SJP.pl

Patrz:

e-biznes

e-book

[czytaj: ibuk lub ebuk] ebook;
1. książka elektroniczna; e-książka;
2. urządzenie do czytania książek elektronicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) inform. książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

Wiktionary

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku "e"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji E-dur (1.1)

Wiktionary

E-dur – durowa gama muzyczna, której toniką jest e. Jej dźwięki to: e, fis, gis, a, h, cis, dis. Tonacja E-dur zawiera cztery krzyżyki.

Pokrewną jej gamą molową jest cis-moll, jednoimienną molową – e-moll.

SJP.pl

e-learning

[czytaj: i-lerning]
1. zdalne nauczanie za pomocą internetu;
2. wspomaganie procesów uczenia się technologiami informatycznymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauczanie z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu;

Wiktionary

[czytaj: i-mejl] mail, mejl, email;
1. poczta elektroniczna;
2. wiadomość wysłana za pomocą poczty elektronicznej;
3. adres użytkownika poczty elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. usługa wysyłania elektronicznych wiadomości;

(1.2) inform. wiadomość wysłana za pośrednictwem e-maila (1.1)

(1.3) inform. adres, na który wysyła się wiadomości w e-mailu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) E-mail został stworzony w roku 1965.

(1.2) Znowu mam skrzynkę pełną reklamowych e-maili.

(1.3) Chciałem wysłać skargę, ale e-mail, który podaje ta firma na swojej stronie internetowej, nie działa.

[czytaj: imejling] forma marketingu polegająca na wysyłaniu listów na pocztę elektroniczną

SJP.pl

e-mailowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

e-mailowy

→ e-mail [czytaj: imejlowy]; mejlowy, mailowy, emailowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) inform. związany z pocztą e-mail

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wiadomość e-mailowa wysłana z własnego konta to jest jedyna akceptowalna forma komunikacji w zaistniałej sytuacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌĩmɛjˈlɔvɨ, AS: ĩmei ̯lovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. mailing mrz., e-mail m.

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji e-moll (1.1)

Wiktionary

e-moll – molowa gama muzyczna, której toniką jest e. Jej dźwięki w odmianie naturalnej to: e, fis, g, a, h, c, d.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ‿mɔl, AS: e‿mol

Wiktionary

(1.1) zob. elektroniczny papieros.

Wiktionary

E-

Wikipedia

Przykłady

(1.1) (…) wdychany przez użytkowników e-papierosów aerozol nie jest, jak się powszechnie uważa, całkowicie neutralny dla zdrowia – może zawierać szkodliwe, rakotwórcze związki.

Wiktionary

Powiązane:

przym. e-papierośniczy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) elektroniczny papieros

Wiktionary

e-papierosowy

→ e-papieros

SJP.pl

Patrz:

e-papieros

e-papierowy

→ e-papier

SJP.pl

Patrz:

e-papier

e-papierośniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z e-papierosem

Wiktionary

(1.1) (…) aż sięgnąłem po e-peta i wziąłem buszka.

Wiktionary

e-petycja

petycja przedstawiana za pomocą internetu

SJP.pl

e-podpis

podpis elektroniczny

SJP.pl

e-podręcznik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. eduk. elektroniczna wersja podręcznika przeznaczona do wyświetlania na urządzeniach informatycznych, np. tabletach, smartfonach, komputerach

Wiktionary

Przykłady

(1.1) […] uczniowie będą mogli korzystać z e-podręczników w każdej sytuacji i z każdego urządzenia.

Wiktionary

e-pojazd

pojazd napędzany energią elektryczną

SJP.pl

e-portmonetka

usługa umożliwiająca gromadzenie środków pieniężnych w celu płacenia specjalną kartą

SJP.pl

e-pr

[czytaj: e-PI-ar] internetowe działania mające na celu wzbudzenie zainteresowania firmą

SJP.pl

Wikipedia

e-rachunek

rachunek elektroniczny;
1. rachunek wystawiony w formie elektronicznej;
2. rachunek bankowy zarządzany internetowo; e-konto

SJP.pl

e-reader

[czytaj: e-rider lub i-rider] urządzenie do odczytywania książek elektronicznych (e-booków); e-czytnik

SJP.pl

e-recepta

recepta w wersji elektronicznej; recepta elektroniczna

SJP.pl

e-recepta (elektroniczna recepta) – elektroniczna wersja recepty, umożliwiająca przekazanie informacji na temat leku przepisanego pacjentowi od lekarza do farmaceuty w aptece i innych instytucji, np. instytucji refundacyjnej. Umożliwia kontrolę nad refundacją i prawidłowością działań medycznych.

Wikipedia

e-reklama

reklama w Internecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

→ e-rower

SJP.pl

Patrz:

e-rower

e-samochodowy

→ e-samochód

SJP.pl

Patrz:

e-samochód

samochód napędzany silnikiem elektrycznym; e-auto

SJP.pl

e-skierowanie

skierowanie w wersji elektronicznej; skierowanie elektroniczne

SJP.pl

Przykłady

(1.1) Zapisałam się na e-szkolenie, więc muszę dziś posiedzieć trochę przy komputerze.

wykorzystywanie technologii teleinformatycznych do usprawniania działań związanych z ochroną zdrowia

SJP.pl

Wikipedia

e-zin

[czytaj: ez-in] w informatyce: niezależne czasopismo wydawane wyłącznie w wersji elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

Ea – miasto i gmina w Kraju Basków (Hiszpania)
Eä – świat materialny w twórczości J.R.R. Tolkiena
Ea – asyryjsko-babilońskie imię sumeryjskiego boga mądrości Enkiego
Ea – dwuznak występujący w języku angielskim
EA

Wikipedia

eak

mit. gr. król Eginy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

EAK – Europejska Agencja Kosmiczna
Eak

Wikipedia

ean

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. rodzaj kodu towarowego; standard oznaczania towarów numeracją oraz odpowiadającym mu kodem kreskowym;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Sześć godzin nocnego skanowania EAN-ów w OBI, może wykończyć każdego.

Wiktionary

earl

[czytaj: erl]
1. angielski średniowieczny tytuł feudalny;
2. osoba nosząca ten tytuł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek arystokracji Zjednoczonego Królestwa, współcześnie o randze wyższej niż wicehrabia, lecz niższej niż markiz;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Obiecał on zbiegowi przywrócenie godności earla w zamian za poparcie dla własnej kandydatury na króla Anglii.

Wiktionary

eastern

film w konwencji westernu wyprodukowany w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) film. gatunek filmów wschodnioeuropejskich nawiązujących stylistycznie do westernów, ale umiejscowionych we wschodnioeuropejskich realiach

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eastern (ang. Eastern Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Franklin
Eastern (ang. Eastern Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Otter Tail
Eastern (ang. Eastern Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Knox
Eastern
Eastern – gatunek filmowy
Eastern – polski dystopijny thriller z 2019 roku

Wikipedia

eastre

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgerm. bogini wiosny i płodności

Wiktionary

eastwood

[czytaj: istłut] nazwisko, m.in. Clinton Eastwood - amerykański aktor, reżyser, producent i kompozytor filmowy

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eastwood – jednostka osadnicza w stanie Luizjana, w parafii Bossier
Eastwood – jednostka osadnicza w stanie Michigan, w hrabstwie Kalamazoo
Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie Essex
Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie Herefordshire
Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie Nottinghamshire
Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie West Yorkshire
Eastwood – miasto na Filipinach
Eastwood – miasto w Kanadzie, w prowincji Ontario
Eastwood – miasto w Australii, w stanie Nowa Południowa Walia
Eastwood – miasto w Australii, w stanie Australia Południowa

Wikipedia

easyjet

[czytaj: iz-i dżet] marka linii lotniczych i firma

SJP.pl

EasyJet (nazwa stylizowana easyJet, oficjalna nazwa EasyJet Airline Company Limited; kod linii IATA: U2 / kod linii ICAO: EZY) – brytyjskie linie lotnicze, będące trzecim na świecie (po Southwest Airlines i Ryanair) i drugim z największych europejskich tanich przewoźników.

Wikipedia

eawg

skrótowiec

(1.1) = Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

Wiktionary

Przykłady

(1.1) EAWG skupia sześć państw należących do WNP związanych unią celną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ, AS: e‿a‿vu‿ǵe

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) EWG

Wiktionary

eb

marka piwa

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = marka piwa

(1.2) = hist. epoka brązu

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

EB – marka piwa
EB – Międzynarodowy Górski Szlak Przyjaźni Eisenach – Budapeszt
Choroba EB (łac. Epidermolysis Bullosa) – pęcherzowe oddzielanie się naskórka
EB/Streymur – farerski klub piłkarski
Eksabit – jednostka informacji

Wikipedia

ebajk

rower wyposażony w silnik o napędzie elektrycznym; e-rower, e-bajk, e-bike, ebike

SJP.pl

ebay

[czytaj: ibej] internetowy portal aukcyjny

SJP.pl

eBay Inc. – amerykańskie przedsiębiorstwo prowadzące serwis aukcji internetowych. eBay został założony 3 września 1995 roku, przez Pierre’a Omidyara, obecnie działa w 37 krajach.

Wikipedia

ebc

[czytaj: e-be-CE] skrót od: Europejski Bank Centralny

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = ekon. Europejski Bank Centralny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Europejski Bank Centralny
European Brewery Convention
EBC (barwa piwa)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Hiszpania otrząsa się po trochu z kryzysu dzięki pożyczce przyznanej przez EBC.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿bɛ‿ˈt͡sɛ, AS: e‿be‿ce

Wiktionary

Powiązane:

(1.2) Ebeniści stanowili odrębny od stolarzy zawód, a dekretem Ludwika XIV uzyskali prawo założenia pierwszego cechu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛbɛ̃ˈɲista, AS: ebẽńista

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ebenisteria ż., ebenistyka ż., heban m., ebonit m.

[czytaj: Eberhart] nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Eberhardt – polski politolog
Friedrich Eberhardt – niemiecki oficer
Grzegorz Eberhardt – polski pisarz, historyk, dziennikarz, felietonista, biograf, filmowiec
Henri Eberhardt – francuski kajakarz, olimpijczyk
Isabelle Eberhardt – szwajcarska podróżniczka i pisarka
Julian Eberhardt – polski inżynier, polityk, minister
Konrad Eberhardt – polski krytyk filmowy i literacki, eseista, tłumacz
Piotr Eberhardt – polski geograf

Wikipedia

ebert

nazwisko, m.in. Friedrich Ebert (1871-1925) - niemiecki polityk

SJP.pl

ebionita

ebisu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitjap. jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Wiktionary

rodzaj wirusa powodującego m. in. wirusową gorączkę krwotoczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. takson wirusów występujących w Afryce;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

wirus Ebola – wirus z grupy (w randze rodziny) filowirusów, odkryty w 1976
Ebola – rzeka w Afryce
gorączka krwotoczna Ebola – choroba zakaźna: wirusowa gorączka krwotoczna
epidemia gorączki krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej
Syndrom eboli – horror komediowy z 1996

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Koordynator do walki z epidemią eboli (…), ogłosił dzisiaj, że na walkę z wirusem trzeba prawie miliard dolarów

Wiktionary

ebonik

afroamerykańska odmiana języka angielskiego

SJP.pl

ebonit

twardy, rogowy materiał otrzymywany w drodze wulkanizacji kauczuku naturalnego, (najczęściej) przy zastosowaniu dużych ilości siarki, o właściwościach izolacyjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

Wiktionary

Ebonit ("guma twarda", nazwa z gr. ebonos – heban) – tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji naturalnego lub sztucznego kauczuku; gęstość 1,1–1,3 g/cm3. Należy do tworzyw kauczukowych z grupy duromerów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ebonit to materiał wykorzystywany w elektrotechnice do różnych elementów.

Wiktionary

Powiązane:

przym. ebonitowy

(1.1) geogr. rzeka w Hiszpanii;

(1.2) geogr. miasto w USA w stanie Floryda

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Złowiliśmy dużo węgorzy przy ujściu rzeki Ebro do Morza Śródziemnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛbrɔ, AS: ebro

Wiktionary

ebu

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Europejska Unia Boksu Zawodowego (ang. European Boxing Union)
Europejska Unia Nadawców (ang. European Broadcasting Union), również „Europejska Unia Radiowo-Telewizyjna” (fr. Union européenne de radio-télévision, UER)
Europejska Unia Niewidomych (ang. European Blind Union)

Wikipedia

ebulicja

dawniej: wrzenie, kipienie, powstawanie pęcherzy

SJP.pl

ebuliometr

przyrząd do mierzenia temperatury wrzenia

SJP.pl

Ebuliometr – przyrząd do oznaczania temperatury wrzenia, skonstruowany przez Wojciecha Świętosławskiego.

Aparat ten umożliwia wyznaczenie temperatury wrzenia z dokładnością do 0,001 °C. Zbudowany jest z szerszej rurki z grzejnikiem (E), naczynia(D), rozszerzenia z wtopioną probówką przystosowanym do umieszczenia termometru(C), rurki łączącej oba ramiona, chłodnicy zwrotnej(A), kroplomierza(B) i kranika spustowego(F).

Wikipedia

ebuliometria

sposób mierzenia ciśnienia osmotycznego roztworów na podstawie podwyższenia ich temperatury wrzenia

SJP.pl

Wikipedia

ebuliometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z ebuliometrem lub ebuliometrią, dotyczący ebuliometru lub ebuliometrii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ebuliometr mrz., ebuliometria ż.

Wiktionary

ebulioskop

przyrząd do oznaczania masy cząsteczkowej substancji

SJP.pl

ebulioskopia

rzeczownik, rodzaj żeński

Wymowa:

IPA: ˈɛbur, AS: ebur

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) abur

Wiktionary

eburyn

sztuczny materiał utworzony z gumy tragantowej, mączki kostnej i substancji koloryzującej

SJP.pl

ec

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Komisję Europejską
Numer EC (Enzyme Commission) – międzynarodowa klasyfikacja enzymów
Ekwador (według ISO 3166) – państwo w Ameryce Południowej
Electric Conductivity – przewodnictwo elektryczne
.ec – domena internetowa przypisana do Ekwadoru
Expositorium Canonicale – jeden z tytułów honorowych uprawniających do używania tytułu kanonika
EuroCity – kategoria pociągów międzynarodowych
Elektrociepłownię
Eksakulomb – jednostka ładunku elektrycznego równa 1018C

echinokok

tasiemiec pasożytujący w jelicie psa, w formie larwalnej może występować także u bydła i u człowieka

SJP.pl

echinokokoza

choroba pasożytnicza ludzi i zwierząt, wywoływana przez larwy tasiemca bąblowcowego; bąblowica

SJP.pl

echinus

dolna część głowicy doryckiej i toskańskiej, łącząca trzon kolumny z abakusem kapitelu; echin

SJP.pl

Echinus (łac.; gr. "echínos") – lekko wygięty element architektoniczny pod abakusem kapitelu kolumny w porządku doryckim lub toskańskim.

Ma kształt podobny do płaskiej poduszki. Można spotkać się z użyciem tego określenia w odniesieniu do dolnej części głowicy w porządku jońskim.

Wikipedia

echmea

roślina z rodziny bromeliowatych

SJP.pl

Echmea ("Aechmea") – rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych ("Bromeliaceae"), nazywanych także ananasowatymi. Należy do niego ok. 170 gat. z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej. Zaliczane tu rośliny są suchoroślami lub epifitami.

Wikipedia

echnaton

władca starożytnego Egiptu (faraon) z XVIII dynastii; Amenhotep IV

SJP.pl

Amenhotep IV, także Amenophis IV (Achenaton, Echnaton) – władca starożytnego Egiptu (faraon) z XVIII dynastii, reformator religijny, twórca religii monoteistycznej opartej na kulcie boga Atona.

Echnatona uważa się za autora hymnu do Atona.

Wikipedia

echo

1. powtórzenie dźwięku spowodowane odbiciem fali akustycznej, pogłos
2. przenośnie: wspomnienie rzeczy dawnych;
3. przenośnie: oddźwięk, reperkusja, reakcja na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) akust. powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

(1.2) akust. elektron. sztuczny efekt echa (1.1) uzyskany elektronicznie

(1.3) przen. nawiązanie do czegoś z przeszłości

Wiktionary

Echo – fala akustyczna odbita od przeszkody i docierająca do obserwatora po zaniku wrażenia słuchowego fali docierającej bezpośrednio. Wrażenie echa pojawia się, gdy opóźnienie pomiędzy falą bezpośrednią a falą odbitą jest większe niż 100 ms. Przy krótszym opóźnieniu ma się do czynienia z pogłosem.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Lubię rozmawiać z echem w górach.

(1.1) Lecz nikt samotny w dolinie albo też gdzie pomiędzy górami i w zaroślach, nie ośmiela się budzić echo uśpione, w mniemaniu, że ono pochodzi od duchów przeciwko człowiekowi.

(1.4) Jedno jest pewne, sprawa nie przejdzie bez echa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛxɔ, AS: eχo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. praecho n.

przym. echowy

Wiktionary

echoencefalograf

aparat badający metodą echoencefalografii, zapisujący wynik badania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. elektroniczny aparat ultradźwiękowy służący do badań neurologicznych mózgu;

Wiktionary

urządzenie rejestrujące zapis pracy mózgu

SJP.pl

echogeniczny

zdolny do odbijania fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości

SJP.pl

echograf

przyrząd rejestrujący sygnał echa akustycznego

SJP.pl

Echograf – echosonda z urządzeniem zapisującym. Zapis z echografu to echogram, zaś metoda badania odległości echografem to echografia.

Wikipedia

echografia

dziedzina techniki zajmująca się uzyskiwaniem informacji o badanych obiektach za pomocą analizy echa akustycznego

SJP.pl

echogram

zapis, przeważnie w formie graficznej, dokonany przez echograf

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

zapis z echografu
obraz oscyloskopowy odbicia ultradźwięków w miejscu zróżnicowania tkanki – zobacz też: ultrasonograf, ultrasonogram

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

(1.2) liter. powtarzanie słów, dające efekty dźwiękowe;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

echolalia w literaturze
echolalia w psychiatrii

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Echolalia jest cechą charakterystyczną dla autyzmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛxɔˈlalʲja, AS: eχolalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. echolalizowanie n.

czas. echolalizować ndk.

przym. echolaliczny

Wiktionary

echolaliczny

→ echolalia

SJP.pl

Patrz:

echolalia

echolokacja

wyznaczanie położenia obiektów na podstawie odbitego od nich echa akustycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Niektóre nietoperze mają o wiele większą kontrolę nad echolokacją niż wcześniej sądzono.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. echolokator m.

przym. echolokacyjny

przysł. echolokacyjnie

Wiktionary

echolokacyjny

związany z echolokacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z echolokacją, dotyczący echolokacji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. echolokacja ż., echolokator m.

aparat służący do badania i obserwacji na ekranie czynności serca

SJP.pl

echosonda

przyrząd do pomiaru odległości, głębokości, rozmiarów różnych ciał, wykorzystujący zjawisko odbicia fal od badanego obiektu; echomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do pomiarów podwodnych wykorzystujące echolokację;

Wiktionary

ecie-pecie

potocznie o plotkowaniu, niezobowiązującym rozmawianiu bez istotnego tematu

SJP.pl

ecik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Edward

Wiktionary

ecjum

narząd rozmnażania rdzowców (grzybów z typu podstawczaków), zawierający zarodniki; ecydium

SJP.pl

Ecjum (l. mn. ecja, aecium), ecidium lub ecidiosorus – wytwór grzybni, w którym wytwarzane są zarodniki zwane ecjosporami. Występuje u grzybów z rzędu rdzowców "Pucciniales". Ecjum, podobnie jak grzybnia z której powstało, jest diploidalne, a jego strzępki są dwujądrowe; jedno jądro jest (+), drugie (-)

Wikipedia

eckhart

nazwisko, m.in. Aaron Eckhart - amerykański aktor

SJP.pl

eckstein

[czytaj: eksztajn] nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Bernhard Eckstein (ur. 21 sierpnia 1935 w Zwickau, zm. 2017) – były niemiecki kolarz szosowy reprezentujący NRD.
Emma Eckstein (ur. 28 stycznia 1865, zm. 30 lipca 1924) – wczesna pacjentka Sigmunda Freuda.
Ernst Eckstein (ur. 1897, zm. 8 maja 1933 we Wrocławiu) – adwokat niemiecki, członek i jeden z przywódców wrocławskiego oddziału SPD,
Franz Eckstein (ur. ok. 1689, zm. 1741) – malarz.
Sebastian Eckstein - malarz, aktywny w Polsce w XVIII w.

Wikipedia

eclipse

[czytaj: eKLIPS]
1. model samochodu marki Mitsubishi; 2 model samochodu marki Hyundai

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eclipse – meksykański serial z 1984 roku
The Eclipse – tajski serial z 2022 roku
The Eclipse – irlandzki film z 2009 roku (w Polsce znany pod tytułem Eklipsa)
Eclipse Music TV – australijski program muzyczny emitowany w latach 2005–2013
Eclipse – tytuł amerykańskiego serialu Słoneczny patrol
Eclipse – tytuł amerykańskiego serialu Trzy na jednego
The Eclipse – tytuł 10. i 11. odcinka 3. sezonu amerykańskiego serialu Herosi
Eclipsed – tytuł 20. odcinka 1. sezonu amerykańskiego serialu Pingwiny z Madagaskaru
Eclipse – szwedzki zespół muzyczny
Eclipse Records – amerykańska wytwórnia płytowa
ESP Eclipse – gitary elektrycznej japońskiej firmy ESP Guitar Company
Eclipse – album zespołu CANO z 1978 roku

Wikipedia

ecmc

Congregatio Eremitarum Camaldulensium Montis Coronae, zakon kamedułów

SJP.pl

eco

[czytaj: eko] nazwisko obce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Umberto Eco – włoski pisarz, felietonista, profesor semiotyki, autor powieści Imię róży
Encyklopedia otwarć szachowych (ang. Encyclopaedia of Chess Openings, ECO)
Organizacja Współpracy Gospodarczej (ang. Economic Cooperation Organization, ECO)
Eco - proponowana nazwa wspólnej waluty krajów Afryki Zachodniej

Wikipedia

ecodriving

[czytaj: ekodrajwing] potocznie: prowadzenie samochodu w sposób zużywający mniej paliwa i ograniczający wydzielanie szkodliwych spalin; ekojazda, ekodriving, ecodrajwing, ekodrajwing

SJP.pl

ecodrivingowy

→ ecodriving [czytaj: ekodrajwingowy]; ecodrajwingowy, ekodrajwingowy, ekodrivingowy

SJP.pl

ecopack

[czytaj: ekopak] kartonowe opakowanie na płytę kompaktową lub DVD; ekopack

SJP.pl

ecs

skrót od: Europejskie Centrum Solidarności

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ECS – wzorzec architektoniczny Entity–component–system
ECS – skrót stosowany niekiedy w biologii na oznaczenie przestrzeni pozakomórkowej (język ang. extracellular space)
ECS – skrót stosowany niekiedy w medycynie na oznaczenie tzw. zespołu klasy ekonomicznej (język ang. Economic Class Syndrome)
ECS – chipset w komputerze Amiga
Elitegroup Computer Systems (ECS) – producent sprzętu komputerowego
eComStation – system operacyjny
Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku
ECS – System Kontroli Eksportu
EDNS Client Subnet
Ečs – wagony produkcji radzieckiej

Wikipedia

ecstasy

[czytaj: EKStazy] ekstazy, extasy, ekstaza, extazy;
1. syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce;
2. potocznie: tabletka zawierająca ten narkotyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. tabletki z jedną z odmian amfetaminy;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstaza ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) MDMA, XTC

Wiktionary

ecstazy

[czytaj: EKStazy] syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce; potoczna nazwa tabletek zawierających ten narkotyk; ekstazy, extazy

SJP.pl

ects

skrótowiec

(1.1) = eduk. ang. European Credit Transfer System → Europejski System Transferu Punktów;

(1.2) eduk. pot. punkt ECTS (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Europejski System Transferu Punktów () – europejski system międzyuczelnianego transferu ocen
− targi branżowe poświęcone grom komputerowym

Wikipedia

Przykłady

(1.1) ECTS umożliwia uczestnictwo w regularnych zajęciach razem ze wszystkimi studentami, co ułatwia odniesienie wszystkich korzyści z pełnej partycypacji w akademickim życiu goszczącej uczelni.

Wiktionary

ecu

[czytaj: eKI albo eKÜ] jednostka monetarna Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej używana w międzynarodowych rozliczeniach finansowych, w roku 1999 zastąpiona wspólną walutą - euro; ECU

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ECU – kod Ekwadoru w standardzie ISO 3166-1
écu – moneta francuska
European Currency Unit (skrót: ECU) – jednostka rozliczeniowa w Europejskim Systemie Monetarnym
Euroazjatycka Unia Celna (skrót: ECU) – unia celna Białorusi, Kazachstanu i Rosji
European Chess Union (skrót: ECU) – Europejska Unia Szachowa
Uniwersytet Edith Cowan (skrót: ECU) – australijska szkoła wyższa
Engine Control Unit (skrót: ECU) – sterownik silnika

Wikipedia

ecydium

narząd rozmnażania rdzowców (grzybów z typu podstawczaków), zawierający zarodniki; ecjum

SJP.pl

eczeweria

roślina ozdobna z rodziny gruboszowatych; eszeweria

SJP.pl

ed

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Edek, Edzio, Eduś

SJP.pl

ed – standardowy edytor wierszowy systemu UNIX. "ed" przyjmuje, że tekst podlegający obróbce podzielony jest na wiersze i pozwala jedynie na modyfikacje wskazanych wierszy tekstu za pomocą poleceń wydawanych programowi w trybie interaktywnym, w podobny sposób jak w wierszu poleceń systemu DOS czy UNIX. Zmusza to użytkownika do operowania numerami wierszy tekstu.

Wikipedia

ed.

skrót od: editio (z łaciny: edycja, wydanie)

SJP.pl

eda

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) reg. pozn. zdrobn. Edward

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

The European Dailies Alliance
Electronic Design Automation
Eksploracyjna analiza danych
Eniea Dimokratiki Aristera – grecka partia polityczna (1951–1977)
Event-driven architecture
Europejska Agencja Obrony

Wikipedia

edaficzny

wchodzący w skład edafonu; związany z właściwościami odżywczymi gleby

SJP.pl

edafon

ogół drobnych organizmów żyjących w powierzchniowych warstwach gleby oraz wpływających na jej strukturę i żyzność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. ogół drobnych organizmów żyjących w powierzchniowych warstwach gleby;

Wiktionary

Edafon – ogólna nazwa organizmów żywych związanych ze glebą, zwłaszcza zamieszkujących jej powierzchniowe poziomy lub środowiska glebopodobne. W węższym ujęciu obejmuje głównie mikroorganizmy i drobne zwierzęta glebowe, a w szerszym także niektóre kręgowce oraz podziemne części roślin. Edafon uczestniczy w rozkładzie i mineralizacji materii organicznej, współtworzy próchnicę oraz wpływa na strukturę, retencję wodną, przewiewność i żyzność gleby.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈdafɔ̃n, AS: edafõn

Wiktionary

Powiązane:

przym. edaficzny

Wiktionary

edafozaur

gad ssakokształtny, występujący w erze późnego karbonu

SJP.pl

Edafozaur ("Edaphosaurus") – rodzaj roślinożernych synapsydów z rzędu pelykozaurów.

Wikipedia

edam

gatunek podpuszczkowego sera dojrzewającego, pochodzącego z okolic holenderskiego miasta Edam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edam – rodzaj sera
Edam – miasto w Holandii

Wikipedia

Powiązane:

przym. edamski

rzecz. edamski mrz.

Wiktionary

edamame

gotowane strączki zielonej soi używane w kuchni japońskiej

SJP.pl

Edamame (jap. 枝豆 eda-mame) – gotowane w strączkach ziarna młodej fasoli sojowej ("Glycine max.").

Edamame to rodzaj japońskiego dania z niedojrzałych ziaren soi w strąkach, gotowanych w wodzie lub na parze. Częsty dodatek do potraw pochodzenia rodzimego ("washoku", "nihon-ryōri", "nihon-shoku") lub przystawka do napojów alkoholowych, jak piwo czy shōchū.

Wikipedia

edamski

1. → Edam (miasto w Holandii);
2. ser edamski - gatunek sera podpuszczkowego, produkowanego na bazie receptury holenderskiego sera edam

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Edamem, dotyczący Edamu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) kulin. skrócenie od|ser edamski.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Edam m., edam m.

Wiktionary

edb

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = eduk. edukacja dla bezpieczeństwa (przedmiot szkolny)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Z testu z EdB dostałem tym razem pionę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿dɛ‿ˈbɛ, AS: e‿de‿be

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) EDB

Wiktionary

edda

najstarszy zabytek literatury skandynawskiej, dzielący się na: Eddę starszą (Edda poetycka lub Edda Saemunda) złożoną z pieśni oraz Eddę młodszą (Edda prozaiczna lub Edda Snorriego) złożoną m.in. ze zbioru reguł poetyckich

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edda – imię żeńskie
Edda starsza (Edda poetycka) – najstarszy zabytek literatury islandzkiej
Edda młodsza (Edda prozaiczna) – późniejsza wersja tej opowieści
Edda (isl. Edduverðlaunin) – najważniejsza islandzka nagroda filmowa i telewizyjna
Edda Művek – węgierska grupa muzyczna

Wikipedia

eddie

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eddie – maskotka brytyjskiego zespołu heavymetalowego Iron Maiden zaprojektowana przez Dereka Riggsa.
Eddie – amerykański film z 1996 roku w reżyserii Steve’a Rasha
Eddie – anglojęzyczne zdrobnienie od imienia Edward
Eddie – nagroda Stowarzyszenie Amerykańskich Montażystów Filmowych

Wikipedia

eddington

nazwisko, m.in. Arthur Stanley Eddington (1882-1944) - brytyjski astrofizyk

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eddington – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Bucks
Eddington – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Penobscot
Eddington – miejscowość w stanie Wiktoria
Arthur Stanley Eddington – brytyjski astrofizyk działający na początku XX wieku
(2761) Eddington – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
Eddington – niezrealizowana misja Europejskiej Agencji Kosmicznej, której celem miało być poszukiwanie planet pozasłonecznych

Wikipedia

edek

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Eduś, Edzio, Ed

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Edward

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nigdy nie zatrudniłbym Edka jako listonosza.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Edward; zdrobn. Eduś, Edzik, Edzio, Edziu

Wiktionary

edelman

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alina Margolis-Edelman – polska lekarka i działaczka społeczna
Daniel Edelman – amerykański przedsiębiorca, założyciel Edelman
Dżoj (Josifowna) Edelman – rosyjski językoznawca
Fanny Edelman – argentyński komunista i feministka
Gerald Edelman – amerykański biolog molekularny i biochemik, laureat Nagrody Nobla (1972)
Herb Edelman – amerykański aktor
Julian Edelman – amerykański piłkarz
Marek Edelman – polski działacz polityczny i społeczny, lekarz kardiolog, jeden z przywódców powstania w getcie warszawskim
Marian Wright Edelman – amerykańska działacz na rzecz praw dziecka
Murray Edelman – amerykański politolog
Paweł Edelman – polski operator filmowy
Randy Edelman – amerykański kompozytor i dyrygent

Wikipedia

edeltruda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Edeltruda, Edeltrauda – imię żeńskie pochodzenia staro-wysoko-niemieckiego, nienotowane w Polsce w średniowieczu. Występuje w zauważalnym stopniu w Polsce na obszarach zamieszkiwanych przez mniejszość niemiecką, lecz nie jest popularne. Imię to powstało z połączenia członów "adal" – 'szlachetny ród' oraz "trud" – 'siła, potęga' i stanowi późniejszą wersję niemieckiego imienia "Adeltraud".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mam na imię Edeltruda i jestem masażystką z Gorlic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɛlˈtruda, AS: edeltruda

Wiktionary

eden

przenośnie: miejsce najwyższej szczęśliwości; raj, eldorado, arkadia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przen. raj na ziemi, miejsce szczęśliwe

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eden – biblijny raj
biblijny Eden w mormoizmie
Anthony Eden – premier Wielkiej Brytanii
Barbara Eden – amerykańska aktorka telewizyjna i filmowa, piosenkarka
Eden Hazard – belgijski piłkarz
George Eden, 1. hrabia Auckland – brytyjski polityk, gubernator generalny Indii
Harry Eden – brytyjski aktor
Nils Edén – szwedzki historyk i polityk
Eden – powieść Stanisława Lema
Eden – trylogia Harry’ego Harrisona
Martin Eden – powieść Jacka Londona
Eden (film 2002) – polski film w reż. Andrzeja Czeczota z 2002 roku,

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z tyłu domu Marcin odnalazł osobisty eden.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eden mrz.

przym. edeński

Wiktionary

edenizm

mityczna epoka poprzedzająca barbarzyństwo; wiek złoty

SJP.pl

edestyna

rodzaj białka roślinnego, występującego w konopiach

SJP.pl

edeński

przymiotnik od: eden

SJP.pl

technologia używana w sieciach GSM do przesyłania danych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) telekom. rodzaj transmisji radiowej o prędkości 300–400 Kb/s

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edge – album fińskiej grupy metalowej Reflexion
Edge – komputerowa gra logiczna
Microsoft Edge – następca przeglądarki internetowej Internet Explorer
Edge – samochód osobowy marki Ford
Edge – pseudonim Adama Copelanda, kanadyjskiego zapaśnika
Edge – pseudonim Davida Evansa, gitarzysty zespołu U2
Edge – brytyjski miesięcznik o grach komputerowych
EDGE – technologia używana w sieciach GSM do przesyłania danych
The Edge

Wikipedia

edging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edka lub z nim związany

SJP.pl

edmond

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edmond – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Norton
Edmond – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Oklahoma
Edmond – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie Snohomish
Edmond – amerykański thriller

Wikipedia

edmonton

miasto w Kanadzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kanadzie;

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. edmontończyk mos., edmontonka ż.

przym. edmontoński

Wiktionary

edmontonka

mieszkanka Edmonton (miasta w Kanadzie)

SJP.pl

edmontończyk

mieszkaniec Edmonton (miasta w Kanadzie)

SJP.pl

edmontoński

→ Edmonton

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Edmontonem, dotyczący Edmontonu

Wiktionary

Patrz:

edmundostwo

Edmund z małżonką; Edmundowie

SJP.pl

edmundowie

Edmund z małżonką; Edmundostwo

SJP.pl

edmundowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edmunda (Edmundy) lub z nim (z nią) związany

SJP.pl

edo

1. do 1868 nazwa Tokio, stolicy Japonii;
2. Tokugawa; 1603-1867, okres rządów rodu Tokugawa w Japonii

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edo – miasto, dawna nazwa Tokio
- Zamek Edo w powyższym mieście
okres Edo – okres w historii Japonii
rzeka Edo – rzeka w regionie Kantō w Japonii
Edo – stan w Nigerii
Imperium Edo – przedkolonialne państwo na terenie dzisiejszej Nigerii
Edo (lud) – lud Edo w Nigerii, twórcy historycznego Królestwa Beninu (Imperium Edo)
język edo – język używany w Nigerii
Edo (uniwersum Star Trek) – rasa humanoidów z planety Rubicun III
EDO DRAM – rodzaj pamięci elektronicznej

Wikipedia

edom

kraina historyczna leżąca na terenie dzisiejszych Izraela i Jordanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) rzad. imię|polski|m.; jedno z imion biblijnych

Wiktionary

Edom – kraina historyczna leżąca na terenie dzisiejszego Izraela i Jordanii, zamieszkiwana przez Edomitów. W X w. p.n.e. czasowo podbita przez Izrael. Praojcem Edomitów był Ezaw, który był bratem ojca Izraelitów – Jakuba (Izraela).

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈdɔ̃mɛtr̥, AS: edõmetr̦

Wiktionary

edometryczny

(1.1) idumejski

Wiktionary

edomski

→ Edom

SJP.pl

Patrz:

Edom

edonkey

program umożliwiający udostępnianie i pobieranie plików w internecie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ed2k – protokół sieciowy typu P2P
eDonkey2000– aplikacja P2P obsługująca protokół ed2k

Wikipedia

edredon

rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych; miękkopiór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Somateria mollissima|ref=tak., duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) puch edredona (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdrɛdɔ̃n, AS: edredõn

Wiktionary

Powiązane:

przym. edredonowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) miękkopiór

Wiktionary

edredonowy

związany z edredonem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z edredonem, dotyczący edredonu

przymiotnik

(2.1) wykonany z edredonu, zawierający edredon

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. edredon mzw./mrz.

Wiktionary

edrei

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edrei, Adraa – starożytna miejscowość w Baszanie utożsamiana z syryjską Darą.
Edrei, Adraa – niezidentyfikowana miejscowość starożytna, należąca do terytorium Naftalego.
Bitwa pod Edrei

Wikipedia

edta

organiczny związek chemiczny stosowany m.in. jako odtrutka w zatruciach metalami ciężkimi, w nawozach mikroelementowych oraz jako środek konserwujący żywność; kwas etylenodiaminotetraoctowy, kwas wersenowy

SJP.pl

EDTA (z ethylenediaminetetraacetic acid), kwas wersenowy – organiczny związek chemiczny, kwas polikarboksylowy i jednocześnie α-aminokwas. Z mocnymi wodorotlenkami tworzy sole werseniany. Jest szeroko stosowanym czynnikiem kompleksującym wiele kationów metali (,), zwykle w postaci soli disodowej (wersenian disodowy) ze względu na jej większą rozpuszczalność w wodzie (tzw. komplekson III).

Wikipedia

edu

domena internetowa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edu (ur. 1947, właśc. Eduardo Antunes Coimbra) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; następnie trener, m.in. reprezentacji Brazylii; starszy brat Zico.
Edu (ur. 1949, właśc. Jonas Eduardo Américo) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; uczestnik Mundiali 1966, 1970 i 1974.
Edu (ur. 1978, właśc. Eduardo Cesar Daud Gaspar) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; w latach 2000-2005 był zawodnikiem Arsenalu, a od czasu rozstania z tym klubem gra w Valencii.
Edú (ur. 1979, właśc. Luís Eduardo Schmidt) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; od 2000 roku zawodnik klubów hiszpańskich, najpierw Celty Vigo, a od 2004 – Realu Betis.
Edu (ur. 1981), właśc. Eduardo Gonçalves de Oliveira) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji napastnika; gracz m.in. VfL Bochum, 1. FSV Mainz 05, a od 2007 roku Suwon Samsung Bluewings
Edu (ur. 1986) właśc. Eduardo Mello Borges – futsalista azerski pochodzenia brazylijskiego, obecnie zawodnik Araz Naxçıvan

Wikipedia

edua

członek starożytnego ludu celtyckiego zamieszkującego Galię

SJP.pl

eduard

imię

SJP.pl

eduardo

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eduardo (Eduardo Barbosa de Albuquerque, ur. 1943) − piłkarz brazylijski
Eduardo (Eduardo Neves de Castro, 1943-1969) – brazylijski piłkarz
Eduardo (Jorge Eduardo Gomes de Souza (ur. 1965) – brazylijski piłkarz
Eduardo (Eduardo Adelino da Silva, ur. 1979) – piłkarz brazylijski
Eduardo (Eduardo Ribeiro dos Santos, ur. 1980) – piłkarz brazylijski
Eduardo Costa (ur. 1982), właśc. Eduardo Nascimento da Costa – piłkarz brazylijski
Eduardo dos Reis Carvalho (ur. 1982) – piłkarz portugalski
Eduardo da Silva (ur. 1983), właśc. Eduardo Alves da Silva – piłkarz urodzony w Brazylii, reprezentant Chorwacji
Eduardo (Eduardo da Conceição Maciel, ur. 1986) – brazylijski piłkarz
Eduardo (Carlos Eduardo de Oliveira Alves, ur. 1989) – brazylijski piłkarz
Eduardo (Carlos Eduardo Bendini Giusti, ur. 1993) – brazylijski piłkarz

Wikipedia

edukacja

wykształcenie, wychowanie, nauka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauczanie kogoś

(1.2) proces uczenia się

Wiktionary

Edukacja ( παιδεία, educatio) – ogół procesów i oddziaływań, których celem jest zmienianie ludzi, przede wszystkim dzieci i młodzieży, stosownie do panujących w danym społeczeństwie ideałów i celów wychowawczych.

Edukację tworzą czynności nauczania i czynności uczenia się.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W porządku, ale abstrahując od higieny, medycyny, edukacji, wina, porządku publicznego, irygacji, dróg, doprowadzenia wody pitnej, i publicznej służby zdrowia, czy Rzymianie kiedykolwiek coś dla nas zrobili?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛduˈkat͡sʲja, AS: edukacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukowanie n., wyedukowanie n., doedukowanie n., edukacjonizm m.

czas. edukować ndk., wyedukować dk., doedukować dk.

przym. edukacyjny

przysł. edukacyjnie

Wiktionary

edukacjonizm

przekonanie o możliwości właściwego wychowania człowieka dzięki zracjonalizowanym metodom nauczania i kształcenia

SJP.pl

edukacyjno-rozrywkowy

związany z edukacją i rozrywką

SJP.pl

edukacyjny

związany z edukacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. dotyczący edukacji, służący uczeniu

(1.2) książk. dotyczący kształtowania określonych postaw

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Pobliski dom kultury tworzy projekty działań edukacyjnych, sportowych i plastycznych dla młodzieży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdukaˈt͡sɨjnɨ, AS: edukacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., edukacja ż., edukator m., edukowanie n.

czas. edukować ndk., wyedukować dk.

przysł. edukacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dydaktyczny, kształceniowy, oświatowy

(1.2) wychowawczy

Wiktionary

edukator

rzadko: osoba, która zawodowo zajmuje się edukacją - uczeniem, kształceniem kogoś; nauczyciel

Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., wyedukowanie n., edukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukacjonizm m.

czas. edukować ndk., wyedukować dk.

przym. edukacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kształcenie, nauczanie

Wiktionary

edukować

czasownik niedokonany

(1.1) Edward; zdrobn. Edek, Edzik, Edzio, Edziu

Wiktionary

edvard

obce imię męskie

SJP.pl

edward

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od Edwarda

Wiktionary

Edward – imię męskie pochodzenia angielskiego. W języku staroangielskim:

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Edward

Wiktionary

Edwarda – imię żeńskie pochodzenia angielskiego, żeński odpowiednik imienia Edward. W języku staroangielskim słowo "ead" oznacza „pomyślność, dobrobyt, szczęście”, a także „obrońca”.

Edwarda imieniny obchodzi 5 stycznia, 18 marca i 13 października.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zwolnili panią Edwardę, która pracowała tutaj od wojny.

(1.1) Pożyczę Edwardzie czerwoną sukienkę.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Edward mos., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edek mos., Eduś mos., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

edwardiański

1. epoka edwardiańska - okres panowania w Wielkiej Brytanii króla Edwarda VII (1901-1910), zwykle z włączeniem okresu do I wojny światowej; okres pokoju, dobrej koniunktury i odreagowania surowości obyczajowej wcześniejszej epoki wiktoriańskiej;
2. styl edwardiański - styl w sztuce, zwłaszcza w architekturze tego okresu

SJP.pl

przymiotnik

1. wieś w Polsce;
2. część Poznania

SJP.pl

Edwardowo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Mszczonów.

Wieś wchodzi w skład sołectwa "Suszeniec".

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

edwardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edwarda (Edwardy) lub z nim (nią) związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Edwarda

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Znalazłam jej numer telefonu w Edwardowym kajeciku.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Edziu mos., Edzio mos., Edzik mos., Eduś mos., Edek mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz.

Wiktionary

edwards

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

– brytyjska historyk, specjalizująca się w historii starożytnego Rzymu
Chris Edwards – brytyjski basista, członek zespołu Kasabian
Eddie Edwards – brytyjski skoczek narciarski
John Edwards – amerykański polityk, senator Stanów Zjednoczonych z Karoliny Północnej
Jonathan Edwards – amerykański kolonialny kaznodzieja protestancki nurtu kongregacjonalistycznego, teolog i ewangelista
Jonathan David Edwards – brytyjski lekkoatleta, specjalista od trójskoku
Edwards – jednostka osadnicza w stanie Kolorado, w hrabstwie Eagle
Edwards – miejscowość w stanie Missisipi, w hrabstwie Hinds
Edwards – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie St. Lawrence
Edwards – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie St. Lawrence
Edwards (ang. Edwards Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Ogemaw
Edwards (ang. Edwards Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Kandiyohi

Wikipedia

edwin

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Edwin – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „pomyślność”, „szczęście” lub „przyjaciel”. Patronem tego imienia jest św. Edwin, król Northumbrii. Forma żeńska: Edwina

(1.1) konkretna wersja publikacji, np. książki lub albumu muzycznego

(1.2) proces modyfikowana tekstu lub materiału audiowizualnego

(1.3) jedna z imprez, która odbywa się cyklicznie, np. konkurs, festiwal lub konferencja

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pierwsza edycja tej książki szybko stała się bestsellerem.

(1.1) Wydawnictwo zapowiedziało nową edycję klasycznych powieści w twardej oprawie.

(1.2) Dzięki zaawansowanej edycji, zdjęcie wyglądało jak zrobione przez profesjonalistę.

(1.2) Studio zajmujące się edycją filmów dokonało wielu poprawek, aby uzyskać najlepszy efekt.

(1.3) Organizatorzy ogłosili datę przyszłorocznej edycji konferencji naukowej.

(1.3) Piąta edycja konkursu fotograficznego była wyjątkowo udana pod względem organizacyjnym.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

czas. edytować ndk.

przym. edytorski, edycyjny

Wiktionary

edycyjny

→ edycja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z edycją, dotyczący edycji (edytowania)

przymiotnik

(2.1) służący do edytowania

Wiktionary

Patrz:

edycja

Powiązane:

rzecz. edycja ż., edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

czas. edytować ndk.

przym. edytorski

Wiktionary

edyficjum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. budynek, gmach

Wiktionary

(1.1) szt. archit. hist. w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu

(1.2) szt. archit. wnęka budowli, w której umieszczano figurkę

(1.3) szt. archit. miniaturowa budowla, będąca motywem dekoracyjnym w architekturze, malarstwie, rzeźbie, np. w portalach, attykach;

Wiktionary

Przykłady

(1.3) Nad figurami często umieszczano mały baldachim w kształcie edykułu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨkuw, AS: edykuu̯

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. edykuła ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-3) aedicula, edykuła

(1.2) nisza

Wiktionary

edykuła

edykuł, aedicula;
1. w starożytności:
a) miniaturowa budowla wzorowana na klasycznych świątyniach;
b) nisza w ścianach budynku, tło dla posągu lub wazy;
2. później: klasyczny model budowli lub motyw dekoracyjny wyglądający jak taka budowla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. zob. edykuł.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W rzymskich domach edykuły pełniły funkcję domowych świątyń.

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

edynburg

stolica Szkocji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Szkocji,

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Położenie Edynburga pomiędzy wybrzeżem a górami decyduje o wietrznej pogodzie w mieście.

(1.1) Klara, mieszkając pod Edynburgiem, miała naprawdę blisko do instytutu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨ̃nburk, AS: edỹnburk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. edynburczyk mos., edynburka ż., edynburskość ż.

przym. edynburski

przysł. edynbursko

Wiktionary

edynburka

mieszkanka Edynburga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Edynburga

(1.2) kobieta pochodząca z Edynburga, urodzona w Edynburgu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Galeria portretów wybitnych edynburek prezentowana jest w foyer stołecznego teatru.

rzecz. edynburskość ż., Edynburg mrz., edynburczyk mos., edynburka ż.

przysł. edynbursko

Wiktionary

edynbursko

przysłówek

(1.1) na sposób edynburski, po edynbursku

Wiktionary

(1.1) Co świadczy o edynburskości jej malarstwa?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. edynburczyk mos., Edynburg mrz., edynburka ż.

przym. edynburski

przysł. edynbursko

Wiktionary

edyp

1. w mitologii greckiej: bohater cyklu tebańskiego, syn Lajosa i Jokasty;
2. kompleks Edypa - silne uczucie o zabarwieniu erotycznym do matki i odczuwanie lęku, wrogości do ojca, pojawiające się u chłopców już od wczesnego dzieciństwa

SJP.pl

Wikipedia

edypalny

związany z kompleksem Edypa, podświadomym pociągiem seksualnym do własnej matki; edypowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Edyta – imię żeńskie pochodzenia angielskiego. Imię pochodzące od staroangielskiego ead i starogermańskiego od- pomyślność, szczęście, oraz od staroangielskiego gyth i starogermańskiego gunt – walka.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mam na imię Edyta i jestem spikerką telewizyjną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨta, AS: edyta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Edytka ż., Dita ż., Ditka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zdrobn. Edytka, Dita, Ditka

Wiktionary

edytka

zdrobnienie od: Edyta (imię żeńskie)

SJP.pl

edytor

wydawca książek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. program służący do modyfikacji danych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba wykonująca edycję

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Edytor (program) – program służący do wprowadzania zmian w dokumentach elektronicznych.
Edytor (osoba) – osoba odpowiedzialna za merytoryczne przygotowywanie materiałów do druku. Szczególnym jego rodzajem jest redaktor naukowy.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Użyłem edytora, żeby przekształcić ten tekst.

Powiązane:

rzecz. edycja ż., edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

czas. edytować ndk.

przym. edycyjny

Wiktionary

edytowalność

możliwość redagowania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest edytowalne

Wiktionary

Powiązane:

przym. edytowalny

przysł. edytowalnie

Wiktionary

edytowalny

możliwy do edycji

SJP.pl

zdrobnienie od: Edyta, Edwarda (imiona żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Edyta

forma rzeczownika.

Synonimy:

(1.1) Edward; zdrobn. Edek, Eduś, Edzio, Edziu

Wiktionary

edzio

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Edek

SJP.pl

(1.1) Kupiłbyś Edziowi kilogram krówek?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Edek mos., Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Edward; zdrobn. Edek, Eduś, Edzik, Edzio

Wiktionary

ee

1. wykrzyknik wyrażający różne stany emocjonalne, m.in. powątpiewanie, zniechęcenie, zdziwienie połączone z uznaniem; eee;
2. okrzyk dziecka zawiadamiający o potrzebie naturalnej

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) z intonacją pytania: wykrzyknik wyrażający powątpiewanie

(1.2) niskim tonem: wykrzyknik wyrażający zniechęcenie

(1.3) wysokim tonem: wykrzyknik wyrażający pozytywne zaskoczenie

(1.4) infant. wykrzyknik małego dziecka, informujący o siusiu lub kupce

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

EE – w standardzie ISO kod Estonii
- .ee – domena internetowa Estonii
Ee – miejscowość we Fryzji
Ee – mała rzeka we Fryzji
Empire Earth – strategiczna gra czasu rzeczywistego.
Odlewnia Żeliwa w Zawierciu (znana od inicjałów założyciela, Ernesta Erbego, jako EE)
ee – dwuznak o wartości fonetycznej i w niektórych językach łacińskich
ee – nadmiar enancjomeryczny (z ang. enantiomeric excess)

Wikipedia

Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ee (język angielski.) ==

thumb|ee (2.1)

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) bryt. reg. północna Anglia ech

rzeczownik

(2.1) szkocang. oraz daw. anat. oko

odmiana.

(2.1) lp. ee; lm. een

przykłady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛː, AS: •e

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ee (język angielski.) ==

thumb|ee (2.1)

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) bryt. reg. północna Anglia ech

rzeczownik

(2.1) szkocang. oraz daw. anat. oko

odmiana.

(2.1) lp. ee; lm. een

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) eh

(2.1) eye

Wiktionary

eee

wykrzyknik wyrażający różne stany emocjonalne, m.in. powątpiewanie, zniechęcenie, zdziwienie połączone z uznaniem; ee

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Esprit Energy Trust – kanadyjskie przedsiębiorstwo poszukujące i wydobywające ropę. Symbol giełdowy: EEE
Common European Economic Space (po francusku Espace Economique Européen )
ASUS Eee
Energy Efficient Ethernet
Every Extend Extra
Electronic Entertainment Expo
Embrace, extend, extinguish - strategia antykonsumencka

Wikipedia

eeg

skrót od: elektroencefalografia, elektroencefalogram; eeg.

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erneuerbare-Energien-Gesetz – niemiecka ustawa o energiach odnawialnych.
Elektroencefalografia – metoda diagnostyczna do badania czynności mózgu.

Wikipedia

eeg.

skrót od: elektroencefalografia, elektroencefalogram; EEG

SJP.pl

eem

rzeka w Holandii

SJP.pl

eemski

→ Eem (rzeka w Holandii)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z holenderską rzeką Eem

(1.2) geol. interglacjał eemski – okres między zlodowaceniami środkowopolskim i południowopolskim, trwający około 125-70 tysięcy lat temu

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Interglacjał eemski charakteryzował się klimatem umiarkowanym, w optymalnej części cieplejszym od współczesnego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɛ̃msʲci, AS: eẽmsʹḱi

Wiktionary

ef

nazwa litery F

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery f / F

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

frakcja wyrzutowa
energia Fermiego
EF – klimat lądolodu w klasyfikacji klimatów Köppena

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛf, AS: ef

Wiktionary

efa

1. wąż z rodziny żmijowatych, mający bardzo silny jad
2. hebrajska miara objętości; naczynie tej objętości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. jadowity wąż z rodzaju nazwa systematyczna|Echis|ref=tak.

(1.2) metrol. hist. hebrajska miara objętości równa ok. 40 lub 22 litrów;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

efa – hebrajska jednostka objętości
efa pstra, efa egipska (Echis coloratus) – gatunek węża z rodziny żmijowatych
efa piaskowa (Echis carinatus) – gatunek węża z rodziny żmijowatych
EFA (anh. Education for All) – program UNESCO Edukacja dla Wszystkich
EFA (ang. European Film Academy) – Europejska Akademia Filmowa
EFA (ang. European Free Alliance) – Wolny Sojusz Europejski
EFA (ang. Essential Fatty Acid) – egzogenne kwasy tłuszczowe

Wikipedia

efeb

1. urodziwy młodzieniec, odznaczający się doskonałą budową ciała;
2. w starożytnej Grecji: uczeń wojskowej instytucji wychowawczej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w starożytnej Grecji: młodzieniec pobierający nauki w efebii;

(1.2) książk. przen. pięknie, harmonijnie zbudowany chłopak

Wiktionary

Efeb (gr. ἔφηβος "ephebos" l. mn. έφηβοι "epheboi", od ἥβη "hếbê" 'młodość') – w starożytnej Grecji młodzieniec w wieku 18–20 lat poddawany efebii, czyli obowiązkowemu szkoleniu wojskowemu poprzedzającemu uzyskanie pełnego obywatelstwa. Potocznie urodziwy młodzieniec.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. efebia ż.

Wiktionary

efebia

forma służby wojskowej w starożytnej Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. szkolenie wojskowe efebów w starożytnej Grecji;

(1.2) hist. budynek, w którym odbywała się efebia (1.1)

Wiktionary

Efebia (stgr. ἐφηβεία [ephēbeía] – 'młodość') – system wychowania obowiązujący w miastach starożytnej Grecji, który poprzedzał przyjęcie do wspólnoty pełnoprawnych obywateli. Głównym elementem efebii było szkolenie wojskowe. System ten istniał w wielu poleis, ale znany jest najlepiej na przykładzie Aten w IV wieku p.n.e.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. efeb mos.

przym. efebowy

Wiktionary

efebofil

osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób w późniejszym okresie dojrzewania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. seks. osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób w popokwitaniowej fazie dorastania

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. efebofilia ż.

Wiktionary

efebofilia

1. pociąg seksualny do osób w późniejszym okresie dojrzewania;
2. miłość do chłopców ze strony starszego opiekuna, mentora, charakterystyczna dla starożytnej kultury greckiej

SJP.pl

Efebofilia (stgr. "ἔφηβος, éphēbos" „ten, który dorósł, który osiągnął dojrzałość płciową” i "φιλία, philía" „przyjaźń, miłość”) – parafilia polegająca na seksualnej preferencji dorosłych do kontaktów z osobami w późnym okresie dojrzewania w wieku około 15–19 lat, w odróżnieniu od hebefilii i pedofilii. Termin jest też stosowany do określenia kontaktów seksualnych między dorosłymi mężczyznami a chłopcami w późnym okresie dojrzewania.

Wikipedia

efebofilka

kobieta odczuwająca pociąg seksualny do osób w późniejszym okresie dojrzewania

SJP.pl

efebowaty

przypominający wyglądem urodziwego młodzieńca

SJP.pl

efedra

krzew z rodziny gniotowatych; przęśl

SJP.pl

efedryna

alkaloid roślinny działający pobudzająco na układ nerwowy współczulny, rozszerza oskrzela, zmniejsza wydzielanie śluzu w drogach oddechowych, zwęża naczynia krwionośne (także błony śluzowej nosa), stosowany m.in. w zakażeniach układu oddechowego jako składnik mieszanek wykrztuśnych, otrzymywany głównie syntetycznie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący naturalnie w roślinach z rodzaju Ephedra, działający pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz sympatykomimetycznie (pobudza układ współczulny)

Wiktionary

Efedryna – organiczny związek chemiczny, alkaloid roślinny, pochodna fenyloetyloaminy. Stosowana jako stymulant, reduktor apetytu, środek zwiększający koncentrację i uwagę, lekarstwo na nieżyt nosa oraz do leczenia niedociśnienia związanego z narkozą. Występuje w roślinach z rodzaju przęśl ("Ephedra equisetina", "Ephedra sinica", "Ephedra distachya") oraz w cisie ("Taxus baccata"). Jest najczęściej dostępna w formie chlorowodorku i siarczanu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W wielu krajach obrót efedryną jest ściśle regulowany – dostępna tylko na receptę, a w wyższych stężeniach – zakazana.

Wiktionary

Powiązane:

przym. efedrynowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wzór chemiczny: C₁₀H₁₅NO

Wiktionary

efedrynowy

przymiotnik relacyjny

efekciarski

Powiązane:

rzecz. efekt m., efekciarz m., efektowność ż.

przym. efekciarski, efektowny

przysł. efekciarskie, efektownie

Wiktionary

efekciarstwo

popisywanie się w celu wywołania wrażenia na innych poprzez użycie tanich efektów; kabotynizm, kabotyństwo, szpan, szpanerstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

Wiktionary

efekcik

zdrobnienie od: efekt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od efekt

Wiktionary

Przykłady

(1.1) To nie efekt, lecz tylko mały efekcik.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. efekt m.

Wiktionary

efekcista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. efekciarz

Wiktionary

Przykłady

Wymowa:

stopień wyższy od przysłówka: efektownie

SJP.pl

efektowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: efektowny

SJP.pl

efektowność

→ efektowny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest efektowne; cecha tych, którzy są efektowni

Wiktionary

Patrz:

efektowny

Powiązane:

przym. efektowny, efektywny

przysł. efektownie

rzecz. efekciarskość ż.

Wiktionary

efektowny

zwracający na siebie uwagę oryginalnością, pięknem

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ważne zastosowanie w przemyśle znalazła analiza aktywacyjna, metoda, która pozwala wykryć zanieczyszczenia chemiczne kontrolowanego materiału efektywniej, niż przy zastosowaniu konwencjonalnej analizy chemicznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtɨvʲɲɛ, AS: efektyvʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. efekt m., efektywność ż.

(1.1) bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Efektywność w ekonometrii i statystyce: zobacz Estymator
Efektywność w ekonomii, zobacz:
- Efektywność w sensie Pareto
- Efektywność Kaldora-Hicksa
- Hipoteza rynku efektywnego
- Nieefektywność X
Efektywność ekonomiczna
Efektywność w medycynie
Efektywność organizacyjna

Wikipedia

Patrz:

efektywny

Powiązane:

przym. efektywny

przysł. efektywnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) skuteczność, wydajność

Wiktionary

efektywny

1. dający dobre wyniki; wydajny, skuteczny;
2. istotny, rzeczywisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) skuteczny, wydajny

(1.2) istotny, rzeczywisty

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Efemerofity wraz z ergazjofigofitami tworzą grupę diafitów

Wiktionary

efemeroid

przedstawiciel grupy zielnych roślin wieloletnich, których okres wegetacyjny trwa 8 miesięcy (od jesieni do zimy) w strefach suchych, a optymalny wzrost następuje jesienią, np. turzyca, wiechlina łąkowa

SJP.pl

efemerycznie

przysłówek

(1.1) w sposób efemeryczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. efemeryda ż., efemerydy nmos., efemeryczność ż.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. efemerydy nmos., efemeryda ż.. efemeryczność ż.

przym. efemeryczny

przysł. efemerycznie, efemerydalnie

Wiktionary

efemerydy

1. rząd owadów obejmujący około 2 tys. gatunków, na ogół związanych ze środowiskiem wodnym (larwy żyją w wodzie, a dorosłe - w jej pobliżu); jętki;
2. dane dotyczące przebiegu przyszłego zjawiska astronomicznego, np. pozorne położenie Słońca, Księżyca i planet na niebie w określonym czasie i w określonym miejscu na Ziemi, podawane zwykle w rocznikach astronomicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) astr. dane tabelaryczne pozwalające określać położenie ciał niebieskich;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) plural|efemeryda.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

efemerydy – dane dotyczące przebiegu przyszłego zjawiska astronomicznego
efemerydy – rośliny jednoroczne o bardzo krótkim cyklu życiowym
efemerydy (jętki) – rząd owadów

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. efemeryda ż., efemeryczność ż., efemera ż.

przym. efemeryczny, efemerydalny

przysł. efemerycznie

Wiktionary

efemeryzm

krótkotrwałość, przemijalność

SJP.pl

efendi

1. dawniej: tytuł noszony przez tureckiego sułtana;
2. w Turcji: pan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w dawnej Turcji: tytuł noszony przez sułtana, a potem przez wysokich urzędników

(1.2) turecki odpowiednik formy „pan”

Wiktionary

Efendi – turecki tytuł oznaczający "pana", "władcę". Pierwotnie odnosił się do sułtana, potem do urzędników wysokiego szczebla jak bej lub pasza, następnie do osób posiadających wyuczony zawód i osób piśmiennych. Zniesiony w 1934 roku. Współcześnie używany po nazwisku tytuł grzecznościowy odpowiadający polskiemu „pan”.

Wikipedia

efes

marka tureckiego piwa typu lager (dolnej fermentacji)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Efes – oryginalna nazwa starożytnego miasta w Azji Mniejszej
Efes – marka tureckiego piwa
Efes Pilsen Stambuł – turecki zawodowy klub koszykarski

Wikipedia

efeski

przymiotnik od: Efez

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Efezem, dotyczący Efezu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Efez mrz., efezjanin mos., efezjanka ż.

przysł. efesko

Wiktionary

efesko

przysłówek

(1.1) na sposób efeski, po efesku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Efez mrz., efezjanin mos.

przym. efeski

Wiktionary

efesowiec

pracownik Fabryki Samochodów Osobowych (FSO); FSO-wiec

SJP.pl

efesowski

→ FSO (Fabryka Samochodów Osobowych); FSO-wski

SJP.pl

efez

starożytne miasto jońskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Wiktionary

Efez (gr. Ἔφεσος "Ephesos", tur. "Efes") – w starożytności jedno z 12 miast jońskich w Azji Mniejszej. Leżało przy ujściu rzeki Kaystros (tur. "Küçük Menderes" – Mały Meander) do Morza Egejskiego na terenie obecnej Turcji. Jeszcze przed przybyciem kolonistów greckich osiedlały się na tym terenie ludy Karów i Lelegów. Zamieszkiwali oni zbocza wzgórza Ayasuluk.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W 2015 r. stanowisko archeologiczne w Efezie zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. efezjanin mos.

przym. efeski

przysł. efesko

Wiktionary

efezjanin

mieszkaniec Efezu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Efezu

(1.2) osoba pochodząca z Efezu, urodzona w Efezie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Efez mrz.

przym. efeski

przysł. efesko

Wiktionary

efezjanka

mieszkanka Efezu

SJP.pl

effel

nazwisko, m.in. Jean Effel (właściwie François Lejeune, 12 stycznia 1908 w Paryżu - 16 października 1982) - francuski karykaturzysta, rysownik i akwarelista

SJP.pl

effettuoso

[czytaj: efettuozo] określenie wykonawcze: efektownie

SJP.pl

effie

nagroda przyznawana dorocznie w USA przez przemysł reklamowy za skuteczną reklamę

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Effie – nagroda w branży reklamowej
Effie – miasto w Minnesocie
Effie – postać z baletu Sylfida
Effie – film z 2012 roku

Wikipedia

efialtes

1. Efialtes (?-ok. 469 p.n.e.), Grek, zdrajca wojsk spartańskich w bitwie pod Termopilami w 480 p.n.e.;
2. Efialtes (?-461 p.n.e.), starożytny polityk ateński;
3. przen.
a) zmora;
b) zdrajca ojczyzny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Efialtes – polityk w starożytnych Atenach
Efialtes – zdrajca Greków podczas bitwy pod Termopilami
Efialtes (łac. Ephialtes) – w mitologii greckiej gigant, syn Uranosa
Efialtes (łac. Ephialtes) – w mitologii greckiej olbrzym, syn Posejdona
Efialtes (łac. Ephialtes) – w mitologii greckiej syn Ajgyptosa
Zygaena ephialtes (kraśnik goryszowiec) – gatunek motyla z rodziny kraśnikowatych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfʲjaltɛs, AS: efʹi ̯altes

Wiktionary

efimek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. numizm. talar używany w XVII i XVIII wieku w Rosji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przystano na koniec, aby Dorpat zamiast podatku pogłównego opłacał nam corocznie po tysiąc złotych węgierskich, a Inflanty zapłaciły 45 000 efimków za wydatki wojenne.

Wiktionary

efira

stadium larwalne meduzy; efyra

SJP.pl

efka

1. środowiskowo: efedryna;
2. środowiskowo: choroba lub zaburzenie z obszaru psychiatrii, kodowane wielką literą F;
3. potocznie: coś typu F

SJP.pl

efl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju niemęskoosobowego

(1.1) = ang. English as a Foreign Language → angielski jako język obcy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Enlightenment Foundation Libraries - zestaw silnie zmodularyzowanych bibliotek
European Football League – liga futbolu amerykańskiego

Wikipedia

eflorescencja

pokrywa solna utworzona w procesie wietrzenia solnego

SJP.pl

efod

w starożytnym Izraelu:
1. część ceremonialnej szaty arcykapłana, wykonana z płatów lnianego płótna, noszona na wierzchu właściwej szaty;
2. przedmiot kultowy, przede wszystkim posąg boga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;

Wiktionary

Efod (hebr. "efod", אפוד) – szata noszona przez arcykapłanów w Starożytnym Izraelu jako część stroju liturgicznego – były to dwa płaty wykonane głównie z bisioru połączone paskiem na ramionach. Na przednim płacie umieszczony był pektorał, w którym przechowywano urim i tummim. Wyraz "efod" jest homonimem, lecz pozostałe jego znaczenia nie są do końca jasne.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kapłan Matatiasz wdział efod i powoli ruszył w stronę ołtarza.

Wiktionary

efor

w starożytnej Sparcie: urzędnik sprawujący najwyższą władzę administracyjną i sądową, zajmujący się też polityką zagraniczną, wybierany co roku razem z czterema innymi osobami do pełnienia tej funkcji

SJP.pl

Wikipedia

eforat

w starożytnej Sparcie: urząd, stanowisko efora; eforstwo

SJP.pl

Eforat – w Sparcie instytucja reprezentująca, obok rady starszych, interesy oligarchii. Eforów było pięciu. Wybierano ich na okres jednego roku. Kontrolowali oni wszystkie instytucje w Sparcie. Również królów mogli zaskarżyć przed geruzją.

Wikipedia

eforia

miasto w Rumunii; Eforie

SJP.pl

eforstwo

w starożytnej Sparcie: urząd, stanowisko efora; eforat

SJP.pl

efr

skrótowiec

(1.1) = Europejski Fundusz Rybacki

(1.2) = Europejski Fundusz Rozwoju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ːf‿ˈɛr, AS: •‿ef‿er

Wiktionary

efraazja

Efraazja, "Efraasia" – nie zawsze uznawany za osobny rodzaj dinozaura z grupy prozauropodów.

Wikipedia

efraim

wojenna moneta z lichego srebra albo złota, bita głównie w Lipsku podczas wojny siedmioletniej przez Efraima Brenna, dzierżawcę pruskiej mennicy państwowej; efraimita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. moneta bita w Lipsku podczas wojny siedmioletniej i wprowadzana do obiegu w Polsce

Wiktionary

Wikipedia

efraimita

efremowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Efrema lub z nim związany

SJP.pl

efron

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. rzad. imię|polski|m., jedno z imion biblijnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) bibl. geogr. niezidentyfikowane pasmo górskie w Palestynie

(2.2) bibl. geogr. warowne miasto po wschodniej stronie Jordanu, w pokoleniu Beniamina

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Odważył więc Efronowi sumę, którą ten wymienił w obecności Chetytów: czterysta syklów srebra, jakie były wówczas w obiegu.

(2.1) Ze szczytu góry biegła granica aż do źródła wód Neftoach i prowadziła do miast góry Efron.

(2.2) Po ich zwyciężeniu i całkowitym zniszczeniu wyprowadził swoje wojsko przeciw umocnionemu miastu Efron, w którym rezydował Lizjasz i mieszkało wielu ludzi z różnych narodów.

Wiktionary

efronteria

dawniej: bezczelność, arogancja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. bezczelność

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Była w tych słowach wyuzdana efronterya człowieka, który wie, że może rachować na nieskończoną pobłażliwość, na chęć usprawiedliwienia silniejszą od faktów i na zabicie ostatnich wątpliwości, ocierał chustką suche oczy, uciekając się do najskuteczniejszej w podobnych razach wymowy łez.

Wiktionary

Powiązane:

przym. efronteryjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) arogancja, zuchwałość

Wiktionary

efrr

skrótowiec

(1.1) polit. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿ːf‿ɛr‿ˈɛr, AS: •‿ef‿er‿er

Wiktionary

efryt

w arabskich wierzeniach ludowych: zły duch, upiór; ifryt; afryt

SJP.pl

efs

skrótowiec

(1.1) = polit. Europejski Fundusz Społeczny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Europejski Fundusz Społeczny
Canon EF-S

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wylew

(1.2) fiz. wypływ gazu lub cieczy przez bardzo mały otwór;

(1.3) geol. spokojny wylew lawy na powierzchnię;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

efuzja (fizyka)
efuzja (geologia)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfuzʲja, AS: efuzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. fuzja ż., dyfuzja ż.

przym. efuzyjny

(1.1) zool. postać larwalna meduzy powstała w wyniku strobilizacji;

Wiktionary

Efyra (łac. "ephira") – larwalne, wolnopływające stadium rozwojowe meduzy krążkopławów (scyfomeduza). Efyry powstają poprzez kolejne odrywanie się od ciała polipa w procesie strobilizacji, polegającej na poprzecznym podziale jego ciała. Następnie rozwijają się w młode meduzy, aż w końcu staną się dorosłymi osobnikami. Odżywia się głównie pierwotniakami i planktonem. Symetryczne ciało składa się z 4 lub 8 płatów wyraźnie powycinanych na brzegach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfɨra, AS: efyra

Wiktionary

egalitarnie

przysłówek

rzecz. egalitaryzm m.

czas. egalitaryzować ndk.

przym. egalitarny, egalitarystyczny

Wiktionary

egalitarystka

→ egalitarysta

SJP.pl

Patrz:

egalitarysta

egalitarystyczny

wyrażający dążenie do niwelowania różnic, równouprawnienia ludzi; równościowy

SJP.pl

egalitaryzacja

zrównanie, ujednolicenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. polit. książk. zrównanie, ujednolicenie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Egalitaryzacja na tej płaszczyźnie jest równoznaczna ze stopniowym ujednolicaniem stosunku obywateli do środków produkcji poprzez wprowadzanie ich społecznej własności i likwidację własności prywatnej.

(1.1) Egalitaryzacja stosunków społecznych była i w przyszłości w coraz większym stopniu będzie główną siłą napędową rozwoju społeczeństw socjalistycznych.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egalitaryzowanie n., egalitaryzm mrz.

czas. egalitaryzować ndk.

przym. egalitarny

Wiktionary

egalitaryzm

pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasadę równości wszystkich ludzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. socjol. koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

Wiktionary

Egalitaryzm (od égalitairé – dążący do równości) – pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasady całkowitej równości między ludźmi pod względem ekonomicznym, społecznym i politycznym (przeciwieństwo elitaryzmu).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Po kilkunastu latach powraca do tej myśli — „Ideały egalitaryzmu muszą rozprzestrzenić się pod wpływem nacisku z dołu, aby zyskać znaczenie".

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egalitarysta m., egalitarystka ż., egalitaryzacja ż.

przym. egalitarystyczny, egalitarny

Wiktionary

egalizacja

równouprawnienie pod każdym względem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zrównanie w prawach

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) równouprawnienie

Wiktionary

egalizacyjny

→ egalizacja

SJP.pl

Patrz:

egalizacja

egbert

imię męskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Egbert – imię
Egbert I (zm. 673) – król Kentu w latach 664-673
Egbert (zm. 729) – mnich benedyktyński, święty
Egbert (zm. 839) – król Anglii 829-839
Egbert z Trewiru (zm. 993) – arcybiskup Trewiru w latach 977-993
Egbert (zm. 766) – biskup Yorku

Wikipedia

egea

nazwa określająca zespół kultur kształtujących się w III i II tysiącleciu p.n.e. w basenie Morza Egejskiego; kultura egejska

SJP.pl

egejski

1. związany z Morzem Egejskim;
2. kultura egejska - cywilizacje, które rozwinęły się w basenie Morza Egejskiego w II i III tysiącleciu p.n.e.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Morza Egejskiego

(1.2) dotyczący kultury egejskiej

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Egeusz m.

Wiktionary

eger

miasto na Węgrzech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodnich Węgrzech;

Wiktionary

Eger

Przykłady

(1.1) Cała osmańska armia oblegała egerski zamek przez czterdzieści dni, a sukces Dobo jest uważany za jedno z największych zwycięstw Węgrów w walkach z Turkami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eger mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) hist. jagierski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

(1.2) przen. opieka, patronat

Wiktionary

Egida (gr. αἰγίς "aigís" ‘kozia skóra’, łac. "aegis") – w mitologii greckiej tarcza boga Zeusa i bogini Ateny.

Została wykuta przez Hefajstosa (w innej wersji: zrobiona ze skóry kozy Amaltei). Była ona atrybutem boga nieba i piorunów (Zeusa). Dała (jeszcze wtedy bardzo młodemu) Zeusowi zwycięstwo nad jego ojcem Kronosem, który wcześniej pożarł swoje dzieci – starsze rodzeństwo Zeusa.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Atrybutami Dzeusa były pioruny, berło, egida, dąb i orzeł.

(1.2) Pod egidą prawa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɟida, AS: eǵida

Wiktionary

egidiusz

imię męskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Imię męskie z łac. „Aeigidius”, w spolszczonej wersji Idzi
Egidiusz – dowódca wojska w Galii od ok. 450 roku.

Wikipedia

egiertowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Egiertowo (kaszub. Egertowò, niem. "Eggertshütte") – wieś kaszubska w Polsce na wschodnich obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino. Leży na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 20 Stargard – Szczecinek – Gdynia z drogą wojewódzka nr 224 Wejherowo – Tczew. Ma status sołectwa

Wikipedia

egina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

(1.2) geogr. adm. gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni

(1.3) geogr. greckie miasto portowe, stolica wyspy Eginy (1.1)

(1.4) mitgr. nimfa z mitów greckich, córka boga Asoposa uprowadzona przez Zeusa

Wiktionary

Egina (stgr. Αἴγινα Aigina; ngr. Αίγινα [Ejina]) – wyspa grecka w Zatoce Sarońskiej, należąca do archipelagu Wysp Sarońskich.

Leży w administracji zdecentralizowanej Attyka, w regionie Attyka, w jednostce regionalnej Wyspy, w gminie Egina.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tawernie na Eginie jadłem moją ulubioną chortę.

Wiktionary

rzecz. Egipt mrz.

:: fż. Egipcjanka ż.

przym. egipski

Wiktionary

egipcjanka

obywatelka Egiptu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typogr. szeryfowy krój pisma z mocnymi, belkowymi szeryfami

Wiktionary

Egipcjanka – potoczna nazwa antykwy linearnej szeryfowej, charakteryzującej się prostymi formami wykorzystującymi prawidła geometrii (prostokąt, kwadrat, trójkąt, koło, owal) i pionową lub prawie pionową osią liter okrągłych (cechy wspólne z groteskiem), obecnością wyraźnych, prostokątnych (belkowych) szeryfów (cecha odróżniająca od grotesku) i silną konstrukcją znaków.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Egipt mrz., Egipcjanin mos., Egipcjanka ż., egiptologia ż., egiptolog mos., egiptolożka ż., egiptomania ż.

przym. egipski, egiptologiczny, proegipski, antyegipski

Wiktionary

egipski

dotyczący Egiptu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Eryk kolekcjonuje egipską sztukę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɟipsʲci, AS: eǵipsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egiptolożka ż., egipcjanka ż., Egipt mrz., Egipcjanin mos., Egipcjanka ż.

Wiktionary

egipskość

→ egipski

SJP.pl

Patrz:

egipski

egipt

państwo w Afryce ze stolicą w Kairze; Arabska Republika Egiptu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

(1.2) geogr. hist. starożytna cywilizacja na terenie współczesnego Egiptu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Egipt leży nad Nilem.

(1.2) Starożytnym Egiptem władali faraonowie.

Wiktionary

badacz dziejów i kultury starożytnego Egiptu

rzecz. egipcjanka ż., egiptolog mos., Egipcjanka ż., egiptolożka ż.

przym. egiptologiczny

Wiktionary

egiptologiczny

związany z badaniem dziejów i kultury starożytnego Egiptu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) archeol. hist. dotyczący egiptologa lub egiptologii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɟiptɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: eǵiptoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egipcjanka ż., Egipcjanka ż., egiptolog mos., egiptologia ż., egiptolożka ż.

Wiktionary

egiptolożka

→ egiptolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

egiptozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny tytanozaurów

SJP.pl

Egiptozaur ("Aegyptosaurus") – roślinożerny dinozaur żyjący w kredzie - około 95 milionów lat temu - na terenie dzisiejszego Egiptu. Jego nazwa oznacza "egipskiego jaszczura". Zauropod spokrewniony z saltazaurem

Czworonożny, wagi około 30 ton i osiągał około 15 - 16 metrów długości.

Wikipedia

egiryn

minerał z grupy piroksenów, krzemian sodu i żelaza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe³⁺(Si₂O₆);

Wiktionary

Egiryn – minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów – klinopiroksen. Minerał należy do grupy minerałów rzadkich.

Wraz z jadeitem oraz kosmochlorem tworzy szereg jadeitu.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) akmit

Wiktionary

egirynowy

→ egiryn

SJP.pl

Patrz:

Król Moabu w czasach Sędziów. Pokonał Izrael i zdobył Jerycho, utrzymując władzę nad Izraelitami przez osiemnaście lat. Został zamordowany przez Ehuda.

Wikipedia

egmont

1. nazwisko, np. hrabia Egmont, książę de Gavre (1522 - 1568) bohater wojny o wyzwolenie Niderlandów od dominacji hiszpańskiej;
2. tytuł uwertury operowej Beethovena inspirowanej życiem tego bohatera

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

wydawnictwo Egmont Polska
Grupa Egmont
Lamoral, hrabia Egmont
Egmont – uwertura koncertowa Ludwiga van Beethovena poświęcona hrabiemu Egmontowi
Egmont lub Taranaki - czynny wulkan w Nowej Zelandii, na Wyspie Północnej.

Wikipedia

ego

1. przenośnie: godność, duma, honor;
2. w psychoanalizie:
a) część psychiki człowieka (obok id i superego) decydująca o przystąpieniu do działania; świadomość;
b) mechanizmy wewnętrzne i cechy psychiczne regulujące zachowanie człowieka; jaźń, indywidualność, osobowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) psych. świadoma część osobowości;

Wiktionary

rzecz. egocentryzm m., egocentryk m.

przysł. egocentrycznie

przym. egocentryczny

Wiktionary

egocentrycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób egocentryczny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Człowiek niedojrzały religijnie będzie przeżywał swoją relację do Boga egocentrycznie, wyłącznie w kluczu zaspokojenia własnych potrzeb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃʲɲɛ, AS: egocẽntryčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egocentryk m., egocentryczka ż., egocentryzm m., egocentryczność ż.

przym. egocentryczny

Wiktionary

egocentryczność

postawa życiowa, zgodnie z którą traktuje się własną osobę jako najważniejszy punkt świata, przecenia się siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych ludzi; egocentryzm, egotyzm, samolubstwo, samolubność, sobkostwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest egocentryczne; cecha tych, którzy są egocentryczni

Wiktionary

Powiązane:

przym. egocentryczny

przysł. egocentrycznie

rzecz. egocentryzm mrz.

Wiktionary

egocentryczny

skoncentrowany wyłącznie na sobie, samolubny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ta egocentryczna, trochę dziecinna kobieta była mu potrzebna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: egocẽntryčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egocentryk m., egocentryczka ż., egocentryzm m., egocentryczność ż.

przysł. egocentrycznie

Wiktionary

egocentryk

człowiek przesadnie zajmujący się własną osobą, własnymi przeżyciami, przeceniający siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych osób; samolub, egotysta, egoista, sobek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔˈt͡sɛ̃ntrɨk, AS: egocẽntryk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egocentryzm m.

:: fż. egocentryczka ż.

przym. egocentryczny

przysł. egocentrycznie

Wiktionary

egocentryzm

książkowo: postawa życiowa, zgodnie z którą traktuje się własną osobę jako najważniejszy punkt świata, przecenia się siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych ludzi; egoizm, egotyzm, samolubstwo, samolubność, sobkostwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

(1.2) pejor. przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby

Wiktionary

Egocentryzm (łac. "ego" – ja + "centrum" – środek) – postrzeganie świata zewnętrznego polegające na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie. Niezdolność do tolerowania innych poglądów i postaw niż własne.

Egocentryzm jest pojęciem nacechowanym pejoratywnie, chociaż nie zawsze jest uważany za zjawisko złe etycznie w nauce (np. u Jana Piageta lub jako funkcja tworzenia własnego ja).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Egocentryzm jest pojęciem z psychologii rozwojowej i nie trzeba mu w tym wypadku nadawać negatywnego znaczenia. Bez fazy egocentryzmu nie sposób skonstruować swojego Ja.

(1.2) Innych trapi wyłącznie troska o własne bezpieczeństwo. Każdą przeszkodę traktują oni jako zagrożenie osobistego bezpieczeństwa i osobistego prestiżu (…). Egocentryzm przybiera różne formy.

(1.2) Błędne koło, w jakim tkwi autorka świadectwa, nakręca tylko jej egocentryzm i skupienie się na sobie, na kochaniu tylko siebie, kochaniu swojego ciała, cieszeniu się swoją kobiecością itp.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egocentryczność ż., egocentryk m., egocentryczka ż.

przym. egocentryczny

przysł. egocentrycznie

Wiktionary

egodokument

w historii i socjologii: tekst pisany w pierwszej osobie, opisujący wydarzenia historyczne, zmiany społeczne, np. list, autobiografia, pamiętnik

SJP.pl

egofonia

charakterystyczne, nosowe brzmienie głosu chorego na zapalenie płuc i opłucnej

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób egoistyczny

Wiktionary

Wiktionary

egoistyczny

samolubny;
1. myślący tylko o swoim szczęściu, lekceważący potrzeby innych ludzi;
2. świadczący o takich cechach, np. egoistyczne zachowanie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Świat, w którym żyjemy, jest bardzo egoistyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔ^jiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ego^i ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egoista m., egoistka ż., egoizm m., egoistyczność ż.

przysł. egoistycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) samolubny

Wiktionary

egoizm

postawa charakteryzująca się nadmierną lub wyłączną miłością samego siebie, podporządkowaniem własnym potrzebom interesów innych ludzi, myśleniem wyłącznie o sobie i swoich korzyściach; egocentryzm, egotyzm, samolubstwo, sobkostwo, samolubność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. psych. postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

(1.2) pot. pejor. dbanie tylko o siebie, o własną wygodę

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Egoizm etyczny – doktryna etyczna, która mówi, że jednostki powinny robić to, co leży w ich interesie
egoizm w psychologii – pojęcie, które zakłada, że działania jednostki są motywowane wyłącznie jej własnym interesem
Egoizm genów – pojęcie wprowadzone przez Richarda Dawkinsa
Racjonalny egoizm – wiara w to, że działanie we własnym interesie jest postawą racjonalną
Solipsyzm – czasami nazywany egoizmem – wiara jednostki tylko we własne istnienie (negacja rzeczywistości), lub że tylko jej własne doświadczenia mogą być zweryfikowane
Anarchizm egoistyczny - forma anarchizmu indywidualistycznego nazywana również egoizmem, reprezentowana przez Maxa Stirnera
Egotyzm – nadmierne poczucie własnej wartości
Altruizm – przeciwieństwo egoizmu
Indywidualizm – skupienie się na jednostce zamiast na społeczności
Machiavellizm – tendencja do działania egoistycznego z pominięciem zasad moralnych oraz doktryna polityczna
Filozofia obiektywizmu system filozoficzny stworzony przez Ayn Rand, akceptujący w etyce jedynie własny interes
Apoteoza – nadanie komuś boskiego uwielbienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Egon – imię męskie, alternatywna forma imienia Egbert.

(1.1) filoz. uważanie siebie samego za boga

Wiktionary

Egoteizm (łac. ego "ja" + gr. "theos" bóg) – termin filozoficzny, oznaczający uważanie przez jednostkę samej siebie za boga.

Wikipedia

egotop

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) młodz. pot. osoba narcystyczna, wywyższająca się, traktująca innych z góry

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) młodz. pot. egoizm, narcyzm

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Bo powiedział coś oczywistego tzn. że nie poprze pomarańczowego egotopa w nominacji do Nobla? Klęknij i łykaj jak chcesz, nie doradzaj tego innym…

Wiktionary

Powiązane:

przym. egotopowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) narcyz, egocentryk, rzad. ego top

(2.1) narcyzm, egoizm

Wiktionary

egotyczka

→ egotysta

SJP.pl

→ egotyzm

SJP.pl

Patrz:

egotyzm

w psychologii: tendencja do przesadnego zajmowania się własną osobą, własnymi przeżyciami, kierowanie uwagi otoczenia na siebie; egocentryzm, egoizm, samolubstwo, sobkostwo, samolubność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

Wiktionary

"Nie mylić z egoizmem."

Egotyzm ( ego – ja) – pęd do utrzymywania i rozwijania korzystnej opinii o własnej osobie. Zazwyczaj towarzyszy mu wyolbrzymiona pozytywna opinia o swoich cechach osobistych i własnej ważności. Zazwyczaj zawiera intelektualne, fizyczne, społeczne i inne typy przeszacowania. Często występuje wraz z egomanią.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mój brat to dobry przykład osoby dotkniętej egotyzmem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɡɔtɨsm̥, AS: egotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egotysta m., egotystka ż., egotyczka ż.

przym. egotyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) miłość własna, samolubstwo

Wiktionary

egranizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. określenie na przeniesienie filmowego lub książkowego pierwowzoru do postaci gry komputerowej lub konsolowej

Wiktionary

Egranizacja – stworzenie gry komputerowej na podstawie dzieła literackiego lub filmowego. Jest to neologizm powstały z połączenia słów ekranizacja i gra. Produkcja może bazować na całym utworze lub na filmie albo jego części. Niektóre egranizacje nie są dokładnym odzwierciedleniem pierwowzorów – opierają się na świecie przedstawionym np. w książce lub dotyczą odrębnej, oryginalnej historii z danego uniwersum. Termin ten jest często używany przez redaktorów „CD-Action”.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Gra „Hard To Be A God” jest egranizacją rosyjskiej książki.

(1.1) (…) niemal każda głośniejsza produkcja doczekuje się swojej egranizacji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡrãɲiˈzat͡sʲja, AS: egrãńizacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gradaptacja

Wiktionary

egreta

1. dawna ozdoba kapelusza z piór lub drogich kamieni popularna w końcu XVIII wieku;
2. czapla biała;
3. wyładowanie elektryczności w postaci bladoniebieskiego wachlarzyka świetlnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów

(1.2) ornit. nazwa systematyczna|Egretta alba|ref=tak., duży śnieżnobiały ptak; czapla biała

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) hist. pobór podatków przez państwo

(1.2) hist. obwód, w którym pobierano podatek

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dawniej nieraz bywało, że swoich własnych, cywilnych i wojskowych, deputatów do egzakcji przyjmował szlachcic z rusznicą i na czele zbrojnej czeladzi [...]

(1.1) daw. egzamin

Wiktionary

Powiązane:

przym. egzamenacyjny, egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

rzecz. przeegzaminowanie n., egzaminowanie n., egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż.

przysł. egzaminacyjnie

czas. egzaminować

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) współcz. egzamin, sprawdzian, test

Wiktionary

egzamenacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. egzaminacyjny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzamen mrz.

Wiktionary

egzamin

sprawdzian;
1. oficjalne sprawdzenie czyjejś wiedzy lub umiejętności;
2. sytuacja, w której ukazuje się prawdziwa wartość kogoś lub czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

(1.2) przen. sytuacja, w której ukazuje się prawdziwa wartość kogoś lub czegoś

Wiktionary

Egzamin ( examen – badanie) – jedna z form sprawdzania wiedzy. Stosuje się ją w szkołach, w instytucjach, np. w ramach rekrutacji na stanowiska w urzędach państwowych albo w weryfikacji kandydatów na duchownych.

W klasyfikacji systemów egzaminacyjnych wyróżnia się:

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Do egzaminu z fonologii przygotowywałem się pół roku.

(1.1) Marcin zdał za pierwszym razem egzamin praktyczny na prawo jazdy.

Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary

egzaminacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z egzaminem, dotyczący egzaminu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Budynek egzaminacyjny uniwersytetu w Oksfordzie zamieniono w szpital wojskowy.

(1.1) Każdy samochód egzaminacyjny wyposażony jest w szereg kamer wideo rejestrujących przebieg egzaminu państwowego na prawo jazdy.

(1.1) Na tegorocznej maturze pojawiło się do wyboru kilka nowych przedmiotów egzaminacyjnych.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) daw. egzamenacyjny

Wiktionary

egzaminator

osoba przeprowadzająca egzamin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przeprowadzająca egzamin, także. osoba oceniająca arkusze egzaminacyjne

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Egzaminator bez entuzjazmu poinformował kursantkę o pozytywnym wyniku jej egzaminu na prawo jazdy.

(1.1) Zdający uzyskał negatywny wynik egzaminu praktycznego na prawo jazdy, ponieważ egzaminator zmuszony był użyć hamulca roboczego.

(1.1) Egzaminatorzy pomylili się w ocenie aż 621 matur!

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

:: fż. egzaminatorka ż.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

egzaminatorka

kobieta przeprowadzająca egzamin

SJP.pl

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

egzaminatorskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. rzad. cecha tego, co egzaminatorskie; to, co charakterystyczne dla egzaminatora (egzaminatorów)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

egzaminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzanie egzaminu, poddawanie czegoś lub kogoś egzaminowi

(1.2) przen. badanie, obserwowanie, wypytywanie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Egzaminowanie kandydatów na kierowców rozpoczyna się na placu manewrowym.

(1.1) Od marca bieżącego roku wchodzą w życie nowe zasady egzaminowania spawaczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzãmʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: egzãmʹĩnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzamin mrz., egzamen mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) odpytywanie, przeegzaminowywanie, przepytywanie, pytanie, sprawdzanie

(1.2) analizowanie, badanie, inspekcjonowanie, maglowanie, odpytywanie, przeegzaminowywanie, przepytywanie, przesłuchiwanie, pytanie, sprawdzanie, testowanie, weryfikowanie, wypytywanie

Wiktionary

egzaminować

1. sprawdzać czyjeś wiadomości lub umiejętności;
2. być sprawdzianem czyichś wiadomości lub umiejętności, np. egzaminuje nas życie;
3. dociekliwie wypytywać kogoś;
4. sprawdzać stan lub użyteczność czegoś, np. egzaminować swoją talię

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

(1.2) przen. badać, obserwować, wypytywać

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pracownik WORD-u egzaminował przyszłych kierowców pod wpływem alkoholu.

(1.2) (…) Gomułka zwymyślał Aristowa: – Co wy tu mnie egzaminujecie[?] – krzyknął usłyszawszy pytania ambasadora. – Macie swoje informacje i wiecie, jaki charakter mają demonstracje w Gdańsku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: egzãmʹĩnovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzamin mrz., egzamen mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

przysł. egzaminacyjnie

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

egzantema

wykwity skórne towarzyszące niektórym infekcjom wirusowym

SJP.pl

egzaracja

erozja lodowcowa, żłobienie, rysowanie i wygładzanie skał podłoża przez przesuwający się lodowiec

SJP.pl

Egzaracja – jeden z trzech procesów erozji glacjalnej (obok detrakcji i detersji), tłumaczony jako zdzieranie.

Dotyczy utworów nieskonsolidowanych, znajdujących się w podłożu lodowca. Są one deformowane i przesuwane pod wpływem przemieszczającego się lodu, a część przymarza do stopy lodowca i jest włączana w jego obręb.

Wikipedia

egzarcha

namiestnik cesarza Bizancjum w posiadłościach italskich i afrykańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. tytuł naczelnika prowincji egzarchatu;

(1.2) biskup zarządzający egzarchatem

(1.3) namiestnik patriarchy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Izaak Armeńczyk był egzarchą Rawenny za papieża Seweryna w VII wieku.

(1.2) Godność egzarchy pełnił do likwidacji tejże administratury kościelnej w 1990 (…)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzarchat m.

Wiktionary

egzarchat

1. teren jurysdykcji egzarchy w Kościele wschodnim;
2. w cesarstwie bizantyjskim: teren podległy władzy namiestnika cesarskiego;
3. egzarchat bułgarski - Kościół prawosławny w Bułgarii, który został wyłączony spod władzy patriarchatu w 1870 roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim

(1.2) hist. jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy

(1.3) rel. obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Południowa część egzarchatu weszła później w skład Katepanatu Italii.

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyegzasperować)

(1.1) przest. doprowadzać do rozpaczy lub rozdrażnienia

Wiktionary

Przykłady

(1.1) [...] wszystko to skupiało się u stóp rusztowania, podnosiło głowy, wybuchało śmiechem, rzucało ku oszalałemu człowiekowi drażniące i egzasperujące go zaczepki i żarty.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzasperacja ż.

czas. wyegzasperować dk.

Wiktionary

egzegeta

1. teolog komentujący teksty biblijne
2. filolog zajmujący się egzegezą; komentator
3. w starożytnej Grecji: tłumacz wyroczni, praw i obyczajów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. językoznawca zajmujący się egzegezą

(1.2) teol. biblista badający teksty biblijne

(1.3) hist. tłumaczący i komentujący wyrocznie w antycznej Helladzie

Powiązane:

rzecz. egzegeza ż., egzegeta mos.

przysł. egzegetycznie

Wiktionary

egzegetyka

w religioznawstwie: nauka zajmująca się badaniem, objaśnianiem i komentowaniem tekstu Biblii

SJP.pl

egzegeza

1. filologiczna krytyka tekstu;
2. objaśnianie, interpretacja tekstów biblijnych;
3. w starożytnej Grecji: objaśnianie sensu wyroczni, praw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. teol. badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

Wiktionary

Egzegeza ( ἐξήγησις "exḗgēsis" – „wyjaśnienie, wyprowadzenie”) – badanie i krytyczna interpretacja tekstów, zwłaszcza świętych i utworów hagiograficznych (opowiadających o żywotach świętych). Egzegeza jest sztuką rozumienia i wykładni ukrytych w utworach prawd, alegorii, symbolicznych kodów sensów teologicznych; poznawania warstwy metaforycznej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) To nie były dwie różne egzegezy, bo opierały się na tych samych przesłankach.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzegeta m.

przym. egzegetyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) analiza, interpretacja

Wiktionary

egzekucja

1. wykonanie zasądzonej kary:
a) stracenie osoby skazanej na karę śmierci;
b) ściągnięcie uznanej prawnie należności;
c) dawniej: wykonanie kary cielesnej; wychłostanie, ubiczowanie;
2. realizacja np. uchwał sejmowych lub innych aktów prawnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonanie wyroku śmierci

(1.2) praw. przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega

(1.3) praw. wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Stosowanie (egzekwowanie) prawa – określanie przez organ państwowy konsekwencji prawnych określonego stanu faktycznego
egzekucja sądowa lub egzekucja administracyjna – wykonanie w szczególności prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego w sprawach cywilnoprawnych lub decyzji administracyjnej wydanej przez organ adminis...
- poszczególny tryb albo sposób wykonania orzeczenia (np. egzekucja świadczeń pieniężnych, egzekucja z rachunku bankowego)
egzekucja w prawie karnym – stracenie, wykonanie wyroku śmierci
egzekucja dóbr (hist.) – rewindykacja rozdanych, zastawionych lub sprzedanych królewskich dóbr ziemskich
Egzekucja (The Executioners, 1957) – powieść Johna D. MacDonalda
Egzekucja – powieść Remigiusza Mroza

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Norwegia całkowicie zniosła karę śmierci dopiero w roku 1979, ale ostatnią egzekucję wykonano w roku 1948.

(1.3) Zamierzone śmiertelne porażenie prądem elektrycznym jest również jedną ze stosowanych w Stanach Zjednoczonych metod egzekucji kary śmierci na tzw. krześle elektrycznym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɛˈkut͡sʲja, AS: egzekucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzekutorka ż., egzekutor m., egzekutywa ż., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n.

czas. egzekwować ndk., wyegzekwować dk.

przym. egzekucyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) stracenie; pot. rozwałka, czapa

(1.2) rewindykacja

Wiktionary

egzekucyjny

związany z egzekucją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z egzekucjami, straceniami, służący do straceń

(1.2) praw. związany z procesem odzyskiwania należnego sobie majątku poprzez instytucje sądu, komornika lub innych organów

(1.3) hist. związany z szesnastowiecznym ruchem reformatorskim szlachty polskiej;

(1.4) książk. związany z wykonaniem, wprowadzeniem czegoś w życie np. ustawy, wyroków sądowych

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzekutorka ż., egzekutor mos., egzekucja ż., egzekutywa ż.

czas. egzekwować

Wiktionary

egzekutor

1. urzędnik państwowy ściągający należność od dłużników na podstawie orzeczeń sądowych; komornik;
2. wykonawca wyroków sądowych;
3. środowiskowo: piłkarz wykonujący rzut karny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wykonawca wyroku sądowego, testamentu, zarządzeń władz itp.

(1.2) środ. sport. piłkarz wykonujący rzut karny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Egzekutor – film Chucka Russella z 1996 z Arnoldem Schwarzeneggerem i Vanessą Williams
Egzekutor – film Filipa Zylbera
Egzekutor – sztuka Marka Rębacza
Egzekutor – książka Stefana Dąmbskiego
średniowieczne określenie kata
Egzekutor RTX – system operacyjny dla MERA 300
Egzekutor – monitor komputerów Odra 1300
Egzekutor – inna nazwa amerykańskiego filmu pt. Strażnik prawa z 1976 roku

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. egzekucja ż., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n., egzekutywa ż.

:: fż. egzekutorka ż.

czas. egzekwować, egzekwowanie ndk., wyegzekwowanie dk.

przym. egzekucyjny

przysł. egzekucyjnie

Wiktionary

egzekutorka

1. urzędniczka państwowa ściągająca należność od dłużników na podstawie orzeczeń sądowych
2. kobieta, pełniąca funkcję wykonawcy wyroków sądowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonawczyni wyroku sądowego, testamentu, zarządzeń władz itp.

(1.2) środ. sport. piłkarka wykonująca rzut karny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzekucja ż., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n., egzekutywa ż.

:: fm. egzekutor ż.

czas. egzekwowanie ndk., wyegzekwowanie dk.

przym. egzekucyjny

przysł. egzekucyjnie

Wiktionary

egzekutywa

1. władza wykonawcza realizująca postanowienia władzy ustawodawczej;
2. organ wykonawczy państwa lub partii; zarząd, rząd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. polit. władza wykonawcza w państwie

(1.2) polit. organ wykonawczy w partiach politycznych i organizacjach społecznych

(1.3) pot. posiedzenie, sesja, obrady egzekutywy (1.2)

(1.4) przest. zdolność wykonania aktu prawnego

(1.5) hist. w czasie II wojny światowej zakonspirowana komórka Armii Krajowej, która wykonywała wyroki śmierci wydane przez Polskie Państwo Podziemne

Wiktionary

Przykłady

(1.1) …Koncepcje burżuazji wyrażały tendencje do ograniczania roli legislatywy na rzecz egzekutywy.

(1.2) Co się zbiera najpierw – ziemniaki czy kapustę? – Najpierw zbiera się egzekutywa partii i ona ustali.

(1.4) „Nie ma legislacyjnej viagry na impotencję egzekutywy” – zauważył poseł AWS Czesław Bielecki.

(1.5) Przeprowadzanie egzekucji spoczywało na Kołach Pułkowych, które miały swoje patrole egzekucyjne zwane „egzekutywami”.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzekutorka ż., egzekucja ż., egzekutor m., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n.

czas. egzekwować ndk., wyegzekwować dk.

przym. egzekucyjny

Wiktionary

egzekwie

część ceremoniału pogrzebowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) element ceremonii pogrzebowej

Wiktionary

Egzekwie (łac. "exequiae") – towarzyszenie do grobu. W Kościele katolickim ceremonie pogrzebowe ze wszystkimi obrzędami lub część liturgii brewiarzowej za zmarłych (jutrznia czy nieszpory).

Liturgia żałobna (łac. "Officium defunctorum") ma szczególne znaczenie dla chrześcijan, jest bowiem etapem "przejścia" z życia doczesnego do życia wiecznego. ""Exequiarum Ordo" -" "modlitwy za zmarłych" sięgają do hymnów i psalmów mówiących o zbawieniu wiecznym.

Wikipedia

egzekwowalność

→ egzekwowalny

SJP.pl

Patrz:

egzekwowalny

(1.1) Przepisy regulaminu zawsze należy egzekwować w uprzejmy i przyjazny sposób.

(1.2) Tymczasem prywatni wierzyciele i państwo bezlitośnie egzekwowali należności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɛˈkfɔvat͡ɕ, AS: egzekfovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzekutywa ż., egzekwowanie n., egzekucja ż., egzekutor m.

przym. egzekucyjny

Wiktionary

egzema

alergiczna choroba skóry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nieinfekcyjny stan zapalny głównie wierzchniej warstwy skóry objawiający się świądem, zaczerwienieniem, pęcherzykami i złuszczaniem naskórka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Atopia jest częstą przyczyną występowania astmy i egzemy u dzieci.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wyprysk

Wiktionary

egzemat

struktura tektoniczna powstała wskutek przebicia się plastycznego jądra antykliny przez młodsze, sztywniejsze skały nadkładu; diapir, wysad

SJP.pl

egzempcja

1. w prawie kanonicznym: przeniesienie osoby lub zakonu pod jurysdykcję innego (zwykle wyższego) przełożonego kościelnego;
2. dawniej: przywilej zwalniający z jakiegoś obowiązku prawnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przywilej uwalniający od obowiązku nakazanego prawem

(1.2) uwolnienie spod jurysdykcji bezpośredniego zwierzchnika kościelnego, a poddanie wyższemu;

(1.3) daw. wykup majątku oddanego w zastaw

(1.4) hist. w prawie staropolskim: czasowy immunitet żołnierzy od sądów innych niż wojskowe, nadawany przez sejm lub hetmanów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛɡˈzɛ̃mplaʃ, AS: egzẽmplaš

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. exemplum n., egzemplifikacja ż., egzemplum n.

przym. egzemplifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) sztuka

Wiktionary

egzemplarzowy

→ egzemplarz

SJP.pl

Patrz:

egzemplarz

egzemplifikacja

1. wyjaśnianie czegoś przy pomocy przykładów;
2. przykład

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów

(1.2) wyjaśniający przykład

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Moim zdaniem, teksty z rozbudowanymi egzemplifikacjami nużą czytelników.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzemplarz mrz., egzemplifikowanie n., exemplum n., zegzemplifikowanie n.

czas. egzemplifikować ndk., zegzemplifikować dk.

przym. egzemplifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ilustracja, zilustrowanie

Wiktionary

egzemplifikacyjny

związany z egzemplifikacją

SJP.pl

egzemplifikować

dokonywać egzemplifikacji

SJP.pl

egzercerunek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wojsk. ćwiczenia wojskowe, musztra

Wiktionary

Przykłady

(1.1) […] a reszta z piersiami wystawionymi jak bębny, prosta, strojna i w sobie zwarta to piechota snadź już w tęgim egzercerunku wyćwiczona.

Wiktionary

Powiązane:

czas. egzercytować ndk.

Wiktionary

egzercytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

egzerga

miejsce na napis na monecie lub medalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;

Wiktionary

Ekserga (łac. "exergum" od gr. εξεργον – dosł. „spoza dzieła”) albo egzerga (z wymowy fr. "exergue") – dolna część pola monety, oddzielona od niego poziomą linią, zwaną cięciwą.

Określana polskim terminem odcinek (zapożyczonym z niem. "Abschnitt"). Najczęściej znajdują się w nim oznaczenia mennicze (np. symbol mennicy, znak emisyjny, cyfra własna itp.) bądź data wybicia danego numizmatu; rzadziej bywa niewypełniony.

Wikipedia

egzergia

maksymalna praca, jaką określona materia może wykonać w procesie termodynamicznym przy przechodzeniu do stanu równowagi z otoczeniem

SJP.pl

egzobiolog

egzobiotyczny

będący organizmem żyjącym w kosmosie lub związany z takim organizmem

SJP.pl

egzocytoza

proces wydalania pęcherzyków, zawierających transportowaną substancję, z komórki wraz z częścią jej błony

SJP.pl

Wikipedia

egzoderma

tkanka występująca w korzeniu większości roślin, pełniąca funkcję ochronną; podskórnia

SJP.pl

nakaz zawierania małżeństw z osobą spoza danej grupy społecznej, szczepu, organizacji, narodowości, zespołu krewnych itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult. etn. system norm kulturowych, który wymusza małżeństwo poza własną grupą;

Wiktionary

Egzogamia – zakaz zawierania małżeństw wewnątrz określonej grupy (poszerzonej rodziny, klanu egzogamicznego), utożsamiany przez jej członków z zakazem kazirodztwa, mimo że wyznacza szerszą grupę, niż jednostki blisko spokrewnione.

Najczęstszą zbiorowością egzogamiczną w społeczeństwach pierwotnych jest klan egzogamiczny, zazwyczaj posiadający własny totem. W społeczeństwach podzielonych na dwa klany lub inne jednostki egzogamiczne, określane są one mianem mojetów (połów).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Podajcie przykłady grup etnicznych z zasadą egzogamii.

(1.1) MacLennan nie tylko zgromadził ogromną dokumentację pokazującą rozpowszechnienie obrzędu porwania w uroczystościach weselnych prostszych społeczeństw, lecz również jako pierwszy dowiódł, że egzogamia (od niego pochodzi to słowo) i totemizm były w społeczeństwach pierwotnych rozpowszechnione, dostarczając nam zarazem dwóch kluczowych pojęć.

Wiktionary

egzogeniczność

cecha czegoś dotyczącego przyczyn i oddziaływań zewnętrznych; egzogenność

SJP.pl

egzogeniczny

dotyczący przyczyn i oddziaływań zewnętrznych; egzogenny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pochodzący z zewnątrz

(1.1) Czy naukowcy naprawdę odkryli egzoksiężyc?

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) księżyc pozasłoneczny

Wiktionary

egzolitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał

Wiktionary

egzon

sekwencja genu kodująca aminokwasy w cząsteczce białka; ekson

SJP.pl

egzoneracja

w prawie: uwolnienie się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka

SJP.pl

Egzoneracja ("okoliczności egzoneracyjne") – stany faktyczne oraz prawne, na które może powołać się zobowiązany do naprawienia szkody w celu zwolnienia się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Są nimi:

Wystarczające do zwolnienia się z odpowiedzialności jest wykazanie przynajmniej jednej z ww. okoliczności.

Wikipedia

egzoneracyjny

→ egzoneracja

SJP.pl

Patrz:

egzoneracja

egzonim

zaadoptowana do własnego języka obca nazwa geograficzna np. Paryż (fr. Paris)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. geogr. zaadaptowana na potrzeby własnego języka nazwa obiektu geograficznego inna od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie dany obiekt geograficzny się znajduje;

Wiktionary

Egzonim (od ἔξω – poza i ónoma – nazwa) – nazwa używana w danym języku dla obiektu geograficznego znajdującego się poza obszarem, na którym ten język jest powszechnie używany. Egzonim odróżnia się swoją formą od endonimu, czyli nazwy funkcjonującej w języku używanym na obszarze, gdzie znajduje się ten obszar geograficzny. Np. angielski egzonim Prague, odnoszący się do miasta Pragi, odpowiada czeskiemu endonimowi Praha.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Sztokholm jest polskim egzonimem powstałym w wyniku spolszczenia szwedzkiej nazwy Stockholm.

osoba odprawiająca egzorcyzmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

Wiktionary

Egzorcysta – osoba sprawująca egzorcyzm, czyli liturgiczny obrzęd wypędzania złego ducha bądź demona, bądź też niszczenia jego wpływów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Egzorcysta podejmuje wstępną modlitwę egzorcyzmem i sprawdza, czy pojawiają się objawy wskazane w rytuale jako oznaki opętania.

(1.1) Wielu egzorcystów stosuje egzorcyzm diagnostyczny zamiast wysłania delikwenta do psychologa lub lekarza psychiatry.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzorcyzm m., egzorcyzmowanie n.

czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary

egzorcystat

rodzaj niższych, niesakramentalnych święceń w Kościele katolickim i wschodnim

SJP.pl

egzorcystka

→ egzorcysta

SJP.pl

Patrz:

egzorcysta

egzorcystyczny

charakterystyczny dla egzorcyzmu i związanych z nim rytuałów

(1.2) Po drugiej stronie obrazka ze św. Michałem Archaniołem znajdował się krótki egzorcyzm do prywatnego odmawiania.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzorcysta mos., egzorcyzmowanie n.

czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) egzorcyzmowanie, wyegzorcyzmowanie

Wiktionary

egzorcyzmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|egzorcyzmować.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Józia i Janek poprosili by egzorcyzmowanie odbyło się w zakrystii.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzorcyzm m., egzorcysta m., wyegzorcyzmowanie n.

czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) egzorcyzm

Wiktionary

egzorcyzmowany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: egzorcyzmować

przymiotnik

(2.1) taki, nad którym odprawiono egzorcyzmy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przed farą na egzorcyzmowanego czekała jego rodzina.

(2.1) Misia opowiadała mi o egzorcyzmowanej soli, którą widziała u egzorcysty.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzorcysta mos., egzorcyzmowanie n., egzorcyzm mrz.

czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

przym. egzorcystyczny

Wiktionary

1. w Kościele katolickim: obrzęd liturgiczny mający na celu wypędzenie szatana;
2. zaklęcie negujące wpływ groźnych sił nadprzyrodzonych

SJP.pl

egzorfina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. ogólna nazwa związku organicznego, peptydu opioidowego o właściwościach morfinopodobnych, podobnego w działaniu do endorfin a pochodzącego głównie z mąki pszennej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Egzorfiny powstają z białek pszenicy i mleka w procesie trawienia.

Wiktionary

egzorta

kazanie wygłaszane po pogrzebie lub w rocznicę śmierci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kazanie pogrzebowe lub rocznicowe

(1.2) rel. krótka zachęta w formie kazania wygłaszana przed spowiedzią

(1.3) przen. żart. moralizująca przemowa

Wiktionary

pomieszczenie dla egzotycznych roślin i zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) obiekt lub pomieszczenie, w którym trzymane są egzotyczne rośliny lub zwierzęta;

Wiktionary

egzotoksyna

toksyna produkowana przez bakterie, wydalana na zewnątrz ich organizmu; ektotoksyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. toksyczna substancja produkowana przez żywe bakterie, wydalana na zewnątrz ich organizmu

Wiktionary

egzotyczka

→ egzotyk

SJP.pl

Patrz:

egzotyk

egzotycznie

przysłówek

(1.1) w sposób egzotyczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzotyczność ż., egzotyka ż.

Wiktionary

egzotyczny

1. właściwy krajom o całkowicie odmiennym klimacie i cywilizacji; obcy, cudzoziemski
2. niecodzienny, niezwykły, ciekawy, osobliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

(1.2) o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach

(1.3) niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany

(1.4) fiz. o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jękliwe tony egzotycznych instrumentów i woń kadzidełek rozmarzyły przez chwilę detektywa, posłał więc tęskne spojrzenie ku dzielnicy rosyjskiej, mieszczącej się po drugiej stronie Wisły na Pradze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: egzotyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzotyczność ż., egzotyka, egzotyzm, egzotyk, egzotarium

przysł. egzotycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) nietypowy, rzadko spotykany, niezwykły, osobliwy

Wiktionary

egzotyk

1. roślina lub zwierzę pochodzące z krajów egzotycznych
2. przedmiot, wytwór mający cechy egzotyczne

SJP.pl

Egzotyk – fragment zwięzłej skały (otoczak, blok skalny i większe od bloków) nie związany genetycznie z osadem, w którym się zawiera i bardzo silnie się od niego różniący. Często też o nieznanym miejscu utworzenia. Przykładem egzotyków są bloki skalne spotykane we fliszu karpackim, pochodzące ze skał budujących wybrzeża mórz, w których odkładał się materiał, z którego z czasem wykształcił się flisz.

Wikipedia

egzotyka

egzotyzm;
1. ogół cech typowych dla krajów o odmiennym klimacie, krajobrazie i kulturze;
2. przedmioty lub zjawiska mające takie cechy;
3. ogół cech czegoś odmiennego, rzadko spotykanego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lp. od: egzotyk

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. egzotyk m., egzotyczność ż.

przym. egzotyczny

przysł. egzotycznie

Wiktionary

egzotyzacja

czynienie czegoś egzotycznym; używanie, wprowadzanie egzotyzmów

SJP.pl

egzotyzm

1. wyraz lub frazeologizm pochodzenia obcego, nazywający obce realia, szczególnie obszarów i kultur odległych; ksenizm;
2. ogół cech typowych dla krajów o odmiennym klimacie, krajobrazie i kulturze; egzotyka;
3. ogół cech czegoś odmiennego, rzadko spotykanego; egzotyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zafascynowanie obcą kulturą

Wiktionary

dawniej: wygnaniec, banita; egzul, eksulant, wywołaniec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw., dziś książk. banita, osoba wygnana

Wiktionary

Egzulant, eksulant (od łac. "exsulans, exsulantis" - wygnaniec) – szlachcic, który opuścił swój majątek po utracie przez Rzeczpospolitą terenów, na których on się znajdował, na rzecz Rosji lub Imperium Osmańskiego, uchodząc w nowe granice państwa. Szlachta ta zachowała pełnię praw politycznych. Zbierały się sejmiki utraconych ziem, wybierano posłów na Sejm oraz nadawano urzędy związane z województwami, które nie wchodziły już w skład Rzeczypospolitej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Banicji (…) dokonano wbrew wszystkim prawom publicznym, przysięgom królów i uchwałom konfederacji. Egzulanci bowiem od przeszło stu lat cieszyli się tą samą wolnością i prawami co i inni dysydenci.

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

Powiązane:

czas. egzystować

rzecz. egzystencjalność ż., egzystencjalizm, egzystencjalista, egzystencjalistka

przym. egzystencjalny

Wiktionary

egzystencjalistyczny

w filozofii: dotyczący egzystencjalisty lub egzystencjalizmu - kierunku filozoficznego

SJP.pl

egzystencjalizm

kierunek filozoficzny, którego przedmiotem analizy jest indywidualna egzystencja człowieka, podkreślający odpowiedzialność człowieka za jego czyny; filozofia egzystencjalna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

(1.2) psych. holistyczna teoria osobowości i szkoła terapeutyczna, zrodzona na gruncie ruchu humanistycznego w psychologii;

Wiktionary

Egzystencjalizm (od łacińskiego słowa "existentia" — istnienie), czyli „filozofia egzystencji” – XX-wieczny nurt filozoficzny, literacki i kulturowy dotyczący życia i ludzkiej egzystencji w świecie, wyborów moralnych oraz ról życiowych, a także miejsca, w którym się znajdujemy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɨstɛ̃nˈt͡sʲjalʲism̥, AS: egzystẽncʹi ̯alʹism̦

Wiktionary

(1.1) bytowość

Wiktionary

egzystencjalny

1. w filozofii: odnoszący się do istnienia, dotyczący istnienia;
2. filozofia egzystencjalna - kierunek filozoficzny, którego przedmiotem analizy jest indywidualna egzystencja człowieka, jego miejsce i rola w świecie oraz który odrzucał społeczny i historyczny determinizm, któremu podlegać miałoby życie jednostki ludzkiej; egzystencjalizm;
3. w językoznawstwie: zdanie egzystencjalne - zdanie logiczne, proste, mające charakter stwierdzenia, że coś istnieje lub nie istnieje;
4. w logice: kwantyfikator egzystencjalny - operator, który wiąże zmienne wolne w funkcji zdaniowej, czyniąc z niej zdanie stwierdzające istnienie obiektów; czyta się go najczęściej "istnieje takie x, że..."

SJP.pl

Wiktionary

egzystować

1. być, istnieć; bytować;
2. funkcjonować w świadomości, w kulturze itp.;
3. wieść ograniczone życie, nie móc rozwijać się w pełni

SJP.pl

czasownik

(1.1) być, istnieć

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Egzystować w skrajnie trudnych warunkach klimatycznych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɨˈstɔvat͡ɕ, AS: egzystovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. egzystencjalność ż., egzystowanie n., egzystencjalizm m., egzystencja

wykrzyknik oznaczający zgodę, przytaknięcie; yhy, eche, mhm

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wyrażający przytaknięcie lub zgodę w sposób niedbały

(1.2) wyrażający dezaprobatę bądź wyrzut

(1.3) wyrażający pogróżkę

(1.4) wyrażający zadowolenie z zaskoczenia czymś nieoczekiwanym

(1.5) wyrażający powątpiewanie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ehe, też bym się napił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈxɛ, AS: eχe

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) no, OK, okej, tak

(1.5) jasne

Wiktionary

ehm

wykrzyknik oznaczający chrząknięcie lub westchnięcie; yhm, uhm

SJP.pl

ehrenberg

nazwisko, m.in. Gustaw Ehrenberg (1818-1895), polski poeta

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ehrenberg – jednostka osadnicza w stanie Arizona, w hrabstwie La Paz
Ehrenberg – dzielnica Altenburga
Ehrenberg – dzielnica Pfaffenhofen an der Ilm
Ehrenberg – gmina w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Hildburghausen
Ehrenberg (Rhön) – gmina w kraju związkowym Hesja, w powiecie Fulda
Christian Gottfried Ehrenberg – niemiecki przyrodnik
Gustaw Ehrenberg – polski poeta
Kazimierz Ehrenberg – polski dziennikarz
(58579) Ehrenberg – planetoida
Ehrenburg

Wikipedia

ehrlich

nazwisko, m.in. Paul Ehrlich (1854-1915), niemiecki chemik

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alojzy Ehrlich – tenisista stołowy
Andrzej Ehrlich – polski tłumacz
Arnold Ehrlich – adwokat
Emilia Ehrlich – siostra zakonna urszulanka
Eugen Ehrlich – austriacki prawnik i socjolog prawa
Henryk Ehrlich – redaktor, adwokat
Ludwik Ehrlich – polski prawnik
Marcin Ehrlich – polski lekarz
Paul Ehrlich – niemiecki chemik i bakteriolog, laureat Nagrody Nobla
Paul R. Ehrlich – amerykański biolog
Paul i Richard Ehrlich – niemieccy architekci, bracia
Robert Ehrlich – amerykański polityk

Wikipedia

ehud

postać biblijna ze Starego Testamentu

SJP.pl

Ehud (hebr. אֵהוּד, gr. "Judes") – postać biblijna (Sędzia) ze Starego Testamentu. Był on drugim z sędziów – jego poprzednikiem był Otniel.

Leworęczny Izraelita z plemienia Beniamina. Ehud obmyślił chytry i zuchwały plan zabicia Eglona, króla Moabu, który uciskał część Izraela, włącznie ze wschodnią częścią kraju należącą do plemienia Ehuda. Po zabiciu Eglona Ehud zebrał armię i pokonał Moabitów, uwalniając swój naród.

Wikipedia

eichelberger

nazwisko

SJP.pl

eichendorf

rzeczownik

(1.1) geogr. gmina w Bawarii;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eichendorf – gmina targowa w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Dingolfing-Landau
Boleścin
Dąbrowa
Eichendorff

Wikipedia

eichendorff

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Joseph von Eichendorff – śląski poeta
Eichendorff – ród
Eichendorf

Wikipedia

eichhornia

bylina pływająca o grubych liściach zebranych w pęczki i niebieskich lub fioletowych kwiatach; eichornia

SJP.pl

eichlerówna

nazwisko, m.in. Irena Eichlerówna (1908-1990), polska aktorka

SJP.pl

eichmann

[czytaj: ajśman] nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adolf Eichmann – niemiecki funkcjonariusz nazistowski, ludobójca, zbrodniarz wojenny
Bernd Eichmann – niemiecki piłkarz i trener
Eduard Eichmann – niemiecki teolog
Eric Eichmann – amerykański piłkarz
Friedrich von Eichmann – pruski polityk
Ingo Eichmann – członek SS i gestapo
Johanna Eichmann – niemiecka zakonnica
Johann Bernhard Christoph Eichmann – niemiecki prawnik
Karl Eichmann – niemiecki prawnik
Klaus Eichmann – niemiecki immunolog
Léo Eichmann – szwajcarski bramkarz
Marc Eichmann – szwajcarski hokeista

Wikipedia

eichornia

bylina pływająca o grubych liściach zebranych w pęczki i niebieskich lub fioletowych kwiatach; eichhornia

SJP.pl

Eichornia ("Eichhornia") – rodzaj roślin wodnych z rodziny rozpławowatych ("Pontederiaceae"). Obejmuje 6 gatunków występujących pierwotnie w tropikach Ameryki Południowej i 1 gatunek z Afryki. Niektóre gatunki zostały rozprzestrzenione szerzej, zwłaszcza eichornia gruboogonkowa jest gatunkiem inwazyjnym na wielu kontynentach.

Wikipedia

eide

Eide – norweskie miasto i gmina leżąca w regionie Møre og Romsdal.

Eide jest 357. norweską gminą pod względem powierzchni.

Wikipedia

eidetyczny

[czytaj: ejdetyczny] właściwy zjawisku przeżywania niezwykle żywych wyobrażeń; ejdetyczny

SJP.pl

eidofor

aparat projekcyjny do wyświetlania obrazu na dużą powierzchnię

SJP.pl

eidos

u Edmunda Husserla: istota jako idealny przedmiot myśli

SJP.pl

eiffel

nazwisko francuskie, m.in. Gustave Eiffel [czytaj: gusTAW eFEL] - inżynier francuski (1832-1923) * forma dopełniacza l.poj. "Eiffla" możliwa tylko w połączeniu "wieża Eiffla"

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eiffel – język programowania
Gustave Eiffel – francuski inżynier
Eifel – pasmo górskie i historyczna kraina w Niemczech
Jean Effel – francuski rysownik

Wikipedia

eiger

[czytaj: ajger] masyw w Alpach Berneńskich, w Szwajcarii

SJP.pl

Wikipedia

eightisowy

przymiotnik

(1.1) pochodzący z lat 80. XX wieku, związany z tym okresem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Połączyliśmy sznyt rockowy, R'n'B i eightisowy, wszystkie światy zmiksowaliśmy – a przede wszystkim zrobiliśmy kawałek, który wykonywany na żywo wzniecał piekielny ogień.

Wiktionary

eikozan

alkan o dwudziestu atomach węgla w łańcuchu

SJP.pl

eikozanoid

1. hormony o wszechstronnym działaniu
2. biologicznie aktywne dodatki do żywności, są to produkty utleniania 20-węglowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych

SJP.pl

eikozanoidy

nienasycone kwasy tłuszczowe o rozgałęzionym łańcuchu

SJP.pl

Eikozanoidy, ikozanoidy (gr. εἴκοσι, eikosi = dwadzieścia, czyli zawierające 20 atomów węgla) – grupa organicznych związków chemicznych będących produktami przemian niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT):

Wikipedia

eile

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Marian Eile - wieloletni redaktor naczelny tygodnika „Przekrój”,
Henryk Eile - prawnik, historyk administracji, publicysta, pułkownik intendent Wojska Polskiego, ojciec Mariana Eile.

Wikipedia

eindhoven

[czytaj: ajnDOwen] miasto w Holandii

SJP.pl

Eindhoven – miasto na południu Holandii, w prowincji Brabancja Północna, położone nad rzeką Dommel (dorzecze Mozy). Powierzchnia wynosi 88,84 km², z czego 87,75 km² to ląd, a 1,09 km² to tereny zalane wodą. Miasto liczy 225 tys. mieszkańców (2012), co czyni je piątym pod względem ludności w Holandii.

Wikipedia

einstein

[czytaj: ajnsztajn] promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 99 i symbolu Es; ajnsztajn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

(1.2) fiz. zob. ajnsztajn.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. przen. ktoś mądry

(2.2) pot. iron. ktoś, kto popełnił banalny błąd lub czegoś nie zauważył

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Albert Einstein – fizyk teoretyczny
einstein (symbol Es) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców
ajnsztajn (einstein) – jednostka liczności fotonów
Alfred Einstein – muzykolog niemiecki
Obserwatorium Einstein – teleskop kosmiczny
Einstein@Home – projekt przetwarzania rozproszonego
Einstein (film) – film w reżyserii Liliany Cavani
(2001) Einstein – planetoida

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma einstein?

(2.1) — Dostałem 5 z fizyki! — Wow! Jaki einstein.

Powiązane:

rzecz. einstein

Wiktionary

eintopf

[czytaj: ajntopf] z niemieckiego: proste danie, przygotowane z różnych składników w jednym garnku; danie jednogarnkowe

SJP.pl

Eintopf (wym. ajntopf – niem. dosł. „jeden garnek”) – potrawa jednogarnkowa (jednodaniowa), treściwy posiłek przygotowywany w jednym naczyniu, zastępujący cały obiad.

Wikipedia

eintracht

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eintracht Brunszwik
Eintracht Frankfurt
Eintracht Wetzlar

Wikipedia

eipt

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) stpol. Egipt

Wiktionary

Przykłady

(1.1) We wszem Eipcie nie był nijeden kościół. → W całym Egipcie nie było żadnego kościoła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ^jipt, AS: e^i ̯ipt

Wiktionary

eirene

1. w mitologii greckiej: córka Zeusa i Temidy, bogini pokoju;
2. księżyc Jowisza

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eirene – w mitologii greckiej córka Zeusa i Temidy, bogini pokoju
Eirene – księżyc
Eirene – malarka

Wikipedia

eis

dźwięk e podwyższony o pół tonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk e podwyższony o półton;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Estrada i Studio – magazyn ogólnopolski
Eis – dźwięk w muzyce
Executive Information Systems – system komputerowy
Eis – raper
English Institute of Sport – kompleks widowiskowo-sportowy w Sheffield
Eiss

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛjs, AS: ei ̯s

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) symbol. E♯

Wiktionary

eisenach

[czytaj: AJzenach] miasto w Niemczech

SJP.pl

Eisenach – miasto w centralnej części Niemiec, w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Wartburg. Do 30 czerwca 2021 miasto na prawach powiatu.

Wikipedia

eisenhower

nazwisko, np. Dwight David Eisenhower (1890-1969), polityk amerykański, w latach 1953-1961 prezydent Stanów Zjednoczonych

SJP.pl

eisenstein

nazwisko, m.in. Siergiej Eisenstein (1898-1948), rosyjski reżyser

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eisenstein – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Price
Železná Ruda (niem. Markt Eisenstein)
Eisenstein – szczyt w Alpach Türnitzkich
Bayerisch Eisenstein – gmina w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Regen
Gabriel von Eisenstein – bohater operetki Zemsta
Michaił Osipowicz Eisenstein – rosyjski architekt i inżynier
Siergiej Michajłowicz Eisenstein – rosyjski reżyser
dworzec Železná Ruda - Bayerisch Eisenstein
(20174) Eisenstein – planetoida

Wikipedia

eisis

[czytaj: eis-is] dźwięk e podwyższony o dwa półtony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk e podwyższony o cały ton;

Wiktionary

Dźwięki eisis na pięciolinii. W kolejności: eisis¹, eisis², Eisis, eisis°.

Eisis – dźwięk, którego częstotliwość dla eisis¹ wynosi około 370 Hz. Jest to podwyższony za pomocą podwójnego krzyżyka dźwięk e. Dźwięki enharmonicznie równoważne (o tej samej wysokości) to: fis i ges.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛjsʲis, AS: ei ̯sʹis

Wiktionary

eisler

nazwisko

SJP.pl

ej

potocznie: wykrzyknik mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi; hej, hejże

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. …używany w celu zwrócenia czyjejś uwagi

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Encyclopaedia Judaica
Elton John
Eric Johnson
Eddie Jordan
EJ Holden – samochód
The Economic Journal
eksadżul – trylion (1018) dżuli (z przedrostkiem eksa)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ej, ty w czerwonej czapce – przestań tak robić!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛj, AS: ei ̯

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) hej, hejże

Wiktionary

ejakulacja

Wiktionary

ejakulować

wydalać (wydalić) nasienie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany lub dokonany

(1.1) fizj. seks. wydalać nasienie w wyniku orgazmu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pacjent ejakulował podczas badania.

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) ejakulacja ż., ejakulat mrz., ejakulowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wytryskać, wytryskiwać

Wiktionary

ejber

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Poznań. chłopaczysko, rozrabiaka, łobuziak, nicpoń

(1.2) gw-pl|Poznań. przest. nieokrzesany osiłek o niespokojnym, pobudliwym charakterze; chuligan

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) rojber

przysł. ejdetycznie

Wiktionary

ejds

rzeczownik, rodzaj męski

w mitologii greckiej: jedna z hor; uosobienie pokoju; wyobrażana z małym Plutosem na ręku i rogiem obfitości

SJP.pl

Wikipedia

ejrometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opt. eriometr

Wiktionary

ejsmond

nazwisko

SJP.pl

ejsmont

(1.1) Do drugiej wojny światowej większość mieszkańców Ejszyszek stanowili Żydzi, obecnie są to Polacy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛjˈʂɘʂ.ki

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ejszyszczanin m., ejszyszczanka ż.

przym. ejszyski

Wiktionary

ejtisowy

potocznie: taki, jak w latach 80. XX wieku

SJP.pl

ejtisy

potocznie: lata 80. XX wieku

SJP.pl

ejże

książkowo:
1. wykrzyknik wyrażający niedowierzanie;
2. wykrzyknik wyrażający przestrogę lub pogróżkę; oj

SJP.pl

eka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. pozn. narożnik budynku, kąt w pomieszczeniu

(1.2) reg. pozn. młodzieżowa grupa koleżeńska (często łobuzerska lub złodziejska) z tej samej dzielnicy bądź ulicy;

(1.3) reg. pozn. sport. rzut rożny w piłce nożnej

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nagle zza eki wyskoczył jakiś gzik w obrzympanej szabrace.

(1.2) Eka zza winkla ino szpycowała na mele zez naszygo fyrtla. → Nasza paczka zza rogu tylko spozierała na dziewuchy z naszej dzielnicy.

(1.2) Trzymać to se możesz, ile chcesz, na ulicy, ale tutej jest spowiedź święta przed kolegami z eki. (…) A przed eką ino sie prawdę gada. A jak kto kłamie, to w trymiga z eki może kopa w dupę dostać i niech se szuka indziej kolegów, co go na robotę biorą.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) winkiel, węgieł

(1.2) paczka, chłopaki; banda, szajka

(1.3) róg, korner

Wiktionary

eka-pierwiastek

pierwiastek, którego istnienie i właściwości zostały przewidziane na podstawie prawa okresowości i budowy układu okresowego, nieznany w momencie publikowania układu okresowego w 1869 r. przez Mendelejewa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek przewidziany przez Mendelejewa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛka‿pʲjɛrˈvʲjastɛk, AS: eka‿pʹi ̯ervʹi ̯astek

Wiktionary

ekaglin

gal; dawna nazwa stosowana dla pierwiastka przewidzianego przez teorię, przed jego rzeczywistym odkryciem

SJP.pl

ekawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Łotwie, siedziba gminy Ekawa

(1.2) geogr. rzeka na Łotwie, dopływ Lelupy

Wiktionary

Ekawa ( Iecava, niem. hist. "Eckau") – miasto w novadsie Bauska, na Łotwie. Położone 45 km na południe od Rygi. W 2019 roku miasto liczyło 5660 mieszkańców. Przez miasto przebiegają droga magistralna A7 i trasa europejska E67 oraz przepływa rzeka Ekawa.

Wikipedia

Powiązane:

przym. ekawski

Wiktionary

ekd

Elektryczna Kolej Dojazdowa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elektryczne Koleje Dojazdowe – byłe przedsiębiorstwo kolejowe, obecnie Warszawska Kolej Dojazdowa
Europejska Klasyfikacja Działalności
EKD – skrót estońskiej nazwy partii Estońscy Chrześcijańscy Demokraci
EKD – skrót niemieckiej nazwy Kościoła Ewangelickiego w Niemczech

Wikipedia

ekdyzon

steroidowy hormon larw i poczwarek stawonogów, syntetyzowany także przez rośliny

SJP.pl

Ekdyzon ("ekdyson", "ekdysteroi", "hormon linienia") – organiczny związek chemiczny z grupy steroidów, hormon steroidowy, produkowany przez larwy i poczwarki stawonogów (zooekdyson) oraz syntetyzowany przez wiele roślin (fitoekdyson).

Wikipedia

ekebergit

minerał z gromady krzemianów

SJP.pl

ekechejria

Wikipedia

ekerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ekierka

Wiktionary

ekfonetyczny

notacja ekfonetyczna - notacja występująca w V-XV w. w rękopisach syryjskich, żydowskich, bizantyjskich, armeńskich i łacińskich, określająca wyłącznie akcenty, intonację i znaki przestankowe recytowanych śpiewnie tekstów liturgicznych

SJP.pl

ekfrastyczny

→ ekfraza

SJP.pl

Patrz:

ekfraza

artystyczny, zwykle szczegółowy, opis dzieła sztuki w literaturze pięknej

SJP.pl

Ekfraza (gr. "έκφρασις" – dokładny opis) – artystyczny (zwykle szczegółowy) opis dzieła sztuki w literaturze pięknej (zarówno poezji, prozie jak i w dramacie). Może stanowić całość lub część utworu.

Początkowo była tylko figurą retoryczną. Później zyskała także znaczenie genologiczne – zaczęła funkcjonować jako gatunek literacki.

Wikipedia

ekg

elektrokardiogram; ekg.

SJP.pl

skrótowiec

Przykłady

(1.1) Ekhm, ekhm… — zaczęła, a wszyscy, z wyjątkiem Cyrkoblicy, jeszcze potrząsającej głową i mówiącej pod nosem, że romantyzm to przeszłość, zamienili się w słuch.

Wiktionary

ekiden

długodystansowy bieg sztafetowy zwykle na trasie długości maratonu i z udziałem sześciu zawodników

SJP.pl

Ekiden (jap. 駅伝競走 ekiden-kyōsō) – długodystansowy bieg sztafetowy.

Pojęcie pochodzenia japońskiego, które przyjęło się jako określenie długodystansowych biegów sztafetowych, niezwykle popularnych w: Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Kanadzie, Hiszpanii, Holandii, Chinach, Niemczech, Francji czy Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia

ekier

nazwisko

SJP.pl

ekiereczka

rzeczownik, rodzaj żeński

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Andrzej Ekiert − polski generał
Franciszek Ekiert − polski geolog
Jan Ekiert − polski malarz
Jan Ekiert − polski pianista
Janusz Ekiert − polski muzykolog
Janusz Ekiert (1919−2013) − polski lekarz

Wikipedia

ekipa

większa grupa ludzi zebrana w celu wykonania konkretnego zadania; drużyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekipa lub Ekipa Friza – zespół polskich youtuberów i influencerów
Ekipa − amerykański serial z 2004 roku emitowany na kanale HBO
Ekipa − polski serial z 2007 roku w reżyserii Agnieszki Holland emitowany w telewizji Polsat
Ekipa – film z 2015 roku

Przykłady

(1.1) Styl boho w modzie można określić mianem stylu eklektycznego, gdyż łączy w sobie elementy zaczerpnięte z mody hippisowskiej, swobodę cygańskiej bohemy oraz wygodne fasony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛklɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: eklektyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekloga ż., eklektyzm m., eklektycyzm ż., eklektyczność ż., eklektyk m., eklektyczka ż.

przym. eklektyczny

przysł. eklektycznie

Wiktionary

ekler

1. zamek błyskawiczny; suwak;
2. ciastko przekładane kremem; eklerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. zob. eklerka.

(1.2) książk. zamek błyskawiczny

Wiktionary

Ekler, eklerek, eklerka ( éclair) – podłużne ciastko wykonane z parzonego ciasta przełożone lub nadziane kremem.

(1.1) hist. zgromadzenie pełnoprawnych obywateli starożytnych Aten, którzy ukończyli 20 lat, najwyższy organ władzy decydujący o polityce zagranicznej i wewnętrznej polis;

(1.2) kośc. zgromadzenie wiernych, odpowiednik Kościoła w terminologii chrześcijańskiej

Wiktionary

Eklezja ( ἐκκλησία "ekklēsía" „zgromadzenie”) – Zgromadzenie Ludowe, zgromadzenie obywateli w demokracji ateńskiej w V i IV wieku p.n.e. Eklezja jako reprezentacja ogółu była najwyższą władzą w państwie, decydującą o polityce zagranicznej, sprawach wojskowych i niektórych sądowych.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. eklezjasta m., eklezjalność ż.

przym. eklezjalny, eklezjogenny

Wiktionary

eklezjalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest eklezjalne; cecha tych, którzy są eklezjalni

Wiktionary

Powiązane:

przym. eklezjalny, eklezjogenny

przysł. eklezjalnie

rzecz. eklezja ż.

Wiktionary

eklezjalny

kościelny, wspólnotowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) teol. związany z określonym kościołem (instytucją)

(1.2) teol. praw. związany z regułami określonego kościoła (instytucji)

Wiktionary

w Kościele Wschodnim: kapłan zarządzający kościołem, urzędowo czuwający nad ogólnym porządkiem

SJP.pl

eklezjasta

1. członek ateńskiej eklezji - zgromadzenia wszystkich pełnoprawnych obywateli, będącego najwyższym organem władzy państwowej;
2. podniośle: duchowny, kapłan, kaznodzieja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sługa kościoła, kaznodzieja, duszpasterz

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eklezja ż.

przym. eklezjogenny

Wiktionary

eklezjastes

przenośnie: mędrzec przemawiający na zgromadzeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. liter. starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;

(1.2) bibl. liter. Księga Koheleta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Eklezjastes zabierał głos na zebraniach synagogalnych.

(1.1) Waga słów Eklezjastesa jest tak wielka, jak gdyby wypowiedział je sam mądry król Salomon.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Kohelet

(1.2) Księga Koheleta

Wiktionary

eklezjastyczny

rzadko: związany z Kościołem, gminą chrześcijańską albo eklezjastą - duchownym; kościelny, kapłański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) kośc. dotyczący kościoła

(1.2) kośc. dotyczący eklezjasty

Wiktionary

eklezjastyk

jedna z ksiąg Biblii; Eklesiastyk; Księga Syracha

SJP.pl

eklezjocentryzm

pogląd uznający Kościół za najwyższą wartość, stawiający Kościół w centrum zainteresowań

SJP.pl

eklezjogenny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, którego przyczyną jest kościół (jako wspólnota), religia i religijność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eklezja ż., eklezjalność ż., eklezjasta m., eklezjastka ż.

przym. eklezjalny

Wiktionary

eklezjolog

teolog zajmujący się nauką o Kościele

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba badająca Kościół Katolicki i jego strukturę

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eklezjologia ż.

Wiktionary

eklezjologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

Wiktionary

Eklezjologia (gr. "ekklesia" – Kościół, "logos" – słowo, nauka) – nauka o Kościele, nazywana także teologią Kościoła. Twórcą tego terminu jest Angelus Silesius. W ujęciu naukowym oznacza naukę o genezie, istocie, cechach, strukturach, zadaniach i celach Kościoła.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ratzinger wielokrotnie zgłaszał potrzebę rozwijania teologicznej eklezjologii.

(1.1) Diakoni przygotowali się do testu z eklezjologii pastoralnej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eklezjolog m.

przym. eklezjologiczny

przysł. eklezjologicznie

Wiktionary

eklezjologicznie

przysłówek

(1.1) w sposób eklezjologiczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eklezjologia ż.

Wiktionary

eklezjologiczny

przymiotnik

(1.1) związany z eklezjologią

Wiktionary

przyrząd do pomiaru kąta nachylenia powierzchni w terenie względem poziomu; pochyłomierz, spadkomierz, klinometr, pochylnik

SJP.pl

eklipsa

w astronomii: zaćmienie (Słońca lub Księżyca)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. zaćmienie

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛkˈlʲipsa, AS: eklʹipsa

Wiktionary

ekliptyczny

→ ekliptyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od: ekliptyka

Wiktionary

Patrz:

ekliptyka

Wymowa:

IPA: ˌɛklʲipˈtɨt͡ʃnɨ, AS: eklʹiptyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekliptyka ż.

Wiktionary

ekliptyka

wielkie koło na sferze niebieskiej, wzdłuż którego obserwuje się pozorny roczny ruch Słońca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛkˈlʲiptɨka, AS: eklʹiptyka

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekliptyczny

Wiktionary

ekloga

utwór poetycki sławiący życie wiejskie; sielanka, idylla, bukolika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. pogodny krótki liryk idealizujący życie na wsi;

(1.2) liter. niewielki zbiór szeregu urywków z różnych autorów

(1.3) hist. praw. greckie opracowanie justyniańskiego zbioru prawa rzymskiego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W literaturze polskiej ekloga uprawiana była w baroku.

1. skrótowo: ekologiczny, wyraz określający różnego rodzaju wyroby przemysłowe, oznaczający, że są one bezpieczne dla środowiska naturalnego (np. produkty eko); bio;
2. skrótowo: ekonomiczny, wyraz określający różnego rodzaju wyroby przemysłowe, oznaczający, że zużywają one niewiele energii elektrycznej, benzyny itp. (np. wersja eko)

SJP.pl

Eko (jap.) – w japońskim buddyzmie ofiarowanie zasług recytowane po śpiewach jednej lub kilku sutr albo dharani. Eko dosłownie oznacza "zwrot w kierunku" i jest ofiarowaniem zasług zyskanych poprzez samadhi śpiewu sutr i dharani wszystkim buddom, bodhisattwom, patriarchom oraz innym czującym istotom.

Wikipedia

eko-

przedrostek

(1.1) ekol. związany z ekologią

(1.2) przyjazny środowisku

(1.3) techn. produkowany w sposób naturalny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekologizm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekologiczny

(1.2) ekologiczny

→ ekodoradca

SJP.pl

osoba łącząca skrajny ekologizm z autorytarnymi poglądami

SJP.pl

ekofaszyzm

ideologia łącząca skrajny ekologizm z autorytaryzmem

SJP.pl

Ekofaszyzm – termin używany na określenie ideologii łączących ekologizm z faszyzmem.

Wikipedia

ekofeminista

zwolennik ekofeminizmu - nurtu w obrębie feminizmu i ekologizmu politycznego

SJP.pl

ekofeministka

zwolenniczka ekofeminizmu - nurtu w obrębie feminizmu i ekologizmu politycznego

SJP.pl

ekofeministyczny

→ ekofeminizm

SJP.pl

Patrz:

ekofeminizm

nurt w obrębie feminizmu i ekologizmu politycznego

SJP.pl

Wikipedia

ekofiber

rodzaj materiału izolacyjnego i dźwiękochłonnego

SJP.pl

ekofilozofia

dziedzina, w której zaczyna się wypracowywać inne, bardziej przyjazne naturze i życiu światopoglądy, postawy mające ocalić niszczoną, zatruwaną przyrodę

ekofizjologia

ekoflox

instalacja napowietrzająca używana w celu oczyszczania akwenów

SJP.pl

ekofundusz

fundusz przeznaczony na ochronę środowiska naturalnego

SJP.pl

Wikipedia

ekogroszek

ekologiczne paliwo w kształcie granulek, ograniczające emisję szkodliwych substancji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) paliwo stałe produkowane z dobrej jakości węgla kamiennego lub brunatnego przeznaczone do produkcji energii cieplnej w kotłach grzewczych

rzecz. ekohydrolog m.

przym. ekohydrologiczny

Wiktionary

ekohydrologiczny

→ ekohydrologia

SJP.pl

przymiotnik od: ekoklimat, np. warunki ekoklimatyczne; biokoklimatyczny

SJP.pl

ekoklina

cecha zależna od środowiska, różnicująca organizmy tego samego gatunku, np. barwa lub długość sierści

SJP.pl

Ekoklina – stopniowa zmiana danej cechy gatunku wzdłuż gradientu (przejścia tonalnego) zmienności warunków środowiska, zwanego klinem. Zmieniają się ekotypy w zależności od warunków ekologicznych. Pojęcie ekokliny dotyczy także zjawisk opisywanych przez regułę Allena, Bergmanna oraz Glogera.

Wikipedia

ekoklęska

klęska ekologiczna, zniszczenie naturalnego środowiska człowieka wskutek jego działalności gospodarczej i technicznej

SJP.pl

ekokonwersja

przekształcenie długu publicznego państwa w inwestycje o charakterze ekologicznym

SJP.pl

Wikipedia

ekokosmetyk

kosmetyk wyprodukowany z substancji naturalnych lub nieszkodliwych dla środowiska naturalnego; biokosmetyk

SJP.pl

ekol.

przym. ekologiczny, proekologiczny

przysł. ekologiczne, ekologicznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) ekologista

Wiktionary

ekologia

nauka zajmująca się badaniem zależności między organizmami żywymi a środowiskiem żywym i nieożywionym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

(1.2) ruch społeczny propagujący ochronę środowiska naturalnego, odbudowę krajobrazu naturalnego zniszczonego przez człowieka oraz styl życia w zgodzie z naturą

Wiktionary

Nie mylić z: Ekologizm.

Ekologia (gr. "οἶκος" ("oíkos") ‘dom’ + "λόγος" ("logos") ‘słowo, nauka’) – nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody, zajmująca się badaniem oddziaływań pomiędzy organizmami a ich środowiskiem oraz wzajemnie między tymi organizmami (czyli strukturą ekosystemów).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ekologia jest nauką, zajmującą się zależnością między organizmami a środowiskiem naturalnym.

(1.2) Termin ekoterroryzm jest neologizmem i określa groźby, zastraszanie i akty przemocy wobec osób lub mienia popełnione w imię ekologii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔˈlɔɟja, AS: ekoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekolog m., ekologizm m., ekologista m., ekologistka ż., ekologiczność ż.

Wiktionary

ekologiczny

1. taki, który dotyczy związku warunków zewnętrznych, środowiska z życiem roślin i zwierząt, np. warunki ekologiczne;
2. taki, który nie niszczy środowiska, nie zakłóca jego równowagi, jest zgodny z wymaganiami ekologii, np. ekologiczny samochód;
3. taki, który ma na celu ochronę środowiska, np. działalność ekologiczna, ruch ekologiczny;
4. taki, który został wyprodukowany ze składników naturalnych, np. żywność ekologiczna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

(1.2) pot. związany z ochroną środowiska

(1.3) pot. sprzyjający ochronie środowiska

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W odrestaurowanym zabytkowym budynku założono ośrodek edukacji ekologicznej i pensjonat.

(1.3) Weganie nawet produkcję ekologiczną uważają za niemoralne wykorzystywanie zwierząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ekoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekologia ż., ekolog m., ekologizm mrz., ekologiczność ż.

przysł. ekologicznie

przym. proekologiczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) sozologiczny

Wiktionary

ekologio

forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: ekologia

Wiktionary

ekologista

osoba zajmująca się ochroną środowiska; ekolog

1. ideologia głosząca prymat działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego i podkreślająca związki człowieka z przyrodą;
2. ogół działań wynikających z tej ideologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. ruch społeczny propagujący ochronę środowiska, odbudowę zniszczonego przez człowieka krajobrazu naturalnego oraz styl życia zgodny z naturą

(1.2) psych. pogląd zakładający możliwość wpływu środowiska społecznego na cechy psychiczne i zachowania człowieka

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. ekologia ż., ekologista m., ekolog m., ekolożka ż., ekologiczność ż.

przym. ekologistyczny, ekologiczny

przysł. ekologicznie

temsłow. eko-

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekologia

Wiktionary

ekolożka

→ ekolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ciwun, cywun, karbowy, karbownik

Wiktionary

ekonom.

ekon.; skrót od:
1. ekonomia;
2. ekonomiczny

SJP.pl

ekonometria

nauka zajmująca się ustalaniem ilościowych prawidłowości w życiu gospodarczym za pomocą metod statystycznych i matematycznych

SJP.pl

Ekonometria – nauka pomocnicza w ramach ekonomii, wykorzystująca narzędzia matematyki, statystyki oraz informatyki do badania ilościowych związków zachodzących między zjawiskami i zmiennymi ekonomicznymi. Jest zbiorem metod opracowanych najczęściej poza ekonomią, ale wykorzystywanych na jej polu.

Wikipedia

ekonometryczka

→ ekonometryk

SJP.pl

Patrz:

ekonometryk

ekonometryczny

przymiotnik relacyjny

rzecz. ekonomik mos./mrz., ekonomia ż., ekonomiczność ż.

przym. ekonomiczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gospodarczo

(1.2) oszczędnie

Wiktionary

ekonomiczniej

stopień wyższy od przysłówka: ekonomicznie

SJP.pl

ekonomiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ekonomiczny

SJP.pl

ekonomiczność

→ ekonomiczny

(1.1) Iga ukończyła liceum w Zespole Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych.

(1.2) Ten magazyn ilustrowany opisał reformy ekonomiczne w Chinach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ekõnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekonomistka ż., ekonomia ż., ekonomista mos., ekonomiczność ż., ekonomizacja ż., ekonom mos., ekonomik mos.

przysł. ekonomicznie

Wiktionary

ekonomie

dobra królewskie

SJP.pl

ekonomik

1. gałąź ekonomii badająca zjawiska występujące w określonym dziale gospodarki, w jakimś rodzaju przedsiębiorstw;
2. dawniej, potocznie: gospodarka, gospodarstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. specjalista w dziedzinie ekonomii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. szkoła o profilu ekonomicznym

Wiktionary

Przykłady

Patrz:

ekonomizm

ekonomizacja

czynienie czegoś bardziej ekonomicznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynienie ekonomiczniejszym

przymiotnik

region jednorodny ekologicznie; region ekologiczny

SJP.pl

(1.1) ekol. biosfera

Wiktionary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

(1.2) inform. ogół sprzętu i/lub oprogramowania współpracującego ze sobą dzięki dostarczaniu przez jednego producenta

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) To przykłady skutków globalnego ocieplenia, które nie mają wpływu jedynie na działalność człowieka, ale także na ekosystemy.

strefa przejściowa między dwoma środowiskami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. strefa przejściowa między co najmniej dwoma ekosystemami;

Wiktionary

Ekoton (gr. "oikos" = dom + "tonos" = napinanie) – ekosystem, który stanowi strefę przejściową między co najmniej dwoma ekosystemami.

Zamieszkują go organizmy charakterystyczne dla obu biocenoz (efekt styku) oraz takie, które są swoiste tylko dla tej strefy. Obszary te charakteryzują się więc dużą bioróżnorodnością.

Wikipedia

ekotonowy

→ ekoton

SJP.pl

Patrz:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje

(1.2) film. ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

(1.3) bud. budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.

(1.4) elektron. określona część interfejsu graficznego wyświetlona w danej chwili na ekranie urządzenia elektronicznego

(1.5) kraw. duża naszywka na tył np. kurtki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekran ochronny (izolacja) – ekranowanie/zabezpieczenie przed porażeniem prądem elektrycznym, również przed niepożądanym wpływem wilgoci, ciepła itd.
ekran ochronny – środek ochrony przeciwporażeniowej dodatkowej (przy uszkodzeniu izolacji).
ekran akustyczny – chroni przez hałasem (np. z autostrady), oddziela dwa środowiska akustyczne (studio nagraniowe).
ekran elektrostatyczny – osłona chroniąca wydzielony obszar przed wpływem zewnętrznego pola elektrycznego.
ekran magnetyczny – osłona chroniąca wydzielony obszar przed wpływem zewnętrznego pola magnetycznego.
ekran elektromagnetyczny – osłona chroniąca wydzielony obszar przed wpływem zewnętrznego pola elektromagnetycznego.
ekran przeciwkumulacyjny – osłona chroniąca pancerz pojazdu przed pociskami kumulacyjnymi.
ekran – rodzaj mebla, stanowiący osłonę przed światłem, ciepłem lub przeciągami.
ekran projekcyjny – ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy (zastosowania: kino, kino domowe, prezentacje).
ekran – potocznie o części telewizora lub monitora, na której wyświetlany jest obraz (kineskop, wyświetlacze LCD, LED, OLED, PDP); również błyszczący ekran.
wyświetlacz (LCD, LED, OLED) – część mobilnych urządzeń elektronicznych na której wyświetlane są informacje (np. ekran telewizora, monitora LCD, notebooka, palmtopa, telefonu komórkowego, odtwarzacza ...
ekran dotykowy – j.w. wzbogacona o funkcje zaznaczania/wskazywania przez dotyk.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ekran telewizora jest tak zakurzony, że nic nie widać.

(1.2) Kiedy wczoraj byłem w kinie, nie mogłem nic zobaczyć, bo siedzący przede mną grubas zasłaniał mi cały ekran.

(1.3) Przy autostradzie postawiono dźwiękoszczelne ekrany.

Wiktionary

ekranizacja

adaptacja filmowa;
1. opracowanie dzieła literackiego w wersji filmowej;
2. film powstały w wyniku takiego opracowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opracowanie sztuki teatralnej, powieści itp. w wersji filmowej

(1.2) film na podstawie sztuk teatralnej, powieści itp.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Podobała mi się charakteryzacja hobbitów w ekranizacji tej trylogii.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekran m., ekranizowanie n., ekranizator m., ekranik mrz.

Wiktionary

ekranolot

statek powietrzny latający dzięki aerodynamicznemu efektowi bliskości podłoża; ekranoplan

SJP.pl

ekranopis

urządzenie spełniające funkcję maszyny do pisania i telefonu, wyposażone w monitor

SJP.pl

ekranoplan

statek powietrzny latający dzięki aerodynamicznemu efektowi bliskości podłoża; ekranolot

SJP.pl

ekranoza

lekceważąco: umieszczanie ekranów tam, gdzie jest to zbyteczne

SJP.pl

ekrazyt

materiał wybuchowy o właściwościach kruszących

SJP.pl

Ekrazyt () – nazwa kruszącego materiału wybuchowego, który stosowany był przede wszystkim w trakcie I wojny światowej przez armię Austro-Węgier, a obecnie ma znaczenie wyłącznie historyczne. Jego skład bazował na nitrozwiązkach aromatycznych bądź ich solach amonowych, jednak istnieją wątpliwości co do dokładnego składu tego materiału.

Wikipedia

ekrazytowy

→ ekrazyt

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z ekrazytem, dotyczący ekrazytu

Wiktionary

Patrz:

ekrazyt

Powiązane:

rzecz. ekrazyt mrz.

Wiktionary

ekrazytówka

środowiskowo: pocisk wypełniony ekrazytem

SJP.pl

ekron

biblijne miasto

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekron – filistyńskie miasto należące do pentapolis
Ekron – miasto w stanie Kentucky (Stany Zjednoczone)

Wikipedia

ekronita

mieszkaniec Ekronu (biblijnego miasta)

SJP.pl

ekronitka

mieszkanka Ekronu (biblijnego miasta)

SJP.pl

ekrytuar

dawniej: komplet przyborów do pisania

SJP.pl

eks

potocznie: były partner życiowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. były mąż / narzeczony / chłopak

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) pot. była żona / narzeczona / dziewczyna

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dzwonił do mnie mój eks, chce się spotkać.

(2.1) Spotkałem się z moją eks, żeby omówić kwestię podziału majątku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛks, AS: eks

Wiktionary

Powiązane:

temsłow. eks-

Wiktionary

(1.1) były aktor

(1.2) daw. poborca podatków stałych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Teraz jednakże dyr. Dąbrowski nie widział go w swym zespole, wskutek czego eksaktor został kierownikiem w dzielnicowym wydziale kultury.

(1.2) […] posesorem dzierżawnym w Rembowie był niejaki Melchior Sutkowski, skarżący się na urodzonych eksaktorów starosty wyszogrodzkiego, którzy przy odbiorze podatków dopuszczali się nadużyć.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fż. eksaktorka

Wiktionary

eksaktorka

była aktorka

SJP.pl

eksametr

jednostka długości równa 10^18 metrów

SJP.pl

ekscelencja

1. tytuł honorowy nadawany w różnych krajach dostojnikom państwowym i kościelnym (w Kościele katolickim dotyczy: arcybiskupa, biskupa, wyższych urzędników Kurii Rzymskiej oraz niektórych infułatów);
2. osoba nosząca ten tytuł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

Wiktionary

Ekscelencja (łac. "excellentia" – wyższość, pierwszeństwo, wyborny) – tytuł honorowy przysługujący niektórym wyższym urzędnikom państwowym, członkom rodzin królewskich i hierarchom kościelnym, takim jak prezydent, premier, ambasador, minister spraw zagranicznych oraz arcybiskup i biskup.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) [...] Ojciec Święty Benedykt XVI wyznaczył Jego Ekscelencję Antoniego Dziemiankę Administratorem Apostolskim (…) Archidiecezji Mińsko-Mohylewskiej.

Wiktionary

(1.1) ekscentryczność, ekscentryzm

Wiktionary

ekscentryczka

kobieta wzbudzająca zainteresowanie, zadziwiająca lub bulwersujący oryginalnością, odbiegająca swoim zachowaniem lub wyglądem od ogólnie przyjętych zwyczajów i norm; dziwaczka, oryginał, dziwoląg, odmieniec

SJP.pl

ekscentryczniej

stopień wyższy od przysłówka: ekscentrycznie

SJP.pl

ekscentryczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ekscentryczny

SJP.pl

ekscentryczność

1. dziwne, odbiegające od ogólnie przyjętych zwyczajów i norm zachowanie, postępowanie, wygląd, strój itp.; ekstrawagancja, ekstrawaganckość, ekscentryzm;
2. w matematyce: odległość ogniska elipsy od jej środka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

(1.2) psych. postawa odbiegająca od przeciętności manifestująca się wymyślnością ubioru, fryzury, zachowania, poglądów;

(1.3) mat. jeden z parametrów krzywej stożkowej;

(1.4) fiz. jedna z wielkości charakteryzującej kształt orbity, opisywanej równaniem parametrycznym krzywej stożkowej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekscentryczność (ekscentryzm) – w psychologii postawa;
ekscentryczność (mimośród) – w geometrii parametr charakteryzujący krzywą stożkową;
ekscentryczność (mimośród) – w fizyce parametr charakteryzujący krzywą stożkową – orbitę ciała niebieskiego;
ekscentryczność albo acentryczność – w teorii grafów maksymalna odległość wierzchołka grafu od innych wierzchołków.
mimośród

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. ekscentryk m., ekscentryczka ż., ekscentryzm m., ekscentrycyzm mrz.

przym. ekscentryczny

przysł. ekscentrycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) ekscentryzm

(1.3) mimośród

(1.4) mimośród

Wiktionary

ekscentryczny

1. wzbudzający zainteresowanie, zadziwiający lub bulwersujący oryginalnością, odbiegający od ogólnie przyjętych zwyczajów i norm; ekstrawagancki, dziwaczny, oryginalny;
2. w fizyce: niemający wspólnego środka; odśrodkowy, mimośrodowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) dziwaczny, odbiegający od normy

(1.2) geom. taki, który nie ma wspólnego środka

(1.3) techn. działający dzięki zastosowaniu mimośrodu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Z ekscentrycznego artysty i estety wyrósł twórca zaangażowany, aktywnie reagujący na problemy i dylematy epoki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: ekscẽntryčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekscentryk m., ekscentryczka ż., ekscentryczność ż., ekscentryzm m., ekscentrycyzm m.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dziwak, indywidualność, oryginał

Wiktionary

ekscentryzm

dziwne, odbiegające od ogólnie przyjętych zwyczajów i norm zachowanie, postępowanie, wygląd, strój itp.; ekstrawagancja, ekstrawaganckość, ekscentryczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa nacechowana innością, wymyślnością zachowań;

Wiktionary

Ekscentryzm – postawa nacechowana innością, wymyślnością zachowań, poglądów, gestów, ubioru. Jest utożsamiana z brakiem akceptacji względem norm społecznych.

Jednym z bardziej znanych ekscentryków wśród artystów był Salvador Dalí. Za ekscentryka uważa się także między innymi Mozarta i Witkacego.

Wikipedia

Powiązane:

przym. ekscentryczny

przysł. ekscentrycznie

rzecz. ekscentryczka ż., ekscentrycyzm mrz., ekscentryczność ż., ekscentryk mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekscentryczność

Wiktionary

ekscepcja

1. dawniej okoliczność umożliwiająca zawieszenie procesu sądowego lub odrzucenie powództwa;
2. dawniej: coś, co nie daje się objąć ogólną regułą; wyjątek

SJP.pl

Ekscepcja (łac. "exceptio") – pochodzący z prawa rzymskiego zarzut natury formalnoprawnej w stosunku do przebiegu postępowania sądowego, zgłoszony przez pozwanego na rozprawie sądowej. Ekscepcje dzieli się na peremptoryjne (niweczące proces, powodujące oddalenie pozwu) oraz dylatoryjne (tamujące postępowanie, powodujące odroczenie sprawy).

Wikipedia

ekscepcjonalizm

w geologii: przestarzały pogląd, według którego czynniki fizyczne, które działały w przeszłości na skorupę ziemską, różnią się całkowicie od czynników, które działają na tę skorupę w czasach dzisiejszych

SJP.pl

ekscepcjonalny

dawniej: niezgodny z regułami, zasadami, normami; wyjątkowy

SJP.pl

ekscept

dawniej: wyłączne prawo, przywilej

SJP.pl

ekscerpcja

wybieranie, wypisywanie w celach naukowych, dokumentacyjnych itp. z tekstów tego, co jest potrzebne badaczowi do jego pracy, np. fragmentów tekstu, wyjątków, cytatów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. robienie wyciągów z pism, dokumentów, dzieł; wybieranie ich fragmentów

(1.2) książk. fragment albo zbiór fragmentów wyciągnięty z jakiegoś pisma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈt͡sɛrpt͡sʲja, AS: ekscerpcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

czas. ekscerpować ndk.

rzecz. ekscerpowanie n., ekscerptor mos., ekscerptorka ż.

przym. ekscerpcyjny

Wiktionary

ekscerpcyjny

rzadko: związany z ekscerpcją - wybieraniem i wypisywaniem z tekstów tego, co jest potrzebne badaczowi do jego pracy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ekscerpcji, związany z ekscerpcją

Wiktionary

IPA: ˌɛkst͡sɛrpɔˈvãɲɛ, AS: ekscerpovãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekscerpcja ż., ekscerptor m.

czas. ekscerpować ndk.

przym. ekscerpcyjny

Wiktionary

ekscerpować

wybierać, wypisywać w celach naukowych, dokumentacyjnych itp. z tekstów to, co jest potrzebne badaczowi do jego pracy, np. fragmenty tekstu, wyjątki, cytaty

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) robić wyciągi z pism, dokumentów, dzieł, wybierać ich fragmenty

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Do analizy wskaźników nawiązania w utworach prozaicznych ekscerpowane były zasadniczo wielozdaniowe wypowiedzi narracyjne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛrˈpɔvat͡ɕ, AS: ekscerpovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekscerpcja, ekscerpowanie, ekscerptor

przym. ekscerpcyjny

Wiktionary

ekscerpt

dawniej:
1. wyciąg pisemny;
2. wyimek z dokumentu, cytowany w dziele naukowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

ekscerptorka

→ ekscerptor

SJP.pl

Patrz:

ekscerptor

eksces

wydarzenie, wybryk, wykroczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wybryk naruszający spokój albo porządek publiczny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eksces (prawo) – przekroczenie granic kontratypu, np. obrony koniecznej (zobacz też hasło ekscedent), albo zakresu porozumienia we współsprawstwie.
Nadmiar sferyczny – w geometrii eliptycznej nadwyżka sumy kątów w trójkącie sferycznym ponad 180°.

Wiktionary

Wiktionary

ekscytować

1. wprowadzać w stan podniecenia, pobudzenia emocjonalnego, poruszać wewnętrznie; podniecać, pobudzać, emocjonować, entuzjazmować;
2. ekscytować się - wprowadzać się w stan podniecenia, pobudzenia emocjonalnego; podniecać się, emocjonować się, entuzjazmować się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) podniecać, pobudzać, wzbudzać ożywienie

czasownik zwrotny niedokonany ekscytować się

(2.1) podniecać się, być pobudzonym

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ekscytuje mnie robienie filmów, które nie powinny istnieć.

(2.1) Kilkumiesięczny szczeniak, który dopiero co poznaje otaczający go świat, może ekscytować się praktycznie wszystkim.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstaza ż., ekscytacja ż., ekscytowanie n.

przym. ekscytujący

Wiktionary

ekscytron

prostownik rtęciowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. prostownicza lampa gazowana wypełniona parą rtęci, posiadająca pomocniczą anodę podtrzymującą wyładowanie elektryczne, gdy w obwodzie nie płynie prąd

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Element ten, o dużej mocy i sprawności energetycznej oraz trwałości, […] z powodzeniem wypiera powszechnie dawniej stosowane tyratrony, ignitrony i ekscytrony […].

Wiktionary

ekscytujący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywołujący silne emocje, podniecenie lub zainteresowanie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) To był naprawdę ekscytujący wykład, szkoda, że frekwencja nie dopisała.

Wiktionary

Powiązane:

czas. ekscytować

w architekturze antycznej i sakralnej: otwarta, półkolista nisza z kamienną ławą

SJP.pl

Wikipedia

eksfiltracja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. przenikanie wód podziemnych do wód powierzchniowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

eksfiltracja – przenikanie wód podziemnych do wód gruntowych,
eksfiltracja – ucieczka powietrza z pomieszczenia przez nieszczelności,
eksfiltracja – przenikanie ścieków z kanałów ściekowych do gruntu,
eksfiltracja (z ang. exfiltration) – w wojskowości żargonowe określenie skrytej ewakuacji. Jest to także wywożenie szpiega ze szpiegowanego kraju przez agentów państwa dla którego pracuje.

Wikipedia

eksfoliacja

1. proces złuszczania naskórka;
2. jeden z modeli wietrzenia skał poprzez łuszczenie się i oddzielanie kolejnych cienkich warstw od litej skały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego

(1.2) kosmet. złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w geologii: jeden z procesów wietrzenia insolacyjnego
w medycynie i kosmetyce: złuszczanie naskórka
w stomatologii: wypadanie zębów mlecznych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛksfɔˈlʲjat͡sʲja, AS: eksfolʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) złuszczanie naskórka, peeling

Wiktionary

eksfoliacyjny

→ eksfoliacja

SJP.pl

wydzielanie się pary i gazów z głębi Ziemi

SJP.pl

Ekshalacje, ekshalacje wulkaniczne, wyziewy wulkaniczne ( exhalatio „wydychanie”) – wyziewy składników lotnych magmy (gazów i par), wydobywające się z głębi ziemi; przejaw aktywności wulkanicznej.

Wikipedia

ekshaustor

ssawka; ssawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dmuchawa, ssawa, urządzenie wentylacyjne zasysające

Wiktionary

Wymowa:

:: fż. ekshibicjonistka ż.

przym. ekshibicjonistyczny

przysł. ekshibicjonistycznie

Wiktionary

ekshibicjonistka

1. kobieta, dotknięta zboczeniem seksualnym, polegającym na obnażaniu narządów płciowych w obecności obcych osób;
2. kobieta skłonna do ujawniania intymnych, drastycznych spraw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która obnaża się w miejscach publicznych

1. zboczenie seksualne polegające na obnażaniu narządów płciowych przy obcych osobach;
2. publiczne ujawnianie swoich spraw intymnych lub osobistych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;

(1.2) przen. skłonność do obnażania się w sprawach intymnych, często drastycznych

Wiktionary

Ekshumacja (z extra „poza, na zewnątrz”, humus „gleba”) – wydobycie zwłok lub szczątków w celu dokonania oględzin sądowych, lekarskich (np. aby ustalić bądź potwierdzić przyczynę zgonu) lub w celu przeniesienia ich do innego grobu (np. z leśnych mogił wojennych na cmentarze lub bliżej miejsca zamieszkania żyjących krewnych).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nieboszczka po kilku ekshumacjach byłaby przy mnie okazem zdrowia i urody.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekshumowanie n.

czas. ekshumować ndk.

przym. ekshumacyjny

Wiktionary

ekshumacyjny

związany z ekshumacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z ekshumacją, dotyczący ekshumacji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekshumacja ż., ekshumowanie n.

czas. ekshumować ndk.

Wiktionary

ekshumować

wydobyć (wydobywać) zwłoki z grobu w celu pochowania ich w innym miejscu lub przeprowadzenia oględzin sądowo-lekarskich

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) wydobywać pochowane zwłoki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ekshumowane zwłoki pomordowanych pochowano na miejscowym cmentarzu, a na wspólnym grobie położono pamiątkową płytę.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekshumacja ż., ekshumowanie n.

Wiktionary

eksklamacje

grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe najczęściej wtrącone do wypowiedzi, będące wyrazem emocjonalnego zaangażowania mówiącego; wykrzyknienie

SJP.pl

eksklawa

obszar państwa otoczony przez terytorium lądowe innego państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. geogr. część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

Wiktionary

ekskluzywizm

1. niedostępność dla ogółu; ekskluzywność;
2. w psychologii: zamykanie się w sobie, odgradzanie się od otoczenia

SJP.pl

ekskluzywniej

stopień wyższy od przysłówka: ekskluzywnie

SJP.pl

ekskluzywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ekskluzywny

SJP.pl

ekskluzywność

→ ekskluzywny

SJP.pl

(1.3) Ja to, proszę pana, jadę w sierpniu do Bułgarii. Konkretnie to do Złotych Piasków, wie pan, to taki bardzo ekskluzywny kurort – wyjaśniła z dumą kobieta.

Wiktionary

(1.1) Zwalisty, kwadratowy ekskomandos odwrócił się zaskakująco zwinnie i skinął na gości, żeby poszli za nim.

Wiktionary

ekskomunika

stwierdzone przez biskupa wykluczenie określonej osoby lub grupy osób ze wspólnoty Kościoła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

Wiktionary

Ekskomunika (z łac. "excommunicatio" – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna, polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Przeprowadzenie aborcji Kościół karze ekskomuniką ipso facto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika, AS: ekskõmũńika

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekskomunikowanie n.

rzucić lub rzucać klątwę, anatemę

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) rel. nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kapłan diecezji Sacramento w USA został ekskomunikowany za to, że jako zawieszony ksiądz odprawiał Mszę św. i publicznie szerzył swe antypapieskie nauczanie.

(1.1) Papież ekskomunikował buntowniczego króla i zwolnił jego poddanych ze złożonej mu przysięgi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvat͡ɕ, AS: ekskõmũńikovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekskomunikowanie n., ekskomunika ż.

ekskurs

1. odchylenie, odstąpienie od tematu; dygresja;
2. dodatek do dzieła wyjaśniający kwestie nie objęte głównym tematem, dodatkowe wyjaśnienie; aneks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. dygresja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ekskursją, dotyczący ekskursji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekskursja ż.

Wiktionary

ekskuza

dawniej: tłumaczenie się z czegoś, przeproszenie za błędy

SJP.pl

ekskuzować

dawniej:
1. wybaczać, uniewinniać;
2. ekskuzować się - tłumaczyć się z czegoś, przepraszać, kajać się; usprawiedliwiać się

SJP.pl

ekslibris

artystyczna nalepka z imieniem i nazwiskiem lub godłem właściciela umieszczana na wewnętrznej stronie okładki; ex libris (rzadko), ekslibrys (rzadko), księgoznak, znak własnościowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bibliot. znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

przymusowe wydalenie z mieszkania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi;

Wiktionary

Eksmisja – usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu lub z nieruchomości, z reguły na podstawie wyroku orzekającego eksmisję.

Pod pojęciem „eksmisja” należy rozumieć wszelkie czynności faktyczne i prawne zmierzające do opróżnienia lokalu lub nieruchomości z osób i rzeczy i wydania uprawnionej osobie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wczoraj w zielonogórskim sądzie ruszył drugi już proces o eksmisję rady wojewódzkiej SLD z wynajmowanej od miasta siedziby.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksmitowanie n., wyeksmitowanie n.

czas. eksmitować ndk., wyeksmitować dk.

przym. eksmisyjny

Wiktionary

eksmistrz

były mistrz

SJP.pl

eksmisyjny

→ eksmisja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eksmisją, dotyczący eksmisji

Wiktionary

Patrz:

eksmisja

Przykłady

(1.1) Wyrok eksmisyjny w sprawie rodziny W. zapadł, ale nie jest prawomocny.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksmisja ż., eksmitowanie n., wyeksmitowanie n.

Wikipedia

eksorpcja

w biologii: proces przechodzenia substancji w jelicie od błony śluzowej do światła

SJP.pl

ekspander

przyrząd do ćwiczeń w postaci rozciągliwych taśm lub sprężyn, służący wzmacnianiu siły mięśniowej

SJP.pl

Ekspander – graf o niewielkiej liczbie krawędzi, w którym każdy podzbiór wierzchołków ma dużo sąsiadów. Istnieje kilka nierównoważnych formalizacji tej własności, definiujących różne klasy ekspanderów. Ekspandery pozwoliły na uzyskanie kilku istotnych wyników z różnych dziedzin informatyki: dowodów w teorii złożoności, projektowaniu sieci sortujących, kodów korekcji błędów, ekstraktorów losowości i odpornych na błędy schematów komunikacji w sieciach komputerowych.

Wikipedia

ekspandor

guma oplatana żyłką polietylenową

SJP.pl

ekspandować

rozszerzać, rozwijać, powiększać

SJP.pl

ekspansja

1. rozprzestrzenianie się na jakimś obszarze;
2. dążenie kraju do powiększenia swojego terytorium, zwiększania wpływów politycznych, gospodarczych;
3. wzmocnienie sygnału o niskiej amplitudzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

(1.2) polit. zajmowanie przez państwo nowych terytoriów

(1.3) ekon. zdobywanie rynków zbytu

(1.4) fiz. zwiększanie się objętości substancji podczas przemian termodynamicznych w urządzeniach technicznych

(1.5) telekom. przekształcanie sygnału telekomunikacyjnego w taki sposób, aby wzmocnienie sygnałów o większej amplitudzie było większe

Wiktionary

Ekspansja – proces termodynamiczny, polegający na zwiększaniu objętości układu z wykonywaniem przez układ pracy. Rezultatem adiabatycznej ekspansji gazu jest obniżenie się jego temperatury. Procesem odwrotnym do ekspansji jest kompresja.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ekspansja islamu doprowadziła do odcięcia formującej się Europy od ziem azjatyckich i afrykańskich. Trwające od czasów Aleksandra Wielkiego otwarcie śródziemnomorskiego świata Greków i Rzymian na wschód i południe — przeszło do historii.

ekspansjonista

ekspansjonistyczny

dotyczący ekspansji lub ekspansjonizmu; ekspansywny

SJP.pl

ekspansjonizm

polityka państwa polegająca na zdobywaniu kontroli militarnej lub gospodarczej nad kolejnymi terytoriami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. dążenie do ekspansji;
2. zwiększanie zasięgu;
3. nieumiejętność opanowania, pohamowania uczuć

SJP.pl

ekspansywny

1. zwiększający swój rozmiar lub zasięg, zwłaszcza terytorialny;
2. dążący do rozszerzania sfery swoich wpływów lub władzy;
3. natarczywy i nieopanowany w przejawianiu swych uczuć; wybuchowy, wylewny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zwiększa swój zasięg

(1.2) taki, który dąży do ekspansji

(1.3) nieopanowany w przejawianiu swych uczuć

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspansywność ż., ekspansja ż., ekspansjonizm m.

przym. ekspansjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekspat, expat

Wiktionary

ekspatka

→ ekspata

SJP.pl

Patrz:

ekspata

ekspatriacja

1. wydalenie kogoś poza granice ojczyzny;
2. dobrowolne opuszczenie kraju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przymusowe wysłanie kogoś poza granicę rodowitego kraju

(1.2) dobrowolne opuszczenie ojczyzny

Wiktionary

Ekspatriacja – opuszczenie kraju ojczystego. Określenie stosowane jest zarówno do dobrowolnego opuszczenia ojczyzny, jak i przymusowego wydalenia, także w połączeniu z utratą obywatelstwa; wygnanie, banicja. Etymologicznie termin wywodzi się ze średniowiecznej łaciny: "expatriare" – „opuszczać ojczyznę” ("ex" oznacza „z”, a "patriā" „ojczyzna”).

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. ekspata mos., ekspatriant mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) banicja, wygnanie

(1.2) emigracja

Wiktionary

ekspatriant

osoba, która opuściła swoją ojczyznę dobrowolnie lub pod przymusem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto opuścił swoją ojczyznę

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspata mos., ekspatriacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wychodźca, emigrant

Wiktionary

ekspatriantka

→ ekspatrianta

SJP.pl

Patrz:

ekspatrianta

ekspatriować

1. zmuszać, zmusić kogoś do opuszczenia ojczyzny; wysiedlać (wysiedlić);
2. ekspatriować się - opuszczać, opuścić ojczyznę dobrowolnie lub pod przymusem

SJP.pl

ekspatryda

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. wychodźca, emigrant, bezkrajowiec, azylant

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W 1942 roku ekspatryda Tomasz Mann tłumaczył Amerykanom, że źródeł nazizmu należy szukać w oszalałej inflacji po I wojnie światowej. Sprawiła ona, że uczciwa praca każdego dnia i godziny przegrywała ze spekulacją i zwykłym kantem.

rzecz.

rzecz.

:: fm. ekspedient m.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) sprzedawczyni

Wiktionary

ekspediować

1. wysłać (wysyłać), wyprawić (wyprawiać) kogoś lub coś;
2. przestarzałe: obsłużyć (obsługiwać) klientów w sklepie

SJP.pl

ekspedite

bardzo dobrze, biegle, wprawnie; expedite

SJP.pl

ekspedycja

1. wyprawa zorganizowana w określonym celu
2. wysyłanie, wyprawianie czegoś (np. towarów)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyprawa zorganizowana w określonym celu; także.: grupa osób biorąca w niej udział

(1.2) wysyłanie przesyłek lub towarów na miejsce przeznaczenia

(1.3) wyprawianie gdzieś kogoś

(1.4) dział w instytucji zajmujący się przyjmowaniem i wysyłaniem towarów, papierów urzędowych itp.

(1.5) stpol. pismo urzędowe

(1.6) stpol. wyprawa wojenna

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

zorganizowana w jakimś celu wyprawa, podróż, misja
ekspedycja – pojęcie stosowane w gastronomii
Ekspedycja. Bogowie z kosmosu – komiks autorstwa Arnolda Mostowicza i Alfreda Górnego – scenariusz oraz Bogusława Polcha – rysunki
Ekspedytor – pojęcie związane z wysyłką towarów
Spedycja

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W ostatniej ekspedycji uczestniczyło blisko czterdzieści osób.

dział w instytucji zajmujący się przyjmowaniem i wysyłaniem towarów

SJP.pl

ekspektatywa

1. nadanie przez papieża beneficjum przez tzw. prewencję;
2. dawniej: prawo do dóbr, godności itp., których objęcie nastąpić miało dopiero w określonych okolicznościach;
3. dawniej: pismo królewskie gwarantujące nadanie np. godności w razie wakansu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. nadzieja, widoki na przyszłość, oczekiwanie

(1.2) hist. pismo królewskie lub papieskie przyrzekające nadanie godności, stanowisk lub beneficjów w razie wakatu

(1.3) praw. sytuacja, w której niektóre wymogi prawne dotyczące powstania wierzytelności lub innego prawa podmiotowego zostały częściowo spełnione;

Wiktionary

Ekspektatywa (śrdw. łac. exspectativa, expectativa z łac. expectare „wypatrywać; oczekiwać”) „oczekiwanie prawne” ("wierzytelność przyszła") – sytuacja, w której niektóre wymogi prawne dotyczące powstania wierzytelności lub innego prawa podmiotowego zostały częściowo spełnione. Warunkami tymi mogą być m.in.:

Wikipedia

Przykłady

(1.3) Z chwilą zawarcia umowy, o której mowa w art. 18 ust. 1, powstaje ekspektatywa własności. Ekspektatywa własności jest zbywalna wraz z wkładem budowlanym albo jego wniesioną częścią, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji.

Wiktionary

ekspens

przestarzale: wydatek, nakład, koszt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. przest. ponoszony koszt

Wiktionary

Powiązane:

czas. ekspensować

Przykłady

(1.1) Z orbity można było go wziąć za jedną z większych spośród licznych planetarnych farm soków roślinnych. Dopiero eksperckie oko zauważyłoby lądowiska myśliwców rozmieszczone po okręgu wokół niskiego głównego bunkra.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspert mos., ekspertka ż.

Wiktionary

eksperckość

→ ekspercki

SJP.pl

Patrz:

ekspercki

eksperiencja

dawniej: doświadczenie, biegłość w czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkspɛrt, AS: ekspert

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspertyza ż.

:: fż. ekspertka ż.

przym. ekspercki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) biegły, fachowiec, opiniodawca, profesjonalista, rzeczoznawca, specjalista, zawodowiec, znawca; pot. fachman, fachura, spec

Wiktionary

ekspertka

→ ekspert

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: ekspert

Wiktionary

Patrz:

ekspert

Przykłady

(1.1) Poniżej znajduje się formularz za pośrednictwem którego możecie zadawać pytania ekspertce związane z kosmetyką i kosmetologią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈpɛrtka, AS: ekspertka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspertyza ż.

:: fm. ekspert m.

przym. ekspercki

Wiktionary

ekspertowy

związany z ekspertem

SJP.pl

ekspertyza

1. analiza, badanie prowadzone przez eksperta;
2. orzeczenie wydane jako wynik tego badania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) badanie przeprowadzane przez eksperta

(1.2) orzeczenie wydane po badaniu przez eksperta

Wiktionary

Ekspertyza – zespół czynności badawczych przeprowadzany przez biegłego w danej dziedzinie, na zlecenie organu procesowego, zakończonych wystawieniem przez niego opinii, która może pełnić funkcję dowodu w postępowaniu. W przypadku, gdy wymagają tego okoliczności, powołuje się kilku biegłych z różnych dziedzin, którzy wspólnie przeprowadzają ekspertyzę. Jej wynikiem jest wówczas kilka odrębnych opinii, dotyczących tej samej sprawy.

Wikipedia

Powiązane:

(1.2) nauk. doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;

Wiktionary

→ eksperymentalizm

SJP.pl

Patrz:

eksperymentalizm

eksperymentalistka

→ eksperymentalista

SJP.pl

Patrz:

eksperymentalność

1. cecha czegoś dotyczącego eksperymentu - próby realizacji nowatorskiego pomysłu;
2. cecha czegoś opartego na eksperymencie - doświadczeniu naukowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co eksperymentalne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɔɕt͡ɕ, AS: eksperỹmẽntalność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperyment m., wyeksperymentowanie n., eksperymentowanie n., eksperymentatorka ż.

czas. eksperymentować, wyeksperymentować

przym. eksperymentalny

Wiktionary

eksperymentalny

przymiotnik

(1.1) związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy

(1.2) nauk. opierający się na eksperymencie

Wiktionary

eksperymentator

osoba dokonująca doświadczeń naukowych, eksperymentów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek realizujący nowe pomysły, testujący nowości, przeprowadzający eksperymenty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr, AS: eksperỹmẽntator

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperyment m., eksperymentatorstwo n., eksperymentowanie n., eksperymentatorka ż.

czas. eksperymentować ndk.

przym. eksperymentatorski, eksperymentalny

Wiktionary

eksperymentatorka

kobieta dokonująca doświadczeń naukowych, eksperymentów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: eksperymentator

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntaˈtɔrka, AS: eksperỹmẽntatorka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksperyment m., eksperymencik m., eksperymentalność ż., eksperymentowanie n.

:: fm. eksperymentator m.

czas. eksperymentować ndk.

przym. eksperymentalny

przysł. eksperymentalnie

Wiktionary

eksperymentatorski

→ eksperymentator

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) właściwy eksperymentatorowi, związany z eksperymentami

Wiktionary

Patrz:

eksperymentator

Powiązane:

rzecz. eksperymentator mos., eksperyment m., eksperymentatorstwo n., eksperymentowanie n., eksperymentalizm mrz.

czas. eksperymentować ndk.

przym. eksperymentalny

Wiktionary

eksperymentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperymentatorka ż., eksperymentowanie n., eksperyment mrz., eksperymentator mos., eksperymentatorstwo n., eksperymentalność ż.

przym. eksperymentalny, eksperymentatorski

przysł. eksperymentalnie, eksperymentatorsko

Wiktionary

ekspezetpeerowiec

były członek PZPR (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) były członek PZPR (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej)

Wiktionary

ekspiacja

1. przebłaganie, pokuta;
2. zadośćuczynienie, odkupienie winy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. pokuta za popełnione grzechy, odkupienie ich przed Bogiem i przed ludźmi

Wiktionary

Ekspiacja (łac. "expiatio" „odpokutowanie za winę, oczyszczenie”) – ludzkie działanie o charakterze religijnym (pokuta), mające na celu przywrócenie jedności z Bogiem naruszonej grzechem samego pokutującego lub innego człowieka czy społeczności.

eksplantat

narząd, tkanka lub ich fragmenty, pobrane z organizmu i hodowane w warunkach sztucznych in vitro

SJP.pl

Eksplantat – wyodrębniony fragment tkanki lub narządu użyty do zapoczątkowania kultury "in vitro".

Wikipedia

eksplicite

[czytaj: eksplic-ite] wyraźnie i jednoznacznie; eksplicytnie

SJP.pl

eksplicytność

→ eksplicytny

SJP.pl

Patrz:

eksplicytny

wyraźny i jednoznaczny

SJP.pl

eksplikacja

wyjaśnianie, tłumaczenie

(1.1) techn. używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn

(1.2) górn. wydobywanie bogactw naturalnych

(1.3) uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem

Wiktionary

Eksploatacja – pojęcie interdyscyplinarne, które może być różnie pojmowane, np. w inżynierii to użytkowanie (wraz z naprawami, konserwacją itp.) maszyn, urządzeń lub różnych innych systemów technicznych, w ekonomii – to wykorzystywanie złóż mineralnych, np. węgla, lub sposób gospodarowania środkami trwałymi w przedsiębiorstwie, w polityce – to wykorzystywanie siły roboczej i wyzysk klasowy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) DB prowadzi eksploatację swoich tras według EBO.

(1.2) Przy obecnym tempie wydobycia węgla kamiennego w Polsce, złóż eksploatowanych i wytypowanych do eksploatacji wystarczy do 2035 roku – informuje Najwyższa Izba Kontroli.

(1.3) Dzisiaj większość lasów jest ekonomicznie wykorzystywana, albo jako las użytkowy albo przez rabunkową eksploatację.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksploatator m., eksploatowanie n.

czas. eksploatować ndk., wyeksploatować dk.

przym. eksploatacyjny, eksploatatorski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) użycie, użytkowanie, wykorzystanie, wykorzystywanie

(1.2) wydobycie, wydobywanie

(1.3) wyzysk

Wiktionary

eksploatacyjny

→ eksploatacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Propaganda niemiecka eksploatowała jak mogła tragedię katyńską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplɔaˈtɔvat͡ɕ, AS: eksploatovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksploatacja ż., eksploatowanie n.

przym. eksploatacyjny, eksploatatorski

czas. wyeksploatować

Wiktionary

książkowo:
1. wybuchnąć, wybuchać, rozpaść się, rozpadać się na drobne kawałki z hukiem;
2. przenośnie: gwałtownie dać, dawać ujście swoim emocjom; wybuchnąć, wybuchać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dwuaspektowy

(1.1) z hukiem i gwałtownie rozpadać się (rozpaść się) na mniejsze kawałki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Czarownik dodał kilka kolorowych substancji i nagle z kotła eksplodowała brązowa, śmierdząca maź.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ, AS: eksplodovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksplodowanie n., eksplozja

przym. eksplozywny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wybuchać, wylatywać w powietrze, detonować się

Wiktionary

eksploracja

badanie, poszukiwanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eksploracja danych
Eksploracja kosmosu
Eksploracja arbitralna
Eksploracja obiektów
Eksploracja stanowisk archeologicznych
Eksploracja zabytków ruchomych
Eksploracja (słuchowisko)

SJP.pl

eksplorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|eksplorować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplɔrɔˈvãɲɛ, AS: eksplorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. eksplorować ndk.

rzecz. eksploracja ż., eksplorator m.

IPA: ɛksˈplɔzʲja, AS: eksplozʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksplodowanie n.

czas. eksplodować

przym. eksplozywny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wybuch

Wiktionary

eksplozyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdolność do wybuchu

Wiktionary

eksplozyjny

przymiotnik od: eksplozja

SJP.pl

eksplozymetr

przyrząd mierzący stopień zagrożenia wybuchem różnych substancji, przeważnie cieczy i gazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) detektor gazów palnych

Wiktionary

Eksplozymetr – przyrząd przeznaczony do pomiaru stopnia zagrożenia wybuchem gazów i par cieczy palnych. Eksplozymetry mierzą stężenie czynnika palnego w powietrzu, porównują z granicami wybuchowości (najczęściej z dolną granicą wybuchowości). W razie przekroczenia ustawionego limitu włącza się alarm ostrzegający o zagrożeniu.

Wikipedia

eksplozywność

→ eksplozywny

SJP.pl

Patrz:

eksplozywny

przymiotnik

(1.1) rzad. wybuchowy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) O tym co się stało w już mijającym, eksplozywnym dwudziestym stuleciu, czego byłem często naocznym świadkiem, spróbuję opowiedzieć.

Wiktionary

Powiązane:

czas. eksplodować

(1.1) przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.

Wiktionary

Eksponat – przedmiot wystawiony na pokaz.

zmieniający się w postępie geometrycznym; wykładniczy, eksponencjalny

SJP.pl

eksponens

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

1. wysunięty na pierwszy plan;
2. znajdujący się na niebezpiecznym miejscu, najbardziej narażony na coś

SJP.pl

eksponować

pokazywać, wystawiać na widok publiczny

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyeksponować)

(1.1) wystawiać na pierwszy plan

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) wystawiać na pokaz

(2.2) fot. wystawiać kliszę fotograficzną na działanie światła

czasownik zwrotny niedokonany eksponować się (dk. wyeksponować się)

(3.1) wystawiać siebie na działanie czego

(3.2) być wystawianym

Wiktionary

Przykłady

(2.1) Towary w supermarkecie są eksponowane w atrakcyjny sposób, aby skusić klientów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksponat mrz., eksponent mos., eksponowanie n., wyeksponowanie n., ekspozycja ż.

przym. eksponowany

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) akcentować, podkreślać, uwidaczniać, uwydatniać

(2.1) pokazywać, prezentować, udostępniać, wystawiać

(2.2) naświetlać

(3) wystawiać się

Wiktionary

eksporcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

eksportacja

1. uroczyste wyprowadzenie zwłok do kościoła lub kaplicy przed pogrzebem;
2. przewóz zwłok do miejsca pochówku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uroczyste wyprowadzenie zwłok do kaplicy przed pogrzebem

(1.2) przewóz zwłok na miejsce pochówku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrˈtat͡sʲja, AS: eksportacʹi ̯a

Wiktionary

eksporter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

eksporter

Powiązane:

rzecz. eksport m.

:: fm. eksporter m.

czas. eksportować

Wiktionary

eksporterski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eksporterem, dotyczący eksportera, będący eksporterem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksporter mos., eksport mrz., eksportowanie n.

czas. eksportować ndk., wyeksportować dk.

przym. eksportowy

Wiktionary

eksportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekon. sprzedawanie towarów lub usług za granicę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrtɔˈvãɲɛ, AS: eksportovãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksport m., eksporter m.

czas. eksportować

przym. eksportowy, eksporterski

Wiktionary

eksportować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) ekon. hand. wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego

(1.2) inform. przetwarzać dany zbiór informacji w jeden plik

(1.3) sport. wysyłać zawodnika do innego klubu na mocy kontraktu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Polska eksportowała do Finlandii cukier, sodę, naftę, a sprowadzała niewielkie ilości artykułów papierniczych.

(1.1) Duże sukcesy handlowe firma odnosiła w produkcji i sprzedaży obiektywów i aparatów fotograficznych, które eksportowano do wielu krajów Europy Zachodniej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrˈtɔvat͡ɕ, AS: eksportovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksport m., eksporter m., eksporterka ż., eksportowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wywozowy

Wiktionary

eksposesja

dawniej: pozbawienie kogoś majątku; wywłaszczenie

SJP.pl

eksposeł

były poseł

SJP.pl

eksposłanka

była posłanka

SJP.pl

ekspowstaniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto był dawniej powstańcem

Wiktionary

ekspozycja

1. zbiór przedmiotów umieszczonych w miejscu publicznym;
2. pokaz;
3. położenie budynku w stosunku do stron świata;
4. naświetlenie materiału światłoczułego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa

(1.2) zbiór przedmiotów umieszczonych na wystawie (w muzeum, galerii itp.)

(1.7) liter. wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu

(1.11) meteorol. położenie stoku w stosunku do promieni słonecznych lub wiatru; wystawa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekspozycja – synonim słów: pokaz, wystawa
ekspozycja w architekturze
ekspozycja w biologii
ekspozycja w fizyce i dozymetrii
ekspozycja w fotografii
ekspozycja w geografii
ekspozycja w handlu
ekspozycja w literaturze
ekspozycja w muzyce
ekspozycja w reklamie
ekspozycja sztuki – wystawa sztuki
ekspozycja we wspinaczce

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tej części muzeum umieszczona jest ekspozycja wilczych czaszek.

(1.2) Ekspozycja zawiera broń i ozdoby z epoki brązu.

(1.3) Oprócz doskonałego położenia budynku w bliskości centrum miasta na terenach zielonych, ważną zaletą obiektu jest jego południowa ekspozycja, która zapewnia jego lokatorom wysokie nasłonecznienie ich mieszkań.

(1.5) Czas ekspozycji w astrofotografii liczy się w dziesiątkach minut, a nawet w godzinach.

(1.7) W „Świętoszku” Molier stworzył świetną ekspozycję, w zręczny sposób charakteryzując obie strony konfliktu: świętoszków, z Tartuffe'em na czele i sprzeciwiającej im się grupie, świadomej fałszywości Tartuffe'a.

(1.8) Po ekspozycji tematu w fudze, jest on przeprowadzany w innych tonacjach od wyjściowej, które to przeprowadzenia przedzielone są łącznikami.

(1.9) Rolą repryzy, ostatniej części formy sonatowej, jest powtórzenie materiału ekspozycji, jednak oba tematy ekspozycji występują w tej samej tonacji w sonatach durowych lub w tonacjach jednoimiennych w sonatach molowych.

(1.10) Jednostką ekspozycji jest rentgen, czyli kulomb na kilogram (C/kg).

(1.11) Ekspozycja stoku ma spory wpływ na sumę opadów atmosferycznych i dopływ promieni słonecznych na obszarach o zróżnicowanej rzeźbie terenu. Na półkuli północnej stoki o ekspozycji południowej są bardziej nasłonecznione. Natomiast stoki dowietrzne charakteryzują się częstszym występowaniem opadów aniżeli zawietrzne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔˈzɨt͡sʲja, AS: ekspozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksponat m., eksponent m., eksponowanie n., przeeksponowanie n., ekspozytura ż.

czas. eksponować, wyeksponować

przym. ekspozycyjny, eksponencjalny, eksponowany

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wystawa, pokaz, prezentacja

(1.2) wystawa

(1.5) naświetlanie

(1.11) wystawa

Wiktionary

ekspozycyjka

zdrobnienie od: ekspozycja

SJP.pl

ekspozycyjny

związany z ekspozycją

SJP.pl

ekspozytor

osoba odpowiedzialna za organizację ekspozycji produktów w lokalu; merchandiser

SJP.pl

ekspozytura

oddział, filia, placówka, przedstawicielstwo

SJP.pl

(1.1) Kto myślał, że nikt nie zdoła odebrać ekspremierowi palmy pierwszeństwa w rankingu największych łapówkarzy, ten nie doceniał możliwości indyjskich polityków.

(1.1) Nazwisko ekspremiera figurować ma nadto na tzw. liście Dochnala, obejmującej ludzi wytypowanych do korupcji przez rosyjski koncern paliwowy Łukoil.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspremierówna ż.

Wiktionary

ekspremierka

była premierka

SJP.pl

ekspremierówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka byłego kierownika rządu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Magda Wójcik, opromieniona sławą świeżej sesji w Playboyu, świetnie powoziła, ale przede wszystkim lansowała się w towarzystwie wiotkiej ekspremierówny Agaty Buzek.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspremier m.

Wiktionary

ekspres

expres;
1. pośpieszna przesyłka pocztowa;
2. pociąg pośpieszny; express;
3. urządzenie elektryczne do szybkiego parzenia kawy;
4. dawniej: karabin szybkostrzelny;
5. potocznie: zamek błyskawiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie elektryczne służące do parzenia kawy;

(1.2) szybszy pociąg osobowy o wysokim standardzie poruszający się między dużymi miastami;

(1.3) pośpieszna przesyłka pocztowa, którą dostarcza się od razu po nadejściu do urzędu pocztowego

(1.4) sposób wykonania usługi szybciej niż zwykle, ale za wyższą opłatą

(1.5) dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy;

(1.6) sztucer podwójny o poziomym lub pionowym ułożeniu luf gwintowanych;

(1.7) pot. zamek błyskawiczny

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekspres – zamek błyskawiczny
ekspres – rodzaj pociągu
ekspres – rodzaj broni
ekspres do kawy
ekspres wspinaczkowy

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Napijesz się kawy? Wolisz z ekspresu czy rozpuszczalną?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛksprɛs, AS: ekspres

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. espresso n.

przym. ekspresowy

przysł. ekspresowo

Wiktionary

ekspresem

przestarzale: posłaniec, goniec; expres

SJP.pl

ekspresiak

1. czasopismo, w którego tytule występuje słowo "ekspres" (np. Express Wieczorny);
2. pociąg ekspresowy; ekspres

SJP.pl

ekspresja

1. wyrazisty sposób wyrażania uczuć, przeżyć lub myśli;
2. zdolność przekonującego wyrażania i przekazywania emocji;
3. ekspresja genu - odczytanie informacji genetycznej i przepisanie jej na białka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyraziste i sugestywne wyrażanie (uzewnętrznianie) uczuć

(1.2) biol. wyrażenie, w postaci transkryptu RNA lub produktu polipeptydowego, informacji genetycznej zawartej w genomie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

w psychologii – ekspresja emocji, ekspresja mimiczna
w genetyce – ekspresja genu
w sztuce – ekspresjonizm

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛksˈprɛsʲja, AS: ekspresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekspresjonistyczny, ekspresyjny, ekspresywny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ekspresjonistyczne; cecha tych, którzy są ekspresjonistyczni

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekspresjonistyczny

przysł. ekspresjonistycznie

rzecz. ekspresjonizm mrz., ekspresyjność ż.

Wiktionary

ekspresjonistyczny

→ ekspresjonizm

(1.1) Także w liryce ekspresjonizmu znajdujemy sonety, tam miały odzwierciedlać upadek starych wartości albo groteskowość i dziwność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: ekspresʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspresja ż., ekspresyjność ż., ekspresjonista m., ekspresjonistka ż., ekspresjonistyczność ż.

przym. ekspresjonistyczny, ekspresyjny

przysł. ekspresyjnie

Wiktionary

ekspresowy

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się dużą szybkością

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Lubię podróżować pociągiem ekspresowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksprɛˈsɔvɨ, AS: ekspresovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. espresso n., ekspres

ekspresyjny

Powiązane:

rzecz. ekspresja ż., ekspresjonizm m., ekspresjonista m., ekspresjonistka ż., ekspresjonistyczność ż., postekspresjonizm m., postekspresjonista m., postekspresjonistka ż.

przym. ekspresyjny, nieekspresyjny, ekspresjonistyczny, postekspresjonistyczny

przysł. ekspresyjnie, nieekspresyjnie, ekspresjonistycznie, postekspresjonistycznie

Wiktionary

ekspresyjny

silnie oddziałujący na odbiorcę, mający dużą siłę wyrazu; ekspresywny, sugestywny, wyrazisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odznaczający się siłą wyrazu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspresjonizm mrz., ekspresja ż., ekspresyjność ż.

eksprezydentówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka eksprezydenta (byłej głowy państwa w niektórych ustrojach)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nie ujmując Maserakowi talentu, to jednak oczy widzów będą zwrócone na eksprezydentównę. Miała być Kopciuszkiem programu i kto wie, czy nim nie zostanie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksprezydent m.

przym. eksprezydencki

Wiktionary

ekspropriacja

przymusowe pozbawienie prawa własności; wywłaszczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

1. brutalne usuwanie z kraju lub posiadłości; rugowanie;
2. faza kaszlu, w której powietrze wydostaje się na zewnątrz wraz z wydzieliną; odkrztuszanie

SJP.pl

Ekspulsja (łac. "expulsio") – wydalenie dyplomaty uznanego za persona non grata po upłynięciu wyznaczonego terminu opuszczenia kraju przyjmującego misję dyplomatyczną i utracie immunitetu dyplomatycznego.

Wikipedia

ekspulsować

wydalać kogoś pod przymusem z kraju lub posiadłości; rugować, wydalać

SJP.pl

ekspulsywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ekspulsywne; cecha tych, którzy są ekspulsywni

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekspulsywny

przysł. ekspulsywnie

Wiktionary

ekspułkownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący ekstazy, wywodzący się z ekstazy; będący wynikiem ekstazy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ekstatyczny taniec pary trwał prawie dwie godziny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ekstatyčny

Wiktionary

Powiązane:

przysł. ekstatycznie

dawniej: wpadać w zachwyt; unosić się

SJP.pl

ekstazy

SJP.pl

ekstemporale

ćwiczenie polegające na tłumaczeniu z jednego języka na drugi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. ćwiczenie klasowe polegające na tłumaczeniu słów z jednego języka na drugi bez przygotowania

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zawracano dzieciom głowy, jak się to zdarza i w nowszych czasach, łaciną, greczyzną, pensami, ekstemporaliami, składaniem wierszy łacińskich; słowem — karmiono je taką sieczką klasyczną, która rozdyma, ale nie tuczy.

Wiktionary

ekstender

1. urządzenie do powiększania prącia;
2. urządzenie zwiększające dystans transmisji interfejsu USB lub sygnału wideo

SJP.pl

ekstensja

1. rozciągłość, zasięg;
2. rozciągłość jako główna cecha przestrzeni;
3. właściwość ciał polegająca na ich trójwymiarowości;
4. zakres funkcji zdaniowej wyznaczony przez zbiór wszystkich przedmiotów, których nazwy podstawione za zmienne przekształcają tę funkcję w zdanie prawdziwe

SJP.pl

Ekstensja – w logice, semantyce logicznej, filozofii języka i semantyce językoznawczej zakres stosowalności terminu, pojęcia lub wyrażenia, czyli zbiór przedmiotów, do których dane wyrażenie się odnosi albo do których można je poprawnie zastosować. Ekstensję przeciwstawia się zwykle intensji, czyli treści pojęcia lub zespołowi warunków określających, do czego dane wyrażenie może się stosować.

Wikipedia

ekstensjonalność

pojęcie z dziedziny logiki: cecha zdania złożonego zależna tylko od wartości zdań składowych, a nie od ich kolejności

SJP.pl

Wikipedia

ekstensor

mięsień prostujący; prostownik

SJP.pl

Ekstensor – przestrzeń metryczna X spełniająca warunek:

Wikipedia

ekstensyfikować

sprawiać, że coś jest ekstensywne, np. ekstensyfikować produkcję rolną

SJP.pl

ekstensywnie

przysłówek

(1.1) w sposób ekstensywny

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekstensywny

Wymowa:

IPA: ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ, AS: ekstẽũ̯syvny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstensywność

przysł. ekstensywnie

Wiktionary

eksterier

ogół zewnętrznych cech morfologicznych zwierzęcia lub rośliny; pokrój

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zootechn. pożądany zespół zewnętrznych cech budowy ciała zwierzęcia

Wiktionary

Eksterier – pokrój, zewnętrzna budowa ciała zwierzęcia (konia, bydła, psa), zgodna z wzorcami rasy.

Pokrój jest to zespół zewnętrznych cech budowy ciała zwierzęcia określających stan rozwoju kośćca i umięśnienia oraz proporcje pomiędzy nimi, czyli harmonijność budowy ciała.

Wikipedia

eksterioryzacja

1. w psychologii: uzewnętrznianie czegoś, wychodzenie na zewnątrz, stawanie się czymś innym; eksternalizacja, uzewnętrznienie;
2. w parapsychologii: czasowe opuszczenie ciała fizycznego poprzez świadomość; OBE, OOBE

SJP.pl

Wikipedia

eksterioryzować

uzewnętrzniać coś, wychodzić z tym na zewnątrz; eksternalizować

SJP.pl

eksterminacja

1. wyniszczenie lub masowa zagłada określonych grup ludności; unicestwienie, eliminacja;
2. rzadko, dawniej: wydalenie kogoś z kraju; banicja, ekspulsja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) systematyczne działanie zmierzające do zagłady, wyniszczenia określonych grup ludności w imię jakiejś idei

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ludobójstwo
eksterminacja gatunku

Wikipedia

Przykłady

Patrz:

eksterminator

eksterminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|eksterminować.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eksterminacja ż., eksterminator m.

czas. eksterminować ndk.

przym. eksterminacyjny

Wiktionary

eksterminować

unicestwiać, niszczyć

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) dokonywać eksterminacji, mordować w sposób masowy i zorganizowany określone grupy ludności

(1.2) książk. niszczyć, zabijać (zwierzęta uznawane za szkodniki)

(1.3) przest. wydalać z kraju, wypędzać poza granice

Wiktionary

osoba ucząca się samodzielnie (poza szkołą); eksternista

SJP.pl

eksternalizacja

w psychologii: uzewnętrznianie czegoś, wychodzenie na zewnątrz, stawanie się czymś innym; eksterioryzacja, uzewnętrznienie

SJP.pl

Eksternalizacja (uzewnętrznienie; ang. "externalization") – przekształcanie wiedzy ukrytej w dostępną. W trakcie tego procesu ukryta wiedza jednostki lub grupy przekształca się w wiedzę jawną i formalną. Informacje zebrane są wówczas w jednolitą i usystematyzowaną całość. Dzięki temu inni mogą korzystać z doświadczeń, ucząc się oraz doskonaląc.

Wikipedia

eksternalizacyjny

→ eksternalizacja

SJP.pl

Patrz:

eksternalizacja

eksternalizować

uzewnętrzniać coś, wychodzić z tym na zewnątrz; eksterioryzować

SJP.pl

eksternat

dawniej: szkoła bez internatu

SJP.pl

eksternista

osoba ucząca się samodzielnie (poza szkołą); ekstern

SJP.pl

eksternistka

→ eksternista

SJP.pl

Patrz:

eksternista

eksternistyczny

1. dotyczący systemu nauczania, w którym uczący się ma obowiązek uczestnictwa w niewielkiej ilości zajęć a przede wszystkim samodzielnie ma opanować materiał i przygotować się do egzaminu;
2. studiujący lub uczący się w szkołach działających w takim systemie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z kształceniem prowadzonym samodzielnie przez ucznia lub studenta, który tylko egzaminy zdaje w szkole (na uczelni)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstern m., eksternista m., eksternistka ż.

przysł. eksternistycznie

Wiktionary

eksteroreceptor

Eksteroreceptor – receptor pobudzany przez zewnętrzne bodźce fizyczne lub chemiczne, np. światło, dźwięk, w przeciwieństwie do proprioreceptorów reagujących na procesy zachodzące wewnątrz organizmu. Odbiera czucie eksteroreceptywne (powierzchowne), takie jak: dotyk, uścisk, ból, temperatura.

Wikipedia

eksterytorialność

wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób lub rzeczy znajdujących się na jego terytorium, lecz reprezentujących inne państwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. polit. wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Rosjanie poczuli się obrażeni, bo naruszono eksterytorialność ich placówkaacówki dyplomatycznej.

Wiktionary

Powiązane:

przym. eksterytorialny

przysł. eksterytorialnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zakrajowość

Wiktionary

eksterytorialny

wyłączony spod jurysdykcji danego państwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niepodlegający władzy kraju, na terenie którego się znajduje

Wiktionary

nazwisko

SJP.pl

ekstra

extra; potocznie:
1. w użyciu przymiotnikowym:
a) dodatkowy, np. minuta ekstra;
b) atrakcyjny, bardzo dobry, np.: Ten film był ekstra.; świetny, super, hiper;
2. w użyciu przysłówkowym:
a) dodatkowo, np.: Dostaniesz długopis ekstra.;
b) atrakcyjnie, bardzo dobrze, np.: W tej bluzce wyglądasz ekstra.; świetnie, super, hiper

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dodatkowy

(1.2) pot. bardzo pozytywnie przyjmowany

przysłówek

(2.1) młodz. bardzo pozytywnie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dam wam ekstra kostkę dla suni, jeśli kupicie resztę parówek.

(1.2) Celinę określano jako ekstra dziewczynę.

(2.1) Patrz, jak te neony się ekstra odbijają na tafli fontanny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkstra, AS: ekstra

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dodatkowy

(1.2) wspaniały; pot. obłędny, odjazdowy, odlotowy, super; młodz. cool, coolersko

(2.1) młodz. cool, coolersko, odjazdowo, odlotowo, super, superowo; pot. w dechę

Wiktionary

ekstrabiurowy

odbywający się poza zajęciami biurowymi, niewchodzący w zakres zajęć biurowych; pozabiurowy

SJP.pl

ekstracug

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. kolej. pociąg nadzwyczajny — dodatkowy pociąg kursujący poza stałym rozkładem jazdy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wysłać depesze do Warszawy, niech zjadą się najlepsi doktorzy, ekstracugiem. Jeżeli potrzeba, posłać do Berlina i Wiednia, wreszcie do Paryża.

(1.1) Prezes państwowych kolei żelaznych, Biliński, przybył dzisiaj ekstracugiem do Lwowa.

(1.1) Zawiadowca […] oczekiwał jeszcze jednego pociągu. Był to ekstracug, którym dzieci […] wyjechały przed świtem na majówkę o kilka stacji od miasta.

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekstracugowy

przysł. ekstracugiem

Wiktionary

Synonimy:

SJP.pl

ekstrahent

rozpuszczalnik wydzielający w procesie ekstrakcji pożądany składnik z roztworu

SJP.pl

ekstrahować

wyodrębnić, wyodrębniać fazę oleistą z roztworu za pomocą odpowiednio dobranego rozpuszczalnika

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy (dk. wyekstrahować)

(1.1) chem. wyodrębniać składnik z mieszaniny przy pomocy rozpuszczalnika lub w inny sposób

(1.2) med. wydobywać z organizmu chirurgicznie lub laboratoryjnie

(1.3) inform. wydobywać dane z ich zbioru używając specjalnych narzędzi

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przełom nastąpił, kiedy stwierdzono, że kolagen można ekstrahować w formie rozpuszczalnej z młodych tkanek łącznych zwierzęcych, w których nie jest on jeszcze dostatecznie usieciowany kowalencyjnymi wiązaniami poprzecznymi.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstrahent m., ekstrahowanie n., ekstrakcja ż., ekstrakt m., ekstraktacja ż., ekstraktor m., ekstraktownia ż., ekstraktywność ż.

czas. wyekstrahować dk.

przym. ekstrakcyjny, ekstraktywny

Wiktionary

ekstrakcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

ekstrakcyjny

związany z ekstrakcją

SJP.pl

ekstraklasa

1. najwyższa klasa sportowa;
2. grupa zawodników na najwyższym poziomie sportowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. najwyższa klasa rozgrywek sportowych

(1.2) sport. grupa sportowców na najwyższym poziomie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekstraklasa (przedsiębiorstwo)
Ekstraklasa w futsalu
Ekstraklasa w piłce nożnej
Ekstraklasa w piłce nożnej plażowej
Młoda Ekstraklasa

Wikipedia

ekstraklasowicz

osoba lub drużyna grająca w rozgrywkach ekstraklasy; ekstraklasowiec

SJP.pl

ekstraklasowiec

osoba lub drużyna grająca w rozgrywkach ekstraklasy; ekstraklasowicz

SJP.pl

ekstraklasowy

→ ekstraklasa, → Ekstraklasa

SJP.pl

Patrz:

ekstraklasa, → Ekstraklasa

ekstrakt

1. roztwór chemiczny zawierający pożądany składnik wyodrębniony za pomocą rozpuszczalnika; wyciąg;
2. zagęszczony preparat z takiego roztworu; esencja;
3. w przenośni: sedno sprawy, istota rzeczy; kwintesencja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

(1.2) przen. rdzeń, zasadnicza treść czegoś

(1.3) daw. streszczenie głównych myśli utworu, wyciąg

(1.4) daw. numer wyciągnięty na loterii

(1.5) daw. praw. wypis z ksiąg albo akt

(1.6) daw. praw. świadectwo dokonania wpisu w księgach hipotecznych

Wiktionary

Zobacz też: Ekstrakt (film).

Ekstrakt, inaczej wyciąg (łac. "Extractum" – to co wyciągnięte) – roztwór związków chemicznych uzyskany w efekcie zakończonego procesu ekstrakcji (a nie zwykłego rozpuszczania). Ekstrakt może stanowić gotowy produkt sam w sobie lub też można z niego wyodrębnić czysty związek chemiczny poprzez destylację, wymrażanie lub krystalizację.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. ekstrakcja ż., ekstraktor mos., ekstraktor mrz., ekstraktowanie n.

:: zdrobn. ekstrakcik mrz.

czas. ekstrahować, ekstraktować ndk.

przym. ekstrakcyjny, ekstraktowy, ekstraktywny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wyciąg, esencja

(1.2) istota rzeczy, esencja, kwintesencja

(1.3) wyciąg, wypis

Wiktionary

ekstraktacja

wyodrębnianie składników mieszaniny lub roztworu za pomocą rozpuszczalników; ekstrakcja

SJP.pl

ekstraktor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stomat. cęgi dentystyczne do usuwania (ekstrakcji) zębów

(1.2) techn. chem. aparat chemiczny lub urządzenie do przeprowadzania procesu rozdzielania (ekstrakcji) mieszanin cieczy lub ciał stałych

(1.3) sport. narzędzie do wyjmowania metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego ze skał

(1.4) techn. urządzenie do odprowadzania gazów z pomieszczeń

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekstraktor (aparat chemiczny) – przyrząd służący do przeprowadzania procesu ekstrakcji w skali przemysłowej lub laboratoryjnej, np. rozdzielacz, aparat Soxhleta (ekstraktor Soxhleta)
ekstraktor (stomatologia) – przyrząd służący do usuwania (ekstrakcji) zębów
jebadełko (ekstraktor) – urządzenie służące do wyjmowania metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego, np. ze szczelin skalnych
ekstraktor – pojęcie stosowane w serii Asura Cryin', walizka, którą wykorzystuje się do wiązania się człowieka z Asura Machiną - walizka, którą wykorzystuje się do wiązania się człowieka i poświęcania...
SubRip (ekstraktor napisów) – program komputerowy wykorzystujący optyczne rozpoznawanie znaków
ekstraktor gazu – urządzenie służące do odprowadzania powietrza lub gazów z pomieszczeń

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛksˈtraktɔr, AS: ekstraktor

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstrakcja ż., ekstrakt mrz.

przym. ekstrakcyjny

czas. ekstrahować

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) rozdzielacz

(1.3) jebadełko, klucz do kostek

Wiktionary

ekstraktować

wyodrębniać składniki mieszaniny lub roztworu za pomocą rozpuszczalników

SJP.pl

ekstraktownia

dział fabryki, w którym dokonuje się ekstrakcji

SJP.pl

ekstraktywność

suma ekstraktywnych substancji, np. w słodzie

SJP.pl

ekstraliga

potocznie: liga o wysokim poziomie sportowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. najwyższy stopień rozgrywek ligowych

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ekstraliga w piłce nożnej – od 2005 nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w piłce nożnej kobiet w Polsce
Ekstraliga w rugby – od 2009 nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w rugby w Polsce
Ekstraliga żużlowa – od marca 2000 nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w sporcie żużlowym w Polsce
Ekstraliga w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju w Polsce
Ekstraliga białoruska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Białorusi
Ekstraliga czeska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju w Czechach
Ekstraliga czeska w rugby – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w rugby w Czechach
Ekstraliga łotewska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Łotwie
Ekstraliga łotewska w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Łotwie
Ekstraliga słowacka w hokeju – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w hokeju na Słowacji
Ekstraliga – nazwa najwyższego stopnia rozgrywek ligowych w baseballu w Polsce

Wiktionary

Patrz:

ekstraliga

Przykłady

(1.1) Piłkarki nożne ekstraligowego Górnika Łęczna kontynuują serię sparingów z pierwszoligowcami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstraliga ż.

ekstrapilny

potocznie: nadzwyczaj pilny, bardzo pilny

SJP.pl

ekstrapociąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. kolej. pociąg nadzwyczajny — dodatkowy pociąg kursujący poza stałym rozkładem jazdy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) — Gdybym był tak bogatym człowiekiem, jak ten Cutler naprzykład, wziąłbym natychmiast ekstrapociąg — mruczał przez zęby. — Ale tak muszę czekać do jutra rana i kto wie, co się przez ten czas stać może z moją Liddy.

(1.1) Inżenierowie zwiedzający tutejsze koleje, po przybyciu koleją dąbrowską do Granicy, mają zamiar poznać przy sposobności kopalnie soli w Wieliczce, zkąd dopiero wrócą osobnym ekstrapociągiem kolei wiedeńskiej do Warszawy.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pociąg nadzwyczajny; daw. ekstracug

Wiktionary

ekstrapolacja

1. przewidywanie przebiegu jakiegoś zjawiska w warunkach nieznanych na podstawie znajomości analogicznego zjawiska, antycypowanie
2. wyznaczanie wartości funkcji na zewnątrz przedziału, w którym funkcja jest znana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk

(1.2) mat. wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane

(1.3) rezultat ekstrapolacji (1.1)

(1.4) rezultat ekstrapolacji (1.2)

Wiktionary

Ekstrapolacja – prognozowanie wartości pewnej zmiennej lub funkcji poza zakresem, dla którego są dostępne dane, przez dopasowanie do istniejących danych pewnej funkcji, następnie wyliczenie jej wartości w szukanym punkcie.

Pokrewną metodą jest interpolacja, gdzie po dopasowaniu funkcji wylicza się jej wartość pomiędzy znanymi jej punktami.

Wikipedia

Przykłady

(1.3) Te dwie ekstrapolacje, wykonane przez różnych analityków, mają diametralnie różną wymowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrapɔˈlat͡sʲja, AS: ekstrapolacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekstrapolacyjny

ekstrasilny

potocznie: nadzwyczaj silny, bardzo silny; supersilny

SJP.pl

ekstraspekcja

w psychologii:
1. poznawanie psychiki człowieka na podstawie obserwacji jego zachowań;
2. poziom świadomości obejmujący myślową budowę modelu otaczającej rzeczywistości

SJP.pl

Ekstraspekcja – w psychologii jeden z poziomów świadomości, który polega na ściśle określonym odzwierciedlaniu istniejącej już rzeczywistości. Specyficzna dla danego człowieka jest ekstraspekcja pośrednia oraz uogólniona w postaci określonego systemu pojęć, gdyż umożliwia ona wówczas wiarygodną ocenę rzeczywistości.

Wikipedia

ekstraspektywny

→ ekstraspekcja

SJP.pl

Patrz:

przym. ekstrawagancki

rzecz. ekstrawagancja ż., ekstrawaganckość ż.

przysł. ekstrawagancko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekscentryczny, dziwaczny, niekonwencjonalny, niezwykły, nietuzinkowy, osobliwy

Wiktionary

ekstrawagancko

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób ekstrawagancki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) […] nauczyciel to zawód wciąż prestiżowy – opowiada jeden z byłych pedagogów. – Tam kolosalne znaczenie ma to, że jest to stabilny fach, na państwowym. I że – jeśli nie zachowuje się ekstrawagancko – jest się praktycznie nieusuwalnym ze stanowiska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstravaˈɡãnt͡skɔ, AS: ekstravagãncko

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekstrawagancki

przysłówek

(1.1) w sposób ekstrawertyczny

Wiktionary

ekstrawertyczność

→ ekstrawertyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

przymiotnik

(1.1) psych. uwypuklający swoje reakcje na zewnątrz

Wiktionary

ekstrawertyk

osoba interesująca się otaczającym ją światem, łatwo nawiązująca kontakty z innymi ludźmi; osoba ekstrawertyczna, towarzyska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. osoba otwarta, komunikatywna, wykazująca stałe zainteresowanie otoczeniem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstrawertyzm m., ekstrawersja ż., ekstrawertyczność ż.

:: fż. ekstawertyczka ż.

grupa ludzi o skrajnych poglądach politycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pejor. grupa osób wyznających skrajne, radykalne poglądy (zazwyczaj polityczne) i opowiadających się za stosowaniem środków ostatecznych

(1.2) kwestion. zjawisko będące efektem skrajnego natężenia czegoś; radykalne działanie lub skrajna postać czegoś

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Książka Piotra Żuka nakreśla jasny obraz działania i idei środowisk, które przez opinię publiczną utożsamiane są najczęściej z „lewacką ekstremą” czy wszelkiej maści „oszołomami”.

(1.1) Ekstrema żywią się sobą nawzajem, są sobie niezbędne, choćby jako uzasadnienie nienawiści. My im wypomnimy Żydów wśród komunistów i ubeków zaprowadzających tu „przodujący ustrój”, oni nam zarzucą, że AK niewiele było lepsze od hitlerowców.

(1.2) kwestion.: El Capitan jest chyba najbardziej znaną pojedynczą skałą na świecie — symbolem wspinaczkowej ekstremy. Sterczący w zboczu łagodnej doliny kamień o prawie kilometrowej wysokości, stromy poza wszelkie […] normy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstremum n., ekstrem mrz., ekstremala ż., ekstremalność ż., ekstremizm mrz., ekstremista mos., ekstremistyczność ż., ekstremalista mos., ekstremizacja ż.

:: fż. ekstremistka ż., ekstremalistka ż.

czas. ekstremizować ndk., zekstremizować dk.

przym. ekstremalny, ekstremistyczny

przysł. ekstremalnie, ekstremistycznie

Wiktionary

ekstremala

funkcja będąca argumentem funkcjonału, dla której ten przyjmuje największą lub najmniejszą wartość liczbową, np. droga całkowania, przy której wartość całki osiąga minimum lub maksimum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. krzywa będąca rozwiązaniem równania Eulera-Lagrange’a, czyli spełniająca warunek konieczny istnienia ekstremum funkcjonału

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstremum n., ekstrem mrz., ekstrema ż., ekstremalność ż., ekstremizm mrz., ekstremista mos., ekstremistyczność ż., ekstremalista mos., ekstremizacja ż.

:: fż. ekstremistka ż., ekstremalistka ż.

czas. ekstremizować ndk., zekstremizować dk.

przym. ekstremalny, ekstremistyczny

przysł. ekstremalnie, ekstremistycznie

Wiktionary

ekstremalista

osoba uprawiająca sporty ekstremalne lub tradycyjne sporty w skrajnych warunkach

SJP.pl

ekstremalistka

→ ekstremalista

SJP.pl

Patrz:

ekstremalista

ekstremalnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób ekstremalny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Policja ostrzega, że uciekinier jest uzbrojony i ekstremalnie niebezpieczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ, AS: ekstrẽmalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

przym. ekstremalny, ekstremistyczny

rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremalność ż., ekstremum n., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) skrajnie, niezmiernie

Wiktionary

ekstremalność

skrajność, krańcowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ekstremalne; cecha tych, którzy są ekstremalni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

przym. ekstremalny

rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremalność ż., ekstremum n., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

przysł. ekstremistycznie, ekstremalnie

rzecz. ekstremizm m.

:: fż. ekstremistka ż.

czas. ekstremizować

przym. ekstremalny, ekstremistyczny

przysł. ekstremalnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) radykalista, radykał, ultras

Wiktionary

ekstremistka

kobieta o skrajnych, radykalnych poglądach

SJP.pl

ekstremistycznie

→ ekstremistyczny

SJP.pl

Patrz:

ekstremistyczny

ekstremistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ekstremistyczne; cecha tych, którzy są ekstremistyczni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

przym. ekstremistyczny

przysł. ekstremistycznie

Wiktionary

ekstremistyczny

skrajny, radykalny

SJP.pl

przymiotnik

ekstremizm

1. skrajne stanowisko w danej sprawie;
2. stosowanie ostatecznych środków dla osiągnięcia zamierzonego celu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Niektórzy posądzali go o prawicowy ekstremizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈtrɛ̃mʲism̥, AS: ekstrẽmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremistyczność ż., ekstremista m., ekstremistka ż., ekstremalność ż.

przym. ekstremistyczny, ekstremalny

przysł. ekstremalnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) radykalizm, radykalność, ultracyzm

Wiktionary

ekstremizować

czynić radykalnym, skrajnym; radykalizować

SJP.pl

ekstremofil

organizm tolerujący lub wymagający do życia skrajnych zakresów zmienności czynników środowiskowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) organizm żyjący w ekstremalnych warunkach;

(1.1) mat. skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

(1.2) skrajność

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Cosinus ma ekstremum lokalne w punktach postaci kπ, gdzie k jest całkowite.

(1.2) Oni reprezentują ekstremum, to fundamentaliści.

(1.1-2) Nieśmiały cybernetyk potężne ekstrema

1. przetwarzanie termiczno-ciśnieniowe produktów spożywczych (zboża, rośliny oleiste, strączkowe itp.);
2. rodzaj obróbki plastycznej metali i tworzyw sztucznych;
3. wypływ magmy o wysokiej lepkości na powierzchnię Ziemi

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekstruzja lawy
ekstruzja (wyciskanie) tworzyw sztucznych
ekstruzja żywności

Wikipedia

ekstruzyjny

→ ekstruzja

SJP.pl

Patrz:

ekstruzja

ekstrzecioligowiec

były trzecioligowiec

SJP.pl

ekstrzecioligowy

były trzecioligowy

SJP.pl

ekstubacja

usunięcie rurki intubacyjnej z tchawicy pacjenta

SJP.pl

ekstynkcja

1. osłabienie natężenia światła w wyniku jego absorpcji przez ośrodek;
2. w biologii: proces zanikania gatunku wskutek zmian środowiskowych lub ewolucji; wymieranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek

(1.2) biol. paleont. wymarcie gatunku

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Wymarcie gatunku biologicznego.
Ekstynkcja – optyka
ekstynkcję atmosferyczną – jest przyczyną migotania gwiazd na niebie
ekstynkcję międzygwiazdową
ekstynkcję międzygalaktyczną

czas. wyekstyrpować dk.

Wiktionary

eksudacja

1. wydzielanie się wodnistego soku z przekroju korzenia po odcięciu łodygi na skutek ciśnienia korzeniowego
2. proces parowania i wysychania gleby
3. tworzenie się eksudatu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Wydzielanie soku przez korzenie
Wietrzenie solne

Wikipedia

eksudat

1. sok wodnisty wydzielający się z przekroju korzenia po odcięciu łodygi na skutek działania ciśnienia korzeniowego
2. wysięk występujący w tkankach objętych zapaleniem

SJP.pl

Eksudat – wydzielina z korzeni roślin, służąca allelopatii lub pobieraniu jonów z gleby.

Wikipedia

eksulant

dawniej: wygnaniec, banita; egzulant, egzul, wywołaniec

SJP.pl

eksurbanizacja

proces niekontrolowanego powiększania się miast; rurbanizacja, peryurbanizacja

SJP.pl

Eksurbanizacja, rozlewanie się miast ( urban sprawl) – proces poszerzania się miejskich terytoriów na obszary o mniej intensywnej urbanizacji, takich jak przedmieścia i obszary wiejskie („rurbanizacja”), wynikający z rosnącego zaludnienia. W odróżnieniu od planowej suburbanizacji, jest procesem niekontrolowanym, wynikającym z popytu na nowe budownictwo i szkodzących środowisku naturalnemu praktyk deweloperskich. Towarzyszy mu dezindustrializacja oraz degradacja centrów miejskich.

Wikipedia

ekswojskowy

były wojskowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto był dawniej wojskowym

Wiktionary

eksykacja

osuszanie i przechowywanie substancji higroskopijnych w eksykatorze

SJP.pl

eksykat

naukowo opracowany wykaz zielników roślin, będący przedmiotem wymiany między instytucjami botanicznymi

SJP.pl

Wikipedia

eksykator

naczynie laboratoryjne, zawierające zwykle substancję pochłaniającą wodę, służące do przechowywania próbek w środowisku pozbawionym wilgoci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj naczynia laboratoryjnego, służącego do ochrony przed wilgocią;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

ektoblast

zewnętrzna warstwa komórek zarodków zwierząt i ludzi; ektoderma

SJP.pl

ektoderma

1. zewnętrzna warstwa komórek zarodków zwierząt i ludzi; ektoblast;
2. zewnętrzna warstwa ciała jamochłonów

SJP.pl

Wikipedia

ektodermalny

→ ektoderma

SJP.pl

Patrz:

ektoderma

ektogeneza

hodowla zarodka poza organizmem matki

SJP.pl

Ektogeneza – technika umożliwiająca rozwój ludzkich embrionów poza organizmem kobiety ("in vitro") od zapłodnienia do narodzin.

Autorem tego terminu jest genetyk John B.S. Haldane[].

Wikipedia

ektohormon

wydzielina gruczołów żuwaczkowych matki pszczelej

SJP.pl

Ektohormon [gr.] – wydzielina gruczołów żuwaczkowych matki pszczelej, zwabiająca trutnie oraz pełniąca funkcję skupiająco-informacyjną wobec robotnic, jednocześnie hamująca rozwój ich jajników.

Wikipedia

ektoina

związek chemiczny wykorzystywany w terapii chorób alergicznych oraz w atopowym zapaleniu skóry

SJP.pl

Ektoina – organiczny związek chemiczny produkowany naturalnie przez kilka gatunków bakterii.

Wikipedia

ektokarpus

krzaczkowaty glon morski z typu brunatnic

SJP.pl

ektomikoryza

mikoryza, w której strzępki grzyba nie wrastają do wnętrza komórek miękiszu kory pierwotnej korzenia; ektomykoryza, mikoryza zewnętrzna

SJP.pl

ektomikoryzowy

→ ektomikoryza; ektomykoryzowy

SJP.pl

ektomorficzny

→ ektomorfia

→ ektomykoryza; ektomikoryzowy

SJP.pl

ektoparazyt

SJP.pl

Ektropion, ektropium – odwinięcie powieki. Występuje u ludzi, a także jako dziedziczna przypadłość dotykająca psy dużych ras, mogąca spowodować długotrwałe drażnienie rogówki, w wyniku czego może dojść do jej uszkodzenia. Podobnie skutki powoduje entropion.

Wikipedia

ektropium

Wiktionary

rzecz. ekumenista mos., ekumenizm mrz.

przym. ekumeniczny

przysł. ekumenicznie

skr. ekum.

Wiktionary

ekumeniczny

→ ekumenia, → ekumenizm

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. powszechny, otwarty

przymiotnik relacyjny

(2.1) rel. związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

Wiktionary

Patrz:

ekumenia, → ekumenizm

Przykłady

(1.1) O ekumenicznym charakterze festiwalu świadczy fakt, że zaprezentowano również filmy azjatyckie i australijskie.

(2.1) Papież wspierał dialog ekumeniczny podczas swego długiego pontyfikatu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekumenista mos., ekumenizm mrz., ekumeniczność ż.

przysł. ekumenicznie

skr. ekum.

Wiktionary

ekumenista

zwolennik, propagator ekumenizmu, ruchu w chrześcijaństwie dążącego do przywrócenia jedności wszystkich wyznań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) propagator ekumenizmu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekumenizm mrz., ekumeniczność ż.

przym. ekumeniczny

przysł. ekumenicznie

Wiktionary

ekumenistka

→ ekumenista

SJP.pl

Patrz:

ekumenista

ekumenizacja

czasownik

(1.1) rel. kośc. filoz. działanie mające na celu promowanie jedności między kościołami lub religiami

Wiktionary

ekumenizm

ruch w chrześcijaństwie dążący do przywrócenia jedności wszystkich wyznań w ramach jednego Kościoła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. kośc. filoz. nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

Wymowa:

IPA: ˈɛkus, AS: ekus

Wiktionary

ekw.

skrót od: ekwiwalent

SJP.pl

ekwador

państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Republika Ekwadoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Wiktionary

Ekwador (Republika Ekwadoru; Ecuador, República del Ecuador) – państwo w Ameryce Południowej położone nad Oceanem Spokojnym, jedno z czterech państw powstałych w wyniku rozpadu Wielkiej Kolumbii w 1830 r. Sąsiaduje od północy z Kolumbią, a od południa z Peru. W skład Ekwadoru wchodzą także położone na Oceanie Spokojnym Wyspy Galapagos – są jego największą atrakcją turystyczną. Nazwa kraju pochodzi od hiszpańskiego słowa oznaczającego równik.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ekwador leży na równiku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈkfadɔr, AS: ekfador

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Ekwadorczyk mos., Ekwadorka ż., ekwadorskość ż.

rzecz. Ekwador mrz.

:: fż. Ekwadorka ż.

przym. ekwadorski

Wiktionary

ekwadorka

obywatelka Ekwadoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Ekwadoru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfaˈdɔrka, AS: ekfadorka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Ekwador mrz.

:: fm. Ekwadorczyk mos.

przym. ekwadorski

Wiktionary

ekwadorski

związany z Ekwadorem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Ekwador

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfaˈdɔrsʲci, AS: ekfadorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Ekwador mrz., Ekwadorczyk mos., Ekwadorka ż.

Wiktionary

ekwans

w geocentrycznej teorii Ptolemeusza: punkt, względem którego planeta ma stałą prędkość kątową; ekwant, punkt wyrównawczy

SJP.pl

ekwant

w geocentrycznej teorii Ptolemeusza: punkt, względem którego planeta ma stałą prędkość kątową; ekwans, punkt wyrównawczy

SJP.pl

gimnastyk uprawiający ekwilibrystykę, sztukę cyrkową obejmującą ćwiczenia wymagające zachowania równowagi w utrudnionych warunkach (chodzenie po linie, woltyżerka itp.); akrobata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

1. akrobatyczne ćwiczenia gimnastyczne, polegające na zachowaniu równowagi w utrudnionych warunkach, np. na linie
2. potocznie: zręczność lawirowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zachowywanie równowagi w trudnych warunkach, np. na linie

(1.2) zręczne wypowiadanie się

Wiktionary

Ekwilibrystyka – gatunek akrobacji cyrkowych polegających na wykonywaniu ćwiczeń gimnastycznych przy jednoczesnym utrzymywaniu równowagi. Ekwilibrysta utrzymuje równowagę w warunkach celowo utrudnionych, np. tzw. "stójka" lub balans, "wałki".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Czytam kronikę sekcji ekwilibrystyki rowerowej na monocyklach.

(1.2) Cała ekwilibrystyka tego wykładu stanie nam w oczach dopiero, gdy skonstatujemy, że…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfʲilʲiˈbrɨstɨka, AS: ekfʹilʹibrystyka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekwilibrysta m., ekwilibrystka ż.

przym. ekwilibrystyczny

1. przestarzale: lekki, luksusowy pojazd konny
2. ekwipunek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. rodzaj lekkiego powozu, pojazdu konnego z zaprzęgiem, znany w XIX wieku;

(1.2) daw. załoga okrętu

Wiktionary

Ekwipaż (fr. "équiper") – rodzaj luksusowego, lekkiego powozu, pojazdu konnego z zaprzęgiem, znany w XIX wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈkfʲipaʃ, AS: ekfʹipaš

Wiktionary

ekwipolentny

równoważny, równorzędny;
1. równy lub podobny pod względem znaczenia, siły, możliwości;
2. w logice, o dwóch zdaniach, twierdzeniach: dający się wywieść jeden z drugiego

SJP.pl

ekwipotencjalność

→ ekwipotencjalny

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekwipotencjalność (fizyka)
ekwipotencjalność (teoria systemów)
ekwipotencjalność rozwojowa

Wikipedia

Patrz:

ekwipotencjalny

→ ekwipunek

SJP.pl

Patrz:

ekwipunek

ekwita

w starożytnym Rzymie: żołnierz służący w kawalerii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz jazdy rzymskiej, w czasach republiki pochodzący zwykle z wyższych warstw społecznych

→ ekwiwalencja

SJP.pl

Patrz:

ekwiwalencja

ekwiwalent

równowartość, rzecz zawierająca w sobie wartość innej rzeczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz, która jest równa innej wartością

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ekwiwalent (Eq) – jednostka w chemii
ekwiwalent (ekonomia)
ekwiwalent (leksykografia)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z powodu skierowania do pracy za granicą, pracownik dostał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekwiwalentność ż.

przym. ekwiwalentny

(1.1) Często przyczyną nieporozumień, błędów ekwiwokacji oraz logomachii jest nieświadomość, że to samo słowo, mające ugruntowane znaczenie w mowie potocznej, może mieć w jakiejś dziedzinie wiedzy znaczenie zupełnie inne, techniczne, niekiedy mocno różniące się od potocznego.

(1.1) (…) zasadniczą cechą języka poetyckiego Szymborskiej są antynomie, paradoksy, oksymorony, wieloznaczność wyrażeń, kalambury i ekwiwokacje, znaczące milczenia i wiele mówiące przemilczenia.

Wiktionary

ekworyna

rodzaj białka wskaźnikowego

SJP.pl

el

nazwa litery L

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery l/L

(1.2) skrót nazwy sztucznego włókna elastan

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛl, AS: el

Wiktionary

ela

zdrobnienie od: Elżbieta (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., forma zdrobniała imienia Elżbieta

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(2.1) bibl. imię|polski|m.;

(2.2) geogr. dolina na Szefeli w Judei;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ela – zdrobnienie imienia Elżbieta
Ela – starotestamentowy król Izralea
Ela – postać biblijna za Starego Testamentu, syn Kaleba
ELA – Europejska Lewica Antykapitalistyczna
ELA - Europejski Sojusz Lewicy dla Ludzi i Planety
Ela – singel grecko-niemieckiej piosenkarki Andromache

Wikipedia

Przykłady

(1.1) O! Ela, straciłaś przyjaciela.

(1.1) Mam na imię Ela i jestem harcerką z Lądka-Zdroju.

(2.1) Tirsa była stolicą Samarii za Baszy i Eli.

(2.2) W Ela Dawid pokonał harcownika Goliata.

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) rzecz. Elżbieta ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elżunia ż., Elcia ż., elżbietanka ż., elżbietanizm m., elżbietańskość ż., Elżbiecin m.

(1.1) przym. elżbietański

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Elusia, Elka, Elżbietka, Elunia, Elżunia, Elcia

(2.2) Elah, Dolina Terebintu

Wiktionary

elaboracik

żartobliwie, ironicznie: niezbyt obszerne, niezwykle dokładne i zazwyczaj nudne pisemne opracowanie jakiegoś tematu, zagadnienia; wypracowanko, opracowanko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od elaborat

Wiktionary

Przykłady

(1.1) To nie elaborat, lecz tylko mały elaboracik.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elaborat m.

Wiktionary

elaboracja

napełnianie nabojów materiałami wybuchowymi i łączenie ich poszczególnych elementów w całość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. łow. wprowadzanie ładunku wybuchowego do wnętrza skorup pocisków, głowic lub nabojów; także rzemieślnicze przygotowywanie amunicji przez myśliwych;

(1.2) psych. umysłowe przetwarzanie przyswajanych informacji, polegające na dogłębnej analizie argumentów lub świadomym łączeniu nowych treści z wcześniej zmagazynowaną wiedzą

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elaboracja – czynności przy produkcji i przygotowaniu do użycia amunicji
elaboracja – pojęcie z psychologii oznaczające rozwinięcie jakiejś myśli lub tematu
Przetwarzanie elaboracyjne

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W czasach wojny w zakładzie zajmowano się elaboracją amunicji pistoletowej i karabinowej oraz przygotowywano bomby lotnicze nawet o wadze 2 ton.

(1.1) Wybuch nastąpił podczas napełniania (tzw. elaboracji) materiałem wybuchowym granatu przeciwpancerno-odłamkowego.

(1.1) O skali kłusowniczej działalności świadczą zaś: matryca do produkcji śrutu, maszynka do elaboracji nabojów śrutowych, śrut o różnych średnicach i duża ilość amunicji…

(1.2) Powiązaniu przyswajanego materiału z wiedzą już posiadaną służy strategia elaboracji. Opracowujemy tekst poprzez wypowiadanie myśli własnymi słowami, podawanie przykładów, poszukiwanie skojarzeń.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elaborat mrz.

Wiktionary

elaboracyjny

→ elaboracja

SJP.pl

Patrz:

elaboracja

elaborat

obszerne, pisemne opracowanie jakiegoś zagadnienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obszerne, pisemne opracowanie zagadnienia, merytorycznie poprawne, ale pozbawione twórczego zamysłu

Wiktionary

Powiązane:

czas. elaborować ndk.

elajosom

zewnętrzna warstwa nasion roślin z rodziny fiołkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. zewnętrzna, miękka warstwa nasiona niektórych roślin, bogata w substancje tłuszczowe i stanowiąca pokarm dla mrówek;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) U wielu gatunków nasiona wykształcają elajosomy, które są zjadane przez mrówki, przy czym nasiona nie są trawione i dzięki wędrówkom mrówek przenoszone są na znaczne odległości.

Wiktionary

elam

starożytny kraj położony na terenach zajmowanych współcześnie przez dwa ostany Iranu - Chuzestan i Lurestan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu

Wiktionary

Elam – starożytne państwo o strukturze federacyjnej, powstałe około 2400 roku p.n.e. na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu (ostan Chuzestan na granicy z Irakiem) oraz górskiej prowincji Lurestan, sięgającej aż do Buszehr nad Zatoką Perską. Najważniejszym ośrodkiem Elamu była Suza (odkryta w 1927), leżąca na wschodnim brzegu rzeki Karche (staroż. Choaspes).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elam sąsiadował z Sumerem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elamita mos., Elamitka ż., elamicki mrz.

przym. elamicki

Wiktionary

elamici

lud z południowo-zachodniego Iranu

SJP.pl

Wikipedia

elamicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) staroż. związany z Elamem lub Elamitami, dotyczący Elamu lub Elamitów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Wiktionary

elamitka

mieszkanka Elamu (starożytnego kraju)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. mieszkanka Elamu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elam m., elamicki mrz.

:: fm. Elamita m.

przym. elamicki

Wiktionary

elana

polskie włókno poliestrowe

SJP.pl

Elana – nazwa handlowa włókien poliestrowych produkowanych z poli(tereftalanu etylenu) (PET), tkanina otrzymywana z tych włókien również nazywana jest elaną.

Wikipedia

eland

zwierzę z rodziny krętorogich, największa z antylop; kanna

SJP.pl

elanobawełna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tkanina poliestrowo-bawełniana

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dziś kup upominek świąteczny: koszule męskie z elanobawełny jednokolorowej i drukowanej, piżamy męskie z flaneli w paski i kratę.

Wiktionary

Powiązane:

przym. elanobawełniany

Wiktionary

elanobawełniany

przymiotnik

Powiązane:

rzecz. elanowełna ż.

Wiktionary

elanowy

uszyty z elany

SJP.pl

elantra

model samochodu marki Hyundai

SJP.pl

elara

satelita Jowisza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. księżyc Jowisza;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elara (mitologia)
Elara (księżyc)
Elara (budynek)
Ellalan, Elara
Elara Pictures

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elara jest małym niepozornym księżycem Jowisza, należącym do grupy Himalii.

Wiktionary

elasmoterium

nosorożec olbrzymi, żyjący w plejstocenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Elasmotherium|ref=tak., rodzaj prehistorycznego nosorożca;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju elasmoterium (1.1)

Wiktionary

Elasmoterium ("Elasmotherium") – wymarły rodzaj ssaków z rodziny nosorożcowatych (Rhinocerotidae), żył od 2,6 mln – 40 tys. lat temu.

Etymologia: ελασμος "elasmos" ‘płyta’; θηριον "thērion" ‘dzike zwierzę’, od θηρ "thēr", θηρος "thēros" ‘zwierzę’.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elasmoterium żyło we wczesnym plejstocenie na terenach obecnej południowej Rosji, Ukrainy i Mołdawii.

Wiktionary

elasmozaur

rodzaj gada z rzędu plezjozaurów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Elasmosaurus|ref=tak., rodzaj plezjozaura żyjącego w późnej kredzie na terenie Ameryki Północnej;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju elasmozaur (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Elasmozaur był pierwszym rozpoznanym członkiem tej grupy długoszyich plezjozaurów.

Wiktionary

elastopatia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choroba objawiająca się wiotkością stawów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. uelastycznienie n., elastyczność ż.

przym. elastyczny

Wiktionary

elastyczniej

stopień wyższy od przysłówka: elastycznie

SJP.pl

elastyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: elastyczny

SJP.pl

elastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co elastyczne

(1.2) książk. przen. łatwość przystosowania się do nowych warunków, do nowej sytuacji

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elastyczność popytu
Dochodowa elastyczność popytu
Mieszana elastyczność popytu
Cenowa elastyczność popytu
Elastyczność podaży
Cenowa elastyczność podaży
Fleksybilność
Elastyczność ognia
Sprężystość
Elastyczność (polimery)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Nowy materiał łączy w sobie elastyczność i wytrzymałość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: elastyčność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. uelastycznienie n., elastyna ż., elaston m., elastil m.

przym. elastyczny

przysł. elastycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ciągliwość, rozciągliwość

(1.2) plastyczność

Wiktionary

elastyczny

giętki, sprężysty; rozciągliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. giętki, sprężysty

(1.2) przen. łatwo się przystosowujący

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kupiłem, kochanie, także kamasze na kauczukowej podeszwie, koloru kawy, za 180 złotych, elastyczne, miękkie i eleganckie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɨ, AS: elastyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. uelastycznienie n., elastyczność ż., elastyna ż., elastik m.

czas. uelastycznić, uelastyczniać

elastynowy

→ elastyna

SJP.pl

Patrz:

elastyna

elat

1. miasto w południowym Izraelu, nad zatoką Akaba;
2. miejsce wspomniane po raz pierwszy przez Mojżesza w czasie wędrówki Izraelitów z Egiptu do Ziemi Obiecanej;
3. bogini wybrzeża morskiego, utożsamiana z planetą Wenus i jej aspektem jako Gwiazda Poranna, początkowo żona najwyższego boga Ela, później żona Baala

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elat – w mitologii ugaryckiej bogini wybrzeża morskiego
Elat – miasto ze świata Elizabeth A. Lynn
Elat – miasto biblijne

Wikipedia

elater

elastyczna, higroskopijna komórka nitkowana, ułatwiająca rozsiewanie przez wiatr zarodników wątrobowców; elatera, sprężyca

SJP.pl

elatera

elastyczna, higroskopijna komórka nitkowana, ułatwiająca rozsiewanie przez wiatr zarodników wątrobowców; elater, sprężyca

SJP.pl

elativus

elatiwus; w językoznawstwie:
1. stopień najwyższy przymiotnika lub przysłówka; superlatiwus, superlativus, superlatyw;
2. przymiotnik lub przysłówek w stopniu najwyższym; superlatiwus, superlativus, superlatyw;
3. przypadek zależny oznaczający kierunek ruchu z wnętrza przedmiotu, m.in. w językach ugrofińskich

SJP.pl

Elativus – przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający opuszczenie przez desygnat pewnego określonego obiektu. Występuje w językach ugrofińskich, zwłaszcza języku węgierskim, języku estońskim i fińskim.

Wikipedia

elatiwus

elativus; w językoznawstwie:
1. stopień najwyższy przymiotnika lub przysłówka; superlatiwus, superlativus, superlatyw;
2. przymiotnik lub przysłówek w stopniu najwyższym; superlatiwus, superlativus, superlatyw;
3. przypadek zależny oznaczający kierunek ruchu z wnętrza przedmiotu, m.in. w językach ugrofińskich

SJP.pl

elba

1. wyspa włoska na Morzu Tyrreńskim;
2. dawniej: Łaba (rzeka w Czechach i Niemczech)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Morzu Tyrreńskim, położona między Półwyspem Apenińskim a Korsyką;

Elba

elbik

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. karc. wieloosobowa gra karciana, popularna w XVIII-XIX wieku

Wiktionary

Przykłady

(1.1) (…) grali w elbika, polewając to suche dosyć zatrudnienie wiśniówką i ponczykiem.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) dwunasty, elbacwelba (elbecwelbe), halbecwelwe, halbik

Wiktionary

elbl.

skrót od: elbląski

SJP.pl

elbląg

rzeka i miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Polsce;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w województwie warmińsko-mazurskim przepływająca przez Elbląg (1.1);

(1.3) geogr. adm. gmina w województwie warmińsko-mazurskim;

Wiktionary

Elbląg ( Elbinga, Elbingum, Elbingus; niem. Elbing) – miasto na prawach powiatu w województwie warmińsko-mazurskim, w północnej Polsce. Siedziba władz powiatu elbląskiego i gminy wiejskiej Elbląg, ale miasto nie wchodzi w ich skład, stanowiąc odrębną jednostkę samorządu terytorialnego. Od 1992 stolica diecezji elbląskiej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W ubiegłorocznej edycji konkursu Komenda Miejska Policji w Elblągu otrzymała wyróżnienie.

(1.1) Od dwa tysiące pierwszego roku mieszkam w Elblągu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlblɔ̃ŋk, AS: elblõŋk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elblążanin mos., elblążanka ż.

przym. elbląski, podelbląski

Wiktionary

elbląski

związany z Elblągiem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Elbląga

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Inspekcja Handlowa skontrolowała konserwy w dużych sklepach elbląskich i pasłęckich.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elbląg mrz., elblążanin mos., elblążanka ż.

Wiktionary

elbląskie

związany z Elblągiem

SJP.pl

elblążanin

mieszkaniec Elbląga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Elbląga

(1.2) osoba pochodząca z Elbląga, urodzona w Elblągu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elbląg mrz.

:: fż. elblążanka ż.

przym. elbląski

Wiktionary

elblążanka

mieszkanka Elbląga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Elbląga

(1.2) kobieta pochodząca z Elbląga, urodzona w Elblągu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elbląg mrz.

:: fm. elblążanin mos.

przym. elbląski

Wiktionary

elbrus

masyw wulkaniczny w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. najwyższy szczyt Kaukazu;

Wiktionary

Nie mylić z: Elburs.

Elbrus ( Эльбрус "Elbrus", Минги тау "Mingi tau") – najwyższy szczyt Kaukazu o wysokości 5642 m n.p.m. Położony jest na terenie Kabardo-Bałkarii w Rosji niedaleko granicy z Gruzją. Jest najwyższym szczytem Rosji. W zależności od interpretacji przebiegu granicy Europa-Azja jest zaliczany do Korony Ziemi jako najwyższy szczyt Europy.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elbrus jest wygasłym wulkanem, prawie w całości pokrytym obecnie lodowcami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlbrus, AS: elbrus

Wiktionary

Powiązane:

przym. elbruski

Wiktionary

elbruski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Elbrusem, dotyczący Elbrusu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elbrus mrz.

Wiktionary

elburs

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. pasmo górskie na Wyżynie Irańskiej w północnym Iranie;

Wiktionary

Nie mylić z: Elbrus.

Na tę stronę wskazuje „Alborz”. Zobacz też: Alborz – ostan w Iranie.

Elburs (pers. البرز, "Alborz") – pasmo górskie w północnym Iranie, w północno-zachodniej części Wyżyny Irańskiej. Od Morza Kaspijskiego oddzielone wąską Niziną Południowokaspijską. Najwyższym szczytem jest Demawend, który wznosi się na wysokość 5604 m n.p.m.

Wikipedia

elcedek

potocznie: monitor lub telewizor LCD

SJP.pl

elcia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Elżbieta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zawieziesz cioci Elci trochę owoców i napoje do szpitala.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., Elżunia ż., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż., Elunia ż., Ela ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Ela, Elunia, Elka, Elżbieta, Elżunia, Elżbietka, Elusia

Wiktionary

eldorado

przenośnie:
1. kraina szczęśliwości, dobrobytu; raj; arkadia, eden;
2. korzystne warunki do powstania, rozwoju czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) raj na ziemi, mityczny kraj szczęścia i bogactwa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eldorado – książka dla dzieci autorstwa Marka Probosza
Eldorado – film z 2012
Eldorado – szwajcarsko-niemiecki film z 2018
Eldorado – wiersz amerykańskiego poety romantycznego Edgara Allana Poego
Eldorado – amerykańskie studio nagraniowe w Burbank, Los Angeles
Eldorado – album muzyczny Neila Younga
Eldorado – A Symphony by the Electric Light Orchestra – album muzyczny zespołu Electric Light Orchestra
„Eldorado” – singel Sanah i Darii Zawiałow
Eldorado – miasto w stanie Wiktoria, w Australii
Eldorado – miasto w prowincji Misiones w Argentynie
Eldorado – departament (jednostka administracyjna) w Argentynie
Eldorado − miasto w stanie Mato Grosso do Sul w Brazylii

Wikipedia

elea

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

zdrobnienie od Eleonory
Velia (obecnie Ascea) – starożytne greckie miasto w Kampanii
Novi Velia – miasto w Kampanii
Elea – sieć handlowa

SJP.pl

Electro (również electro-funk) – gatunek muzyki elektronicznej i wczesnego hip-hopu powstały w latach 80., kształtowany przez producentów funkowych i hip-hopowych.

Wikipedia

electroclash

[czytaj: elektroklasz] gatunek muzyki elektronicznej wywodzący się z punka, nowej fali i electropopu; electro clash

SJP.pl

Electroclash (lub "electro clash") – gatunek muzyki elektronicznej wywodzący się z punka, nowej fali, italo disco i electropopu.

Wikipedia

electrofunk

[czytaj: elektrofank] gatunek muzyki elektronicznej

SJP.pl

electrofunkowy

→ electrofunk [czytaj: elektrofankowy]

SJP.pl

electrolux

[czytaj: elektroluks] firma i marka sprzętu AGD

SJP.pl

AB Electrolux – szwedzkie przedsiębiorstwo, zajmujące się produkcją sprzętu AGD. Dostawca urządzeń do zastosowań domowych i profesjonalnych, sprzedający ponad 40 mln produktów każdego roku do odbiorców w ponad 150 krajach. Producent m.in. pralek, zmywarek, lodówek, odkurzaczy i kuchenek pod markami takimi, jak Electrolux, AEG, Zanussi, Eureka, Faure oraz Frigidaire.

Wikipedia

electropop

[czytaj: elektropop] odmiana muzyki popularnej; synthpop, technopop

SJP.pl

electropopowy

→ electropop [czytaj: elektropopowy]

SJP.pl

eleczka

zdrobniale: elka

SJP.pl

elefant

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) śrpol. zool. słoń

(1.2) śrpol. zool. kość słoniowa

Wiktionary

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pierwszego dnia pingwiny uciekły, a został tylko jeden, nazwany przez profesora (badacza) „elegancikiem”.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elegancja ż., elegant m., elegantka ż.

rzecz. elegant m., elegancik m., elegantka ż.

przym. elegancki

rzecz. elegantka ż., elegancja ż., elegant m., elegancik m., eleganckość ż.

przysł. elegancko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wytworny, szykowny, gustowny

Wiktionary

elegancko

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób elegancki

(1.2) pot. posp. super, świetnie, bez zarzutu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Na zdjęciu wyszedłeś bardzo elegancko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɡãnt͡skɔ, AS: elegãncko

Wiktionary

Powiązane:

przym. elegancki

rzecz. elegantka ż., eleganckość ż., elegancja ż., elegant

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) super, ekstra, git

Wiktionary

eleganckość

→ elegancki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest eleganckie; cecha tych, którzy są eleganccy

IPA: ɛˈlɛɡãnt, AS: elegãnt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elegancja

:: fż. elegantka

:: zdrobn. elegancik

przym. elegancki

przysł. elegancko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) daw. warszawa|szykowiec., reg. aligant

Wiktionary

elegantka

→ elegant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: elegant

Wiktionary

Patrz:

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

Wiktionary

Elegia (gr. ἐλεγεία "elegeia" – pieśń żałobna) – utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych (przemijanie, śmierć, miłość); wyróżnia się elegie miłosne i patriotyczne. Należy do najbardziej charakterystycznych form liryki bezpośredniej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛɟja, AS: eleǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. elegiacki, elegijny

rzecz. elegijność ż.

Wiktionary

elegiacki

związany z elegią; elegijny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. elegijny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɟat͡sʲci, AS: eleǵacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elegia ż., elegijność ż.

przym. elegijny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) elegijny

Wiktionary

elegijność

→ elegijny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzeczownik od przymiotnika: elegijny

Wiktionary

Patrz:

przysł. elegijnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) elegiacki

Wiktionary

elegik

osoba tworząca elegie (utwory liryczne lub instrumentalne)

SJP.pl

elejski

szkoła elejska - koncepcja filozoficzna, według której prawdziwe byty są stałe, niezmienne i poznawalne tylko poprzez myślenie, a nie obserwację czy doświadczenie; eleatyzm

SJP.pl

elek

potocznie:
1. odzież o rozmiarze L;
2. pojazd do nauki jazdy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: Eligiusz

Wiktionary

Elek ( Aletea, Renndorf) – miasto na Węgrzech, w komitacie Békés. W styczniu 2011 r. populacja miasta wynosiła 4899 osób. Do 1946 r. była w nim wielka społeczność niemieckojęzyczna.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Eligiusz mos., Eliasz mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Eligiusz

Wiktionary

elekcja

1. urzędowo: wybory, wybór na jakieś ważne stanowisko lub urząd;
2. w dawnej Polsce: obiór króla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Wolna elekcja
Elekcja cesarska
Lista papieskich elekcji i konklawe
Wybory
Sejm elekcyjny

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wiele osób jest bardzo niezadowolonych z tegorocznej elekcji marszałka na prezydenta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛkt͡sʲja, AS: elekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elekt mos., elektor mos., elektorat mrz., reelekcja ż.

osoba nowo obrana na wysokie stanowisko lub urząd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która została wybrana na pewien urząd, ale która go jeszcze nie objęła

Wiktionary

Elekt – osoba fizyczna, co do której po wyborach przewiduje się sprawowanie danego urzędu, jednak będąca jeszcze przed jego objęciem.

Określenia tego często używa się po wyborach prezydenckich, a jeszcze przed zaprzysiężeniem zwycięskiego kandydata, określanego wówczas właśnie mianem prezydenta elekta. W przypadku, gdy zwycięski kandydat uzyskał reelekcję, sytuacja ta nie zachodzi.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Oczekujemy od prezydenta elekta jasnego oświadczenia, jeszcze nim rozpocznie urzędowanie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlɛkt, AS: elekt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektorat mrz., elekcja ż.

przym. elekcyjny

przysł. elekcyjnie

Wiktionary

elektka

→ elekt

SJP.pl

Patrz:

elekt

elektor

1. w Świętym Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego: możny świecki lub duchowny, uprawniony do udziału w wyborze cesarza;
2. w USA: osoba uprawniona do udziału w bezpośrednim wyborze prezydenta, wyłaniana w drodze głosowania obywateli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wyborca

(1.2) ktoś powołany do wzięcia udziału w decydującym akcie wyborczym

(1.3) hist. książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy (Niemieckiej);

Wiktionary

Zobacz też: Elektor (historia).

Elektor – wyborca. W wyborach pośrednich osoba uprawniona do dokonania wyboru organu władzy, np. prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Wikipedia

Przykłady

(1.3) Ostatni czterej wyznaczeni elektorzy nie zdążyli nigdy wziąć udziału w wyborach.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elekcja ż., elektoralność ż., elektorat mrz., elektorówna ż., elektorskość ż., elektorstwo n.

przym. elektoralny, elektorski

przysł. elektorsko

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) kurfirst

Wiktionary

elektoracik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od elektorat

Wiktionary

Przykłady

(1.1) To nie elektorat, lecz tylko mały elektoracik.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektorat m.

Wiktionary

elektorat

1. ogół osób uprawnionych do udziału w wyborach; wyborcy;
2. władza, godność, funkcja elektora - księcia niemieckiego uprawnionego do udziału w wyborze cesarza; elektorstwo;
3. kraj Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego rządzony przez księcia elektora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogół wyborców

(1.2) daw. hist. władza, godność elektora

(1.3) daw. hist. kraj pod rządami elektora

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elektorat − rodzaj państwa w Rzeszy Niemieckiej
Elektorat − pojęcie socjologiczne

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Trzeba być fair wobec swojego elektoratu.

(1.3) Na mocy Złotej Bulli cesarz mógł także, za zgodą pozostałych elektorów, tworzyć nowe elektoraty.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elekcja ż., elekt m., elekcyjność ż., elektor m., elektorstwo n., elektoralność ż.

:: zdrobn. elektoracik mrz.

przym. elekcyjny, elektoralny, elektorski

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) elektorstwo

Wiktionary

elektorka

→ elektor

SJP.pl

Patrz:

przym. elektoralny, elektorski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kurfirstówna

Wiktionary

elektr.

skrót od: elektryka, elektryczność, elektryczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

elektra

1. minerał, roztwór stały złota i srebra z niewielką ilością miedzi i żelaza;
2. dawna nazwa bursztynu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elektra – gwiazda w gwiazdozbiorze Byka, w gromadzie Plejady
Elektra – planetoida o numerze katalogowym 130
Elektra – w mitologii greckiej córka Agamemnona i Klitajmestry
Elektra – w mitologii greckiej jedna z 50 Danaid
Elektra – w mitologii greckiej jedna z Okeanid, żona Taumasa, matka Iris i harpii
Elektra – w mitologii greckiej jedna z Plejad, córka Atlasa
Elektra – amerykański film z 2005 roku
Elektra – grecki film z 1962 roku
Elektra – tragedia Eurypidesa
Elektra – tragedia Sofoklesa
Elektra – opera Richarda Straussa
Elektra – spektakl Teatru Telewizji z 1995 roku w reż. Piotra Chołodzińskiego

Wikipedia

elektreny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Litwie, w okręgu wileńskim.

Wiktionary

Elektreny (lit. "Elektrėnai") – miasto położone w południowej części Litwy, będące administracyjnie częścią rejonu elektreńskiego, na zachodnim krańcu okręgu wileńskiego. Zamieszkuje je 13 809 osób, według danych z roku 2008, co sprawia, że jest to dwudzieste piąte pod względem liczby ludności miasto na Litwie.

Wikipedia

Powiązane:

przym. elektreński

Wiktionary

elektret

polaryzowany na stałe dielektryk mający charakter dipola elektrycznego o trwałym ładunku powierzchniowym

SJP.pl

Elektret – dielektryk, w którym w sposób trwały utrzymuje się polaryzacja dipolowa lub stan naładowania elektrycznego. Elektret wytwarza zewnętrzne pole elektryczne i w tym sensie jest elektrostatycznym odpowiednikiem magnesu trwałego.

Wikipedia

elektreński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Elektren

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elektreny lm.

Wiktionary

elektrim

Elektrim SA – spółka notowana od 1992 roku do 2008 roku na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, powstała w wyniku prywatyzacji dawnego "PTHZ Elektrim". W pierwszym okresie po prywatyzacji, Elektrim SA prowadził bardzo rozległą i zróżnicowaną działalność za pośrednictwem ponad 140 spółek powiązanych (od produkcji turbin po produkcję rolną), jednakże działalność ta uległa gruntownej reorganizacji począwszy od 1999 roku.

Wikipedia

elektro-

temat słowotwórczy

Wiktionary

Elektrochemia – dział chemii fizycznej badający elektryczne aspekty reakcji chemicznych, a także w mniejszym stopniu własnościami elektrycznymi związków chemicznych.

Przedmiotem jej badań są m.in. procesy chemiczne towarzyszące przepływowi prądu elektrycznego przez elektrolit, którymi są stopy i roztwory związków chemicznych zdolnych do dysocjacji elektrolitycznej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Choć co dzień spalamy w silnikach samochodowych i kuchenkach gazowych ogromne ilości węglowodorów, nie wiemy dokładnie, jak przebiega proces spalania tych związków z punktu widzenia elektrochemii.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrochemik mos.

przym. elektrochemiczny

przysł. elektrochemicznie

Wiktionary

elektrochemiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrochemia ż.

Wiktionary

elektrochirurgia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

Wiktionary

1. pracownik elektrociepłowni;
2. specjalista w dziedzinie zaopatrywania budynków w energię elektryczną i ciepłą wodę

SJP.pl

elektroda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Anoda w urządzeniach generujących siłę elektromotoryczną, np. akumulatorach, jest elektrodą ujemną, w urządzeniach absorbujących siłę elektromotoryczną, np. elektrolizerach, jest elektrodą dodatnią, a w lampach elektronowych jest elektrodą dodatnią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔda, AS: elektroda

Wiktionary

Powiązane:

przym. elektrodowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) anoda, katoda

→ elektrododatni

SJP.pl

Elektrododatniość – zdolność atomów danego pierwiastka do oddawania elektronów walencyjnych. Wraz ze wzrostem elektrododatniości pierwiastków maleje ich elektroujemność. W konwencji Ingolda pierwiastki o elektrododatniości większej od wodoru oznaczane są znakiem „+”, a mniejszej „−”.

Wikipedia

Patrz:

elektrododatni

elektrodowy

związany z elektrodą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

dział fizyki zajmujący się oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, zjawiskami związanymi z elektrycznością i magnetyzmem

SJP.pl

Elektrodynamika – dział fizyki zajmujący się badaniem zachowania się ciał obdarzonych ładunkiem elektrycznym, w szczególności:

Elektrodynamikę dzieli się na dwie odrębne teorie:

Najistotniejszą różnicą między powyższymi teoriami są odmienne formalizmy opisujące te teorie:

Wikipedia

elektrodynamometr

przyrząd do mierzenia słabych prądów elektrycznych; galwanometr

SJP.pl

elektroencefalograf

aparat do badania aktywności elektrycznej mózgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy;

Wiktionary

Elektroencefalograf – urządzenie wykorzystywane w elektroencefalografii (EEG); rejestruje zespół słabych sygnałów elektrycznych zapisanych jednocześnie w różnych punktach skóry głowy. Sygnały te wyrażają rytmy i fazy zwane także falami mózgowymi. Są to drgania elektryczne w miarę regularne o częstotliwości, która nie przekracza 0,5–35 Hz. Informują one o rozmieszczeniu źródeł fal elektromagnetycznych wewnątrz mózgu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔɛ̃nt͡sɛfaˈlɔɡraf, AS: elektroẽncefalograf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektroencefalografia ż., elektroencefalogram m.

przym. elektroencefalograficzny

Wiktionary

elektroencefalografia

metoda diagnost. polegająca na umieszczeniu na skórze głowy kilkunastu elektrod, a następnie wzmacnianiu i rejestrowaniu przesyłanych przez nie potencjałów elektrycznych mózgu, pełniąca dużą rolę w diagnozie padaczki, uszkodzeń mózgu; EEG

SJP.pl

Wikipedia

elektroenergetyczny

→ elektroenergetyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z elektroenergetyką; wytwarzający, przetwarzający, przesyłający energię elektryczną

Wiktionary

Patrz:

elektroenergetyka

Przykłady

(1.1) Odbiornikiem z punktu widzenia gospodarki elektroenergetycznej nazywamy urządzenie, maszynę lub aparat przetwarzające energię pobraną z sieci elektromagnetycznej na taką energię, jaka jest potrzebna odbiorcy.

Wiktionary

Wymowa:

Wiktionary

Elektroenergetyka – dział elektrotechniki i energetyki dotyczący wytwarzania, przesyłu, rozdziału i użytkowania energii elektrycznej. Jej głównym zadaniem jest zapewnienie ciągłego (niezawodnego) dopływu energii elektrycznej o odpowiedniej (wysokiej) jakości do odbiorcy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨka, AS: elektroẽnergetyka

Wiktionary

Powiązane:

Powiązane:

rzecz. elektrofizjologia ż., elektrofizjolog mos.

przysł. elektrofizjologicznie

Wiktionary

elektrofor

najprostsza odmiana maszyny elektrostatycznej, w której ładunek elektryczny otrzymywany jest dzięki wykorzystaniu zjawiska indukcji elektrostatycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. fiz. prosty przyrząd do wytwarzania ładunków elektrycznych przez pocieranie, stosowany w dydaktyce;

Wiktionary

Elektrofor – przyrząd, generator ładunku elektrycznego. W jego działaniu wykorzystuje się zjawisko indukcji elektrostatycznej. Skonstruowany został po raz pierwszy przez szwedzkiego fizyka Johana Wilckego, a udoskonalony i spopularyzowany w roku 1775 przez włoskiego fizyka Alessandra Voltę.

Wikipedia

elektroforetyczny

→ elektroforeza

SJP.pl

Patrz:

elektroforeza

zjawisko wędrowania cząsteczek w polu elektrycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

Wiktionary

Wikipedia

przyrząd do wypalania znaków na przedmiotach metalowych

SJP.pl

elektrograt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

robotnik zakładający instalacje elektryczne

SJP.pl

Elektroinstalator – miesięcznik o charakterze informacyjno-praktycznym skierowany do specjalistów branży elektrycznej, energetycznej, oświetleniowej i automatyki.

Wikipedia

elektrokardiograf

aparat rejestrujący prądy czynnościowe mięśnia sercowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. urządzenie rejestrujące pracę serca

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zakupiono także nowe aparaty USG z opcjami do badań echokardiograficznych, a także ergometr do prób wysiłkowych z bieżnią, holter ciśnieniowy, 2 defibrylatory oraz 2 elektrokardiografy.

(1.1) Polscy naukowcy twórcami elektrokardiografu XXI wieku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrokardiografia ż., elektrokardiogram m., elektrokardiograficzność ż.

przym. elektrokardiograficzny

przysł. elektrokardiograficznie

Wiktionary

elektrokardiografia

metoda diagnost. polegająca na odbieraniu potencjałów elektrycz. serca z elektrod umieszczonych na kończynach i klatce piersiowej, pozwalająca ocenić miarowość pracy serca i wiele innych parametrów pomocnych w diagnostyce kardiologicz.; EKG

SJP.pl

Wikipedia

elektrokardiograficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z elektrokardiografią lub elektrokardiografem, dotyczący elektrokardiografii lub elektrokardiografu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrokardiografia ż., elektrokardiograf mrz.

przysł. elektrokardiograficznie

Wiktionary

elektrokardiografio

forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: elektrokardiografia

Wiktionary

elektrokauter

Elektrokauter, elektrokoagulator, aparat elektrochirurgiczny, nóż elektrochirurgiczny (z koagulatorem), galwanokauter, żegadło elektryczne, elektroskalpel – urządzenie medyczne stosowane w chirurgii, ściślej diatermii chirurgicznej, do cięcia lub kauteryzacji tkanek za pomocą prądu przemiennego o wysokiej częstotliwości (od 0,3 do 0,7 MHz).

Wikipedia

elektrokauteryzacja

elektryczne koagulowanie żywej, chorobowo zmienionej tkanki stosowane np. w celu przyspieszenia gojenia się ran, niszczenia narośli

SJP.pl

elektrokinetyczny

→ elektrokinetyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z elektrokinetyką, dotyczący elektrokinetyki

Wiktionary

Patrz:

elektrokinetyka

Powiązane:

rzecz. elektrokinetyka ż.

Wiktionary

elektrokoagulacja

ścięcie białka pod wpływem prądu elektrycznego

SJP.pl

Wikipedia

elektrokorund

Elektrokorund – syntetycznie wytwarzana postać korundu, uzyskiwana poprzez przetapanie boksytu w piecach łukowych.

Elektrokorund wykorzystywany jest głównie jako materiał ścierny, przede wszystkim ze względu na relatywnie niskie koszty jego uzyskiwania oraz fakt, iż kryształy elektrokorundu są znacznie regularniejsze i ostrzejsze niż kryształy korundu naturalnego.

Wikipedia

elektrolecznictwo

metoda leczenia za pomocą prądu elektrycznego; elektroterapia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. elektr. zob. elektroterapia.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) elektroterapia

Wiktionary

elektrolipoliza

metoda likwidacji lokalnie nagromadzonej tkanki tłuszczowej za pomocą prądów powodujących skurcze izometryczne

SJP.pl

elektrolit

układ ciekły zdolny do przewodzenia prądu elektrycznego dzięki obecności swobodnie poruszających się jonów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. fiz. substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

Wiktionary

Elektrolit (z gr. "ḗlektron" „bursztyn”, "lytós" „rozpuszczalny”) – chemiczny termin definiujący substancję, która po stopieniu lub rozpuszczeniu (zwykle w wodzie, choć rozpuszczalnikiem mogą być też np. ciekły amoniak, ciekły dwutlenek siarki i in.) ulega dysocjacji elektrolitycznej, a powstały roztwór może przewodzić prąd elektryczny; elektrolitami mogą być związki jonowe, jak np. chlorek sodu (NaCl), lub niejonowe, jak np. chlorowodór (HCl) lub amoniak (#PATRZ).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Typowe ogniwo elektrolityczne składa się z dwóch elektrod – anody i katody – zanurzonych w roztworze elektrolitu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔlʲit, AS: elektrolʹit

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektroliza ż.

przym. elektrolitowy, elektrolityczny

Wiktionary

elektrolitowy

związany z elektrolitem

SJP.pl

elektrolityczny

→ elektroliza

SJP.pl

przymiotnik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

(1.2) fiz. chem. proces rozkładu pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

Wiktionary

Elektroliza – termin określający wszelkie zmiany struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego. W węższym zakresie pojęcie to obejmuje tylko procesy rozkładu. Elektrolizie towarzyszyć może (choć nie musi) szereg dodatkowych zjawisk, takich jak dysocjacja elektrolityczna, transport jonów do elektrod, wtórne przemiany jonów na elektrodach i inne. W sensie technologicznym przez elektrolizę rozumie się wszystkie te procesy łącznie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elektroliza jest procesem stosowanym na skalę przemysłową.

dział fabryki, w którym rozkłada się elektrolity za pomocą prądu elektrycznego

SJP.pl

elektrolokacja

(1.1) fiz. elektr. cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Maszyna wyposażona jest w elektromagnes.

Wiktionary

elektromagnet.

skrót od: elektromagnetyczny

SJP.pl

elektromagnetyczny

→ elektromagnetyzm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z elektromagnetyzmem

Wiktionary

Patrz:

elektromagnetyzm

Przykłady

(1.1) W pobliżu nadajnika są silne oddziaływania elektromagnetyczne.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektromagnetyzm m.

przysł. elektromagnetycznie

Wiktionary

elektromagnetyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. fiz. dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych;

(1.2) fiz. magnetyzm o podłożu elektrycznym; ogół zjawisk magnetycznych powodowanych przez prąd elektryczny

Wiktionary

Powiązane:

przym. elektromagnetyczny

Powiązane:

rzecz. elektromechanik mos., elektromechanika ż.

przysł. elektromechanicznie

Wiktionary

elektromechanik

specjalista w dziedzinie elektromechaniki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) elektr. techn. specjalista w zakresie elektromechaniki; mechanik pracujący przy montażu i naprawach aparatów, maszyn i urządzeń elektrycznych

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektromechanika ż.

przym. elektromechaniczny

przysł. elektromechanicznie

Wiktionary

elektromechanika

1. nauka zajmująca się budową, działaniem i zastosowaniem urządzeń elektrycznych;
2. naprawa i konserwacja urządzeń elektrycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń elektrycznych

(1.2) techn. nauka o budowie, działaniu i zastosowaniu maszyn i urządzeń elektrycznych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔ̃mɛˈxãɲika, AS: elektrõmeχãńika

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektromechanik mos.

przym. elektromechaniczny

przysł. elektromechanicznie

Wiktionary

elektromedycyna

dział medycyny obejmujący metody leczenia opierające się na zastosowaniu prądów elektrycznych, pól elektrycznych i magnetycznych, promieniowania elektromagnetycznego i ultradźwięków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedzina medycyny wykorzystująca elektryczność w celach terapeutycznych

Wiktionary

elektrometalurgia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) [...] gdy wiek XVIII oddawał XIX-emu pierwszy prototyp baterii elektrycznej, wiek XIX z tej spuścizny nie tylko nic nie uronił, lecz XX-emu przekazuje w darze zdobycze elektrochemii i elektrometalurgii, ruch turbin i motorów.

Wiktionary

Powiązane:

przym. elektrometalurgiczny

Wiktionary

elektrometalurgiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. związany z elektrometalurgią, dotyczący elektrometalurgii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrometalurgia ż.

Wiktionary

elektrometr

przyrząd elektrostatyczny służący do pomiaru podstawowych wielkości elektrycznych

SJP.pl

Elektrometr – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru napięcia elektrycznego przy bardzo małym natężeniu prądu elektrycznego

Wikipedia

elektrometryczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący elektrometrii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrometria ż.

Wiktionary

elektromiograf

medyczny przyrząd rejestrujący potencjały elektryczne mięśni

SJP.pl

elektromiografia

dziedzina medycyny zajmująca się badaniem oraz wykorzystaniem w diagnostyce potencjałów elektrycznych mięśni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) diagnostyka czynności elektrycznej mięśni i nerwów obwodowych za pomocą elektromiografu;

Wiktionary

Elektromiografia (EMG) – medyczne badanie diagnostyczne służące do oceny czynności elektrycznej mięśni i nerwów obwodowych (elektroneurografia). Jest podstawowym badaniem dodatkowym służącym do rozpoznawania chorób obwodowego układu nerwowego oraz chorób mięśni (pozwala ocenić m.in. ich zdolność do pracy).

Wikipedia

Powiązane:

przym. elektromiograficzny

Wiktionary

elektromiograficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

(1.2) techn. stop magnezu z glinem, manganem, krzemem i cynkiem;

Wiktionary

Elektron, negaton, "e−", "β−" – trwała cząstka elementarna (lepton), jeden z elementów atomu.

Elektron ma ładunek elektryczny równy e = −1,602 176 6208(98)×10 C (ujemny ładunek elektryczny elementarny – stąd też nazwa "negaton") i masę spoczynkową me ≈ 9,109 382 91×10 kg.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elektrony w atomach poruszają się wokół jądra atomowego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛktrɔ̃n, AS: elektrõn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektronika ż., elektronik m., elektronizacja ż.

przym. elektronowy, elektryczny, elektroniczny

przysł. elektronowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) negaton, symbol. e

Wiktionary

elektron.

skrót od: elektronika, elektroniczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

elektronarzędzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. narzędzie elektryczne przeznaczone do prac remontowych i budowlanych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wiertarka elektryczna jest jednym z najpopularniejszych i najbardziej uniwersalnych elektronarzędzi.

Wiktionary

elektroneurograf

aparat rejestrujący potencjały bioelektryczne nerwów

SJP.pl

elektroneurografia

Elektroneurografia ( nerve conduction study, NCS) – badanie dodatkowe stosowane często w neurologii w celu oceny nerwów obwodowych, a w szczególności ich właściwości elektrycznych: przewodnictwa impulsów wędrujących wzdłuż włókien czuciowych, ruchowych lub mieszanych.

Wikipedia

elektroniczka

→ elektronik

SJP.pl

Patrz:

elektronik

elektroniczny

1. → elektronika;
2. kartka elektroniczna - wiadomość z życzeniami w postaci elektronicznej; e-kartka;
3. papieros elektroniczny - urządzenie do wdychania oparów płynu z małym stężeniem nikotyny, przypominające papierosa; e-papieros

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) Czy masz jakieś zainteresowania poza elektroniką?

(1.2) Ostatnio ceny elektroniki bardzo wzrosły.

(1.2) Ta mikrofalówka jest nafaszerowana elektroniką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika, AS: elektrõńika

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektronik m., elektron m.

przym. elektroniczny

Wiktionary

elektronizacja

Elektronizacja to tytuł serii książek wydawanych w latach osiemdziesiątych XX wieku przez Wydawnictwa Komunikacji i Łączności (WKŁ) w formie numerowanych zeszytów. Charakter tych wydawnictw najlepiej oddaje podtytuł serii, który brzmiał: poradnik zawodowy Były to publikacje z zakresu elektroniki i informatyki oraz pokrewnych dziedzin odnoszące się do praktyki zastosowań omawianych tematów.

Wikipedia

elektronizować

Przykłady

(1.1) Powinowactwo elektronowe to wielkość charakteryzująca zdolność atomu do przyłączania elektronu i tworzenia anionu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektron mrz.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. elektrookulografia ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) EOG

Wiktionary

elektrooptyczny

→ elektrooptyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z elektrooptyką, dotyczący elektrooptyki

Wiktionary

Patrz:

elektropolerowanie

Elektropolerowanie – technika elektrochemicznej obróbki stali.Podstawowym warunkiem elektropolerowania metalu jest wytworzenie na jego powierzchni warstewki utworzonej z produktów reakcji.

Polerowany przedmiot jest podłączony w wannie galwanicznej do dodatniej elektrody (anody), w wyniku czego nierówności, jakie występują na metalu, zostają pokryte warstewką produktów o większej rezystywności niż elektrolit.

Wikipedia

elektropompa

pompa elektryczna

SJP.pl

elektropołów

połów ryb przy wykorzystaniu zjawiska elektrotaksji

SJP.pl

Elektropołów – rodzaj połowu ryb lub innych zwierząt wodnych prowadzony przy pomocy elektrycznych narzędzi połowowych.

W elektropołowie wykorzystuje się zjawisko elektrotaksji, czyli zachowanie ryb w polu elektrycznym polegające na podążaniu w stronę dodatnio naładowanej elektrody (anody).

Wikipedia

elektroradiolog

specjalista w dziedzinie elektroradiologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista w zakresie elektroradiologii;

Wiktionary

Elektroradiolog ( Radiation Therapist (RTT) / Radiographer) – medyczny zawód regulowany, uprawniony do wykonywaniu czynności zawodowych w dziedzinie elektroradiologii należącej do nauk medycznych, nauk o zdrowiu, w tym czynności z zakresu radiologii i diagnostyki obrazowej, ultrasonograficznej, radiologii zabiegowej, elektrofizjologii, medycyny nuklearnej i radioterapii oraz realizowaniu zadań ochrony radiologicznej pacjenta i personelu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Elektroradiolog wykonuje badania z użyciem promieniowania rentgenowskiego.

Wiktionary

elektroradiologia

Wikipedia

elektroradiologiczny

→ elektroradiologia

SJP.pl

Patrz:

elektroradiologia

elektrorafinacja

metalurgiczny proces oczyszczania metali

SJP.pl

Elektrorafinacja (rafinacja elektrolityczna) – proces oczyszczania metali otrzymanych drogą hutniczą w procesie elektrolizy.

Oczyszczany metal umieszczany jest jako anoda w roztworze własnej soli. Katodą jest ten sam, tyle że wcześniej oczyszczony metal. Anoda roztwarza się, a metal bez zanieczyszczeń osadza się na katodzie. Zanieczyszczenia rozpuszczają się w roztworze lub wytrącają się w postaci tzw. "szlamu anodowego".

Wikipedia

elektroretinografia

badanie zmian potencjału czynnościowego powstającego w siatkówce oka pod wpływem błysku świetlnego, stosowana najczęściej w diagnostyce chorób siatkówki i nerwu wzrokowego

SJP.pl

→ elektrosmog

SJP.pl

Patrz:

elektrosmog

elektrosprzęt

sprzęt elektryczny

SJP.pl

elektrostacja

stacja do ładowania pojazdów elektrycznych

SJP.pl

elektrostal

Elektrostal (ros. Электросталь) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim. Około 156 tys. mieszkańców (2020).

Miasto to powstało w 1916 r. w związku z budową huty stali szlachetnych, a w 1938 r. otrzymało prawa miejskie.

Wikipedia

elektrostatyczny

→ elektrostatyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z elektrostatyką, dotyczący elektrostatyki

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrostatyka ż.

przysł. elektrostatycznie

przym. elektryczny

Wiktionary

elektrostatyka

Elektrostatyka – dziedzina fizyki zajmująca się oddziaływaniami pomiędzy nieruchomymi ładunkami elektrycznymi. Oddziaływania te zwane są elektrostatycznymi. Elektrostatyka rozpatruje też ładunki poruszające się, o ile pomija się wszystkie efekty wynikające z ruchu ładunków z wyjątkiem zmiany ilości ładunku. Analogicznie, magnetostatyka zajmuje się polami magnetycznymi stałymi w czasie.

Wikipedia

elektrostrykcja

zjawisko zmiany rozmiarów ciała pod wpływem przyłożonego zewnętrznego pola elektrycznego

SJP.pl

Elektrostrykcja – zjawisko zmiany wymiarów materiału pod wpływem pola elektrycznego (napięcia). Charakteryzuje się tym, że zmiana wymiarów zachodzi w jednym kierunku, niezależnie od kierunku przyłożonego pola elektrycznego (zjawisko proste). Stopień odkształcenia jest proporcjonalny do kwadratu natężenia pola. Elektrostrykcji nie należy mylić z odwrotnym zjawiskiem piezoelektrycznym.

Wikipedia

elektrostymulacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metoda terapeutyczna wykorzystująca napięcie elektryczne o niskich wartościach

Wiktionary

specjalista w dziedzinie elektrotechniki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. techn. dziedzina nauki i techniki zajmująca się wytwarzaniem, przesyłaniem, przetwarzaniem i zastosowaniem energii elektrycznej

Wiktionary

Elektrotechnika "(nazywana również inżynierią elektryczną, potocznie elektryką)" – dyscyplina techniczna zajmująca się zagadnieniami związanymi z wytwarzaniem, przekształcaniem, przesyłaniem, rozdziałem, magazynowaniem oraz użytkowaniem energii elektrycznej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ebonit to materiał wykorzystywany na przykład w elektrotechnice.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrotechnik mos.

przym. elektrotechniczny

Wiktionary

elektroterapia

metoda leczenia za pomocą prądu elektrycznego; elektrolecznictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. leczenie prądem elektrycznym;

Wiktionary

Elektroterapia, elektrolecznictwo – dziedzina fizykoterapii (lecznictwa fizykalnego) zajmująca się leczeniem objawowym schorzeń m.in. układu ruchu i neurologicznych za pomocą różnego rodzaju prądów leczniczych, w którym wykorzystuje się do leczenia prąd stały, modulowane prądy średniej częstotliwości oraz prądy impulsowe małej i średniej częstotliwości.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W rzadkich przypadkach, gdy lek nie działa wystarczająco szybko, należy uciec się do elektroterapii (ECT), znanej w dawnych czasach jako budzące postrach „elektrowstrząsy”.

Wiktionary

Powiązane:

przym. elektroterapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) elektrolecznictwo

Wiktionary

elektrotermia

Elektrotermia jest działem elektrotechniki (jedna z jej specjalizacji), nauki i techniki dotyczącym przemian energii elektrycznej w ciepło do celów użytkowych lub przemysłowych.

Do przemian elektrotermicznych powszechnych w przemyśle należą:

(1.1) chem. skłonność atomu pierwiastka do przyciągania elektronów w wiązaniu chemicznym;

zakład energetyczny wytwarzający i rozdzielający energię elektryczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

Wiktionary

Elektrownia – zakład przemysłowy wytwarzający energię elektryczną przez przetwarzanie innych form energii pierwotnej.

Elektrownia to obiekt techniczny składający się z jednego lub kilku zespołów urządzeń służących do wytwarzania energii elektrycznej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Z daleka było widać kominy i chłodnie elektrowni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa, AS: elektrovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryk m.

przym. elektrowniany

zobacz też: elektryczny

Wiktionary

elektrowniany

przymiotnik

(1.1) dotyczący elektrowni

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrownia ż.

Wiktionary

elektrowozownia

zajezdnia lokomotyw elektrycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolej. zespół pomieszczeń i warsztatów wraz z wyposażeniem, przystosowanych do garażowania, konserwacji i napraw elektrowozów lub innych elektrycznych pojazdów szynowych;

Wiktionary

Elektrowozownia – baza, zakład eksploatacji, zajezdnia; zespół pomieszczeń i warsztatów oraz torów przeznaczonych do przechowywania i obsługiwania technicznego lokomotyw elektrycznych.

W minionych latach funkcjonowała niewielka liczba jednostek kolejowych o tej nazwie, np. Elektrowozownia Gdynia Cisowa, obsługująca ruch pasażerski w aglomeracji trójmiejskiej. Jednak większość lokomotyw elektrycznych była na stanie lokomotywowni.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. elektrowóz mrz.

Wiktionary

elektrowstrząs

zwykle w liczbie mnogiej: wstrząsy elektryczne spowodowane przepuszczaniem przez ciało pacjenta prądu elektrycznego o niskim natężeniu; stosowane jako metoda leczenia niektórych chorób psychicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. elektr. zabieg polegający na przepuszczeniu prądu elektrycznego przez ciało pacjenta

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Po drugim elektrowstrząsie serce naszego dziecka ożyło.

(1.1) Wbrew powszechnym opiniom, elektrowstrząsy to bardzo skuteczna i bardzo bezpieczna metoda leczenia zaburzeń afektywnych zarówno jednobiegunowych (depresja), jak i dwubiegunowych (ChAD).

Wiktionary

Powiązane:

przym. elektrowstrząsowy

Wiktionary

elektrowstrząsowy

→ elektrowstrząs

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z elektrowstrząsami, dotyczący elektrowstrząsów

Wiktionary

Patrz:

elektrowstrząs

Powiązane:

rzecz. elektrowstrząs mrz.

Wiktionary

elektrowóz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. lokomotywa z napędem elektrycznym;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔvus, AS: elektrovus

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektrowozownia ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) lokomotywa elektryczna

Wiktionary

elektrozaczep

urządzenie elektromagnetyczne do odryglowywania i zaryglowywania drzwi

SJP.pl

Elektrozaczep – urządzenie elektromagnetyczne, w obudowie symetrycznej lub niesymetrycznej, służące do zdalnego, przewodowego odryglowywania drzwi, furtek, oraz drzwiczek szafek. Jest rozpowszechnionym elementem wykonawczym systemów kontroli dostępu.

Wikipedia

elektrozamek

zamek do drzwi sterowany za pomocą sygnału elektrycznego

SJP.pl

elektrozawór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

Przykłady

(1.1) Związkowcy planowaćanują zarejestrować spółkę pracowniczą i wydzierżawić od syndyka nieczynny piec do elektrożużlowego przetapiania stali.

Wiktionary

elektrum

1. minerał, roztwór stały złota i srebra z niewielką ilością miedzi i żelaza;
2. dawna nazwa bursztynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miner. naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

Wiktionary

Elektrum, elektron – minerał z grupy pierwiastków rodzimych będący stopem złota i srebra (ponad 20%), z niewielką ilością miedzi oraz żelaza.

Także otrzymywany sztucznie stop złota i srebra.

Nazwa wywodzi się od bladożółtej barwy przypominającej bursztyn ( electrum, ἤλεκτρον "ēlektron" ‘bursztyn’).

Wikipedia

elektryczek

tylko w połączeniu: pstryczek-elektryczek - żartobliwie: wyłącznik lub przełącznik do światła elektrycznego

SJP.pl

Patrz:

elektryk

elektryczka

tylko w połączeniu: pstryczek-elektryczek - żartobliwie: wyłącznik lub przełącznik do światła elektrycznego

SJP.pl

Patrz:

elektryk

elektrycznie

przysłówek

(1.1) w sposób dotyczący elektryczności

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryczność ż., elektryk mos./mrz.

przym. elektryczny

Wiktionary

elektryczność

1. forma energii w postaci pól i ładunków elektrycznych;
2. zjawiska związane ze wzajemnym oddziaływaniem pól elektrycznych;
3. prąd elektryczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;

(1.2) pot. prąd elektryczny

(1.3) pot. sztuczne światło otrzymywane z prądu elektrycznego

(1.4) odprzym. cecha tego, co jest elektryczne

Wiktionary

Elektryczność (od ήλεκτρον (elektron) – bursztyn) – zespół zjawisk fizycznych związanych z obecnością, ruchem i oddziaływaniem materii posiadającej ładunek elektryczny. Elektryczność jest powiązana z magnetyzmem, a oba te zjawiska należą do elektromagnetyzmu, opisanego równaniami Maxwella o związku ładunków elektrycznych z polem elektromagnetycznym, składającego się z pola elektrycznego i pola magnetycznego.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Formalizm form różniczkowych jest naturalnym językiem, w którym sformułować można teorię elektryczności i magnetyzmu, jak również inne teorie pól z cechowaniem.

(1.2) W oficynie nie było elektryczności.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: elektryčność

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryka ż., elektryk m., elektryfikacja ż., elektryfikowanie n., zelektryfikowanie n., elektryzowanie n., zelektryfikowanie n., elektryzowanie n., zelektryzowanie n., naelektryzowanie n.

czas. elektryfikować ndk., zelektryfikować dk., elektryzować ndk., zelektryzować dk., naelektryzować dk.

przym. elektryczny

przysł. elektrycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) elektryka

(1.2) pot. elektryka

(1.3) pot. elektryka, światło

Wiktionary

elektryczny

1. przymiotnik od: elektryczność; odnoszący się do elektryczności, oddziałujący elektrycznie;
2. zasilany elektrycznością

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

(1.2) pot. elektrostatyczny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W 1940 r., gdy opatentowano golarkę elektryczną, sprzedano 16 mln maszynek, a każdego tygodnia 27 mln żyletek. Dziś produkcja maszynek do golenia jest wielkim przemysłem podbudowanym olbrzymim aparatem naukowym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: elektryčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryczność ż., elektryk m., elektryczka ż., elektronik m., elektroniczka ż., elektron m., dielektryk m., elektryfikacja ż., elektrostatyka ż., elektrodynamika ż., elektrownia ż., elektryzowanie n., zelektryzowanie n.

czas. elektryzować ndk., naelektryzować dk., zelektryzować dk., elektryfikować ndk., zelektryfikować dk.

przym. elektroniczny, elektronowy, elektrostatyczny

przysł. elektrycznie, elektrostatycznie

temsłow. elektro-

Wiktionary

elektryfikacja

1. doprowadzenie energii elektrycznej do jakiegoś miejsca, obiektu, obszaru;
2. zastosowanie energii elektrycznej w jakiejś dziedzinie przemysłu lub usług

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. proces wprowadzania energii elektrycznej do miejsc, które jej wcześniej nie miały; rozbudowa infrastruktury elektrycznej

Wiktionary

Elektryfikacja – proces mający na celu rozprzestrzenienie sieci elektroenergetycznej. Elektryfikowane są miejscowości lub obiekty przemysłowe, przez doprowadzanie linii elektrycznych ze stacji transformatorowych. Elektryfikacją nazywane jest również zakładanie sieci trakcyjnej nad torami kolejowymi lub stawianie słupów podtrzymujących linie energetyczne i odprowadzanie przewodów elektrycznych ze słupów do domów.

Wikipedia

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryk mzw./mos., elektryfikowanie n., elektryczność ż.

przym. elektryczny

Wiktionary

elektryk

1. specjalista w dziedzinie elektryki;
2. pracownik firmy elektromontażowej lub innej związanej z elektrycznością; monter instalacji elektrycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

(1.2) specjalista z zakresu elektryki

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) środ. muz. gitara elektryczna

(2.2) środ. elektroniczny papieros

(2.3) środ. mot. samochód elektryczny

Wiktionary

Elektryk – zawód związany z montażem i naprawą instalacji elektrycznych oraz konserwacyjno-naprawczych instalacji zalicznikowych.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zgasło światło. Trzeba wezwać elektryka.

(2.1) Patryk gra na elektryku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛktrɨk, AS: elektryk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryka ż., elektryczność ż., elektrownia ż., elektryfikacja ż., elektryfikowanie n., zelektryfikowanie n.

:: fż. elektryczka ż.

:: zdrobn. elektryczek m.

czas. elektryfikować ndk., zelektryfikować dk.

przym. elektryczny

przysł. elektrycznie

Wiktionary

elektryka

dział wiedzy, który obejmuje zagadnienia z dziedziny elektryczności i opisuje jej wykorzystanie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elektrotechnika – dziedzina nauki i techniki zajmująca się zjawiskami elektrycznymi i ich zastosowaniem oraz kierunek studiów poświęcony tej dziedzinie
pot. instalacja elektryczna – instalacja, która dostarcza energię elektryczną
pot. elektryczność (energia)
pot. prąd elektryczny
pot. światło elektryczne
pot. energia elektryczna

Wikipedia

elektrykarz

w górnictwie: wykwalifikowany robotnik zajmujący się zakładaniem i utrzymaniem sieci elektrycznej w kopalni

SJP.pl

elektryzacja

Elektryzacja (elektryzowanie) – zjawisko fizyczne, proces polegający na wytworzeniu w ciele, elektrycznie obojętnym, nadmiaru ładunków elektrycznych jednego znaku. Zawsze towarzyszy mu powstanie w otoczeniu ładunku o przeciwnym znaku, takiego samego co do wartości bezwzględnej, gdyż proces ten polega na rozdzieleniu już istniejących ładunków o przeciwnych znakach.

Wikipedia

elektryzator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie zasilajace ogrodzenia elektryczne

Wiktionary

elektryzowanie

(1.2) Zwiastun filmu elektryzował widzów od miesięcy.

(2.2) Jej włosy szybko się elektryzują.

(2.3) Mój sweter elektryzuje się przy dotknięciu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: elektryzovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elektryzowanie n., naelektryzowanie n., elektryczność ż.

przysł. elektryzująco

przym. elektryczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ładować

(1.2) ekscytować, podniecać, wzbudzać zachwyt (w kimś)

Wiktionary

elektryzujący

wywierający silne wrażenie; wstrząsający, podniecający

SJP.pl

elektywnie

→ elektywny

SJP.pl

Patrz:

elektywny

wybieralny, możliwy do wyboru

SJP.pl

elemencik

zdrobnienie od: element

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od element

Wiktionary

Przykłady

(1.1) To nie element, lecz tylko mały elemencik.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. element m., elementarz mrz., elementaryzm mrz.

przym. elementarny

Wiktionary

element

1. część składowa jakiejś całości; składnik nadający czemuś odrębną cechę, właściwość; czynnik;
2. zbiorowe określenie osób z marginesu społecznego, zamieszkujących biedne dzielnice miast i zaangażowanych w działalność przestępczą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część składowa pewnej całości, struktury

(1.2) pot. pejor. niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

(1.3) filoz. w filozofii starożytnej jeden z podstawowych składników znanego świata (ziemia, woda, ogień lub powietrze)

(1.4) mat. obiekt należący do rozważanego zbioru lub klasy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

element algebraiczny
element całkowity
element idempotentny
element macierzowy operatora
elementy minimalny i maksymalny
elementy najmniejszy i największy
element neutralny (zerowy, jedynkowy/jednostkowy)
element nierozkładalny
element nilpotentny
element objętości
element odstający
element odwracalny

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dysk twardy jest elementem zestawu komputerowego.

(1.2) Natknęła się (…) na dom robotniczy, w którym wysokie komorne nie pozwoliło temu elementowi – jak mówiła przez nos pewna dama – wynająć mieszkań.

(1.3) Woda i ogień to wrogie elementy.

(1.4) Elementami zbioru potęgowego są podzbiory wyjściowego zbioru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛ̃mɛ̃nt, AS: elẽmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elementarz mrz., praelement mrz.

:: zdrobn. elemencik mrz.

przym. elementarny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) część, fragment, składnik

Wiktionary

elementarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: elementarny

SJP.pl

elementarność

→ elementarny

SJP.pl

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ, AS: elẽmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. element m., elemencik m., elementarność ż., elementaryzm m., elementarz m., elementarzyk m.

przysł. elementarzowy

Wiktionary

elementarz

1. podręcznik używany do nauki pisania i czytania, zwłaszcza w pierwszym roku nauki szkolnej; pierwsza czytanka;
2. przenośnie: zbiór najbardziej podstawowych wiadomości, zasad itp.; podręcznik, poradnik, ABC

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

(1.2) przen. rzecz podstawowa; coś, co każdy powinien wiedzieć i umieć

Wiktionary

Elementarz ( elementarius „początkowy”) – książka wprowadzająca w najbardziej podstawowe zagadnienia jakiejś dziedziny, zbiór elementarnej wiedzy w danym zagadnieniu, np.: elementarz języka polskiego, dla chcących się nauczyć czytać i pisać – elementarz pierwszoklasisty (pot. abecadło).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Moim pierwszym w życiu podręcznikiem był elementarz Mariana Falskiego.

(1.2) Blokowanie i odblokowywanie przycisków, edytorków i innych elementów interfejsu to elementarz tworzenia logiki interfejsów aplikacji.

Wiktionary

taki, który odnosi się do elementarza - podręcznika stosowanego do nauki czytania i pisania lub poradnika zwierającego podstawowe informacje

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z elementarzem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pierwszy elementarzowy kot należy do Olka i pojawia się dopiero na 29 stronie.

Wiktionary

Powiązane:

przym. elementarny

rzecz. elementarz mrz., elementaryzm mrz.

Wiktionary

elementarzyk

zdrobnienie od: elementarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: elementarz

Wiktionary

elementowy

→ element

elemozyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. ofiarowanie daru człowiekowi w potrzebie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) książk. jałmużna

Wiktionary

elena

imię żeńskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elena – imię żeńskie, odpowiednik w różnych językach imienia Helena
Elena – Helena; infantka hiszpańska, księżna de Lugo z dynastii Burbonów
Elena – Helena Petrowić-Niegosz; królowa Włoch
Elena – album studyjny Maggie Reilly
Elena – jedyna znana kobieta z grupy Turks
Elena – miasto w Bułgarii
Elena– wieś w południowej Bułgarii, w obwodzie Chaskowo
Elena – postać z gry Street Fighter III: New Generation
Elena – główna bohaterka sagi i serialu Pamiętniki wampirów
Elena − rosyjski film dramatyczny z 2011 roku
Elena − włoski film dramatyczny z 1947 roku
Elena − bohaterka serii gier Uncharted

Wikipedia

elenchus

spis, lista, katalog

SJP.pl

eleni

Zobacz też: Eleni (film).

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛwˈkadʲja, AS: eleu̯kadʹi ̯a

Wiktionary

rzecz. Elefterios mos., Eleutery, Eleuteriusz

Wiktionary

eleuterie

uroczystość ku czci Zeusa, obchodzona w starożytnej Grecji na pamiątkę zwycięstwa nad Persami

SJP.pl

eleuteriusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eleuteriusz – biskup Bizancjum w latach 129–136
Eleuteriusz – papież w latach ok. 175–189
Eleuteriusz – imię męskie
Eleuteriusz – duchowny Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego
Eleuteriusz – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego
Eleuteriusz – duchowny prawosławny
Eleuteriusz – biskup Bizancjum w latach 129–136
Eleuteriusz (zm. 620) – egzarcha Rawenny w latach 616–619, samozwańczy cesarz bizantyński
Eleuteriusz – prawosławny patriarcha Aleksandrii w latach 1175–1180
Eleuteriusz – chalcedoński patriarcha Antiochii w latach 1023–1028
Eleuteria

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Papież Eleuteriusz urodził się w Epirze.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eleutery mos., Elefterios m.

:: fż. Eleuteria ż.

Wiktionary

uczeń szkoły wojskowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. uczeń szkoły wojskowej

(1.2) wojsk. żołnierz służby przygotowawczej kształcący się na szeregowego;

(1.3) daw. uczeń, wychowanek

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Grupa elewów opuściła koszary.

Wiktionary

Powiązane:

(1.3)

rzecz.

:: fż. elewka ż.

Wiktionary

elewacja

1. zewnętrzna ściana budynku; lico budynku;
2. potocznie: zewnętrzna strona ściany budynku;
3. rodzaj rysunku architektonicznego;
4. wysokość gwiazdy nad horyzontem;
5. dawniej:
a) podniesienie hostii w czasie mszy;
b) podniesienie wylotu działa przy strzelaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. bud. zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami;

(1.2) astr. wysokość ciała niebieskiego podawana w stopniach; kąt zawarty między horyzontem a prostą skierowaną do ciała niebieskiego

(1.3) daw. stud. twarz

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

elewon

element usterzenia umieszczony na krawędzi spływu skrzydła samolotu; sterolotka

SJP.pl

elf

w mitologii oraz literaturze: istota pośrednia między bogami i ludźmi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) istota fantastyczna;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elf – stworzenie mitologiczne
- Quendi – rasa ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
- Elf Świętego Mikołaja
Elf – zespół muzyczny, którego założycielem był Ronnie James Dio
Elf – debiutancki album zespołu Elf
Elf – album zespołu Varius Manx
Elf – film z 2003 roku
Elf (Elf Aquitaine) – francuski koncern branży petrochemicznej, obecnie Total
ELF = extremely low frequency – zakres fal radiowych
Elf – elektryczny zespół trakcyjny firmy Pesa
KB-S Elf – ukraiński pistolet maszynowy
Executable and Linkable Format

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jak elf tańczyłabym w promieniu księżyca.

(1.1) Trzy Pierścienie dla królów elfów pod otwartym niebem, // Siedem dla władców krasnali w ich kamiennych pałacach, // Dziewięć dla śmiertelników, ludzi śmierci podległych, // Jeden dla Władcy Ciemności na czarnym tronie // W Krainie Mordor, gdzie zaległy cienie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛlf, AS: elf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elfijka ż., elfica, elfka

:: zdrobn. elfik mos.

Powiązane:

rzecz. elf m.

:: fż. elfka ż., elfica ż.

Wiktionary

elfik

1. mały elf;
2. rodzaj ptaków z rodziny kolibrowatych

SJP.pl

elfka

→ elf

SJP.pl

Patrz:

elf

elfryda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Elfryda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, oznaczające „moc elfa” (chroniona przez elfy), a złożone z staroangielskiego słowa "ælf" połączonego z "þryð" – „siła, moc”.

Imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 1867 kobiet o imieniu Elfryda nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Kinga dostała od Elfrydy atlas motyli.

Wiktionary

elgar

nazwisko

SJP.pl

elgi

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki;

Wiktionary

Elgi – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki. Długość 394 km; powierzchnia dorzecza 68 200 km².

Źródła w górach Suntar-Chajata; płynie przez Płaskowyż Elgiński najpierw w kierunku północno-zachodnim, potem północno-wschodnim i wschodnim; zamarza od października do maja; zasilanie deszczowo-śniegowe.

Wikipedia

Powiązane:

przym. elgiński

Wiktionary

elgiebet

potocznie: osoba nieheteroseksualna

SJP.pl

elgiszewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Elgiszewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Ciechocin.

Wikipedia

elgiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Elgi, dotyczący Elgi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elgi ż.

Wiktionary

eli

forma rzeczownika.

(1.1) D., C., Ms. lp. od: Ela

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eli Alalluf
Eli Ben-Dahan
Eli Ben-Menachem
Eli Kohen (ur. 1949)
Eli Kohen (ur. 1972)
Eli – album Varius Manx
Eli – album Jana Akkermana
„Eli lama sabachtani” – utwór zespołu Wilki z wydanego w 1992 albumu Wilki
ELI – Extreme Light Infrastructure
Eli EV – amerykański producent elektrycznych mikrosamochodów
ELI – kod IATA portu lotniczego Elim
Eli – popularne imię hebrajskie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛlʲi, AS: elʹi

Wiktionary

elia

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elia Benedettini – sanmaryński piłkarz
Elia Bossi – włoski siatkarz
Elia Cataldo – włoski brat zakonny, mistyk oraz wizjoner
Elia Dalla Costa − włoski duchowny katolicki
Elia Frosio – włoski kolarz torowy i szosowy
Elia Galla Placydia – królowa Wizygotów i cesarzowa rzymska
Elia Kazan – amerykański pisarz, reżyser filmowy i teatralny
Elia Legati – włoski piłkarz
Elia Lewita – hebrajski pisarz, filolog i leksykograf
Elia Luini – włoski wioślarz
Elia Millosevich – włoski astronom
Elia Nasrallah – libański strzelec

Wikipedia

eliab

Eliab − postać biblijna ze Starego Testamentu.

Wikipedia

eliakim

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eliakim – postać biblijna
Jojakim – król judzki zwany właściwie Eliakimem
Eljakim – moszaw w Izraelu

Wikipedia

eliasz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Eliasz, również Eliasz z Tiszbe lub Eliasz Tiszbita ( ‏אֱלִיָּהוּ‎ "Eliyáhu", Ἠλίας "Elias", Илья-пророк) – jeden z proroków Starego Testamentu żyjący w IX w. przed Chrystusem w północnym państwie Izraela (imię tłumaczone jako: „Bogiem jest Jah”, „moim Bogiem jest Jahwe”). Święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.

Wikipedia

Przykłady

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dziki zryły Eliaszowe pole nad strumieniem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eliasz mos.

Wiktionary

elida

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. górzysta kraina historyczna w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego, z głównymi ośrodkami w Elidzie (1.2) i Olimpii

(1.2) geogr. hist. starożytne miasto-państwo położone w Elidzie (1.1)

Wiktionary

Elida, również Eleia, Elea, (nowogr. Ήλιδα a. Ηλεία, starogr. Ἤλις /dialekt attycki/ a. Ἄλις /dialekt dorycki/), inaczej Elis – dawny nomos i górzysta kraina historyczna w starożytnej Grecji położona w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego.

Do końca 2010 roku Elida była prefekturą w Republice Greckiej ze stolicą w Pirgos w regionie administracyjnym Grecja Zachodnia. Powierzchnia prefektury wynosiła 2618 km², zamieszkiwało ją ok. 198,8 tys. ludzi (stan z roku 2005).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W skład Peloponezu wchodzą mniejsze krainy: Achaja, Arkadia, Argolida, Elida, Mesenia i Lakonia.

(1.2) Pewien Augiasz, który w tamtym czasie objął rządy nad Elidą, miał trzy tysiące wołów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elijczyk mos., Elijka ż.

Elifaz – postać biblijna ze Starego Testamentu. Pochodził z Temanu.

Jeden z trzech przyjaciół Hioba, którzy przyszli, gdy spadły na niego nieszczęścia.

Wikipedia

eligia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Eligia – żeńska wersja imienia Eligiusz, pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "wybrany".

(1.1) Mój daleki krewny z Krakowa ma na imię Eligiusz.

(1.1) W Kościele katolickim na 1 grudnia przypada wspomnienie św. Eligiusza z Noyon, patrona złotników, kowali, ślusarzy i zegarmistrzów.

(1.1) Eligiuszowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 1 grudnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlʲiɟuʃ, AS: elʹiǵuš

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eligiuszowa ż., Eligiuszówna ż., Eligiuszostwo lm m.

:: zdrobn. Eligiuszek mos.

:: fż. Eligia ż.

przym. Eligiuszowy, Eligiuszkowy

Elihu – postać biblijna ze Starego Testamentu. Elihu był synem Barachela Buzyty, co wskazuje, że był dalekim krewnym Abrahama.

Młody człowiek z historii o Hiobie, który doradzał mu, aby uniżył się przed Bogiem, co spowoduje, że jego skarga zostanie wysłuchana, a on sam pocieszony. Potępił pogląd trzech przyjaciół Hioba (Elifaza, Bildada i Sofara), że cierpi on z powodu swoich grzechów.

Wikipedia

elijski

przymiotnik od: Elida (kraina w Grecji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Elidą, dotyczący Elidy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Elida ż.

Wiktionary

eliksir

1. aromatyczny, słodki wyciąg roślinny o działaniu leczniczym i orzeźwiającym;
2. w przenośni: eliksir życia, eliksir młodości - magiczny płyn zapewniający wieczną młodość i zdrowie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

eliksir – mieszanina olejku eterycznego i nalewki roślinnej albo wyciąg roślinny na bazie spirytusu
eliksir życia – napój o właściwościach magicznych, którego formuły poszukiwali alchemicy
Elixir

Wikipedia

elimelech

imię męskie

SJP.pl

elimelek

Elimelek – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Był mężem Noemi pochodzącym z Betlejem. Miał dwóch synów Machlona i Kiliona. Z powodu głodu przeniósł się z rodziną do Moabu. Tam ich synowie poślubili Moabitki: Orpę i Rut. Tam też zmarł Elimelek.

Wikipedia

eliminacja

1. wyłączenie pewnych elementów spośród innych; selekcja;
2. pierwszy etap konkursu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) usuwanie, często drogą selekcji

(1.2) wstępna faza konkursu, zawodów

(1.3) eufem. zabicie kogoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

eliminacja (chemia)
eliminacja zmiennych w algebrze (metoda Gaussa)
Częściowa eliminacja – manewr rozgrywkowy w brydżu
Selektywna eliminacja (ang. targeted killing) – użycie śmiercionośnej siły, prowadzące do zabicia określonych osób, np. terrorystów
Eliminacja sprawdzania zakresu
Eliminacja wspólnych podwyrażeń

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Aby przyspieszyć eliminację radioznacznika z organizmu, po scyntygrafii zaleca się zwiększyć ilość przyjmowanych płynów.

(1.2) Laureatki wystąpiły w eliminacjach międzywojewódzkich w dniach 14-17 maja w Lublinie również zdobywając wysokie oceny jury […]

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eliminowanie n., wyeliminowanie n.

czas. eliminować ndk., wyeliminować dk.

przym. eliminacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) selekcja

(1.3) usunięcie, likwidacja

Wiktionary

eliminacje

1. wyłączenie pewnych elementów spośród innych; selekcja;
2. pierwszy etap konkursu

SJP.pl

eliminacyjność

→ eliminacyjny

SJP.pl

Patrz:

eliminacyjny

związany z eliminacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eliminacją, dotyczący eliminacji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Reprezentacja Białorusi w piłce nożnej w przedostatnim eliminacyjnym meczu do mistrzostw Europy pokonała reprezentację Albanii 4:2.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlʲĩmʲĩnaˈt͡sɨjnɨ, AS: elʹĩmʹĩnacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eliminacja ż., eliminacje lm nm.

czas. eliminować ndk., wyeliminować dk.

Wiktionary

eliminator

1. coś usuwającego niepożądane, zbędne rzeczy lub zjawiska;
2. układ elektroniczny w odbiorniku radiowym lub telewizyjnym usuwający zakłócenia lub niepożądaną część odbieranego sygnału;
3. potocznie: początkowy etap walki bokserskich mający za zadanie wyłonić najlepszych zawodników

SJP.pl

Eliminator – ósmy album studyjny ZZ Top, wydany w marcu 1983. Płyta odniosła największy sukces komercyjny w historii grupy. Album uzyskał również status diamentowej płyty.

W 2003 album został sklasyfikowany na 396. miejscu listy 500 albumów wszech czasów magazynu Rolling Stone.

Wikipedia

eliminatorka

→ eliminator

SJP.pl

Patrz:

eliminator

eliminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|eliminować.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlʲĩmʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: elʹĩmʹĩnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. eliminować

rzecz. eliminacja ż.

Wiktionary

eliminować

czasownik

(1.1) dokonywać eliminacji, usuwać, wykluczać coś

(1.2) przen. eufem. pozbawiać życia

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zdarzenia ważne lub o osobistym charakterze potrafią skutecznie eliminować wszelkie inne wiadomości ze świata. Świata reklamy w szczególności.

Wiktionary

imię żeńskie

SJP.pl

eling

linowe urządzenie wykorzystywane do wyciągania statków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mors. urządzenie linowe w porcie służące do podnoszenia i wyciągania statków na brzeg

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eling – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Berkshire
Eling – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Hampshire
- Totton and Eling – civil parish

rzecz. elipsa ż., elipsoida ż., elipsoidalność ż., elipsowatość ż.

(1.1) grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku

(1.2) wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Architekci oprogramowania często wywodzą się z elity programistów i stanowią najbardziej doświadczoną ich grupę.

(1.2) Pomiędzy elitą i masami zachodzą wzajemne, interakcje.

elitaryzować się; stawać się elitarnym, właściwym lub dostępnym dla wyróżniającej się, uprzywilejowanej grupy ludzi; tracić cechy powszechności

SJP.pl

elitystyczny

→ elityzm

SJP.pl

Patrz:

elityzm

pogląd, według którego społeczeństwo jest zawsze rządzone przez elitę

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elitaryzm – pogląd głoszący większą wartość osób należących do elit.
teoria elit – zbiór teorii filozoficznych, socjologicznych i politycznych, zajmujących się kształtowaniem i funkcjonowaniem elit w społeczeństwie

Wikipedia

elixir

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elixir – system rozliczeń międzybankowych
Elixir – funkcyjny język programowania

Wikipedia

eliza

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Eliza – skrócona forma angielskiego imienia "Elisabeth", czyli po polsku Elżbiety. W Polsce jest znane od XVIII wieku jako imię literackie, a gwałtowną popularność zyskało w latach 70 XX wieku.

Eliza imieniny obchodzi: 14 czerwca, 17 sierpnia i 2 września.

Wikipedia

Przykłady

1. Elizeusz (druga połowa IX wieku p.n.e.), prorok izraelski;
2. imię męskie

SJP.pl

Elizeusz ( ‏אֱלִישָׁע‎‎ – "Elišaʿ" lub "ʾĔlîšaʿ" oznaczające „"Bóg wybawił; Bóg jest wybawieniem"”, Елисей) – prorok biblijny, uczeń Eliasza, święty katolicki i prawosławny, wspominany w wielu innych Kościołach wschodnich.

Wikipedia

elizeuszostwo

Elizeusz z małżonką; Elizeuszowie

SJP.pl

elizeuszowie

Elizeusz z małżonką; Elizeuszostwo

SJP.pl

elizeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Elizeusza lub z nim związany

SJP.pl

elizja

w językoznawstwie: opuszczenie w mowie lub piśmie wygłosowej samogłoski lub całej sylaby końcowej; wyrzutnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu;

(1.2) med. brak wypowiadania odpowiednich głosek dźwięcznych w systemie fonetycznym chorego;

Wiktionary

Elizja – regularne usunięcie samogłoski – a niekiedy sylaby – w sąsiedztwie innej samogłoski. Zjawisko to dotyczy najczęściej samogłoski (sylaby) wygłosowej przed nagłosem samogłoskowym, na przykład l'affaire – sprawa, ale la maison – dom, l'acqua – woda.

Błędne jest nazywanie elizją każdego procesu zaniku głoski.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Do elizji dochodzi w przypadku szybkiej wymowy.

(1.1) Spotykamy się z elizją w języku włoskim.

(1.2) W foniatrii wyróżniamy elizję całkowitą lub częściową.

Wiktionary

Powiązane:

(1.1) elidować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wyrzutnia

(1.2) mogilalia

Wiktionary

elizjum

1. w mitologii greckiej: świat pozagrobowy, miejsce pobytu dusz ludzi prawych; Pola Elizejskie;
2. w mitologii rzymskiej: podziemna kraina wiecznego szczęścia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) mitgr. raj, miejsce pośmiertnej egzystencji przeznaczone dla ludzi dobrych;

Wiktionary

Elizjum, Pola Elizejskie – w mitologii greckiej część Hadesu przeznaczona dla dusz ludzi dobrych.

Częściej jednak przedstawiana jako kraina nad Oceanem, na zachodnich krańcach świata – miejsce wiecznej szczęśliwości i wiecznej wiosny. Panował tam Kronos, syn Gai (Matki Ziemi) i Uranosa (Pana Niebios), a jednocześnie ojciec Demeter, Hestii, Hery, Hadesa, Posejdona i Zeusa.

Wikipedia

Powiązane:

przym. elizejski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Pola Elizejskie

Wiktionary

elizka

zdrobnienie od: Eliza (imię żeńskie)

SJP.pl

elizówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elizówka – potok
Elizówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Turobin
Elizówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Niemce

Wikipedia

eljakim

imię męskie

SJP.pl

Eljakim (hebr. אליקים; ang. Elyaqim, lub także Eliakim) – moszaw położony w Samorządzie Regionu Megiddo, w Dystrykcie Północnym, w Izraelu.

Wikipedia

elka

potocznie:
1. odzież o rozmiarze L;
2. pojazd do nauki jazdy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. ubranie w rozmiarze L, dużym

(1.2) pot. pojazd do nauki jazdy oznakowany literą L

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elka – kolej linowa w Parku Śląskim
Radio Elka – rozgłośnia radiowa
Elka gra – parodia teleturnieju „Wielka gra” w radiowej Trójce
zdrobnienie imienia Elżbieta
potoczna nazwa Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jak będziesz kupowała koszulkę, to weź elkę.

Zobacz też: Elkana (postać biblijna).

Elkana (hebr. אלקנה) – samorząd lokalny położony w Dystrykcie Judei i Samarii, w zachodniej części Samarii w Izraelu.

Leży w zachodniej części Samarii, w otoczeniu osiedli Sza’are Tikwa, Magen Dan i Ec Efrajim. Na północy, wschodzie i południu przebiega mur bezpieczeństwa oddzielający Izrael od Autonomii Palestyńskiej. Po stronie palestyńskiej znajdują się arabska wioska Masha i miasto Az-Zawija.

Wikipedia

elkhound

[czytaj: elkhałnd] norweska rasa psów myśliwskich; elkhund

SJP.pl

Elkhound to narzędzie do generowania parserów z opisu gramatyki przy użyciu algorytmu GLR (Generalized LR). Algorytm generowania parserów GLR działa z dowolną gramatyką bezkontekstową. Elkhound generuje parsery w języku C++ i Ocaml.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

– góra w Utah (Stany Zjednoczone)
– góra w Vermont (Stany Zjednoczone)
– jezioro w Minnesocie (Stany Zjednoczone)
– jezioro w Wisconsin (Stany Zjednoczone)
Port Ellen – miasto na wyspie Islay, w Szkocji
– rzeka w Anglii
– lodowiec w Górach Ellswortha (Antarktyda)
– ulica w Fremantle (Australia)
(2735) Ellen – planetoida
USS Ellen – okręty marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych
– parowiec z 1833 roku
– duński prom

Wikipedia

ellington

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ellington – miasto w stanie Connecticut, w hrabstwie Tolland
Ellington – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Reynolds
Ellington – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Chautauqua
Ellington – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Outagamie
Ellington (ang. Ellington Town) – gmina w stanie Connecticut, w hrabstwie Tolland
Ellington (ang. Ellington Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Adams
Ellington (ang. Ellington Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Hancock
Ellington (ang. Ellington Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Palo Alto
Ellington (ang. Ellington Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Tuscola
Ellington (ang. Ellington Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Dodge
Ellington (ang. Ellington Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Chautauqua
Ellington (ang. Ellington Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Outagamie

Wikipedia

ellinika

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. mała wieś w Grecji Środkowej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ellinika leży w rejonie znanym z bogatej historii i bliskości starożytnych miejsc archeologicznych.

Wiktionary

ellison

nazwisko

SJP.pl

ellsworth

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Oliver Ellsworth (1745–1807) – prawnik i polityk amerykański, prezes Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych.
Ellsworth – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie McLean
Ellsworth – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Hamilton
Ellsworth – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Ellsworth
Ellsworth – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Hancock
Ellsworth – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Antrim
Ellsworth – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Nobles
Ellsworth – miasto w stanie New Hampshire, w hrabstwie Grafton
Ellsworth – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Washington
Ellsworth – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Pierce
Ellsworth – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Pierce
Ellsworth (ang. Ellsworth Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Logan

Wikipedia

elmira

imię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elmira – imię żeńskie
Elmira – jednostka osadnicza w stanie Kalifornia, w hrabstwie Solano
Elmira – wieś w stanie Missouri, w hrabstwie Ray
Elmira – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Chemung
Elmira (ang. Elmira Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Stark
Elmira (ang. Elmira Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Otsego
Elmira (ang. Elmira Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Olmsted
Elmira (ang. Elmira Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Chemung
Elmira (ang. Elmira Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Codington

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛlˈmʲira, AS: elmʹira

Wiktionary

elo

forma powitania lub pożegnania używana w sytuacjach nieoficjalnych; joł, yo, siemka, siemasz, siemano, siema, siemaneczko, cześć, hej, heja, hejka, serwus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. nieustabilizowana rasa psów wyhodowana w 1987 roku w Niemczech;

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) szach. metoda obliczania siły gry szachistów

(2.2) szach. jednostka punktów w metodzie elo (2.1)

wykrzyknik

(3.1) slang. …na powitanie lub pożegnanie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elo – rasa psa
Elo – stolica tytularna Kościoła katolickiego w Hiszpanii
Arpad Elo – amerykański fizyk węgierskiego pochodzenia, szachista
ranking szachowy, elo – ranking szachowy, nazywany także rankingiem Elo
Electric Light Orchestra – brytyjska grupa rockowa, znana także pod skrótem ELO
Elo – model maszyny do powielania i druku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛlɔ, AS: elo

Wiktionary

elogium

mowa pochwalna, sławienie

SJP.pl

Elogium (łac. z gr.) – w starożytnym Rzymie napis pochwalny, upamiętniający czyny zmarłych, umieszczany na nagrobkach, pomnikach lub wizerunkach zmarłych; również mowa pochwalna.

Wikipedia

elohim

imię Boga występujące w Starym Testamencie, jedno z zastępczych imion dla szczególnie czczonego imienia Jahwe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. rel. Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;

Wiktionary

Elohim (dosł. "Bogowie"; hebr. אֱלֹהִים) – występujący około 2700 razy w Biblii hebrajskiej jeden z tytułów Boga Jahwe. W odróżnieniu od tetragramu JHWH, który jest imieniem własnym Boga, określenie to pochodzi od rzeczownika pospolitego "bóg". "Elohim" jest dłuższą formą rzeczownika "El" (אל) i jego rozszerzenia "Eloah" (אלוה), określających Boga w Biblii.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. elohista m.

przym. elohistyczny

Wiktionary

elohista

zwolennik tradycji elohistycznej powstania księgi Starego Testamentu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bibl. autor elohistycznej warstwy tekstu Starego Testamentu

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. anodyzacja

Wiktionary

elokucja

1. dział retoryki zajmujący się stylem wypowiedzi; poprawne, jasne i ozdobne wysławianie się;
2. odległość kątowa satelity od planety

SJP.pl

Elokucja (łac. "elocutio" – wysłowienie, styl, język) – właściwe, jasne i ozdobne wysłowienie, odpowiednie użycie słów do myśli, uporządkowane wypowiadanie myśli.

Teoria elokucji obejmuje trzy grupy zagadnień:

Wikipedia

elokwencja

1. sztuka wymowy, wymowność, umiejętność łatwego i przekonywającego wysławiania się;
2. ironicznie lub żartobliwie o gadulstwie, gadatliwości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umiejętność pięknego wysławiania się

(1.2) iron. gadulstwo

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dziadek, jak zwykle krewki, dał się unieść fali elokwencji i szeroko komentował nikczemne poczynania cesarza–matkobójcy, na temat którego właśnie niedawno przeprowadził wnikliwe studia.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elokwentność ż.

przym. elokwentny

przysł. elokwentnie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wymowność; pot. wygadanie

(1.2) gadatliwość, gadulstwo, rozmowność, wielomówność

Wiktionary

elokwencyjny

→ elokwencja (rzadko); elokwentny

SJP.pl

elokwentnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób elokwentny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elokwencja ż.

Synonimy:

(1.1) krasomówczy, wymowny, miodousty, złotousty

Wiktionary

elongacja

1. różnica długości ekliptycznych planety i Słońca;
2. odległość kątowa satelity od planety

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elongacja – wydłużenie (np. komórek, pędów roślin, kończyn)
elongacja (biologia) − faza replikacji semikonserwatywnej
elongacja (astronomia) − odległość kątowa pomiędzy środkiem tarczy Słońca a planetą na sferze niebieskiej

Wikipedia

elongacyjny

→ elongacja

SJP.pl

Patrz:

elongacja

elops

rodzaj ryb promieniopłetwych żyjących w wodach zachodniego Atlantyku

SJP.pl

Elops – rodzaj ryb promieniopłetwych z rodziny elopsowatych (Elopidae), w języku polskim określanych nazwą „elopsy” lub „oszczery”.

Wikipedia

elred

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wujowi Elredowi obrodziła pszenica.

Wiktionary

elsa

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elsa (Teksas)
European Law Students’ Association (ELSA)
Elza (imię)
(182) Elsa
Elsa (album) – album Elsy Lunghini
Elsa – główna bohaterka filmu animowanego pt. Kraina lodu
Elsa – główna bohaterka filmu animowanego pt. Kraina lodu, kontynuacja jej losów w serialu „Dawno, dawno temu”.

Wikipedia

elsevier

Elsevier – przedsiębiorstwo zajmujące się analizą i udostępnianiem danych oraz informacji naukowej. Jednocześnie jedno z największych światowych wydawnictw naukowych. Publikuje głównie książki i czasopisma naukowe z dziedziny nauk przyrodniczych, medycznych i ścisłych. Jest ono częścią RELX Group i ma siedzibę w Amsterdamie oraz filie w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i kilkunastu innych krajach.

Wikipedia

elsheimer

[czytaj: ELShajmer] nazwisko, np. Adam Elsheimer (1578-1610), niemiecki malarz i grafik

SJP.pl

elsner

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Jakob Elsner (ok. 1486–1517) – niemiecki malarz portrecista, miniaturzysta i iluminator, aktywny w Norymberdze.
Jan Elsner (1913–1939) – polski pilot
Janusz Elsner (1928–1996) – rektor Politechniki Częstochowskiej
Joseph Elsner (1845–1933) – niemiecki architekt, rzeźbiarz
Józef Elsner (1769–1854) – polski kompozytor, pedagog, teoretyk muzyki, nauczyciel Fryderyka Chopina
Józef Elsner (1891–1951) – polski przedsiębiorca budowlany, „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”
Marko Elsner (1960) – słoweński piłkarz
Oskar von Elsner (1822–1881) − niemiecki urzędnik, polityk
Paul Elsner (1865–1933) − śląski nauczyciel, muzyk, kompozytor
Rok Elsner (1986) – słoweński piłkarz
Sławomir Elsner (1976) − polski malarz, fotograf
Sławomir Elsner (1976) – polski poeta

Wikipedia

elstera

1. Biała Elstera - rzeka w Niemczech;
2. Czarna Elstera - rzeka w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Biała Elstera.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Biała Elstera – czes. Bílý Halštrof, niem. Weiße Elster, prawy dopływ Soławy
Czarna Elstera – niem. Schwarze Elster, rzeka we wschodnich Niemczech, prawy dopływ Łaby
Mała Elstera – niem. Kleine Elster
Elster
Elstera-Soława

Wikipedia

elsynoe

imię nadawane koniom

SJP.pl

elsynor

miasto w Danii, miejsce akcji "Hamleta", tragedii Szekspira; Helsingor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Helsingør

Wiktionary

Powiązane:

przym. elsynorowy

Wiktionary

elton

imię męskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elton – osiedle w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, w rejonie pałłasowskim
Elton – jezioro w Rosji
Elton – miejscowość w USA, w stanie Luizjana, w parafii Jefferson Davis
Elton – miejscowość w hrabstwie Cambridgeshire (Anglia)
Elton – miejscowość w hrabstwie Cheshire (Anglia)
Elton – miejscowość w hrabstwie Derbyshire (Anglia)
Elton – miejscowość w hrabstwie Durham (Anglia)
Elton – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire (Anglia)
Elton – miejscowość w hrabstwie Wielki Manchester (Anglia)
Elton – miejscowość w hrabstwie Herefordshire (Anglia)
Ben Elton (ur. 1959) – niemiecki komik, pisarz i reżyser
Charles Sutherland Elton (1900–1991) – angielski zoolog i ekolog

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Eluwina to młodzieżowa forma powitania w XXI wieku.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) slang. elo, siemanko, siemano, siemasz, siemka; neutr. cześć, hej

Wiktionary

eluwium

resztkowe nagromadzenie fragmentów skalnych odporniejszych na wietrzenie w miejscu, gdzie skała podlegała wietrzeniu fizycznemu lub chemicznemu, rezyduum, residuum

SJP.pl

Wikipedia

eluś

zdrobnienie od: Eligiusz (imię męskie)

SJP.pl

elvis

imię męskie

SJP.pl

Elvis – imię męskie pochodzące od staroangielskiego "Eall-wis", czyli "mądrego". Staroangielskie akcentowane „a” często przechodzi w „e”, a więc "Alvis" → "Elvis". Czasami w wyjaśnieniach etymologii imienia alternatywne podaje się, że pochodzi ono od nazwiska "Elwes", a wiążąc ją z nazwą "Alwyn".

Wikipedia

elwer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bezrobotny

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. sport. rzut karny, jedenastka

Wiktionary

elwira

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Elwira – imię żeńskie o niepewnej etymologii. Na ogół przypisywane jest jej pochodzenie z gockiego i znaczenie „prawdziwie szlachetna”, ale mogłoby też oznaczać „opiekunka wszystkich”. Według najnowszych publikacji naukowych imię to wywodzi się jednak z języka arabskiego, a przedostało się do Polski za pośrednictwem języka hiszpańskiego, podobnie jak Eleonora.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pani Mira pożyczyła Elwirze swój jacht.

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Elżbieta

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elza – imię lwa, bohatera powieści.
Elza – japońska piosenkarka i modelka
Elza – zdrobnienie imienia Elżbieta

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie lubelskim, w gminie Opole Lubelskie;

Wiktionary

Elżbieta – imię żeńskie pochodzenia biblijnego wywodzące się od hebrajskiego słowa אלשבת "eliszewa" („Bóg mą przysięgą”). Zdrobnienia to Ela, Elka, Elcia, Elunia, Elżbietka, Elżunia, a pochodne to Halszka, Halżbieta, Alżbieta, Izabela, Liza, Elza (germ.), Eliza.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wczoraj poszedłem z moją Elżbietą do kina.

(1.1) Podczas rządów Władysława Jagiełły został w 1410 powołany na sekretarza kancelarii królewskiej, lecz pozbawiony tej funkcji w 1419 roku za napisanie paszkwilu na królową Elżbietę.

(1.1) Elżbieta kończyła doprawiać specjalnym sosem surówkę z różnorakich warzyw i owoców, a Alicja już zaczęła nakrywać stół kolorowym obrusem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛlʒˈbʲjɛta, AS: elžbʹi ̯eta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., Halszka ż., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elżunia ż., Elcia ż., elżbietanka ż., elżbietanizm m., elżbietańskość ż., Elżbiecin m., Izabella ż., Eliza ż.

przym. elżbietański

Wiktionary

(1.1) elżbietańczyk

Wiktionary

elżbietanizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. liter. słowo, użycie lub cecha językowa charakterystyczna dla literatury angielskiej okresu elżbietańskiego

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elżbietańczyk mos., Elżunia ż., Elżbieta ż., elżbietanka ż., elżbietanin mos., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elcia ż.

przym. elżbietański

Wiktionary

elżbietanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety lub Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety III Zakonu Regularnego św. Franciszka

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Jadzia wstąpiła do elżbietanek w Jabłonkowie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż., Elżunia ż.

przym. elżbietański

Wiktionary

elżbietanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety

SJP.pl

Elżbietanki, Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety – żeńskie, rzymskokatolickie zgromadzenie zakonne powstałe 27 września 1842 z inicjatywy 4 młodych kobiet (Marii i Matyldy Merkert, Franciszki Werner i Klary Wolff – wszystkie należały do III Zakonu św. Franciszka), zdecydowanych służyć chorym i ubogim, o charakterze wspólnoty kontemplacyjno-czynnej, łączącej codzienną modlitwę z posługą człowiekowi, którego patronką jest od 1850 św. Elżbieta Węgierska.

Wikipedia

elżbietańczyk

miłośnik lub twórca teatru elżbietańskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

Wiktionary

Elżbietka – część wsi Drygulec w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Wojciechowice.

Synonimy:

(1.1) Ela, Elusia, Elka, Elżbieta, Elżbietka, Elunia, Elcia

Wiktionary

elżuniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Elżuni lub z nią związany

SJP.pl

em

nazwa litery M

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery m/M

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

EM – mikroorganizmy efektywne
em – angielska nazwa firetu, jednostki typograficznej
em – jednostka miary stosowana w języku CSS (1em oznacza aktualny rozmiar czcionki, por. firet)
Em – dawny symbol radonu, pierwiastka chemicznego
eM – zespół rockowy z Trójmiasta
eM – śląska stacja radiowa
Em – eksametr

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃m, AS: ẽm

Wiktionary

em.

skrót od: emerytowany

SJP.pl

emablowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

forma rzeczownika.

(1.1) M., W. plural|email.

Wiktionary

emailowy

→ email [czytaj: imejlowy]; mejlowy, mailowy, e-mailowy

SJP.pl

emaki

uzupełniony tekstem obraz malowany na zwoju papieru lub jedwabiu, element dawnej kultury japońskiej; makimono, emakimono

SJP.pl

emakimono

uzupełniony tekstem obraz malowany na zwoju papieru lub jedwabiu, element dawnej kultury japońskiej; makimono, emaki

SJP.pl

emalia

1. masa stosowana do pokrywania wyrobów ceramicznych; szkliwo;
2. artystyczna technika zdobienia przedmiotów; przedmiot zdobiony tą techniką;
3. materiał do pokrywania zęba w celu odbudowania szkliwa; lak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

(1.2) bud. szt. malarski wyrób lakierowy, zawierający mniej pigmentu oraz spoiwo wyższej jakości, dający gładsze i trwalsze powłoki

(1.3) anat. stomat. twarda substancja pokrywająca zewnętrzną część zęba

Wiktionary

Emalia (fr. "émail", dawniej: szmelc, smalc) – sproszkowane szkło: mieszanina minerałów (piasek, kreda, glina) oraz topników (boraks) z dodatkiem pigmentów, które naniesione na metalowe podłoże i stopione w temperaturze ok. 800–900 °C tworzy szklistą powłokę, także technika artystyczna zdobienia wyrobów metalowych, najczęściej złotych lub miedzianych.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. emaliernik mos., emalier mos., emaliernia ż., emalierstwo n.

czas. emaliować ndk.

przym. emaliowy, emaliowany

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) daw. smalc, szmelc

(1.2) farba emaliowa

(1.3) szkliwo

Wiktionary

emalier

specjalista trudniący się emaliowaniem; emaliernik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) emaliernik

Wiktionary

Emalier – specjalista zajmujący się emaliowaniem, tj. pokrywaniem powierzchni przedmiotów emalią.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. emalia ż., emalierstwo n., emaliernia ż., emaliernik m., emaliowanie n.

czas. emaliować ndk.

przym. emaliowy, emalierski, emaliowany

Wiktionary

emaliernia

dział fabryki zajmujący się emaliowaniem

SJP.pl

emalierniczka

→ emaliernik

SJP.pl

Patrz:

emaliernik

specjalista trudniący się emaliowaniem; emalier

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik emalierni wyspecjalizowany w emaliowaniu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emalia ż., emalierstwo n., emaliernia ż., emalier m., emaliowanie n.

czas. emaliować ndk.

przym. emaliowy, emalierski, emaliowany

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) emalier

Wiktionary

emaliowany

przymiotnik relacyjny

(1.1) pokryty emalią

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W kuchni znajdziesz emaliowany rondelek.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emalia ż., emalier mos., emaliernik mos., emaliowanie n.

czas. emaliować ndk.

przym. emalierski, emaliowy

Wiktionary

emaliować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyemaliować)

(1.1) techn. pokrywać emalią

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emalia ż., emalier mos., emaliernik mos., emaliowanie n.

przym. emalierski, emaliowy, emaliowany

Wiktionary

emaliowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący emali

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emaliernik mos., emalier mos., emalia ż.

przym. emaliowany

czas. emaliować

Wiktionary

eman

w technice: jednostka stężenia substancji radioaktywnej w roztworze, za pomocą której można mierzyć stopień radioaktywności takiego roztworu (skrót: Em.)

SJP.pl

emanacja

1. wydzielanie czegoś, np. ciepła, energii itp. do otoczenia; promieniowanie, emisja;
2. to, co się wydziela, promieniuje;
3. przenośnie: uzewnętrznianie się, wydzielanie się, promieniowanie czymś, np. emanacja siły; emanowanie;
4. w chemii: naturalny izotop promieniotwórczy radonu;
5. w filozofii: wyłanianie się bytów z prapierwiastka uznawanego za byt doskonały, nieskażony;
6. w filozofii: teoria emanacji - pogląd, zgodnie z którym rozwój świata polega na wyłanianiu się różnych kategorii i bytów z absolutu; emanatyzm;
7. w geologii: gorący roztwór, para lub gaz pochodzenie magmowego, złożone ze składników trudno lotnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wydzielanie, promieniowanie; także. to, co jest wynikiem tego procesu

(1.2) proces uzewnętrzniania, ujawniania się czegoś

(1.3) filoz. zob. emanatyzm.

Wiktionary

Zobacz też: emanacja jako nazwa radonu i jego izotopów.

Emanacja (in. emanatyzm, emanacjonizm, emanatio – wypływ) – w kosmogonii egipskiej i fenickiej, a także helleńskiej, sposób powstania i rozwoju wszechświata; proces wyłaniania się z pierwszej zasady (często utożsamianej z Bogiem) szeregu bytów tworzących całą rzeczywistość. Emanacja jest procesem koniecznym, a jej efekty tracą na doskonałości wraz z oddalaniem się od swego źródła.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. emanacje nmos., emanowanie n., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

czas. emanować ndk.

Wiktionary

emanacje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. chem. trzy naturalne izotopy promieniotwórczego radonu – aktynon, toron i radon

(1.2) geol. gazy rozpuszczone w magmie, przenikające do sąsiednich skał, powodujące powstawanie nowych minerałów i skał

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: emanacja

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emanacja ż., emanowanie n., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

czas. emanować ndk.

Wiktionary

emanacjonizm

nurt filozoficzny odnoszący się do pojęcia emanacji; emanatyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. zob. emanatyzm.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanowanie n., emanatyzm mrz.

czas. emanować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) emanatyzm, emanacja

Wiktionary

emanacyjny

→ emanacja

SJP.pl

Patrz:

emanacja

emanatyzm

teoria filozoficzno-teologiczna głoszona przez neoplatończyków, tłumacząca powstanie i rozwój świata stopniowym wyłanianiem się różnorodnych postaci bytu z jednego prapierwiastka; teoria emanacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. koncepcja filozoficzna tłumacząca powstanie i rozwój świata jako proces wyłaniania się z absolutu wielorakich postaci bytu;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanowanie n., emanacjonizm mrz.

czas. emanować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) emanacjonizm, emanacja

Wiktionary

emancypacja

1. uwolnienie (się) od ucisku, zależności, przesądów itp. i zdobycie lepszej pozycji społecznej; równouprawnienie, uniezależnienie;
2. w starożytnym Rzymie: uniezależnienie się syna od ojca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) społ. uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej

Wiktionary

Emancypacja ( emancipatio, dosł. wypuszczenie z rąk) – wyzwolenie i obdarzenie kogoś pełnią praw.

Początkowo, w prawie rzymskim, "emancypacja" oznaczała wyzwolenie spod władzy ojcowskiej. Współczesne znaczenie tego słowa wywodzi się z XVII i XVIII w. i oznacza wyjście jednostek czy grup społecznych ze stanu zniewolenia.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Innym niebezpieczeństwem, które podobnie jak zbyt radykalna emancypacja kobiet, ale w szerszym jeszcze stopniu, zagraża rodzinie, jest zdaniem publicystów pism rodzinnych materializm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mãnt͡sɨˈpat͡sʲja, AS: ẽmãncypacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. wyemancypowanie n., emancypowanie n., emancypant m., emancypantka ż.

czas. emancypować ndk., wyemancypować dk.

przym. emancypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) niezależność

Wiktionary

emancypacyjność

→ emancypacyjny

SJP.pl

Patrz:

emancypacyjny

związany z uwolnieniem się jednostki lub grupy społecznej od zależności społeczno-politycznych i uzyskaniem praw przysługujących innym jednostkom lub grupom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący emancypacji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emancypowanie n., emancypacja ż.

Wiktionary

emancypant

zwolennik emancypacji kobiet

SJP.pl

emancypantka

zwolenniczka emancypacji kobiet

SJP.pl

emancypowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie procesu emancypacji, usamodzielnianie się

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. wyemancypowanie n., emancypacja n., emancypant m., emancypantka ż.

czas. emancypować ndk., wyemancypować dk.

przym. emancypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) uniezależnianie, wyzwalanie

Wiktionary

emancypować

dokonywać emancypacji; wyzwalać, oswobadzać, usamodzielniać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dokonywać procesu emancypacji

czasownik zwrotny niedokonany emancypować się (dk. wyemancypować się)

(2.1) usamodzielniać się, uniezależniać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mãnt͡sɨˈpɔvat͡ɕ, AS: ẽmãncypovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emancypacja ż., emancypowanie n.

przym. wyemancypowany

Wiktionary

promieniować, wykazywać, wydzielać coś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) promieniować, wydzielać coś z siebie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanowanie n., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

Wiktionary

emanuel

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Emanuel – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słowa עִמָּנוּאֵל oznaczającego „Bóg z nami”. Imię mesjasza oraz kilku świętych katolickich. Żeński odpowiednik to Emanuela.

(1.1) zabawa ludowa lub obchód, organizowane w Poniedziałek Wielkanocny w niektórych miejscowościach Polski, Czech i Słowacji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Emaus – miejscowość biblijna
Emaus – nazwa krakowskiego odpustu
Emaus – gatunek literacki
Emaus – osiedle w Gdańsku
Emmaus – organizacja charytatywna
Radio Emaus – rozgłośnia archidiecezji poznańskiej

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Podczas wczorajszego emausu na Salwatorze prowadzona była kwesta na odbudowę kopca Kościuszki.

(1.1) Lubię też paschę, rodzaj sernika na zimno, który zawsze jest na naszym stole. A wielkanocny poniedziałek to obowiązkowo udział w emausie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emaus n.

przym. emausowy

Wiktionary

emausowy

→ emaus

SJP.pl

Patrz:

emaus

emballage

[czytaj: ąbaLAŻ] w sztuce współczesnej: opakowywanie różnych obiektów, np. budowli lub fragmentów naturalnego krajobrazu; empaquetage, ambalaż

SJP.pl

embargo

zakaz przywozu lub wywozu towaru z państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;

(1.2) zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa

(1.3) zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego

(1.4) zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Podczas wojny rząd amerykański nałożył embargo na dostawy broni do Szwecji.

Emblem – dzielnica (deelgemeente) gminy Ranst w Regionie Flamandzkim, w prowincji Antwerpia, w okręgu Antwerpia
Emblem – miejscowość
Emblem – amerykański motorower

Wikipedia

emblemacik

zdrobnienie od: emblemat

SJP.pl

IPA: ɛ̃mˈblɛ̃mat, AS: ẽmblẽmat

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) symboliczny

Wiktionary

emblematyka

1. sztuka tworzenia symboli;
2. zbiór emblematów

SJP.pl

embolektomia

operacyjne usunięcie zatoru tętniczego

SJP.pl

Embolektomia – zabieg operacyjny polegający na otwarciu tętnicy mający na celu usunięcie materiału zatorowego wykonywane w sytuacjach nagłego zagrożenia życia. Zabieg ten wykonuje się w celu udrożnienia naczynia krwionośnego jeżeli zachowawcze metody leczenia zawiodły.

(1.1) biol. nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja, AS: ẽmbrʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. embriolog m.

przym. embriologiczny

Przykłady

(1.1) Niewidzialna prawie komórka, zamieniająca się w embrion, teraz w ośmiomiesięczną Polkę.

Kompatybilność elektromagnetyczna (z ang. ElectroMagnetic Compatibility)
Elektroniczna maszyna cyfrowa
European Marketing Confederation
EMC Corporation
Zapalenie mózgu i mięśnia sercowego (Encephalomyocarditis)
EMC Instytut Medyczny (Grupa prywatnych szpitali i przychodni)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ‿ɛ̃m‿ˈt͡sɛ, AS: e‿ẽm‿ce

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) komputer

Wiktionary

emea

1. angielski skrót od: Europejska Agencja Leków;
2. skrótowe określenie obszaru Europy, Bliskiego Wschodu i Afryki (z angielskiego: Europe, Middle East, Africa)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

EMEA – (narzędzie analityczne służące do zapobiegania błędom oraz do ich wykrywania)
EMEA – (kraje leżące na obszarze Europy, Bliskiego Wschodu oraz Afryki)
EMEA – (Europejska Agencja Leków; europejska instytucja do koordynacji oceny i nadzoru produktów leczniczych)
EMEA – elektryczne maszynowe elementy automatyki

SJP.pl

ememowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zawodnik mieszanych sztuk walki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pewien ememowiec ma kilka nokautów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. MMA

:: fż. ememowiczka ż.

Wiktionary

emendacja

zmiana tekstu utworu nieżyjącego pisarza, dokonana przez wydawcę na podstawie badań filologicznych

SJP.pl

"Zobacz też: Emendacja (nauki przyrodnicze)."Emendacja ( emendatio, usunięcie błędu, korekta) – termin z krytyki tekstu; poprawka, wprowadzona przez tekstologa w procesie ustalania tekstu dzieła literackiego, oparta na dokumentach (materiały biograficzne, listy, zachowane bruliony, w przypadku dzieł tłumaczonych – oryginalne wydania dzieł) lub innych przesłankach, które uprawniają do ingerencji w tekst autorski.

Wikipedia

ementaler

wysokiej jakości, szwajcarski ser podpuszczkowy; ser ementalski, emmentaler, emmental

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku

Wiktionary

Ser ementalski, ementaler (emmentaler) – rodzaj szwajcarskiego sera, który jest produkowany z krowiego mleka. Ser ten jest zaliczany do serów twardych, podpuszczkowych oraz dojrzewających. Ser ementalski ma smak łagodny oraz słodko-orzechowy.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Drogie dzieci, jestem siostra Emerencjana i od dziś będę waszą katechetką.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emerencja ż., Emerencjanna ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Emerencja, Emerencjanna

Wiktionary

emergencja

1. nagłe, skokowe pojawianie się organizmów lepiej przystosowanych do życie w określonych warunkach; ewolucja emergentna;
2. wyrostek na skórze rośliny, niemający powiązania z jej wewnętrzną strukturą;
3. pojawienie się jakościowo nowych form i funkcji w układach prostszych elementów

SJP.pl

Emergencja (łac. "emergo" – wynurzam się) – powstawanie jakościowo nowych form i zachowań z oddziaływania między prostszymi elementami. Przykładem takiego zjawiska jest proces myślenia, powstający z interakcji pomiędzy wieloma neuronami w ludzkim mózgu (choć żaden neuron nie jest sam z siebie zdolny do myślenia).

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ralph Waldo Emerson (1803–1882), amerykański pisarz, eseista i filozof; jeden z głównych myślicieli kręgu bostońskiego Klubu Transcendentalistów.
Edward Emerson Barnard (1857–1923), amerykański astronom
Roy Emerson (ur. 1936), australijski tenisista, zwycięzca 12 turniejów wielkoszlemowych w singlu i 16 w deblu.
Keith Emerson (1944–2016), brytyjski muzyk rockowy, wirtuoz instrumentów klawiszowych.
Emerson Leão (ur. 1949), brazylijski piłkarz, grający na pozycji bramkarza, i trener piłkarski; jako zawodnik z reprezentacją Brazylii brał udział w Mundialach 1970 (mistrzostwo świata), 1974, 1978 i ...
Michael Emerson, amerykański aktor
Emerson (ur. 1972, właśc. Emerson Moisés Costa) - brazylijski piłkarz, grający na pozycji defensywnego pomocnika; był zawodnikiem klubów brazylijskich, angielskich, portugalskich, hiszpańskich, szkock...
Emerson (ur. 1976), właśc. Emerson Ferreira da Rosa - brazylijski piłkarz, grający na pozycji rozgrywającego; był zawodnikiem m.in. AS Roma, Juventusu Turyn, Realu Madryt i AC Milan, z reprezentacją B...
Emerson (ur. lipiec 1973) (Emerson Luiz Firmino, ur. 1973) – brazylijski piłkarz
Emerson (Emerson Orlando de Melo, ur. 1973) – brazylijski piłkarz
Emerson – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Columbia
Emerson – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Bartow

Wikipedia

emerycki

przymiotnik od: emeryt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący emeryta

(1.2) przysługujący emerytowi

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Byłoby śmieszne, gdybyśmy my, partia emerycka, chcieli decydować, czy młode matki mają rodzić czy nie (…).

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emeryt mos., emerytura ż.

przym. emerytowany

Wiktionary

emeryk

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Wiktionary

emerytalny

1. związany z emeryturą, emerytami;
2. wiek emerytalny - wiek, w którym przechodzi się na emeryturę

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący emerytury

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emeryt mos., emerytka ż., emerytura ż.

przym. emerytowany

Wiktionary

emerytka

→ emeryt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta pobierająca emeryturę

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

emerytka – potocznie: osoba pobierająca emeryturę
Emerytka – część wsi Sokół w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Sobolew
Emerytka – część wsi Sławsk w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Rzgów
Emerytka – nieofic. nazwa części wsi Mariantów w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Władysławów

Wikipedia

Patrz:

emeryt

Przykłady

(1.1) – Prawdziwe piekło! O mało nie zostałam stratowana – skarżyła się pani Barbara, emerytka z Mokotowa.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emerytura ż.

:: fm. emeryt m.

przym. emerytalny, emerytowany

Wiktionary

emerytowany

przenieść, przenosić kogoś na emeryturę, w stan spoczynku

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący na emeryturze; otrzymujący emeryturę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Tam mieszkają jego dwaj jedyni przyjaciele: emerytowany listonosz i pies listonosza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɛrɨtɔˈvãnɨ, AS: ẽmerytovãny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emerytura ż., emeryt m., emerytka ż.

przym. emerytalny, emerycki

Wiktionary

emerytować

przenieść, przenosić kogoś na emeryturę, w stan spoczynku

SJP.pl

emerytura

dożywotnia płaca miesięczna przysługująca pracownikowi (lub jego rodzinie) po przepracowaniu ustawowej liczby lat i po osiągnięciu określonego wieku

lek wywołujący wymioty

SJP.pl

emetyna

alkaloid występujący w korzeniu ipekakuany, wykazujący działanie wykrztuśne, wymiotne i pierwotniakobójcze

SJP.pl

emfaza

afektacja, patos; przesadny nacisk emocjonalny kładziony na sylaby, zdania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesada w mówieniu polegająca na nadmiernym pokazywaniu uczuć

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

przym. emfatyczny

przysł. emfatycznie

Wiktionary

emfiteuta

dzierżawca gruntu na mocy prawa emfiteuzy

nadmierne nagromadzenie powietrza w niektórych narządach

SJP.pl

emg

elektromiogram; emg.

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

elektromiografia – dziedzina elektroneurodiagnostyki zajmująca się rozpoznawaniem chorób układu nerwowego
Euromedia Group – czeskie wydawnictwo książkowe
EMG, Inc. – amerykańskie przedsębiorstwo produkujące przetworniki do gitar

1. wywędrowywanie osobników poza areał przestrzenny populacji;
2. wyjeżdżanie obywateli poza granice państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

(1.2) ogół emigrantów mieszkających w jakimś kraju

Wiktionary

Emigracja (z łac. "emigratio" – wyprowadzenie się), również wychodźstwo – wyjazd za granicę na pobyt czasowy lub w celu zamieszkania na stałe. Emigracja może mieć charakter dobrowolny lub przymusowy.

Zależnie od przyczyn emigrację dzieli się na: polityczną, gospodarczą (zarobkową), religijną, z przyczyn rodzinnych i innych osobistych.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Po dziesięciu latach emigracji Iwan wrócił ze Stanów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja, AS: ẽmʹigracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. migracja ż., emigrant m., emigrantka ż., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekspatriacja, saksy, uchodźstwo, wychodźstwo, wychodźtwo

(1.2) diaspora, wychodźstwo, wychodźtwo

Wiktionary

emigracyjny

związany z emigracją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z emigracją, dotyczący emigracji

Wiktionary

Przykłady

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. ogół emigrantów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. wyemigrowanie n., emigrowanie n., emigrant mos., emigrantka ż.

Wiktionary

emigrant

osoba, która opuszcza lub opuściła swój ojczysty kraj w celu osiedlenia się (na stałe lub okresowo) w innym państwie; wychodźca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną

Wiktionary

→ emigrant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkała poza swoją ojczyzną

Wiktionary

Emigrantka – trzeci dwupłytowy album Katarzyny Groniec. Pierwsza część płyty zawiera dziewięć premierowych piosenek poświęconych miłości. Są to utwory melancholijne i utrzymane w pastelowym klimacie. Aranżacją muzyki, jak również kierownictwem muzycznym, zajął się tutaj Piotr Dziubek. Druga płyta to zaś zestaw piosenek pochodzących z przedwojennego kabaretu berlińskiego. Znajdziemy tutaj zarówno utwory Kurta Weilla, Mischy Spoliansky'ego, jak i Petera Kreudera oraz Fredericka Hollaendera.

Wikipedia

Patrz:

emigrant

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈɡrãntka, AS: ẽmʹigrãntka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emigracja ż., emigranctwo n., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

:: fm. emigrant m.

czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ekspatriantka

Wiktionary

emigrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) opuszczanie ojczystego kraju w celu osiedlenia się w innym państwie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiɡrɔˈvãɲɛ, AS: ẽmʹigrovãńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. migracja ż., wyemigrowanie n., emigrant m., emigrantka ż., emigranctwo n., emigracja ż.

czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary

emigrować

wyjeżdżać lub wyjechać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. wyemigrować)

(1.1) wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

Wiktionary

Przykłady

emila

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. Emilia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲila, AS: ẽmʹila

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary

emilcia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. zdrobn. od: Emilia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilʲt͡ɕa, AS: ẽmʹilʹća

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zob. Emilia.

Wiktionary

emilcin

wieś w województwie lubelskim, w powiecie opolskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, położona w gminie Opole Lubelskie, w powiecie opolskim, w województwie lubelskim;

Wiktionary

Emilcin – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie opolskim, w gminie Opole Lubelskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Opole Lubelskie. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 liczyła wtedy 221 mieszkańców.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W podlubelskiej wiosce Emilcin stoi jedyny w Polsce pomnik UFO.

(1.1) W 1978 roku rolnik Jan Wolski z Emilcina przeżył spotkanie z kosmitami.

Wiktionary

emilczyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. osiedle typu miejskiego w obwodzie żytomierskim Ukrainy, siedziba władz rejonu emilczyńskiego;

Wiktionary

Emilczyn (ukr. Ємільчине, "Jemilczyne") – osiedle typu miejskiego w obwodzie żytomierskim Ukrainy, siedziba władz rejonu emilczyńskiego.

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1585 roku, status osiedla typu miejskiego posiada od 1919.

Urodził się tu Mieczysław Malinowski, oficer Wojska Polskiego, dowódca pociągu pancernego nr 53 „Śmiały”, zastępca dowódcy 1 Pułku w I Dywizji Pancernej, odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

Wikipedia

Powiązane:

przym. emilczyński

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) hist. Międzyrzec

Wiktionary

emilek

zdrobnienie od: Emilia (imię żeńskie)

SJP.pl

emili

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. Emilia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilʲi, AS: ẽmʹilʹi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary

emilia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. kraina historyczna we Włoszech zawierająca obszary od Piacenzy po Bolonię i Ferrarę

(1.1) geogr. adm. region administracyjny w północnych Włoszech;

Wiktionary

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Emiliana, Emilianna - żeński odpowiednik imienia Emilian. Patronką tego imienia w Kościele katolickim jest św. Emiliana, żyjąca w VI wieku.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Emil mos., Emilia ż.

eminencja

1. tytuł honorowy nadawany wysokim dostojnikom kościelnym, głównie kardynałom;
2. osoba nosząca ten tytuł;
3. szara eminencja - osoba bardzo wpływowa, ale nie posiadająca formalnych uprawnień do rządzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tytuł przysługujący kardynałom, wielkiemu mistrzowi Zakonu Maltańskiego, niektórym patriarchom i metropolitom prawosławnym, w Polsce również prymasowi;

Wiktionary

Eminencja (łac. "eminentia" – wyniosłość, dostojność) – tytuł przysługujący dostojnikom kościelnym:

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ludwik Eminowicz
Marek Eminowicz
Roman Eminowicz
Władysław Eminowicz

Wikipedia

emir

do VII w. dowódca wojsk w krajach arabskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

(1.2) w starożytności: dowódca wojskowy w krajach arabskich

(1.3) w krajach arabskich: zarządca podbitej prowincji

Wiktionary

Emir (arab. "Amir") – wódz, dowódca, książę. Tytuł muzułmańskich dostojników państwowych. Władca emiratu.

W okresie powstawania państwa muzułmańskiego dowódca wojskowy, a następnie wielkorządca podbitej prowincji z nadania kalifa, sprawujący jednocześnie władzę wojskową, administracyjną i finansową. Za Abbasydów zakres władzy emirów uległ znacznemu ograniczeniu. Niektórzy emirowie zakładali własne dynastie w podległych sobie prowincjach.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W krajach Bliskiego Wschodu tytuł emira przysługuje książętom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mʲir, AS: ẽmʹir

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emiraty nmos., emirat mrz., Emir mos., Emiratczyk mos., Emiratka ż.

przym. emirski, emiracki

Wiktionary

emiracki

przymiotnik od: Zjednoczone Emiraty Arabskie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, państwa na Półwyspie Arabskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈrat͡sʲci, AS: ẽmʹiracʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Emiratczyk mos., Emiratka ż., Emir mos., emir mos., emirat mrz.

Wiktionary

emirat

1. terytorium rządzone przez emira;
2. władza emira

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. polit. terytorium podległe władzy emira;

Wiktionary

Emirat (arab. "imarah", l. mnoga "imarat") – islamskie państwo lub prowincja, którego panujący władca nosi tytuł emira. Odpowiednik zachodnioeuropejskiego księstwa.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Za czasów emiratu cierpieli, a teraz przy swojej władzy, nie chcą, i słusznie, że nie chcą.

(1.1) Zjednoczone Emiraty Arabskie to federacja składająca się z siedmiu emiratów.

Wiktionary

rzecz. emir mos., emirat mrz., Emir mos., Emiraty nmos.

:: fż. Emiratka ż.

przym. emiracki

Wiktionary

emiratka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Zjednoczonych Emiratów Arabskich

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emir mos., emirat mrz., Emir mos., Emiraty nmos.

:: fm. Emiratczyk mos.

przym. emiracki

Wiktionary

emiraty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) pot. Zjednoczone Emiraty Arabskie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Według danych prasy arabskiej, w Arabii Saudyjskiej i w Emiratach rozmieszczony jest już 4-tysięczny kontyngent syryjski.

(1.1) Planuję podjęcie pracy stewardesy w Emiratach.

Wiktionary

Wymowa:

rzecz.

:: fż. emisariuszka ż.

Wiktionary

emisariuszka

→ emisariusz

SJP.pl

Patrz:

emisariusz

emisja

1. nadawanie programu telewizyjnego lub radiowego;
2. wypuszczanie do atmosfery gazów lub pyłów;
3. puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nadawanie programu telewizyjnego lub radiowego

(1.2) wypuszczanie do atmosfery gazów lub pyłów

(1.3) ekon. puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.

(1.4) fiz. wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów)

(1.5) muz. sposób wydawania dźwięków

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

emisja cząstek
- emisja elektronów
  - emisja polowa
  - emisja fotoelektronowa (fotoemisja)
  - emisja termoelektronowa – termoemisja
- emisja neutronów
emisja promieniowania
- emisja spontaniczna
- emisja wymuszona
emisja wtórna
emisja pieniądza
emisja papierów wartościowych

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Przemysłowa hodowla zwierząt jest odpowiedzialna za 65 procent emisji tlenku azotu i 37 procent emisji metanu.

(1.3) Żeby nie było wątpliwości kto zdecydował o emisji obligacji, grudziądzcy radni głosowali imiennie

(1.4) Rozpad promieniotwórczy wiąże się z emisją cząstek alfa, beta i gamma.

(1.5) Jak na amatorski sopran miała godną podziwu emisję i skalę, może odrobinę niepewny dla sceny profesjonalnej, ale z takimi właśnie koloraturami, jakie robiły wrażenie na krasnoludach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲisʲja, AS: ẽmʹisʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emitent m., emiter m., emitowanie n., wyemitowanie n., emisyjność ż.

czas. emitować ndk., wyemitować dk.

przym. emisyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) emitowanie, nadawanie

(1.4) wysyłanie

Wiktionary

emiskop

przyrząd do pomiaru wielkości emisji światła, stosowany głównie w optoelektronice

SJP.pl

emisyjność

fiz. stosunek energii wypromieniowanej przez obiekt w określonej temperaturze do energii wyemitowanej przez idealne źródło promieniowania albo ciało czarne w tej samej temperaturze

SJP.pl

emisyjny

→ emisja

SJP.pl

Patrz:

emisja

emitancja

ilość energii promieniowania przechodzącej przez jednostkową powierzchnię w jednostce czasu

SJP.pl

emitent

podmiot gospodarczy uprawniony do emisji papierów wartościowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. podmiot emitujący papiery wartościowe (np. akcje, obligacje itp.)

(1.2) media instytucja emitująca pewne treści w środkach masowego przekazu

(1.3) ekol. zakład przemysłowy emitujący szkodliwe substancje

Wiktionary

Emitent (od łac. "emitto" – wypuszczam, wysyłam) – każdy podmiot wprowadzający do obiegu handlowego pieniądz gotówkowy w jakiejkolwiek postaci (monety, banknoty), a także papiery wartościowe (akcje, obligacje, bony itp., także znaczki pocztowe).

Termin legalny określający podmiot prawa prywatnego lub publicznego emitujący lub zamierzający emitować instrumenty finansowe.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲitɛ̃nt, AS: ẽmʹitẽnt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emisja ż., emitowanie n.

czas. emitować ndk.

przym. emisyjny

Wiktionary

emiter

1. obszar tranzystora, a także elektroda emitująca nośniki mniejszościowe doprowadzona do tego obszaru
2. substancja emitująca promieniowanie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

emiter – obszar, a także jedno z trzech wyprowadzeń tranzystora bipolarnego
emiter – źródło emisji np. cząstek lub energii
Emiter – studencka rozgłośnia radiowa dawnej Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Opolu

Wikipedia

emiterowy

→ emiter

SJP.pl

Patrz:

emiter

emitor

1. zakład przemysłowy albo urządzenie emitujące do atmosfery pyły lub gazy;
2. urządzenie wysyłające energię w postaci promieniowania

SJP.pl

emitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|emitować.

Wiktionary

Powiązane:

czas. emitować ndk.

rzecz. emitent m., emisja ż.

Wiktionary

emitować

1. puszczać, puścić coś w obieg, np. papiery wartościowe, znaczki pocztowe;
2. nadawać, nadać program telewizyjny lub radiowy; transmitować;
3. wydzielać, wydzielić do atmosfery pyły lub gazy;
4. w muzyce: wydobywać, wydobyć głos w czasie śpiewu;
5. w fizyce: wysyłać, wysłać energię, zwykle w postaci promieniowania; promieniować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) fiz. wysyłać promieniowanie lub cząstki

(1.2) ekon. wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze

(1.3) wypuszczać coś do atmosfery

(1.4) nadawać program radiowy lub telewizyjny

(1.5) wydobywać z siebie głos

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Laser helowo-neonowy emituje promieniowanie o długości fali równej 632,8 nm (= nanometrów).

(1.2) Banknot to papierowy, drukowany środek płatniczy, emitowany przez bank.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ, AS: ẽmʹitovać

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emisja ż., emitent m., emitor m., emiter m., emitowanie n., wyemitowanie n.

przym. emisyjny

czas. wyemitować

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) promieniować, wysyłać

(1.2) puszczać w obieg, wypuszczać

(1.3) wydzielać

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Emma (Ema) – germańskie imię
Emma – powieść Jane Austen
Emma – serial telewizyjny BBC, w tytułowej roli Doran Godwin, 1972
Clueless – film na motywach Emmy, którego akcja toczy się współcześnie w USA; w roli głównej Alicia Silverstone, 1995
Emma – serial telewizyjny BBC, w tytułowej roli Kate Beckinsale, 1996
Emma – brytyjsko-amerykański film kinowy, ekranizacja powieści, z Gwyneth Paltrow, 1996
Emma – serial telewizyjny BBC, w roli głównej Romola Garai, 2009
Emma – brytyjski film kinowy, ekranizacja powieści, 2020
Emma, lady Hamilton (1765–1815) – angielska tancerka, kochanka Horatio Nelsona
Emma (ur. 1989) – australijska wrestlerka
EMA – średnia wykładnicza ruchoma
Emma Swan – główna postać w serialu Dawno, dawno temu

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ciotka Lidii ma na imię Emma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mːa, AS: ẽ•ma

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) gw. Górny Śląsk Yma

Wiktionary

emmanuel

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Wikipedia

emmanuelostwo

Emmanuel z małżonką; Emmanuelowie

SJP.pl

emmanuelowie

Emmanuel z małżonką; Emmanuelostwo

SJP.pl

emmanuelowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Emmanuela lub z nim związany

SJP.pl

emmental

wysokiej jakości, szwajcarski ser podpuszczkowy; ementaler, emmentaler, ser ementalski

SJP.pl

Emmental (gsw. "Ämmitau") – pagórkowata wyżyna znajdująca się w Szwajcarii na terenie kantonu Berno. Krajobraz wyżyny charakteryzują łąki i pastwiska. Wiele wzgórz pokrytych jest w dużej mierze lasem iglastym. Emmental obejmuje zlewnie rzek Emme oraz Ilfis. Najważniejsze miejscowości: Burgdorf, Langnau im Emmental oraz Sumiswald.

Wikipedia

emmentaler

wysokiej jakości, szwajcarski ser podpuszczkowy; ser ementalski, ementaler, emmental

SJP.pl

emmerich

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Emmerich am Rhein – miasto w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w powiecie Kleve
Emmerich – stacja kolejowa w mieście Emmerich am Rhein
Anna Katarzyna Emmerich – niemiecka mistyczka
Georg Emmerich – niemiecki kupiec
Jörg Emmerich – niemiecki piłkarz
Lothar Emmerich – niemiecki piłkarz
Roland Emmerich – niemiecki reżyser
Walter Emmerich – niemiecki ekonomista
Amalaryk
Imre
Emeryk
Emerich

Wikipedia

emmetropia

stan oka zapewniający najlepsze widzenie; miarowość oka

SJP.pl

Emetropia, miarowość oka (gr. "émmetros" ‘na miarę, miarowy’ + "óps" ‘oko’) – termin stosowany w okulistyce i optometrii, służący do określenia prawidłowego widzenia, czyli prawidłowego ogniskowania światła na siatkówce oka. Jej przeciwieństwem jest ametropia.

Wikipedia

emo

1. podgatunek muzyki hard core punk, istniejący od połowy lat 80. XX wieku, charakteryzujący się dynamizmem, chaotycznymi przejściami od muzyki głośnej i szybkiej do delikatnej i spokojnej, przerwami melodycznymi, częstymi krzykami i wrzaskami oraz wściekłymi, introspektywnymi tekstami; emocore;
2. slangowo: moda, styl powiązany z muzyką post hardcore, pop punk, a także metalcore, charakteryzujący się noszeniem dżinsów rurek, prostymi włosami, długimi ukośnymi grzywkami zaczesanymi na jedną połowę twarzy, na jedno lub oboje oczu oraz oczami zarysowanymi czarną kredką;
3. slangowo: postawa, której celem jest wyrażanie siebie i uzewnętrznianie swoich emocji, charakteryzująca się emocjonalnością, wrażliwością, nieśmiałością, zamknięciem w sobie, ponurością i cichością;
4. środowiskowo: osoba o skłonnościach samobójczych i do samookaleczania, która w ten sposób szuka akceptacji i próbuje zwrócić na siebie uwagę społeczeństwa;
5. przenośnie: ktoś przygnębiony, ze złamanym sercem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. gatunek hardcorowego punku;

(1.2) kult. styl i postawa emocjonalnego sprzeciwu wobec rzeczywistości;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(2.1) osoba hołdująca stylowi emo (1.2)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

emo – gatunek muzyki
emo – slangowe pojęcie opisujące ludzi i modę „emo”
Emo – gmina w Kanadzie
Emo – wieś w Irlandii
Emo Court – rezydencja wiejska (dwór) z przełomu XVIII/XIX wieku w Irlandii
Villa Emo – renesansowa willa zaprojektowana przez Andreę Palladia

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mɔ, AS: ẽmo

Wiktionary

emocja

silne odczucie wywołane jakąś sytuacją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Emocje”. Zobacz też: album muzyczny „Emocje”.

→ emocjonalista

SJP.pl

Patrz:

emocjonalista

emocjonalistyczny

→ emocjonalizm

SJP.pl

Patrz:

emocjonalizm

1. w filozofii: uznawanie uczuć za podstawowy motor ludzkiej działalności;
2. kierowanie się uczuciami, poddawanie się emocjom; uczuciowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pogląd, według którego motorem wszelkich działań człowieka są emocje

Wiktionary

Emocjonalizm − w znaczeniu najbardziej ogólnym pogląd, według którego głównym motorem wszelkich działań człowieka są emocje.

W filozofii emocjonalizmem nazywa się kierunki, które szczególnie podkreślały znaczenie emocji w etyce i epistemologii, np. naturalizm w wersji Rousseau.

Wikipedia

emocjonalnie

przysłówek

(1.1) w sposób dotyczący emocji, z zaangażowaniem emocji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Teraz stawiam na "znajomych". Mam z kim wyjechać w weekend, zabalować, wyjść na kawę czy obiad. Ale nie angażuję się już tak bardzo emocjonalnie. Tak jest lepiej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emocja ż., emocjonalność ż.

czas. emocjonować ndk.

przym. emocjonalny

Wiktionary

emocjonalność

→ emocjonalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest emocjonalne

(1.2) skłonność do wzruszeń, do emocji

Powiązane:

rzecz. emocja ż., emocjonalność ż.

czas. emocjonować

przysł. emocjonalnie

ims. emocjonujący

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) uczuciowy

Wiktionary

emocjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

SJP.pl

Patrz:

Wiktionary

Emotikon – ideogram złożony z sekwencji znaków typograficznych, służący do wyrażania emocji. Zwykle przedstawia grymas twarzy, obrócony o 90° w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Wiele aplikacji przekształca emotikony w tzw. emoji, które to często są potocznie określane jako "emotikony (obrazkowe)", podczas gdy rzeczywiste emotikony określane są jako "emotikony znakowe".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W internetowych dyskusjach słowa coraz częściej zastępowane są przez emotikony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n, AS: ẽmotʹikõn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emotikona ż., emota ż.

:: zdrobn. emotka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) emotikona, pot. emotka

Wiktionary

emotikona

prosty znak graficzny zbudowany ze znaków dostępnych na klawiaturze, przedstawiający zwykle wyraz twarzy; emotka, smiley, emoticon, emotikon, emot, emota

SJP.pl

emotikonka

prosty znak graficzny zbudowany ze znaków dostępnych na klawiaturze, przedstawiający zwykle wyraz twarzy; emotka, smiley, emoticon, emotikon, emotikona

SJP.pl

emotikonowy

→ emotikona, → emotikon

SJP.pl

Patrz:

emotikona, → emotikon

emotka

prosty znak graficzny zbudowany ze znaków dostępnych na klawiaturze, przedstawiający zwykle wyraz twarzy; smiley, emotikona, emoticon, emotikon, emot, emota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. inform. emotikon

Wiktionary

Przykłady

(1.1) dziecko mi właśnie powiedziało, że ta emotka, której czasami używałam jako "zniesmaczona buźka zatykająca nos z obrzydzenia" to tak naprawdę "wesoła buźka śmiejąca się >hi hi hi<"; kasuję konto

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emotikon mrz., emotikona ż., emota ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) emotikon

Wiktionary

emotywizm

pogląd we współczesnej etyce, sformułowany przez Alfreda Julesa Ayera, głoszący iż etyczny namysł i wynikające z niego postanowienia mają jedynie charakter ekspresji subiektywnych doznań i uczuć jednostki

SJP.pl

Wikipedia

emotywnie

przysłówek

(1.1) w sposób emotywny, emocjonalnie, uczuciowo

osoba, która łatwo odczuwa i rozumie emocje innych ludzi; empatyk

SJP.pl

empatia

zdolność odczuwania emocji innych ludzi i rozumienia ich sposobu myślenia; intropatia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

→ empatogen

SJP.pl

Patrz:

empatogen

empatycznie

przysłówek

Wikipedia

empatyzować

odczuwać empatię w stosunku do kogoś

SJP.pl

empeczwórka

potocznie:
1. plik w formacie MP4;
2. odtwarzacz plików MP4

SJP.pl

empedokles

Empedokles z Akragas (ok. 490-ok. 430), grecki filozof, lekarz, poeta

SJP.pl

potocznie: lokal MPiK-u

SJP.pl

Empik (nazwa pochodząca od skrótu KMPiK) – polska sieć handlowa, platforma e-commerce i marketplace, działająca w modelu omnichannel. Oferuje produkty i usługi w kategoriach związanych z lifestyle i wypoczynkiem, w tym m.in. książki, elektronikę, kosmetyki, produkty związane ze zdrowiem i urodą oraz sportem, zabawki, artykuły do domu, muzykę, filmy, gry, oraz usługi cyfrowe, audiobooki, ebooki, a także bilety na wydarzenia kulturalne i rozrywkowe.

Wikipedia

empir

[czytaj: ąPIR albo amPIR] mebel w stylu empir; empire

SJP.pl

empire

[czytaj: ąPIR albo amPIR] odmiana późnego klasycyzmu powstała we Francji w latach 1800-1815; empir, styl cesarstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I;

Wiktionary

Empire, styl Cesarstwa – odmiana późnego klasycyzmu powstała we Francji w latach 1800–1815, występująca w modzie, architekturze, malarstwie i sztuce użytkowej podczas panowania Napoleona w Europie, zwłaszcza na terenach obecnej Polski (Księstwo Warszawskie) i w Rosji. W Niemczech i Austrii empire współistniał ze stylem Biedermeier. Styl wzorował się na sztuce starożytnej Grecji, Rzymu i Egiptu.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. empiry lm. nmos.

przym. empirowy

Wiktionary

Synonimy:

przym. empiryczny

przysł. empirycznie

w starożytnej Grecji: szkoła medyczna założona w III wieku p.n.e. przez Filinosa z Kos, w której lekarze opierali się na doświadczeniu

SJP.pl

empiryczka

→ empiryk

SJP.pl

Patrz:

empiryk

empirycznie

przysłówek sposobu

(1.1) poprzez doświadczenie

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. empiria ż., empiryk mos., empiryzm mrz.

rzecz. empiryk mos., empiryzm mrz., empiria ż.

przym. empirystyczny

przysł. empirycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) doświadczalny

Wiktionary

empiryk

1. człowiek opierający się bardziej na doświadczeniu niż rozumowaniu; praktyk;
2. w filozofii: zwolennik empiryzmu, kierunku uznającego doświadczenie jako źródło wszelkiego poznania;
3. w naukach przyrodniczych: osoba zajmująca się doświadczeniami; doświadczalnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. praktyk

(1.2) filoz. zwolennik empiryzmu w filozofii

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Berkeley był drugim z „wielkiej trójki” oświeceniowych empiryków brytyjskich.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. empiria ż., empiryczność ż., empirysta mos., empiryzm mrz.

przym. empiryczny

przysł. empirycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) praktyk

(1.2) war. empirysta

Wiktionary

empirysta

zwolennik postawy, która bardziej ufa doświadczeniu niż teorii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. praktyk; osoba, która swoją wiedzę z jakiejś dziedziny zawdzięcza własnemu doświadczeniu

(1.2) filoz. książk. empiryk; zwolennik empiryzmu

Wiktionary

Przykłady

(1.2) I toczył się od wieków spór racjonalistów z empirystami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. empiryzm mrz., empiryk mos., empiria ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) empiryk, praktyk

(1.2) empiryk

Wiktionary

empirystka

zwolenniczka postawy przedkładającej doświadczenie nad teorię

SJP.pl

empirystyczny

→ empiryzm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zgodny z empiryzmem

Wiktionary

Patrz:

empiryzm

Powiązane:

przym. empiryczny

Wiktionary

empiryzm

1. ufanie bardziej doświadczeniu niż rozumowaniu;
2. kierunek filozoficzny przeciwstawny racjonalizmowi, uznający doświadczenie jako źródło wszelkiego poznania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

miasto we Włoszech

SJP.pl

Empoli – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Florencja.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 44 012 osób, 709,9 os./km².

Wikipedia

empora

rodzaj galerii lub trybuny, wspartej na kolumnach, głównie w kościołach, mającej na celu powiększenie powierzchni lub wydzielenie przestrzeni dla określonej grupy osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W budownictwie świeckim budowano empory w salach zamkowych dla chóru i kapeli.

(1.1) Przestrzeń pod emporą nazywa się podchórzem.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. pseudoempora ż.

przym. emporowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) galeria, trybuna

Wiktionary

emporium

w starożytnej Grecji i w starożytnym Rzymie: część handlowa miasta, zwykle związana z portem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. miejsce handlowe o dużym znaczeniu, centralny ośrodek rozległego handlu z szerokim asortymentem, np. duży dom towarowy lub miasto będące ważnym ośrodkiem handlowym

Wiktionary

Emporium (łac. "empŏrĭŭm" z gr. ἐμπόριον "empórion", od ἐμπόρια – towary) – w starożytności plac miejski, na którym składowano i prowadzono handel towarami zamorskimi, zazwyczaj położony w pobliżu portu. Grecy nazywali tak część miasta wydzieloną dla handlu z obcymi. Później na ogół określano tak handlową część miasta związaną z portem.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Obok wielkich emporiów handlu bałtyckiego (Truso nad Zalewem Wiślanym), istniała już sieć targów, kształtowały się terytoria wokół grodów i postępował podział społeczny.

Ems – rzeka, dopływ Dollart
Ems – rzeka, dopływ Eder
Bad Ems – miasto w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Rhein-Lahn
Ems – dawna nazwa gminy Domat/Ems
ems – w geologii najmłodszy wiek epoki dewonu wczesnego lub najwyższe piętro dewonu dolnego
Domat/Ems
EMS
Erms

Wikipedia

emski

→ Ems (miasto, rzeka)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ornit. syst. podrodzina ptaków nazwa systematyczna|Dromaiidae|ref=tak. z rzędu kazuarowych;

(1.2) ornit. syst. gatunek dużego ptaka australijskiego, nazwa systematyczna|Dromaius novaehollandiae|ref=tak.;

(1.3) ornit. ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

Wiktionary

Emu (Dromaiinae) – monotypowa podrodzina ptaków z rodziny kazuarowatych (Casuariidae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mu, AS: ẽmu

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) emu zwyczajne

Wiktionary

emulacja

1. informatyka: zdolność wykonywania poleceń przewidzianych dla innego urządzenia;
2. przestarzałe: rywalizacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. programowa symulacja działania jakiegoś sprzętu lub oprogramowania

(1.2) daw. współzawodnictwo, rywalizacja

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Dziwiliśmy się wielce, bo wiadoma rzecz, w jakiej emulacji i nieprzyjaźni pan hetman polny żyje z naszym księciem.

Wiktionary

Powiązane:

czas. emulować

rzecz. emulator mrz.

Wiktionary

emulacyjny

→ emulacja

SJP.pl

Patrz:

emulacja

emulator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. program komputerowy naśladujący działanie systemu komputerowego lub innego programu;

Wiktionary

Emulator – program komputerowy (czasem wraz z koniecznym sprzętem), który uruchomiony w danym systemie komputerowym emuluje funkcje innego systemu komputerowego. Pierwszy system nazywany jest gospodarzem ( host), a drugi gościem (ang. "guest"). Mówimy, że drugi system jest emulowany przez pierwszy.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do emulatora prawdziwe urządzenia nie udostępniają zbyt dużej liczby kodowań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃muˈlatɔr, AS: ẽmulator

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emulacja ż.

czas. emulować ndk.

Wiktionary

emule

program typu p2p do kopiowania plików między użytkownikami internetu

SJP.pl

eMule – program w architekturze peer-to-peer, który działa w oparciu o dwie sieci komunikacyjne: eDonkey i Kad. Stanowi alternatywę dla oryginalnego klienta sieci eDonkey2000.

eMule jest oprogramowaniem typu otwartego oprogramowania na Powszechnej Licencji Publicznej GNU. Działa pod systemem Microsoft Windows, ale jego kod źródłowy jest dostępny również pod Linuksa (jako mod xMule). Istnieje również jego wieloplatformowy odpowiednik – aMule.

Wikipedia

emulgacja

proces łączenia dwóch niemieszalnych substancji, z których przynajmniej jedna jest cieczą, prowadzący do powstania trwałej emulsji; emulsyfikacja

SJP.pl

emulgacyjny

→ emulgacja

SJP.pl

Patrz:

emulgacja

emulgator

1. substancja wspomagająca tworzenie się emulsji, mieszaniny wzajemnie nierozpuszczalnych cieczy, np. wody i oleju;
2. aparat do wytwarzania emulsji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny umożliwiający powstanie emulsji;

(1.2) chem. urządzenie wytwarzające emulsję

Wiktionary

Emulgator – związek chemiczny (lub mieszanina), który umożliwia powstanie emulsji oraz zapewnia jej trwałość. Gromadzi się na powierzchni granicznej, prowadząc do powstania trwałych miceli. Emulgatory można podzielić na cztery grupy: anionowo czynne, kationowo czynne, niejonowe i stałe.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Niezbędne do powstania i utrzymania stałej konsystencji margaryny są emulgatory.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emulgowanie n., emulsja ż.

(1.1) Na ogół do powstania trwałej emulsji niezbędny jest trzeci związek chemiczny zwany emulgatorem.

(1.2) Przy malowaniu emulsjami do gruntowania można stosować emulsję tego samego rodzaju lecz rozcieńczoną wodą w odpowiednim stosunku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmulsʲja, AS: ẽmulsʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. emulgacja ż., emulgator m.

przym. emulsyjny

Miejscowość jest odrębną jednostką pomocniczą w gminie Wiązowna o nazwie Osiedle Emów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Wikipedia

en

nazwa litery N

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery n / N

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. rel. sumeryjski najwyższy kapłan uznawany za namiestnika boga;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(2.1) Kapłan en zjada ryby i pory, ale rzeżucha już mu szkodzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃n, AS: ẽn

Wiktionary

Powiązane:

(1.1)

rzecz. enka ż., NN m.

licz. n-ty

(2.1)

Wikipedia

enamina

substancja organiczna zawierająca grupę aminową umieszczoną przy nienasyconym atomie węgla

SJP.pl

enaminy

grupa substancji organicznych zawierających grupę aminową umieszczoną przy nienasyconym atomie węgla

SJP.pl

Enaminy – aminy, w których grupa aminowa (NR/3; R = grupa alkilowa lub atom wodoru) jest przyłączona bezpośrednio do atomu węgla połączonego podwójnym wiązaniem z innym atomem węgla.

Enaminy pierwszo- (C=C-NH2) i drugorzędowe (C=C-NRH) są z natury nietrwałe i nie można ich otrzymać w formie czystej, gdyż ulegają samoistnej reakcji tautomeryzacji do odpowiedniej iminy:

Wikipedia

enancjo-

przedrostek

(1.1) …tworzący pierwszy człon wyrazów związanych z przeciwnością

Wiktionary

Przykłady

(1.1) enancjo- + -mer – enancjomer

(1.1) enancjo- + selektywny – enancjoselektywny

Wiktionary

enancjomer

izomer występujący w dwóch postaciach, które są nienakładalnymi na siebie odbiciami lustrzanymi; izomer zwierciadlany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. cząsteczka posiadająca odpowiednik, którego struktura jest lustrzanym odbiciem jej własnej struktury;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Przeciwnicy hipotezy Wrighta wskazują przykłady enancjomerów optycznych, które charakteryzują się różnym zapachem mimo jednakowego widma w podczerwieni, […].

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. enancjomeria ż.

Wiktionary

enancjomorficzny

→ enancjomorfizm

SJP.pl

Patrz:

enancjomorfizm

enancjosemia

przeciwstawność znaczeń jakiegoś wyrazu; enantiosemia

SJP.pl

enantiosemia

przeciwstawność znaczeń jakiegoś wyrazu; enancjosemia

SJP.pl

enargit

minerał o układzie rombowym, siarkoarsenek miedzi

SJP.pl

Enargit (gr. "enarges" – "oczywisty") – minerał zaliczany do gromady siarkosoli. Jest rudą miedzi i arsenu.

Wikipedia

enat

krewny w linii żeńskiej

SJP.pl

Wikipedia

enbu

konkurencja w karate, w której para zawodników toczy wyreżyserowaną walkę

SJP.pl

enbyfobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. wrogość lub niechęć skierowana wobec osób niebinarnych płciowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) monoseksizm, binaryzm, wymazywanie niebinarności

Wiktionary

ence-pence

wyliczanka

SJP.pl

encefabol

nazwa handlowa leku nootropowego wzmacniającego funkcje mózgu, zawierającego pyritinol; Enerbol

SJP.pl

encefalizacja

ewolucyjny proces prowadzący do przejmowania funkcji niższych ośrodków nerwowych przez mózg; cerebryzacja, cerebralizacja

SJP.pl

Encefalizacja (gr. "enképhalos" – mózg), cerebralizacja, cerebryzacja (łac. "cerebrum" – mózg) – ewolucyjny proces, który prowadzi do przejmowania funkcji niższych ośrodków nerwowych przez ośrodki wyższe. Polega na koncentracji neuronów w przedniej, głowowej części ciała zwierzęcia i jest związany z wykształceniem się głowy (cefalizacja) i powstaniem mózgu. W antropologii znaczenie terminu cerebryzacja zawężane jest do ewolucyjnego wzrostu rozmiarów mózgu u naczelnych.

Wikipedia

encefalograf

urządzenie rentgenowskie do obrazowania mózgu

SJP.pl

encefalografia

badanie radiologiczne mózgowia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ogólna nazwa kilku różnych metod badania mózgu;

(1.2) med. badanie metodą encefalografii (1.1)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elektroencefalografia – metoda diagnostyczna służąca do badania bioelektrycznej czynności mózgu.
Reoencefalografia
Magnetoencefalografia – technika obrazowania elektrycznej czynności mózgu za pomocą rejestracji pola magnetycznego wytworzonego przez mózg.
Hemoencefalografia – mierzy temperaturę głowy za pomocą termometru na podczerwień umieszczonego na głowie lub wykorzystuje zmiany spektrum podczerwieni generowanej przez przepływająca krew.
Pneumoencefalografia – zabieg diagnostyczny ośrodkowego układu nerwowego, polegający na zastąpieniu części płynu mózgowo-rdzeniowego powietrzem, tlenem albo helem wprowadzonym przez nakłucie do kanału...

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. encefalograf mrz.

przym. encefalograficzny

przysł. encefalograficznie

Wiktionary

encefalograficzny

→ encefalografia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z encefalografią, dotyczący encefalografii

Wiktionary

ogólne określenie rożnego rodzaju uszkodzeń mózgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

Wiktionary

Encefalopatia (gr. "enkephalikos" – mózgowy; gr. "pathos" choroba, cierpienie, odczuwanie) – ogólne określenie uszkodzenia mózgowia przez czynniki różnego pochodzenia. Uszkodzenia mózgowia człowieka prowadzą do różnego rodzaju zaburzeń zachowania, zwanych charakteropatiami.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Do zarażenia dochodzi prawdopodobnie po zjedzeniu mięsa krów cierpiących na encefalopatię gąbczastą.

(1.1) Najwięcej trudności diagnostycznych sprawia minimalna encefalopatia wątrobowa (utajona), gdyż wtedy obserwujemy brak objawów neurologicznych.

Wiktionary

encefalopatyczny

→ encefalopatia

SJP.pl

Patrz:

encefalopatia

enceladus

ósmy według odległości od planety księżyc Saturna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Saturna;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Enceladus – księżyc Saturna
Enceladus (Enkelados) – w mitologii greckiej jeden z gigantów
Enceladus (Enkelados) – w mitologii greckiej syn Ajgyptosa, mąż jednej z Danaid
USS „Enceladus” (AK-80) – okręt zaopatrzeniowy US Navy
Chaetodon enceladus (pensetnik dwuoki, Chelmon rostratus) – gatunek ryby z rodziny chetonikowatych

SJP.pl

encja

odrębna jednostka zawartości rozpoznawana za pomocą nazwy; byt

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

encja – podstawowy obiekt struktury danych w relacyjnych modelach bazodanowych,
encja – część lub całość dokumentu SGML pod postacią nazwy,
encja – kodowana sekwencja znaków reprezentująca konkretny symbol graficzny w standardzie SGML,
encja – pojedynczy, unikalny wierzchołek w grafie wiedzy.

Wikipedia

encke

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Johann Franz Encke – niemiecki astronom
Encke – karater na Księżycu
2P/Encke – kometa okresowa
(9134) Encke – planetoida pasa głównego
Przerwa Enckego – szczelina w pierścieniach Saturna

Wikipedia

encoder

[czytaj: enkoder] w informatyce: urządzenie lub program do kodowania danych komputerowych; koder, kodek

SJP.pl

encomienda

[czytaj: enkomienda] przymusowa praca, do której byli zmuszani Indianie na terenach znajdujących się pod kontrolą konkwistadorów

SJP.pl

Wikipedia

encortolon

[czytaj: enkortolon] nazwa handlowa leku przeciwzapalnego i immunosupresyjnego, zawierającego prednizon; Encorton

SJP.pl

encorton

[czytaj: enkorton] nazwa handlowa leku przeciwzapalnego i immunosupresyjnego, zawierającego prednizon; Encortolon

SJP.pl

encyjny

→ encja

SJP.pl

Patrz:

wydawnictwo naukowe zawierające zbiór wiadomości ze wszystkich dziedzin wiedzy lub jednej dziedziny, w układzie alfabetycznym lub rzeczowym, w wersji książkowej lub elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

Wiktionary

Encyklopedia (łac. "encyclopaedia" z ἐνκύκλιos, "enkýklios" „tworzący krąg” + παιδεία, "paideía" „wykształcenie”) – kompendium wiedzy zapisane w formie zbioru artykułów hasłowych, złożonych z haseł (słów kluczowych) i tekstów je objaśniających (zawierających informacje dotyczące tych haseł). Hasła są ułożone w pewnym logicznym porządku, zazwyczaj alfabetycznym, dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie poszukiwanych informacji.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zadaniem domowym będzie wypracowanie o historii Islandii oparte na wiadomościach z encyklopedii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja, AS: ẽncyklopedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. encyklopedysta m., encyklopedystka ż., encyklopedyzm m., encyklopedyczność ż.

przym. encyklopedyczny

Wiktionary

encyklopedyczniej

stopień wyższy od przysłówka: encyklopedycznie

SJP.pl

encyklopedyczność

→ encyklopedyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co encyklopedyczne

Wiktionary

Patrz:

encyklopedyczny

Powiązane:

przym. encyklopedyczny

rzecz. encyklopedia ż., encyklopedysta mos.

Wiktionary

encyklopedyczny

1. odnoszący się do encyklopedii, mający cechy encyklopedii;
2. obejmujący wiedzę z wielu dziedzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

1. członek grupy współtwórców Wielkiej encyklopedii francuskiej;
2. człowiek mający wiedzę z wielu różnych dziedzin; erudyta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

encyklopedysta

encyklopedyzm

1. encyklopedyczna wiedza; wszechstronność; encyklopedyczność;
2. kierunek filozoficzno-polityczny stworzony przez encyklopedystów francuskich w drugiej połowie XVIII wieku

SJP.pl

encyklopedyści

grupa uczonych i myślicieli epoki Oświecenia, którzy doprowadzili do powstania Wielkiej encyklopedii francuskiej

SJP.pl

Encyklopedyści – grupa francuskich filozofów, naukowców i literatów, twórców "Wielkiej encyklopedii francuskiej".

Utworzenie tej encyklopedii było jednym z największych przedsięwzięć epoki oświecenia i wyrazem oświeceniowego światopoglądu. Uważa się, że encyklopedyści przygotowali podłoże intelektualne dla rewolucji francuskiej.

Wikipedia

end

1. klawisz na klawiaturze komputerowej powodujący przeniesienie kursora na koniec linii; End;
2. część rozgrywki w curlingu

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

End (album)
End (klawisz)
The End

Wikipedia

endecha

czterowersowa strofa spojona parzystymi rymami

SJP.pl

endecja

partia narodowo-demokratyczna; potocznie: narodowa demokracja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. polit. Narodowa Demokracja, polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endek mos., endeczka ż., ND n., endeckość ż.

przym. endecki, endekoidalny

przysł. endecko

Wiktionary

endecki

związany z endecją, endekami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z endecją, dotyczący endecji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Rodem z Krakowa, a właściwie z Tarnowa, z endeckiej rodziny, bo ojciec był członkiem Stronnictwa Narodowego, brat Młodzieży Wszechpolskiej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endecja ż., ND n., endek m., endeczka ż., endeckość ż., neoendecja ż.

przym. endekoidalny, proendecki, antyendecki, neoendecki

przysł. endecko

Wiktionary

endeckość

→ endecki

SJP.pl

Patrz:

:: fż. endeczka ż.

przym. endecki, endekoidalny, proendecki, antyendecki

przysł. endecko

stałe występowanie jakiejś choroby na danym terenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stałe występowanie pewnej choroby na określonym terenie;

Wiktionary

Endemia – termin epidemiologiczny określający stałe występowanie zachorowań na określoną chorobę (np. chorobę zakaźną) na danym obszarze w liczbie utrzymującej się przez wiele lat na podobnym poziomie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wyniki badań epidemiologicznych przeprowadzanych w Polsce wykazały, że na całym obszarze kraju występuje endemia wola tarczycy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈdɛ̃mʲja, AS: ẽndẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endemit m., endemizm m.

przym. endemiczny

przysł. endemicznie

Wiktionary

endemicznie

przysłówek

(1.1) biol. ekol. na sposób endemiczny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Występująca endemicznie w Karpatach darniówka tatrzańska jest niewielkich rozmiarów.

Wiktionary

Powiązane:

przym. endemiczny

endemit

roślina lub zwierzę zamieszkujące ograniczony obszar geograficzny, specyficzny dla tego gatunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) bot. zool. takson występujący tylko na danym obszarze;

Wiktionary

Endemit – takson (przeważnie rodzina i niższy) unikatowy dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, niestwierdzany poza nim naturalnie. W zależności od przyjmowanego kryterium endemitem może być takson o zasięgu mniejszym od określonej powierzchni (np. 10 tys. km²) lub takson, którego zasięg zawarty jest w granicach określonego obszaru geograficznego lub typu siedliska.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Do tatrzańskich endemitów zalicza się przymiotno węgierskie i ostróżkę tatrzańską.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endemia ż., endemiczność ż., endemizm m.

przym. endemiczny

przysł. endemicznie

Wiktionary

endemizm

w biologii: występowanie roślin lub zwierząt wyłącznie na określonym terenie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

endoderma (botanika)
endoderma (zoologia) – inaczej entoderma

Wikipedia

endodermalny

przymiotnik

drobny mikroorganizm żyjący wewnątrz organizmów roślin

SJP.pl

Wikipedia

endogamia

zwyczaj zawierania małżeństw z członkami własnej grupy społecznej, kasty, plemienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. hodowlane kojarzenie zwierząt spokrewnionych przez wspólnych przodków

przym. endogenny

Wiktionary

endogeniczny

dotyczący przyczyn i oddziaływań wewnętrznych; endogenny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący procesów zachodzących wewnątrz Ziemi

rzecz. endogeneza ż., endogeniczność ż.

przym. endogeniczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) endogeniczny, wewnątrzustrojowy, wewnątrzpochodny

Wiktionary

endoikia

rodzaj symbiozy, w której organizm jednego gatunku żyje wewnątrz organizmu innego gatunku

SJP.pl

Endoikia – forma symbiozy (synoikia) między populacjami odmiennych jednostek systematycznych, polegająca na zamieszkiwaniu jednego gatunku wewnątrz drugiego, charakteryzująca się obopólnymi korzyściami dla każdego z gatunków (mutualizm).

Przykładem Endoikii są bakterie jelitowe w organizmach przeżuwaczy lub wiciowce tworzące faunę jelitową termitów.

Wikipedia

endokarp

wewnętrzna, cienka warstwa owocni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. wewnętrzna część owocu, powstająca ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka;

Wiktionary

Endokarp – w botanice jest to wewnętrzna część owocu, która powstaje ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka. Endokarp może być w postaci pestki (owoce pestkowców – brzoskwinia, morela, wiśnia, śliwka) lub skórzasty (owoc jabłoni).

Wikipedia

endokrynnie

→ endokrynny

SJP.pl

Patrz:

endokrynny

dotyczący wydzielania wewnętrznego hormonów w organizmie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. związany z wydzielaniem wewnętrznym hormonów w organizmie

Wiktionary

endokrynolog

osoba zajmująca się endokrynologią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka endokrynologii

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Po ukończeniu 50 roku życia wizyty u endokrynologa mogą być konieczne.

(2.1) Córka chce zostać endokrynologiem.

(2.1) Pani endokrynolog przepisała żonie jakieś hormony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk, AS: ẽndokrỹnolok

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endokrynologia ż.

przym. endokrynologiczny

przysł. endokrynologicznie

Wiktionary

endokrynologia

dział medycyny zajmujący się fizjologią i patologią funkcjonowania gruczołów dokrewnego wydzielania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;

(1.2) med. dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego

(1.3) pot. med. klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja, AS: ẽndokrỹnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endokrynolog m.

przym. endokrynologiczny

przysł. endokrynologicznie

Wiktionary

endokrynologiczno-ginekologiczny

związany z endokrynologią i ginekologią

jeden z hormonów regulujących wydalanie sodu przez nerki

SJP.pl

endolitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit wrastający w szczeliny we wnętrzu skał

Wiktionary

endometrialny

→ endometrium

SJP.pl

Patrz:

endometrium

endometrioza

w medycynie: przedostanie się tkanek śluzówki macicznej poza jamę macicy; gruczolistość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

Wiktionary

mikoryza, w której strzępki grzyba wrastają do wnętrza komórek miękiszu kory pierwotnej korzenia; endomykoryza, mikoryza wewnętrzna

SJP.pl

endomitotyczny

→ endomitoza

SJP.pl

Patrz:

endomitoza

Endomitoza – podwajanie liczby chromosomów przez replikację bez podziału tuż przed mejozą. W czasie podziału mejotycznego pary identycznych chromosomów siostrzanych dzielą się odtwarzając kariotyp rodzicielski. Umożliwia to uniknięcie problemów związanych z segregacją.

Wikipedia

endomorfia

jeden z 3 elementów określających pokrój człowieka; przewaga endomorfii oznacza niską, szeroką, zażywną sylwetkę

(1.1) jęz. geogr. nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka;

Wiktionary

znajdujący się wewnątrz cytoplazmy

SJP.pl

endopodit

Wikipedia

endopoliploid

komórka lub tkanka zawierająca zwielokrotnioną liczbę chromosomów

SJP.pl

endoproteza

proteza zainstalowana wewnątrz organizmu

SJP.pl

Wikipedia

endor

miejscowość biblijna

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Endor – biblijna miejscowość w pokoleniu Issachara w Galilei
Endor – kontynent ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
Endor – księżyc w świecie Gwiezdnych wojen orbitujący wokół planety o tej samej nazwie
En Dor – kibuc w Izraelu.
bitwa o Endor

Wikipedia

endorfin

forma rzeczownika.

endorfina

endorser

osoba lub instytucja, która oficjalnie popiera, rekomenduje lub promuje produkt, markę albo ideę; twarz marki

SJP.pl

Endorser (z języka angielskiego to endorse – aprobować, popierać) termin stosowany w kontekście muzyki – osoba lub instytucja używająca oficjalnie np. instrument, urządzenie, oprogramowanie (np. typu cyfrowa stacja robocza (digital audio workstation)) konkretnego producenta, twarz marki. Ten sposób reklamowania produktów przez firmę może być połączony z dostarczaniem endorserowi wyrobu bezpłatnie lub po obniżonej cenie.

Wikipedia

endorserka

→ endorser

SJP.pl

Patrz:

endorser

endoskop

1. optyczny przyrząd diagnostyczny umożliwiający dokładne obejrzenie wnętrza narządów i jam ciała; wziernik;
2. optyczny przyrząd techniczny służący do oglądania trudno dostępnych obiektów, np. wewnętrznych powierzchni rurociągów, wnętrza silników pojazdów mechanicznych itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

Wiktionary

Endoskop (gr. "endo" „wewnątrz” i "skopein" „widzieć, oceniać”) – rodzaj wziernika medycznego w formie rury lub przewodu z własnym źródłem światła, służący do badania wnętrza organizmu (jamy ciała, wnętrza przewodu pokarmowego, drzewa oskrzelowego) i wykonywania małoinwazyjnych zabiegów endoskopowych. Obraz jest przekazywany przez układ soczewek i pryzmatów lub – w przypadku fiberoskopu – przez włókna szklane.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zabiegu tego dokonuje się za pomocą endoskopu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endoskopia ż., endoskopista mos.

przym. endoskopowy

Wiktionary

endoskopia

ogół metod diagnostycznych polegających na badaniu wnętrza ciała ludzkiego przy wykorzystaniu endoskopów; wziernikowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

Wiktionary

Endoskopia – ogólna nazwa zabiegów diagnostyczno-leczniczych w medycynie i w weterynarii, polegających na badaniu wnętrza ciała przy wykorzystaniu aparatów, zwanych endoskopami, umożliwiających doprowadzenie światła oraz optyki do wnętrza przewodu pokarmowego, oddechowego oraz jam ciała, np.: jamy otrzewnej, jamy opłucnej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Dwa dni temu zrobili mi endoskopię i nic nie znaleźli.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endoskopista mos., endoskop mrz.

przym. endoskopowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) wziernikowanie

Wiktionary

endoskopistka

→ endoskopista

SJP.pl

Patrz:

endoskopista

endoskopowy

dotyczący endoskopu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z endoskopem, dotyczący endoskopu

edosmoza

endosperm

tkanka miękiszowa nasion roślin okrytonasiennych, zawierająca odżywcze substancje zapasowe; endosperma, bielmo

SJP.pl

endosperma

tkanka miękiszowa nasion roślin okrytonasiennych, zawierająca odżywcze substancje zapasowe; endosperm, bielmo

SJP.pl

endospor

1. zarodnik wytworzony we wnętrzu zarodni;
2. u bakterii przetrwalnik pomagający przeżyć niekorzystny okres

SJP.pl

endospora

1. zarodnik wytworzony we wnętrzu zarodni;
2. u bakterii przetrwalnik pomagający przeżyć niekorzystny okres

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

endospora – zarodnik wytwarzany wewnątrz zarodni
endospora – rodzaj przetrwalnika u bakterii

Wikipedia

endostyl

rynienkowate wgłębienie w gardzieli bezczaszkowców i osłonic

SJP.pl

Endostyl − wgłębienie w dolnej części gardzieli osłonic i bezczaszkowców oraz larw minogów (zobacz: ślepica). Endostyl ma kształt rynienki i jest wyścielony orzęskowym nabłonkiem wydzielającym śluz. Służy przesuwaniu zlepionego śluzem pokarmu z gardzieli do jelita. U minogów w czasie przeobrażenia z postaci larwalnej endostyl przekształca się w gruczoł tarczycy. Jest uważany za homologiczny z tarczycą kręgowców.

Wikipedia

związek szkodliwy dla organizmu uwalniany przez bakterie w trakcie ich rozpadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) substancja toksyczna pochodzenia bakteryjnego

Wiktionary

endurak

potocznie: motocykl przeznaczony do wyścigów enduro

SJP.pl

enduro

1. sport motorowy lub rowerowy, w którym zawodnicy ścigają się częściowo po utwardzonej powierzchni, a częściowo po terenie z naturalnymi utrudnieniami;
2. zawody w enduro - sporcie;
3. motocykl lub rower przeznaczony do wyścigów enduro; endurowiec, endurówka;
4. związany z enduro - sportem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. mot. jazda motocyklami lub rowerami trasą z utrudnieniami w terenie;

(1.2) sport. mot. mistrzostwa w jeździe motocyklami lub rowerami trasą z utrudnieniami w terenie

(1.3) mot. motocykl przystosowany do jazdy terenowej

(1.4) sport. rower przystosowany do jazdy terenowej

przymiotnik relacyjny

(2.1) sport. mot. związany ze sportem enduro (1.1)

Wiktionary

Enduro – rodzaj sportu motorowego polegający na pokonaniu trasy o nawierzchniach asfaltowych, jak i terenowych.

Trasa liczy zazwyczaj od 200 do 300 km. W czasie rajdu zawodnicy zaliczają poszczególne próby czasowe. W Polsce i w większości krajów są to próby: Cross, Enduro i SuperCross

Wikipedia

Przykłady

(2.1) Motocykle enduro różnią się od motocykli motocrossowych, ponieważ są wyposażone w homologację.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. endurowiec mos./mrz., endurówka ż.

czas. endurować ndk.

przym. endurowy

przysł. endurowo

Wiktionary

Synonimy:

(1.3) pot. endurowiec, endurówka

(1.4) pot. endurowiec, endurówka

(2.1) endurowy

Wiktionary

endurować

potocznie: uprawiać enduro (sport motorowy lub rowerowy)

Powiązane:

rzecz. enduro n., endurówka ż.

czas. endurować ndk.

przym. enduro, endurowy

przysł. endurowo

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) enduro, endurówka

Wiktionary

endurowo

przysłówek sposobu

(1.1) sport. mot. tak jak na enduro, jak robią zawodnicy enduro

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Siedziała ubrana endurowo, gotowa do drogi.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. enduro n., endurowiec mos./mrz., endurówka ż.

czas. endurować ndk.

przym. enduro, endurowy

Wiktionary

endurowy

→ enduro (sport); enduro

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mitgr. król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 342;

(2.2) astr. jeden z kraterów na powierzchni Księżyca

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Endymion – w mitologii greckiej ukochany bogini Selene
Endymion – krater księżycowy
Endymion – planetoida o numerze katalogowym 342
Endymion (hiacyntowiec, hiacyncik) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych
Endymion – rodzaj stawonogów z wymarłej gromady trylobitów
Endymion − poemat Johna Keatsa
Endymion (Mamoru Chiba) – postać z mangi Czarodziejka z Księżyca
Endymion – powieść science fiction, trzecia część cyklu Hyperion Dana Simmonsa
Endymion – utwór Zbigniewa Herberta
Endymion – holenderska grupa muzyczna
Endymion Spring – powieść fantasy Matthew Skeltona
Diana i Endymion – obraz Lucy Giordana

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Endymion symbolizuje piękno śmierci.

(1.1) W sztukach plastycznych Endymion bywa przedstawiany jako urodziwy młodzieniec, który spoczywa w objęciach Morfeusza.

(1.1) Pewnej nocy Selene, jadąc po niebie, ujrzała śpiącego Endymiona.

(1.1) (…) Selene zakochała się w śpiącym Endymionie.

(2.1) Endymion porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

Wymowa:

SJP.pl

Nie mylić z: Inea.

Enea S.A. – polskie przedsiębiorstwo branży energetycznej z siedzibą w Poznaniu. Grupa Kapitałowa Enea, dla której Enea S.A. jest jednostką dominującą, działa w pełnym łańcuchu wartości rynku energetycznego:

Grupa Enea prowadzi także działalność w obszarze wytwarzania, dystrybucji i sprzedaży ciepła (Enea Ciepło, dawniej MPEC Białystok oraz MEC Piła i PEC Oborniki), a także w zakresie usług oświetleniowych (Enea Oświetlenie sp. z o.o.).

Wikipedia

eneasz

bohater "Illiady", bohaterski przywódca wojsk trojańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. mitrzym. syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

(1.2) imię|polski|m.;

Wiktionary

Eneasz (łac. "Aeneas", gr. Αἰνείας "Aineías") – w mitologii greckiej i mitologii rzymskiej bohater wojny trojańskiej. Uchodził za syna króla Anchizesa i bogini Wenus (gr. Afrodyta). Był potomkiem Dardanosa, a więc i boga Zeusa.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wenus, jako matka Eneasza, uchodziła za pramatkę całego rodu julijskiego.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Enaida mos., Eneida ż.

Wiktionary

eneida

tytuł rzymskiej epopei narodowej autorstwa Wergiliusza

SJP.pl

Eneida ( Aeneis) – rzymski epos, napisany heksametrem przez Publiusza Wergiliusza Marona, opiewający w 12 księgach o łącznym rozmiarze 9892 wierszy dzieje Trojanina Eneasza, legendarnego protoplasty Rzymian.

Wikipedia

enema

zabieg polegający na wprowadzeniu do odbytnicy ciepłej wody, często z dodatkiem soli lub leków, w celu spowodowania wypróżnienia; lewatywa; wlew doodbytniczy; klizma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg płukania jelita grubego, lewatywa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈnɛ̃ma, AS: ẽnẽma

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) lewatywa, klizma; eufem. hydrokolonoterapia

Wiktionary

eneolit

okres przejściowy między epokami kamienia i brązu; chalkolit, epoka miedzi

SJP.pl

eneolityczny

→ eneolit

SJP.pl

Patrz:

Synonimy:

(1.1) pot. enerdus, NRD-owiec

Wiktionary

enerdowski

przymiotnik od: NRD (Niemiecka Republika Demokratyczna, niem. (Die) Deutsche Demokratische Republik); NRD-owski, dedeerowski, dederowski, DDR-owski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z NRD, dotyczący NRD

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mam jeszcze swojego enerdowskiego, czerwonego misia, którego przywieźli mi rodzice z Berlina.

(1.1) Nalał sobie pół szklanki, a resztę uzupełnił wodą sodową z enerdowskiego syfonu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɛrˈdɔfsʲci, AS: ẽnerdofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. enerdowiec mos.

energetyk

energetyczność

→ energetyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

energetyka

Przykłady

(1.1) Kiedy wreszcie przyłączą nas do sieci energetycznej?

(1.1) Co do meritum właściwie wszyscy się zgadzają, że Rosja powinna ratyfikować Kartę Energetyczną, ale to się dotąd nie udało.

(1.1) Około 60 proc. eksportu to węgiel energetyczny, reszta – koksowy i półkoksowy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. energetyk m., energetyka ż., energetyczność ż., energia ż., energetyzm mrz.

przysł. energicznie

przym. multienergetyczny

czas. energetyzować

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) energetyzujący

Wiktionary

energetyk

specjalista w zakresie energetyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pracująca w energetyce

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) pot. napój energetyzujący

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: energetyka

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Energetyk Gryfino
Energetyk Jaworzno (futsal)
Energetyk ROW Rybnik
KS Enea Energetyk Poznań
KS Energetyk Poznań (piłka siatkowa kobiet)
energetyka
napój energetyzujący

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Energetycy wstrzymali na krótki czas przesyłanie prądu do pobliskich domów.

(2.1) W młodszej grupie spożycie energetyków rośnie w okresie egzaminów, w starszej jest raczej stałe.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. energia ż., energetyka ż., energetyzm mrz., energiczność ż., energizer mrz., energetyzacja ż.

czas. energetyzować ndk., zenergetyzować dk., naenergetyzować dk., doenergetyzować dk.

przym. energiczny, energetyczny

przysł. energicznie, energetycznie

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) napój energetyzujący; pot. napój energetyczny

Wiktionary

energetyka

dział techniki obejmujący problemy wytwarzania, gromadzenia, przetwarzania i przesyłania energii; także dział gospodarki narodowej zajmujący się tymi rzeczami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział gospodarki obejmujący różne formy wytwarzania i wykorzystania energii

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: energetyk

Wiktionary

Energetyka – dział nauki i techniki, a także gałąź przemysłu, która zajmuje się przetwarzaniem dostępnych form energii na postać łatwą do wykorzystania przy zasilaniu wszelkich procesów przemysłowych, a także napędzaniu maszyn i urządzeń używanych w życiu codziennym.

Wikipedia

Powiązane:

przym. energetyczny

rzecz. energetyzm mrz., energia ż., energetyk m.

przysł. energicznie

1. zwiększać energię witalną;
2. dodawać energii przedmiotowi przy użyciu nadnaturalnych mocy

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zenergetyzować)

(1.1) powodować przypływ sił fizycznych lub psychicznych; pobudzać do działania; ożywiać

(1.2) ezot. nasycać rzekomą energią o właściwościach uzdrawiających, magicznych lub kosmicznych

czasownik zwrotny niedokonany energetyzować się (dk. zenergetyzować się)

(2.1) nabierać sił witalnych, zapału i chęci do działania; ożywiać się

(2.2) ezot. poddawać się działaniu rzekomej energii uzdrawiającej lub kosmicznej; pobierać tę energię

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Śmiech to nasz wrodzony mechanizm, który relaksuje, uwalnia stres, gniew, zmienia nastrój, dotlenia cały organizm i energetyzuje.

(1.1) […] stymulacja sensoryczna jest o wiele śmielsza i bardziej natychmiastowa na motocyklu niż w zamkniętym samochodzie, ale z jakiegoś powodu jazda wydaje się mocniej energetyzować umysł, żeby działał sprawniej.

(1.2) Jak wynika z przeprowadzonych badań radiestezyjnych, triskele są silnymi rezonatorami pozytywnych energii kosmicznych. Można energetyzować wodę, stawiając szklankę i butelkę na rysunku tri-skeli, podkładać na noc pod poduszkę, umieszczać przy biurku.

(1.2) Pan Krzysio — jak mówią na niego chorzy — zbijał gorączkę na odległość, energetyzował leki i wyczyniał inne cuda.

(1.2) Znak nr 1, obok wzmacniania przepływu energii, oczyszcza, ochrania i energetyzuje środki spożywcze, neutralizuje chemikalia w wodzie, energetyzuje i oczyszcza ze złych energii listy, ubrania oraz pieczętuje działanie pozostałych symboli.

(2.1) I tego też dzieci od małego uczę. Żeby w przyszłości nie energetyzowały się redbulami i innymi świństwami gazowanymi.

(2.2) Nasi Czytelnicy wysłuchali opowieści o tym, jak powstała Piramida, dlaczego została wybudowana na czakramie i jakie ma właściwości. – Jesteśmy tutaj i chcąc czy nie, energetyzujemy się – tłumaczyli gospodarze Piramidy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. energia ż., energetyka ż., energetyk mos./mzw./mrz., energetyzm mrz., energiczność ż., energizer mrz., energetyzacja ż.

czas. zenergetyzować dk., naenergetyzować dk., doenergetyzować dk.

przym. energiczny, energetyczny

przysł. energicznie, energetycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) ożywiać, pobudzać, stymulować, orzeźwiać, witalizować, dynamizować

(2.1) ożywiać się, pobudzać się, nabierać sił

Wiktionary

energetyzująco

w sposób energetyzujący, wzmagający energię

SJP.pl

energia

1. siła wytwarzana w elektrowni;
2. skalarna wielkość fizyczna;
3. zdolność do wykonania pracy;
4. potencjał do pracy; werwa; zapał;
5. dzielność, wytrwałość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) entuzjazm, chęć do działania

(1.2) fiz. zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;

Wiktionary

Energia (gr. "ενεργεια" energeia od "ἔργον" ergon „praca”) – skalarna wielkość fizyczna charakteryzująca stan układu fizycznego (materii) jako jego zdolność do wykonania pracy.

Energia występuje w różnych postaciach np.: energia kinetyczna, energia potencjalna, energia sprężystości, energia termiczna, energia jądrowa.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mój syn ma dużo energii, by bawić się z kolegami.

(1.2) Unia Europejska wspiera produkcję energii ze źródeł odnawialnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈnɛrʲɟja, AS: ẽnerʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. energetyk mzw./mos./mrz., energetyka ż., energiczność ż., energetyzm mrz.

przym. energetyczny, energiczny

przysł. energicznie

Wiktionary

energicznie

przysłówek sposobu

przymiotnik

(1.1) taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

Wiktionary

wytwarzający energię

SJP.pl

energizer

[czytaj: enerDŻAJzej] napój o działaniu pobudzającym; energetyk, energy drink, energy-drink

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) spoż. napój o zwiększonej zawartości takich substancji jak sole mineralne, cukry, kofeina, którego celem jest wywołanie pobudzenia

Wiktionary

(1.1) techn. ilość zużywanej energii

specjalista w dziedzinie energoelektroniki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wymagający niewielkich nakładów energii do prawidłowego funkcjonowania lub uzyskania pożądanego rezultatu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Warto zainwestować w energooszczędny sprzęt AGD i np. wymienić starą lodówkę.

(1.1) Prostym sposobem zmniejszenia zużycia energii jest wymiana żarówek na energooszczędne.

(1.1) Konstrukcja ścian i dachu sprawia, że domy szkieletowe są ciepłe i energooszczędne (dzięki grubej warstwie izolacji termicznej).

(1.1) A zatem: wydajny, ale energooszczędny procesor, duża, ale również energooszczędna pamięć RAM oraz specyficzne dla notebooków elementy, jak wyświetlacz TFT o dużej rozdzielczości i wydajne zasilanie z akumulatorów.

Wiktionary

energopol

przedsiębiorstwo budowlane

SJP.pl

energoterapeuta

w medycynie alternatywnej: uzdrowiciel leczący za pomocą bioenergoterapii (energoterapii); bioterapeuta, bioenergoterapeuta

SJP.pl

energoterapeutka

→ energoterapeuta

SJP.pl

Patrz:

energoterapeuta

energoterapeutyczny

→ energoterapia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący energoterapii; zob. bioenergoterapeutyczny.

Wiktionary

Patrz:

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eng – niemiecka nazwa gminy Agno
Chang i Eng Bunker – bracia bliźniacy
Eng Phanit – kambodżański zapaśnik
Martin Eng – norweski biathlonista
Philipp Eng – austriacki kierowca wyścigowy
Tan Twan Eng – malezyjski pisarz
eng – litera Ŋ, ŋ alfabetu języka mansyjskiego
ENG

Wikipedia

eng.

skrót od: elektronystagmografia, elektronystagmogram; ENG

SJP.pl

engagement

[czytaj: ągażMĄ lub inGEJdżment] środowiskowo:
1. umowa o pracę, angaż;
2. zaproszenie na występy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. umowa o pracę, zwłaszcza zawiązywana z aktorem lub dotycząca pracy w instytucji artystycznej

Wiktionary

Engagement (wymowa według IPA: [ɑ̃.ɡaʒ.mɑ̃]) – słowo pochodzenia francuskiego oznaczające umowę o pracę dla aktora lub innego artysty.

Galicyzm, kiedyś bardzo popularny, obecnie prawie nie używany w potocznej polszczyźnie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Przy wciąż pogarszającej się sytuacji w teatrach nigdzie na engagement liczyć nie można.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) angaż

Wiktionary

engel

nazwisko

SJP.pl

engelbercik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od Engelbert

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wiatr porwał beret Engelbercika.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Engelbert mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Bercik

Wiktionary

engelberg

miasto w Szwajcarii

SJP.pl

Engelberg (pol. "Anielska Góra") – gmina polityczna i miejscowość w środkowej Szwajcarii, w kantonie Obwalden. Położona w Alpach, na wysokości 556–3 238 m n.p.m. (centrum gminy na 1 015 m n.p.m.), u podnóża Titlis (3 238 m n.p.m.), poniżej lodowca Titlisgletscher, pokrywającego północne zbocze tej góry. Zamieszkały przez 4 230 osób (31 grudnia 2021), z czego 27,1% stanowili cudzoziemcy (głównie Niemcy i Portugalczycy).

Wikipedia

engelbert

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Engelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od nazwy jednego z plemion germańskich "Angil" (Anglowie) połączonego słowem "beraht" oznaczającym "jasny".

Engelbert imieniny obchodzi 10 lipca i 7 listopada.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Honorata kupiła Engelbertowi granatowoszare rękawiczki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt, AS: ẽŋgelbert

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Engelbercik m., Bercik m.

Wiktionary

engelking

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Anna Engelking (ur. 1959) – polska etnolożka
Barbara Engelking (ur. 1962) – polska socjolog
Jerzy Engelking (ur. 1962) – polski prokurator
Leszek Engelking (1955–2022) – polski tłumacz
Ryszard Engelking (1935–2023) – polski matematyk
Wojciech Engelking (ur. 1992) – polski pisarz

Wikipedia

engels

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, leżące nad Wołgą, w obwodzie saratowskim;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Björn Engels – belgijski piłkarz
Fryderyk Engels – filozof i ideolog
Kurt Engels – szef Gestapo dla powiatu krasnostawskiego w czasie II wojny światowej
Mario Engels – niemiecki piłkarz
Stefan Engels – niemiecki piłkarz
Engels – miasto w Rosji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃ŋɡɛls, AS: ẽŋgels

Wiktionary

Powiązane:

przym. engelski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Pokrowsk

Wiktionary

engelski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Engelsem, dotyczący Engelsa (miasta w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Engels n.

Wiktionary

engine

[czytaj: endżin] w informatyce:
1. główna część kodu danej gry komputerowej, np. Unreal Engine, CryEngine; silnik gry;
2. silnik odpowiadający za przetwarzanie grafiki trójwymiarowej, np. Havok, PhysX; silnik graficzny, silnik 3D

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Silnik (informatyka)
Silnik gry
Silnik

Wikipedia

engineering

[czytaj: endżinirin(g)] zlecone działanie, polegające na opracowaniu całościowego projektu inwestycyjnego ze wstępnym kosztorysem

SJP.pl

englert

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Adam Englert – podpułkownik WP
Anna Englert – kostiumograf
Andrzej Englert – powstaniec warszawski
Jan Englert – aktor
Juliusz Englert – żołnierz Szarych Szeregów
Maciej Englert – aktor, reżyser
Sabine Englert – niemiecka piłkarka ręczna

Wikipedia

engram

trwały ślad, udrożnienie, zmiana powstała w korze mózgowej lub centrach podkorowych mózgu pod wpływem konkretnych przeżyć, określonych bodźców, stanowiąca podstawę pamięci; ślad pamięciowy, engrama

SJP.pl

Engram, ślad pamięciowy – zmiana pozostawiona w układzie nerwowym przez określone przeżycie lub bodziec, stanowiącą podstawę późniejszego odtwarzania. Ślady pamięciowe pozostawiają zmiany w biochemicznej strukturze pamięci długotrwałej.

Wikipedia

engrama

Wiktionary

Patrz:

(1.2) hist. niemiecka maszyna szyfrująca z okresu drugiej wojny światowej;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Po raz pierwszy szyfrogramy zakodowane przy pomocy Enigmy udało się rozszyfrować polskim kryptologom w grudniu 1932 roku (lub styczniu 1933) w Pałacu Saskim w Warszawie, mieszczącym siedzibę Biura Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈɲiɡma, AS: ẽńigma

Wiktionary

Powiązane:

Synonimy:

(1.1) zagadkowy, tajemniczy, niejasny

Wiktionary

enjambement

[czytaj: ążąmbmą] dokończenie w wierszu następnym zdania, członu lub zwrotu rozpoczętego w wierszu poprzednim; przerzutnia

SJP.pl

enjambeur

[czytaj: ążąBER] mechaniczne urządzenie do zbioru winogron

SJP.pl

enka

1. rodzaj pieśni japońskiej;
2. potocznie o nieobecności;
3. potocznie o nieprzygotowaniu do lekcji

SJP.pl

Enka (jap. 演歌) – rodzaj pieśni japońskiej o charakterze melancholijnej ballady śpiewanej w określonym stylu (genre). Uważany jest za stylistycznie podobny do tradycyjnej muzyki japońskiej. Współczesny gatunek "enka" jest jednak stosunkowo nową formą muzyczną, przyjmując w swoim wokalu bardziej tradycyjny styl muzyczny niż muzyka "ryūkōka", popularna w latach przedwojennych.

Wikipedia

enkapsulacja

jedna z podstawowych koncepcji programowania obiektowego; hermetyzacja

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

kapsułkowanie − termin odnoszący się do struktury protokołu komunikacyjnego.
hermetyzacja − jedno z założeń programowania obiektowego.

skr. NKWD

Wiktionary

enkawudysta

pracownik NKWD; enkawudzista, NKWD-zista

SJP.pl

enkawudzista

pracownik NKWD; enkawudysta, NKWD-zista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. funkcjonariusz NKWD

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Żołnierze frontowi, widząc wytatuowany numer, chętnie podwozili mnie i moich oświęcimskich kolegów. Dopiero pod Warszawą enkawudzista oświadczył, że mnie rozstrzela, ponieważ nie miałem żadnego dokumentu. Nie przebierając w słowach, […] uspokoiłem go, żem nie szpion.

(1.1) Na drugi dzień do wsi przyjechały dwa samochody osobowe, naładowane ludźmi. […] W polskich domach zaczęto szeptać, że są to enkawudziści i że będą zabierać, aresztować i wywozić Polaków.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. NKWD n.

:: fż. enkawudzistka ż.

przym. enkawudowski

skr. NKWD

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. NKWD-zista

Wiktionary

enkawudzistka

→ enkawudzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. funkcjonariuszka NKWD

Wiktionary

Patrz:

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) mitsumer. jeden z głównych bogów stwórców, władca oceanu wód słodkich, bóstwo mądrości i magii, opiekun rzemiosł;

Wiktionary

Zobacz też: Enki (album).

Enki w mitologii sumeryjskiej (Ea w mitologii babilońskiej) – bóg słodkich wód, bóg mądrości, stwórca człowieka, największy przyjaciel ludzkości, czczony w Eridu, w którym była poświęcona mu świątynia E-abzu. Razem z bogiem nieba Anu i bogiem Enlilem tworzył wielką triadę głównych bóstw. Jego żoną była Damgalnuna – bogini ziemi, natomiast córka Ninkasi była boginią piwa.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) Ea

Wiktionary

enkiant

enkiant dzwonkowaty - krzew ozdobny z rodziny wrzosowatych

SJP.pl

Enkiant ("Enkianthus") – rodzaj roślin należących do rodziny wrzosowatych ("Ericaceae"). Tworzy klad bazalny w obrębie rodziny. Obejmuje w zależności od ujęcia od ok. 12 do 17 gatunków. Rośliny te występują w Azji Wschodniej na obszarze od Himalajów do Japonii i Półwyspu Indochińskiego. W Chinach rośnie 7 gatunków, w tym cztery endemity. W Japonii dziko występują trzy gatunki rodzime. Rosną w widnych lasach i na terenach skalistych. Ich kwiaty zapylane są przez owady.

Wikipedia

enklawa

terytorium państwa lub jego część ze wszystkich stron otoczone przez terytorium lądowe innego państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. adm. geogr. terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

(1.2) teren otoczony ze wszystkich stron obszarem innego rodzaju

(1.3) przen. miejsce dające poczucie bezpieczeństwa

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) San Marino jest enklawą na terytorium Włoch.

(1.3) Pasieka była dla niego enklawą, której nikomu z członków rodziny nie było wolno naruszać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ŋˈklava, AS: ẽŋklava

Wiktionary

enklawowy

→ enklawa

SJP.pl

Patrz:

enklawa

enklityczność

→ enklityczny

SJP.pl

Patrz:

enklityczny

→ enklityka

SJP.pl

Patrz:

enklityka

wyraz niemający samodzielnego akcentu, np. wyraz "się" w zdaniu "Myję się rano."

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;

Wiktionary

enkoder

1. urządzenie albo układ elektryczny używany do kodowania informacji; koder;
2. rodzaj przetwornika

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

koder
przetwornik do ilościowego określania ruchu obrotowego lub liniowego i wyrażania go w postaci impulsów elektrycznych, np.:
- enkoder liniowy
- optyczny enkoder obrotowy
- enkoder inkrementalny
- enkoder absolutny

Wikipedia

enkoderowy

→ enkoder

SJP.pl

Patrz:

enkoder

enkolpion

Enkolpion (gr. εγκόλπιον "en" – na, "kolpos" – pierś) – relikwiarz noszony na piersiach przez chrześcijan, zawierający relikwie lub cytaty z Pisma Świętego. Enkolpion był niekiedy traktowany jak amulet.

Przyjmuje się, że termin enkolpion pojawił się po raz pierwszy w liście Nicefora I, patriarchy Konstantynopola z roku 811 do papieża Leona III.

Wikipedia

enkomion

w starożytnej Grecji pieśń ku czci bohatera, wykonywana zazwyczaj podczas pochodu

SJP.pl

Enkomion (gr. "enkómios" - pochwalny) – w starożytnej Grecji pieśń pochwalna na cześć bohatera, np. zwycięzcy w zawodach sportowych, śpiewana podczas pochodu (w przeciwieństwie do epinikionu śpiewanego w czasie uczty lub uroczystości). Później również nazwa wiersza lub mowy pochwalnej.

Wikipedia

enkulturacja

proces nabywania kompetencji kulturowych poprzez uczestnictwo w jakiejś kulturze

SJP.pl

Enkulturacja to naturalny, bezbolesny proces ponadpokoleniowego, świadomego i nieświadomego nabywania kompetencji kulturowych, tworzących system wartości danej grupy społecznej, przez uczestnictwo w danej kulturze.

Pojęcie to jest bliskie pojęciu socjalizacji.

Wikipedia

enlil

w mitologii babilońskiej i sumeryjskiej: bóg ziemi i atmosfery

SJP.pl

Enlil (sum. 𒀭𒂗𒆤 den-lil2, tłum. „"Pan Wiatru/Powietrza"”) – w mitologii sumeryjskiej bóg stojący na czele panteonu sumeryjskiego, jako następca boga An; syn Ziemi (Ki) i Nieba (An), małżonek Ninlil, ojciec Nanny, Nergala, Ningirsu, Ninurty i Nisaby; głównym ośrodkiem jego kultu była świątynia E-kur w mieście Nippur; jeden z czwórki wielkich bogów-stworzycieli (obok boga An, boga Enki i bogini Ninhursag).

Wikipedia

enniusz

Enniusz (239-169 p.n.e.), poeta rzymski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Enniusz, "Quintus Ennius" (urodzony 239 p.n.e. w Rudiae (Apulia), zmarł 169 p.n.e.) – poeta rzymski, uważany za ojca literatury rzymskiej.

Walczył na Sardynii w czasie drugiej wojny punickiej, gdzie poznał Katona Starszego, z którym przybył do Rzymu. Pracował tam jako nauczyciel i poeta. Za zasługi w dziedzinie literatury otrzymał obywatelstwo rzymskie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Był to pierwszy większy utwór łaciński napisany heksametrem daktylicznym, który to wiersz Enniusz wprowadził tym samym do poezji łacińskiej.

Wiktionary

enniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Enniusza lub z nim związany

SJP.pl

eno-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z winem

Wiktionary

Przykłady

(1.1) eno- + -logia = enologia

(1.1) eno- + -fil = enofil

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃nɔ, AS: ẽno

Wiktionary

enoch

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

rzecz. enolaza ż., enolizacja ż.

przym. enolowy

Wiktionary

enole

grupa związków organicznych, praktycznie niewystępujących samodzielnie, a jedynie w równowadze z odpowiednimi ketonami lub aldehydami

SJP.pl

Enole – związki organiczne, w których grupa hydroksylowa (–OH), występuje przy wiązaniu podwójnym węgiel–węgiel (HO–C=C).

Enole występują w równowadze z odpowiednimi ketonami lub aldehydami. Stan taki jest nazywany "równowagą ketonowo–enolową", a sam proces przekształcania ketonu lub aldehydu w enol nazywa się enolizacją.

Wikipedia

enolog

specjalista w dziedzinie nauki o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina; ojnolog, winoznawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie enologii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈnɔlɔk, AS: ẽnolok

Wiktionary

Powiązane:

przym. enologiczny

rzecz. enologia ż.

Wiktionary

enologia

nauka o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina; ojnologia, winoznawstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;

Wiktionary

Enologia (z "oínos" = wino + "lógos" = nauka) – dział nauki zajmujący się kwestiami związanymi z produkcją wina; inaczej ojnologia lub winoznawstwo.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Toteż sumując (…) pamiętajmy, że najbardziej nowoczesna technologia, enologia XXI wieku, nie może - pod groźbą utraty wiarygodności - zrywać się z łańcucha swojej historycznej ciągłości.

(1.1) Pod hasłem "od Dijonu do Lyonu", wzdłuż rzeki Saony i autostrady z Paryża, można zobaczyć (i spróbować) wszystkiego co najlepsze w wielkiej sztuce francuskiej enologii i winiarstwa.

(1.1) W tym wszystkim przydała mi się oczywiście wiedza zdobyta na wydziale enologii w Instytucie Rolnym San Michele all Adige, który ukończyłem krótko przed wyjazdem do Toskanii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɔˈlɔɟja, AS: ẽnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. enolog mos.

Enosz (hebr. אֱנוֹשׁ) – postać występująca w Księdze Rodzaju, oraz w dziele rabinicznym zaliczającym się do gatunku midrasz – Księdze Jubileuszów.

enoturystyka

środowiskowo: turystyka związana ze zwiedzaniem winnic, poznawaniem metod produkcji wina i jego degustacją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

enron

Enron Corporation – amerykańskie przedsiębiorstwo energetyczne z siedzibą w Houston w Teksasie. Istniało w latach 1985–2001.

Pod koniec 2001 roku spółka ogłosiła bankructwo po skandalu związanym z fałszowaniem dokumentacji księgowej. Przed ogłoszeniem bankructwa Enron zatrudniał około 22,000 pracowników i był jednym z czołowych światowych przedsiębiorstw branży energetycznej.

Wikipedia

ens

byt, istnienie, jestestwo

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ens – wieś i gmina we Francji
Ens – wieś w Holandii
ENS – École normale supérieure, francuska szkoła wyższa, jedna z tzw. wielkich szkół (Grandes écoles).
ENS, Enteric nervous system – jelitowy układ nerwowy
Enns

Wikipedia

ensalada

w poezji hiszpańskiej: utwór poetycki o nieokreślonej długości i liczbie wersów w strofie

SJP.pl

enschede

[czytaj: enszede] miasto we wschodniej Holandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodniej Holandii, w prowincji Overijssel;

Wiktionary

Enschede – miasto we wschodniej Holandii, w prowincji Overijssel, przy granicy z Niemcami. Około 163 tys. mieszkańców.

enstatyt

minerał z grupy piroksenów

SJP.pl

Enstatyt – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy piroksenów. Minerał bardzo pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od gr. "enstates" = przeciwnik (antagonista); nawiązuje do dużej odporności tego minerału na wysoką temperaturę.

Wikipedia

enstatytowy

1. → enstatyt;
2. chondryt enstatytowy - najrzadszy meteoryt kamienny

SJP.pl

ent

postać fantasy o wyglądzie drzewa, stworzona przez J.R.R. Tolkiena w mitologii Śródziemia

SJP.pl

Wikipedia

ent.

skrót

(1.1) = entomologia, entomologiczny

Wiktionary

entablatura

poziomy układ konstrukcyjny na kolumnach, złożony z architrawu, fryzu i gzymsu; belkowanie

SJP.pl

entaktogen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja, która pogłębia empatię

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) empatogen

Wiktionary

entaktogenny

→ entaktogen

SJP.pl

Patrz:

entaktogen

entalpia

termodynamiczna funkcja stanu; zawartość cieplna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

Wiktionary

entalpia

entameba

pierwotniak z rzędu ameb pasożytujący najczęściej w przewodzie pokarmowym; entoameba

SJP.pl

(1.1) hist. porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907;

(1.2) hist. podczas pierwszej wojny światowej: państwa walczące z państwami centralnymi

Wiktionary

Ententa (czyt., z entente – porozumienie, Triple Entente, potrójna ententa, trójporozumienie) – sojusz pomiędzy Francją, Wielką Brytanią i Imperium Rosyjskim. Do jego powstania dochodziło stopniowo. Był odpowiedzią na zawarte w 1882 Trójprzymierze.

Wikipedia

enteogen

enter

klawisz na klawiaturze komputera powodujący stworzenie nowego wiersza lub zatwierdzający wprowadzoną komendę; Enter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) klawisz „Enter” na klawiaturze komputera

(1.2) strzałka na klawiszu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃ntɛr, AS: ẽnter

Wiktionary

enteroanastomoza

operacyjne wycięcie odcinka jelita

SJP.pl

enterobioza

choroba przewodu pokarmowego wywołana przez pasożyty zwane owsikami; owsica

SJP.pl

enterocyt

komórka chłonna nabłonka jelita cienkiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) komórka nabłonka jelita cienkiego odpowiedzialna za trawienie i wchłanianie;

Wiktionary

Wikipedia

enterogastron

peptydowy hormon wydzielany przez błonę śluzową jelita cienkiego

SJP.pl

Enterogastron – hormon peptydowy przewodu pokarmowego. Wydzielany przez błonę śluzową jelita cienkiego, a dokładnie dwunastnicy pod wpływem zetknięcia się z nią tłuszczów pokarmowych. Hamuje wydzielanie soku żołądkowego (głównie kwasu solnego) i zwalnia

perystaltykę żołądka, przyśpiesza i ułatwia gojenie się owrzodzeń przewodu pokarmowego.

Wikipedia

enterokinaza

enzym jelitowy uruchamiający działanie trypsynogenu

SJP.pl

enterokok

paciorkowiec żyjący w przewodzie pokarmowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) bakteria powodujaca zakażenie w przewodzie pokarmowym człowieka:

Wiktionary

enterokokowy

→ enterokok

SJP.pl

Patrz:

entier

[czytaj: ąTIE] funkcja zaokrąglająca w dół liczby rzeczywiste do liczb całkowitych, np. Ent(7,5)=7; podłoga

SJP.pl

entitet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. jedna z dwóch jednostek administracyjnych tworzących Bośnię i Hercegowinę

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Decyzjami Wysokich Przedstawicieli, utworzono jednolite siły zbrojne na całym obszarze państwa i powołano Ministerstwo Obrony BiH z cywilnym ministrem, rozwiązując ministerstwa obrony w entitetach.

Wiktionary

entlebucher

rasa niewielkich psów pasterskich pochodzących ze Szwajcarii

SJP.pl

Entlebucher – rasa psów należąca do grupy psów w typie pinczera i sznaucera, molosowatych, psów szwajcarskich pasterskich i ras innych. Zaklasyfikowana do sekcji szwajcarskich psów pasterskich. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

entliczek

wyraz bez określonego znaczenia, używany w niektórych grach i zabawach dziecięcych przy liczeniu; zwykle w połączeniu z wyrazem 'pentliczek'

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) abstrakcyjny wyraz z dziecięcej wyliczanki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek, na kogo wypadnie, na tego bęc!

(1.1) Entliczek-pentliczek / czerwony „Płomyczek”, / na kogo wypadnie, na tego bęc! / i do więzienia…

(1.1) Entliczek-pentliczek / Co zrobi Piechniczek…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈtlʲit͡ʃɛk, AS: ẽntlʹiček

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. pentliczek m.

Wiktionary

ento-

temat słowotwórczy

(1.1) wskazujący na wewnętrzne położenie czegoś

Wiktionary

entoameba

pierwotniak z rzędu ameb pasożytujący najczęściej w przewodzie pokarmowym; entameba

SJP.pl

entoameboza

choroba zakaźna wywołana przez pierwotniaki z rzędu ameb; entameboza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. sposób odżywiania się organizmów polegający na żywieniu się owadami

Wiktionary

entomofauna

ogół gatunków owadów występujących na danym obszarze geograficznym, w określonym środowisku lub w określonym okresie geologicznym

SJP.pl

Entomofauna (gr.-łac.) – ogół gatunków owadów określonego obszaru, środowiska lub okresu geologicznego, np. entomofauna Polski, Tatr, lasu sosnowego, trzeciorzędu. Termin o charakterze bardziej faunistycznym niż ekologicznym, gdyż dotyczy gatunków w układzie powiązań systematycznych a nie ekologicznych. W zestawieniu z typami siedlisk (np. entomofauna próchniejącego drewna, wodna entomofauna itd.) termin przyjmuje kontekst ekologiczny i bliski jest pojęciom biocenoza, cenoza, grupa synekologiczna.

Wikipedia

entomofilia

1. zapylanie kwiatów przez owady; owadopylność, entomogamia;
2. rzadko spotykana dewiacja seksualna, w której bodźcem prowadzącym do osiągania satysfakcji seksualnej są insekty i owady

SJP.pl

entomofobia

chorobliwy lęk przed owadami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lęk przed owadami;

Wiktionary

Entomofobia (znana także jako insektofobia) – fobia specyficzna charakteryzująca się nadmiernym lub irracjonalnym strachem przed jedną, lub wieloma klasami insektów, zaklasyfikowana jako fobia przez DSM-5. Bardziej szczegółowe odmiany to m.in. apifobia (strach przed pszczołami), mirmekofobia (strach przed mrówkami), czy lepidopterofobia (strach przed motylami). Około 6% społeczeństwa Stanów Zjednoczonych posiada tę fobię.

Wikipedia

entomogam

kwiat zapylany za pośrednictwem owadów

SJP.pl

entomogamia

zapylanie kwiatów przez owady; owadopylność, entomofilia

SJP.pl

entomolog

specjalista w dziedzinie zoologii badającej owady; owadoznawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) naukowiec zajmujący się badaniami owadów

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(2.1) Janina jest entomologiem na Uniwersytecie Warszawskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk, AS: ẽntõmolok

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. entomologia ż.

:: fż. entomolożka ż.

przym. entomologiczny

przysł. entomologicznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) owadoznawca

(2.1) owadoznawczyni; pot. entomolożka

Wiktionary

entomologia

dział zoologii, nauka o owadach; owadoznawstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii, nauka o owadach;

Wiktionary

Entomologia (z gr. "entomon" – insekt, owad i "logos" – wiedza, nauka) – dział zoologii zajmujący się owadami. Dawniej używano także terminu "owadoznawstwo".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Który ze znanych polityków zawodowo zajmuje się entomologią?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja, AS: ẽntõmoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. entomolog m., entomolożka ż.

rzecz. entomologia ż.

:: fm. entomolog m.

przym. entomologiczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) owadoznawczyni

Wiktionary

entopasożyt

pasożyt żyjący wewnątrz organizmu swego żywiciela, np. motylica wątrobowa, tasiemiec; endopasożyt

SJP.pl

entourage

[czytaj: ątuRAŻ] otoczenie, środowisko; anturaż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) otoczenie, środowisko

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Microsoft Entourage – klient pocztowy dla systemu Mac OS
Entourage (Ekipa) – amerykański serial telewizyjny
Entourage – południowokoreański serial telewizyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

(1.2) inform. mat. średnia ilość informacji przypadająca na znak symbolizujący zajście zdarzenia z pewnego zbioru zdarzeń o danych prawdopodobieństwach;

(1.3) książk. rozpad, chaos, nieporządek

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W każdym procesie odwracalnym zachodzącym w układzie adiabatycznym zmiana entropii jest równa zero.

(1.2) Entropię można interpretować jako niepewność wystąpienia danego zdarzenia elementarnego w następnej chwili.

(1.3) Tymczasem niezależnie od fin-de-ściekowych rozterek coraz więcej zastanawiam się nad opozycją życie – entropia.

:: fż. entuzjastka ż.

czas. rozentuzjazmować dk.

przym. entuzjastyczny

rzecz. entuzjazm m.

:: fm. entuzjasta m.

czas. rozentuzjazmować dk.

przym. entuzjastyczny

przysł. entuzjastycznie

Wiktionary

entuzjastki

dziewiętnastowieczne ugrupowanie polskich feministek

SJP.pl

Entuzjastki – pierwsza polska grupa feministyczna, działająca w Warszawie od końca lat 30. do końca lat 40. XIX w.

Wikipedia

entuzjastycznie

przysłówek

(1.1) z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Colon miał przyklejone na twarzy kilka kawałków bibułki w miejscach, gdzie golenie przebiegało nazbyt entuzjastycznie, ale poza tym wyglądał o wiele lepiej.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. entuzjazm m., entuzjasta m., entuzjastka ż.

przym. entuzjastyczny

przysł. entuzjastycznie

rzecz. entuzjastka ż., entuzjasta, entuzjazm

czas. rozentuzjazmować

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pełen zachwytu, dziarski, natchniony, ożywiony, pełen werwy, porywający, euforyczny, ekstatyczny, frenetyczny, gorący, namiętny, owacyjny, zachwycony, zapalony

Wiktionary

entuzjazm

stan zachwytu, radosnego uniesienia, podniecenia; zapał, euforia, ferwor, ekstaza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

entymemat

entypia

odwrócenie kolejności ułożenia listków zarodkowych w czasie rozwoju zarodkowego gryzoni

SJP.pl

Entypia – proces zachodzący podczas embriogenezy gryzoni, polegający na odwróceniu kolejności ułożenia listków zarodkowych. Dzięki niemu u tej grupy zwierząt wytwarza się specjalny typ łożyska.

Wikipedia

enukleacja

operacja polegająca na usunięciu chorobowo zmienionego narządu lub części narządu; wyłuszczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg usunięcia gałki ocznej lub jej szczątków;

Wiktionary

Enukleacja (łac. "enucleatio") – jeden z ostatecznych zabiegów na gałce ocznej wykonywany w niektórych poważnych schorzeniach jak np. nowotwory; polega na wyłuszczeniu gałki ocznej lub jej szczątków. Pacjenci poddani enukleacji gałki ocznej mogą doświadczać wrażeń fantomowych ("ang. phantom eye syndrome, PES"), np. w postaci nieokreślonych odczuć wizualnych w enukleowanym oku.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mimo że zabieg enukleacji większości lekarzy wydaje się prostym, rutynowym zabiegiem, to wiąże się z dużą liczbą powikłań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nuklɛˈat͡sʲja, AS: ẽnukleacʹi ̯a

Wiktionary

enumeracja

1. w literaturze: wymienienie w szeregu analogicznie zbudowanych zdań coraz to nowych elementów tej samej kategorii; wyliczenie;
2. wyszczególnienie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Enumeracja – środek stylistyczny
Enumeracja – enumeracja w Informatyce

Wikipedia

enumeracyjny

→ enumeracja; enumeratywny

SJP.pl

enumeratywnie

przysłówek

→ enuncjacja

SJP.pl

Patrz:

enuncjacja

enuncjować

książkowo: deklarować coś oficjalnie; oświadczać, przedstawiać stanowisko

SJP.pl

enureza

Wikipedia

enzootyczny

→ enzootia

SJP.pl

Patrz:

enzootia

enzym

złożona cząstka białkowa pełniąca funkcje katalizatora reakcji wewnątrzustrojowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. chem. białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

Wiktionary

1. odbywający się w wyniku działania enzymów, naturalnych katalizatorów organicznych;
2. zawierający enzymy, wykorzystujący enzymy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biochem. zachodzący z udziałem enzymów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. enzym m.

(1.1) onomatopeja imitująca syrenę samochodową

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

IO (w dystrybucji międzynarodowej jako: EO) – film Jerzego Skolimowskiego
kod ISO esperanto
kod IATA Hewa Bora Airways

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Karetki robią „eo eo”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛɔ, AS: eo

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esperanto n.

Wiktionary

eoarchaik

najstarsza era archaiku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jeden z okresów geologicznych;

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɔarˈxa^jik, AS: eoarχa^i ̯ik

Wiktionary

eobiont

hipotetyczny prekursor żywej komórki

SJP.pl

eocen

druga epoka trzeciorzędu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. środkowa epoka paleogenu

(1.2) geol. środkowy oddział paleogenu

(1.1) polit. = Europejski Obszar Gospodarczy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Elektrookulogram – zabieg diagnostyczny
Europejski Obszar Gospodarczy
Eye of GNOME – Przeglądarka grafiki w systemie Linux.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Islandia jest członkiem ONZ, NATO, EFTA, EOG i OECD, ale nie UE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ɔ‿ˈɟɛ, AS: e‿o‿ǵe

Wiktionary

eog.

skrót od: elektrookulografia, elektrookulogram; EOG

SJP.pl

eohippus

wymarły ssak nieparzystokopytny; hirakoterium

SJP.pl

eol

w mitologii greckiej i rzymskiej: władca wszystkich wiatrów; Ajolos

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eol – w mitologii greckiej król Magnezji, syn Hellena
Eol – w mitologii greckiej władca wiatrów i wyspy Eolii, syn Hippotesa
EOL (End of Line) – koniec linii, znak lub sekwencja znaków oznaczająca zakończenie linii tekstu
EOL (End of Life) – termin określający zakończenie wsparcia dla danego produktu czy usługi. W kontekście technologicznym oznacza moment, w którym producent oficjalnie zaprzestaje wydawania aktualizacj...
EOL (Expression Oriented Language) – język programowania
EOL (Encyclopedia of Life) – anglojęzyczna encyklopedia internetowa
Eöl – fikcyjna postać z uniwersum J.R.R. Tolkiena
Aeolus – strona ujednoznaczniająca
Wyspy Eolskie (Wyspy Liparyjskie) – wyspy na Morzu Tyrreńskim, we Włoszech

Wikipedia

eolia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola;

(1.2) mitgr. córka Amytaona;

(1.3) geogr. hist. kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eolia – w mitologii greckiej córka Amytaona
Eolia – w mitologii greckiej wyspa, siedziba Eola
Eolia – kraina historyczna w Azji Mniejszej
Eolia – miejscowość w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missouri
Aeolia – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mityczna wyspa Eolia jest identyfikowana ze Stromboli lub Lipari, które należą do Wysp Liparyjskich (Wysp Eolskich) na Morzu Tyrreńskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɔlʲja, AS: eolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eol mos., eoliczność ż.

przym. eolski, eoliczny, eolowy, Eolowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Ajolia

(1.2) Ajolia

(1.3) Eolida

Wiktionary

eoliczny

związany z działaniem wiatru na struktury skalne, np. eoliczny transport, eoliczny proces, eoliczny osad

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. związany z działalnością wiatru

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Wydma jest formą rzeźby powierzchni ziemi pochodzenia eolicznego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɔˈlʲit͡ʃnɨ, AS: eolʹičny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eol mos., Eolia ż.

przym. eolski, eolowy, Eolowy

Wiktionary

eolit

pierwotne narzędzie z kamienia

SJP.pl

Eolit (gr. "eós" świt, jutrzenka, "líthos" kamień) – kamień o nieregularnych, obrobionych brzegach, który na skutek działania procesów geologicznych zyskał formę, przypominającą pierwotne narzędzia kamienne człowieka; również najprostsze narzędzie krzemienne z wczesnego paleolitu.

Wikipedia

eolityczny

→ eolit

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) archeol. związany z eolitami; związany z okresem, w którym powstawały eolity

Wiktionary

Patrz:

eolit

Powiązane:

rzecz. eolit mrz.

Wiktionary

eolka

członkini starożytnego plemienia greckiego

SJP.pl

eologliptolit

odłamek litej skały o ostrych krawędziach i wygładzonych ścianach; wielograniec, wiatrowiec, graniak

SJP.pl

eolowie

starożytne plemię greckie

(1.1) wiek, era

(1.2) geol. największa jednostka czasu w dziejach Ziemi, dzieląca się na ery

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) filoz. w gnostycyzmie: istota pośrednicząca pomiędzy stwórcą a stworzeniem

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛɔ̃n, AS: eõn

Wiktionary

eonium

roślina z rodziny gruboszowatych, uprawiana jako doniczkowa

SJP.pl

Eonium, aeonium ("Aeonium") – rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych ("Crassulaceae"). Obejmuje 41 gatunków i liczne mieszańce. Rośliny te występują na wyspach Makaronezji (tu jest ich największe zróżnicowanie), w Maroku oraz we wschodniej Afryce i na południowym krańcu Półwyspu Arabskiego.

Wikipedia

eonizm

osiąganie satysfakcji emocjonalnej lub seksualnej w wyniku przebierania się w odzież osób płci odmiennej; transwestytyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. transwestytyzm

Wiktionary

eonotem

Eonotem – najwyższej rangi formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna) odpowiadająca jednostce geochronologicznej o nazwie eon. Eonotem dzieli się na eratemy.

Wikipedia

eos

w mitologii greckiej: różanopalca bogini świtu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 221;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eos – w mitologii greckiej jedna z tytanid, bogini zorzy porannej
Eos – planetoida o numerze katalogowym 221
Eos – rodzaj ptaków z rodziny papugowatych
„Eos” – czasopismo z zakresu filologii klasycznej
Eos Airlines – amerykańska linia lotnicza
Canon EOS – linia aparatów fotograficznych firmy Canon
rodzina planetoidy Eos – rodzina planetoid
Volkswagen Eos – niemiecki samochód

eozynofilia

Eozynofilia – zwiększenie liczby eozynofilów w rozmazie krwi powyżej 4% wszystkich leukocytów.

Ciężka eozynofilia (>1500/µl) określana jest nazwą hipereozynofilia.

Do eozynofilii może dochodzić w następujących chorobach:

Wikipedia

eozynopenia

proces obniżania liczby granulocytów kwasochłonnych we krwi

SJP.pl

Eozynopenia – stan hematologiczny polegający na obniżeniu się liczby granulocytów kwasochłonnych poniżej 50/μl.

Leukocytoza w połączeniu z eozynopenią wskazuje na zakażenie bakteryjne.

Wikipedia

ep

1. skrót od: Episkopat Polski;
2. skrót od: Extended Play - oznaczenie płyt muzycznych będących czymś pośrednim między singlem a albumem długogrającym

SJP.pl

Wikipedia

ep-ka

potocznie: album muzyczny dłuższy od singla i krótszy od albumu długogrającego; minialbum, epka

SJP.pl

ep.

skrót od: episcopus (z łaciny: biskup)

SJP.pl

epa

skrót od: European Pressphoto Agency, międzynarodowa agencja fotograficzna

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Kwas eikozapentaenowy – nazwa skrótowa kwasu (ang. Eicosapentaenoic acid)
Environmental Protection Agency – agencja rządu USA
European Pressphoto Agency – europejska agencja fotograficzna
EPA Larnaka – cypryjski klub piłkarski
Stowarzyszenie ósemki angielskiej – (ang. English Pool Association)
English Pale Ale – styl piwa

Wikipedia

epachtozaur

rodzaj czworonożnego, roślinożernego dinozaura z grupy tytanozaurów

SJP.pl

Epachtozaur ("Epachthosaurus sciuttoi") – czworonożny, roślinożerny zauropod z grupy tytanozaurów (Titanosauria), spokrewniony z saltazaurem.

Wikipedia

epafras

Epafras, św. Epafras z Kolosy, gr. "Ἐπαφρᾶς" (zm. w I wieku) – postać z Nowego Testamentu, założyciel i głowa Kościoła w Kolosach, uczeń św. Pawła z Tarsu, święty Kościoła katolickiego.

Wikipedia

epafrodyt

Epafrodyt – postać biblijna wymieniana w Nowym Testamencie, uczeń św. Pawła, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej.

(1.1) odczasownikowy od|epatować.

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. techn. tworzywo sztuczne, rodzaj elastomeru, terpolimer otrzymywany z monomerów etylenowo-propylenowo-dienowych;

Wiktionary

epe

tkanka glejowa, nabłonek tworzący wyściółkę komór mózgu i kanału środkowego rdzenia kręgowego

SJP.pl

ependymocyt

komórka wyścielająca komory mózgu i kanał rdzenia kręgowego, wnikająca w tkankę nerwową

SJP.pl

epeng

skrótowiec, rodzaj męski

Przykłady

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ryzoderma – tkanka okrywające młode korzenie
Epiblema – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych

Wikipedia

epibolia

typ gastrulacji polegający na obrastaniu jednej partii komórek przez inną

SJP.pl

Epibolia – typ ruchu gastrulacyjnego, polegający na rozrastaniu się warstwy komórkowej, co prowadzi do obrastania, czyli pokrywania innej warstwy. Najczęściej zachodzi w wyniku spłaszczania i dzielenia się lub tylko dzielenia komórek ułożonych w nabłonek, a także w wyniku interkalacji.

Wikipedia

epicardium

(1.1) Epicko ujęte epizody układają się w dynamiczny obraz duchowej pustki.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epik mos., epika ż., epickość ż.

Wiktionary

epicondylitis

[czytaj: epikondyLItis] w medycynie: zapalenie ścięgna położonego bocznie w stosunku do stawu łokciowego; łokieć tenisisty

SJP.pl

epicykl

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się ciało niebieskie, sam poruszający się po większym okręgu zwanym deferensem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. astr. małe koło, po którego obwodzie porusza się planeta, a środek tego koła krąży po większym kole (zwanym deferentem); podstawowy element systemu geocentrycznego

Wiktionary

Epicykl – okrąg, po którym porusza się dana planeta, którego środek z kolei krąży po deferencie. Wprowadzenie pojęcia epicyklu w teorii geocentrycznej miało na celu wyjaśnienie obserwowanego na niebie ruchu wstecznego planet zewnętrznych.

Wikipedia

epicykliczny

→ epicykl

SJP.pl

Patrz:

epicykl

epicykloida

krzywa płaska zakreślana przez ustalony punkt okręgu toczącego się zewnętrznie po drugim okręgu

(1.1) Epidemia groźnej śpiączki błyskawicznie się rozszerza, a władze przestrzegają przed histerią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja, AS: epʹidẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epidemiczność ż.

przym. epidemiczny

przysł. epidemicznie

Wiktionary

1. cecha czegoś związanego z dużą liczbą zachorowań;
2. cecha czegoś związanego z częstym występowaniem czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan epidemii; posiadanie cech epidemii

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Ze względu na epidemiczność i chorobotwórczość gronkowców niezbędne są proste, łatwo dostępne i niedrogie metody szybkiej identyfikacji tych drobnoustrojów.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epidemia ż.

przym. epidemiczny

przysł. epidemicznie

Wiktionary

epidemiczny

1. związany z dużą liczbą zachorowań; epidemijny;
2. związany z częstym występowaniem czegoś, np. epidemiczne rozmiary

SJP.pl

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka epidemiologii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epidemiologia ż.

:: fż. epidemiolożka

przym. epidemiologiczny

przysł. epidemiologicznie

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) epidemiolożka

Wiktionary

epidemiologia

dział medycyny zajmujący się badaniem przyczyn powstania, rozwoju, rozprzestrzeniania się i leczeniem chorób zakaźnych oraz innych schorzeń niezakaźnych, masowo występujących w określonych populacjach ludzkich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. med. nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Piotr postanowił studiować epidemiologię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja, AS: epʹidẽmʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epidemiolog m., epidemiolożka ż.

przym. epidemiologiczny

przysł. epidemiologicznie

Wiktionary

epidemiologicznie

przysłówek

(1.1) med. w myśl zasad epidemiologii, zgodnie z epidemiologią

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epidemiolożka ż., epidemiologia ż., epidemiolog mos.

przym. epidemiologiczny

Wiktionary

epidemiologiczny

→ epidemiologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

→ epidemiolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zewnętrzna warstwa komórek pokrywająca całą powierzchnię rośliny;

(1.2) zool. jednowarstwowy nabłonek pokrywający ciało bezkręgowców

Wiktionary

Epiderma, skórka – w szerokim znaczeniu jest to tkanka roślinna okrywająca, obejmująca zarówno powierzchniową warstwę komórek pędu, jak i korzenia.

W ściślejszym znaczeniu epiderma definiowana jest jako skórka pędu roślin naczyniowych – powierzchniowa powłoka łodygi, liści i organów generatywnych, podczas gdy skórkę korzenia nazywa się ryzodermą (epiblemą).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈdɛrma, AS: epʹiderma

Wiktionary

epidermalny

Wiktionary

Powiązane:

przym. epidiaskopowy

Wiktionary

epidiaskopowy

związany z epidiaskopem

SJP.pl

epidot

minerał, zasadowy krzemian wapnia, glinu i żelaza o barwie zazwyczaj zielonej w różnych odcieniach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca₂(Fe,Al)Al₂(SiO₄)(Si₂O₇)O(OH);

Wiktionary

Epidot – pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu. Nazwa pochodzi od greckiego "epidosis = dodatek", ponieważ przez długi czas był uważany za odmianę turmalinu i po wyodrębnieniu konieczne było uzupełnienie klasyfikacji.

Wikipedia

epifan

imię męskie

SJP.pl

epifani

imię męskie

SJP.pl

epifania

1. niezwykłe doznanie, olśnienie;
2. w religii: ukazanie się, objawienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. objawienie

(1.2) książk. olśnienie, wyjątkowe doznanie

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Epifania – imię żeńskie
Epifania – święto chrześcijańskie
- święta Epifanii
chór Epifania
Świecki Ruch Misyjny „Epifania”
Epifaniusz (Epifani) – imię męskie
teofania – akt objawienia się bóstwa
Epiphany

Wikipedia

Przykłady

(1.1) (…) szum w uszach i zawrót głowy zwiastował Anwaldtowi, że oto następuje epifania (…)

Wiktionary

→ epifania; epifanijny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. mający charakter objawienia, dotyczący objawienia

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epifania ż., Epifaniusz mos., Epifania ż.

przym. epifanijny

Wiktionary

epifanijny

→ {epifania; epifaniczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący epifanii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Epifania ż., Epifaniusz mos., epifania ż.

przym. epifaniczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) epifaniczny

Wiktionary

epifaniusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Epifaniusz, Epifani – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „objawienie się, ukazanie się bóstwa”, „ten, który przyszedł na świat”. Jego żeński odpowiednik to Epifania.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4 mężczyzn o imieniu Epifaniusz nadanym jako imię pierwsze oraz 6 mężczyzn noszących imię Epifaniusz jako imię drugie.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) liter. jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań

Wiktionary

Epifora (gr. ἐπιφορά "epiphorá"), także epistrofa (gr. ἐπιστροφή "epistrophḗ"), conversio – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈfɔra, AS: epʹifora

Wiktionary

Powiązane:

przym. epiforyczny

Wiktionary

epiforyczny

→ epifora

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z epiforą, dotyczący epifory

Wiktionary

Patrz:

epifora

Przykłady

(1.1) Jako że powtórzenie słowa na końcu wersu to epifora, rymy tautologiczne określa się również mianem rymów epiforycznych.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epifora ż.

Wiktionary

epifraza

figura stylistyczna, dopowiedzenie uzupełniające już pozornie zakończoną całość składniową i myślową

SJP.pl

epigeneza, → epigenetyka

Przykłady

(1.1) Poza tymczasowymi zmianami w aktywności genów, wirus spowodował trwałe zmiany epigenetyczne (zmiany ekspresji genów).

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigenetyka

Wiktionary

epigenetyk

specjalista zajmujący się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA

SJP.pl

epigenetyka

nauka zajmująca się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. med. badanie dziedziczności pozagenowej;

zestaw zmian chemicznych regulujących aktywność genów bez zmiany sekwencji DNA

SJP.pl

Epigenom – pełny zestaw chemicznych modyfikacji DNA oraz białek histonów, który reguluje strukturę chromatyny oraz funkcje genomu. Zmiany te są potencjalnie dziedziczne.

Wikipedia

epiglottis

w medycynie: płaska, ruchoma chrząstka zamykająca wejście do krtani w momencie połykania; nagłośnia

SJP.pl

epignoza

górna część fryzowego zakończenia rynny gotyckiej

SJP.pl

epigon

naśladowca wielkich, utalentowanych poprzedników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. pejor. nietwórczy, pozbawiony oryginalności naśladowca wielkich, utalentowanych poprzedników; kontynuator nieaktualnych idei, prądów, stylów

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

epigon – jeden z synów wodzów poległych w mitycznej wyprawie przeciw Tebom
epigon – jeden z następców hellenistycznych diadochów
epigon – w kulturze i nauce niekreatywny naśladowca poprzedników, kontynuator przemijających kierunków

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Olga, którą jeszcze w roku 1909 zaliczano do grona młodych, dobrze zapowiadających się malarek (…), po dziesięciu raptem latach znalazła się nagle pośród malarzy XIX-wiecznych, epigonów stylu, któremu wojna nie dała w pełni zaznać powodzenia i któremu nowa, powojenna publiczność nie okazywała już dawnego zainteresowania.

(1.1) Nie miał mistrzów, nie pozostawił ani uczniów, ani epigonów. W jego przypadku najbardziej trafnie sprawdza się stara chińska maksyma – być mistrzem to znaczy, być niepodobnym do nikogo.

(1.1) Jaworski wydaje się dziś jednak epigonem Witkacego, chociaż to nieprawda.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigonka ż., epigonizm m., epigoństwo n.

przym. epigoński

przysł. epigońsko

Wiktionary

epigonizm

w filozofii, literaturze i sztuce: naśladowanie wybitnych poprzedników, kontynuowanie nieaktualnych koncepcji, idei; epigoństwo

motto, przysłowie lub krótki fragment jakiegoś utworu umieszczone przez autora na początku dzieła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

(1.2) liter. cytat lub aforyzm przed tekstem utworu

Wiktionary

Epigraf (gr. ἐπιγραφή epigraphḗ), inskrypcja (łac. "inscriptio") – napis utrwalony w materiale twardym (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na grobowcach, pomnikach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją epigrafów zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲiɡraf, AS: epʹigraf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigrafika ż., epigrafia ż., epigrafista m.

przym. epigraficzny

przysł. epigraficznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) inskrypcja, motto

(1.2) motto, dewiza

Wiktionary

epigraficzka

→ epigrafik

SJP.pl

Patrz:

epigrafik

epigraficznie

przysłówek

(1.1) na sposób epigraficzny

Wiktionary

(1.1) Obok źródeł literackich mamy wiadomości o Trakach także ze źródeł epigraficznych i innych zabytków archeologicznych.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigraf mrz., epigraficzka ż., epigraficzność ż., epigrafik mos., epigrafika ż.

przysł. epigraficznie

Wiktionary

epigrafik

historyk specjalizujący się w badaniu napisów utworzonych na twardym materiale

SJP.pl

epigrafika

dziedzina historii zajmująca się badaniem dawnych napisów utworzonych na twardym materiale (kamieniu, metalu, drewnie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;

Wiktionary

Epigrafika (gr. "epigraphḗ" = napis) – dyscyplina badawcza polegająca na zbieraniu, analizowaniu i publikowaniu napisów (epigrafów) wykonanych na materiale twardym (kamieniu, metalu, drewnie itp.). Bywa zaliczana do nauk pomocniczych historii. Jest dzielona według języków i typów pisma, za pomocą których napisy zostały wykonane. Epigrafika wspomaga badanie geografii dialektów, zmian językowych, ale także i stopnia znajomości pisma w danej populacji.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jego zainteresowania naukowe obejmują również papiestwo i zakony mendykanckie w XIV w. oraz paleografię łacińską, epigrafikę i kodykologię.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigraf mrz., epigraficzka ż., epigraficzność ż., epigrafik mos.

przym. epigraficzny

przysł. epigraficznie

Wiktionary

epigram

epigramat;
1. krótki, satyryczny lub żartobliwy utwór poetycki;
2. wierszowany napis umieszczany na grobowcach i pomnikach w starożytności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. epigramat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲiɡrãm, AS: epʹigrãm

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigramat m., epigramatyk m., epigramatyczka ż.

przym. epigramatyczny

przysł. epigramatycznie

Wiktionary

epigramacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

rzecz. epigramatyk m., epigramatyczka ż., epigram m., epigramacik mrz.

przym. epigramatyczny

przysł. epigramatycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) epigram

Wiktionary

epigramatyczka

→ epigramatyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta pisząca epigramaty

Wiktionary

Patrz:

epigramatyk

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨt͡ʃka, AS: epʹigrãmatyčka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigramat m., epigram m.

:: fm. epigramatyk m.

przym. epigramatyczny

przysł. epigramatycznie

Wiktionary

epigramatycznie

przysłówek sposobu

(1.1) przysł. od epigramatyczny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: epʹigrãmatyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epigramat m., epigram m., epigramatyk m., epigramatyczka ż.

epigramatyk

autor epigramów, krótkich utwór poetyckich o dowcipnej treści i zaskakującej puencie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) Język hymnów Proklosa nie odbiega od słownictwa charakterystycznego dla epiki i hymnów orfickich.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epickość ż., epik mos.

przym. epicki, epiczny

przysł. epicko

Wiktionary

epikleza

modlitwa w liturgii chrześcijańskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia;

Wiktionary

Epikleza (gr. "wezwanie") – prośba skierowana do Boga, aby pobłogosławił lub uświęcił rzecz stworzoną (por. 1. List do Tymoteusza 4, 1-5). W anaforze kanonu mszalnego epikleza jest modlitwą błagalną, aby Duch Święty zstąpił na dary ofiarne i przemienił je w ciało i krew Jezusa Chrystusa dla duchowego pożytku tych, którzy je przyjmują.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) U łacinników epikleza odmawiana jest przed i po konsekracji.

Wiktionary

epikontynentalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest epikontynentalne

Wiktionary

Przykłady

epikruza

jedna lub dwie sylaby nieakcentowane na końcu wersu w wierszu sylabotonicznym

SJP.pl

epikrytyczny

→ epikryza

SJP.pl

Patrz:

epikryza

ostatni zapis w szpitalnej historii choroby, w którym podaje się ostateczną diagnozę, skrócony zapis przebiegu choroby, zastosowane leczenie i stan pacjenta w momencie wypisania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

Wiktionary

Epikryza (gr. "epicrisis") – nazwa medyczna, służąca do określenia analizy postępowania lekarskiego, wydawanego po zakończeniu całego postępowania z chorym na wszystkich etapach procesu diagnostyczno-leczniczego.

Obejmuje więc zwięzłe podsumowanie danych z:

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Lekarz nie zawarł w epikryzie zaleceń do dalszego leczenia.

Wiktionary

epiktet

Epiktet z Hierapolis (ur. ok. 50 roku w Hierapolis, zm. w 135) – grecko-rzymski filozof, jeden z reprezentantów (kontynuator) stoicyzmu. Uczeń stoika Muzoniusza Rufusa. Twórca szkoły w Nikopolis w Epirze (współczesna Grecja). Był wyzwoleńcem.

Wikipedia

epikur

Epikur (341-270 p.n.e.), filozof grecki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

:: fż. epikurejka ż.

przym. epikurejski

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) sybaryta, hedonista, wygodniś

Wiktionary

epikurejka

→ epikurejczyk

SJP.pl

Patrz:

epikurejczyk

epikurejski

wygodny, hedonistyczny, ceniący przyjemność życia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

(1.2) książk. dążący do własnej przyjemności, używający uciech

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Epikur mos., epikureizm mrz., epikurejczyk mos.. epikurejka ż.

Wiktionary

epikurios

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. mitgr. przydomek greckiego boga Apolla

Wiktionary

epikurowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Epikura lub z nim związany

SJP.pl

epilacja

depilacja;
1. usuwanie nadmiernego, niepożądanego owłosienia w celach leczniczych lub kosmetycznych;
2. mechaniczne usuwanie sztywnych włosów ze skór futerkowych w celu ich wykończenia i uszlachetnienia

SJP.pl

rzecz. epileptyk m., epileptyczka ż.

przym. epileptyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) padaczka, kaduk

Wiktionary

epileptoid

osoba z cechami typowymi dla chorych na padaczkę

SJP.pl

epileptologiczny

→ epileptologia

SJP.pl

Patrz:

epileptologia

epileptyczka

→ epileptyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta chora na padaczkę

Wiktionary

Patrz:

epileptyk

Powiązane:

rzecz. epilepsja ż.

:: fm. epileptyk mos.

przym. epileptyczny

Wiktionary

epileptyczny

potocznie drgawkowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Epility są roślinami pionierskimi.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) egzolitofit, epilitofit

Wiktionary

epilitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) egzolitofit, epilit

Wiktionary

epilog

1. dodatkowa część dużego dzieła stanowiąca jego zakończenie;
2. zakończenie, zamknięcie sprawy, koniec czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

epilog (literatura)
epilog (muzyka)
Epilog – album szwedzkiej grupy progresywnej Änglagård
Epilog – album polskiego piosenkarza Grzegorza Hyżego

Epimach imieniny obchodzi 10 maja i 12 grudnia.

Wikipedia

epimedium

rodzaj roślin z rodziny berberysowatych

SJP.pl

epimorfizm

Epimorfizm – w teorii kategorii, morfizm formula_1 mający prawostronną własność skracania, tj. dla wszystkich morfizmów formula_2 spełniony jest warunek:

Wikipedia

epimorfoza

regeneracja kończyn, narządów w miejscu utraconych np. odnóża kijanki

SJP.pl

Epimorfoza – proces regeneracji utraconego narządu, zachodzący u niektórych zwierząt (np. rozgwiazdy potrafią zregenerować utracone ramię, natomiast kijanki – odnóża).

Wikipedia

epimythion

morał bajki umieszczony na końcu utworu

SJP.pl

Epimythion (z gr. "epi" – tylny; "mythos" – słowo) – morał w bajce pojawiający się na końcu utworu, który wynika z jego treści. Jego przeciwieństwem jest promythion.

Przykładem takiego dzieła są "Bajki" Ignacego Krasickiego, czy ludowe bajki zwierzęce.

Wikipedia

epinefryna

hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik; adrenalina

SJP.pl

epineuston

Epineuston – zespół organizmów bytujących na zewnętrznej części błonki powierzchniowej wody, żyjące w warunkach powietrznych. Część neustonu.

Organizmy epineustonowe skaczą lub ślizgają się po uginającej się pod nimi błonce powierzchniowej, wykorzystując napięcie powierzchniowe wody. Organizmy epineustonowe muszą być przystosowane do silnego naświetlenia ponieważ promieniowanie słoneczne nie tylko pada na wodę, ale także odbija się od niej.

Wikipedia

epinicjon

w starożytnej Grecji: uroczystość dla uczczenia zwycięstwa; epinicjum; epinikion

SJP.pl

epinicjum

w starożytnej Grecji: uroczystość dla uczczenia zwycięstwa; epinicjon; epinikion

SJP.pl

epinikion

w starożytnej Grecji: pieśń wykonywana podczas uroczystości dla uczczenia zwycięstwa; epinicjon; epinicjum

SJP.pl

Epipremnum ("Epipremnum" Schott) – rodzaj wiecznie zielonych roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, obejmujący 15 gatunków pochodzących z tropikalnej i subtropikalnej Azji, Australii oraz wysp Pacyfiku. Gatunki epipremnum złociste i "Epipremnum pinnatum" zostały introdukowane również na innych kontynentach. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów επί ("epi" – na) i πρέμνων ("premnon" – dół pnia drzewa). Epipremnum złociste jest jedną z najpopularniejszych pnących roślin pokojowych.

Wikipedia

epiproteza

częściowa proteza gałki ocznej

SJP.pl

epir

kraina historyczna w zachodniej Grecji, będąca obecnie regionem greckim, dawniej państwem-miastem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Wiktionary

(1.1) Według jednych poglądów Epiroci byli więc Hellenami. Inni przyjmują, że Epiroci nie byli Hellenami, byli Ilirami. Według innych wreszcie poglądów Epiroci byli barbarzyńcami, którzy dość wcześnie ulegli hellenizacji.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Epir mrz.

:: fm. Epirotka mos.

przym. epirski, epirocki

Wiktionary

epirotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Epiru; kobieta z tej krainy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Już w starożytności krążyły różne wersje na temat sprawców, być może kryła się za mordercą żona Filipa, Epirotka Olimpiada, nie bez wiedzy Aleksandra.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Epir mrz.

:: fm. Epirota mos.

przym. epirski, epirocki

Wiktionary

epirski

przymiotnik od: Epir, kraina historyczna w zachodniej Grecji; epirocki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Epirem, dotyczący Epiru

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Epir mrz., Epirota mos., Epirotka ż.

związany z episkopem

SJP.pl

episom

fragment sekwencji kwasu deoksyrybonukleinowego występujący poza jądrem komórkowym, wykorzystywany w inżynierii genetycznej do rekombinacji genowej szczepów bakteryjnych

SJP.pl

Episom − element genetyczny, plazmid będący autonomiczną cząsteczką DNA, mającą zdolność do samodzielnej replikacji lub integracji z genomem gospodarza oraz replikacji w tym samym czasie co chromosom bakteryjny. Zintegrowana forma plazmidu może przejść wiele podziałów komórkowych, zanim ponownie wytnie się z chromosomu. Przykładem episomu może być plazmid F, który zintegrowany z chromosomem może powodować przeniesienie całego chromosomu bakteryjnego do komórki biorcy.

Wikipedia

epistatyczny

→ epistaza

SJP.pl

Patrz:

epistaza

tłumienie przejawiania się cechy warunkowanej przez odpowiedni gen wskutek działania genu należącego do innej pary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. genet. jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);

Wiktionary

Epistaza ("Epistasis", gr. „stojący na”) – w genetyce zjawisko oddziaływania produktów ekspresji jednych genów na inne geny niebędące względem nich allelami. Kilka różnych par alleli warunkuje wówczas pojedynczą cechę. Dzieje się tak w przypadku albinizmu, czyli gdy geny warunkują enzymy należące do jednego szlaku metabolicznego.

Wikipedia

Powiązane:

przym. epistatyczny

Wiktionary

episteme

teoretyczna wiedza, mądrość w platońskiej filozofii poznania

SJP.pl

Zobacz też: Wydawnictwo Episteme.

Episteme ( ἐπιστήμη) – w filozofii starożytnej Grecji pojęcie oznaczające wiedzę naukową. Używane jest w dwóch zasadniczych kontekstach:

W starożytnej Grecji funkcjonowały także inne słowa bliskoznaczne. Presokratycy używali raczej takich słów jak "sofia" ( σοφία, tłumaczona często jako mądrość), "gnome" ( γνώμη) czy "gnosis" ( γνῶσῐς).

Wikipedia

epistemia

imię żeńskie

SJP.pl

epistemiczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) teoriopoznawczy, gnoseologiczny

Wiktionary

epistemolożka

→ epistemolog

SJP.pl

Patrz:

przym. epistolograficzny

Wiktionary

epistolografia

1. sztuka pisania listów;
2. dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztuka pisania listów;

(1.2) liter. dział literatury obejmujący epistolografy

Wiktionary

Epistolografia ( επιστολή ‘list’ + γράφω ‘piszę’) – 1) sztuka pisania listów zgodna z obyczajami panującymi w danej epoce czy środowisku; 2) dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja, AS: epʹistolografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epistolograf m.

przym. epistolograficzny

Wiktionary

Epistoła (z łac. "epistula", gr. "ἐπιστολή" – list) – w liturgii chrześcijańskiej czytanie z listów Apostolskich. Jest ono składową częścią liturgii słowa, była odczytywana lub śpiewana po prawej stronie ołtarza. W rycie rzymskim jest umiejscowione po I czytaniu i psalmie responsoryjnym, a przed aklamacją Alleluja i Ewangelią.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) A jednak stało się! Powiedziałem tej bladolicej dziewczynie, że ją kocham, i jutro slę mego groma Leonarda na siwym rumaku do jej babki z epistołą błagającą, aby wstawiła się za mną do jej matki etc., etc., aby na koniec rączka panny Wacławy została własnością twego wiernego sługi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈstɔwa, AS: epʹistou̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epistolista m.

(1.1) Na podstawie innych epitafów dowiadujemy się, iż zamieszkiwali tutaj kapłani […].

(1.1) Czego zatem możemy dowiedzieć się z treści epitafów o jaworznickiej społeczności żydowskiej, której przedstawiciele spoczywają na tutejszym kirkucie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲitaf, AS: epʹitaf

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epitafium n.

przym. epitafijny

Wiktionary

epitafijny

→ epitafium

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący epitafium

Wiktionary

Patrz:

epitafium

Przykłady

(1.1) Inskrypcje epitafijne opowiadają o zmarłych wynosząc pod niebo ich cnoty.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epitaf mrz., epitafium n.

Wiktionary

epitafion

specjalna zasłona, którą w Wielki Piątek zakrywa się symboliczny grób Chrystusa w obrządku wschodnim

SJP.pl

epitafium

epitaf;
1. krótki napis nagrobkowy;
2. utwór poetycki sławiący zmarłego, utrzymany w stylu takiego napisu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inskrypcja nagrobna;

(1.2) archit. tablica poświęcona zmarłemu wmurowana w ścianę kościoła

(1.3) liter. utwór literacki ku czci zmarłego

Wiktionary

Epitafium (z ἐπιτάφιος "epi-taphios", „nad grobem”, „na kamieniu nagrobnym”) – napis umieszczony na nagrobku lub pomniku, upamiętniający lub sławiący zmarłego.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) W kościele warto zobaczyć płaskorzeźbione, barokowe epitafia umieszczone na północnej ścianie nawy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈtafʲjũm, AS: epʹitafʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

przym. epitafijny, epitafialny

rzecz. epitaf mrz.

Wiktionary

epitaksja

proces wzrostu warstw kryształu na innym krystalicznym podłożu

SJP.pl

Epitaksja (gr. "epi" + "taxis" = na uporządkowanym) – technika półprzewodnikowa nakładania nowych warstw monokryształu na istniejące podłoże krystaliczne, która powiela układ istniejącej sieci krystalicznej podłoża. Opracował ją w 1957 roku N.N. Sheftal z zespołem. Pozwala ona kontrolować domieszkowanie warstwy epitaksjalnej (zarówno typu "p", jak i "n") i jest to niezależne od domieszkowania podłoża.

Wikipedia

epitalamium

pieśń weselna; utwór ku czci nowożeńców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. panegiryk z okazji uroczystości weselnych

(1.2) muz. grecka pieśń weselna

Wiktionary

Epitalamium (łac. z gr. "Epithalámios" – pieśń weselna, od "epí"– na oraz thálamos – sypialnia małżeńska) – gatunek liryki chóralnej, pieśń na cześć nowożeńców, pierwotnie wykonywana przez chór młodych kobiet lub mężczyzn pod komnatą panny młodej lub sypialnią nowożeńców; później również każdy utwór pochwalny napisany z okazji ślubu.

Wikipedia

epitasis

w tragedii antycznej: wzrost napięcia akcji, zarysowanie początków konfliktu, intrygi; epitaza

SJP.pl

epitaza

w tragedii antycznej: wzrost napięcia akcji, zarysowanie początków konfliktu, intrygi; epitasis

SJP.pl

epitem

luźna tkanka miękiszowa znajdująca się pod komorą zbierającą wodę

SJP.pl

Wikipedia

epiterm

epoksydowe tworzywo termoplastyczne, stosowane do produkcji folii, lakierów i elementów elektrotechnicznych

SJP.pl

epitet

1. wyraz określający rzeczownik, używany w celu podkreślenia jakiejś jego szczególnej cechy;
2. potocznie: obraźliwe słowo; obelga, wyzwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz określający rzeczownik;

(1.2) pot. wyzwisko

Wiktionary

Epitet (gr. ἐπίθετον "epítheton" – „przydawka”) – wyraz (przymiotnik, rzeczownik lub imiesłów) określający rzeczownik, np. „brzydkie kaczątko”, „słodki cukierek”, „niebezpieczny bandyta”, „tętniące myśli”. Jest figurą retoryczną i środkiem stylistycznym.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Ten rodzaj epitetu występował przede wszystkim w poezji antycznej i epopejach (…)

(1.2) Nadepnij mu na odcisk i zaraz polecą epitety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲitɛt, AS: epʹitet

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epitetowanie n.

czas. epitetować ndk.

przym. epitetowy

Wiktionary

epitetowy

związany z epitetem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z epitetem, dotyczący epitetu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epitet mrz., epitetowanie n.

Epitome (literatura)
Epitome (zespół muzyczny)

Wikipedia

epitrachelion

szata liturgiczna w Kościele prawosławnym, będąca symbolem kapłaństwa

SJP.pl

1. drobna rola, scena w sztuce lub filmie, luźno związana z głównymi wątkami;
2. zdarzenie bez większego znaczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

(1.2) film. teatr. drobna rola, drobna scena

(1.3) liter. wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

epizod – pojedynczy przypadek manii
epizod – pojedynczy przypadek depresji
epizod – pojedynczy przypadek psychozy
epizod – mała drugoplanowa rola w filmie lub serialu
wydawnictwo seryjne

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W kilku miejscowościach Sandomierszczyzny Ignacy Boerner z ramienia PPS usunął władze carskie i zaprowadził polski język urzędowania; nazwano ten epizod "republiką ostrowiecką".

(1.2) Epicko ujęte epizody układają się w dynamiczny obraz duchowej pustki.

(1.3) Jak każde porównanie, porównanie homeryckie (inaczej homerowe) składa się z dwóch członów – drugi z nich (następujący po spójniku „jak”, „jako”, „jak gdyby” itp.) jest w porównaniu homeryckim obszernym, rozwiniętym obrazem, często stanowiącym samodzielny epizod fabuły utworu o dygresyjnym charakterze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲizɔt, AS: epʹizot

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epizodysta m., epizodzista m., epizodyczność ż.

:: zdrobn. epizodzik m.

przym. epizodyczny

przysł. epizodycznie

Wiktionary

epizodycznie

przysłówek

(1.1) w sposób epizodyczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epizod m., epizodysta mos.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) okolicznościowy, przygodny

(1.2) poboczny, podrzędny, uboczny

Wiktionary

epizodysta

aktor grający w epizodach; epizodzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) film. teatr. aktor grający epizody - drobne role

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. epizodzista mos., epizodyczność ż.

:: zdrobn. epizodzik mrz.

:: fż. epizodystka ż., epizodzistka ż.

przym. epizodyczny

przysł. epizodycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. epizodzista

Wiktionary

epizodystka

→ epizodysta

SJP.pl

Patrz:

epizodysta

epizodzik

przymiotnik relacyjny

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy

(1.1) = polit. Europejska Partia Ludowa;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eclipse Public License – licencja otwartego oprogramowania,
Europejska Partia Ludowa – europejska partia polityczna,
Europejska Partia Lewicy – europejska partia polityczna.

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) daw. EPO

Wiktionary

epo

skrót od: erytropoetyna - glikoproteinowy hormon peptydowy, powodujący zwiększenie produkcji erytrocytów przez szpik kostny, wykorzystywany również jako środek dopingujący

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erytropoetyna – glikoproteinowy hormon peptydowy.
Europejska Organizacja Patentowa – organizacja zrzeszająca państwa udzielające patentów europejskich.
Europejski Urząd Patentowy – organ wykonawczy Europejskiej Organizacji Patentowej.

(1.2) geol. formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;

(1.3) zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

epoka – w astronomii moment stanowiący punkt odniesienia w rachubie czasu lub przy opisie liczbowym zjawiska astronomicznego (np. epoka, do której odnoszą się elementy orbity ciała niebieskiego)
epoka w geologii – formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki
epoka – zamknięty w określonych ramach czasowych fragment dziejów
- epoka literacka
- epoka w historii sztuki
epoka w informatyce – przedział czasu w systemach unixowych
epoka w nauce o sieciach neuronowych – liczba wykonanych iteracji programu podczas jednego uczenia sieci neuronowej
EPoka – pseudonim lokomotywy EP09
„Epoka” – polskie czasopismo społeczno-kulturalne
„Epoka” – rosyjskie czasopismo

(1.1) książk. mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Pielgrzymka papieska była epokowym wydarzeniem dla tego afrykańskiego kraju.

epolet

naramiennik wojskowy; szlifa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zdegradowanemu oficerowi zerwano epolety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpɔlɛt, AS: epolet

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) pagon, naramiennik

Wiktionary

epoletnik

rodzaj nietoperzy z rodziny rudawkowatych

SJP.pl

Epoletnik ("Epomops") – rodzaj ssaków z podrodziny Epomophorinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Wikipedia

epoletowy

→ epolet

SJP.pl

Patrz:

epolet

eponim

nazwa osoby, zwierzęcia lub przedmiotu, od których nazwano jakąś miejscowość lub grupę etniczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. słowo utworzone od nazwy własnej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. w starożytności: wysoko postawiony urzędnik, od którego imienia nazwano jego kadencję

Wiktionary

1. dłuższy poemat epicki, zwykle wierszowany, opiewający w podniosłej formie dzieje bohaterów narodowych na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności; epos;
2. obszerna powieść lub cykl powieści obrazujący przełomowe momenty w dziejach narodu;
3. szereg wydarzeń o doniosłym znaczeniu; dzieje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. dłuższy poemat epicki;

(1.2) liter. dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie;

(1.3) hist. ciąg ważnych wydarzeń stanowiących zamkniętą czasowo całość

(1.4) przen. długa, przewlekła opowieść

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Czy wiesz, która epopeja została napisana heksametrem?

(1.1) Stefan Żeromski napisał swoją epopeję „Powieść o Udałym Walgierzu” w roku 1905.

(1.2) Typowymi epopejami narodowymi są: „Iliada”, „Odyseja”, „Pieśń o Rolandzie”, „Pieśń o Nibelungach” czy nasz rodzimy Mickiewiczowski „Pan Tadeusz”.

(1.2) Może ktoś uznaje „Chłopów” Reymonta za epopeję?

(1.3) Reżyserka nakręciła „Kampinoską epopeję” o zorganizowanym przez ludność polską ruchu oporu na terenie Puszczy Kampinoskiej podczas II wojny światowej.

(1.3) Dla Francuzów czasy napoleońskie to także epopeja wielkich zwycięstw i glorii.

(1.4) Wszyscy byli znudzeni tą jego epopeją, gadał o jakimś Zielińskim, co to był tajnym współpracownikiem, ale potem okazało się, że nim wcale nie był, żenada.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) epos

(1.2) epos

(1.3) historia

(1.4) nudzenie

Wiktionary

epos

dłuższy utwór epicki (opowiadający) napisany wierszem lub rzadziej prozą, wychwalający dzieje prawdziwych lub legendarnych bohaterów narodowych; epopeja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

(1.2) liter. dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛpɔs, AS: epos

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-2) epopeja

Wiktionary

eposowy

związany z eposem

SJP.pl

eprom

skrót od: erasable programmable read-only memory - rodzaj pamięci komputerowej

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) elektron. inform. kasowalna i programowalna pamięć komputerowa, pracująca w trybie tylko do odczytu;

Wiktionary

epsilon

[czytaj: eps-ilon] litera alfabetu greckiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

Wiktionary

Epsilon ( ἒ ψιλόν, pisana Εε lub ϵ϶) – piąta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 5. Epsilon pochodzi od litery alfabetu fenickiego he. Od epsilonu pochodzą łacińskie E i cyrylickie Е.

Od wariantowej formy greckiej litery ϵ pochodzi znak waluty euro – €.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛpˈsʲilɔ̃n, AS: epsʹilõn

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) epsylon

Wiktionary

epsilonowy

→ epsilon

SJP.pl

Patrz:

epsilon

epsomit

minerał, uwodniony siarczan magnezu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO₄·7H₂O;

Wiktionary

Epsomit – minerał z gromady siarczanów o wzorze MgSO4•7H2O. Ten pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał pod względem chemicznym to uwodniony siarczan magnezu.

Jego nazwa pochodzi stąd, że pierwotnie uzyskiwano go poprzez odparowywanie wód mineralnych mających źródła obok miejscowości Epsom w hrabstwie Surrey w środkowej Anglii.

Wikipedia

Powiązane:

przym. epsomitowy

Wiktionary

epson

marka drukarek i firma

SJP.pl

Seiko Epson Corporation (jap. セイコーエプソン株式会社 Seikō Epuson Kabushiki-gaisha; Epson) – japoński producent drukarek, skanerów, projektorów i innych urządzeń oraz akcesoriów związanych głównie z drukowaniem i wyświetlaniem obrazów z siedzibą w Suwie założony 18 maja 1942 roku.

Wikipedia

epstein

nazwisko, np. Brian Epstein (1934-1967), menedżer zespołu The Beatles

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Brian Epstein – brytyjski menadżer muzyczny
Henryk Epstein – polski malarz z École de Paris
Jeffrey Epstein – amerykański finansista, multimilioner, przestępca seksualny
Józef Epstein – polski bankier, filantrop
Józef Epstein – francuski komunista i działacz ruchu oporu
Magdalena Maria Epstein – katolicka duchowna, pielęgniarka
Robert Epstein – amerykański psycholog

Wikipedia

epuracja

usuwanie osób szkodliwych lub wrogich z instytucji, urzędów, wojska; czystka

SJP.pl

epuzer

dawniej: kandydat do małżeństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. kandydat do małżeństwa, konkurent

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Dwie śliczne córki z góry skazane były na staropanieństwo, bo w całej Kowienszczyznie nie znalazłby się dostatecznie godny epuzer.

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Er – postać biblijna, syn Judy
Er – symbol erbu, pierwiastka chemicznego z grupy lantanowców
eR – stacja radiowa
ang. endoplasmic retikulum – retikulum endoplazmatyczne
.er – domena internetowa przypisana do Erytrei
ER
Ér

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr, AS: er

Wiktionary

era

1. okres w dziejach, zwykle zapoczątkowany jakimś doniosłym wydarzeniem;
2. w geologii: jeden z odcinków czasu, na jakie geologia dzieli historię Ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.

(1.2) geol. jednostka podziału dziejów Ziemi;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Era – jednostka geochronologiczna (czasowa)
Era – sieć telefonii komórkowej w Polsce działająca w latach 1996–2011, obecnie T-Mobile
Era – projekt muzyczny Erica Leviego
- Era – album muzyczny grupy Era
Era Istrefi – kosowska piosenkarka
ERA (ang. Explosive Reactive Armour), pancerz reaktywny – pancerz zawierający materiał wybuchowy, aktywnie reagujący na przebijający go pocisk
ERA (skrót od ang. Erase) – polecenie systemu operacyjnego CP/M
ERA (ang. European Robotic Arm) – robotyczny manipulator, który w przyszłości zostanie przymocowany do rosyjskiego modułu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej
ERA (ang. English Racing Automobiles) – brytyjski konstruktor Formuły 1
ERA (ang. Earned run average) – w baseballu element statystyczny dla miotacza
ERA (ang. European Railway Agency) – Europejska Agencja Kolejowa
ERA – kod w systemie IATA oznaczający port lotniczy Erigavo

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Era chrześcijańska zaczęła się w dniu narodzin Jezusa Chrystusa.

(1.2) Paleoproterozoik to pierwsza z trzech er proterozoiku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛra, AS: era

Wiktionary

eradykacja

całkowite usunięcie patogenu z organizmów ludzkich, zwierzęcych i innych elementów środowiska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. całkowite wyeliminowanie choroby zakaźnej na całym świecie

Wiktionary

Wikipedia

eradykacyjny

→ eradykacja

SJP.pl

Patrz:

eradykacja

eradykować

całkowicie usunąć (usuwać) patogen z organizmów ludzkich, zwierzęcych i innych elementów środowiska

SJP.pl

czasownik

(1.1) całkowicie usuwać choroby zakaźne na całym świecie

Wiktionary

eranos

udział; uczta składkowa; dar; uczynek miłosierny

SJP.pl

erasmus

[czytaj: erazmus] osoba uczestnicząca w programie międzynarodowej wymiany studentów Erasmus; erazmus, erasmusowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) europejski program wymiany studentów i wykładowców uczelni wyższych;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erasmus – program Komisji Europejskiej dla szkolnictwa wyższego działający w latach 1987–1994
Erasmus+ – program Komisji Europejskiej na rzecz edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu na okres 2014–2020
Erazm (łac. Erasmus) – imię męskie pochodzenia greckiego
Érasme/Erasmus – stacja końcowa metra w Brukseli, na linii 5
(7907) Erasmus – planetoida z pasa głównego asteroid
Erazm z Formii
Erazm z Rotterdamu
Erasmus Darwin
Uniwersytet Erazma w Rotterdamie (ang. Erasmus University)
Socrates-Erasmus

SJP.pl

Eratem – formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna), odpowiadająca jednostce geochronologicznej (czasowej) o nazwie era. Jest częścią eonotemu, dzieli się na systemy.

Wikipedia

erato

w mitologii greckiej: muza poezji miłosnej, przedstawiana z małą lirą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

(1.2) mitgr. driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana;

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erato – planetoida o numerze katalogowym 62
Erato – rodzaj roślin z rodziny astrowatych
Erato – rodzaj ślimaków z rodziny triwii
Erato – w mitologii greckiej muza poezji miłosnej
Erato – w mitologii greckiej królewna, córka Danaosa
Erato – w mitologii greckiej jedna z Meleagryd
Erato – w mitologii greckiej jedna z Nereid
Erato – w mitologii greckiej jedna z driad
Erato – francuska wytwórnia płytowa
Erato Artaksyda – królowa Armenii z dynastii Artaksydów
Heliconius erato – gatunek motyla z rodzaju Heliconius

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Erato i jej siostry uświetniały śpiewem biesiady bosko-ludzkie oraz uczty olimpijskie bogów.

(1.1) Atrybutem Erato była kitara.

(1.2) Erato miała dar wróżenia.

imię męskie, np. Erazm z Rotterdamu (1466 lub 1467 - 1536), niderlandzki myśliciel i filozof

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

Wiktionary

Erb (Er, erbium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec.

Joanna Erbel (ur. 1984) – polska aktywistka miejska, działaczka polityczna, socjolog, feministka,
Józef Erbel (ur. 1899, zm. 1984) – nauczyciel i działacz państwowy,
Mirosław Erbel (ur. 1959) – polski oficer policji, komendant wojewódzki Policji w Chełmie w latach 1997–1999,
Stanisław Erbel (ur. 1928, zm. 2018) – polski specjalista w dziedzinie obróbki plastycznej i techniki wytwarzania.
I Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego w Skarżysku-Kamiennej

Wikipedia

erbowy

→ erb

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący erbu

Wiktionary

Patrz:

erb

Powiązane:

rzecz. erb m.

Wiktionary

erdogan

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Aslı Erdoğan – turecka pisarka i dziennikarka
Cengizhan Erdoğan – rosyjski i turecki zapaśnik
Emine Erdoğan – pierwsza dama Turcji
Ömer Erdoğan – turecki piłkarz
Recep Tayyip Erdoğan – prezydent Turcji
Serkan Erdoğan – turecki koszykarz
Erdoğan Atalay – niemiecki aktor tureckiego pochodzenia
Erdoğan Kaya – turecki piłkarz

Wikipedia

erdosteina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek mukolityczny, pochodna metioniny zawierająca dwie zablokowane grupy sulfhydrylowe

Wiktionary

Erdosteina – organiczny związek chemiczny, lek o działaniu mukolitycznym stosowany w leczeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli. Zawiera dwie grupy sulfhydrylowe, uwalniane w organizmie w wyniku metabolizmu pierwszego przejścia.

Jest dostępna w Polsce pod nazwą handlową "Erdomed".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Po erdosteinie lepiej mi się odkrztusza flegmę.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) nazwa handlowa Erdomed

Wiktionary

ereb

mit. gr. najciemniejsze miejsce w Hadesie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) mitgr. najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu;

Wiktionary

Ereb ( Ἔρεβος Érebos, Erebus ‘mrok’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie ciemności podziemnej; najciemniejszej części podziemnego świata zmarłych – Hadesu.

Wikipedia

erechteus

mit. gr. bohater ateński; Erechteusz

SJP.pl

erechteusz

mit. gr. bohater ateński; Erechteus

SJP.pl

Wikipedia

ereciński

nazwisko

SJP.pl

erefenowiec

potocznie: obywatel RFN (Republiki Federalnej Niemiec); RFN-owiec

SJP.pl

erefenowski

przymiotnik od: RFN (Republika Federalna Niemiec); RFN-owski

SJP.pl

erekcja

1. wzniesienie czegoś, wystawienie jakiejś budowli, założenie lub ufundowanie np. kościoła lub miasta;
2. wzwód członka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. seks. usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

(1.2) książk. wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

erekcja – powiększenie się narządu zbudowanego z tkanek jamistych
erekcja pośmiertna – szczególny rodzaj priapizmu
akt erekcyjny – dokument rozpoczynający w uroczysty sposób budowę

(1.2) odnoszący się do erekcji, dotyczący erekcji (w znaczeniu: „usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów”)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erekcja ż., erygowanie n.

czas. erygować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) wzwodowy

Wiktionary

erem

klasztor, w którym zakonnicy mieszkają w odosobnieniu; pustelnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) klasztor;

(1.2) przen. miejsce odosobnienia

:: fż. eremitka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) anachoretka, pustelnica, pustelniczka

Wiktionary

eremitorium

miejsce odosobnienia pustelnika lub miejsce pobytu zakonnika w zakonach pustelniczych; pustelnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) siedziba eremity;

(1.2) archit. niewielki pawilon w ogrodzie lub parku przeznaczony do wypoczynku na uboczu;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Odwiedzimy eremitorium, w którym obecnie przebywa brat pustelnik.

(1.1) Wydał książkę o eremitoriach na terenie Włoch.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erem m., eremita m., eremitka ż.

przym. eremicki

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) erem, pustelnia, samotnia

(1.2) ermitaż, pustelnia

Wiktionary

eremityzm

pustelnictwo;
1. życie w odosobnieniu;
2. życie zakonnika wypełnione modlitwą, pokutą i kontemplacją

SJP.pl

erentruda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

miasto w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii;

Wiktionary

Erfurt – miasto na prawach powiatu położone w centralnej części Niemiec, stolica kraju związkowego Turyngii. Liczy ponad 200 000 mieszkańców. Największe miasto kraju związkowego, siedziba Federalnego Sądu Pracy ("Bundesarbeitsgericht"), dwóch uczelni (w tym założony w 1392 r. uniwersytet) oraz katolickiej diecezji erfurckiej. Duży ośrodek przemysłowy, handlowy i ogrodniczy (uprawa bobu), siedziba targów, krajowy port lotniczy założony w 1956 r., ośrodek telewizji dla dzieci (Kika).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛrfurt, AS: erfurt

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erfurtczyk mos., erfurtka ż., erfurtczanka ż.

Wiktionary

erfurtka

mieszkanka Erfurtu (miasta w Niemczech); Erfurtczanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Erfurtu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Erfurt mrz.

:: fm. erfurtczyk mos.

przym. erfurcki

Wiktionary

erg

jednostka pracy i energii w układzie CGS

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. dawna jednostka pracy i energii

(1.2) geogr. pustynia piaszczysta z wyraźnie ukształtowanymi wydmami

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

erg – jednostka pracy i energii w układzie CGS
erg – pustynia piaszczysta
erg (cecha) w czynnikowej teorii osobowości Raymonda Cattella
Erg SA – firma
ERG – elektroretinografia, rodzaj badania oka

Wiktionary

Ergatyw ( ergativus) – przypadek w językach ergatywno-absolutywnych, określający podmiot czasownika przechodniego. Jest zbliżony znaczeniowo do polskiego narzędnika. Może oznaczać również narzędzie czynności. Częsty w językach kaukaskich, obecny też w baskijskim. Istnieje też w niektórych językach Indian w Ameryce Północnej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛrˈgatɨf

Wiktionary

Powiązane:

przym. ergatywny

Wiktionary

ergatywny

przymiotnik

(1.1) jęz. w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Językami ergatywnymi są m.in. język baskijski, berberyjski, kurdyjski, tybetański, większość języków kaukaskich, niektóre języki australijskie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɡaˈtɨvnɨ, AS: ergatyvny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ergatyw m.

Wiktionary

ergo

z łaciny: (a) zatem, (a) więc; przeto, toteż

SJP.pl

spójnik

(1.1) książk. więc, a więc, zatem

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ergo Group
Ergo Lebensversicherung
Ergo Pro
Ergo Hestia
Ergo Arena
Ergo (zespół muzyczny)
Kabaret Ergo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛrɡɔ, AS: ergo

Wiktionary

ergocentryczny

rozpatrujący dzieło, czyjąś twórczość bez uwzględnienia innych aspektów, np. biografii autora

SJP.pl

ergodyczność

→ ergodyczny

SJP.pl

Patrz:

ergodyczny

w fizyce:
1. hipoteza ergodyczna - hipoteza mechaniki statystycznej, według której średnia stanów zespołu obiektów jest równa średniemu jednego obiektu w długim czasie;
2. proces ergodyczny - proces stochastyczny, w którym realizuje się ta hipoteza

SJP.pl

ergofobia

chorobliwy lęk przed pracą zawodową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Wikipedia

ergometria

nauka o badaniach wydolności fizycznej człowieka

nauka o pracy (w znaczeniu sprawności i wydolności ludzkiego organizmu w zależności od różnych czynników zewnętrznych wpływających na ciało ludzkie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;

Wiktionary

Ergonomia (gr. "εργον," czyt. "ergon" – 'praca' i "νομος", czyt. "nomos"– 'prawo') – nauka o pracy; dziedzina wiedzy zajmująca się przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska oraz warunków pracy do anatomicznych i psychofizycznych możliwości człowieka. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 12 lutego 2025 r. ergonomia nie jest dyscypliną naukową.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zamów broszurę o ergonomii, bo wibracje na tym stanowisku roboczym zdecydowanie przekraczają bezpieczną normę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɡɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: ergõnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ergonomika ż., ergonom mos., ergonomista mos., ergonomistka ż., ergonomiczność ż.

przym. ergonomiczny

przysł. ergonomicznie

Wiktionary

→ ergonomiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ergonomiczne

Wiktionary

Patrz:

ergonomiczny

Powiązane:

rzecz. ergonomia ż.

przym. ergonomiczny

przysł. ergonomicznie

Wiktionary

ergonomiczny

1. → ergonomia;
2. → ergonomika;
3. → ergonom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

Wiktionary

Patrz:

ergonomia;
2. → ergonomika;
3. → ergonom

Powiązane:

rzecz. ergonom mos., ergonomia ż., ergonomiczność ż., ergonomika ż., ergonomista mos.

przysł. ergonomicznie

Wiktionary

ergonomista

specjalista w dziedzinie ergonomii, nauki o pracy ludzkiej z uwzględnieniem jej aspektów fizjologicznych i psychologicznych

alkaloid sporyszu (przetrwalnika grzyba buławinki czerwonej) powodujący skurcz mięśni gładkich m.in. naczyń krwionośnych i macicy, stosowany w ginekologii oraz jako lek przeciwmigrenowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. alkaloid o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C33H35N5O5. wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;

Wiktionary

Ergotamina ( ergotaminum) – organiczny związek chemiczny, złożony amid kwasu lizergowego; alkaloid sporyszu. [], powoduje skurcz mięśni gładkich macicy i naczyń krwionośnych.

→ ergoterapeuta

SJP.pl

Patrz:

ergoterapeuta

ergoterapia

rodzaj psychoterapii, w której do leczenia zaburzeń psychologicznych stosuje się pracę fizyczną na przemian z odpoczynkiem

SJP.pl

Ergoterapia (gr. "ergo" – czynię, robię) – forma terapii wykorzystująca różne rodzaje aktywności i rekreacji jako środki terapeutyczne.

Zawód ergoterapeuty powstał w XX wieku w USA dzięki różnym grupom zawodowym, w tym lekarzy, pracowników socjalnych, pielęgniarek, rzemieślników i architektów.

Wikipedia

ergoteria

rzadko: prześladowanie, szykanowanie kogoś

SJP.pl

[czytaj: erik] obce imię męskie

SJP.pl

Eric – wolne i darmowe zintegrowane środowisko programistyczne (IDE) do języka Python. Korzysta z biblioteki PyQt, która jest przeniesieniem do Pythona interfejsu graficznego Qt i wtyczki edytora QScintilla.

Wikipedia

erich

obce imię męskie

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Odpowiednik imienia Eryk, popularny w Niemczech, Austrii, Szwajcarii i znany na Śląsku
Erich – miasto w północnych Indiach w stanie Uttar Pradesh

Wikipedia

erichtonios

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erichtonios (gr. Erichthonios, łac. Erichthonius) – w mitologii greckiej syn Dardanosa, królewicz Dardanii
Erichtonios (gr. Erichthonios, łac. Erichthonius) – w mitologii greckiej syn Hefajstosa, król Aten
Erichthonios – planetoida o numerze katalogowym 9430

Wikipedia

erick

Erick – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, w hrabstwie Beckham.

Wikipedia

ericsson

[czytaj: eRIKson] marka telefonów i firma

SJP.pl

Wikipedia

eridu

Eridu (sum. eridu/eridug(NUN)ki, też eri.du10/dùgki, tłum. "dobre miasto"; akad. "Eridu") – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, położone 24 km na południowy zachód od Ur. Obecnie stanowisko archeologiczne Abu Szahrajn w prowincji Zi Kar w Iraku.

Wikipedia

erie

[czytaj: iri]
1. jezioro w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych;
2. miasto w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erie – miejscowość w stanie Kolorado, w hrabstwie Weld
Erie – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Whiteside
Erie – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Neosho
Erie – jednostka osadnicza w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass
Erie – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Erie
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Whiteside
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Miami
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Neosho
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Sedgwick
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Monroe
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Becker
Erie (ang. Erie Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass

Wikipedia

erik

imię żeńskie

SJP.pl

erika

imię żeńskie

SJP.pl

eriksson

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eriksson – nazwisko
Björn III Eriksson – półlegendarny król Szwecji
Eva Eriksson – szwedzka curlerka znana jako Eva Lund
Henry Eriksson – szwedzki lekkoatleta
Gunnar Eriksson – szwedzki narciarz
Jan Eriksson – szwedzki piłkarz
Jakob Eriksson – szwedzki mykolog i fitopatolog
John Eriksson – szwedzki mykolog
Leif Eriksson – normański żeglarz, syn Eryka Rudego
Magnus II Eriksson – król Szwecji
Olof Eriksson – twórca herbów
Ove Erik Eriksson – szwedzki mykolog i lichenolog

Wikipedia

eriometr

przyrząd służący do mierzenia grubości włosa wełny i tkaniny wełnianej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

w mitologii greckiej: bogini niezgody, siostra Aresa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

(1.2) astr. planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;

Wiktionary

Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Discordia) – w mitologii greckiej uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporządku; córka Nyks (Nocy). Według innej wersji córka Zeusa i Hery, bliźniacza siostra Aresa. Utożsamiana z rzymską boginią Dyskordią. Matka Ate i Dysnomii.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Podczas wesela Peleusa i Tetydy zawistna i swarliwa Eris rzuciła między boginie jabłko niezgody, które stało się przyczyną sądu Parysa.

(1.2) Eris porusza się w obszarze poza orbitą Neptuna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrʲis, AS: erʹis

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erystyka ż., erysta mos., erystyk mos., erystka ż., erystyczność ż.

:: war. rzad. Eryda ż.

przym. eryzyjski, erystyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) war. rzad. Eryda; rzad. Niezgoda; Dyskordia

(1.2) symbol. ⯰

Wiktionary

erka

potocznie o reanimacyjnej karetce pogotowia

SJP.pl

Erka – filatelistyczna nazwa pocztowa, oznaczająca znak polecenia z literą R (fr. "recommandé"), czyli międzynarodowy znak polecenia pocztowego.

Po raz pierwszy erka została wykorzystana jako nalepka w 1870 przez Prusy dla Alzacji-Lotaryngii. Posiadała nazwę "Recommandirt/Nr". Podczas kongresu UPU w Paryżu w 1880 nalepkę polecenia wprowadzono do międzynarodowego obrotu. Powszechnie używany wzór ustalono w 1883. Tylko w ZSRR używano innego znaku – Z (od zakaznoje).

Wikipedia

erkaem

ręczny karabin maszynowy; rkm

SJP.pl

erkaemista

żołnierz obsługujący ręczny karabin maszynowy

SJP.pl

erkaemistka

żołnierka obsługująca ręczny karabin maszynowy

SJP.pl

erl

symbol erlangu, jednostki fizycznej

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erl – gmina w kraju związkowym Tyrol, w powiecie Kufstein
Anton Erl – austriacki śpiewak operowy
Elli Erl – niemiecka piosenkarka
Kirsten Erl – niemiecka prawnik
Erl-Bräu – niemiecki browar

Wikipedia

erlan

skała metamorficzna składająca się z krzemianów wapnia

SJP.pl

Erlan – skała metamorficzna wapienno-krzemianowa, zbudowana głównie z piroksenu i plagioklazu.

Barwa ciemnoszara, szarozielona, szaroniebieska lub różowa.

Struktura masywna, drobnoblastyczna, granoblastyczna.

Wikipedia

erlang

jednostka natężenia ruchu telefonicznego

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Agner Krarup Erlang – duński matematyk
Erlang (jednostka) – jednostka natężenia ruchu telekomunikacyjnego
Rozkład Erlanga – rozkład prawdopodobieństwa
Erlang (język programowania) – funkcyjny język programowania przystosowany do budowy oprogramowania rozproszonego i wielowątkowego.

Wikipedia

erlenmajerka

kolba laboratoryjna w kształcie lekko trójkątnym i dość szeroką szyjką; kolba stożkowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. środ. kolba stożkowa

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kolba stożkowa, kolba Erlenmeyera

Wiktionary

erm

[czytaj: erm] skrót od:
1. Exchange Rate Mechanism (Mechanizm Kursów Walutowych);
2. Eucharystyczny Ruch Młodych - m-nar. ruch chrześcijański;
3. Enterprise Risk Management - metody aktywnego zarządzania ryzykiem w zakresie wszystkich rodzajów ryzyka zagrażających organizacji;
4. Enterprise Resource Management - metody zarządzania zasobami przedsiębiorstwa

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ERM – akronim (Mechanizm Kursów Walutowych)
ERM – akronim (zarządzanie prawami do informacji)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrna, AS: erna

Wiktionary

ernest

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ernest – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "powaga, zapał, walka". Patronem imienia jest Święty Ernest - opat i męczennik (zginął w 1148 roku).

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

1. imię niemieckie;
2. nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Ernst – gmina
Ernst – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Cochem-Zell
Cornelia Ernst – niemiecka polityk
Emil Ernst – niemiecki astronom
Fabian Ernst – niemiecki piłkarz
Heinrich Wilhelm Ernst – niemiecki kompozytor i skrzypek
Jan Ernst – polski geograf
Joachim Ernst – niemiecki skoczek narciarski
Josef Ernst – zbrodniarz nazistowski
Juliette Ernst – francuska filolog
Kajsa Ernst – szwedzka aktorka
Karl Ernst – niemiecki polityk

(1.1) książk. erotyczne pożądanie, cielesny aspekt miłości

(1.2) filoz. postawa dążenia do piękna i prawdy

(1.3) pot. prezerwatywa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eros – w mitologii greckiej bóg miłości i pożądania
Eros – miejscowość w stanie Luizjana, w parafii Jackson
Eros – planetoida o numerze katalogowym 433
Eros – seria dwóch izraelskich satelitów obserwacyjnych
Eros – amerykańsko-brytyjsko-francusko-chińsko-włoski film z 2004 roku w reżyserii Wonga Kar-Waia
Eros – włoski film z 1988 roku w reżyserii Bruna Gaburra
modraszek eros (Polyommatus eros) – motyl z rodziny modraszkowatych
eros – miłość twórcza, kreatywna lub romantyczna, w której dominującą rolę odgrywa sentyment, tęsknota, oczarowanie, pragnienie coraz większej pełni
eros – w psychoanalizie Freuda popęd życia
Eros – w czasach PRL nazwa jedynych dostępnych prezerwatyw, wówczas synonim kondoma, prezerwatywy
Eros and Psyche – poemat epicki Roberta Bridgesa
Eros i Psyche – dramat Jerzego Żuławskiego

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Głową Lesia zawładnął rozzuchwalony eros, który począł pchać go ku Celestynie.

Wikipedia

erotomanka

kobieta lubiąca seks i wszystko co z nim związane bardziej niż przeciętny człowiek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. kobieta cierpiąca na erotomanię

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erotomania ż.

:: fm. erotoman mos.

przym. erotomański

Wiktionary

erotomański

dotyczący erotomanii, erotomana

SJP.pl

erotomaństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) film erotyczny

Wiktionary

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Eros mzw./mos./mrz.

Wiktionary

erotyka

1. miłość zmysłowa
2. tematyka miłosna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

erotyka – antycypacja lub stan podniecenia seksualnego
erotyka – przedstawienie miłości zmysłowej w sztuce

(1.2) tematyka związana z miłością, fascynacją lub pociągiem zmysłowym, seksualnym, świadcząca o pobudliwości płciowej

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Wcale przecież nie zalecam rozpasanego erotyzmu, odrzuca mnie to, ale ten zbyt układny język jest nie do zniesienia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɔtɨsm̥, AS: erotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eros, erotyka ż., erotyczność ż., erotyk m.

przym. erotyczny, rozerotyzowany

przysł. erotycznie

ims. rozerotyzowany

czas. rozerotyzować

Wiktionary

proces niszczenia powierzchni terenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

(1.2) fiz. techn. proces niszczenia materiałów

(1.3) inform. operacja morfologiczna w grafice komputerowej powodująca zwężanie obrazu;

(1.4) med. dekompozycja tkanki

(1.5) mikrobiol. med. proces zmniejszania się puli genowej populacji;

(1.6) socjol. społ. stopniowe niszczenie norm, wartości

(1.7) przen. rozpad, niepokojąca przemiana

Wiktionary

Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.

Rodzaje erozji w zależności od działającego czynnika.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Do czynników sprzyjających erozji należą zbyt intensywny wypas zwierząt i wycinanie lasów.

(1.2) Od dawna starano się ograniczyć erozję łożysk i hałas wytwarzany przez silniki.

(1.3) Konsekwencją erozji jest zmniejszenie obiektu, zniknięcie wąskich gałęzi i małych obiektów, likwidacja szumu, rozszerzenie się „dziur” w niespójnym obszarze – przyjmują one kształt elementu strukturalnego.

(1.4) Zmiany dotykające chrząstkę rzepki i przeciwległych kłykci uda charakteryzują się rozwłóknieniem, powstaniem szczelin i erozją doprowadzającą w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo–udowego.

(1.7) Obecnie mamy do czynienia z erozją niemieckiej sceny politycznej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɔzʲja, AS: erozʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erodowanie n.

czas. erodować ndk., zerodować dk.

przym. erozyjny

Wiktionary

erozyjność

cecha czegoś, co jest związane z erozją

SJP.pl

erozyjny

→ erozja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący erozji

Wiktionary

Patrz:

erozja

Powiązane:

rzecz. erozja ż.

Wiktionary

erp

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erp – miejscowość i gmina we Francji
Erp – wieś w Holandii
Erp – wieś w Niemczech
ERP

Wikipedia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) druk. spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) druk. błędy drukarskie

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛrˈːata, AS: e•rata

Wiktionary

error

środowiskowo: błąd w pracy systemu lub programu komputerowego

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Error – błąd w informatyce oraz w języku angielskim
Error – amerykański zespół muzyczny
Error – album zespołu Error
Error – album zespołu Alkatraz
Error – album zespołu The Warning
Error – singel Madeline Juno
Error – singel Natalii Nykiel
Błąd (baseball)

Wikipedia

ersatz

[czytaj: er-zac] namiastka, surogat, substytut; erzac

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) namiastka jakiejś rzeczy lub podróbka, coś zastępczego, gorszej jakości

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Słowa jak sztuczny miód, / ersatz, cholera, nie życie, / miał być raj, miał być cud / i ćwiartka na popicie, / a to wszystko nie tak, nie tak, nie to.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) surogat, namiastka, substytut, podróbka

Wiktionary

ersted

w fizyce: jednostka natężenia pola magnetycznego w elektromagnetycznym układzie jednostek miar, opartym na układzie CGS (skrót: Oe)

SJP.pl

rzecz. erudyta m., erudyt m., erudytka ż., erudycyjność ż.

przym. erudycyjny

(1.1) geol. wybuch wulkanu;

(1.2) astr. wybuch gazu na Słońcu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Niespodziewana erupcja wulkanu spowodowała śmierć wielu ludzi.

(1.2) Ostatnie obserwacje naukowców mogą pomóc lepiej zrozumieć erupcje słoneczne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrupt͡sʲja, AS: erupcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. erupcyjny

przysł. erupcyjnie

rzecz. ruptura ż.

Wiktionary

erupcyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób właściwy erupcji

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Od przynajmniej 3000 lat obszar kaldery nie był aktywny erupcyjnie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erupcja ż.

przym. erupcyjny

Wiktionary

erupcyjny

związany z erupcją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z erupcją, dotyczący erupcji

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erupcja ż.

przysł. erupcyjnie

Wiktionary

eruw

obrzęd w judaizmie pozwalający na wykonanie w czasie święta pewnych czynności zakazanych przez prawo żydowskie

SJP.pl

Eruw, ejruw (hebr. עירוב "zmieszanie") – zwyczaj występujący w judaizmie, mający na celu uchylenie zakazów obowiązujących żydów w szabat. Dokładne przepisy dotyczące eruwu zawarte są w Talmudzie w traktacie "Eruwin". Występują m.in. takie rodzaje "eruw" jak:

Wikipedia

erwin

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Erwin – imię męskie pochodzenia germańskiego, powstałe z wyrazów "heri" – „drużyna wojenna” oraz "wini" – „przyjaciel”, oznaczające „ten, który chętnie wojuje”. Pojawia się również jako: Ermin, Hermin i Irmin.

Imię rzadko nadawane. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4374 mężczyzn o imieniu Erwin nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

Przykłady

Powiązane:

rzecz. Erwin mos.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Eris.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨda, AS: eryda

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eris ż.

Wiktionary

erydan

łac. Eridanus; gwiazdozbiór nieba południowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie rzeki o tej samej nazwie; syn tytana Okeanosa i tytanidy Tetydy; jedno z bóstw wodnych;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Erydan (gr. Eridanos, łac. Eridanus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie rzeki o tej samej nazwie
Erydan (Eridanus) – gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego
Eridan – hipotetyczna rzeka eoceńska
40 Eridani – potrójny układ gwiezdny w gwiazdozbiorze Erydanu
„Eridano” – nazwa włoskich okrętów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨdãn, AS: erydãn

Wiktionary

Synonimy:

(2.1) skr. Eri

Wiktionary

erygowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|erygować.

Wiktionary

Erygowanie ( erigo – wznoszę) – pojęcie z prawa kanonicznego Kościoła katolickiego odnoszące się do założenia lub ufundowania kaplicy, kościoła, klasztoru, parafii lub diecezji przez uroczysty dekret biskupa lub Stolicy Apostolskiej.

Erygowanie to również powołanie do działania uniwersytetów i wydziałów kościelnych, kapituł, domów zakonnych, bractw religijnych bądź stowarzyszeń wiernych.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Zachowały się odpisy dokumentów potwierdzających erygowanie parafii w Czarnej w 1606 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨɡɔˈvãɲɛ, AS: erygovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. erygować

rzecz. erekcja ż.

przym. erekcyjny

Wiktionary

erygowany

przymiotnik

rzecz. erygowanie n.

przym. erygowany, erekcyjny

Wiktionary

eryk

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Eryka

Wiktionary

Eryk – imię męskie pochodzenia skandynawskiego. Nadawane wielu jarlom i królom szwedzkim i duńskim. Pochodzenie tego imienia podaje się ze staro-wysoko-niemieckiego, gdzie era znaczy: honor, cześć, oraz richi – bogaty. Całość zaś oznacza osobę zasobną w honor lub władcę, który zaszczytnie króluje. Jego popularność sięga czasów króla szwedzkiego Eryka zmarłego w 1160. Inne spotykane znaczenie to „wieczny władca” od "ei(r)" co oznacza w staronordyjskim „wieczny” i "ríkr" – w staronordyjskim „władca”.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Idą w stronę bungalowu, przed którym na werandzie buja się w hamaku Eryk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrɨk, AS: eryk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fż. Eryka ż.

Wiktionary

eryka

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od Eryk

Wiktionary

Eryka – żeńska forma imienia Eryk, pochodzenia germańskiego.

każda z trzech bogiń zemsty, które prześladowały zdrajców, wiarołomców i przestępców; Eumenida, eumenida, Erynia

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

erynia – każda z bogiń zemsty w mitologii greckiej
Erynia – rodzaj grzybów z rodziny Entomophthoraceae
Erynia (889 Erynia) – planetoida nr 889

Wikipedia

erysta

dyskutant prowadzący spory, stosujący zasady erystyki

SJP.pl

erystka

→ erysta

SJP.pl

Patrz:

erysta

erystyczny

taki, który odnosi się do erystyki - sztuki prowadzenia zaciętych sporów słownych, zwłaszcza z zastosowaniem nielojalnych i podstępnych środków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z erystyką, dotyczący erystyki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kogo mógłby pan wyróżnić jako tego, który potrafi stosować techniki erystyczne?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eris ż., erystyka ż.

Wiktionary

erystyka

sztuka prowadzenia sporów, dyskutowania, obalania argumentów przeciwnika i przekonywania o słuszności własnych tez, zwłaszcza przy zastosowaniu nielojalnych, podchwytliwych środków językowych i pozajęzykowych, rozwinięta w starożytnej Grecji, głównie przez sofistów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztuka prowadzenia sporów;

Wiktionary

Erystyka – sztuka doprowadzania sporów do korzystnego rozwiązania bez względu na prawdę materialną. Słowo pochodzi z klasycznego języka greckiego – "eristikós", czyli kłótliwy, od "éris" oznaczający kłótnię, spór, walkę oraz imię bogini niezgody, córki Nocy, towarzyszki Aresa na polu bitwy, będącej uosobieniem waśni, niezgody i kłótni.

Wikipedia

Przykłady

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛa, AS: erytrea

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Erytrejka ż., Erytrejczyk mos., erytrejskość ż.

rzecz. Erytrea ż.

:: fż. Erytrejka ż.

przym. erytrejski

Wiktionary

erytrejka

obywatelka Erytrei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Erytrei

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛjka, AS: erytrei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Erytrea ż.

:: fm. Erytrejczyk mos.

przym. erytrejski

Wiktionary

erytrejski

przymiotnik od: Erytrea

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Erytreą, dotyczący Erytrei

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Erytrejska flaga jest czerwona, zielona, żółta i niebieska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛjsʲci, AS: erytrei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Erytrejka ż., Erytrejczyk mos., Erytrea ż., Erytreja ż., erytrejskość ż.

przym. antyerytrejski, proerytrejski

Wiktionary

erytroafereza

Erytroafereza – technika pobierania składników krwi dawcy, której zasadniczy produkt stanowią krwinki czerwone uzyskiwane współcześnie przy użyciu separatora komórkowego (metodą automatycznej erytroaferezy).

Typowa erytroafereza pozwala na uzyskanie 1 lub 2 jednostek koncentratu krwinek czerwonych (KKCz) pobranych od tego samego dawcy.

Wikipedia

erytroblast

komórka macierzysta erytrocytu, występująca w szpiku kostnym

zajęcie ponad 90% powierzchni skóry przez chorobę, przejawiające się jej zaczerwienieniem i złuszczaniem

SJP.pl

Erytrodermia ( erythrodermia) – uogólnione zajęcie skóry przez chorobę, przejawiające się zaczerwienieniem i złuszczaniem na ponad 90% powierzchni skóry. Leczenie jest przyczynowe.

Wikipedia

erytrodermiczny

→ erytrodermia

SJP.pl

Patrz:

erytrodermia

erytrofobia

chorobliwy lęk przed czerwienieniem się (rumieńcem)

antybiotyk o spektrum działania podobnym do penicyliny, skuteczny w zakażeniach gronkowcami i paciorkowcami

SJP.pl

Erytromycyna ( erythromycinum) – mieszanina organicznych związków chemicznych, antybiotyków z grupy makrolidów właściwych, wytwarzanych przez promieniowce "Saccharopolyspora erythraea", której głównym składnikiem jest erytromycyna A, oraz erytromycyny B i C (nie więcej niż 5% każdej). Hamują syntezę białka poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomu.

organiczny związek chemiczny, barwnik spożywczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach;

Wiktionary

rzecz. Erywań mrz.

:: fm. erywańczyk mos.

przym. erywański

Wiktionary

erywań

stolica Armenii; potocznie też: Erewań lub Erewan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Armenii;

Wiktionary

Na tę stronę wskazuje „Erewań”. Zobacz też: Radio Erewań.

Erywań ( Երևան, "Jerewan", wym. w IPA: //; ros. Ереван), błędne spolszczenie Erewań – stolica i największe miasto Armenii, prowincja specjalna, jeden z głównych ośrodków przemysłowych, naukowych i kulturalnych Zakaukazia. Jedno z najstarszych miast regionu, o ponad 2800-letniej historii, założone jako Erebuni w 782 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Erywań jest stolicą i największym miastem Armenii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨvãɲ, AS: eryvãń

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. erywańczyk mos., erywanka ż.

przym. erywański

Wiktionary

erywańczyk

mieszkaniec Erywania; Erewańczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Erywania

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈvãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: eryvãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Erywań mrz.

:: fż. erywanka ż.

przym. erywański

Wiktionary

erywański

przymiotnik od: Erywań; erewański

SJP.pl

przymiotnik

[czytaj: Er-zurum]
1. jednostka administracyjna w Turcji, położona w regionie Wschodnia Anatolia;
2. miasto we wschodniej Turcji, ośrodek administracyjny i stolica prowincji Erzurum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodniej Turcji;

Wiktionary

Erzurum (orm. Կարին – "Karin", gr. Θεοδοσιούπολις – "Theodosioupolis") – miasto we wschodniej Turcji, na Wyżynie Armeńskiej, ośrodek administracyjny i stolica prowincji Erzurum. Według ostatniego spisu ludności miasto jest zamieszkiwane przez około 361 tysięcy mieszkańców. W 2021 w aglomeracji mieszka 756 tys. osób. Miasto leży na płaskowyżu, na wysokości około 1950 m n.p.m. u podnóży Gór Pontyjskich.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Erzurum jest miastem w Anatolii wschodniej w Turcji.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) Karin

Wiktionary

es

1. dźwięk e obniżony o pół tonu
2. nazwa litery S

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. SMS, wiadomość, mes

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) nazwa litery s / S

(2.2) muz. dźwięk e obniżony o półton;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

.es – domena internetowa Hiszpanii.
ES – kod ISO 3166-1 Hiszpanii
ES – oznaczenie tablic rejestracyjnych Skierniewic.
ECMAScript (ES) – stworzona przez Ecma International specyfikacja języka programowania. W uproszczeniu to opis języka JavaScript.
Es – symbol chemiczny pierwiastka Einstein.
Es – niewielki wagon do przewozu węgla.
Es – nazwa dźwięku muzycznego.
es – część fagotu (rurka, do której wczepiany jest stroik).
éS Footwear – firma produkująca obuwie skateboardowe

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wyślę ci mój adres mejlowy esem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs, AS: es

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esówka m., esowanie n., esownik m.

czas. esować ndk.

przym. esowy, esowaty

Wiktionary

Synonimy:

(2.2) symbol. E♭

Wiktionary

es-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku es

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji Es-dur (1.1)

Wiktionary

Es-dur – gama durowa, której toniką jest es. Składa się z dźwięków: es, f, g, as, b, c, d.

Pokrewną jej molową tonacją paralelną jest c-moll, jednoimienną molową – es-moll.

Es-dur to także akord, zbudowany z pierwszego (es), trzeciego (g) i piątego (b) stopnia gamy Es-dur.

Wikipedia

es-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku es

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji es-moll (1.1)

Wiktionary

es-moll – gama oparta na skali molowej, której toniką jest es. Gama ta w odmianie naturalnej (eolskiej) zawiera dźwięki: es, f, ges, as, b, ces, des. W zapisie tonacji es-moll występuje sześć bemoli.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛs‿mɔl, AS: es‿mol

Wiktionary

esaltato

określenie wykonawcze: z egzaltacją, z podnieceniem

SJP.pl

esauł

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asawuł(a), asauł(a)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. stopień kawaleryjski w wojskach kozackich carskiej Rosji;

(1.2) hist. wojsk. oficer noszący stopień esauła (1.1)

(1.3) hist. wojsk. zastępca lub przyboczny atamana koszowego u Kozaków zaporoskich

Wiktionary

Esauł, asauł (z tur. "jasauł") – stopień oficerski w wojskach kozackich carskiej Rosji.

Od 1576 r. w wojskach kozackich z okresu carskiego była to ranga (stopień) i zarazem stanowisko (esauł generalny, marszowy, staniczny, sotenny, pułkowy, artyleryjski itp.). W latach 1798-1800 zrównano go w kawalerii z rangą rotmistrza.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Porządku między kurzeniami pilnowali esaułowie zbrojni w tęgie kije dębowe dla hamowania obradujących i w pistolety dla obrony własnego życia, które często bywało w niebezpieczeństwie.

(1.2) Esauł okazał się domyślny. Rozwiązał zagadkę mego snu.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1-3) asauł, asauła, asawuła

Wiktionary

esbc

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

Wiktionary

esbecki

związany z SB (Służbą Bezpieczeństwa), charakterystyczny dla pracowników SB; esbowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z SB (Służbą Bezpieczeństwa), charakterystyczny dla pracowników SB

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Minął go jakiś mężczyzna o typowo esbeckim wyglądzie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esbecja ż., esbek m., esbeczka ż.

Escape (klawisz) – klawisz komputerowy
Embrionalne komórki macierzyste (, )
Konkurs Piosenki Eurowizji (ang. , )
Superpuchar Europy UEFA (ang. , )
ESP (motoryzacja) (ang. , )
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ang. , )
Escape – program telewizyjny o grach komputerowych

Wikipedia

escape

[czytaj: eskejp] klawisz na klawiaturze komputerowej, umieszczony w lewym górnym rogu; Escape

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

escape – klawisz na klawiaturze komputerów zgodnych z PC
Escape – album Ram-Zet
Escape – album Enrique Iglesiasa
Escape – album Markusa Schulza
Escape – film w reżyserii Mervyna LeRoya z 1940 roku
Escape – polski program telewizyjny o tematyce komputerowej
eSCAPE – słowackie czasopismo komputerowe
Ford Escape – SUV produkowany przez Ford Motor Company
ucieczka
znak modyfikacji (ang. escape character)

Wikipedia

eschatokół

zakończenie w średniowiecznych dokumentach pergaminowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zakończenie dokumentu średniowiecznego zawierające podpisy, datę i miejsce wystawienia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛsxaˈtɔkuw, AS: esχatokuu̯

Wiktionary

eschatolog

badacz losów pośmiertnych człowieka oraz celu i przeznaczeniu świata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

przymiotnik od: eschatologia (teoria filozoficzna i religijna traktująca o życiu pośmiertnym i celu ostatecznym świata)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. rel. związany z eschatologią, dotyczący eschatologii

Wiktionary

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. koniec wszystkiego, ostateczny kres i przeznaczenie świata;

Wiktionary

Eschaton – koniec wszystkiego, ostateczne przeznaczenie świata, przedmiot badań eschatologii. W teologii chrześcijańskiej eschatonem jest koniec obecnych czasów, czego kulminacją ma być powrót Chrystusa i zapanowanie nowego ładu, wraz z nowym niebem i ziemią.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. eschatologia ż., eschatolog m., eschatolożka ż.

przym. eschatyczny, eschatologiczny

Wiktionary

eschenbach

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eschenbach – gmina w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Göppingen
Eschenbach in der Oberpfalz – miasto w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Neustadt an der Waldnaab
Eschenbach in der Oberpfalz – wspólnota administracyjna w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Neustadt an der Waldnaab
Wolframs-Eschenbach – miasto w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Ansbach
Wolframs-Eschenbach – wspólnota administracyjna w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Ansbach
Eschenbach – gmina w kantonie Lucerna, w okręgu Hochdorf
Eschenbach – gmina w kantonie St. Gallen, w okręgu See-Gaster
Andrew von Eschenbach – amerykański lekarz
Christoph Eschenbach – amerykański pianista i dyrygent
Marie von Ebner-Eschenbach – pisarka austriacka
Wolfram von Eschenbach – średniowieczny niemiecki poeta
Eschenbach – ród

Wikipedia

eschyl

przestarzale: Ajschylos

SJP.pl

escitalopram

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek stosowany do terapii depresji, zaburzeń lękowych i innych nerwic; silny, wybiórczy inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny; S-enancjomer citalopramu

Wiktionary

Wikipedia

Synonimy:

(1.1) nazwa systematyczna: (S)-1-[3-(dimetyloamino)propylo]-1-(4-fluorofenylo)-1,3-dihydroizobenzofurano-5-karbonitryl, wzór sumaryczny: C₂₀H₂₁FN₂O

Wiktionary

escobar

nazwisko

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alexander Escobar – salwadorski piłkarz
Andrés Escobar – kolumbijski piłkarz
Antonio Escobar y Mendoza – hiszpański etyk
Enzo Escobar − chilijski piłkarz
Eusebio Escobar − kolumbijski piłkarz
Fabio Escobar – paragwajski piłkarz
Félix Escobar – argentyński lekkoatleta
Hil Yesenia Hernández Escobar − chilijska modelka
José Luis Escobar Alas − salwadorski biskup
José Escobar – ekwadorski lekkoatleta
Juan Andrés Naranjo Escobar – hiszpański polityk
Manolo Escobar – hiszpański piosenkarz

Wikipedia

escorial

miasto w Hiszpanii

SJP.pl

Escorial, Eskurial (hiszp. "Real Monasterio de San Lorenzo de El Escorial") – monumentalny architektoniczny zespół pałacowo-klasztorno-biblioteczny w San Lorenzo de El Escorial, 45 kilometrów na północny zachód od Madrytu. Kompleks zbudowano z szarego granitu, w powściągliwym i surowym stylu późnego renesansu.

Wikipedia

escort

[czytaj: eskort] model samochodu marki Ford

SJP.pl

escudo

[czytaj: eskudo] eskudo;
1. jednostka monetarna Republiki Zielonego Przylądka (1 escudo = centavos);
2. do 2002 r. jednostka monetarna Portugalii (1 escudo = 100 centavos), zastąpiona przez euro;
3. złota moneta hiszpańska bita w XVI-XIX wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) monet. waluta państw portugalskojęzycznych;

Wiktionary

Escudo (port. i hiszp. "tarcza"), eskudo – nazwa dawnej bądź (w zależności od państwa) współczesnej jednostki monetarnej krajów portugalskojęzycznych, a także Chile (lata 1960–75, zastąpiona przez peso), Hiszpanii (złote escudo od 1566 do 1833 i srebrne escudo w latach 1864–69, zastąpione przez pesetę) oraz Zjednoczonych Prowincji Ameryki Środkowej. Eskudo zazwyczaj dzieli się na 100 "centavos", a jego symbol to najczęściej cifrão (formula_1). Przede wszystkim wyróżnia się:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈskudɔ, AS: eskudo

Wiktionary

Powiązane:

przym. escudowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) symbol. PTE

Wiktionary

escyna

mieszanina saponin z nasion kasztanowca zwyczajnego

SJP.pl

rzecz. esej mrz., eseistyka ż., eseistyczność ż.

:: fż. eseistka ż.

przym. eseistyczny

Wiktionary

eseistka

autorka esejów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

Esej ( essay, z essai „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego, filozoficznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Napisał właśnie esej filozoficzny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛsɛj, AS: esei ̯

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eseista mos., eseistka ż., eseistyka ż., eseistyczność ż.

przym. eseistyczny

przysł. eseistycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) szkic, szkic literacki

Wiktionary

esejowy

→ esej

SJP.pl

krótka wiadomość tekstowa, SMS

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) telekom. inform. krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mirek nie odbiera komórki, wyślę mu esemesa.

Przykłady

(1.1) Gdy dojedziecie do Cieszyna przyślij mi esemeska, żebym się nie martwiła.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esemesowanie n., esemes mzw./mrz.

czas. esemesować ndk.

skr. esemes

Wiktionary

esemesowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

rzecz. esemesowanie n., esemes mzw./mrz.

czas. odesemesować dk.

skr. esemes m.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) SMS-ować

Wiktionary

esemesowy

→ esemes (SMS), np. bramka esemesowa; SMS-owy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z esemesem

Wiktionary

Powiązane:

skr. esemes m.

rzecz. esemesowanie n., esemes mzw./mrz.

czas. esemesować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) SMS-owy

Wiktionary

esencja

1. stężony napar herbaciany;
2. istota, sedno

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. stężony napar herbaciany

(1.2) wyciąg, wywar

(1.3) istota, sedno

(1.4) filoz. istota rzeczy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Esencja (chemia) – stężony roztwór jednego lub więcej związków chemicznych
Esencja = istota – pojęcie filozoficzne
Esencja – komiks z serii Przebiegłe dochodzenie Ottona i Watsona

Wikipedia

Powiązane:

przym. esencjonalny

rzecz. kwintesencja ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) ekstrakt, koncentrat, wyciąg

(1.3) clou, istota, kwintesencja, meritum, sedno, sens, treść

Wiktionary

esencjalizm

pogląd filozoficzny przeciwstawny fenomenalizmowi, zakładający istnienie esencjalnej rzeczywistości pod powierzchnią obserwowalnych zjawisk

SJP.pl

Esencjalizm ( essentia – istota, treść) – pogląd filozoficzny:

"Esencja" określa substancję lub ideę w sensie spotykanym w idealizmie platońskim. Jest stała, niezmienna, wieczna i obecna w każdym z możliwych światów. W klasycznym humanizmie istnieje koncepcja esencjalistyczna człowieka, to znaczy, istnieje przekonanie, że natura ludzka jest odwieczna i niezmienna. Ten element humanizmu był krytykowany przez Marksa i Nietzschego.

Wikipedia

esencjalny

zawierający istotę rzeczy; esencjonalny

SJP.pl

esencjonalizm

pogląd, według którego cechy psychiczne człowieka są niezmiennie ukształtowane jego cechami genetycznymi, np. rasą, płcią

SJP.pl

esencjonalnie

przymiotnik

(1.1) chem. kulin. bez rozcieńczania

(1.2) przen. zawierając treść czego, istotę rzeczy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esencjonalność ż.

przym. esencjonalny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) mocno, treściwie, wyraźnie

(1.2) istotnie, treściwie, zwięźle

Wiktionary

esencjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: esencjonalnie

SJP.pl

esencjonalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: esencjonalny

SJP.pl

esencjonalność

→ esencjonalny

SJP.pl

Patrz:

esencjonalny

(1.1) pot. członek SS, paramilitarnej elitarnej formacji hitlerowskich Niemiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. środ. wiadomość SMS

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈsɛsmãn, AS: esesmãn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fż. esesmanka ż.

przym. esesmański

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) esesowiec

Eska Nord – była prywatną stacją radiową o zasięgu lokalnym, z siedzibą w Sopocie
Eska Rock – rozgłośnia radiowa działająca w ramach Grupy Radiowej Time
Radio Eska – ogólnopolska sieć rozgłośni radiowych
Eska Trójmiasto – nazwa trójmiejskiej rozgłośni sieci Radia Eska
Eska Starachowice – nazwa starachowickiej rozgłośni sieci Radia Eska
Radio Eska Leszno – stacja radiowa należąca do sieci Radio Eska
Radio Eska Łódź – stacja radiowa należąca do sieci Radio Eska
Radio Eska Śląsk – stacja radiowa należąca do sieci Radio Eska
Radio Eska Warszawa – stacja radiowa należąca do sieci Radio Eska
Radio Eska Wrocław – stacja radiowa należąca do sieci Radio Eska
Eska (właśc. Eska Mtungwazi) – brytyjska piosenkarka zimbabweńskiego pochodzenia
Wydawnictwo Muzyczne Eska – wytwórnia płytowa

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wiesz, chciałam kupić koszulę nocną z gazetki, ale esek już nie było.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛska, AS: eska

Wiktionary

Powiązane:

przym. esowaty

Wiktionary

eskadra

1. jednostka lotnictwa wojskowego składająca się z kilku lub kilkunastu samolotów;
2. jednostka marynarki wojennej złożona z kilku dużych okrętów oraz sił pomocniczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. lotn. jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów;

(1.2) wojsk. mors. zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

eskadra – jednostka organizacyjna wojska (pododdział)
- eskadra (lotnictwo)
- eskadra (marynarka wojenna)
- odpowiedniki w innych rodzajach wojsk: kompania, bateria, szwadron
Eskadra - Zespół Estradowy Wojsk Lotniczych w Warszawie (1960–1972) i Poznaniu (1972–1994)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wreszcie znalazłem go, wcale nie w świetnym uniformie admirała eskadry lewantyńskiej, w jakiej wypłynął był na okręcie flagowym „Le Cid“ z Tulonu owego roku, gdy miał objąć tron meksykański, ani też w zielonym fraku generała kawalerii, który tak chętnie nosił w swych dniach ostatnich.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eskadron m.

przym. eskadrowy

Wiktionary

eskadron

przestarzałe: oddział kawalerii, jednostka taktyczna odpowiadająca kompanii; szwadron

SJP.pl

eskadrowy

→ eskadra

SJP.pl

Patrz:

eskadra

eskaer

spółdzielnia kółek rolniczych; SKR

SJP.pl

eskaerowski

przymiotnik od: SKR (Spółdzielnia Kółek Rolniczych); SKR-owski

SJP.pl

eskalacja

stopniowe potęgowanie się czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eskalacja uprawnień
Eskalacja konfliktu

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Eskalacja napięcia na Krymie. Rosjanie szykują się do szturmu?

Wiktionary

Powiązane:

czas. eskalować ndk., eskalowanie n.

przym. eskalacyjny

rzecz. eskalowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) potęgowanie się, zwiększanie się, narastanie, spirala

Wiktionary

eskalacyjny

→ eskalacja

SJP.pl

Patrz:

rzecz. eskalacja ż., eskalator m., eskalada ż.

czas. eskalować ndk.

przym. eskalacyjny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) intensyfikowanie, nasilanie, potęgowanie, wzmaganie

Wiktionary

eskalować

stopniowo zwiększać, potęgować

SJP.pl

eskamotować

przestarzale: zręcznie coś sprzątnąć (sprzątać), ukryć (ukrywać), zwłaszcza za pomocą sztuczki kuglarskiej

SJP.pl

eskapada

wycieczka, wyprawa, często ryzykowna, lekkomyślna; wypad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. niebezpieczna, wesoła, swawolna, lekkomyślna wyprawa; wycieczka z przygodami

Wiktionary

eskapista

eskapistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób eskapistyczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eskapizm m., eskapista m., eskapistka ż.

przym. eskapistyczny

Wiktionary

eskapistyczny

oderwany od rzeczywistości i związanych z nią problemów

SJP.pl

eskapizm

ucieczka, oderwanie się od rzeczywistości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego;

Wiktionary

Eskapizm ( escapism od "escape" – „ucieczka”) – termin naukowy, określający ucieczkę człowieka od problemów związanych z życiem społecznym, codziennością i rzeczywistością w świat iluzji i fantazji. W literaturze jest to oderwanie tekstu dzieła od realiów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Uzależnienie od ciągłego oglądania ulubionych seriali często wynika z eskapizmu oraz chęci poprawy stanu emocjonalnego – uznali naukowcy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eskapista m., eskapistka ż.

przym. eskapistyczny

eskimolog

eskimos

przedstawiciel rdzennej ludności zamieszkującej obszary Grenlandii, Kanady, Alaski i Syberii; Innuita, Inuita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. przedstawiciel rdzennych ludów żyjących na rubieżach półkuli północnej Ziemi (Grenlandia, Ameryka Północna oraz skrawek wschodniej Syberii)

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Mówili oni środkowosyberyjskim dialektem języka yupik, również kulturowo byli znacznie bliżsi Eskimosom syberyjskim, niż alaskańskim (…)

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eskimoska ż.

przym. eskimoski

Wiktionary

eskimosi

rdzenna ludność zamieszkująca obszary Grenlandii, Kanady, Alaski i Syberii; Innuici, Inuici

SJP.pl

eskimoska

obrót kajaka wzdłuż osi podłużnej o kąt 360 stopni

SJP.pl

Eskimoska ("przewrotna eskimoska") – technika powrotu do pozycji pionowej w kajaku bez wysiadania z niego. Nazwa wywodzi się od Eskimosów, którzy jako pierwsi ją stosowali. Nauka eskimosek zazwyczaj odbywa się i daje najlepsze efekty na basenie.

Po wywrotce kajakarz znajduje się zwykle pod odwróconym do góry dnem kajakiem, a jego korpus jest całkowicie zanurzony w wodzie. Jeśli ma on założony fartuch, to woda nie naleje się do wnętrza kajaka i po wykonaniu eskimoski może kontynuować płynięcie.

Wikipedia

Patrz:

Eskimos

eskimoski

→ Eskimos; innuicki, inuicki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

Wiktionary

dawna, ręczna broń palna używana w walce na niewielką odległość

SJP.pl

eskort

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopak do homoseksualnego towarzystwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛskɔrt, AS: eskort

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eskorta ż., eskortowanie n., odeskortowanie n.

czas. eskortować ndk., odeskortować dk.

Wiktionary

eskorta

ochrona, straż towarzysząca komuś lub czemuś w drodze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta

(1.2) przen. osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę

Wiktionary

Eskorta – oddział składający się z dowódcy (oficera lub podoficera) i szeregowych żołnierzy (żandarmów, policjantów) mający za zadanie odprowadzanie w określone miejsce jeńców wojennych, aresztantów, dezerterów, rannych i chorych. Po wykonaniu zadania oddział powraca do macierzystej jednostki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈskɔrta, AS: eskorta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eskortowiec m., eskorter m., eskortant m., eskortowanie n., eskortka ż., eskort m.

czas. eskortować ndk., odeskortować dk.

przym. eskortowy

Wiktionary

eskortant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

konwojować;
1. prowadzić kogoś (np. więźnia, jeńca) pod strażą;
2. towarzyszyć w drodze komuś lub czemuś jako ochrona lub straż honorowa

przysł. eskulapsko

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) lekarz, doktor

Wiktionary

eskulapski

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. żart. związany z eskulapem, dotyczący eskulapa

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eskulap mos., Eskulap mos.

Wiktionary

eskwilin

wzgórze będące dzielnicą mieszkalną w starożytnym Rzymie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wzgórze w Rzymie;

Wiktionary

Eskwilin ( Esquilinus mons, wł. "Esquilino") – jedno z siedmiu wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Wiminał i Celius.

(1.1) zob. esesman.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Józef Esman (1814–1873), młynarz, działacz demokratyczny i niepodległościowy
Maryan Esman, francuski oficer wojskowy, działacz piłkarski
Tadeusz Esman (1903–1987), historyk, archiwista

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛsmãn, AS: esmãn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esesman m.

Wiktionary

esmanka

rzadko, skrótowo: esesmanka - członkini SS, hitlerowskich partyjnych oddziałów szturmowych; SS-manka

SJP.pl

esmański

→ esman

SJP.pl

Patrz:

esman

esmeralda

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Esmeralda – imię żeńskie
Esmeralda – miasto i gmina w Brazylii
Esmeralda – miasto na Kubie
Esmeralda – miasto w Chile
Esmeralda – miasto w Wenezueli
Esmeraldas – miasto w Ekwadorze
Esmeralda – balet z muzyką Cesare Pugniego i librettem Jules'a Perrot
Esmeralda – opera z muzyką Aleksandra Dargomyżskiego i librettem według powieści Wiktora Hugo
Esmeralda – postać literacka z powieści Wiktora Hugo pt. Dzwonnik z Notre-Dame
„Esmeralda” – nazwa noszona przez 6 okrętów chilijskiej marynarki wojennej
- Esmeralda (1855) – chilijska korweta, drugi okręt o tej nazwie
- Esmeralda (1883) – krążownik wybudowany w Wielkiej Brytanii dla marynarki wojennej Chile

Wikipedia

esowaty

mający kształt litery S

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma kształt litery S

Wiktionary

mający kształt litery S

SJP.pl

esp

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = techn. elektrownia szczytowo-pompowa

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

() – system wspomagający kierowcę w utrzymaniu toru jazdy
ESP – firma zajmująca się produkcją gitar elektrycznych oraz basowych
ESP – system indeksacji biegów i konstrukcji manetek oraz przerzutek tylnych firmy SRAM
ESP – elektrownia szczytowo-pompowa
– protokół bezpieczeństwa
postrzeganie pozazmysłowe (ang. ) – umiejętność zdobywania informacji inaczej niż za pomocą znanych zmysłów
rozszerzony wskaźnik stosu (ang. ) – jeden z rejestrów procesora w architekturze x86
|Q=Q5322977}} – specjalna partycja na nośniku danych zawierająca
ESP – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Hiszpanii

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Espace – model Renault
Espace 2 – szwajcarska stacja radiowa
Espace Léopold – kompleks budynków w Brukseli
Espace Media Groupe – szwajcarskie przedsiębiorstwo
Cité de l’espace
Radio Espace

Wikipedia

espada

główny uczestnik korridy, zadający bykowi zabójczy cios szpadą; matador, toreador (torreador), torero (torrero)

SJP.pl

espadon

duży, dwuręczny miecz, używany ongiś przez niemieckich lancknechtów i szwajcarską piechotę

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

espadon – miecz dwuręczny
„Espadon” – francuski okręt podwodny z okresu I wojny światowej
„Espadon” – francuski okręt podwodny z okresu międzywojennego i II wojny światowej
„Espadon” – francuski okręt podwodny z okresu „zimnej wojny”

Wikipedia

espadryl

(zwykle w liczbie mnogiej) lekki pantofel na sznurkowej podeszwie; espadryla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

esparceta

roślina z rodziny bobowatych; sparceta

SJP.pl

esparto

śródziemnomorski gatunek ostnicy; halfa; alfa

SJP.pl

(1.1) jęz. sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;

Wiktionary

esperantystka

kobieta propagująca język esperanto lub mówiąca językiem esperanto

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mówiąca językiem esperanto lub propagująca go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛrãnˈtɨstka, AS: esperãntystka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. esperanto n.

:: fm. esperantysta m.

przym. esperancki

Wiktionary

espero

model samochodu marki Daewoo

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

La Espero – pieśń, hymn esperanto
„Espero” – nazwa włoskich okrętów
- „Espero” – niszczyciel typu Nembo z początku XX wieku i I wojny światowej
- – niszczyciel typu Turbine z okresu międzywojennego i II wojny światowej
- – fregata rakietowa typu Maestrale z lat 80. XX wieku
Daewoo Espero – południowokoreański samochód osobowy

Wikipedia

espingola

1. dawna, krótka ręczna broń palna z podpórką
2. małokalibrowe działo okrętowe używane do połowy XIX w.

SJP.pl

esplanada

1. szeroka ulica z alejami spacerowymi pośrodku
2. niezabudowana przestrzeń przed fortyfikacjami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. szeroka ulica z alejkami spacerowymi;

(1.2) archit. plac przed dużym budynkiem, najczęściej sakralnym

(1.3) hist. niezabudowana przestrzeń przed fortyfikacjami, najczęściej pas pomiędzy miastem a twierdzą

Wiktionary

Esplanada – szeroka ulica z aleją spacerową, promenada. Pierwotnie była to niezabudowana przestrzeń przed fortyfikacjami, najczęściej pas pomiędzy miastem a twierdzą, dający doskonałą widoczność i możliwość prowadzenia ostrzału.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Wzdłuż esplanady magnat wystawił część z 3 tys. dzieł sztuki, które tu zdążył zwieźć ze świata.

(1.2) Ogromny plac, przed wybudowaną w 1953 roku neobarokową bazyliką, zwany esplanadą, może jednorazowo pomieścić nawet milion wiernych.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) promenada

(1.3) przedpole

Wiktionary

espoo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Finlandii, w regionie Uusimaa;

Wiktionary

Espoo ( Esbo) – miasto w południowej Finlandii, na wschodzie graniczące bezpośrednio z miastem stołecznym Helsinki; drugi pod względem wielkości ośrodek miejski w Finlandii; wraz z miastami Helsinki, Vantaa i Kauniainen tworzy zespół miejski Helsinek.

Espoo obejmuje obszar 528 km², z czego 312 km² stanowi teren lądowy. Populacja Espoo liczy 305,2 tys. mieszkańców (według danych z 2022).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛs.pɔ

Wiktionary

espressivo

określenie wykonawcze: z ekspresją, z uczuciem

SJP.pl

espresso

bardzo mocna kawa podawana w małych filiżankach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

Wiktionary

Espresso – nazwa sposobu przygotowywania kawy w specjalnym ekspresie, przez przepuszczenie 25-35 ml gorącej (90,5-96 °C) wody pod ciśnieniem 8,5-9,5 bara przez bardzo drobno zmielone i ubite ziarna kawowca. Również nazwa uzyskanego w ten sposób napoju.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Klasyczne włoskie cappuccino składa się z 25 cm³ espresso, do którego wlewa się odpowiednio spienione mleko.

(1.1) Wypiłam espresso i zaraz poczułam się lepiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛsˈprɛsːɔ, AS: espre•so

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. ekspres mrz.

przym. ekspresowy

Wiktionary

espringola

średniowieczna machina oblężnicza; arkabalista, arkbalista

SJP.pl

Wikipedia

esprit

[czytaj: espRI] bystrość, polot, inteligencja

SJP.pl

Esprit – marka odzieżowa, sprzedająca odzież damską, męską, dziecięcą, a także obuwie, zegarki oraz akcesoria. Firma została założona przez Susie Tompkins Buell i Douglasa Tompkinsa.

Firma powstała w 1968. Ma sieć butików w 40 państwach świata. Sieć ma także swoje sklepy w Polsce. W 2024 roku marka złożyła wnioski o upadłość.

Wikipedia

esq

esquire

SJP.pl

esquire

brytyjski tytuł grzecznościowy (skrót: Esq.); dawniej: tytuł szlachciców najniższej rangi

SJP.pl

Zobacz też: esquire (tytuł).

Esquire – amerykański magazyn dla mężczyzn ukazujący się od 1933 roku. Redaktorem naczelnym jest David M. Granger.

Wikipedia

essa

wykrzyknik

(1.1) slang. młodzieżowy hurra! (okrzyk radości, zwycięstwa)

(1.2) slang. młodzieżowy naprzód! (okrzyk wyrażający poczucie bycia nie do powstrzymania oraz pogardę dla przeciwników, np. w grze)

przymiotnik

(2.1) slang. młodzieżowy łatwy

przysłówek

(3.1) slang. młodzieżowy łatwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(4.1) slang. młodzieżowy coś łatwego

(4.2) slang. młodzieżowy swoboda, naturalność, brak trudu i ograniczeń

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Essa – miejscowość w Kanadzie
Essa – kornwalijska nazwa miasta Saltash w Wielkiej Brytanii
essa – Młodzieżowe Słowo Roku (2022)
ESSA – Urząd Służb Ośrodków
ESSA-1
ESSA-2
ESSA-3
Essa Mohammed Al-Zankawi
Essa Al-Busmait

(1.3) hist. średniowieczne królestwo istniejące we wschodniej Anglii w latach 527–825;

Wiktionary

Essex – hrabstwo administracyjne (niemetropolitalne), ceremonialne i historyczne we wschodniej Anglii, w regionie East of England, położone na północny wschód od Londynu, nad Morzem Północnym, zaliczane do tzw. "Home Counties". Nazwa hrabstwa pochodzi od istniejącego we wczesnym średniowieczu anglosaskiego Królestwa Esseksu.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Obszar Esseksu jest nizinny i rozciąga się pomiędzy estuarium Tamizy na południu a ujściem rzeki Stour na północy.

(1.2) Samolot miał międzylądowanie w Essexie.

(1.3) W połowie VIII wieku duża część terenów Essex, wraz z Londynem, dostała się pod panowanie Mercji.

Wiktionary

Powiązane:

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

EST - Empire State Building
Est – region w Burkina Faso
EST - strefa czasowa UTC -5:00
Est - skrót starotestamentowej Księgi Estery
Este
LGV Est européenne
L'Est Républicain

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ɛˈstɛrɨ, AS: ḱśẽŋga estery

Wiktionary

est.

skrót od: estoński

SJP.pl

skrót

(1.1) = estoński

Wiktionary

establishment

[czytaj: eSTAbliszment lub iSTAbliszment] osoby, instytucje mające władzę w danym państwie, wywierające wpływ na życie publiczne, często oceniane negatywnie z powodu swojej niechęci do zmian; elita władzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pejor. określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność

estakada

rodzaj pomostu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj mostu przenoszącego drogę lub linię kolejową nad terenem zabudowanym albo obniżeniem terenu;

Wiktionary

Wikipedia

estakadowy

→ estakada

SJP.pl

Patrz:

Wymowa:

IPA: ˈɛstɛr, AS: ester

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estryfikacja ż., estryfikowanie n., poliester m., transestryfikacja ż.

czas. estryfikować dk.

przym. estrowy, poliestrowy

Wiktionary

estera

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Estera − imię żeńskie
Estera − postać biblijna
Estera − film biblijny z 1999

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jakiś czas temu Esterze wyszła ryba po żydowsku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɛra, AS: estera

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

przym. estetyczny, estetyzacyjny

przysł. estetycznie

Wiktionary

estetka

kobieta wrażliwa na piękno, znawczyni piękna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta przywiązująca uwagę do estetyki

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estetyka ż.

:: fm. esteta mos.

przym. estetyczny

przysł. estetycznie

Wiktionary

estety

narządy dotykowe mięczaków z gromady chitonów, występujące w postaci brodawkowatych skupisk komórek zmysłowych

SJP.pl

estetyczka

→ estetyk

SJP.pl

Patrz:

estetyk

estetycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób estetyczny, staranny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛstɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: estetyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estetyczność ż., estetyka ż., estetyzm m., estetyk m., esteta m., estetka ż., estetyzacja ż.

czas. estetyzować ndk.

przym. estetyczny

Wiktionary

estetyczniej

stopień wyższy od przysłówka: estetycznie

SJP.pl

estetyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: estetyczny

SJP.pl

estetyczność

→ estetyka

(1.1) Teksty mszalne prezentowały oczywiście zróżnicowane założenia estetyczne i poziom artystyczny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: estetyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estetyczność ż., estetyka ż., estetyzm m., estetyk m., esteta m., estetka ż., estetyzacja ż.

czas. estetyzować ndk.

(1.1) ładny, gustowny wygląd czegoś

(1.2) subiektywne kryteria piękna

(1.3) filoz. szt. nauka o pięknie;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: estetyk

Wiktionary

Estetyka ( "aisthetikos" – dosł. "dotyczący poznania zmysłowego", ale też "wrażliwy") – dziedzina filozofii zajmująca się pięknem i innymi wartościami estetycznymi.

Sama definicja estetyki podlega różnym ujęciom, mówiących o estetyce jako:

Wikipedia

Przykłady

(1.1) To estetyka tego urządzenia, a nie jego funkcjonalność, zadecydowała o jego wysokiej sprzedaży.

(1.2) Język tej powieści nie mieści się w mojej estetyce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɛtɨka, AS: estetyka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estetka ż., estetyk m., esteta m., estetyczność ż.

przym. estetyczny

przysł. estetycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) estetyczność, gustowność

Wiktionary

estetyzacja

nadanie czemuś urody, estetyki, piękna; upiększenie

wrażenie, czucie

SJP.pl

estezjologia

Estezjologia – dział biologii zajmujący się anatomią (budową) i fizjologią (czynnościami) narządów zmysłów oraz odbieranych przez nie bodźców.

Wikipedia

estezjometr

przyrząd służący do mierzenia wrażliwości skóry na dotknięcie

SJP.pl

Estezjometr (gr. "aísthesis" „odczuwanie zmysłami” + "metreín" „mierzyć”) − przyrząd do badania wrażliwości skóry na bodźce mechaniczne (dotknięcie).

Wikipedia

estinguendo

określenie wykonawcze: gasnąco, zamierająco; estinto

SJP.pl

estinto

określenie wykonawcze: gasnąco, zamierająco; estinguendo

SJP.pl

estokada

w szermierce: cios szpadą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. w szermierce: trudne do sparowania uderzenie szpadą, wykonywane poprzez przeprowadzenie ostrza pod ramieniem przeciwnika

(1.2) daw. natarczywe nagabywanie o pożyczkę

Wiktionary

estonia

państwo w Europie ze stolicą w Tallinie; Republika Estońska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie;

Wiktionary

Estonia ( Eesti), Republika Estońska (est. Eesti Vabariik) – państwo unitarne w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, nad Zatoką Fińską, nad którą leży Tallinn, stolica i największe miasto kraju, i Zatoką Ryską. Powstało po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską. Jedno z najbardziej zinformatyzowanych państw świata.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Estonia jest krajem europejskim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃ɲja, AS: estõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

przym. estoński

rzecz. Estończyk mos., Estonka ż., estoński mrz.

(1.1) Parlament estoński ogromną większością głosów ratyfikował europejską konstytucję.

(2.1) Czy niezbyt przystojny, skrajnie introwertyczny, niemający w Estonii żadnego źródła utrzymania i niemówiący nawet po estońsku bohater ma jakieś szanse na szczęśliwe zakończenie swojej wyprawy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃j̃sʲci, AS: estõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Estonia ż., Estończyk mos., Estonka ż.

przysł. po estońsku

Wiktionary

estońskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem estońskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem estońskim

(1.3) spisany, stworzony w języku estońskim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: estõĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

estońskość

→ estoński

SJP.pl

Patrz:

estoński

estrada

1. podwyższenie przystosowane do występów artystycznych;
2. potocznie: działalność rozrywkowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podwyższenie do występów rozrywkowych – muzycznych i kabaretowych

(1.2) przen. muzyczny i kabaretowy przemysł rozrywkowy

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

inaczej: scena
Andrés Estrada (ur. 1967) – piłkarz kolumbijski
Armando Estrada (ur. 1978) – palestyńsko-amerykański wrestler
Carlos Estrada (ur. 1961) – kolumbijski piłkarz
Daniel Estrada (ur. 1987) – piłkarz hiszpański
Eduardo Estrada (ur. 1921) – meksykański zapaśnik
Erik Estrada (ur. 1949) – amerykański aktor telewizyjny i filmowy
Jorge Iván Estrada (ur. 1983) – meksykański piłkarz
Joseph Estrada (ur. 1937) – polityk i aktor filipiński
Juan Estrada (1912-1989) – piłkarz argentyński
Juan José Estrada (1963-2015) – meksykański bokser
Lian Sem Estrada Jova (ur. 1982) – kubański siatkarz

Wikipedia

naturalny hormon płciowy żeński należący do estrogenów, odpowiednik męskiego testosteronu, syntetyzowany głównie w jajnikach, wpływa na powstawanie drugorzędowych cech płciowych oraz reguluje cykl płciowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. jeden z podstawowych estrogenów, naturalny hormon steroidowy, wytwarzany głównie w jajnikach, odpowiedzialny za rozwój i utrzymanie żeńskich cech płciowych oraz cykl miesiączkowy

rzecz. estrada ż., estradowiec m.

przysł. estradowo

Wiktionary

estragon

draganek;
1. gatunek bylicy, roślina zielna z rodziny astrowatych;
2. przyprawa z ziela tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. pot. zob. bylica draganek.

(1.2) spoż. aromatyczna przyprawa z suchego lub świeżego ziela estragonu (1.1)

Wiktionary

rzecz. estragon m.

Wiktionary

estragonowy

przymiotnik od: estragon

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) kulin. zrobiony z estragonu, przyprawiony estragonem

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estragon mrz.

Wiktionary

estreicher

nazwisko, np. Karol Estreicher młodszy (1906-1984)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Alojzy Rafał Estreicher (1786–1852) – polski botanik i entomolog, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Antoni Estreicher (1826–1906) – syn Alojzego, polski lekarz i społecznik
Karol Estreicher starszy (1827–1908) – syn Alojzego, polski historyk literatury i teatru, bibliograf, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej
Stanisław Estreicher (1869–1939) – syn Karola starszego, polski historyk prawa, bibliograf, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Tadeusz Estreicher (1871–1952) – syn Karola starszego, polski chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Maria Estreicherówna (1876–1966) – córka Karola starszego, polska nauczycielka, pisarka i tłumaczka
Karol Estreicher młodszy (1906–1984) – syn Stanisława, polski historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Muzeum UJ, rewindykator polskich dzieł sztuki zagrabionych w czasie II wo...
Teresa Estreicher (1905–1974) – żona Karola młodszego, żołnierz AK
Zygmunt Estreicher (1917–1993) – syn Tadeusza, etnomuzykolog
Estreicherowie

Wikipedia

estremadura

1. hiszpański region autonomiczny i kraina historyczna;
2. Estremadura Portugalska - kraina historyczna w Portugalii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Méridzie;

(1.2) geogr. hist. kraina historyczna i dawna prowincja w zachodniej części Portugalii;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Estremadura (Hiszpania)
Estremadura (Portugalia)

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Estremadurczyk mos., Estremadurka ż., estremadurski mrz.

przym. estremadurski

Wiktionary

estremadurczyk

1. mieszkaniec Estremadury;
2. mieszkaniec Estremadury Portugalskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Estremadury

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Zamieszkujący te obszary Leończycy, Estremadurczycy, a w szczególności Kastylijczycy, zbliżają się bardzo ku sobie pod względem swych zwyczajów, poczucia solidarności (…) oraz cech charakteru.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Estremadura ż.

:: fż. Estremadurka ż.

przym. estremadurski

Wiktionary

estremadurka

1. mieszkanka Estremadury;
2. mieszkanka Estremadury Portugalskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Estremadury

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Estremadura ż.

:: fm. Estremadurczyk mos.

przym. estremadurski

Wiktionary

estremadurski

przymiotnik od: Estremadura

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Estremadurą (krainą w Hiszpanii)

(1.2) związany z Estremadurą (krainą w Portugalii)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język zachodnioromański;

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Estremadura ż., Estremadurczyk mos., Estremadurka ż.

Wiktionary

estrichgips

spoiwo otrzymywane przez wypalanie kamienia gipsowego

SJP.pl

estriol

żeński hormon płciowy o działaniu i strukturze chemicznej podobnej do estradiolu

SJP.pl

Wikipedia

estrogen

steroidowy hormon płciowy wytwarzany przez korę nadnerczy i jajniki lub jądra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. żeński hormon płciowy;

Wiktionary

Przykłady

Estry (od Essigäther – octan etylu, "Essig" – ocet i "Äther" – eter) – grupa organicznych związków chemicznych będących produktami kondensacji kwasów i alkoholi lub fenoli. Komponentami kwasowymi mogą być zarówno kwasy karboksylowe, jak i kwasy nieorganiczne.

Wikipedia

estryfikacja

reakcja otrzymywania estrów z kwasów i alkoholi lub fenoli

SJP.pl

Estryfikacja – reakcja chemiczna, w wyniku której powstają estry. Najczęściej zachodzi ona pomiędzy kwasami (głównie karboksylowymi) i alkoholami (szerzej: związkami zawierającymi grupę hydroksylową), niemniej możliwe i często stosowane są inne metody syntezy estrów np. z bezwodników czy chlorków kwasowych.

Wikipedia

estryfikować

poddawać reakcji otrzymywania estru z alkoholu lub fenolu i kwasu

SJP.pl

estuarium

lejkowate ujście rzeczne rozszerzające się ku morzu, powstałe wskutek erozyjnego działania fali przypływowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

Wiktionary

Estuarium (z aestuarium „droga morska”) – poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich.

1. w matematyce: szacować, określać w przybliżeniu;
2. dawniej: szanować, poważać

SJP.pl

estywacja

1. stan odrętwienia, spowolnienie funkcji życiowych, odpoczynek letni u zwierząt, będące objawem ich przystosowania się do warunków życia;
2. sposób rozmieszczenia względem siebie liści w pączku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. fizj. stan spowolnienia procesów życiowych u zwierząt podczas upałów, suszy lub braku pożywienia w celu przetrwania tych trudnych warunków;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W tym czasie próbował się odprężyć na tyle, by spowolnić procesy życiowe, zredukować temperaturę ciała i stać się niemalże niewykrywalny. Zazwyczaj bez trudu osiągał stan estywacji, ale teraz był bardzo rozkojarzony.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. estywowanie n., zaestywowanie n.

czas. estywować ndk., zaestywować dk.

przym. estywacyjny

Wiktionary

(1.1) Jak dotychczas, większość interwencji walutowych w ESW były to interwencje intramarginalne przy użyciu głównie dolara amerykańskiego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ːz‿ˈvu, AS: •‿ez‿vu

Wiktionary

eswatini

niewielkie państwo w południowej Afryce ze stolicą w Lobambie; dawniej Suazi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

Wiktionary

eswatinijka

rzeczownik, rodzaj żeński

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Wydaje mi się, że z tym sędziowaniem i obliczaniem odbywa się jakaś wielka mistyfikacja; sędziowie nic nie liczą, po prostu siedzą sobie i rysują na arkuszach papieru zajączki i esy-floresy, a potem podają na chybił trafił jakieś cyfry, które im akurat przychodzą do głowy.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) zawijas, wywijas

Wiktionary

eszelon

jednostka w transporcie wojskowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. jednostka przewozowa

(1.2) daw. część zgrupowania wojskowego

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Formacja eszelonowa – formacja lotu ptaków migrujących, walki powietrznej, sposobu toczenia walki czołgów, statków.
Eszelon – wojskowa jednostka przewozowa.
Echelon (ujednoznacznienie)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pociąg był zapchany jak ostatni eszelon z Prus Wschodnich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈʃɛlɔ̃n, AS: ešelõn

Wiktionary

eszelonować

dawniej: ustawiać wojsko w eszelonie (rodzaj szyku bojowego)

SJP.pl

eszeweria

roślina ozdobna z rodziny gruboszowatych; eczeweria

SJP.pl

Wikipedia

esówka

1. narzędzie do formowania w kształcie litery S;
2. dachówka o przekroju w kształcie litery S; dachówka holenderska

SJP.pl

et

1. wykrzyknik wyrażający zniechęcenie, lekceważenie itp.;
2. znak pisarski &; etka

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknik wyrażający lekceważenie

Wiktionary

Et et

niezwykle starannie wykonany wzorzec jednostki miary, służący jako wzór do sprawdzania podobnych, będących w użyciu wzorców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

etalon – wzorzec jednostki miary
etalon – rodzaj interferometru Fabry’ego-Perota
Étalon – miejscowość we Francji
Etalon – rodzina rosyjskich satelitów geodezyjnych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈtalɔ̃n, AS: etalõn

Wiktionary

etamaż

pokrywanie cyną

SJP.pl

etamina

przezroczysta tkanina o splocie płóciennym z prześwitami

(1.1) cyklonamina

nazwy handlowe: Cyclonamide, Cyclonamine, Dicynone

wzór sumaryczny: C₁₀H₁₇NO₅S

Wiktionary

etan

węglowodór nasycony o dwóch atomach węgla w cząsteczce, składnik gazu ziemnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

Wiktionary

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze wzór chemiczny|C2H5OH.;

Wiktionary

Etanol, alkohol etylowy, – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi.

(1.1) odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania

(1.2) część, fragment, odcinek pokonywanej drogi

(1.3) hist. miejsce postoju przemieszczanych więźniów albo zesłańców

(1.4) daw. transport wojska lub aresztantów pod eskortą, także sama ich eskorta

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

ogólnie etap – część pewnej całości rozciągnięta w czasie
etap operacji w wojskowości
etapy projektowania badania w metodologii nauki
Etap (zsyłka) – termin odnoszący się do transportu zesłańców w Rosji Carskiej
Etap – drukowane polskie pismo o tematyce LGBT
Etap – dawne pojęcie wojskowe

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Na jakim etapie remontu jest wasze mieszkanie?

(1.2) Musimy dotrzeć do źródła rzeki Brdy, żeby ukończyć pierwszy etap wyprawy.

(1.2) Więc choć na dworze było nieraz i słotno, i błotno, i zimno, chwile wędrówki od etapu do etapu były dla nas rozkosznym wypoczynkiem.

(1.3) Etap stał zwykle na skraju wsi, był otoczony ostrokołem, dookoła którego chodziły warty. Pośrodku podwórza wznosił się duży drewniany budynek piernikowego koloru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtap, AS: etap

Wiktionary

Powiązane:

przym. etapowy

przysł. etapowo

rzecz. etapowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) faza, okres, stadium, stopień, szczebel

(1.2) kawałek, odcinek

Wiktionary

etapować

przestarzałe: przebywać na etapie, to jest w miejscu postoju w czasie podróży

SJP.pl

etapowość

→ etapowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest etapowe

Wiktionary

Patrz:

etapowy

Powiązane:

rzecz. etap m.

przym. etapowy

przysł. etapowo

Wiktionary

etapowy

związany z etapem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etapem, dotyczący etapu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W latach 2004–2008 trwała etapowa modernizacja całej linii.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etap mrz., etapizacja ż., etapowanie n., etapowość ż., etapówka ż.

czas. etapować ndk., etapować się ndk.

przysł. etapowo

Wiktionary

etapówka

środowiskowo: wieloetapowy wyścig kolarski

SJP.pl

etat

1. stała posada z określoną płacą;
2. ściśle określona liczba żołnierzy i ilość zaopatrzenia w danej jednostce wojskowej;
3. w leśnictwie: etat rębny - ilość drewna przeznaczona do wyrębu w określonym czasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stanowisko pracy ze stałym wynagrodzeniem i w pełnym wymiarze godzin

(1.2) liczba godzin pracy przewidziana jako pełny wymiar dla osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę

(1.3) wojsk. określona liczba żołnierzy i środków materiałowych w jednostce wojskowej

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

etat (praca) – stała posada
etat (wojsko) – dokument określający liczbę żołnierzy i środków materiałowych w danej jednostce wojskowej
etat (leśnictwo) – wysokość pozyskania drewna dla danego gospodarstwa leśnego
etatyzacja
ETAT, Chemins de Fer de l'État – kolej państwowa we Francji 1878–1938
szkoła etatowa

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Mąż Oli pracuje na etacie, więc nie musi się przejmować opłacaniem składek.

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest etatowe; cecha tych, którzy są etatowi

Wiktionary

Patrz:

etatowy

Powiązane:

rzecz. etat m., etacik m., etatyzacja ż.

przym. etatowy

przysł. etatowo

Wiktionary

etatowy

związany z etatem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etatem, dotyczący etatu

(1.2) taki, który jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, czyli posiadający etat

(1.3) przen. stale występujący w jakiejś roli

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etat m., etacik m., etatowiec m., etatówka ż., etatowość ż., etatyzm m., etatysta m., etatystka ż.

przym. etatystyczny

przysł. etatowo, etatystycznie

Wiktionary

etatysta

zwolennik możliwie najszerszej kontroli państwa nad gospodarką

SJP.pl

etatystka

→ etatysta

SJP.pl

Patrz:

etatysta

etatystyczny

związany z etatyzmem, kierunkiem politycznym propagującym szeroki udział przedsiębiorstw państwowych w gospodarce i wpływy administracji państwowej na ekonomię

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etatyzmem, dotyczący etatyzmu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etatyzm m.

przym. etatowy

Wiktionary

etatyzacja

Etatyzacja (etat – fr. "état" „państwo”) – pojęcie ekonomiczne i socjologiczne określające działanie polegające na ustaleniu liczby zatrudnienia w danej instytucji, wraz z wysokością budżetu przeznaczoną na ich wynagrodzenia.

Wikipedia

etatyzm

prowadzenie przez państwo kapitalistyczne działalności gospodarczej przy pomocy przedsiębiorstw państwowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) polit. doktryna polityczna promująca wizję silnego państwa angażującego się oraz ingerującego w gospodarkę

Wiktionary

Etatyzm (z fr. "étatisme", od "état" „państwo”) to określenie koncepcji i praktyk zakładających znaczącą rolę państwa w życiu społecznym lub gospodarczym. W szerszym znaczeniu termin odnosi się do idei nadrzędności państwa oraz do polityk i instytucji zwiększających jego ingerencję w sprawy społeczne, polityczne lub gospodarcze.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) XX wiek to rozwój etatyzmu; nie tylko socjalizmu i faszyzmu, ale też socjalliberalnych państw opiekuńczych.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etat m., etacik m., etatowiec m.

przym. etatowy, etatystyczny

Wiktionary

etaż

dawniej: kondygnacja (piętro lub parter budynku)

SJP.pl

etażerka

mały, lekki mebel składający się z kilku otwartych półek, stawiany na podłodze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) otwarta półka na książki, gazety czy bibeloty;

Wiktionary

(1.1) W zależności od aktualnej potrzeby zajmują się sprzątaniem, pielęgnowaniem larw, budową plasterastrów, stróżowaniem u wejścia, zbieraniem pokarmu etc.

(1.1) chem. związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

Wiktionary

1. przestrzeń, w której rozchodzą się fale radiowe;
2. związek organiczny, pochodna alkoholu lub fenolu, stosowana głównie w lecznictwie i jako rozpuszczalnik;
3. jeden z najstarszych środków znieczulających; oczyszczony eter dietylowy;
4. według wierzeń filozofów starogreckich: substancja wypełniająca wszechświat; pierwotna materia;
5. według poglądów z XIX wieku: hipotetyczna substancja wypełniająca wszechświat, zdolna do przenoszenia światła;
6. poetycko: powietrze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;

(1.2) chem. organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;

(1.3) chem. skrótowe określenie eteru dietylowego;

(1.4) pot. przestrzeń fal radiowych

(1.5) poet. powietrze

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eter – imię męskie
eter – potoczna nazwa eteru dietylowego, najczęściej stosowanego związku z grupy eterów
eter naftowy – mieszanina węglowodorów (nie eterów), głównie pentanu, heksanu i heptanu
eter, eter kosmiczny – w filozofii, hipotetyczna substancja wypełniająca cały Wszechświat
eter, eter kosmiczny – w fizyce, sfalsyfikowana hipoteza ośrodka, w którym miały się rozchodzić fale elektromagnetyczne
Eter – w mitologii greckiej uosobienie wyższych rejonów niebieskich, syn Ereba
Eter – film w reżyserii Krzysztofa Zanussiego z 2018 roku
Eter – album zespołu Hemp Gru

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Obecnie fizycy odrzucają hipotezę istnienia eteru.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eternit mrz.

Wiktionary

eterofon

elektroniczny instrument muzyczny skonstruowany w 1920 roku przez Lwa Termena; termenvox, theremin

SJP.pl

eteromania

nałóg wąchania lub picia eteru w celu osiągnięcia stanu upojenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nałóg wąchania lub picia eteru dietylowego;

Wiktionary

Wikipedia

eterycznie

przysłówek

(1.1) w sposób eteryczny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eter mos., eter m., eteryczność ż.

przym. eteryczny

Wiktionary

eteryczniej

stopień wyższy od przysłówka: eterycznie

SJP.pl

eteryczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: eteryczny

SJP.pl

eteryczność

zwiewność, ulotność

SJP.pl

eteryczny

1. dotyczący eteru - związku organicznego; posiadający cechy tegoż związku organicznego
2. delikatny, subtelny; niematerialny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. związany z eterami, bliski ich właściwościom

(1.2) książk. delikatny, subtelny

(1.3) książk. niematerialny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: eteryčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eter m., Eter mos.

przysł. eterycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eterowy, lotny

(1.2) delikatny, subtelny

(1.3) niematerialny

Wiktionary

eteryfikacja

reakcja doprowadzająca do powstania eterów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. reakcja chemiczna, w wyniku której tworzy się eter, najczęściej z alkoholu;

Wiktionary

Eteryfikacja – reakcja chemiczna, w wyniku której z alkoholu tworzy się eter. Typową reakcją eteryfikacji jest reakcja alkoholu z chlorkiem alkilu, np. w celu otrzymania eteru koronowego.

Eteryfikacja może być także wykorzystana do wprowadzenia grupy ochronnej zabezpieczającej grupę hydroksylową związku wielofunkcyjnego podczas dalszych transformacji związku. Przykładowe eterowe grupy ochronne to grupa benzylowa lub trytylowa.

Wikipedia

Przykłady

standard używany przy budowie lokalnych sieci komputerowych

SJP.pl

Ethernet – technika, w której zawarte są standardy wykorzystywane w budowie głównie lokalnych sieci komputerowych. Obejmuje ona specyfikację przewodów oraz przesyłanych nimi sygnałów. Ethernet opisuje również format ramek i protokoły z dwóch najniższych warstw Modelu OSI. Jego pierwotna specyfikacja została podana w standardzie IEEE 802.3.

Wikipedia

ethernetowy

→ Ethernet [czytaj: iternetowy]

SJP.pl

ethos

[czytaj: etos] zbiór norm moralnych i obyczajowych, kodeks zachowań pewnej zbiorowości; etos

SJP.pl

etin

rzecz. Etiopia ż.

:: fż. Etiopka ż.

przym. etiopski

Wiktionary

etiopia

państwo w Afryce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w północno-wschodniej Afryce;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Etiopia graniczy od zachodu z Sudanem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjɔpʲja, AS: etʹi ̯opʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Etiopka ż., Etiopczyk mos., etiopskość ż.

Wikipedia

etiopka

1. gatunek etiopskiego ptaka z podrodziny kaczek;
2. etiopka jednopręga, etiopka trójpręga - afrykańskie gatunki ryb z gromady promieniopłetwych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Etiopii

Wiktionary

Etiopka ("Cyanochen cyanoptera") – gatunek endemicznego dla Etiopii ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjɔpka, AS: etʹi ̯opka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Etiopia ż.

:: fm. Etiopczyk mos.

przym. etiopski

Wiktionary

etiopski

związany z Etiopią

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

wulkan we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Wiktionary

Etna ( Aetna; scn. "Mungibeddu," "Muntagna" lub "Mongibello") – czynny stratowulkan we Włoszech, na wschodnim wybrzeżu Sycylii. Najwyższy i największy w Europie stożek wulkaniczny.

Etna zajmuje powierzchnię co najmniej 1250 km². Wulkan zaczął powstawać ok. 500 tys. lat temu. Pierwsze wzmianki o erupcjach pochodzą z ok. 1500 roku p.n.e. Szacuje się, że od tamtego czasu było ponad 200 wybuchów. Aktualna wysokość to ok. 3357 m n.p.m. (aktywność wulkanu powoduje zmiany wysokości).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Przejechał całą Sycylię, chłonąc wyspę z pociągu i autobusu, od greckich ruin w Dolinie Świątyń nieopodal Agrigento do pokrytej czapą śniegu Etny (…)

Wiktionary

etnarcha

tytuł naczelników okręgów autonomicznych we wschodnich prowincjach imperium rzymskiego

SJP.pl

Etnarcha (gr. ἐθνάρχης – władca ludu) – używany w hellenistycznym kręgu kulturowym tytuł, określający monarchę o pozycji niższej od króla, sprawującego władzę nad określoną wspólnotą etniczną, często wyposażoną kompetencje polityczne, administracyjne lub religijne.

Wikipedia

etnarchia

system rządów w cesarstwie rzymskim, polegający na podziale terytorium między etnarchów

SJP.pl

etneński

→ Etna (wulkan we Włoszech)

SJP.pl

etnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) antrop. grupa osób mających wspólnych przodków, własną tożsamość kulturową i swoją ojczyznę;

Wiktionary

Etnia – wspólnota mająca wspólne mity pochodzeniowe, własną tożsamość kulturową, w tym nazwę, oraz związek z ziemią ojczystą. W ujęciu Anthony’ego Smitha etnie przyczyniły się do powstania ideologii etnicznych i nacjonalizmów, a chociaż narody i ruchy etniczne kształtować się zaczęły w społeczeństwie nowoczesnym, to można mówić o ciągłości kulturowej. Koncepcja ta pomija to, że wytwory kultury, w tym symbole narodowe, w nowoczesnych społeczeństwach nabierają nowych znaczeń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛtʲɲa, AS: etʹńa

Wiktionary

Powiązane:

przym. etniczny

przysł. etnicznie

temsłow. etno-

Wiktionary

etnicznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób etniczny, dotyczący etniczności

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛtʲˈɲit͡ʃʲɲɛ, AS: etʹńičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etniczność ż., etnia ż.

przym. etniczny

Wiktionary

etniczność

→ etniczny

SJP.pl

Wikipedia

Patrz:

etniczny

związany z przynależnością do danego narodu

SJP.pl

etnocentryzm

postawa wyrażająca się w przekonaniu, że kultura własnej grupy społecznej, jako wyższa od innych, jest dla pozostałych kultur punktem odniesienia i kryterium wartościowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

Wiktionary

Etnocentryzm – postawa ujawniająca się przy zetknięciu z innymi kulturami, polegająca na uznawaniu własnego narodu lub grupy etnicznej za szczególnie wartościową oraz na wywyższaniu własnej kultury, którą traktuje się jako miernik w ocenianiu innych grup, co prowadzi często do postaw niechęci, a nawet wrogości.

Wikipedia

Przykłady

1. nauka zajmująca się badaniem powstawania, rozwoju i zróżnicowania kultur różnych ludów; ludoznawstwo, kulturoznawstwo, kulturologia;
2. kierunek studiów zajmujący się tą nauką;
3. wydział wyższej uczelni, w którym wykłada się taki kierunek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka o kulturze ludowej danej społeczności;

Wiktionary

Etnografia (z greckiego: "ethnos -" "lud" i "grapho -" pisać) – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej, jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne bądź też jedną z nich.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. etnograf mos., etnografka ż.

odmiana językowa charakterystyczna dla danej grupy etnicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etn. jęz. język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;

Wiktionary

Etnolekt – odmiana językowa (lekt) właściwa dla jakiejś wyodrębnionej grupy etnicznej, postrzegana jako wyznacznik jej tożsamości. W ścisłej klasyfikacji lingwistycznej etnolekt może odpowiadać takim jednostkom, jak: gwara (poddialekt), dialekt, zespół dialektów, język czy też kompleks językowy. Etnolekt można rozumieć jako zbiór bardzo zbliżonych do siebie idiolektów (odmian indywidualnych).

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Przez niektórych językoznawców za etnolekt może zostać uznany śląski.

etnologiczny

→ etnologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etnologią, dotyczący etnologii

Wiktionary

Patrz:

etnologia

Przykłady

(1.1) Instytut sorabistyki zajmuje się językami górno- i dolnołużyckim i ich wariantami, literaturą i kulturą Łużyczan, jak też kulturalno-historycznymi i etnologicznymi kwestiami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etnologia ż., etnolog mos., etnolożka ż.

Wiktionary

etnolożka

→ etnolog

SJP.pl

Patrz:

etnolog

etnometodolog

socjolog badający codzienne interakcje, w trakcie których ludzie interpretują wzajemne zachowania oraz konstruują poczucie sensu i realności porządku społecznego

SJP.pl

etnometodologia

nauka badająca potoczne metody, za pomocą których ludzie wytwarzają przeświadczenie o istnieniu porządku społecznego

SJP.pl

Wikipedia

etnomuzykolog

specjalista w dziedzinie etnomuzykologii

SJP.pl

etnomuzykologia

dział muzykologii, badający muzykę ludu jako grupy etnicznej; etnografia muzyczna, folklorystyka muzyczna

IPA: ɛtˈnɔ̃ɲĩm, AS: etnõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etnonimia ż.

Wiktionary

etnonimia

rzeczownik, rodzaj żeński

1. grupa ludzi o wspólnym pochodzeniu i kulturze odczuwająca więź grupową; grupa etniczna;
2. zespół cech kultury danej grupy etnicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) antrop. socjol. grupa etniczna;

Powiązane:

rzecz. etnosocjologia ż., etnosocjolog mos. / ż.

Wiktionary

etognozja

Przykłady

(1.1) Etoksylowane alkohole tłuszczowe mogą stanowić cenny kompozyt praktycznie każdej chemii użytkowej. Wiele związków wywodzących się z tej grupy zalicza się do doskonałych surfaktantów, emulgatorów oraz środków dyspergujących.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etoksylan m., etoksylowanie n., etoksylacja ż.

czas. etoksylować ndk.

przym. etoksylanowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) oksyetylenowany

Wiktionary

etoksylowy

grupa etoksylowa - grupa zawierająca atom tlenu przyłączony do etylu

SJP.pl

etol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Etolii

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Etolczyk mos., Etolia ż., Etolka ż.

przym. etolski

Wiktionary

etola

kobiecy szal lub pelerynka z futra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Niecały rok temu można było podziwiać jej ciało okryte tylko futrzaną etolą na niezwykle zmysłowych zdjęciach w niemieckim „Sternie”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɔla, AS: etola

Wiktionary

kraina historyczna w środkowej Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w starożytnej Grecji

Wiktionary

Etolia – górzysta kraina w starożytnej Grecji, od południa ograniczona Zatoką Patraską i Koryncką, zamieszkana przez Etolów. Największe znaczenie miała w III wieku p.n.e., w czasach istnienia Związku Etolskiego.

Obecnie terytorium Etolii wraz z historyczną Akarnanią wchodzi w skład jednostki administracyjnej Etolia-Akarnania w regionie Grecja Zachodnia.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Etolia odegrała istotną rolę w trzecim wieku p.n.e..

Wiktionary

rzecz. Etolia ż.

:: fm. Etol mos., Etolczyk mos.

przym. etolski

Wiktionary

etolog

specjalista w dziedzinie etologii

SJP.pl

etologia

1. nauka zajmująca się badaniem zachowań i obyczajów ludzi, powiązanych z ich funkcjonowaniem w społeczeństwie;
2. nauka o zachowaniu się zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nauka o zachowaniu się zwierząt;

(1.2) filoz. nauka badająca powstawanie charakteru i sposobu zachowania się człowieka

Wiktionary

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛtɔˈlɔɟja, AS: etoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etolog m.

przym. etologiczny

Wiktionary

etologiczny

→ etologia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. związany z etologią, dotyczący etologii

(1.2) filoz. związany z etologią, dotyczący etologii

Wiktionary

Patrz:

etologia

Wymowa:

IPA: ˌɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: etoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etologia ż., etolog m.

Wiktionary

etolożka

→ etolog

SJP.pl

Patrz:

etolog

etolski

przymiotnik od: Etolia (kraina starożytnej Grecji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zespół norm, wartości, kryteria charakteryzujące określone środowisko, grupę ludzi;

Wiktionary

Etos (z gr. εθος "zwyczaj" lub ηθος "usposobienie") – realizowany i obowiązujący w grupie społecznej, społeczności czy kategorii społecznej zbiór idealnych wzorów kulturowych (ideałów), jasno określonych. Dzięki zaangażowaniu w realizację tych wzorów zachowań uwidaczniają się wartości danej grupy oraz kształtuje się obraz wyidealizowanego stylu życia.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W naszym przedsiębiorstwie zatrudniamy chętnie etranżerów.

rzecz. Etruria ż., etruski mrz.

:: fż. Etruska ż.

przym. etruski

Wiktionary

etruska

przymiotnik od: Etruria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. etn. przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Etrusk

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Etruski cieszyły się większą swobodą od kobiet w Grecji czy Rzymie, czego przykładem jest prawo uczestniczenia w ucztach u boku mężów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtruska, AS: etruska

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Etruria ż.

:: fm. Etrusk m.

przym. etruski

Wiktionary

etruski

przymiotnik od: Etruria

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Etrurii lub Etrusków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język Etrusków;

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Do arcydzieł sztuki etruskiej należą sarkofagi z Caere przedstawiające małżonków.

Etruskologia – historyczna nauka interdyscyplinarna, dział filologii klasycznej, której przedmiotem zainteresowań i badań jest starożytna cywilizacja Etrusków, wchłonięta przez Rzym w czasach republiki.

Za prekursora etruskologii można uznać szkockiego historyka, Thomasa Dempstera, który z polecenia Wielkiego Księcia Toskanii Kosmy II napisał dzieło pt. "De Etruria Regali Libri Septem".

Wikipedia

rzecz. etruskologia ż., etruskolog mos.

Wiktionary

etruskolożka

→ etruskolog

SJP.pl

Patrz:

etruskolog

etruskowie

starożytny lud mieszkający w Etrurii, krainie w środkowej Italii; Tyrrenowie

SJP.pl

Wikipedia

etryngit

minerał, uwodniony krzemian wapnia; ettringit

SJP.pl

ettringit

[czytaj: etringit] minerał, uwodniony krzemian wapnia; etryngit

SJP.pl

Ettringit – bardzo rzadki minerał, będący uwodnionym siarczanem wapnia i glinu.

Nazwa pochodzi od jego typowej lokalizacji – Ettringen w Niemczech.

Wikipedia

etui

futerał, puzderko do przechowywania drobiazgów, pokrowiec na okulary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. książk. futerał, pudełko lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób zgodny z etyką

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kopciuszka uważa się za kobietę etycznie doskonałą.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etyczność ż., etyk mos., etyka ż.

Wiktionary

etyczny

przymiotnik od: etyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z etyką, dotyczący etyki

(1.2) zgodny z zasadami etyki

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Nadeszły czasy wyboru – wyboru wszystkiego: religii, ustroju, języka, obyczaju, wzorców osobowych, wartości estetycznych i etycznych.

(1.2) Dla wielu weganizm to wybór etyczny i kwestia szacunku do zwierząt jako czujących stworzeń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: etyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etyka ż., etyk m., etyczność ż.

przysł. etycznie

przym. bezetyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) moralny

Wiktionary

etyk

autor rozpraw o etyce, pisarz poruszający zagadnienia etyki; wykładowca etyki

SJP.pl

IPA: ˈɛtɨka, AS: etyka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etyk m., etyczka ż., etyczność ż.

przym. etyczny

przysł. etycznie

Wiktionary

Synonimy:

(1.2) moralność

Wiktionary

etykieciarka

urządzenie do nanoszenia etykiet

SJP.pl

Wikipedia

etykieta

1. obowiązujący sposób zachowania się w jakimś środowisku; formy towarzyskie, konwenans;
2. nalepka na towarze lub opakowaniu z informacjami o nim;
3. tabliczka z nazwą i opisem eksponatu;
4. ogólna, powierzchowna opinia o kimś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;

(1.2) nalepka na produkcie zawierająca jego nazwę, zawartość, cenę itp.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

etykieta, kurtuazja – zbiór norm zachowania, zwyczajów i form towarzyskich (savoir-vivre) obowiązujący w określonej grupie społecznej lub środowisku (np. etykieta dworska – ceremoniał dworski, różny n...
etykieta dworska – grzecznościowe zasady zachowania przyjęte na dworach
etykieta dyplomatyczna – protokół dyplomatyczny
netykieta – etykieta obowiązująca użytkowników Internetu
etykieta – informacja umieszczana bezpośrednio na produkcie lub jego opakowaniu informująca sprzedawcę i kupującego o cechach produktu, producencie, dacie ważności, cenie itp. też metka
etykieta zastępcza
etykieta – nazwa zmiennej objaśnianej w uczeniu maszynowym
etykieta instrukcji (informatyka)
etykietowanie, stygmatyzacja – termin z zakresu psychologii i psychiatrii
Etykieta – widżet

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Na każdym towarze w sklepie wymagana jest etykieta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɨˈcɛta, AS: etyḱeta

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etykietowanie n.

:: zdrobn. etykietka ż.

czas. etykietować

przym. etykietalny

rzecz. etykieta ż., etykietowanie n.

czas. etykietować ndk.

przym. etykietowy

Wiktionary

(1.1) chem. zob. eten.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

etylen (węglowodór)
etylen (grupa funkcyjna)

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Etylen jest hormonem roślinnym, stymulującym opadanie liści, dojrzewanie owoców, starzenie się roślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɨlɛ̃n, AS: etylẽn

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etylenizacja ż.

przym. etylenowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eten

Wiktionary

etylenizacja

przyspieszenie procesu dojrzewania owoców lub warzyw przez oddziaływanie na nie gazowym etylenem

SJP.pl

etylenodiamina

zasada organiczna, lotna ciecz o zapachu amoniaku; stosowana jako przyspieszacz wulkanizacji kauczuku

SJP.pl

Etylenodiamina, #PATRZ en – organiczny związek chemiczny z grupy amin. W warunkach normalnych jest bezbarwną cieczą o charakterystycznym zapachu podobnym do amoniaku. Jest umiarkowanie mocną zasadą aminową. Szeroko stosowana w przemyśle chemicznym jako składnik wielu syntez chemicznych. Roczna produkcja światowa w roku 1998 wyniosła ok. 500 tys. ton.

Wikipedia

etylenowy

związany z etylenem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący etylenu

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etylen mrz.

Wiktionary

etylina

rodzaj benzyny o wyższej liczbie oktanowej uzyskanej poprzez zmieszanie jej z płynem etylowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa handlowa benzyny o wyższej liczbie oktanowej uzyskanej poprzez zmieszanie jej z środkiem przeciwstukowym

Wiktionary

Etylina – nazwa handlowa benzyny silnikowej, sprzedawanej przez Centralę Produktów Naftowych, w której jako środek przeciwstukowy stosowany był tetraetyloołów, PbEt4. Z czasem zaniechano używania etyliny w pojazdach lądowych i w maszynach, na rzecz benzyny bezołowiowej, czyli takiej, w której liczbę oktanową podnoszą związki niezawierające ołowiu, np. eter "tert"-butylowo-metylowy ( MTBE).

etymolog

Przykłady

(1.1) Etymologicznie nazwa Medziugorie oznacza miejscowość położoną pomiędzy górami.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. etymologia ż., etymolog mos., etymolożka ż., etymon mrz., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

czas. etymologizować ndk., zetymologizować dk.

przym. etymologiczny

Wiktionary

etymologiczny

1. związany z pochodzeniem wyrazu;
2. związany z etymologią lub etymologiem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. podstawa etymologiczna wyrazu lub związku wyrazowego

Wiktionary

Przykłady

(1.1) geogr. zob. Eubeja.

rzecz. Eubejczyk mos., Eubejka ż.

przym. eubejski

członek zakonu Ojców od Najświętszego Sakramentu

SJP.pl

eucharystia

1. sakrament chrześcijański;
2. hostia spożywana w czasie aktu przyjęcia tego sakramentu;
3. msza w kościele katolickim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;

(1.2) rel. postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;

(1.3) rel. porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eucharystia – sakrament (Komunia)
Msza – celebracja liturgiczna

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Najświętsza Eucharystia dopełnia wtajemniczenie chrześcijańskie.

(1.2) Pogłębiając wiarę w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii, Kościół uświadomił sobie sens milczącej adoracji Chrystusa obecnego pod postaciami eucharystycznymi.

(1.3) Tylko kapłani ważnie wyświęceni mogą przewodniczyć Eucharystii i konsekrować chleb i wino, aby stały się Ciałem i Krwią Pana.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛw.xa.rɨˈsti.a

Wiktionary

Powiązane:

przym. eucharystyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) komunia

(1.2) komunia, hostia, ciało Pańskie, krew Pańska, Boże Ciało, Najświętszy Sakrament

(1.3) komunia, msza, celebracja eucharystyczna, zgromadzenie eucharystyczne, celebra, koncelebra, koncelebrowanie

Wiktionary

eucharystka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii

SJP.pl

eucharystyczny

→ eucharystia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

Wiktionary

Patrz:

eucharystia

Przykłady

(1.1) O. Witosław wziął udział w kongresie eucharystycznym w Wiedniu.

(1.1) Panie z sodalicji mariańskiej poszły na adorację eucharystyczną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: eu̯χarystyčny

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eucharystia ż.

Wiktionary

eucheriusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Liturgia wspomina św. Eucheriusza, biskupa Lyonu, 16 listopada.

Wiktionary

euchologion

prawosławna księga liturgiczna dla kapłanów i diakonów

SJP.pl

Euchologion (gr. bizant. Εὐχολόγιον, od euche „modlitwa” + lego „zbieram”), trebnik ( тре́бникъ, od trieba „potrzeba”) – prawosławna księga liturgiczna przeznaczona dla kapłanów i diakonów, zawierająca porządek obrzędów niewchodzących w skład cyklu dobowego nabożeństw oraz sakramentów i poświęceń (wielki euchologion) lub tylko sakramentów i poświęceń (mały euchologion); odpowiednik Rytuału Rzymskiego w Kościele łacińskim.

Wikipedia

euchromatyna

luźno zespiralizowana chromosomowa chromatyna

SJP.pl

Euchromatyna – rozluźniona forma chromatyny. Może ulegać całkowitej dekondensacji, gdyż luźny jej stan jest jednym z warunków koniecznych do procesu transkrypcji. Najważniejszym składnikiem euchromatyny jest DNA. Euchromatyna zawiera głównie geny aktywne transkrypcyjnie. W wyniku kondensacji euchromatyny dochodzi do powstania chromatyny zwartej (heterochromatyny), która w okresach wzmożonej aktywności transkrypcyjnej może ponownie przekształcać się (dekondensować) w chromatynę luźną.

Wikipedia

eucrasia

[czytaj: eukrasja] w medycynie starożytnych Greków: właściwy, normalny skład cieczy (soków) w ustroju

SJP.pl

eudajmonia

w starożytnej etyce: pełnia osobistego szczęścia, poczucie spełnienia wynikające z godnego życia; eudemonia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów;

(1.1) filoz. stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

Wikipedia

eudimorfodon

rodzaj zauropsyda z rzędu pterozaurów

SJP.pl

Eudimorfodon ("Eudimorphodon") – pterozaur z rodziny Campylognathoididae

Żył w okresie późnego triasu (noryk), ok. 216-203 mln lat temu, na terenach obecnej Europy. Długość ciała ok. 70-100 cm, wysokość ok. 20 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 1-1,2 m, masa ok. 2 kg. Jego szczątki znaleziono we Włoszech, w okolicach miasta Bergamo.

Wikipedia

eudiometr

aparat do zbierania i pomiaru objętości gazów

SJP.pl

Wikipedia

eudocja

imię żeńskie

SJP.pl

eudokia

imię żeńskie

SJP.pl

Eudokia, Eudocja, "Flavia Eudocia" (439–474?) – starsza córka cesarza Walentyniana III, żona Palladiusza, syna cesarza Petroniusza Maksymusa, a także Huneryka, syna króla Wandalów Genzeryka. Jej młodszą siostrą była Placydia, żona cesarza Olibriusza.

Wikipedia

eudokim

imię męskie

SJP.pl

eudoksja

rodzaj roślin z rodziny goryczkowatych

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eudoksja – imię żeńskie
eudoksja – stadium rozwojowe rurkopławów

Wikipedia

eudoksjusz

imię męskie

SJP.pl

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eufemia – imię żeńskie
Eufemia (zm. ok. 524) – cesarzowa bizantyńska, żona Justyna I
święta Eufemia – męczennica chrześcijańska, święta Kościoła katolickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego
Eufemia – księżniczka morawska, córka Ottona II Czarnego i Zofii z Bergu
Eufemia – księżniczka ziębicka, władczyni księstwa ziębickiego, córka Bolka III i Eufemii bytomskiej
Eufemia (żona Siemowita III) (ok. 1319–1359/62) – żona Siemowita III
Eufemia Giedyminówna (zm. 1342) – żona Bolesława Jerzego II, księżna halicka
Eufemia głogowska (przed 1253 – przed 1275) córka Konrada I, księcia głogowskiego
Eufemia (Eufeme, gr. Euphemia) – w mitologii greckiej uosobienie elokwencji
Eufemia de Ross – królowa Szkocji, córka Aodha, earla Ross, i Małgorzaty Graham
Eufemia kujawska – księżniczka kujawska, księżna halicka i włodzimierska, córka Kazimierza I i Eufrozyny
Eufemia Odonicówna – księżniczka wielkopolska, księżna opolsko-raciborska, córka Władysława Odonica i Jadwigi

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Pani Eufemio, proszę nas kiedyś odwiedzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈfɛ̃mʲja, AS: eu̯fẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eufemiusz mos.

Wikipedia

eufemio

forma rzeczownika.

(1.1) W. lp. od: Eufemia

Wiktionary

eufemistycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób zmiękczony, unikający dosadnego wyrażenia

(1.1) eufemiczny

Wiktionary

eufemiusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Eufemiusz, Eufemian – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „pomyślnie wróżący”, „przychylny”.

Spotykane jeszcze w XIX wieku. W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, nie wykazano mężczyzn o imieniu Eufemiusz/Eufemian nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. Eufemia ż.

Wiktionary

eufemizacja

złagodzenie wypowiedzi przez zastąpienie wyrażeń drażliwych, nieprzyzwoitych lub drastycznych bardziej oględnymi, delikatniejszymi

SJP.pl

eufemizm

złagodzenie;
1. wyraz, wyrażenie lub zwrot używany zamiast innego, którego chce się uniknąć ze względów obyczajowych, politycznych, religijnych itp., np. "zasnąć na wieki" zamiast "umrzeć"; określenie peryfrastyczne;
2. w filmoznawstwie: przedstawienie scen drastycznych za pomocą łagodniejszych obrazów filmowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;

(1.1) jęz. wyraz, fraza lub zdanie mające strukturę fonetyczną skutkującą w harmonijnym i przez to przyjemnym akustycznie jego brzmieniu, też: to przyjemne brzmienie;

(1.2) jęz. celowe rymowanie wyrazów występujących w tej samej wypowiedzi, zazwyczaj dla efektu komicznego

(1.3) jęz. unikanie i często za tym idąca redukcja trudnych w wymowie zbitek głoskowych

(1.5) liter. dział poetyki zajmujący się eufonią (1.4)

(1.6) muz. zgodność i współbrzmienie tonów

(1.7) spec. w logopedii: czysta postać głosu ludzkiego

Wiktionary

Eufonia ( εὐφωνία "euphonia" „piękne brzmienie”) – nazwa zbiorcza dla wszystkich typów organizacji naddanej tekstu w jego warstwie brzmieniowej, które w jakimś okresie uważane są za estetycznie dodatnie. Eufonia to przyjemny brzmieniowo ton wypowiedzi, harmonijny dobór dźwięków.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Bo to piękno układa się także z brzmienia słów, z eufonii, z nich „bierze się mówienie”.

dział poetyki zawierający teoretyczną wiedzę o harmonijnym doborze głosek; eufonia

SJP.pl

Eufonologia – nauka o brzmieniowym ukształtowaniu tekstu literackiego, nazywana również fonetyką poetycką, fonostylistyką lub fonoestetyką. Niekiedy używa się też nazwy eufonia, które jest dwuznaczne, ponieważ oznacza również przedmiot badania tej nauki. W kręgu zainteresowania eufonologii znajdują się różne odmiany instrumentacji głoskowej i wpływ stosowania fonetycznych środków stylistycznych na znaczenie utworu.

Wikipedia

euforbia

roślina zielna lub drzewiasta z rodziny wilczomleczowatych, zawierająca w pędach sok mleczny, uprawiana w celach ozdobnych; wilczomlecz, ostromlecz

SJP.pl

euforia

1. stan zadowolenia, uniesienia i radosnego podniecenia;
2. chorobliwy stan nieuzasadnionej wesołości, pozornie dobrego samopoczucia i nienaturalnego podniecenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

SJP.pl

eufracki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Eufratem, dotyczący Eufratu

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W 1867 roku problem szybkiego połączenia z Indiami pojawił się w związku z powstaniem sipajów. Powstał wówczas projekt tzw. kolei eufrackiej przewidujący budowę linii między Aleksandrettą nad Morzem Śródziemnym a Basrą.

(1.1) Ojciec zagłębiał się w rozmyślaniach, a ja przypatrywałam się topolom eufrackim rosnącym w rejonie Himsu.

(1.1) Zdaniem historyków religii eufrackich, główną formą rytuału pogrzebowego była lamentacja religijna, której wzorem były gorzkie żale śpiewane nad Tamuzem, bogiem rolnictwa.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eufrat mrz.

przym. eufratowy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eufratowy

Wiktionary

eufrat

rzeka w Turcji, Syrii i Iraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Wiktionary

Eufrat ( Εὐφράτης "Eufrates"; także Firat, ‏الفرات‎, "Nahr al-Furat", Ferat) – obok Tygrysu jedna z dwóch największych rzek Mezopotamii. Nazwa „Eufrat” ma korzenie w języku akadyjskim, w którym określano ją mianem "Purattu", w perskiej wersji "Ufrattu", co oznaczało „dobro”, a z kolei z perskiej formy pochodzi nazwa grecka "Euphrates".

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W dorzeczu Eufratu i Tygrysu rozwijały się starożytne cywilizacje.

Wiktionary

imię męskie

SJP.pl

eufrosyne

w mitologii greckiej: jedna z charyt, duch natury z orszaku Afrodyty, uosabiający bujność przyrody, wcielenie piękna i miłosnego powabu

SJP.pl

eufrozyna

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) mit. jedna z mitologicznych Charyt;

Wiktionary

Eufrozyna – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa "euphrosýne" oznaczającego radość. Eufrosyne była jedną z mitologicznych Gracji, bogiń wdzięku i radości.

euganejski

nazwisko

SJP.pl

eugenia

niskie drzewo lub krzew z rodziny mirtowatych; drzewo goździkowe, goździkowiec, jambłusznik goździkowy, eugenka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 45;

Wiktionary

Eugenia – imię pochodzenia greckiego, żeńska forma męskiego imienia Eugeniusz.

Wiktionary

eugeniczny

→ eugenika

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

(1.2) biol. rzad. związany z dziedzicznością, dotyczący dziedziczności

Wiktionary

Patrz:

eugenika

teoria głosząca doskonalenie ludzi i zwierząt poprzez selektywne rozmnażanie i zaniechanie reprodukcji osobników mniej wartościowych

SJP.pl

(1.1) Generał Eugeniusz Kuszko w imieniu naczelnego dowódcy WP odczytał rozkaz o odznaczeniu pośmiertnym czołowych bohaterów powstania w getcie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ, AS: eu̯gẽńuš

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eugeniuszowa ż., Gienia ż.

:: fż. Eugenia ż.

bezbarwny związek organiczny, oleista ciecz będąca głównym składnikiem olejku goździkowego; stosowany w stomatologii jako środek odkażający

SJP.pl

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów

SJP.pl

Wikipedia

euhelopy

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów

SJP.pl

Euhelopy ( Euhelopodidae) – rodzina zauropodów z grupy Titanosauriformes.

Żyły we wczesnej kredzie i być może także w późnej kredzie (między cenomanem a santonem, przy założeniu, że do tej rodziny należał rodzaj "Erketu") na obecnych terenach wschodniej Azji. Ich szczątki znajdowano na terenie Chin, a być może także Mongolii, Laosu i Tajlandii.

Wikipedia

euhemer

Euhemer z Messeny lub Akragas ( Εὐήμερος "Euhémeros", IV/III p.n.e.) – filozof i podróżnik grecki. Autor zachowanego we fragmentach opisu podróży Ἱερὰ ἀναγραφή "Hiera anagraphe" ("Święte Pismo"), w którym mówi o swoich podróżach po Oceanie Indyjskim na fikcyjną wyspę Panchai, gdzie istniało idealne państwo Panchajów (zob. utopia).

Wikipedia

euhemerystyczny

→ euhemeryzm

SJP.pl

Patrz:

euhemeryzm

Euhemeryzm – teoria, zgodnie z którą wyobrażenia bogów powstały w wyniku deifikacji wybitnych ludzi z przeszłości, np. władców, herosów.

Termin wywodzi się od Euhemera z Messany, autora poematu opisującego podróż po Oceanie Indyjskim, w trakcie której miał odkryć grobowce Zeusa i jego braci. W nowożytności odnowicielem tego poglądu był angielski religioznawca Herbert Spencer.

Wikipedia

eukajryt

minerał, selenek miedzi i srebra

SJP.pl

eukaliptol

organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym otrzymywanym z eukaliptusa, piołunu i rozmarynu; cyneol

SJP.pl

eukaliptus

1. Eucalyptus, drzewo lub krzew z rodziny mirtowatych, o wiecznie zielonych, skórzastych liściach oraz najczęściej białych kwiatach;
2. farm. olejek eteryczny otrzymywany z liści drzewa o tej samej nazwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dendr. nazwa systematyczna|Eucalyptus|L'Hér.|ref=tak., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Szerokie doliny leżące między łagodnymi pagórkami porośnięte były skrubem, to jest krzaczastą, kłującą gęstwiną wiecznie zielonych skarłowaciałych akacji i eukaliptusów.

Wiktionary

Powiązane:

przym. eukaliptusowy

Wiktionary

eukaliptusowy

przymiotnik od: eukaliptus

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eukaliptusem, dotyczący eukaliptusa

(1.2) wykonany z drewna lub innej części eukaliptusa

(1.3) będący częścią eukaliptusa

Wiktionary

Przykłady

(1.2) Komary nie znoszą zapachu olejku kamforowego, goździkowego, eukaliptusowego, anyżowego i kwiatu dzikiego bzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwkalʲiptuˈsɔvɨ, AS: eu̯kalʹiptusovy

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eukaliptus m.

Wiktionary

eukariont

organizm żywy zbudowany z komórek eukariotycznych tj. posiadających jądra komórkowe; jądrowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami

(1.2) biol. syst. organizm należący do królestwa eukariontów

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eukarionty lm. nmos.

przym. eukariotyczny

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) jądrowiec

(1.2) jądrowiec

Wiktionary

eukarionty

organizm żywy zbudowany z komórek eukariotycznych tj. posiadających jądra komórkowe; jądrowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. biol. nazwa systematyczna|Eucaryota|Whittaker|ref=tak., domena obejmująca organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami;

(1.1) Komórki eukariotyczne są z zasady znacznie większe od prokariotycznych.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eukariont mzw., eukarionty lm. nmos.

Wiktionary

euker

gra karciana

SJP.pl

Euker (ang. Euchre) – gra karciana dla 4 osób grających w parach podobna do Ecarté. Polega na braniu lew. Wymyślili ją przybywający do Stanów niemieccy emigranci. Prawdopodobnie gra jest matką jokera z 2 powodów: podobna wymowa i drugi ważniejszy – wcześniej jokerem była biała karta zastępcza, z czasem pojawiał się na niej obrazek.

Wikipedia

euklaz

minerał, berylokrzemian glinu

SJP.pl

Euklaz – rzadki i szlachetny minerał klasy krzemianów wyspowych.

Nazwa pochodzi od greckiego "εὖ" oznaczającego "łatwo" i "κλάσις" = "pęknięcie", co nawiązuje do jego doskonałej łupliwości. Euklaz został po raz pierwszy zgłoszony z okręgu Orenburg na rosyjskim Uralu, gdzie występuje z innymi materiałami szlachetnymi i złotem w żwirach strumieniowych. Jego typową lokalizacją jest Ouro Preto w stanie Minas Gerais w Brazylii.

Wikipedia

euklides

(IV/III w. p.n.e.) matematyk grecki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) grecki matematyk;

Wiktionary

Euklides z Aleksandrii ( Εὐκλείδης, "Eukleides", ur. ok. 365 p.n.e., zm. ok. 270 p.n.e.) – grecki matematyk i fizyk, przez większość życia działający w Aleksandrii.

rzecz. Euklides m.

przym. Euklidesowy, nieeuklidesowy

Wiktionary

euknemezaur

rodzaj dinozaura z podrzędu zauropodomorfów

SJP.pl

Euknenezaur ("Eucnemesaurus") – dinozaur z grupy zauropodomorfów.

euksenit

minerał, tlenek ziem rzadkich

SJP.pl

Euksenit – minerał z gromady tlenków. Nazwa pochodzi z języka greckiego i znaczy "przyjazny dla obcych", gdyż w jego strukturze może występować zamiennie wiele różnych pierwiastków chemicznych.

Wikipedia

eulajos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

Wikipedia

eulaliuszostwo

Eulaliusz z małżonką; Eulaliuszowie

SJP.pl

eulaliuszowie

Eulaliusz z małżonką; Eulaliuszostwo

SJP.pl

eulaliuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Eulaliusza lub z nim związany

SJP.pl

euler

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym wykonywany z wyskoku tyłem i z lądowaniem na lewej nodze

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Leonhard Euler – szwajcarski matematyk
- liczba Eulera – stała matematyczna
Hans von Euler-Chelpin – szwedzki chemik organik, biochemik, laureat Nagrody Nobla z chemii 1929
Ulf von Euler – szwedzki fizjolog, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny 1970
(2002) Euler – planetoida
„Euler” – francuski okręt podwodny z okresu I wojny światowej
Euler – skok wykonywany w łyżwiarstwie figurowym

Wikipedia

eulogia

chleb błogosławiony, opłatek

SJP.pl

Wikipedia

eulogiusz

imię męskie

SJP.pl

Eulogiusz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wśród patronów – św. Eulogiusz z Tarragony, diakon, spalony na stosie w 259, św. Eulogiusz, biskup Edessy (zm. w 383), św. Eulogiusz z Kordoby, męczennik, ścięty w 859, a także św. Eulogiusz Aleksandryjski, patriarcha Aleksandrii, zm. w 608.

Wikipedia

eumenida

każda z trzech bogiń zemsty, które prześladowały zdrajców, wiarołomców i przestępców; Eumenida, Erynia, erynia

SJP.pl

eumolpos

Wikipedia

eunice

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eunice – miasto w stanie Luizjana, w parafii St. Landry
Eunice – miasto w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Lea
Eunice – rodzaj wieloszczetów z rodziny Eunicidae.
– intensywny sztorm, cyklon pozatropikalny (część europejskiego sezonu wichur 2021-2022

Wikipedia

eunika

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Eunika – imię żeńskie pochodzenia greckiego, składające się ze słów "eu" „dobrze” i "níke" „zwycięstwo”. Imię rozsławił Henryk Sienkiewicz, który nadał je w powieści "Quo vadis" Eunice, ukochanej Petroniusza.

Imię występuje w Biblii. Nosiła je matka Tymoteusza, wzmiankowana w 2. Liście do Tymoteusza (2 Tm 1, 5).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛwʲˈɲika, AS: eu̯ʹńika

Wiktionary

eunomia

1. metoda zarządzania, w której informacje o działaniach firmy są dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron, w szczególności dla pracowników; jawność, transparentność;
2. dostojka eunomia - gatunek motyla z rodziny rusałkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

eunomia – polska nazwa gatunkowa, np. Dostojka eunomia
eunomia – łacińska nazwa gatunkowa, np. Boloria eunomia
Eunomia – planetoida o numerze katalogowym 15
Eunomia – imię żeńskie
Rodzina planetoidy Eunomia

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Babka Eunomia zwiedziła Rzym.

Wiktionary

eunuch

mężczyzna pozbawiony jąder; kastrat; rzezaniec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna z wyciętymi jądrami;

(1.2) daw. sługa dworski, pokojowiec

Wiktionary

Eunuch (gr. „strażnik łoża”, od "eune" – „łoże” i "echein" – „trzymać, mieć”) – wykastrowany mężczyzna lub chłopiec. Inne dawne określenia to trzebieniec i rzezaniec. Niekiedy uznawani za trzecią płeć.

Kastrowano ich z przyczyn religijnych, medycznych, jako karę (dla homoseksualistów, gwałcicieli i cudzołożników), jako sposób pohańbienia przeciwnika pokonanego na wojnie, z powodów seksualnych, politycznych oraz dla ułatwienia dzieciom kariery dworskiej albo kościelnej.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) I przyszły służące Estery i jej eunuchowie, i opowiedzieli jej o tym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwnux, AS: eu̯nuχ

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eunuchoid m., eunuchoidyzm m.

przym. eunuszy

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) kastrat, rzezaniec, trzebieniec

Wiktionary

eunuchoid

mężczyzna dotknięty eunuchoidyzmem, czyli niedoczynnością hormonalną jąder, która zaistniała po okresie pokwitania; impotent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. psych. osobnik mający cechy eunucha

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eunuch m., eunuchoidyzm m.

przym. eunuszy

Wiktionary

eunuchoidalny

→ eunuchoid

SJP.pl

Patrz:

eunuchoid

eunuchoidyzm

niedoczynność jąder skutkująca niedorozwojem fizycznych i psychicznych cech męskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. psych. zaburzenie hormonalne spowodowane niedoczynnością jąder;

Wiktionary

Eunuchoidyzm – zaburzenie hormonalne występujące u osobników męskich, rozwijające się wskutek trwającej dłuższy czas niedoczynności hormonalnej jąder. Może być wrodzone (na przykład wskutek wrodzonego braku jąder – anorchii), bądź nabyte – wskutek kastracji, przebytego zapalenia jąder (na przykład z powodu świnki) lub skrętu jądra.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. eunuchoid m., eunuch mos.

Wiktionary

eunuchowatość

potocznie: brak zdecydowania i wyrazistości; bezpłciowość, nijakość

SJP.pl

eunuszy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eunuchem, dotyczący eunucha

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eunuch m., eunuchoid mos.

Wiktionary

euoplocefal

rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów; stereocefal, skolozaur

SJP.pl

Euoplocefal ("Euoplocephalus") – rodzaj wymarłych gadów z rodziny ankylozaurów.

Dinozaur zamieszkujący tereny dzisiejszej Ameryki Północnej, USA (Montana) i Kanady (Alberta). Obejmuje 1 znany nam gatunek i 1 prawdopodobny:

Wikipedia

euparkeria

rodzaj niewielkiego gada z podgromady diapsydów

SJP.pl

Euparkeria – rodzaj niewielkiego archozauromorfa z grupy Archosauriformes. Żył we wczesnym triasie, około 248 milionów lat temu. Jego szczątki odkryto tylko na jednym stanowisku w regionie Karoo. Znane są skamieniałości zaledwie kilku osobników. Nazwa "Euparkeria" nawiązuje do nazwiska W. K. Parkera.

Wikipedia

eupatoria

miasto na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

członek rodu arystokratycznego w starożytnych Atenach

SJP.pl

Eupatrydzi (gr. "εὐπατρίδαι, eupatridai" w l.p. "εὐπατρίδης, eupatrídēs" „z dobrego ojca” od "εὖ, eu" „dobry”, "πατήρ, pater" „ojciec” i "-ίδης, -ides" przyrostek oznaczający bycie synem) – ateńska arystokracja rodowa, szlachta, warstwa wielkich posiadaczy ziemskich.

Wikipedia

eupelagial

powierzchniowe wody otwarte mórz, oceanów i jezior; epipelagial

SJP.pl

euploidia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) genet. stan, w którym komórka lub organizm posiada prawidłową, całkowitą liczbę zestawów chromosomów, będącą wielokrotnością podstawowej liczby haploidalnej dla danego gatunku

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. euploid m., euploidalność ż.

Wiktionary

eur

euro (skrót stosowany przede wszystkim przy podawaniu kursu tej waluty)

SJP.pl

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eur-li-Romin – walońska nazwa miejscowości Heure-le-Romain
Eur-li-Tîxhe – walońska nazwa miejscowości Diets-Heur
EUR

Wikipedia

eur.

skrót od: europejski

SJP.pl

eurak

potocznie: euro

SJP.pl

euras

potocznie: euro

SJP.pl

eurasier

[czytaj: ojrazjer lub jurejzjer] rasa psów o bujnym owłosieniu i wyglądzie szpica, pochodząca z Niemiec

SJP.pl

Eurasier – rasa psów należąca do grupy 5 FCI - szpiców i psów pierwotnych, zaklasyfikowana do sekcji szpiców azjatyckich i ras pokrewnych. Typ lisowaty. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

euratom

ang. European Atomic Energy Community, Europejska Wspólnota Energii Atomowej, międzynarodowa organizacja zajmująca się wieloma sprawami dotyczącymi wykorzystywania energii atomowej

SJP.pl

eurazja

kontynent obejmujący Europę i Azję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. największy superkontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Wymowa:

IPA: ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci, AS: eu̯razʹi ̯atycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eurazja ż.

Wiktionary

eurazjatyzm

ruch polityczny powstały na początku lat 20. XX wieku w środowisku białej emigracji, zakładający, że cywilizacja rosyjska nie stanowi europejskiej części cywilizacji zachodniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) polit. jedna z ważniejszych szkół w tradycji rosyjskiej geopolityki;

Wiktionary

Eurazjatyzm ( евразийство, "jewrazijstwo") – rosyjski ruch intelektualny i polityczny, zapoczątkowany w latach 20. XX wieku w środowisku rosyjskiej „białej emigracji". Jego przedstawiciele głosili, że Rosja stanowi odrębną cywilizację, nieredukowalną ani do Europy, ani do Azji, i pełni szczególną misję dziejową jako centrum kontynentu eurazjatyckiego. Centralnym elementem doktryny było odrzucenie europocentryzmu oraz wrogi stosunek do cywilizacji zachodniej.

Wikipedia

Powiązane:

rzecz. eurazjanizm m.

przym. eurazjański

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eurazjanizm

Wiktionary

eureka

heureka, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) „znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) met. stop 60% miedzi i 40% niklu charakteryzujący się stałą rezystywnością

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eureka (znalazłem) – okrzyk rzekomo wydany przez Archimedesa
(5261) Eureka – jedna z planetoid trojańskich Marsa
Eureka – program popularnonaukowy, nadawany w Telewizji Polskiej w latach 1957–1975
Eureka – film
Eureka – amerykański serial science fiction
Eureka – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Humboldt
Eureka – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Woodford
Eureka – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Greenwood
Eureka – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie St. Louis
Eureka – miejscowość w stanie Montana, w hrabstwie Lincoln
Eureka – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Wayne
Eureka – miasto w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie McPherson

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɛka, AS: eu̯reka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. heurystyka ż.

przym. heurystyczny

przysł. heurystycznie

wykrz. heureka

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) heureka!, aha!

(2.1) konstantan

Wiktionary

eureko

przenośnie: odkrycie, coś odkrywczego; heureka

SJP.pl

euretyka

umiejętność dokonywania wynalazków; wynalazczość

SJP.pl

euriale

w mitologii greckiej: jedna z trzech gorgon; Euryale

SJP.pl

Euriale (Euryale, gr. Εὐρυάλη "Euryálē", łac. "Euryale") – w mitologii greckiej jedna z trzech gorgon.

Wikipedia

eurinozaur

gatunek dolnojurajskiego ichtiozaura o mocno wydłużonej górnej szczęce

SJP.pl

Eurinozaur ("Eurhinosaurus longirostris") – ichtiozaur z rodziny Leptonectidae; jego nazwa znaczy "jaszczur z ładnym nosem".

Żył w okresie wczesnej jury na terenach obecnej Europy. Długość ciała ok. 2 m. Jego szczątki znaleziono w Niemczech.

Posiadał nieproporcjonalnie długi pysk w stosunku do rozmiarów ciała. Kształtem przypominał miecz, podobnie jak u ryby-piły.

Wikipedia

euro

waluta większości państw Unii Europejskiej i niektórych państw poza nią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) monet. waluta Unii Europejskiej;

eurobeat

[czytaj: ełrobit] gatunek tanecznej muzyki pochodzący z Europy

SJP.pl

Eurobeat – gatunek muzyki pochodzący z Europy. Podgatunek italo disco z lat osiemdziesiątych (znany jako eurodisco). W USA nazywany Hi-NRG i przez krótki okres dzielił to określenie z wczesnymi hitami muzyki freestyle’owej.

„Eurobeat” jest również silnie powiązany z japońską kulturą Para Para, ale w zupełnie inny sposób, co jest wyjaśnione w dalszej części artykułu.

Wikipedia

eurobiedota

pogardliwie: biedniejsze państwa należące do Unii Europejskiej

SJP.pl

eurobiurokracja

eurokracja;
1. system zarządzania, w którym decyzje podejmowane są przez urzędników Unii Europejskiej;
2. wysocy urzędnicy Unii Europejskiej, przestrzegający z nadmiernym formalizmem obowiązujących w niej reguł urzędowych i przedkładający interesy tej organizacji nad interesy poszczególnych państw

SJP.pl

eurobiurokrata

urzędnik Unii Europejskiej, pracujący w Brukseli, słabo zorientowany w rzeczywistych problemach mieszkańców Europy; eurokrata

SJP.pl

eurobiurokratka

→ eurobiurokrata

SJP.pl

Patrz:

eurobiurokrata

eurobiznes

interes europejski, biznes europejski

SJP.pl

eurobungee

[czytaj: euroBANdżi] trampolina ze specjalnym stelażem linowym do wykonywania akrobacji w powietrzu

SJP.pl

euroburdel

pogardliwie: Unia Europejska; eurokołchoz

SJP.pl

eurobusiness

[czytaj: ełrobiznes] ekonomiczna gra planszowa

SJP.pl

Eurobusiness – polska gra planszowa wzorowana na Monopoly, produkowana od 1983 przez firmę Labo (obecnie Labo Market Sp. z o.o.).

Wikipedia

eurocent

moneta Unii Europejskiej równa 1/100 euro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. monet. moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro

eurocentryk

eurocentryczność

→ eurocentryczny

SJP.pl

Patrz:

eurocentryczny

→ eurocentryzm

SJP.pl

Patrz:

eurocentryzm

eurocentryk

Europejczyk oceniający kultury innych regionów świata wyłącznie z europejskiego punktu widzenia; europocentryk

SJP.pl

eurocentryzm

rodzaj etnocentryzmu, postawa niektórych Europejczyków polegająca na ocenianiu innych regionów świata wyłącznie z europejskiego punktu widzenia; europocentryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. socjol. ocenianie innych kultur wyłącznie z punktu widzenia Europejczyków

Wiktionary

Eurocentryzm (też: europocentryzm) – praktyka i postawa cechujące świadome lub nieświadome stawianie europejskich (i generalnie zachodnich) rozwiązań, problemów, kultury czy wartości wyżej niż te z innych kręgów kulturowych. Eurocentryzm jest odmianą etnocentryzmu, wyjątkowo wpływową z powodu jej forsowania na podstawie bieżącej i minionej siły politycznej.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Europejczycy z ich eurocentryzmem najchętniej ulokowaliby wszystkie agencje NATO w Europie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eurocentryk mos.

[czytaj: ełrodens] gatunek elektronicznej muzyki klubowej popularny w latach 90. XX wieku, będący podgatunkiem muzyki dance

SJP.pl

Eurodance – gatunek elektronicznej muzyki tanecznej (klubowej) popularny w latach 90. XX wieku, będący podgatunkiem muzyki dance.

Wikipedia

eurodeputowana

→ eurodeputowany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. deputowana do Parlamentu Europejskiego

Wiktionary

Patrz:

eurodeputowany

Przykłady

(1.1) Naszej eurodeputowanej brakowało w czasie głosowania.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz.

:: fm. eurodeputowany m.

Wiktionary

eurodeputowany

członek Parlamentu Europejskiego; europarlamentarzysta, europoseł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. dolar amerykański w formie znajdującego się poza Stanami Zjednoczonymi depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu;

Wiktionary

Eurodolar – dolar amerykański przechowywany jako depozyt bankowy poza Stanami Zjednoczonymi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈdɔlar, AS: eu̯rodolar

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. dolar m.

przym. eurodolarowy

Wiktionary

eurodolarowy

związany z eurodolarem

SJP.pl

przymiotnik

rzecz. euroentuzjazm m.

:: fż. euroentuzjastka ż.

przym. euroentuzjastyczny

Wiktionary

euroentuzjastka

→ euroentuzjasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: euroentuzjasta

Wiktionary

Patrz:

euroentuzjasta

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjastka, AS: eu̯roẽntuzʹi ̯astka

Wiktionary

Powiązane:

zob. euroentuzjasta.

Wiktionary

euroentuzjastyczny

→ euroentuzjazm

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pełen entuzjazmu w stosunku do Unii Europejskiej

Wiktionary

Patrz:

IPA: ˌɛwrɔ^jizɔˈvãɲɛ, AS: eu̯ro^i ̯izovãńe

Wiktionary

Powiązane:

czas. euroizować

rzecz. euroizacja, euro

Wiktionary

euroizować

czasownik niedokonany

(1.1) ekon. wprowadzać euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔ^jiˈzɔvat͡ɕ, AS: eu̯ro^i ̯izovać

Wiktionary

IPA: ɛwˈrɔjɛ̃n, AS: eu̯roi ̯ẽn

Wiktionary

Powiązane:

przym. eurojenowy

Wiktionary

eurojenowy

przymiotnik

Powiązane:

rzecz. eurokomunizm mrz.

Wiktionary

eurokomunistyczny

→ eurokomunizm

SJP.pl

przymiotnik

Wiktionary

eurokorpus

Wikipedia

eurokołchoz

pogardliwie: Unia Europejska; euroburdel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

potocznie: ksiądz o poglądach proeuropejskich

SJP.pl

eurokuchnia

sposób wyposażenia kuchni upowszechniony w wielu krajach zachodniej Europy na przełomie lat 80. i 90.

SJP.pl

euroland

grupa krajów członkowskich Unii Europejskiej, posługujących się wspólną walutą euro; Euroland

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określenie krajów europejskich posługujących się wspólną walutą euro

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Szefowie państw i rządów Eurolandu zebrali się w niedzielę tuż po godz. 17.00 w Paryżu, by naradzić się nad drogami wyjścia z kryzysu finansowego i bankowego. (z Internetu)

euroliga

euromandat

pełnomocnictwo do pełnienia urzędu europosła

SJP.pl

euromarket

środowiskowo: supermarket lub hipermarket występujący w wielu krajach europejskich

SJP.pl

euronaiwny

wiążący przesadne nadzieje z wejściem do Unii Europejskiej

SJP.pl

euroobligacja

1. obligacja denominowana w walucie krajowej, która jest przedmiotem obrotu finansowego w innych krajach;
2. obligacja emitowana w euro przez Europejski Bank Centralny

SJP.pl

Wikipedia

europ

pierwiastek chemiczny, metal o symbolu Eu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

Wiktionary

Europ (Eu, łac. "europium") – pierwiastek chemiczny, lantanowiec, srebrzystobiały metal. Nazwa pochodzi od nazwy kontynentu – Europy. W technice jądrowej uważany za truciznę reaktorową, z uwagi na duży przekrój czynny na pochłanianie neutronów.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma europ?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwrɔp, AS: eu̯rop

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Europa ż., Europejczyk mos., Europejka ż., europejskość ż., europeizacja ż., europeistyka ż., euro n.

(1.1) paleta o wymiarach 80 cm na 120 cm i wysokości 14,4 cm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔpaˈlɛta, AS: eu̯ropaleta

Wiktionary

europarlament

wybierany w wyborach bezpośrednich Parlament Unii Europejskiej, mający siedziby w Brukseli i Sztrasburgu

SJP.pl

europarlamentarny

→ europarlament

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Parlamentu Europejskiego, charakterystyczny dla Parlamentu Europejskiego

Wiktionary

Patrz:

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. europarlament m.

:: fż. europarlamentarzystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eurodeputowany, europoseł

Wiktionary

europarlamentarzystka

→ europarlamentarzysta

SJP.pl

Patrz:

europarlamentarzysta

europe

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Europe – łacińska forma słowa Europa
Europe – szwedzka grupa muzyczna
- Europe – debiutancki album szwedzkiej grupy o tej samej nazwie
Europe – stacja metra w Paryżu
CNBC Europe – brytyjski kanał telewizyjny
MTV Europe – międzynarodowy muzyczny kanał telewizyjny
ORF 2 Europe – austriacki kanał telewizji satelitarnej
Air Europe – włoska linia lotnicza
Air Crew Europe Star – gwiazda Wspólnoty Brytyjskiej, za udział w II wojnie światowej
Gare de Lille-Europe – dworzec kolejowy w Lille
Miss Europe – najstarszy kontynentalny konkurs piękności
Quest Europe – międzynarodowy festiwal filmowy w Zielonej Górze

europeistka

→ europeista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Patrz:

europeizm, → europeistyka

europeistyka

1. nauka zajmująca się badaniem kultury, prawa i gospodarki europejskiej oraz europejskich stosunków międzynarodowych;
2. wydział lub kierunek w szkole wyższej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. dyscyplina humanistyczna zajmująca się całokształtem zagadnień związanych z Unią Europejską

(1.2) pot. studia obejmujące europeistykę (1.1) na wyższej uczelni

Wiktionary

Europeistyka – obszar badań naukowych zajmujących się Europą jako złożonym zjawiskiem społeczno-kulturowym oraz kierunek studiów w szkołach wyższych.

Wikipedia

Przykłady

(1.2) Honorata ukończyła europeistykę w Katowicach.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. europeista m., europeistka ż., Europa ż., europ mrz.

przym. europejski

Wiktionary

europeizacja

1. wprowadzanie lub przyswajanie sobie cywilizacji europejskiej;
2. globalizacja ograniczona do Europy lub krajów Unii Europejskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

(1.2) zyskiwanie cech europejskich

Wiktionary

Europeizacja – wielopłaszczyznowy rozwijający się w czasie proces polegający na złożonej interakcyjności zmiennych, skutkujący zróżnicowanymi, współzależnymi, a nawet sprzecznymi efektami, występujący w wielu dziedzinach życia i odmiennie interpretowany w ujęciu poszczególnych dziedzin i dyscyplin naukowych.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Miejscowa ludność uległa europeizacji w XIX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. europeizm mrz., europeizowanie n., europ mrz., Europa ż.

czas. europeizować ndk., zeuropeizować dk.

przym. europejski

Wiktionary

europeizacyjny

→ europeizacja

SJP.pl

Patrz:

europeizacja

europeizm

1. zespół cech świadczących o przynależności do kultury europejskiej; europejskość;
2. wyraz, zwrot lub konstrukcja gramatyczna występująca w kilku językach europejskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. zbiór właściwości decydujących o przynależności do cywilizacji europejskiej

(1.2) jęz. leksem funkcjonujący w zbliżonej formie w wielu językach Europy, mający zazwyczaj źródło w łacinie lub grece

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Książka Dahrendorfa pomaga zrozumieć właściwe znaczenie tych słów: pomaga przezwycieżyć naiwny europeizm, utopijny liberalizm i zaściankowy patriotyzm.

(1.2) Termin stworzony przez K. Čapka rozpowszechnił się jako europeizm. Nie jest wykluczone, że do języka polskiego „robot” dostał się nie wprost z czeskiego, ale przez języki zachodnioeuropejskie.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Europa ż., Europejczyk mos., Europejka ż., europeizacja ż., europejskość ż., europejszczyzna ż., paneuropeizm mrz.

przym. europejski

czas. europeizować ndk., europeizować się ndk., zeuropeizować dk., zeuropeizować się dk.

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) europejskość

Wiktionary

europeizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich

(1.2) zyskiwanie cech europejskich

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Autochtoni zbyt łatwo ulegali europeizowaniu.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. europeizacja ż.

czas. europeizować ndk., zeuropeizować dk.

Wiktionary

europeizować

1. nadawać czemuś cechy typowe dla cywilizacji europejskiej;
2. europeizować się - przyswajać cywilizację europejską

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zeuropeizować)

(1.1) czynić coś europejskim

czasownik zwrotny niedokonany europeizować się (dk. zeuropeizować się)

(2.1) zyskiwać cechy europejskie

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Misjonarze mimowolnie europeizowali całe szczepy.

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. europeizm mrz., Europejczyk mos., Europa ż., europ mrz., europeizacja ż., europeizowanie n.

przym. europejski

czas. zeuropeizować

Wiktionary

europejczyk

przenośnie: osoba związana z kulturą europejską

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Europy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Krzysztof Kolumb był pierwszym Europejczykiem, który dotarł do wybrzeży Ameryki.

(1.1) Można mieć zastrzeżenia wobec Europejczyka, który nicuje na piśmie kulturę kraju podporządkowanego i eksploatowanego przez jego rodaków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk, AS: eu̯ropei ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Europa ż., euro n., europ mrz.

:: fż. Europejka ż.

czas. europeizować ndk., zeuropeizować dk.

przym. europejski

przysł. europejsko

temsłow. eur-, euro-, europo-

Wiktionary

europejka

przenośnie: kobieta związana z kulturą europejską, będąca pod jej silnym wpływem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Europy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Kłótnia zaczęła się od pytania: „Czy czujesz się Polką czy Europejką?”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɛjka, AS: eu̯ropei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Europa ż.

:: fm. Europejczyk mos.

przym. europejski

Wiktionary

europejski

przymiotnik od: Europa (kontynent)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Europy

Wiktionary

Przykłady

(1.1) Aby zwiedzić cały Manhattan, potrzeba co najmniej dwóch tygodni – zważywszy, że zajmuje on prawie 60 kilometrów kwadratowych powierzchni, czyli więcej niż niektóre małe europejskie państewka.

(1.1) Czy zamierzasz głosować w wyborach do Parlamentu Europejskiego?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: eu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. europeizm mrz., Europejczyk mos., Europejka ż., Europa ż., europeizacja ż., europeistyka ż., euro n., europ mrz., europeista mos., europeistka ż., europejskość ż.

przysł. europejsko

czas. europeizować ndk.

przym. pozaeuropejski, nieeuropejski

Wiktionary

europejsko

przysłówek

(1.1) na sposób europejski, po europejsku

Wiktionary

Przykłady

(1.1) W tym afrykańskim mieście odnaleźliśmy europejsko wyglądającą dzielnicę.

europejszczyzna

Patrz:

:: fż. europosłanka ż.

przym. europoselski

Wiktionary

Synonimy:

(1.1) eurodeputowany, europarlamentarzysta

Wiktionary

europosłanka

→ europoseł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

europowy

→ europ

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący europu

Wiktionary

Patrz:

europ

Powiązane:

rzecz. europ m.

Wiktionary

eurorealista

realista w zakresie integracji z Unią Europejską

→ euroregion

SJP.pl

Patrz:

Wiktionary

Wikipedia

Przykłady

(1.1) Strach przed Europą bez Boga jest cechą szczególną polskiego eurosceptycyzmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔst͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥, AS: eu̯rosceptycysm̦

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eurosceptyk m., eurosceptyczka ż.

przym. eurosceptyczny

przysł. eurosceptycznie

Wiktionary

eurosceptyczka

→ eurosceptyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

eurosieroctwo

stan dziecka, którego rodzice wyjechali za granicę, zwykle w celu podjęcia pracy zarobkowej

SJP.pl

Wikipedia

eurosierota

dziecko, którego rodzice wyjechali za granicę, zwykle w celu podjęcia pracy zarobkowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

francuski kanał telewizyjny, jeden z najpopularniejszych kanałów sportowych

SJP.pl

Wikipedia

eurostar

przewoźnik kolejowy obsługujący połączenia dużych prędkości między Wielką Brytanią, Francją, Belgią i Holandią

SJP.pl

Eurostar – przewoźnik kolejowy obsługujący połączenia dużych prędkości pomiędzy Wielką Brytanią, Francją, Belgią i Holandią.

Eurostar obsługuje głównie połączenia St Pancras International – Bruksela Midi/Zuid i St Pancras International – Paryż Gare du Nord (stacje pośrednie dla wybranych połączeń: Lille-Europe, Ashford International, Calais-Fréthun, Ebbsfleet International).

Wikipedia

eurostat

urząd statystyczny Unii Europejskiej, z siedzibą w Luksemburgu

SJP.pl

eurostrefa

grupa państw Unii Europejskiej, które używają euro jako swojej waluty

SJP.pl

eurotunel

kolejowy tunel pod kanałem La Manche łączący Calais we Francji z Folkestone w Wielkiej Brytanii

SJP.pl

Eurotunel ( Tunnel sous la Manche, Channel Tunnel, także Eurotunnel) – tunel kolejowy pod Cieśniną Kaletańską – najwęższą częścią kanału La Manche. Długi na ok. 50 km. Łączy Calais we Francji z Folkestone w Wielkiej Brytanii. Został wybudowany i jest obsługiwany przez brytyjsko-francuskie, prywatne konsorcjum Eurotunnel plc. Koszt budowy wyniósł (w cenach z 1985) 4,65 miliarda £. Oddany do użytku w 1994 r.

Wikipedia

eurowaluta

waluta, w której utrzymywane są depozyty i udzielane kredyty poza krajem jej pochodzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

Eurus (także Wulturnus, łac. Eurus, Vulturnus, gr. Εὖρος Eúros) – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie wiatru wschodniego (lub południowo-wschodniego albo północno-wschodniego) i wschodniej strony świata.

Uosabiał silny, burzliwy wiatr. Był utożsamiany z greckim Eurosem.

Wikipedia

Powiązane:

przym. Eurusowy

Wiktionary

w mitologii greckiej: jedna z trzech gorgon; Euriale

SJP.pl

eurybiont

organizm o szerokiej tolerancji wobec czynników środowiska, np. wróbel domowy; eurytop

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się dużą tolerancją w stosunku do rodzaju spożywanego pożywienia

Wiktionary

euryfot

organizm zdolny do życia w różnych warunkach świetlnych

SJP.pl

euryfotyzm

zjawisko dobrego znoszenia dużych różnic w sile oświetlenia swojego otoczenia przez organizm

SJP.pl

euryhalin

organizm wytrzymujący duże wahania zasolenia wody

SJP.pl

euryhalinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się dużą tolerancją w stosunku do różnych wielkości zasolenia

Wiktionary

euryhigryczny

dobrze znoszący duże wahania wilgotności; euryhydryczny

SJP.pl

euryhydryczny

dobrze znoszący duże wahania wilgotności; euryhigryczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się dużą tolerancją w stosunku do wahań wilgotności

Wiktionary

eurypides

(ok. 485-406 p.n.e.), grecki tragediopisarz

SJP.pl

1. zgodność ruchów tanecznych z rytmem muzycznym
2. dział poetyki, zajmujący się harmonicznym układem rytmu w poezji i prozie

SJP.pl

Eurytmia (gr. – dosł. "dobre poruszanie się") − opracowana przez Rudolfa Steinera w roku 1911, inspirowana antropozofią sztuka poruszania się przy muzyce i odpowiednich tekstach (przypomina formą taniec). Stanowi przedmiot w szkołach waldorfskich. Istnieje eurytmia artystyczna, wykonywana scenicznie, eurytmia pedagogiczna jako przedmiot nauczania w szkołach waldorfskich, eurytmia lecznicza i terapeutyczna.

Wikipedia

eurytmiczny

→ eurytmia

SJP.pl

Patrz:

eurytmia

eurytop

organizm o szerokiej tolerancji wobec czynników środowiska, np. wróbel domowy; eurybiont

SJP.pl

eurytopizm

przystosowanie się organizmów do znacznych wahań czynników środowiskowych

SJP.pl

eurytopowy

gatunek eurytopowy - gatunek cechujący się szeroką tolerancją wobec czynników środowiska; eurytop, eurybiont

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) ekol. charakteryzujący się szerokim zakresem tolerancji, mogący żyć i rozwijać się w środowisku o zróżnicowanych warunkach i dużych wahaniach czynników zewnętrznych

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. eurytop m.

przysł. eurytopowo

Wiktionary

euskara

język Basków

SJP.pl

euskelozaur

rodzaj dinozaura z rodziny plateozaurów

SJP.pl

Euskelozaur ("Euskelosaurus browni") – należy do rodziny plateozaurów (Plateosauridae). Prozauropod pokrewny plateozaurowi.

Gatunek "E. browni" został po raz pierwszy opisany przez Thomasa Henry’ego Huxleya w 1866 roku. Jego nazwa znaczy: jaszczur o dobrych nogach. Młodsze synonimy: Gigantoscelus, Orinosaurus.

Wikipedia

eustachia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Eustachia – imię pochodzenia greckiego, żeński odpowiednik imion Eustachy i Eustachiusz.

Eustachia obchodzi imieniny 4 lutego, 20 lutego, 29 marca, 16 lipca, 8 września, 20 września, 3 października, 12 października, 10 grudnia.

Wikipedia

Przykłady

(1.1) W którym roku pani Eustachia poślubiła pana Spirydiona?

Wiktionary

Powiązane:

rzecz. Eustachiusz mos., Eustachy mos.

Wiktionary

eustachiusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Hasło wieloznaczne. Możliwe znaczenia:

Eustachiusz – imię męskie
Eustachiusz – anatom włoski
Eustachy Rzymski – święty katolicki i prawosławny
Trąbka Eustachiusza, inaczej przewód Eustachiusza

SJP.pl

Wikipedia

eusthenopteron

[czytaj: eustenopteron] rodzaj kopalnych ryb z gromady mięśniopłetwych z okresu dewonu; eustenopteron

SJP.pl

eustoma

rodzaj roślin zielnych z rodziny goryczkowatych

SJP.pl

Wikipedia